*****

BESCHIKKING VAN DE COMMISSIE

van 20 december 1988

inzake een procedure op grond van artikel 85 van het Verdrag tot oprichting van de Europese Economische Gemeenschap

(IV/00.093, EMO)

(89/96/EEG)

DE COMMISSIE VAN DE EUROPESE

GEMEENSCHAPPEN,

Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Economische Gemeenschap, en met name op artikel 85,

Gelet op Verordening nr. 17 van de Raad van 6 februari 1962, eerste verordening over de toepassing van de artikelen 85 en 86 van het Verdrag (1), laatstelijk gewijzigd bij de Akte van Toetreding van Spanje en Portugal, en met name op de artikelen 6 en 8,

Gelet op Beschikking 79/37/EEG van de Commissie (2), ter verlenging van Beschikking 69/90/EEG van de Commissie (3), welke in aansluiting op de overeenkomstig artikel 2 van Verordening nr. 17 door het »Comité européen de coopération des industries de la machine-outil (Cecimo)", te Brussel, op 20 september 1962 gedane aanmelding, in toepassing van artikel 85, lid 3, is gegeven voor de besluiten betreffende de organisatie van werktuigmachinetentoonstellingen (EMO), en met name die waarin de deelneming van exposanten wordt geregeld,

Gezien het verzoek om verlenging van de genoemde beschikking van de Commissie, op 16 april 1986 door de secretaris-generaal van het Cecimo ingediend,

Na bekendmaking in het Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen (4), overeenkomstig artikel 19, lid 3, van Verordening nr. 17, van het essentiële gedeelte van het Cecimo-reglement voor de deelneming aan bovengenoemde tentoonstellingen,

Na raadpleging van het Raadgevend Comité voor mededingingsregelingen en economische machtsposities,

Overwegende hetgeen volgt:

I. De feiten

(1) Het in 1950 opgerichte Cecimo is een feitelijke vereniging die de volgende nationale beroepsverenigingen van fabrikanten van werktuigmachines omvat:

- Fachverband der Maschinen- und Stahlbauindustrie OEsterreichs, Wenen, Oostenrijk,

- Syndicat des constructeurs belges de machines-outils pour le travail des métaux (Sycomom), Brussel, België,

- Verein Schweizerischer Maschinen-Industrieller (VSM), Zuerich, Zwitserland,

- Verein Deutscher Werkzeugmaschinenfabriken e.V. (VDW), Frankfurt am Main, Bondsrepubliek Duitsland,

- Foreningen af Danske Vaerktoejsmaskinfabrikanter, Kopenhagen, Denemarken,

- Asociación española de fabricantes de máquinas-herramientas, San Sebastián, Spanje,

- Syndicat de la machine-outil, de l'assemblage et de la production associée (SYMAP), Neuilly- sur-Seine, Frankrijk,

- The Machine Tool Trades Association (MTTA), Metalworking Machine Tool Manufacturer Section, Londen, Verenigd Koninkrijk,

- Unione Costruttori Italiani Macchine Utensili (UCIMU), Milaan, Italië,

- Mekaniske Verksteders Landsforening, Oslo, Noorwegen,

- Vereniging voor Metaal- en Electrotechnische Industrie (FME), Groep Gereedschapswerktuigen, Den Haag, Nederland,

- Centro de Cooperação dos Industriais de Máquinas-Ferramentas (CIMAF), Oporto, Portugal,

- Foereningen Svenska Verktygmaskintillverkare, Stockholm, Zweden.

(2) Tot de leden van deze nationale verenigingen behoren de meeste fabrikanten van werktuigmachines in hun respectieve landen. De verenigingen moeten aan het Cecimo de vereisten voor de toelating van leden mededelen, waarbij ervan wordt uitgegaan dat hun vertegenwoordiging in het Cecimo strikt tot fabrikanten van werktuigmachines voor metaalbewerking is beperkt.

(3) Over toelating van nieuwe leden tot het Cecimo of over hun weigering wordt door het centraal comité van het Cecimo beslist.

(4) De doelstellingen van het Cecimo, zoals zij bij de oprichting zijn vastgesteld, kunnen als volgt worden samengevat:

i) het gezamenlijk bestuderen van de theorieën en de aan te bevelen maatregelen, waarmee in elk der landen van zijn leden de mogelijkheden van investering in werktuigmachines kunnen worden bevorderd;

ii) het bijeenbrengen van de nodige middelen om voor de verbreiding van deze studies te kunnen zorgdragen;

iii) het stellen van gemeenschappelijke regels inzake internationale commerciële manifestaties, waarvan de tentoonstelling de belangrijkste is, op zodanige wijze dat de inspanning van iedere fabrikant tot betere resultaten tegen geringere kosten leidt;

iv) het in overleg met de nationale verenigingen saneren van de regeling van beurzen en tentoonstellingen binnen de onderscheiden landen zodat ter voorlichting van de nationale clientèle op het gebied van werktuigmachines zo mogelijk slechts een ervan overblijft.

(5) Zowel de door het Cecimo in 1962 verrichte aanmelding als de verzoeken om verlenging van de ontheffing op grond van artikel 85, lid 3, van het Verdrag waarover de Commissie bij de Beschikkingen 69/90/EEG en 79/37/EEG gunstig heeft beschikt, hebben betrekking op de onder iii) en iv) genoemde doelstellingen.

(6) Tot in 1971 waren onder auspiciën van het Cecimo twaalf Europese tentoonstellingen van werktuigmachines (EEMO) gehouden. In 1971 heeft het Cecimo besloten de tentoonstellingen, die het voorheen op Europees niveau organiseerde, op wereldniveau te organiseren door deze open te stellen voor fabrikanten van werktuigmachines en aanverwant materiaal uit de gehele wereld. Het kenteken van de tentoonstellingen is derhalve gewijzigd in »EMO" (»Exposition de la Machine Outil"). Dit kenteken is uniform, ongeacht de taal van het land dat de tentoonstelling organiseert.

(7) Het Cecimo, dat het bij Beschikking 79/37/EEG ontheven reglement zonder ingrijpende wijzigingen wenst te blijven toepassen, heeft daarom op 16 april 1986 een verzoek ingediend om verlenging van de ontheffing te verkrijgen voor een termijn van tien jaar.

(8) Het essentiële gedeelte van het EMO-reglement behelst thans de volgende regels:

a) de EMO's worden alle oneven jaren door het Cecimo georganiseerd, om beurten te Parijs, te Hannover en te Milaan, en de materiële tenuitvoerlegging ervan wordt toevertrouwd aan de bij het Cecimo aangesloten vereniging in het land waar de tentoonstelling zal worden gehouden;

b) het materiaal dat tot de EMO's wordt toegelaten omvat in het bijzonder werktuigmachines voor metaalbewerking;

c) de fabrikanten van werktuigmachines die op de EMO's tentoonstellen, moeten zich voor het tentoongestelde materiaal met ten minste twee van de navolgende drie activiteiten: »ontwerpen", »fabriceren" en »verkopen" bezighouden; bovendien moeten zij aan het geheel van de volgende vereisten voldoen:

i) zij moeten zich, wanneer zij werktuigmachines op de EMO tentoonstellen, ertoe verbinden in het gehele zelfde jaar rechtstreeks noch onrechtstreeks op enige andere beurs, tentoonstelling of salon in een van de landen waarvan de nationale vereniging van fabrikanten van werktuigmachines Cecimo-lid is, werktuigmachines tentoon te stellen (onder »onrechtstreeks" wordt verstaan: het tentoonstellen met inschakeling van agenten, vertegenwoordigers, handelaren, wederverkopers of andere tussenpersonen);

ii) voor de fabrikanten die gebonden zijn door een overeenkomst tot verlening van een produktielicentie of door een overeenkomst tot technische samenwerking geldt dat al deze fabrikanten op de EMO de werktuigmachines mogen tentoonstellen die onder zulk een overeenkomst vallen. Indien echter een van hen in hetzelfde jaar een of meer van de machines die onder de overeenkomst vallen, op een andere beurs, tentoonstelling of salon van een van de landen van de Cecimo-leden tentoonstelt, vloeit daaruit ook de uitsluiting van de andere partner voort voor het gehele deel van zijn produktengamma dat onder de licentieovereenkomst of de technische samenwerkingsovereenkomst valt;

iii) indien multinationale ondernemingen of ondernemingen van eenzelfde groep, die onderling verbonden en financieel van elkaar afhankelijk zijn, aan de EMO deelnemen, zijn de bovengenoemde voorschriften op alle ondernemingen van de groep of op alle tot een multinationale onderneming behorende ondernemingen van toepassing;

iv) indien door een op de EMO exposerende fabrikant ontworpen en/of gefabriceerde werktuigmachines eveneens onder een ander merk of onder een andere benaming worden verhandeld dan die welke door de exposant op de EMO wordt gebruikt, gelden de bepalingen onder i) voor de fabrikant die op de EMO exposeert voor alle merken en benamingen waaronder de door hem gefabriceerde en/of ontworpen werktuigmachines worden verhandeld;

v) deze beperkingen strekken zich niet slechts uit tot machines die door vertegenwoordigers, wederverkopers of enige andere tussenpersoon op dergelijke salons, beurzen of tentoonstellingen worden vertoond, maar ook tot maquettes die een getrouwe weergave bieden van werktuigmachines die daar zouden worden tentoongesteld;

d) de niet-inachtneming van deze voorschriften leidt automatisch tot uitsluiting van de EMO in dat jaar en verbeurte van het bedrag van de gestorte garantie indien de inbreuk is gepleegd tussen 1 januari en 30 juni; is deze evenwel gepleegd tussen 1 juli en 31 december, dan leidt de niet-inachtneming van deze voorschriften tot uitsluiting van de eerstvolgende EMO;

e) een fabrikant die aan de EMO deelneemt, mag in hetzelfde jaar de door hem vervaardigde werktuigmachines ter beschikking stellen van exposanten op andere beurzen, tentoonstellingen of salons in een land van een Cecimo-lid, indien deze werktuigmachines uitsluitend ter demonstratie van precisiewerktuigen of bijzondere toebehoren dienen, ten minste twee jaar tevoren zijn vervaardigd en reeds op eerder gehouden tentoonstellingen of beurzen zijn tentoongesteld.

In dat geval moeten zij de volgende voorwaarden in acht nemen:

i) alle merken of aanduidingen die identificatie van de machines mogelijk maken, moeten worden verwijderd of onzichtbaar gemaakt;

ii) er mag voor deze machines geen enkele commerciële actie (reclame, uitreiken van catalogi, offertes, enz.) worden gevoerd;

iii) de aanwezigheid van deze machines op de bovengenoemde manifestaties moet tevoren, in ieder geval vóór de opening ervan, door het commissariaat-generaal worden goedgekeurd; dit kan de goedkeuring weigeren indien verlenging ervan ertoe kan dienen dat het reglement rechtstreeks of onrechtstreeks wordt omzeild;

iv) slechts fabrikanten die op de EMO exposeren mogen deze goedkeuring aanvragen met gebruikmaking van een formulier dat de verzoekers hetzij door hun nationale vereniging (voor exposanten uit landen waar Cecimo-leden zijn), hetzij door het commissariaat-generaal (voor exposanten uit landen waar geen Cecimo-leden zijn) wordt verstrekt.

De exposant moet het formulier invullen en terugzenden aan de instantie die het hem heeft verstrekt.

De terugzending aan de exposant van het door het commissariaat-generaal goedgekeurde formulier houdt de goedkeuring in.

Er wordt niet meer dan één goedkeuring per manifestatie verleend, en in totaal voor niet meer dan drie manifestaties;

f) het secretariaat-generaal, het commissariaat-generaal en de nationale verenigingen in hun respectieve landen zijn bevoegd controle uit te oefenen ten einde zich ervan te vergewissen dat de fabrikanten die aan de EMO deelnemen, de door hen aangegane verbintenis naleven.

Anderzijds zijn de exposanten op de EMO bevoegd inbreuken op artikel I, 7, welke door hen worden vastgesteld te melden, mits hun klacht vergezeld gaat van bewijsmiddelen die een adequate verificatie van hun beweringen mogelijk maken;

g) de goedkeuring wordt verleend door de commissaris-generaal, die het verzoek indien er bezwaren zijn aan het Cecimo voorlegt.

De exposanten ontvangen bevestiging van hun toelating. Deze vervalt indien aan de voorwaarden ervan niet meer wordt voldaan en met name indien aan alle voorwaarden van het tentoonstellingsreglement wordt voldaan, indien de exposant deze voorschriften bij een eerder gehouden EMO niet heeft nageleefd, indien zijn solvabiliteit twijfelachtig is of indien door zijn deelneming de wettelijke en bestuursrechtelijke bepalingen inzake de bescherming tegen oneerlijke concurrentie kunnen worden overtreden. Overdracht aan derden van de uit de toelating voortvloeiende rechten is verboden.

Indien een exposant van een EMO wordt uitgesloten (artikel I, 7) of indien zijn toelating tot de EMO of zijn deelneming aan een bijzondere manifestatie of beurs wordt geweigerd (artikel I, 7 a, verwijzing 1) stelt het secretariaat-generaal van het Cecimo hem daarvan bij aangetekende brief in kennis onder vermelding van de redenen van zijn besluit.

De exposant heeft de mogelijkheid zich tegen dit besluit te verzetten binnen veertien dagen na ontvangst van de mededeling ervan. Hij kan hetzij beroep instellen bij de arbitragecommissie (artikel V, 26) hetzij bij de bevoegde rechter in de plaats van vestiging van de administratieve zetel van de EMO.

Vorderingen tot schadevergoeding in verband met geschillen over de toelating zijn aan dezelfde procedures onderworpen;

(1) PB nr. 13 van 21. 2. 1962, blz. 204/62.

(2) PB nr. L 11 van 17. 1. 1979, blz. 16.

(3) PB nr. L 69 van 20. 3. 1969, blz. 13.

(4) PB nr. C 250 van 24. 9. 1988, blz. 3.

h) toewijzing van de stands geschiedt door het Commissariaat-generaal. Dit behoudt zich het recht voor de aanvankelijke toedeling te wijzigen en de exposant een stand op een andere plaats toe te wijzen of de afmetingen daarvan te veranderen voor zover de omstandigheden dat vereisen.

Onderverhuur of gratis overdracht aan derden van een stand of een gedeelte daarvan is niet toegestaan.

(9) Tijdens de vijf tentoonstellingen (Milaan 1979, Hannover 1981, Parijs 1983, Hannover 1985, Milaan 1987) die in de tien jaar van de geldigheidsduur van Beschikking 79/37/EEG zijn georganiseerd, is door het Cecimo wegens inbreuk op het reglement een aantal uitsluitingen uitgesproken. Tegen geen van deze uitsluitingen is, hetzij in rechte, hetzij langs de weg van arbitrage, door de aldus aan een sanctie onderworpen ondernemingen beroep ingesteld.

II. Opmerkingen van derden

(10) Naar aanleiding van de bekendmaking overeenkomstig artikel 19, lid 3, van Verordening nr. 17, zijn geen opmerkingen van derden binnengekomen.

III. Artikel 85, lid 1

(11) Op dezelfde gronden als die welke reeds zijn uiteengezet in Beschikking 79/37/EEG, waarnaar zij verwezen, vallen de volgende bepalingen van het EMO-tentoonstellingsreglement, dat een besluit van een ondernemersvereniging vormt, onder het verbod van artikel 85, lid 1, van het Verdrag:

a) de verbintenis voor de fabrikanten van werktuigmachines, die hun machines op de EMO hebben tentoongesteld, om, behoudens in bijzondere gevallen en met bijzondere toestemming van het Cecimo, rechtstreeks noch onrechtstreeks aan een andere beurs, tentoonstelling of salon deel te nemen die in hetzelfde jaar in een van de landen waarvan de nationale vereniging van fabrikanten van werktuigmachines Cecimo-lid is, wordt georganiseerd;

b) de uitsluiting uit de EMO van de fabrikant die partij is bij een licentieovereenkomst inzake de fabricage van werktuigmachines, indien zijn wederpartij in de loop van hetzelfde jaar aan andere tentoonstellingen van dergelijke machines in een van de landen van Cecimo-leden heeft deelgenomen, zelfs indien deze wederpartij dat uitsluitend onder eigen naam doet;

c) de uitsluiting uit de EMO van alle ondernemingen van een zelfde groep of van multinationale ondernemingen waarvan één enkele onderneming in het jaar waarin de EMO wordt gehouden, werktuigmachines op andere tentoonstellingen in een der landen van Cecimo-leden heeft tentoongesteld;

d) de uitsluiting uit de EMO van de fabrikanten van werktuigmachines, die op andere beurzen, tentoonstellingen of salons, door agenten, wederverkopers of enige andere tussenpersoon in de originele vorm of in de vorm van maquettes die een getrouwe weergave van de machines bieden, zijn vertoond;

e) de door het secretariaat-generaal van het Cecimo te geven goedkeuring alvorens de op een EMO tentoongestelde werktuigmachines voor demonstratie van uitrustingen of toebehoren ter beschikking kunnen worden gesteld van exposanten op beurzen, tentoonstellingen of salons in de landen van Cecimo-leden met de steeds opgelegde verplichting het merk van de fabrikant onzichtbaar te maken; deze goedkeuringen zijn beperkt tot één per manifestatie en in totaal tot niet meer dan drie manifestaties.

IV. Artikel 85, lid 3

(12) Zoals hierboven reeds is aangegeven, wenst het Cecimo het reglement waarvoor in 1978 ontheffing is verleend, met enkele wijzigingen te blijven toepassen. Weliswaar heeft een van deze wijzigingen tot gevolg dat de beperkingen die zijn voorzien met betrekking tot machines die door vertegenwoordigers, wederverkopers of enige andere tussenpersoon in de betrokken salons, beurzen of tentoonstellingen worden vertoond, ook van toepassing worden met betrekking tot maquettes die een getrouwe weergave bieden van de machines die daar zouden worden vertoond, maar dit betreft niet de essentie van het reglement. Deze uitbreiding van de reikwijdte van de betrokken beperkingen kan de toepassing van artikel 85, lid 3, dan ook niet in de weg staan. Beschikking 79/37/EEG kan derhalve, in toepassing van artikel 8, lid 2, van Verordening nr. 17, worden verlengd, daar om dezelfde redenen als uiteengezet in die beschikking aan de voorwaarden voor toepassing van artikel 85, lid 3, nog steeds wordt voldaan. Voor de besluiten van het Cecimo betreffende het EMO-reglement geldt namelijk, ondanks de wijzigingen, nog steeds dat:

- zij een factor van rationalisatie van de deelneming aan beurzen en tentoonstellingen vormen, hetgeen met name in een bedrijfstak waar een dergelijke deelneming hoge kosten meebrengt, belangrijk is;

- zij een concentratie van een wezenlijk gedeelte van de gehele wereldproduktie van werktuigmachines bewerkstelligen, waardoor de producenten worden gestimuleerd zich optimaal op de zeer gevarieerde vraag naar werktuigmachines in te stellen en tal van transacties met zo min mogelijk verkoopbevorderende inspanningen kunnen worden afgesloten;

- zij de fabrikanten en de handel de vrijheid laten ten toon te stellen waar zij willen, en voor de jaren waarin de EMO wordt gehouden, de mogelijkheid geven, zij het beperkt tot één per manifestatie en voor een totaal van maximaal drie manifestaties, goedkeuring van het Cecimo te verkrijgen om ook elders hun machines ten toon te stellen;

- bovendien het feit, dat op geregelde tijden het voornaamste deel van de gehele wereldproduktie aan werktuigmachines wordt bijeengebracht, de belangstellende gebruikers de mogelijkheid biedt het vele reizen te vermijden en zich bij een en dezelfde gelegenheid op die produkten te concentreren die zij dank zij rechtstreekse contacten met de exposanten eventueel zouden willen kopen. Voorts hebben de gebruikers van kleine en middelgrote economische betekenis die niet naar de EMO's gaan, de mogelijkheid op andere beurzen de werktuigmachines te zien die voor hen van bijzonder belang zijn.

V. Verordening nr. 17, artikelen 6 en 8

(13) Het verzoek om verlenging van Beschikking 79/37/EEG is door het Cecimo ingediend vóór 31 december 1988, het tijdstip van het aflopen van de geldigheid van genoemde beschikking. In toepassing van artikel 6, lid 1, van Verordening nr. 17 kan de beschikking van de Commissie op 1 januari 1989 van toepassing worden.

(14) Voor het vaststellen van de geldigheidsduur van de beschikking overeenkomstig artikel 8, lid 1, van Verordening nr. 17 was rekening gehouden met de aard van deze zaak en met name met het tweejarig ritme van de EMO; op grond daarvan was de duur van de ontheffing op tien jaar gesteld. Rekening houdend met de positieve resultaten van de toepassing van het EMO-reglement sedert Beschikking 69/90/EEG in 1969 is thans een geldigheidsduur van 15 jaar meer aangewezen.

(15) Het was gewenst gebleken aan de beschikking overeenkomstig artikel 8, lid 1, van Verordening nr. 17 verplichtingen te verbinden, die tot doel hadden het de Commissie mogelijk te maken op de toepassing van artikel I, 7, door het Cecimo toezicht uit te oefenen. Er is aanleiding tot handhaving van de verplichting voor het Cecimo om onverwijld alle stukken of inlichtingen te verstrekken betreffende alle gevallen van weigering van toelating van een fabrikant tot een EMO en van uitsluiting van een EMO, alsmede van weigering van goedkeuring aan een fabrikant om rechtstreeks of onrechtstreeks bepaalde van zijn machines in het jaar waarin de EMO wordt gehouden elders ten toon te stellen. Bovendien dienen het Cecimo en alle nationale verenigingen van fabrikanten van werktuigmachines in de Gemeenschap die tot het Cecimo behoren, de Commissie op de hoogte te houden van alle beurzen en tentoonstellingen, die in jaren waarin geen EMO wordt gehouden eventueel door of onder auspiciën van een van deze nationale verenigingen worden georganiseerd en, in het bijzonder, om de Commissie tijdig voor de toepassing ervan alle reglementen en andere voorschriften, die de toelating tot en de uitsluiting van zulke beurzen en tentoonstellingen regelen, voor te leggen,

HEEFT DE VOLGENDE BESCHIKKING GEGEVEN:

Artikel 1

De bepalingen van artikel 85, lid 1, van het EEG-Verdrag worden overeenkomstig artikel 85, lid 3, buiten toepassing verklaard voor de voorschriften van het EMO-reglement betreffende de deelneming van de exposanten aan andere beurzen of manifestaties die in de Lid-Staten van de Europese Economische Gemeenschap worden gehouden.

Artikel 2

Aan de buiten-toepassingverklaring in artikel 1 zijn de volgende verplichtingen verbonden:

a) het Cecimo dient onverwijld alle gevallen van weigering van toelating tot de EMO's en van uitsluiting van een fabrikant van werktuigmachines hiervan, alsmede alle gevallen van weigering van goedkeuring aan een fabrikant om bepaalde werktuigmachines in het jaar waarin de EMO wordt gehouden, elders ten toon te stellen, ter kennis van de Commissie te brengen. Het Cecimo dient de Commissie op de hoogte te houden van de ontwikkelingen in dergelijke gevallen en van de besluiten die door het Cecimo of door de arbitrage-instanties worden genomen;

b) het Cecimo en alle daarbij aangesloten nationale verenigingen van fabrikanten van werktuigmachines in de Gemeenschap dienen daarenboven de Commissie op de hoogte te brengen van alle beurzen en tentoonstellingen die zij zullen organiseren of die onder hun auspiciën zullen worden georganiseerd in de jaren waarin geen EMO wordt gehouden en dienen haar tijdig vóór de aanvang van dergelijke beurzen en tentoonstellingen alle reglementen en andere voorschriften, die de toelating tot of uitsluiting van deze beurzen of tentoonstellingen regelen, voor te leggen.

Artikel 3

Deze beschikking wordt van toepassing op 1 januari 1989 en geldt tot en met 31 december 2003.

Artikel 4

Deze beschikking is gericht tot het »Comité européen de coopération des industries de la machine-outil (Cecimo)", te Brussel alsmede tot de volgende nationale verenigingen van fabrikanten van werktuigmachines, die thans bij het Cecimo zijn aangesloten:

- Fachverband der Maschinen- und Stahlbauindustrie OEsterreichs, Wenen, Oostenrijk,

- Syndicat des constructeurs belges de machines-outils pour le travail des métaux (Sycomon), Brussel, België,

- Verein Schweizerischer Maschinen-Industrieller (VSM) Zuerich, Zwitserland,

- Verein Deutscher Werkzeugmaschinenfabriken e.V. (VDW), Frankfurt am Main, Bondsrepubliek Duitsland,

- Foreningen af Danske Vaerktoejsmaskinfabrikanter, Kopenhagen, Denemarken,

- Asociación española de fabricantes de máquinas-herramientas, San Sebastián, Spanje, - Syndicat de la machine-outil, de l'assemblage et de la production associée (SYMAP), Neuilly-sur-Seine, Frankrijk,

- The Machine Tool Trades Association (MTTA), Metalworking Machine Tool Manufacturer Section, Londen, Verenigd Koninkrijk,

- Unione Costruttori Italiani Macchine Utensili (UCIMU), Milaan, Italië,

- Mekaniske Verksteders Landsforening, Oslo, Noorwegen,

- Vereniging voor Metaal- en Electrotechnische Industrie (FME), Groep gereedschapswerktuigen, Den Haag, Nederland,

- Centro de Cooperação dos Industriais de Máquinas-Ferramentas (CIMAF), Porto, Portugal,

- Foereningen Svenska Verktygmaskintillverkare, Stockholm, Zweden.

Gedaan te Brussel, 20 december 1988.

Voor de Commissie

Peter SUTHERLAND

Lid van de Commissie