BESCHIKKING VAN DE COMMISSIE van 12 december 1997 inzake een procedure op grond van artikel 83 van het Euratom-verdrag (XVII-06 - Enusa Juzbado) (Slechts de tekst in de Spaanse taal is authentiek) (97/873/Euratom)

DE COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN,

Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap voor Atoomenergie, inzonderheid op artikel 83,

Na de onderneming Empresa Nacional del Uranio SA (Spanje) in de gelegenheid te hebben gesteld om haar standpunt ten aanzien van de door de Commissie aangevoerde bezwaren kenbaar te maken,

Overwegende hetgeen volgt:

I. DE FEITEN

Deze beschikking betreft het verzuim van melding, in februari 1997, van de uitvoer van kerntechnisch materiaal van Spanje naar de Verenigde Staten van Amerika door Empresa Nacional Del Uranio SA hierna "Enusa" genoemd.

Enusa is de exploitant van een in Juzbado, Salamanca (Spanje), gelegen splijtstoffabriek, genaamd "Fábrica de Elementos Combustibles de Juzbado". Het voor deze industriële activiteit benodigde kerntechnisch materiaal wordt aangeschaft in de vorm van uraniumdioxidepoeder dat in vaten van de leveranciers naar Juzbado wordt vervoerd; nadat deze vaten geleegd zijn, worden zij naar de leveranciers teruggezonden. Een van de vaste leveranciers van dit uraniumdioxide is General Electric in Wilmington, North-Carolina (VSA), hierna "GE" genoemd.

Op grond van een brief van 19 maart 1997 van Enusa aan het Directoraat Veiligheidscontrole van Euratom van de Commissie, waarbij een verslag van Enusa was gevoegd over het voorval waarop deze beschikking betrekking heeft, en de hoorzitting die op 16 april 1997 ten kantore van de Commissie in Luxemburg heeft plaatsgevonden, zijn de volgende feiten vastgesteld, waarover Enusa en de Commissie overeenstemming hebben bereikt:

- In december 1996 moesten zes vaten met 13 kilogram natuurlijk uranium, 65 826 g tot 3,95 % en 3 675 g tot 4,4 % verrijkt uranium op het fabrieksterrein worden opgeslagen. De gekozen opslagruimte was dezelfde loods als die waar Enusa de volle vaten uraniumdioxide die zij van haar leveranciers ontvangt, pleegt op te slaan en waar ook de lege vaten worden bijeengebracht vooraleer deze weer naar de leverancier van wie zij afkomstig zijn, worden teruggezonden.

- Aangezien deze opslagruimte buiten de gecontroleerde zone was gelegen, moesten de zes vaten worden verpakt, hetgeen op vrijwel dezelfde manier werd gedaan als met lege vaten met het oog op terugzending ervan gebeurt: hiervoor werden dezelfde soort transportcontainers (drie in totaal) gebruikt.

- Volgens de interne procedures hadden deze drie volle transportcontainers behoorlijk moeten zijn geëtiketteerd en verzegeld om duidelijk aan te geven dat zij kerntechnisch materiaal bevatten en niet leeg waren. Ook had de overbrenging naar de opslagruimte in de fabriekscomputer van de installatie geregistreerd moeten zijn geweest. In dit geval echter werden de transportcontainers wel op de juiste wijze verzegeld, maar niet geëtiketteerd en evenmin werd de overbrenging naar die opslagruimte geboekt.

- Dit heeft ertoe geleid dat de drie volle transportcontainers zich in dezelfde ruimte bevonden als de lege containers, en dat was ook de ruimte waar de zendingen van lege containers werden voorbereid. Die drie volle containers konden dus van de lege slechts worden onderscheiden door de aanwezigheid van een minuscule verzegeling, verder zagen zij er vanbuiten juist hetzelfde uit.

- In deze situatie is overeenkomstig de interne controleprocedures een controle op de materiële aanwezigheid van artikelen die kerntechnisch materiaal bevatten, uitgevoerd. Bij deze controle bleken de eerdergenoemde zes vaten in de procesruimte te ontbreken. Daarop heeft de verantwoordelijke medewerker deze zes vaten van de inventarislijst geschrapt; hij beschikte daartoe over de noodzakelijke toegangsrechten. Hij heeft zijn bevindingen niet gerapporteerd.

- Toen op 20 januari 1997 een normale retourzending van 150 containers met lege vaten naar GE werd gereedgemaakt, werd niet opgemerkt dat drie van die containers niet leeg waren. Overeenkomstig de interne procedures moest bij elke container een radiologische controle plaatsvinden, maar bij deze door de fabrikant uitgevoerde metingen werd geen kerntechnisch materiaal aangetoond. Het bleef onopgemerkt dat de aanwezigheid van verzegelde containers zonder etiketten in strijd met de procedures was, en de nummers op de verzegeling werden gecontroleerd noch doorgegeven.

- De drie volle containers zijn op 5 februari 1997 samen met de lege naar GE verzonden.

- Na ontvangst daarvan heeft GE op 7 maart 1997 vastgesteld dat enkele van die containers niet leeg waren en heeft zij Enusa van deze constatering op de hoogte gesteld. Enusa heeft onmiddellijk een onderzoek ingesteld; hieruit bleek meteen een fout bij de verzending.

- Op 8 maart 1997 heeft Enusa het Directoraat Veiligheidscontrole van de Commissie van het voorval op de hoogte gesteld.

- Op 19 maart 1997 heeft Enusa het Directoraat Veiligheidscontrole van de Commissie overeenkomstig artikel 4, lid 2, van de bijzondere controlebepalingen een speciaal rapport toegezonden.

II. JURIDISCHE BEOORDELING

A. De wettelijke bepalingen

In verband met haar activiteiten is Enusa een onderneming in de zin van artikel 196, onder b), van het Verdrag. Derhalve zijn op haar de bepalingen van titel II, hoofdstuk 7, van het Verdrag, Verordening (Euratom) nr. 3227/76 van de Commissie van 19 oktober 1976 houdende toepassing van de bepalingen inzake de veiligheidscontrole van Euratom (1), laatstelijk gewijzigd bij Verordening (Euratom) nr. 2130/93 (2), en de beschikking van de Commissie van 23 maart 1995 tot vaststelling van de bijzondere controlebepalingen voor deze onderneming, van toepassing.

Overeenkomstig artikel 77 van het Verdrag moet de Commissie zich ervan vergewissen of op het grondgebied van de lidstaten:

a) de ertsen, grondstoffen en bijzondere splijtstoffen niet voor andere doeleinden worden aangewend dan waarvoor de gebruikers verklaard hebben ze te bestemmen;

b) de bepalingen met betrekking tot de voorziening en elke bijzondere verbintenis betreffende controle, die de Gemeenschap heeft aangegaan in een akkoord met een derde staat of een internationale organisatie, worden nageleefd.

Voorts verlangt de Commissie, overeenkomstig artikel 79 van het Verdrag, het bijhouden en overleggen van werkstaten om rekening en verantwoording van de gebruikte of geproduceerde ertsen, grondstoffen en bijzondere splijtstoffen mogelijk te maken. Hetzelfde geldt voor de vervoerde grondstoffen en bijzondere splijtstoffen.

Krachtens artikel 10 van Verordening (Euratom) nr. 3227/76 moet de onderneming boekhoudkundige overzichten bijhouden waarop naast andere informatie alle inventariswijzigingen voor elk materiaalbalansgebied worden aangegeven, teneinde op elk moment de formele inventaris te kunnen bepalen.

Bijgevolg moeten bij elke inventariswijziging de boekhoudkundige overzichten voor elke partij kerntechnisch materiaal de identificatie van de materialen, de partijgegevens en de basisgegevens vermelden. Daarin moeten de hoeveelheden uranium, thorium en plutonium afzonderlijk voor elke partij kerntechnisch materiaal worden vermeld. Bovendien moeten voor elke inventariswijziging de datum van de wijziging en al naar gelang, het materiaalbalansgebied van verzending en het materiaalbalansgebied van bestemming of de geadresseerde worden aangegeven.

In artikel 11 van Verordening (Euratom) nr. 3227/76 is bepaald dat voor elk materiaalbalansgebied de werkstaten, naast andere informatie, de exploitatiegegevens moeten bevatten die worden gebruikt om de wijzigingen van de hoeveelheden en van de samenstelling van de kerntechnische materialen vast te stellen.

Tenslotte is in artikel 24 van Verordening (Euratom) nr. 3227/76 terzake van uitvoer bepaald dat:

a) personen en ondernemingen de Commissie vooraf op de hoogte stellen van elke uitvoer van splijtgrondstoffen of speciale splijtstoffen naar een derde staat. Een voorafgaande kennisgeving is echter slechts vereist:

i) indien de verzending meer dan een kilogram effectief vertegenwoordigt (3),

ii) indien de bijzondere controlebepalingen dit voorschrijven, ingeval het installaties betreft die gewoonlijk aanzienlijke hoeveelheden materiaal naar eenzelfde staat verzenden, zelfs indien geen enkele zending meer dan een kilogram effectief vertegenwoordigt;

b) deze kennisgevingen plaatsvinden na afsluiting van het contract betreffende de overbrenging en in ieder geval op een dusdanig tijdstip dat zij acht werkdagen voordat het materiaal wordt gereedgemaakt voor verzending, in het bezit van de Commissie zijn;

c) deze kennisgeving geschiedt aan de hand van het formulier in bijlage V bij genoemde verordening.

Ten aanzien van de omstandigheden waaronder voorafgaande kennisgeving bij binnenkomen en uitgaan vereist is, is in de bij beschikking van 23 maart 1995 vastgestelde bijzondere controlebepalingen voor Enusa bepaald dat kennisgevingen vooraf eveneens bij uitvoer die minder dan een kilogram effectief vertegenwoordigt, zijn vereist.

Hierbij komt nog dat overeenkomstig artikel 32 van Verordening (Euratom) nr. 3227/76 personen of ondernemingen die op het grondgebied van de lidstaten splijtgrondstoffen of speciale splijtstoffen vervoeren of deze materialen tijdelijk in hun bezit hebben ten behoeve van een transport, deze slechts tegen afgifte van een naar behoren ondertekend en gedateerd ontvangstbewijs in ontvangst mogen nemen of mogen afleveren, zulks teneinde kruiselingse controles mogelijk te maken. Op dit ontvangstbewijs komen de namen voor van degene die het materiaal afstaat en degene die het ontvangt, de vervoerde hoeveelheden, de aard, de vorm en de samenstelling van het materiaal.

B. Geconstateerde inbreuken

Na een onderzoek van de door Enusa toegegeven feiten is vastgesteld dat de niet gedeclareerde uitvoer van kerntechnisch materiaal naar de Verenigde Staten een inbreuk vormt op:

1. de bepalingen betreffende de registratie van inventariswijzigingen, als bedoeld in artikel 10, onder a), van Verordening (Euratom) nr. 3227/76;

2. de bepalingen betreffende het opstellen van werkstaten, als bedoeld in artikel 11, onder a), van voornoemde verordening en met name van die exploitatiegegevens die worden gebruikt om de wijzigingen van de hoeveelheden en van de samenstelling van de kerntechnische materialen vast te stellen;

3. de verplichting tot voorafgaande kennisgeving van uitvoer, als bedoeld in artikel 24 van voornoemde verordening in samenhang met code 1.3.2 van de bijzondere controlebepalingen.

Tenslotte is ook inbreuk gemaakt op artikel 32 van de verordening. Aangezien de vervoerder door Enusa niet van de hoeveelheid, de aard en de samenstelling van het kerntechnisch materiaal op de hoogte werd gesteld, was deze niet in staat het ontvangstbewijs af te geven dat verificatie mogelijk maakt.

C. Toe te passen sanctie

Krachtens artikel 83, lid 1, van het Verdrag kan de Commissie, ingeval personen of ondernemingen inbreuk maken op de verplichtingen die hun worden opgelegd, sancties tegen hen uitspreken.

Deze sancties zijn, naar hun gewicht gerangschikt, de volgende:

a) de waarschuwing;

b) het intrekken van bijzondere voordelen, zoals financiële bijstand of technische hulp;

c) het stellen van de onderneming, voor een tijdsduur van ten hoogste vier maanden, onder het beheer van een persoon of groep van personen, daartoe aangewezen in onderlinge overeenstemming tussen de Commissie en de staat waaronder de onderneming ressorteert;

d) het geheel of gedeeltelijk intrekken van grondstoffen of van bijzondere splijtstoffen.

Daar het doorslaggevende criterium voor de toepassing van dit artikel de ernst van de gemaakte inbreuk is, is in de eerste plaats zowel een objectieve als een subjectieve analyse van de aard van de inbreuken nodig.

Objectief gezien vormen de bepalingen waarop inbreuk is gemaakt, essentiële verplichtingen van de communautaire wetgeving op het gebied van de veiligheidscontrole en is de naleving ervan een eerste vereiste voor de verwezenlijking van de in artikel 77 van het Verdrag vervatte doelstelling.

Bovendien maakten de geconstateerde feiten het de Commissie onmogelijk de haar bij artikel 2, onder e), van het Verdrag opgedragen taak uit te voeren, namelijk "door passende controle (te) waarborgen, dat de kernmaterialen niet voor andere doeleinden worden aangewend dan waarvoor zij bestemd zijn".

Hier zij erop gewezen dat de Commissie aan de controle op de uitvoer van kerntechnisch materiaal veel belang hecht, in het bijzonder in gevallen waarin dat tot een zodanig niveau kan worden verrijkt dat het van strategische waarde wordt.

Subjectief gezien schijnt er bij de beschreven handelingen geen opzet in het spel geweest te zijn en schijnen deze niet als onttrekking van kerntechnisch materiaal te kunnen worden aangemerkt. Ook hebben de inspecteurs van de Commissie vastgesteld dat het voorval in hoofdzaak te wijten is aan niet-nakoming van de interne werkprocedures als gevolg van een menselijke fout van enkele werknemers van Enusa. Deze werkprocedures kunnen verder worden verbeterd. Wel wordt in aanmerking genomen dat de feiten zich niet zouden hebben voorgedaan indien de procedures zouden zijn nageleefd.

Bovendien hebben zich, sinds de Commissie in 1986 met veiligheidscontroles in de fabriek begon, geen wezenlijke problemen voorgedaan. Bij de jaarlijkse verificaties van de inventaris van aanwezige materialen werden steeds slechts minieme verschillen tussen de fysieke inventaris en de inventaris in de boekhouding vastgesteld. De exploitant heeft steeds blijk ervan gegeven veiligheidsaangelegenheden ernstig op te vatten.

Zowel de objectieve als de subjectieve factoren in overweging nemende, is de Commissie van oordeel dat de door Enusa begane inbreuken van dien aard zijn dat een sanctie op haar plaats is.

Gegeven de omstandigheden, in het bijzonder dat er geen sprake is van bijzondere voordelen voor Enusa, zoals financiële bijstand of technische hulp, is de Commissie van oordeel dat de sanctie die wordt genoemd in artikel 83, lid 1, onder a), van het Verdrag hier passend is.

In de waarschuwing van de Commissie moet tenslotte worden aangegeven welke maatregelen Enusa dient te nemen om dergelijke voorvallen in de toekomst uit te sluiten, te meer daar Enusa regelmatig op deze wijze containers laat vervoeren en voornemens is dat ook in de toekomst te blijven doen.

Daartoe dient Enusa de Commissie binnen drie maanden na deze waarschuwing een verslag te doen toekomen omtrent de maatregelen die zij op de volgende gebieden heeft genomen:

1. de procedures voor de opleiding van het personeel;

2. de vaststelling van de toegangsrechten tot het voor de boekhouding van de kerntechnische materialen gebruikte computersysteem;

3. de interne voorschriften door middel waarvan tussen lege en volle containers duidelijk onderscheid kan worden gemaakt;

4. de procedures en praktische hulpmiddelen voor fysieke controles van binnenkomend, respectievelijk uitgaand materiaal;

5. de documentatie en de juiste toepassing van eventuele wijzigingen en verbeteringen betreffende de punten 1 tot en met 4.

Bovendien moeten de inspecteurs van de Commissie in staat worden gesteld om aan de hand van een of meer inspecties betreffende de situatie ten aanzien van alle vijf bovengenoemde punten na te gaan of een en ander ten uitvoer werd gelegd, zodat zij een beoordelingsrapport kunnen opstellen,

HEEFT DE VOLGENDE BESCHIKKING GEGEVEN:

Artikel 1

Empresa Nacional del Uranio SA heeft inbreuk gemaakt op artikel 79 van het Verdrag zoals nader uitgewerkt in de artikelen 10, 11 en 24 van Verordening (Euratom) nr. 3227/76 en in code 3.1.2 van de beschikking van de Commissie van 23 maart 1995 inzake de bijzondere controlebepalingen, door:

a) haar verzuim erin bestaande niet voorafgaand kennis te geven van een uitvoer;

b) haar inbreuk op de voorschriften betreffende het vastleggen van inventariswijzigingen;

c) haar inbreuk op de voorschriften betreffende de exploitatiegegevens die worden gebruikt om de wijzigingen van de hoeveelheden en van de samenstelling van de kerntechnische materialen vast te stellen.

Artikel 2

1. De Commissie richt een waarschuwing tot Empresa Nacional del Uranio SA.

2. Aan de waarschuwing wordt de verplichting verbonden de in artikel 1 genoemde inbreuken te verhelpen, zodat zij in de toekomst niet meer zullen voorkomen.

3. De Commissie beoordeelt aan de hand van het in artikel 3 bedoelde verslag en haar eigen controles of Empresa Nacional del Uranio SA aan het in lid 2 genoemde vereiste voldoet.

4. Indien Empresa Nacional del Uranio SA de Commissie niet het in artikel 3, lid 1, bedoelde verslag verstrekt of indien een van de in artikel 1 genoemde inbreuken niet wordt verholpen, zal de Commissie overwegen een verdergaande sanctie op te leggen.

Artikel 3

1. Empresa Nacional del Uranio SA doet de Commissie binnen drie maanden na de datum van kennisgeving van deze beschikking een uitvoeringsverslag toekomen betreffende de maatregelen die zijn genomen om de in artikel 1 genoemde inbreuken te verhelpen, en wel op de volgende gebieden:

a) de procedures voor de opleiding van het personeel;

b) de vaststelling van de toegangsrechten tot het voor de boekhouding van de kerntechnische materialen gebruikte computersysteem;

c) de interne voorschriften door middel waarvan tussen lege en volle containers duidelijk onderscheid kan worden gemaakt;

d) de procedures en de praktische hulpmiddelen voor fysieke controles van binnenkomend, respectievelijk uitgaand materiaal;

e) de documentatie en de juiste toepassing van elke wijziging en verbetering betreffende de punten a) tot en met d).

2. Na ontvangst van het in lid 1 bedoelde verslag controleren de inspecteurs van de Commissie bij Empresa Nacional del Uranio SA de uitvoering die aan de in lid 1 genoemde punten a) tot en met e) wordt gegeven. De in artikel 2, lid 3, bedoelde beoordeling van de Commissie wordt op deze controles gebaseerd.

3. Empresa Nacional del Uranio SA verleent de inspecteurs van de Commissie, naast hun in het Verdrag vastgelegde rechten, toegang tot alle documenten, ruimten en personeelsleden, teneinde te waarborgen dat de in lid 2 bedoelde controle kan worden afgerond.

Artikel 4

1. Deze beschikking is gericht tot Empresa Nacional del Uranio SA, Ctra. Salamanca-Ledesma Km. 26, Apdo. Correos 328, E-37028 Juzbado (Salamanca).

2. Deze beschikking wordt meegedeeld aan het Koninkrijk Spanje.

Gedaan te Brussel, 12 december 1997.

Voor de Commissie

Christos PAPOUTSIS

Lid van de Commissie

(1) PB L 363 van 31. 12. 1976, blz. 1.

(2) PB L 191 van 31. 7. 1993, blz. 75.

(3) Zie artikel 36, onder o), van Verordening (Euratom) nr. 3227/76.