BESCHIKKING VAN DE COMMISSIE

van 27 juli 1999

betreffende een procedure op grond van artikel 81 van het EG-Verdrag en artikel 53 van de EER-Overeenkomst

(Zaak IV/36.581 - Télécom Développement)

(kennisgeving geschied onder nummer C(1999) 2299)

(Slechts de tekst in de Franse taal is authentiek)

(Voor de EER relevante tekst)

(1999/574/EG)

DE COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN,

Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap,

Gelet op de Overeenkomst betreffende de Europese Economische Ruimte,

Gelet op Verordening nr. 17 van de Raad van 6 februari 1962, eerste verordening over de toepassing van de artikelen 85 en 86 van het Verdrag(1), laatstelijk gewijzigd bij Verordening (EG) nr. 1216/1999(2),

Gezien het verzoek om een negatieve verklaring en de aanmelding met het oog op een vrijstelling die op 9 juli 1997 overeenkomstig de artikelen 2 en 4 van Verordening nr. 17 zijn ingediend,

Gezien de samenvatting van het verzoek en de aanmelding die overeenkomstig artikel 19, lid 3, van Verordening nr. 17 is bekendgemaakt(3),

Na raadpleging van het Adviescomité voor mededingingsregelingen en economische machtsposities,

Overwegende hetgeen volgt:

I. FEITEN

A. INLEIDING

(1) Op 11 april 1997 sloten Cégétel SA (Cégétel), een nieuwe telecommunicatieonderneming in Frankrijk, en de Société nationale des chemins de fer français (SNCF), de Franse nationale spoorwegmaatschappij, een aantal overeenkomsten op grond waarvan zij door middel van een gemeenschappelijke dochteronderneming, Télécom Développement (TD), zullen samenwerken met het oog op de ontwikkeling en de exploitatie van een landelijke langeafstandstelecommunicatie langs het Franse nationale spoorwegnet.

(2) De aangemelde transactie houdt verband met de oprichting van Cégétel. Bij de beschikking van 20 mei 1999 in zaak IV/36.592(4), verklaarde de Commissie dat er geen grond was op grond van artikel 81, lid 1, van het Verdrag bezwaar te maken tegen de overeenkomsten ter oprichting van Cégétel als telecommunicatiebedrijf in Frankrijk.

B. PARTIJEN

(3) SNCF is de openbare spoorwegmaatschappij in Frankrijk, die industriële en commerciële activiteiten ontplooit en vervoerdiensten op een landelijk spoorwegnet verricht. Haar kernactiviteiten betreffen het reizigers- en goederenvervoer met inbegrip van verwante en aanvullende activiteiten. De totale omzet van de SNCF bedroeg in 1997 6573 miljoen EUR.

(4) Cégétel is een telecommunicatiebedrijf dat in 1996 is opgericht en in handen is van Vivendi SA(5), een Frans nutsbedrijf uit de sector watervoorziening, British Telecommunications plc (BT), Mannesmann AG en, zijdelings, SBC International Inc.(6). Sinds 1 februari 1998 biedt Cégétel een volledig assortiment telecommunicatiediensten aan in de onderscheiden segmenten van de Franse markt. Cégétel exploiteert tevens een landelijk GSM-net via haar dochteronderneming Société française de radiotéléphonie (SFR). De totale omzet van het Cégétel-concern bedroeg in 1997 ongeveer 1610 miljoen EUR.

(5) TD is een particuliere onderneming met beperkte aansprakelijkheid naar Frans recht, die in 1996 door de SNCF is opgericht en waarvan Cégétel door de aangemelde overeenkomsten aandeelhoudster wordt.

C. TRANSACTIE

(6) De aanmelding heeft betrekking op een raamovereenkomst van 11 april 1997 waarin de beginselen zijn vastgelegd die de betrekkingen tussen de SNCF en Cégétel betreffende het belang van Cégétel in TD, alsook de ontwikkelingsvoorwaarden van het net en de exploitatie van de telecommunicatiediensten regelen.

(7) TD beoogt de uitbouw en de exploitatie van een langeafstandstelecommunicatienet, dat het hele land bestrijkt op basis van:

a) de overcapaciteit op het bestaande SNCF-telecommunicatienet;

b) de door Cégétel of haar dochterondernemingen aan TD ter beschikking gestelde optischevezelkabels; en

c) bijkomende investeringen in het leggen van eigen kabels als onderdeel van een installatieplan dat in de overeenkomsten voor een eerste periode van 1997 tot 2000 is vastgesteld.

(8) TD heeft een exploitatievergunning voor langeafstandsnetten die voor het publiek openstaan. In de aangemelde overeenkomst is tevens bepaald dat TD in Frankrijk een langeafstandstelecommunicatiedienst kan ontwikkelen en uitbouwen die een alternatief voor het gevestigde telecommunicatiebedrijf kan vormen.

(9) Cégétel is voornemens op basis van dit net, dat eigendom is van TD, het tweede telecommunicatiebedrijf in Frankrijk te worden dat het volledige assortiment telecommunicatiediensten aanbiedt, waaronder spraaktelefonie tussen vaste punten en de levering van transmissiecapaciteit voor andere telecommunicatieondernemingen.

(10) TD zal geen aansluitingen aan eindgebruikers, dat wil zeggen ondernemingen of particulieren, aanbieden met uitzondering van de door de SNCF vereiste aansluitingen. Overeenkomstig artikel 1 van de raamovereenkomst zal TD de onderstaande diensten aanbieden:

a) langeafstandsinterconnectiediensten voor telecommunicatieondernemingen;

b) langeafstandstransmissiecapaciteit ten behoeve van Cégétel en haar dochterondernemingen alsook ten behoeve van andere netexploitanten en aanbieders van telecommunicatiediensten;

c) langeafstandsspraaktelefoniediensten van begin- tot eindpunt die uitsluitend op de markt zullen worden gebracht door de dochterondernemingen van Cégétel, "Cégétel Le 7"(7) (huishoudens) en "Cégétel Entreprise" (bedrijven) waarin TD eveneens een belang heeft.

(11) Ingevolge de bepalingen betreffende het belang dat Cégétel in het aandelenkapitaal van TD neemt, is het aandelenkapitaal van TD als volgt verdeeld:

- SNCF: tussen iets meer dan 50 % en 60 %,

- Cégétel: tussen 40 % en iets minder dan 50 %,

- een (eventuele) derde partij: 10 %.

(12) TD staat onder leiding van een raad van bestuur (het "Directoire"), een raad van toezicht en een aandeelhouderscomité. De raad van bestuur die belast is met het dagelijkse bestuur van TD, bestaat uit vijf leden. Twee ervan zijn aangesteld op voorstel van de SNCF en twee op voorstel van Cégétel. De vijfde persoon is een deskundige die geen banden heeft met een van de partijen (algemeen directeur) die is aangesteld door de raad van toezicht met instemming van de partijen. De raad van toezicht oefent toezicht uit over het beheer van de raad van bestuur en bestaat uit een oneven aantal leden. Het aantal leden dat door de algemene vergadering van aandeelhouders op voorstel van de SNCF is aangesteld, zal altijd een lid meer tellen dan het aantal leden dat door Cégétel is aangesteld. De voorzitter van de raad van toezicht wordt gekozen uit de leden van de raad van toezicht die op voorstel van de SNCF zijn aangesteld. Het aandeelhouderscomité, dat uit tien leden bestaat waarvan Cégétel en de SNCF ieder de helft aanstellen, moet het gezamenlijke standpunt van de partijen over een aantal kwesties bepalen, onder meer de strategische beslissingen en de oriëntatie van TD, de goedkeuring en de wijziging van het bedrijfsplan, de jaarlijkse begroting en de aanschaf van activa of de totstandbrenging van belangrijke investeringen.

D. RELEVANTE MARKT

a) Productmarkt

(13) TD exploiteert een telecommunicatienet dat een alternatief is voor het net van het gevestigde telecombedrijf, France Télécom. TD zal voornamelijk aan Cégétel maar ook aan andere ondernemingen transmissiecapaciteit voor nationaal langeafstandstelecommunicatieverkeer verstrekken en uitsluitend voor Cégétel langeafstandsspraaktelefoniediensten verrichten. De aangemelde overeenkomsten hebben derhalve betrekking op: i) de markt van telecommunicatiediensten ten behoeve van telecommunicatieondernemingen en ii) de markt van de vaste langeafstandstelecommunicatiediensten. Beide markten zijn in een aantal eerdere beschikkingen van de Commissie(8) bepaald. Zoals in eerdere beschikkingen kan de precieze afbakening van de productmarkt in deze zaak evenwel in het midden worden gelaten, omdat de voorgestelde transactie zelfs op de engst mogelijke markt geen aanleiding tot mededingingsproblemen geeft.

b) Geografische markt

(14) De geografische markt in de telecommunicatiesector wordt vastgesteld op grond van i) de grootte en het bereik van het net en de klanten die op een rendabele wijze kunnen worden bereikt en aan wier vraag kan worden voldaan en ii) de wettelijke en bestuursrechtelijke regels die gelden op het grondgebied waarop het bedrijf werkzaam is.

(15) Gelet op de voor het verrichten van vaste langeafstandstelecommunicatiediensten vereiste vergunningen en geldende regels, moet de geografische markt voor deze diensten als nationaal worden beschouwd. Bovendien zal het net van TD beperkt zijn tot het Franse grondgebied. Derhalve is Frankrijk de relevante geografische markt voor het verstrekken van telecomdiensten ten behoeve van telecommunicatieondernemingen.

c) Positie van partijen op de telecommunicatiemarkt

(16) De SNCF is in de telecommunicatiesector niet commercieel actief. TD en Cégétel hebben de markt van de langeafstandsspraaktelefonie (in Frankrijk op 1 januari 1998 gedereguleerd) pas op 1 februari 1998 betreden. In 1997 was het aandeel van TD op de markt voor de levering van transmissiecapaciteit verwaarloosbaar.

d) Voornaamste concurrenten

(17) France Télécom bezat tot 31 december 1997 een monopolie op de markt voor langeafstandsspraaktelefonie en heeft op deze markt nog steeds een aanzienlijke macht. France Télécom heeft tevens een zeer sterke positie op de markten voor het aanbieden van capaciteit voor langeafstandstransmissie en voor het aanbieden van interconnectiediensten op beide waarvan zij een marktaandeel van meer dan 95 % heeft.

(18) Verscheidene ondernemingen hebben de Franse telecommarkt betreden of zijn voornemens dit te doen hetzij als exploitant van het volledige assortiment telecommunicatiediensten (negen telecombedrijven) of in specifieke marktsegmenten zoals de wederverkoop van spraaktelefoniediensten (Axis, Kertel, enz.), telecommunicatienetten (Hermes, Colt, Esprit Télécom) of diensten voor bedrijven (WorldCom, Siris, Colt, Omnicom, enz.), plaatselijke toegang (Lyonnaise Cable), enz. Op 8 april 1999 waren door de nationale regelgevende telecommunicatie-instelling reeds 59 vergunningen(9) afgegeven voor telecommunicatienetten en/of -dienstenverlening. Zeven exploitanten hadden een "kort voorvoegsel" gekregen voor de selectie van het telecommunicatiebedrijf.

E. AANGEMELDE OVEREENKOMSTEN

Overeenkomsten

(19) De beginselen en regels voor de samenwerking tussen de partijen zijn vastgelegd in de overeenkomst tussen de SNCF en Cégétel betreffende hun partnerschap in Télécom Développement. Deze overeenkomst, hierna raamovereenkomst genoemd, die op 11 april 1997 werd gesloten, omvat onder meer:

- een plan voor de uitbouw van het net van TD (bijlage 2 bij de raamovereenkomst);

- een eerste bedrijfsplan dat betrekking heeft op de ontwikkeling van TD (bijlage 9 bij de raamovereenkomst);

- een verkoopovereenkomst waarin de voorwaarden voor de verkoop van TD's langeafstandstelefoniediensten door Cégétel, de levering van interconnectiediensten en de levering van langeafstandstransmissiecapaciteit zijn vastgelegd (bijlage 3 bij de raamovereenkomst);

- een contract inzake de uitbouw van het net van TD door de SNCF (bijlage 5 bij de raamovereenkomst);

- een contract inzake het onderhoud van het net van TD door de SNCF (bijlage 6 bij de raamovereenkomst).

Contractuele bepalingen

a) Inbreng van de bestaande capaciteit van het optischevezelnet in TD

(20) Bij overeenkomst van 22 november 1996 heeft de SNCF TD het alleenrecht gegeven gebruik te maken van de overcapaciteit op haar bestaande optischevezelnet. Cégétel heeft in TD haar eigen langeafstandsoptischevezelnet ingebracht, alsmede dat van haar dochterondernemingen. Cégétel Longue Distance werd door TD overgenomen.

b) Gebruik bij voorrang van spoorweggronden

(21) Bij overeenkomst van 22 november 1996 heeft de SNCF TD, zonder exclusiviteit, het recht toegekend(10) gedurende 30 jaar de openbare spoorweggronden te gebruiken voor de uitbouw van een telecommunicatienet. Om TD in staat te stellen haar net zo snel mogelijk te voltooien, heeft de SNCF TD ook een "voorrangsrecht op toegang" tot de openbare spoorweggronden verleend, dat door een gedurende een periode van drie en een half jaar (1997-2000) geldend boetebeding wordt gewaarborgd.

(22) De omvang de regelingen ter uitvoering van deze toegang bij voorrang werden ingevolge het optreden van de Commissie gewijzigd, zoals wordt beschreven in de overwegingen 28, 29 en 30.

c) Alleenverkoop van spraaktelefoniediensten

(23) Een gemeenschappelijke onderneming van Cégétel en TD, Cégétel Le 7, waarin Cégétel een belang heeft van 80 % en TD een belang van 20 %, zal op exclusieve basis de voor een ruim publiek bestemde langeafstandstelefoniediensten van TD verkopen. Evenzo zal Cégétel Entreprises die voor 80 % in handen is van Cégétel en voor 20 % van TD, op exclusieve basis spraaktelefoniediensten aan bedrijven verkopen.

d) Alleenlevering van transmissiecapaciteit

(24) Cégétel heeft in eigen naam en namens haar dochterondernemingen met TD een alleenleveringsovereenkomst gesloten waarbij zij zich ertoe verbindt zich voor het langeafstandsverkeer in Frankrijk uitsluitend bij TD te bevoorraden. Cégétel kan zich evenwel bij derden bevoorraden wanneer de prijzen van TD hoger zouden zijn dan de marktprijzen. Bovendien kan TD bij andere bedrijven capaciteit kopen om te voldoen aan de behoeften van Cégétel. Ten slotte blijft Cégétel gebonden door haar vroegere leveringsovereenkomsten.

e) Concurrentiebedingen

(25) De SNCF heeft zich ertoe verbonden noch rechtstreeks, noch door middel van een dochteronderneming telecommunicatieactiviteiten te ontplooien die concurreren met activiteiten van TD of van het Cégétel-concern.

(26) Cégétel heeft zich verplicht niet te investeren in netten voor langeafstandstelecommunicatie, behoudens haar investering in TD.

(27) TD heeft zich ertoe verbonden bij de verkoop van telecommunicatiediensten niet met Cégétel Le 7 en Cégétel Entreprises te concurreren.

F. WIJZIGINGEN VAN DE OVEREENKOMST

(28) Op 18 maart 1998 deelde de Commissie de partijen mee, dat de bepaling inzake het gebruik bij voorrang van spoorweggronden door TD binnen de werkingssfeer van artikel 81, lid 1, van het Verdrag viel en, bij deze stand van zaken, niet voor een vrijstelling op grond van artikel 81, lid 3, in aanmerking kon komen. Op 20 april 1998 stelden de partijen voor, de betrokken bepaling te wijzigen om de draagwijdte en de toepassingsvoorwaarden van de aan TD toegekende voorrangstoegang te omschrijven en aldus de voorwaarden te verduidelijken waaronder de in de overeenkomsten vastgestelde boetebedingen van toepassing zouden zijn. Rekening houdend met de opmerkingen van de Commissie hebben de partijen de oorspronkelijke overeenkomsten op 31 juli 1998 gewijzigd en zijn zij het volgende overeengekomen: i) een gelijke behandeling van derden in de uitzonderlijke gevallen waarin de betrokken spoorweginfrastructuren de enige mogelijkheid zijn voor het leggen van kabels (smalle dalen) en ii) de mogelijkheid dat de SNCF (of RFF in haar plaats - zie voetnoot 10) andere telecommunicatieondernemingen toegang tot de spoorweginfrastructuur verleent, mits een en ander de ontwikkeling van het net van TD niet hindert.

(29) Deze wijzigingen bieden SNCF de mogelijkheid andere exploitanten toegang tot haar infrastructuren te verlenen op voorwaarde dat dit de ontwikkeling van het eigen net van TD geen afbreuk doet.

(30) Voorts is het voorrangsrecht beperkt tot de minimumperiode die noodzakelijk is om het net uit te bouwen (1997-2000) en heeft de SNCF uitdrukkelijk toegezegd dit voorrangsrecht niet te zullen toepassen wanneer andere ondernemingen toegang tot specifieke spoorweggronden zouden vragen wanneer het leggen van kabels op deze terreinen de enige mogelijkheid is om een telecommunicatienet tot stand te brengen.

G. OPMERKINGEN VAN DERDEN

(31) Naar aanleiding van de bekendmaking op grond van artikel 19, lid 3, van Verordening nr. 17, heeft de Commissie van vier belanghebbenden opmerkingen ontvangen. Deze opmerkingen betroffen met name de wijzigingen die de partijen hebben ingevoerd met betrekking tot het gebruik bij voorrang van spoorweggronden door TD, de voorwaardelijke toegang tot spoorwegfaciliteiten op grond van de overeenkomst gedurende de uitbouw van het net van TD en de toegang tot de alternatieven voor de spoorweginfrastructuren in Frankrijk ten behoeve van de totstandbrenging van telecommunicatienetten. Deze opmerkingen werden door de Commissie grondig onderzocht, maar bleken de Commissie geen aanleiding te geven haar gunstige standpunt dat zij na de door partijen overeengekomen wijzigingen van de overeenkomsten had ingenomen, te herzien.

II. JURIDISCHE BEOORDELING

A. TOEPASSING VAN ARTIKEL 81, LID 1, VAN HET EG-VERDRAG OP DE INTREDE VAN CÉGÉTEL IN HET AANDELENKAPITAAL VAN TD

(32) De SNCF en Cégétel zijn geen daadwerkelijke noch potentiële concurrenten. Zij zijn werkzaam op totaal verschillende markten. Cégétel is actief of sinds kort actief op de meeste segmenten van de Franse telecommunicatiemarkt terwijl de SNCF, die de infrastructuur inbrengt op basis waarvan de diensten zullen worden ontwikkeld en geëxploiteerd, in de telecomsector niet commercieel actief is. Bovendien verrichtten noch de SNCF noch Cégétel telecommunicatiediensten ten behoeve van telecommunicatieondernemingen, een markt waarop TD voornamelijk werkzaam zal zijn.

(33) De SNCF is een openbare spoorwegmaatschappij en is niet voornemens een telecommunicatiebedrijf te worden. Zij heeft TD niet opgericht om als telecommunicatiebedrijf werkzaam te zijn, maar alleen om het telecommunicatienet dat zij eerder voor haar eigen interne behoeften gebruikte, te ontwikkelen. De Franse autoriteiten hebben verklaard dat de doelstelling van TD als dochteronderneming van de SNCF moet worden beperkt tot de exploitatie van dat net(11). Cégétel zal door de aangemelde overeenkomst toegang tot de nationale spoorweginfrastructuur in Frankrijk krijgen voor de uitbouw van haar eigen telecommunicatienet. In ruil daarvoor ontvangt de SNCF atypische financiële inkomsten uit haar activa en krijgt zij telecommunicatiecapaciteit voor haar eigen interne doelstellingen.

(34) Bovendien duurt het een aantal jaren voordat een telecommunicatienet met nationaal bereik is uitgebouwd, en zijn daarvoor aanzienlijke investeringen noodzakelijk. Redelijkerwijze kan van TD niet worden verwacht dat het bedrijf dergelijke investeringen verricht zonder de ondersteuning van een telecommunicatieonderneming die een volledig assortiment telecommunicatiediensten aanbiedt en ernaar streeft zich op basis van de infrastructuur en diensten als een alternatief te vestigen voor de infrastructuur en diensten die de gevestigde exploitant in Frankrijk verstrekt.

(35) Cégétel is een nieuwkomer op de Franse telecommarkten en ondervindt sterke concurrentie van France Télécom. Zij heeft geen eigen ruggengraatnet en is tot dusver voor de infrastructuur waarlangs zij haar diensten wil aanbieden, afhankelijk van de gevestigde exploitant. Door TD zal Cégétel toegang krijgen tot de Franse nationale spoorweginfrastructuren met het oog op de uitbouw van een eigen telecommunicatienet. Dit net zal het eerste landelijke alternatieve net zijn (dat wil zeggen na het net van de gevestigde exploitant) dat in Frankrijk in gebruik wordt genomen. Hoewel er voor de oprichting van telecommunicatienetten naast de spoorwegen een aantal alternatieve infrastructuren bestaan waarvan Cégétel de mogelijkheden in overweging had kunnen nemen alvorens te besluiten een belang in TD te verwerven, is het echter onwaarschijnlijk dat Cégétel zonder het bestaande net van TD en het gebruik bij voorrang van spoorweggronden al op 1 februari 1998 op de markt voor langeafstandsspraaktelefonie (met inbegrip van geschakelde doorvoer of speciale doorvoerdiensten) actief had kunnen zijn.

(36) De aangemelde overeenkomsten voorzien in een taakverdeling tussen TD, die verantwoordelijk zal zijn voor de technische aspecten van de aanleg, het onderhoud en de werking van het telecommunicatienet, en Cégétel, die via Cégétel Le 7 en Cégétel Entreprises commerciële telecommunicatiediensten aan eindgebruikers zal aanbieden.

(37) De Franse telecommunicatiemarkt is pas betrekkelijk recent volledig vrijgemaakt (1 januari 1998) en nieuwkomers hebben te kampen met sterke druk van het gevestigde bedrijf, dat traditioneel de enige aanbieder van binnenlandse transmissielijnen in dat land was. De liberalisering van alternatieve infrastructuur geschiedde in Frankrijk op 1 juli 1996. Een aantal telecommunicatiebedrijven legt in Frankrijk nationale optischevezelnetten aan of heeft plannen in die zin aangekondigd. Het betreft Hermes(12), COLT, Worldcom/MCI en Cable & Wireless. Tegen deze achtergrond lijkt de aangemelde overeenkomst niet tot gevolg te hebben dat de mededinging op de bovengenoemde relevante markt wordt verhinderd, beperkt of vervalst. Doordat de overeenkomsten Cégétel in de gelegenheid stellen haar eigen net uit te bouwen en langeafstandsdiensten aan te bieden met behulp van door TD ontwikkelde transmissiecapaciteit, zullen zij de onderneming in staat stellen op efficiëntere wijze te concurreren, omdat Cégétel voor haar ruggengraatnet immers niet langer van het gevestigde telecombedrijf afhankelijk zal zijn.

(38) Deze overeenkomsten zullen waarschijnlijk de concurrentiepositie van derden niet ongunstig beïnvloeden, daar de SNCF niet op ongeoorloofde wijze wordt belet andere bedrijven toegang tot haar infrastructuren te verlenen. Bovendien zullen derde exploitanten baat vinden bij het bestaan van de bijkomende transmissiecapaciteit voor telecommunicatiediensten die TD tot stand zal brengen.

(39) De Commissie heeft zelf erkend dat het noodzakelijk was nieuwe ondernemingen die een vergunning hebben gekregen, zoals TD, voor de opbouw van hun net het recht van doorgang door openbare en particuliere eigendom toe te kennen, en heeft ook de voordelen, om planologische, milieu- en economische redenen, erkend van het delen van infrastructuur, althans in het kader van de onderlinge koppeling(13).

(40) Op grond van de bovenstaande argumenten kan worden geconcludeerd dat de deelneming van Cégétel in het aandelenkapitaal van TD buiten het toepassingsgebied van artikel 81, lid 1, van het Verdrag valt.

B. TOEPASSING VAN ARTIKEL 81, LID 1, VAN HET VERDRAG OP D CONTRACTUELE BEPALINGEN

(41) Op grond van de onderstaande argumenten moeten de in de overwegingen 28, 29 en 30 genoemde contractuele bepalingen als beperkingen ter ondersteuning van de activiteit van TD worden beschouwd, voorzover zij rechtstreeks verband houden met en noodzakelijk zijn voor die activiteit. Gezien de financiële investering die noodzakelijk is voor de uitbouw van een alternatief landelijk telecommunicatienet waarop de activiteiten van Cégétel, een nieuwkomer op de Franse telecommunicatiemarkt, zijn gebaseerd, garanderen die bepalingen dat TD zal kunnen werken in omstandigheden die haar spoedige intrede op de markt veiligstellen.

a) Alleengebruik van het optischevezelnet van de SNCF door TD

(42) Met deze bepaling garandeert de SNCF dat TD over de noodzakelijke middelen zal beschikken voor het verrichten van haar voornaamste activiteiten. Dit is een alleenrecht dat betrekking heeft op de aard van de inbrengovereenkomst. Deze bepaling vloeit tevens voort uit het besluit van de SNCF niet een telecommunicatieonderneming te worden en TD alle activiteiten die verband houden met de exploitatie van het op de spoorwegfaciliteiten uitgebouwde net over te dragen. Voorts omvat de taak van TD de configuratie en het onderhoud van een nationaal telecommunicatienet op de grondslag van het optischevezelnet dat reeds door de SNCF is uitgebouwd. De vezelkabels moeten worden aangepast om de capaciteit ervan te verhogen en de integratie ervan in het net veilig te stellen. Het beheer, de integratie en de aanpassing van een dergelijk net zou buitengewoon moeilijk zijn indien niet eerst een alleenrecht op het gebruik van de optischevezelkabels die het net vormen, wordt verworven.

b) Gebruik bij voorrang van spoorweggronden

(43) Deze bepaling moet garanderen dat TD haar telecomnet binnen het in het bedrijfsplan voorziene tijdschema zal kunnen verwezenlijken. Cégétel steunt voor het langeafstandstelecommunicatieverkeer uitsluitend op het langeafstandsnet van TD. Een gebruik bij voorrang van de spoorweggronden is gerechtvaardigd gezien de bij wet opgelegde voorwaarden betreffende de uitbouw van het net en de vereisten inzake de continuïteit van het spoorwegvervoer en de veiligheid van het treinverkeer. De formulering van de overeenkomsten, zoals door de partijen gewijzigd (zie de overwegingen 28, 29 en 30), houdt niet in dat TD een alleenrecht wordt verleend en dat derden, voor het leggen van kabels, de toegang tot spoorweggronden(14) wordt ontzegd. Derhalve verhinderen de overeenkomsten niet dat concurrerende ondernemingen netten aanleggen.

c) Alleenverkoop van de spraaktelefoniediensten van TD door Cégétel

(44) In de verkoopovereenkomst is bepaald dat TD zelf geen spraaktelefoniediensten aan eindgebruikers zal verkopen, maar deze diensten aan Cégétel zal verstrekken (zie artikel 2, lid 1, van de verkoopovereenkomst). De door de beide moederondernemingen overeengekomen strategie houdt in dat TD alleen bevoegd is voor de technische aspecten van de opbouw en de exploitatie van het net en dat Cégétel, door middel van Cégétel Le 7 en Cégétel Entreprises, de commerciële exploitatie van de klantendiensten voor haar rekening neemt. Deze bepaling geeft het voornemen van de SNCF weer de activiteiten van TD te beperken tot het beheer en de exploitatie van het telecommunicatienet. Door deze beperking garandeert de verkoopovereenkomst dat TD afnemers heeft voor haar langeafstandsspraaktelefoniediensten die door Cégétel in de handel zullen worden gebracht. De overeenkomst garandeert derhalve dat TD voldoende afnemers van haar diensten zal hebben om de markt te kunnen betreden en draagt aldus bij tot de levensvatbaarheid van de onderneming op lange termijn.

d) Alleenlevering

(45) Evenzo garandeert de verplichting van artikel 4, leden 4 en 5, van de raamovereenkomst volgens welke Cégétel uitsluitend een beroep op het net van TD mag doen, dat de onderneming voldoende rendabele activiteiten en regelmatige inkomsten heeft. Er zij evenwel aan herinnerd dat deze verbintenis aanzienlijk is beperkt doordat Cégétel zich bij een derde kan bevoorraden wanneer de prijzen van TD hoger zijn dan de marktprijzen, en zij vroegere leveringsovereenkomsten moet nakomen.

(46) Op grond van de bijzondere omstandigheden van deze zaak moet worden geconcludeerd dat het alleengebruik van de capaciteit van het optischevezelnet van de SNCF, het gebruik bij voorrang van spoorweggronden in de zin van de door de partijen op 31 juli 1998 aangebrachte wijzigingen, de alleenverkoop van spraaktelefoniediensten en de bepaling inzake alleenlevering rechtstreeks verband houden met en noodzakelijk zijn voor een succesvolle opbouw van het net en de exploitatie door TD. Op grond van de mededingingsregels van het Verdrag moeten zij derhalve worden beschouwd als ondersteunende beperkingen bij het door partijen voorgenomen project.

(47) De ondersteunende beperkingen dienen samen met de oprichting van de onderneming te worden beoordeeld. Daar met betrekking tot de overeenkomsten tussen de SNCF en Cégétel betreffende TD is vastgesteld dat zij niet binnen het toepassingsgebied van artikel 81, lid 1, van het Verdrag vallen, moet met betrekking tot de hierboven beschreven contractuele bepalingen hetzelfde worden vastgesteld.

e) Concurrentiebedingen

(48) De concurrentiebedingen die van toepassing zijn op de SNCF (artikelen 3 en 36 van de raamovereenkomst) en op Cégétel (artikel 4, lid 8, van de raamovereenkomst) garanderen dat Cégétel en de SNCF, twee ondernemingen die niet met elkaar concurreren en een voor hen nieuwe productenmarkt hebben betreden, hun inspanningen zullen toespitsen op TD. Aangezien het door TD geëxploiteerde telecommunicatienet dat op de terreinen van de Franse spoorweginfrastructuren wordt uitgebouwd, van wezenlijk belang is voor de werking van Cégétel als een bedrijf dat een volledig assortiment telecommunicatiediensten aanbiedt, zijn die voorwaarden noodzakelijk om te waarborgen dat TD stabiliteit op de markt verwerft. Het concurrentiebeding dat geldt voor TD zorgt ervoor dat TD zich zal toeleggen op de exploitatie van het telecommunicatienet,

HEEFT DE VOLGENDE BESCHIKKING GEGEVEN:

Artikel 1

Op grond van de gegevens waarover de Commissie beschikt, bestaat er voor haar geen aanleiding, op grond van artikel 81, lid 1, van het EG-Verdrag en artikel 53, lid 1, van de EER-Overeenkomst, op te treden tegen de aangemelde overeenkomsten die betrekking hebben op de samenwerking tussen de Société nationale des chemins de fer français en Cégétel SA door middel van hun gezamenlijke dochteronderneming Télécom Développement.

Artikel 2

Deze beschikking is gericht tot:

1. Société nationale des chemins de fer français 88, rue St. Lazare F - 75 009 Paris

2. Cégétel SA 52, rue d'Anjou F - 75 008 Paris

3. Télécom Développement 88, rue St. Lazare F - 75 009 Paris.

Gedaan te Brussel, 27 juli 1999.

Voor de Commissie

Karel VAN MIERT

Lid van de Commissie

(1) PB 13 van 21.2.1962, blz. 204/62.

(2) PB L 148 van 15.6.1999, blz. 5.

(3) PB C 293 van 22.9.1998, blz. 4.

(4) Zie bladzijde 14 van dit Publicatieblad.

(5) Vroeger bekend als Compagnie Générale des Eaux (CGE).

(6) SBCI is een volledige dochteronderneming van SBC Communications Inc. SBC is een Amerikaanse onderneming die voornamelijk in de telecommunicatiedienstensector werkzaam is.

(7) Eerder bekend als Télécom Dévélopment Services (TDS).

(8) Zie Beschikking 96/547/EG van de Commissie, zaak IV/35.617, Phoenix Global One (PB L 239 van 19.9.1996, blz. 57); Beschikking 97/780/EG van de Commissie, zaak IV/35.830, Unisource (PB L 318 van 20.11.1997, blz. 1); Beschikking 1999/573/EG van de Commissie, zaak IV/36.592, Cégétel (zie bladzijde 14 van dit Publicatieblad).

(9) Bron: Autorité de Régulation des Télécommunications, Licences L.33-1 (vergunningen voor netexploitanten) en L.34-1 (vergunningen voor aanbieders van telecommunicatiediensten aan het grote publiek).

(10) Overeenkomstig de Franse wet 97-135 van 13 februari 1997 heeft de SNCF de eigendom over de spoorweginfrastructuur (sporen, perrons en goederen) overgedragen aan Réseau Ferré de France (RFF), een bij die wet opgerichte overheidsonderneming. In de wet is bepaald dat handelingen betreffende de aan RFF overgedragen eigendom die vanaf 1 januari 1997 door de SNCF zijn verricht, tot de datum van bekendmaking van de uitvoeringsbesluiten voorlopig worden geacht te zijn verricht in naam van RFF (artikel 16 van de wet). Om die reden is in artikel 36 van de raamovereenkomst tussen de SNCF en Cégétel bepaald dat bepalingen inzake de activa welke overeenkomstig de wet van 13 februari 1997 aan RFF zijn overgedragen, worden geacht te zijn overeengekomen namens RFF.

(11) Zoals bevestigd in een brief van 17 juli 1996 van de Franse staatssecretaris voor Vervoer aan de voorzitter van de SNCF.

(12) De SNCF is indirect aandeelhoudster van Hermes door haar belang van 9 % in HitTail BV.

(13) Zie Richtlijn 90/388/EEG van de Commissie van 28 juni 1990 betreffende de mededinging op de markten voor telecommunicatiediensten (PB L 192 van 24.7.1990, blz. 10), laatstelijk gewijzigd bij Richtlijn 96/16/EG (PB L 74 van 22.3.1996, blz. 13).

(14) De regels betreffende de uitvoering van werken op spoorweggronden moeten in overeenstemming zijn met de Franse wet 97-135 van 13 februari 1997 (Journal officiel de la République Française van 15.2.1997, bijlage 5).