61.

Om de hierboven uiteengezette redenen is de Commissie van oordeel dat, hoewel sommige in de aanbeveling van 27 juli 2016 besproken kwesties zijn aangepakt, er nog belangrijke kwesties onopgelost blijven en er zich in de tussentijd nieuwe problemen hebben aangediend. De Commissie is dan ook van mening dat er nog steeds sprake is van een systemische bedreiging voor de rechtsstaat in Polen, zoals uiteengezet in de aanbeveling van 27 juli 2016. Daarbij geldt met name het volgende: 1. Wat de samenstelling van het Constitutioneel Hof betreft, zijn de uitspraken van 3 en 9 december 2015 nog steeds niet uitgevoerd; daardoor kunnen de drie rechters die in oktober 2015 tijdens de zevende zittingsperiode van de Sejm rechtsgeldig zijn benoemd, hun rechterlijk ambt bij het Constitutioneel Hof niet opnemen. Een oplossing ligt niet in het verschiet, aangezien de drie nieuwe, in november en december 2016 aangenomen wetten (70) vereisen dat de drie rechters die tijdens de achtste zittingsperiode van de Sejm zonder geldige rechtsgrondslag zijn benoemd, hun rechterlijk ambt opnemen. Bovendien is door de afwezigheid van de drie rechters die in oktober 2015 tijdens de zevende zittingsperiode van de Sejm rechtsgeldig zijn benoemd, en de nog steeds hoge aanwezigheidsvereisten, de effectiviteit van het Hof bij verschillende gelegenheden in het gedrang gekomen, aangezien er geen quorum was om resoluties van de Algemene Assemblee aan te nemen of om uitspraken te doen in voltallige kamer. 2. Wat de publicatie van uitspraken betreft, is de uitspraak van het Constitutioneel Hof van 9 maart 2016 nog steeds niet in het staatsblad gepubliceerd. Bovendien weigert de Poolse regering de uitspraak van 11 augustus 2016 over de wet van 22 juli 2016 inzake het Constitutioneel Hof te publiceren, alsmede alle andere uitspraken die na die datum zijn gedaan, waaronder de uitspraak van 7 november 2016 over de bepalingen van de wet van 22 juli 2016 inzake de selectie van kandidaten voor het voorzitterschap van het Hof. Daardoor blijft er onzekerheid bestaan omtrent de rechtsgrondslag voor de werking van het Hof en omtrent de rechtsgevolgen van zijn uitspraken. De Commissie neemt nota van een bepaling in de wet inzake de organisatie en de procedures die de voorzitter van het Hof de bevoegdheid verleent om de publicatie van uitspraken te bevelen (71). De uitvoeringswet sluit echter nog steeds de publicatie uit van bepaalde uitspraken van het Hof, waaronder de bovenbedoelde uitspraken (72). 3. Wat de effectiviteit van de grondwettelijke toetsing betreft, is de Commissie van oordeel dat, ondanks bepaalde verbeteringen ten opzichte van de wet van 22 juli 2016, de drie nieuwe, in december 2016 aangenomen wetten een aantal bepalingen bevatten die in strijd zijn met eerdere uitspraken van het Constitutioneel Hof en aanleiding geven tot nog andere punten van zorg dan die welke zijn geïdentificeerd in de aanbeveling van 27 juli 2016. 4. Die nieuwe punten van zorg houden voornamelijk verband met de tuchtprocedure, de mogelijkheid van vervroegde pensionering, de nieuwe regels voor rechters van het Hof, de aanzienlijke wijzigingen in de interne organisatie van het Hof, de selectieprocedure voor kandidaten voor het voorzitterschap en het vicevoorzitterschap van het Hof, de rol van de vicevoorzitter van het Hof en de aanstelling van een waarnemend voorzitter van het Hof. 5. De Commissie is met name van oordeel dat de legitimiteit van het Constitutioneel Hof en bijgevolg de effectiviteit van de grondwettelijke toetsing ernstig wordt bedreigd door het gecombineerde effect van de bepalingen inzake de aanstelling van een waarnemend voorzitter van het Hof, de selectieprocedure voor de kandidaten voor het voorzitterschap en de weigering om de door de zevende Sejm verkozen rechters te beëdigen, terwijl de drie rechters die tijdens de achtste zittingsperiode van de Sejm zonder geldige rechtsgrondslag zijn benoemd, wel hun ambt kunnen opnemen. Bovendien meent de Commissie dat, zolang de drie rechters die in oktober 2015 tijdens de zevende zittingsperiode van de Sejm rechtsgeldig zijn benoemd, hun rechterlijk ambt bij het Constitutioneel Hof niet kunnen opnemen, de selectieprocedure voor de nieuwe voorzitter van het Hof fundamentele gebreken vertoont. 6. De Commissie merkt ook op dat de aanneming van die drie wetten en het gebrek aan een passende vacatio legis voor een aantal belangrijke bepalingen, het Constitutioneel Hof de mogelijkheid ontneemt om de grondwettigheid ervan te beoordelen vóór zij in werking treden. 7. Bovendien blijven de Poolse autoriteiten acties ondernemen en publieke verklaringen afleggen die de legitimiteit en de efficiëntie van het Constitutioneel Hof ondermijnen, waaronder het opstarten van een strafrechtelijk onderzoek tegen de voorzitter van het Constitutioneel Hof. De Commissie herinnert aan het beginsel van loyale samenwerking tussen de staatsorganen, waarvan in de adviezen van de Commissie van Venetië wordt benadrukt dat het een grondwettelijke vereiste betreft in een democratische rechtsstaat.