VERORDENING (EEG) Nr. 151/93 VAN DE COMMISSIE van 23 december 1992 tot wijziging van de Verordeningen (EEG) nr. 417/85, (EEG) nr. 418/85, (EEG) nr. 2349/84 en (EEG) nr. 556/89 betreffende de toepassing van artikel 85, lid 3, van het Verdrag op groepen specialisatie-, onderzoek- en ontwikkelings-, octrooi-licentie- en know-how-licentieovereenkomsten

DE COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN,

Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Economische Gemeenschap,

Gelet op Verordening (EEG) nr. 2821/71 van de Raad van 20 december 1971 betreffende de toepassing van artikel 85, lid 3, van het Verdrag op groepen van overeenkomsten, besluiten en onderling afgestemde feitelijke gedragingen (1), laatstelijk gewijzigd bij de Akte van Toetreding van Spanje en Portugal, inzonderheid op artikel 1,

Gelet op Verordening nr. 19/65/EEG van de Raad van 2 maart 1965 betreffende de toepassing van artikel 85, lid 3, van het Verdrag op groepen van overeenkomsten en onderling afgestemde feitelijke gedragingen (2), laatstelijk gewijzigd bij de Akte van Toetreding van Spanje en Portugal, inzonderheid op artikel 1,

Gezien de bekendmaking van het ontwerp van de verordening (3),

Na raadpleging van het Raadgevend Comité voor mededingingsregelingen en economische machtsposities,

Overwegende hetgeen volgt:

(1) De Commissie is op grond van Verordening (EEG) nr. 2821/71 bevoegd om bij verordening artikel 85, lid 3, van het Verdrag toe te passen op bepaalde onder artikel 85, lid 1, vallende groepen van overeenkomsten, besluiten en onderling afgestemde feitelijke gedragingen, welke betrekking hebben op de specialisatie, met inbegrip van overeenkomsten die nodig zijn voor de verwezenlijking daarvan dan wel op het onderzoek en de ontwikkeling van produkten of procédés tot aan het stadium van industriële toepassing, alsmede de exploitatie van de resultaten met inbegrip van de bepalingen betreffende het recht van de industriële eigendom en niet openbaar gemaakte technische kennis.

(2) De Commissie heeft van deze bevoegdheid gebruik gemaakt door op 19 december 1984 Verordening (EEG) nr. 417/85 betreffende de toepassing van artikel 85, lid 3, van het Verdrag op groepen specialisatieovereenkomsten (4) en Verordening (EEG) nr. 418/85 betreffende de toepassing van artikel 85, lid 3, van het Verdrag op groepen onderzoek- en ontwikkelingsovereenkomsten (5), beide gewijzigd bij de Akte van Toetreding van Spanje en Portugal, vast te stellen.

(3) De Commissie is op grond van Verordening nr. 19/65/EEG bevoegd bij verordening artikel 85, lid 3, van het Verdrag toe te passen op groepen overeenkomsten waaraan slechts twee ondernemingen deelnemen en die beperkingen inhouden welke zijn opgelegd in verband met de verkrijging of het gebruik van industriële eigendom - met name van octrooien, gebruiksmodellen, siertekeningen en -modellen of merken - of in verband met de rechten die voortvloeien uit de overeenkomsten houdende de overdracht of het in gebruik geven van produktiemethoden of van kennis met betrekking tot het gebruik of de toepassing van bedrijfstechnische vaardigheden.

(4) De Commissie heeft van deze bevoegdheid gebruik gemaakt door Verordening (EEG) nr. 2349/84 van 23 juli 1984 inzake de toepassing van artikel 85, lid 3, van het Verdrag op groepen octrooilicentieovereenkomsten (6), gewijzigd bij de Akte van Toetreding van Spanje en Portugal, en Verordening (EEG) nr. 556/89 van 30 november 1988 inzake de toepassing van artikel 85, lid 3, van het Verdrag op groepen know-how-licentieovereenkomsten (7) vast te stellen.

(5) De werkingssfeer van genoemde groepsvrijstellingen dient te worden verruimd om de rationalisering van de produktie, de exploitatie van de resultaten van gemeenschappelijk onderzoek en ontwikkeling alsmede de verbreiding van technische kennis te vergemakkelijken.

(6) Daartoe is het dienstig de Verordeningen (EEG) nr. 417/85 en (EEG) nr. 418/85 in die zin te wijzigen, dat zij ook van toepassing zijn op de gemeenschappelijke afzet van gespecialiseerde of uit gemeenschappelijk onderzoek en ontwikkeling verkregen produkten, indien het marktaandeel van de deelnemende ondernemingen een bepaalde grootte niet overschrijdt. Het maximale marktaandeel dient voor overeenkomsten waarbij in samenwerking wordt voorzien die ook het distributiestadium omvat, tot 10 % te worden beperkt gezien de grotere mededingingsbeperkende werking van die overeenkomsten, terwijl de marktaandeelgrens van 20 % voor andere samenwerkingsovereenkomsten gehandhaafd kan blijven. Mits binnen diezelfde grenzen blijvend, dienen de Verordeningen (EEG) nr. 2349/84 en (EEG) nr. 556/89 overeenkomsten waarbij de oprichters van een gemeenschappelijke onderneming aan die onderneming octrooi- of know-how-licenties verlenen, niet meer van ontheffing uit te sluiten, zelfs wanneer de oprichters concurrenten zijn.

(7) Bovendien dient het juridisch kader voor de samenwerking op het gebied van de produktie en distributie te worden verruimd. De in Verordening (EEG) nr. 417/85 voor specialisatieovereenkomsten vervatte omzetbegrenzing dient daarom tot één miljard ecu te worden opgetrokken,

HEEFT DE VOLGENDE VERORDENING VASTGESTELD:

Artikel 1

Verordening (EEG) nr. 417/85 wordt als volgt gewijzigd:

1. Het inleidende zinsdeel van artikel 2, lid 1, komt als volgt te luiden:

"Artikel 1 geldt eveneens voor de volgende concurrentiebeperkingen:".

2. Artikel 2, lid 1, onder c), komt als volgt te luiden:

"c) contractpartijen, binnen de gemeenschappelijke markt of binnen een afgebakend gebied daarvan, de alleenverkoop op te dragen van produkten die onder de specialisatie vallen mits de tussenhandelaren en gebruikers de contractprodukten ook bij andere leveranciers kunnen verkrijgen en de contractpartijen het voor hen niet bemoeilijken zich die produkten te verwerven.".

3. Aan artikel 2, lid 1, worden de volgende punten d), e) en f) toegevoegd:

"d) de distributie van de produkten die onder de specialisatie vallen, uitsluitend, aan een van de contractpartijen op te dragen, mits deze geen produkten verkoopt die door een derde fabrikant zijn vervaardigd en met de contractprodukten concurreren;

e) de distributie van de produkten die onder de specialisatie vallen, uitsluitend aan een gemeenschappelijke of aan een derde onderneming op te dragen, voor zover deze ondernemingen geen met de contractprodukten concurrerende produkten vervaardigen of verkopen;

f) de distributie van de produkten die onder de specialisatie vallen, binnen de gemeenschappelijke markt of binnen een gedeelte daarvan, uitsluitend op te dragen aan gemeenschappelijke of aan derde ondernemingen, die geen met de contractprodukten concurrerende produkten vervaardigen of verkopen, op voorwaarde dat tussenhandelaren en gebruikers de contractprodukten bij andere leveranciers kunnen verkrijgen en dat de contractpartijen of de gemeenschappelijke, respectievelijk de derde ondernemingen, die met de exclusieve distributie van deze produkten zijn belast, het voor hen niet bemoeilijken zich die produkten te verwerven.".

4. In artikel 2, wordt een lid 2 bis ingevoegd:

"2 bis. Artikel 1 is niet van toepassing indien, door een overeenkomst, een besluit of een onderling feitelijk afgestemde gedraging, aan de contractpartijen andere dan de in de leden 1 en 2 genoemde concurrentiebeperkingen worden opgelegd.".

5. Artikel 3 komt als volgt te luiden:

"Artikel 3

1. Artikel 1 is slechts van toepassing,

a) indien de produkten die onder de specialisatie vallen, en de andere produkten van de betrokken ondernemingen die door de gebruiker wegens de eigenschappen en de prijs ervan, alsmede wegens het gebruik waarvoor zij zijn bestemd, als gelijksoortig worden beschouwd, op de gemeenschappelijke markt of op een wezenlijk deel daarvan, niet meer dan 20 % van de markt voor al deze produkten vertegenwoordigen,

en

b) indien de totale omzet van alle betrokken ondernemingen in een boekjaar, één miljard ecu niet overschrijdt.

2. Indien de verkoop van de produkten die onder de specialisatie vallen, overeenkomstig artikel 2, lid 1, sub d), e) of f), aan een contractpartij, aan een of meer gemeenschappelijke of aan een of meer derde ondernemingen wordt opgedragen, is artikel 1 slechts van toepassing,

a) indien de produkten die onder de specialisatie vallen, en de andere produkten van de betrokken ondernemingen die door de gebruiker wegens de eigenschappen en de prijs ervan, alsmede wegens het gebruik waarvoor zij bekend zijn, als gelijksoortig worden beschouwd, op de gemeenschappelijke markt of op een wezenlijk deel daarvan, niet meer dan 10 % van de markt voor al deze produkten vertegenwoordigen,

en

b) indien de totale omzet van alle betrokken ondernemingen in een boekjaar, één miljard ecu niet overschrijdt.

3. Artikel 1 blijft van toepassing wanneer de in de leden 1 en 2 voorziene marktaandelen en omzetcijfers in twee opeenvolgende boekjaren met niet meer dan een tiende worden overschreden.

4. Indien ook de in lid 3 gestelde grenzen worden overschreden, blijft artikel 1, te rekenen vanaf het einde van het boekjaar waarin de overschrijding plaatsvond, nog gedurende een periode van zes maanden van toepassing.".

6. In artikel 4, lid 1, worden de woorden "artikel 3, lid 1, sub b), en lid 2" vervangen door de woorden "artikel 3, lid 1, sub b), lid 2, sub b), en lid 3".

7. In artikel 6, eerste volzin, worden na de woorden "artikel 3, lid 1, sub b)", de woorden "en lid 2, sub b)", ingevoegd.

8. In artikel 6, laatste volzin, worden na de woorden "met de vervaardiging" de woorden "of de verkoop" ingevoegd.

9. Het inleidende zinsdeel van artikel 7, lid 1, komt als volgt te luiden:

"1. Onder betrokken ondernemingen in de zin van artikel 3, leden 1 en 2, en van artikel 6 worden verstaan:".

Artikel 2

Verordening (EEG) nr. 418/85 wordt als volgt gewijzigd:

1. In artikel 2 wordt punt e) geschrapt.

2. In artikel 3 wordt een lid 3 bis ingevoegd:

"3 bis. Indien de distributie van de contractprodukten overeenkomstig artikel 4, lid 1, sub g), h) of i), aan een van de contractpartijen, aan een of meer gemeenschappelijke ondernemingen of aan een of meer derde ondernemingen wordt opgedragen, geldt de in artikel 1 genoemde vrijstelling slechts indien de in de leden 2 en 3 bedoelde produkten van de contractpartijen op de gemeenschappelijke markt of op een wezenlijk deel daarvan niet meer dan 10 % van de markt van al deze produkten vertegenwoordigen.".

3. In artikel 3 worden de leden 4 en 5 door de volgende tekst vervangen:

"4. De in artikel 1 bedoelde vrijstelling blijft gelden indien de in de leden 3 en 4 genoemde marktaandelen gedurende twee opeenvolgende boekjaren met niet meer dan een tiende worden overschreden.

5. Indien ook de in lid 5 genoemde limiet wordt overschreden, blijft de in artikel 1 bedoelde vrijstelling nog na het einde van het boekjaar waarin de overschrijding heeft plaatsgevonden, gedurende zes maanden gelden.".

4. In artikel 4, lid 1, worden de volgende punten f bis), f ter) en f quater) ingevoegd:

"f bis) de verplichting om de distributie van de contractprodukten aan een contractpartij op te dragen, mits deze geen produkten verkoopt die door een derde zijn vervaardigd en met de contractprodukten concurreren;

f ter) de verplichting om de distributie van de contractprodukten uitsluitend aan een gemeenschappelijke onderneming of derde onderneming op te dragen, mits deze ondernemingen geen produkten vervaardigen of verkopen die met de contractprodukten concurreren;

f quater) de verplichting om de distributie van de contractprodukten, binnen de gemeenschappelijke markt of binnen een afgebakend gebied daarvan, uitsluitend op te dragen aan gemeenschappelijke of aan derde ondernemingen die geen met de contractprodukten concurrerende produkten vervaardigen of verkopen, op voorwaarde dat de tussenhandelaren en gebruikers de contractprodukten bij andere leveranciers kunnen verkrijgen en dat de contractpartijen of de gemeenschappelijke, respectievelijk de derde ondernemingen die met de exclusieve distributie van deze produkten zijn belast, het voor hen niet bemoeilijken zich die produkten te verwerven;".

5. Artikel 6, punt g), komt als volgt te luiden:

"g) gehouden zijn om aan derden geen licenties te verlenen voor de produktie van de contractprodukten of voor het gebruik van de door het contract beoogde werkwijze, indien de contractpartijen niet zelf de resultaten van gezamenlijk onderzoek en ontwikkeling exploiteren of dat niet beogen te doen;".

Artikel 3

Verordening (EEG) nr. 2349/84 wordt als volgt gewijzigd:

1. Artikel 5, lid 2, komt als volgt te luiden:

"2. Deze verordening geldt evenwel voor

a) overeenkomsten in de zin van lid 1, punt 2, op grond waarvan een oprichtende onderneming in de gemeenschappelijke onderneming een octrooilicentie inbrengt, indien de contract- en de andere produkten van de betrokken ondernemingen die door de gebruiker op grond van de eigenschappen en de prijs ervan, alsmede wegens het gebruik waarvoor zij zijn bestemd, als gelijksoortig worden beschouwd, op de gemeenschappelijke markt of op een wezenlijk deel daarvan

- in het geval van een octrooi dat uitsluitend op de vervaardiging betrekking heeft, niet meer dan 20 %,

en

- in het geval van een licentie die zowel op de vervaardiging als op de afzet betrekking heeft, niet meer dan 10 %

van de markt voor al deze produkten vertegenwoordigen;

b) wederzijdse licenties als bedoeld in lid 1, punt 3, indien de contractpartijen ten aanzien van de vervaardiging, het gebruik en het in het verkeer brengen van de contractprodukten of ten aanzien van het gebruik van in licentie gegeven werkwijzen binnen de gemeenschappelijke markt aan geen enkele gebiedsbeperking zijn onderworpen.".

2. Aan artikel 5 wordt het volgende lid 3 toegevoegd:

"3. Deze verordening blijft van toepassing wanneer de in lid 2, sub a), genoemde marktaandelen in twee opeenvolgende boekjaren met niet meer dan een tiende worden overschreden. Indien ook deze limiet wordt overschreden, blijft de verordening, te rekenen vanaf het einde van het boekjaar waarin de overschrijding plaatsvond, nog gedurende een periode van zes maanden van toepassing.".

Artikel 4

Verordening (EEG) nr. 556/89 wordt als volgt gewijzigd:

1. Artikel 5, lid 2, komt als volgt te luiden:

"2. Deze verordening geldt evenwel voor

a) overeenkomsten in de zin van lid 1, punt 2, op grond waarvan een oprichtende onderneming in de gemeenschappelijke onderneming know-how inbrengt, indien de contract- en de andere produkten van de betrokken ondernemingen die door de gebruiker op grond van de eigenschappen en de prijs ervan, alsmede wegens het gebruik waarvoor zij zijn bestemd, als gelijksoortig worden beschouwd, op de gemeenschappelijke markt of op een wezenlijk deel daarvan

- in het geval van een toestemming tot exploitatie die uitsluitend op de vervaardiging betrekking heeft, niet meer dan 20 %,

en

- in het geval van een toestemming tot exploitatie die zowel op de vervaardiging als op de afzet betrekking heeft, niet meer dan 10 %

van de markt voor al deze produkten vertegenwoordigen;

b) wederzijdse licenties als bedoeld in lid 1, punt 3, indien de contractpartijen ten aanzien van de vervaardiging, het gebruik en het in het verkeer brengen van de betrokken contractprodukten of ten aanzien van het gebruik van de overgedragen technologieën binnen de gemeenschappelijke markt aan geen enkele gebiedsbeperking zijn onderworpen.".

2. Aan artikel 5, lid 2, wordt het volgende lid 3 toegevoegd:

"3. Deze verordening blijft van toepassing wanneer de in lid 2, sub a), genoemde marktaandelen in twee opeenvolgende boekjaren met niet meer dan een tiende worden overschreden. Indien ook deze limiet wordt overschreden, blijft de verordening, te rekenen vanaf het einde van het boekjaar waarin de overschrijding plaatsvond, nog gedurende een periode van zes maanden van toepassing.".

Artikel 5

1. Deze verordening treedt in werking op 1 april 1993.

2. De Verordeningen (EEG) nr. 417/85, (EEG) nr. 418/85, (EEG) nr. 2349/84 en (EEG) nr. 556/89, zoals deze bij de onderhavige verordening zijn gewijzigd, zijn met terugwerkende kracht van toepassing vanaf het ogenblik waarop aan de voorwaarden voor de toepassing van de respectieve groepsvrijstelling was voldaan.

Deze verordening is verbindend in al haar onderdelen en is rechtstreeks toepasselijk in elke Lid-Staat.

Gedaan te Brussel, 23 december 1992.

Voor de Commissie

Leon BRITTAN

Vice-Voorzitter

(1) PB nr. L 285 van 29. 12. 1971, blz. 46.

(2) PB nr. 36 van 6. 3. 1965, blz. 533/65.

(3) PB nr. C 207 van 14. 8. 1992, blz. 11.

(4) PB nr. L 53 van 22. 2. 1985, blz. 1.

(5) PB nr. L 53 van 22. 2. 1985, blz. 5.

(6) PB nr. L 219 van 16. 8. 1984, blz. 15, rectificatie in PB nr. L 280 van 22. 10. 1985, blz. 32.

(7) PB nr. L 61 van 4. 3. 1989, blz. 1.