23. 12. 72 Publikatieblad  van  de Europese  Gemeenschappen Nr. C 133/1 
I 
(Mededelingen  ) 
RAAD 
JAARVERSLAG 
OVER  DE  ECONOMISCHE  SITUATIE  VAN  DE  GEMEENSCHAP 
DE RAAD  VAN  DE  EUROPESE  GEMEENSCHAPPEN, 
Gelet  op het  Verdrag  tot oprichting  van  de Europese  Economische  Gemeenschap, 
inzonderheid  op de artikelen  103  en 145, 
Gelet  op de resolutie  van de Raad  en van de Vertegenwoordigers  van de Regeringen  der 
Lid-Staten  van  22 maart  1971  betreffende  de verwezenlijking  in etappes  van  de econo-
mische  en monetaire  unie  in de Gemeenschap, 
Gelet  op de beschikking  van de Raad  van  22 maart  1971  betreffende  de versterking  van 
de coördinatie  van  de economische  politiek  op korte  termijn  van de Lid-Staten  van  de 
Europese  Economische  Gemeenschap,  inzonderheid  op artikel  4, 
Gezien  het  voorstel  van  de Commissie, 
Gezien  het advies  van  het Europese  Parlement, 
STELT  HET  VOLGENDE  JAARVERSLAG  VAST  OVER  DE  ECONOMISCHE  SITUA-
TIE VAN  DE  GEMEENSCHAP,  OP  GROND  WAARVAN  DE  RICHTSNOEREN 
KUNNEN  WORDEN  BEPAALD  DIE  IEDERE  LID-STAAT  DIENT  TE  VOLGEN 
BIJ ZIJN  ECONOMISCHE  POLITIEK  VOOR  1973  : 
VOORWOORD 
In het kader  van de werkzaamheden  voor  verwezenlijking  in etappes  van de economische 
en monetaire  unie  en in het bijzonder  op grond  van  artikel  4 van  de beschikking  van 
de Raad  van  22 maart  1971  betreffende  de versterking  van  de coördinatie  van  de 
economische  politiek  op korte  termijn  van de Lid-Staten,  stelt  de Raad  van  de Europese 
Gemeenschappen,  op voorstel  van  de Commissie  en na raadpleging  van  het Europese 
Parlement,  in het najaar  een jaarverslag  vast  over  de economische  situatie  van  de Ge-
meenschap.  Dit verslag  dient  richtsnoeren  te bevatten,  welke  iedere  Lid-Staat  bij zijn 
economische  politiek  in het volgende  jaar  dient  te volgen.  Zodra  de Raad  dit jaarverslag 
heeft  aangenomen,  brengen  de Regeringen  het ter kennis  van  de nationale  parlementen 
opdat  hiermede  tijdens  de begrotingsbehandeling  rekening  kan  worden  gehouden. 
Nr. C 133/2 Publikatieblad  van  de Europese  Gemeenschappen 23. 12. 72 
Dit document  is het tweede  jaarverslag  dat volgens  deze  procedure  werd  opgesteld.  Het 
bevat  voorstellen  voor  richtsnoeren  die voor  de economische  politiek  op korte  termijn 
van de Gemeenschap  dienen  te worden  gevolgd. 
Deze  richtsnoeren  kunnen  bij het onderzoek,  waartoe  de Raad  op grond  van  artikel  2 
van de beschikking  van 22 maart  1971  in het begin  van het eerste  kwartaal  van 1973  zal 
overgaan,  eventueel  aan de economische  ontwikkeling  worden  aangepast. 
I. HUIDIGE  SITUATIE  EN  VOORUITZICHTEN 
A. DE  HUIDIGE  SITUATIE 
Aan het  einde  van  de zomer  van  1972  wordt  de 
economische  ontwikkeling  in de meeste  Lid-Staten 
gekenmerkt  door  een  sterke  neiging  tot uitbreiding 
van de economische  bedrijvigheid  en door  een verbe-
tering  van  de werkgelegenheid.  Kosten  en prijzen 
blijven  evenwel  snel  stijgen,  terwijl  de verstoringen 
in het  buitenlands  kapitaalverkeer  voortduren. 
1. Het  internationale  kader 
Sinds  medio  1971  hebben  een aantal  omstandigheden 
gezamenlijk  ertoe  geleid,  dat de wereldhandel  niet 
langer  vertraagde.  De in de Verenigde  Staten  opge-
treden  recessie  was  juist  tot  stilstand  gekomen. 
Door  de getroffen  protectionistische  maatregelen 
en de monetaire  moeilijkheden  liet de opleving  van de 
handel  evenwel  tot begin  1972  op zich  wachten. 
Het herstel  was  toen  bijzonder  krachtig,  omdat 
orders  en leveringen  werden  uitgevoerd  die wegens 
de marktverstoringen  waren  uitgesteld.  Omstreeks 
medio  1972  bereikte  de uitbreiding  van  de wereld-
handel  weer  een ritme  dat vergelijkbaar  is met  dat 
van vroegere  perioden. 
a) De externe  monetaire  situatie 
De in december  1971  overeengekomen  nieuwe 
wisselkoersstructuur  tussen  de munteenheden  van 
de belangrijkste  industrielanden  maakte  de weg 
vrij voor  een beter  evenwicht  tussen  de betalingsba-
lansen  in hun  geheel.  Dank  zij een  zekere  terug-
stroming  van kapitaal  werd  het negatieve  saldo  op de 
betalingsbalans  van  de Verenigde  Staten  in de loop 
der laatste  maanden  duidelijk  minder.  Berekend  aan 
de hand  van de officiële  transacties  bedroeg  dit saldo 
in het tweede  kwartaal  van  1972  0,8 miljard  dollar 
tegenover  3,3 miljard  in het eerste  kwartaal  van  dit 
jaar en 5,9 miljard  in het vierde  kwartaal  van  1971. 
In maart  j.1. zijn  de Lid-Staten  en de toetredende 
landen  overeengekomen,  in hun  onderling  geld-
en kapitaalverkeer  minder  brede  fluctuatiemarges 
voor  de wisselkoersen  aan  te houden  dan  op 18 de-
cember  1971  te Washington  was  besloten.  Dank 
zij deze  akkoorden  heerste  er in de handel  meer 
zekerheid,  met  name  binnen  de Gemeenschap. De medio  juni  begonnen  speculatie  tegen  het pond 
sterling  leidde  tot nieuwe  moeilijkheden.  Op 23 juni 
1972  had de afvloeiing  van kapitaal  uit het Verenigd 
Koninkrijk  zodanige  afmetingen  aangenomen,  dat de 
Britse  autoriteiten,  nadat  zij eerst  nog de discontovoet 
hadden  verhoogd,  besloten  voorlopig  niet  meer  te 
interveniëren  wanneer  de grens  van  2,25  % boven 
en beneden  pari  zou  worden  bereikt,  en voorts 
om zich  tijdelijk  afzijdig  te houden  van  het akkoord 
over de vermindering  van de fluctuatiemarges  van de 
munteenheden  van  de landen  der  uitgebreide  Ge-
meenschap  en het  kapitaalverkeer  te beperken. 
Ierland  nam  maatregelen  van  dezelfde  strekking. 
De Raad  van  de Europese  Gemeenschappen  gaf in 
zijn zitting  van  26 juni  1972  opnieuw  uitdrukking 
aan zijn  wil,  de op 18 december  1971  te Washington 
aangegane  verplichtingen  te respecteren  en  het 
stelsel  van minder  brede  marges  tussen  de munteenhe-
den van de Gemeenschap  ook  verder  te doen  toepas-
sen. Italië  kraeg  evenwel  machtiging  om in overeen-
stemming  met de resolutie  van de Raad  van 21 maart 
1972  (punt  III, 2, laatste  streepje)  ap zijn  deviezen-
markt  tijdelijk  met dollars  te interveniëren  ten einde 
binnen  de intracommunautaire  marge  van 2,25  % te 
blijven. 
De Deense  overheid  besloot  de uitvoering  van  het 
akkoord  over  de versmalling  der fluctuatiemarges  op 
te schorten.  De koers  van  de Deense  kroon  bleek 
in feite  na een korte  periode  van  sterkere  schomme-
lingen  binnen  de intracommunautaire  marge  te 
blijven.  Noorwegen  bleef  het  gemeenschappelijk 
stelsel  van  smallere  marges  toepassen. 
Toen  de deviezenmarkten  na de Raadszitting  van 
26 juni  weer  werden  geopend,  vertoonde  de dollar-
koers  een  duidelijk  dalende  tendens  waardoor 
verscheidene  centrale  banken  tot  aankoop  van 
Amerikaanse  deviezen  moesten  overgaan. 
Als gevolg  hiervan  doch  tevens  naar  aanleiding  van 
de operaties  ter ondersteuning  van het pond  sterling, 
stegen  de door  de monetaire  autoriteiten  van  de 
Lid-Staten  aangehouden  (bruto)  deviezenreserves 
tussen  31 mei en eind  juli 1972  in totaal  met  6,8 mil-
jard rekeneenheden.  Het  grootste  deel  van dit accres 
ging naar  de Bondsrepubliek  Duitsland,  die  haar 
reserves  met  niet  minder  dan  4,6 miljard  rekeneenhe-
den zag toenemen.  De landen  van  de Gemeenschap, 
evenals  Zwitserland  en Japan,  trachtten  het binnen-
stromen  van  kapitaal  zoveel  mogelijk  te beperken, 
23. 12.  72 Publikatieblad  van  de Europese  Gemeenschappen Nr. C 133/3 
hetzij  door  de invoering  van  maatregelen  om  het 
kapitaalverkeer  met  het  buitenland  te reguleren, 
hetzij  door  verscherping  van  de reeds  op dit gebied 
bestaande  regelingen. 
Deze  gebeurtenissen  vormden  een  bevestiging  van 
de stelling,  dat een  duurzame  stabiliteit  van  de mone-
taire  betrekkingen  niet  kan  worden  bereikt  zonder 
een doeltreffende  hervorming  van  het  internationale 
monetaire  systeem.  De  vertegenwoordigers  van  de 
landen  der  uitgebreide  Gemeenschap,  die  op 17 en 
18 juli  te Londen  bijeenkwamen,  zijn  begonnen  met 
het formuleren  van  een  gemeenschappelijk  stand-
punt  ter zake  en bereikten  overeenstemming  omtrent 
de doelstellingen. 
De Amerikaanse  autoriteiten,  die  sinds  15 augus-
tus 1971  geen  convertibele  deviezen  meer  voor  het 
ondersteunen  van  de dollarkoers  op de deviezen-
markten  hadden  gebruikt,  hebben  van  hun  kant 
sinds  19  juli  weer  enkele  malen  geïntervenieerd 
om aldus  tot de verdediging  van  de akkoorden  van 
Washington  bij  te dragen. 
Hoewel  de aanzienlijke  bewegingen  van  de deviezen-
reserves  aantonen  dat  het  internationale  monetaire 
systeem  zeker  nog  niet  tot  rust  is gekomen,  mag 
uit de  samenwerking  tussen  de  centrale  banken 
en de solidariteit  van  de Lid-Staten  der Gemeenschap 
niettemin  worden  geconcludeerd,  dat  voor  de nog 
openstaande  problemen  geleidelijk  een  oplossing 
zal worden  gevonden. 
b) De wereldhandel 
De wereldhandel  ontwikkelde  zich  sinds  begin  1972 
in bevredigend  tempo.  In het  tweede  kwartaal  was 
de expansie  weliswaar  niet  zo snel  als in de eerste 
maanden  van  het jaar,  toen  het na de sluiting  van  de 
akkoorden  van  Washington  herstelde  vertrouwen 
tot een  krachtige  stijging  leidde,  doch  de in de meeste 
industriële  landen  opgetreden  versnelling  van  de economische  groei  heeft  niet  nagelaten,  het handels-
verkeer  te stimuleren. 
In Noord-Amerika  bleef  de bedrijvigheid  snel  toe-
nemen,  terwijl  in de toetredende  landen,  Japan  en de 
meeste  geïndustrialiseerde  landen  van  het  Europese 
vasteland  een  herstel  van  de conjunctuur  viel  waar 
te nemen.  Daarnaast  werd  de deviezenpositie  der 
ontwikkelingslanden  verstevigd  door  de  snellere 
toeneming  van  de grondstoffeninvoer  der  geïndus-
trialiseerde  landen  en de stijging  van  de grondstof-
prijzen. 
2. De  economische  situatie  binnen  de Gemeenschap 
De economische  bedrijvigheid  in de Gemeenschap 
vertoonde  in het  tweede  kwartaal  een  vrij  dyna-
mische  ontwikkeling,  zij het ook  minder  snel  dan  in 
het eerste  kwartaal,  toen  bijzonder  gunstige  weersom-
standigheden  en andere  toevallige  factoren  voor  een 
snelle  uitbreiding  van  de produktie  hadden  gezorgd. 
De uitvoer  van  de Gemeenschap  naar  derde  landen 
volgde  de tendens  van  de wereldhandel  en vertoonde 
in het voorjaar  een  kleine  vertraging.  Bij de binnen-
landse  vraag  is daarentegen  eerder  van  een  snellere 
ontwikkeling  sprake.  Opnieuw  was  het  gezinsver-
bruik  dat  voortdurend  door  een  krachtige  toeneming 
van het  beschikbare  inkomen  werd  gestimuleerd, 
de voornaamste  groeifactor.  De  investeringen  in 
bouwwerken  bleven  zich  door  een  verhoging  van  de 
vraag  naar  woonruimte  en de uitvoering  van  tal-
rijke  openbare  werken  ontwikkelen.  Bovendien 
heeft  de aanvulling  van  de voorraden  aan  grond-
stoffen  en halffabrikaten  vermoedelijk  in belangrijke 
mate  tot de expansie  bijgedragen,  terwijl  de investe-
ringen  in vaste  activa  door  bedrijven  een  minder 
ongunstig  beeld  vertonen  dan  aan  het  eind  van 
1971. 
Industriële  produktie 
(Procentuele  variaties  van  het voor  seizoenbewegingen  gecorrigeerde  indexcijfer) 
1971 1972 
11/72 
ten opzichte 
van 11/71  H I II in IV I II 11/72 
ten opzichte 
van 11/71  H 
variaties  per  kwartaal 11/72 
ten opzichte 
van 11/71  H 
Gemeenschap 
Bondsrepubliek  Duits-
land 
Frankrijk 
Italië 
Nederland 
België 
Luxemburg +2,6 
+3,8 
+2,5 
-1.4 
+2,6 
+3,1 
+ 1,5 -1,5 
-1,2 
0 
-2,9 
+ 1,1 
-4,1 
+5,3 + 1,5 
-1,3 
+4,2 
-2,0 
+0,9 
+ 1,8 
-0,1 -0,2 
-1,3 
+ 1,2 
+5,6 
+ 1,1 
+ 1,9 
-2,7 +3,4 
+5,1 
+2,3 
0 
+4,2 
+4,7 
-0,5 + 1 (2) 
-0,6 
+0,6 
-0,9  (2) 
+2,2 
+3 (2) 
+7 (2) + 4 (2) 
+ 2 
+ 7,9 
+ 2,7  (2) 
+ 8,6 
+ 12 (2) 
+ 2 (2) 
i1) Bondsrepubliek  Duitsland,  Frankrijk,  Italië  en Nederland  : nationale  bronnen;  voor  de overige  landen  : B.S.E.G. 
(4) Ramingen. 
De vooruitgang  van  de produktie  leidde  tot  een 
hogere  werkgelegenheid.  Tegelijkertijd  nam  de werk-
loosheid  veel  minder  snel  toe  in de landen  waar 
tot voor  kort  de snelste  stijging  viel  waar  te nemen. De Italiaanse  conjunctuur  beantwoordt  echter  niet 
geheel  aan  dit  algemene  beeld,  doordat  de expan-
sieve  krachten  in dit land  zwakker  waren  en minder 
snel effect  sorteerden. 
Nr. C 133/4 Publikatieblad  van  de Europese  Gemeenschappen 23. 12. 72 
In de Gemeenschap  als geheel  bleven  de consumptie-
prijzen  krachtig  stijgen.  De agrarische  produkten 
zijn aanmerkelijk  duurder  geworden  en in de meeste 
Lid-Staten  heeft  de overheid  de tarieven  voor 
openbare  diensten  verhoogd.  Slechts  voor  de indus-
triële  eindprodukten  schijnt  zich  in enkele  landen van de Gemeenschap  een minder  snelle  stijging  af te 
tekenen. 
De kosten  per  eenheid  produkt  namen  ondanks 
een snellere  produktiviteitsverhoging  eveneens  aan-
zienlijk  toe. 
Consumptieprijzen 
(Procentuele  variaties) 
1971 1972 
I II |  III IV I II 
van kwartaal  tot kwartaal 11/72 
II/71' 
Bondsrepubliek 
Duitsland +2,5 +1,1 +0,8 + 1,3 +2,1 + 1,1 +5,2 
Frankrijk + 1,3 +2,6 + 1,3 + 1,4 + 1,3 + 1,5 +5,5 
Italië + U + 1,0 + 1,2 + 1,3 + 1,2 + 1,7 +5,1 
Nederland +3,0 + 1,9 + 1,7 + 1,5 +2,5 + 1,9 +7,8 
België + 1,8 + 1,0 + 1,7 + 1,0 + 1,1 + 1,5 +5,0 
Luxemburg +2,2 + 1,1 +0,6 + 1,5 + 1,0 + 1,7 +4,4 
Bron  : B.S.E.G. 
Bijzonder  zorgwekkend  was  de laatste  tijd de snellere  stijging  van de geldhoeveelheid. 
Hoewel  die stijging  in vrijwel  alle Lid-Staten  voor  een niet gering  gedeelte  aan de toevloed 
van buitenlands  kapitaal  moet  worden  toegeschreven,  is zij toch  ook  aan de in aanzien-
lijke mate  opgetreden  uitbreiding  van  het bankkrediet  en in enkele  landen  ook  aan 
monetaire  financiering  van  de tekorten  van  de schatkist  te wijten. 
Geldhoeveelheid 
(Procentuele  variaties  tussen  juni  1971  en juni  1972) 
Primaire 
liquiditeiten  (M^ Secundaire 
liquiditeiten  (Ma) Geldhoeveelheid 
(M, + Ma) 
Bondsrepubliek  Duitsland + 14,4 + 13,6 + 14,1 
Frankrijk + 12,9 +30,4 + 18,9 
Italië + 17,8 + 19,4 + 18,5 
Nederland + 18,5 - 7,7 + 10,9 
B.L.E.U. + 13,2 + 18,4 + 14,8 
In de eerste  helft  van het jaar  vertoonde  het overschot 
van de handelsbalans  van  de Gemeenschap  een 
aanmerkelijke  stijging  welke  vooral  met  de gunstige 
ontwikkeling  van  de ruilvoet  verband  hield. 
B. DE  VOORUITZICHTEN  VOOR  1973 
1. Vooruitzichten  voor  de wereldhandel 
De uitbreiding  van  de wereldhandel  zal waarschijn-
lijk aanhouden  of in de komende  maanden  zelfs 
nog aan  betekenis  toenemen.  Voor  Noord-Amerika 
kan een  hoog  niveau  van  bedrijvigheid  worden verwacht  terwijl  de conjunctuur  zich  in de toetre-
dende  landen,  in de meeste  overige  Europese  indus-
trielanden  en in Japan  vermoedelijk  verder  zal 
herstellen.  Daarnaast  zal de importvraag  der  ont-
wikkelingslanden  zich  wellicht  stabiliseren.  De 
verwachte  uitbreiding  van  de wereldhandel  dreigt 
evenwel  verder  gepaard  te gaan  met  zeer  scherpe 
prijsstijgingen,  zowel  voor  landbouwprodukten  en 
grondstoffen  als voor  industrieprodukten. 
Voorwaarde  voor  een  evenwichtige  en dynamische 
ontwikkeling  van  de wereldhandel  is evenwel  de 
handhaving  van stabiele  en realistische  wisselkoersen. 
In dit opzicht  vormt  het streven  van  de belangrijkste 
handelslanden,  zich  aan  de in de akkoorden  van 
Washington  neergelegde  wisselkoersstructuur  te 
23. 12. 72 Publikatieblad  van  de Europese  Gemeenschappen Nr. C 133/5 
houden,  een positief  aspect.  Ook  het feit,  dat thans 
een begin  wordt  gemaakt  met  de voorbereiding  van 
de hervorming  van  het  internationale  monetaire 
stelsel  en dat  eerste  onderhandelingen  daarover 
hebben  plaatsgevonden,  draagt  bij tot een  beter 
klimaat  voor  de internationale  betrekkingen  op 
economisch  en monetair  gebied.  Tengevolge  van  de 
moeilijke  omstandigheden  waaronder  de terugkeer 
naar een meer  evenwichtige  toestand  moet  plaatsvin-
den, is het  evenwel  niet  uitgesloten,  dat  de Lid-
Staten  in onderling  overleg  eventueel  nieuwe  maat-
regelen  moeten  treffen  om  hun  wisselkoersen 
te beschermen. 
2. Vooruitzichten  voor  de economische  ontwikkeling 
- in de Gemeenschap 
Het ziet  er naar  uit, dat 1973  voor  de Gemeenschap 
een jaar  van  sterke  groei  zal worden. 
Op grond  van  de waarschijnlijke  economische  ont-
wikkeling  buiten  de Gemeenschap  mag  worden 
verwacht,  dat  de uitvoer  van  de Gemeenschap 
ondanks  de repercussies  van  de hogere  waardering 
der munteenheden  van de Lid-Staten,  in de komende 
maanden  een  duidelijke  uitbreiding  zal ondergaan. 
Deze  tendens  wordt  wellicht  nog  versterkt  door  de 
vermindering  per  1 april  1973  der  douanerechten 
op industriële  produkten  met  20 % voor  het verkeer 
binnen  de uitgebreide  Gemeenschap  en met  de 
niet-toetredende  E.V.A.-landen. 
Bovendien  lijken  de voorwaarden  voor  een duidelijk 
versnelde  bestedingsexpansie  in de Gemeenschap 
aanwezig.  Het  verloop  van  de opdrachten  voor 
bedrijfsuitrusting  en de resultaten  van  de conjunc-
tuur-enquêtes  bij het bedrijfsleven,  geven  de indruk, 
dat de bedrijfsinvesteringen  minder  zullen  dalen  in 
de landen  waar  deze  ontwikkeling  tot nu toe betrek-
kelijk  zwak  is geweest  en dat de uitbreiding  in de 
andere  landen  sneller  zal verlopen.  De betere  afzet-
vooruitzichten  en de hoge  bezettingsgraad  van  het 
produktieapparaat,  alsmede  in sommige  landen 
een herstel  van  de winstmarges,  wijzen  namelijk  op 
een duidelijke  wederopleving  van  de investeringen 
door  de bedrijven  in 1973.  Tevens  kan op grond  van 
het grote  aantal  verleende  opdrachten  en begonnen 
werken  een  verhoogde  bedrijvigheid  in de woning-
bouw  en in de sector  der openbare  werken  worden 
verwacht.  Ook  de verdere  aanvulling  der  voor-
waarden  zal de bedrijvigheid  bevorderen  in bepaalde 
industrietakken,  in het bijzonder  de eerste  fase  van 
de metaalverwerking.  Tenslotte  zal ook  het gezins-
verbruik  toenemen,  niet  alleen  door  de uitbreiding 
der werkgelegenheid  maar  vooral  door  de nog  steeds 
snelle  stijging  der lonen. 
Aldus  zal het reële  accres  van  het bruto  nationaal 
produkt  in de Bondsrepubliek  Duitsland  en de 
Benelux-landen  in 1973  de raming  voor  1972  ver-
moedelijk  sterk  overtreffen.  In Frankrijk  kan  weer een snelle  en zelfs  een ten opzichte  van 1972  versnelde 
vooruitgang  worden  verwacht.  In Italië  zal  de 
expansie  waarschijnlijk  beduidend  hoger  zijn  dan 
het vrij  middelmatige  resultaat  waarop  voor  1972 
wordt  gerekend.  De reële  toeneming  van  het bruto-
produkt  van  de Gemeenschap  als geheel  kan  in 
1973  ongeveer  5 % bedragen,  tegenover  ongeveer 
3,5 % in de twee  voorgaande  jaren.  Daarmee  zou 
de expansie  van de bedrijvigheid  in de Gemeenschap 
opnieuw  aan  de raming  op middellange  termijn 
beantwoorden. 
De vooruitzichten  ten aanzien  van  de ontwikkeling 
van prijzen  en kosten  geven  daarentegen  nog  steeds 
reden  tot  bezorgdheid.  Gevreesd  moet  worden, 
dat de consumptieprijzen  in alle  Lid-Staten  aan  het 
eind van 1972  en in 1973  te snel  zullen  blijven  stijgen. 
3. Kernproblemen  van  de economische  politiek  op 
korte  termijn 
Tenzij  men  een jaarlijkse  prijsstijging  van 5 tot 6 % 
voortaan  als een  normaal  economisch  verschijnsel 
in de Gemeenschap  beschouwt  en de nadelige  gevol-
gen daarvan  op economisch  en sociaal  terrein  aan-
vaardt,  zal de economische  politiek  op korte  ter-
mijn  van de Gemeenschap  in de eerste  plaats  op de 
afremming  der inflatoire  tendensen  moeten  worden 
gericht. 
De werkgelegenheid  zal in 1973  veeleer  een vraagstuk 
van structuurbeleid  zijn.  Naar  verwachting  zal de 
toeneming  van de bedrijvigheid  namelijk  in alle  Lid-
Staten  voldoende  snel  verlopen  om tot een aanzienlijk 
hogere  werkgelegenheidsgraad  te geraken  en de 
conjuncturele  werkloosheid  te absorberen.  Niette-
min dient  door  middel  van maatregelen  van structure-
le aard  naar  een beter  evenwicht  op de arbeidsmarkt 
te worden  gestreefd. 
De prijsstijging  heeft  zich  thans  verscherpt  doordat  de 
economische  subjecten  zich,  ten gevolge  van de lange 
duur  en de omvang  van  het inflatieproces,  een infla-
toir gedrapspatroon  hebben  aangewend.  Mocht 
de thans  optredende  versnelling  van de bedrijvigheid 
in dezelfde  mate  blijven  aanhouden,  dan  zal  het 
steeds  moeilijker  worden  om  met  de aanwezige 
technische  capaciteiten  aan  de toenemende  vraag 
te voldoen  en zullen  ook  op de arbeidsmarkt  span-
ningen  niet  uitblijven.  Aangezien  zulks  voor  talrijke 
bedrijfstakken  te verwachten  is, dienen  reeds  thans 
voorzorgen  te worden  getroffen  om te voorkomen 
dat er binnenkort  knelpunten  ontstaan  en een nieuwe 
bestedingsinflatie  optreedt.  Door  de toenemende 
integratie  van  de  volkshuishoudingen  der  Lid-
Staten  zou  een  dergelijk  proces  spoedig  de gehele 
Gemeenschap  beïnvloeden  en wellicht  sneller  dan 
verwacht  ook  die Lid-Staten  bereiken  waar  het pro-
duktieapparaat  relatief  minder  sterk  bezet  is. 
Derhalve  dient  in de Lid-Staten  te worden  gestreefd 
naar verruiming  van  de  fysieke  expansiemoge-
Nr. C 133/6 Publikatieblad  van  de Europese  Gemeenschappen 23. 12.  72 
lijkheden  opdat  de bestedingsexpansie  verenigbaar 
zou zijn  met  een  evenwichtige  groei  op middellange 
termijn. 
Een vergroting  van  de produktiecapaciteit  hangt 
in de eerste  plaats  af van  structuurhervorming. 
Aangezien  voor  1973  een herstel  van  de investeringen 
wordt  verwacht,  lijkt  het niet  raadzaam,  tot algemene 
stimulering  van  de  investeringen  door  bedrijven 
over  te gaan.  Daarentegen  zal meer  het accent  moeten 
worden  gelegd  op het  tegengaan  van  de regionaal 
onevenwichtige  verdeling  van  de arbeidskrachten 
en het produktie-apparaat.  Het  is namelijk  gewenst, 
dat de versnelde  toeneming  van  de bedrijvigheid 
de minder  ontwikkelde  gebieden  meer  ten  goede 
komt  dan  zulks  bij opgaande  conjunctuur  in het 
verleden  het geval  was.  Daarnaast  zullen  beroepsop-
leiding  en omscholing  een  belangrijke  rol moeten 
spelen  bij het scheppen  van  werkgelegenheid  in de 
bedrijfstakken  waarin  de bestedingsexpansie  zich 
voornamelijk  zal  doen  gevoelen. 
De beheersing  van de inflatoire  spanningen  zal verder 
ook afhangen  van  de structurele  ontwikkeling  der 
openbare  financiën.  De  hardnekkigheid  waarmee 
bepaalde,  in de afgelopen  jaren  op dit gebied  opge-
treden  ontwikkelingen  blijven  aanhouden,  dreigt 
het inflatieproces  te bestendigen  terwijl  men  er 
anderzijds  met  behulp  van  het begrotingsbeleid  niet 
in slaagt  de doeleinden  te bereiken  waaraan  ten 
aanzien  van  de collectieve  behoeften  prioriteit  is 
toegekend.  In de afgelopen  jaren  is het  aandeel van de totale  overheidsuitgaven  in het bruto  nationaal 
produkt  (in  lopende  prijzen),  in alle  Lid-Staten 
gestegen,  behalve  in Frankrijk. 
Bij nadere  analyse  blijkt  evenwel,  dat  deze  stijging 
voornamelijk  het gevolg  is van  een meer  dan  propor-
tionele  uitbreiding  van  de lopende  overdrachtsuit-
gaven,  met  name  voor  de sociale  zekerheid.  Bij 
berekening  tegen  constante  prijzen  blijkt  het aandeel 
van het overheidsverbruik  en de overheidsinvesterin-
gen voortdurend  te zijn  gedaald,  behalve  in België. 
Voor  ongerustheid  over  deze  ontwikkeling  is des te 
meer  reden  nu de bevrediging  van  „traditionele" 
collectieve  behoeften  (onderwijs,  volksgezondheid, 
ruimtelijke  ordening,  verkeer),  waar  thans  „nieuwe" 
behoeften  (bescherming  van  de natuurlijke  hulp-
bronnen,  bestrijding  van de vervuiling,  enz.)  bijkomen, 
een toenemend  deel  van  het  economisch  potentieel 
opeist. 
De stijging  van  het  aandeel  der  overheidsuitgaven 
impliceert  moeilijke  keuzevraagstukken.  De overheid 
moet  namelijk  beslissen  of zij zal overgaan  tot ver-
hoging  van  het  belastingpeil,  vergroting  van  het 
netto  financieringssaldo,  afwenteling  van  de kosten 
van bepaalde  openbare  diensten  op de gebruikers 
of bezuiniging  op bepaalde  uitgaven.  De eerste  drie 
alternatieven  kunnen  een  versnelling  van  het  reeds 
hoge  tempo  van  kosten  en prijsstijging  in de hand 
werken,  terwijl  de laatste  oplossing  vaak  leidt  tot 
uitstel  van  de bevrediging  van  collectieve  behoeften 
waaraan  prioriteit  is toegekend. 
Procentueel  aandeel  van  de totale  overheidsuitgaven  in het  bruto  nationaal  produkt  tegen 
marktprijzen 
1966 1967 1968 1969 1970 1971 1972 
Duitsland 37,2 38,9 38,1 37,9 37,8 38,8 39,7 
Frankrijk 37,5 33,6 39,0 37,7 37,1 37,4 37,6 
Italië 34,8 34,6 36,1 35,7 35,9 38,0 39,8 
Nederland 40,3 42,1 42,8 43,7 45,5 46,7 47,4 
België 33,1 34,1 36,2 36,1 36,6 38,3 41,3 
1966-1970  : B.S.E.G. 
1971-1972  : Ramingen. 
II. RICHTSNOEREN  VOOR  DE  ECONOMISCHE  POLITIEK 
A. ALGEMENE  RICHTSNOEREN 
De bestrijding  van  de inflatoire  tendensen  blijft 
in de Gemeenschap  de prioritaire  doelstelling  van  de 
economische  politiek.  Eerste  vereiste  daarbij  is dat 
de Lid-Staten  onverwijld  de huidige  spontane  snel-
lere prijsstijging  tot stilstand  brengen.  Zij zouden  er 
bovendien  naar  moeten  streven  de stijging  van  de consumptieprijzen  welke  in de loop  van  1972  in alle 
Lid-Staten  volgens  de huidige  ramingen  5 tot 6 % zal 
bedragen,  voor  de  periode  van  december  1972 
tot einde  1973  tot 4 % terug  te brengen.  Deze  doelstel-
ling lijkt  wellicht  moeilijk  te bereiken.  Er zij echter 
opgemerkt  dat  — ook  al zou  men  deze  doelstelling 
kunnen  realiseren  — de gemiddelde  stijging  van  de 
consumptieprijzen  in 1973  ten  opzichte  van  1972 
nog zeer  groot  zou  zijn  en in de verschillende  Lid-
23. 12.  72 Publikatieblad  van  de Europese  Gemeenschappen Nr. C 133/7 
Staten  ongeveer  5 % zou  belopen  (afgezien  van  de 
gevolgen  van  eventuele  wijzigingen  in de indirecte 
belastingen).  Dit  neemt  niet  weg  dat  een  en ander 
een wijziging  in de prijsontwikkeling  zou  impliceren 
welke  tot dusver  in de Gemeenschap  niet  kon  worden 
bewerkstelligd.  De  economische  subjecten  zouden 
in dat geval  hun  gedrag  niet  langer  op een  inflatoire 
ontwikkeling  afstemmen. 
Om tot dit resultaat  te komen  moeten  de overheid 
en de voornaamste  economische  en sociale  groepe-
ringen  gezamenlijk  een  duidelijke  matiging  betrach-
ten. Dat  resultaat  kan  namelijk  slechts  worden 
bereikt  voor  zover  het  kredietbeleid  en het.  begro-
tingsbeleid  de fundamentele  voorwaarden  voor  een 
meer  evenwichtige  ontwikkeling  van  de volkshuis-
houdingen  der Lid-Staten  tot stand  kunnen  brengen 
en de verschillende  economische  en sociale  groepe-
ringen  medewerken  aan  een  inkomensontwikkeling 
in die  zin. 
1. In verband  hiermede  dienen  voor  het begrotings-
beleid  de volgende  richtsnoeren  in acht  te worden 
genomen  : 
a) Voor  1972  dient  de huidige  begroting  strict  te 
worden  uitgevoerd;  dit  zal  des  te noodzake-
lijker  zijn  daar  in de meeste  Lid-Staten  de kasuit-
gaven  tot  dusver  ten  opzichte  van  dezelfde 
periode  van  het  voorafgaande  jaar  aanzienlijk' 
zijn gestegen  : 18,3  % in Italië,  9,8 % in de Bonds-
republiek  Duitsland  (Bondsbegroting)  en 6,6 % 
in Frankrijk  (gedurende  de eerste  7 maanden 
van het jaar),  20,5  % in België,  16,4  % in Luxem-
burg  en 15,7  % in Nederland  (gedurende  de 
eerste  6 maanden  van  het  jaar). 
b) Voor  1973  zou  de stijging  van  de uitgaven  ten 
opzichte  van  de  effectieve  uitgaven  in 1972 
drastisch  moeten  worden  beperkt.  Met  het  oog 
op de reeds  genoemde  prijsdoelstelling  is het 
wenselijk  dat  de uitgavenstijging  de geraamde 
reële  stijging  van  het  bruto  nationaal  produkt, 
verhoogd  met  een  gemiddelde  prijsstijging  die 
overeenkomt  met  een  stijging  van  4 % tussen 
december  1972  en eind  1973,  niet  overtreft.  Als 
een dusdanige  beperking,  in het  bijzonder  om 
redenen  van  structuurpolitiek,  niet  mogelijk 
zou blijken,  zou  de uitgavenstijging  in ieder 
geval  de geraamde  nominale  stijging  van  het 
bruto  nationaal  produkt  niet  mogen  overtreffen. 
Onder  deze  omstandigheden  zou  van  de andere 
instrumenten  van  economische  politiek  een  inten-
siever  gebruik  moeten  worden  gemaakt. 
In ieder  geval  zou  het  netto  financieringstekort 
moeten  worden  verminderd,  vooral  in die  landen 
waar  het de afgelopen  jaren  aanzienlijk  is toegeno-
men;  voorts  zou  de financiering  van  dit tekort  met 
niet-monetaire  middelen  moeten  geschieden. 
In Italië  zal een  dusdanig  beleid  slechts  dan  ten uit-
voer  gelegd  moeten  worden  als in 1973  een voldoende 
krachtig  herstel  van  de bedrijvigheid  een  geleide-lijke  vermindering  van  de impulsen  van  de overheids-
sector  rechtvaardigt. 
2. Van  het  kredietbeleid  zou  verder  een  matigende 
invloed  moeten  uitgaan  op de groei  van  de totale 
vraag.  Het  moet  er op gericht  zijn  de huidige  excessie-
ve toeneming  van  de liquiditeit  van  de volkshuishou-
ding  af te remmen.  De  liquiditeiten  die  ontstaan 
als gevolg  van  de  toevloeiing  van  buitenlands 
kapitaal,  met  name  op korte  termijn,  zouden  geneu-
traliseerd  moeten  worden.  Het  tempo  van  de uit-
breiding  van  liquiditeiten  van  binnenlandse  oor-
sprong  zou  verlaagd  moeten  worden,  voornamelijk 
door  een  afremming  van  de kredietverlening  aan  de 
particuliere  sector  en door  een  niet-monetaire  finan-
ciering  van  de overheidstekorten. 
In Italië  zou  het  tekort  van  de overheid  geleidelijk 
meer  op middellange  en lange  termijn  dienen  te 
worden  gefinancierd  naar  mate  de  economische 
expansie  zich  versnelt. 
In het  algemeen  dienen  de monetaire  autoriteiten 
van de Lid-Staten  er naar  te streven  de procentuele 
stijging  van  het  geldvolume  geleidelijk  terug  te 
brengen  tot de reële  stijging  van  het bruto  nationaal 
produkt,  waarbij  tevens  de prijsstijging,  welke  men 
aan het  economisch  beleid  ten  doel  heeft  gesteld, 
in aanmerking  kan  worden  genomen. 
Het volgen  van  een  meer  behoedzame  koers  bij 
het kredietbeleid  zou  in de landen  van  de Gemeen-
schap  kunnen  leiden  tot een  zekere  stijging  van  de 
rentetarieven  op korte  termijn,  hetgeen  buitenlands 
kapitaal  zou  kunnen  aantrekken.  Gegeven  echter, 
dat op de markten  van  belangrijke  derde  landen  de 
rentevoet  stijgt,  moet  het  mogelijk  zijn  om  deze 
kapitaaltoevloed  te beperken,  indien  de Lid-Staten 
van de instrumenten  tot regulering  van  het  kapi-
taalverkeer  met  het buitenland  een  passend  gebruik 
maken.  Het  zou  bovendien  gewenst  zijn  dat  op 
het niveau  van  de Gemeenschap  geleidelijk  de op dit 
gebied  getroffen  maatregelen  worden  geharmo-
niseerd  ten  einde  de kapitaalmarkten  van  de Ge-
meenschap  in ruimere  mate  voor  elkaar  toegan-
kelijk  te maken  en de integratie  van  die  markten 
van de Lid-Staten  te bevorderen. 
3. Ten  einde  ook  aan  de aanbodzijde  de nodige 
voorwaarden  te scheppen  voor  een  minder  snelle 
stijging  van  de kosten  van  levensonderhoud,  dienen 
de nodige  maatregelen  te worden  getroffen  op het 
gebied  van  het  concurrentiebeleid,  het  handelsbe-
leid en het landbouwbeleid.  Wat  dit laatste  betreft, 
dient  in het  bijzonder  aandacht  te worden  besteed 
aan de produkten  waarvan  de produktie  in de 
Gemeenschap  een  tekort  vertoont. 
4. In een  moderne  geïndustrialiseerde  samenleving 
kan een  ordelijke  ontwikkeling  van  prijzen  en 
inkomens  — indien  men  regulerende  maatregelen 
van de overheid  wil  vermijden  — slechts  tot stand 
komen  door  een  gezamenlijke  actie  van  de verschil-
Nr. C 133/8 Publikatieblad  van  de Europese  Gemeenschappen 23. 12. 72 
lende  sociale  partners.  In dit verband  is het van 
belang  dat de ondernemingen  bij hun  prijsbeleid  niet 
anticiperen  op inflatoire  ontwikkelingen,  dat voorts 
de loonontwikkeling  wordt  afgestemd  op de groei  van 
de algemene  produktiviteit  op middellange  termijn 
en dat tenslotte  het kredietbeleid  en het begrotings-
beleid  bijdragen  tot de handhaving  van  het econo-
misch  evenwicht.  Het  is geenszins  onmogelijk  aan 
deze voorwaarden  te voldoen  in een  samenleving 
die is gebaseerd  op  besluitvorming  door  goed 
geïnformeerde  en invloedrijke  economische  subjec-
ten uit de particuliere  en de openbare  sector.  Inflatie 
is grotendeels  het gevolg  van  onverenigbare  econo-
mische  en sociale  gedragingen.  Zij kan  niet  met 
technische  middelen  alleen  bedwongen  worden; 
daarvoor  is bovendien  een  collectief  streven  naar 
een grotere  economische  en sociale  samenwerking 
vereist. 
B. RICHTSNOEREN  PER  LAND 
In de Bondsrepubliek  Duitsland  moet  met  een  vers-
nelde  toeneming  van  de bedrijvigheid  worden  gere-
kend  op een ogenblik  dat de bezettingsgraad  van  de 
produktiefactoren  aanzienlijk  hoger  ligt  dan 
vroeger  aan  het eind  van  een  periode  van  conjunc-
tuurvertraging  het geval  was.  Het  gevaar  is derhalve 
bijzonder  groot  dat  op betrekkelijk  korte  termijn 
knelpunten  zullen  ontstaan.  De stijging  van  kosten 
en prijzen  zou  daardoor  nog  worden  versterkt. 
Door  een  beleid  van  regulering  van  de vraag  zal 
moeten  worden  getracht  dit gevaar  te voorkomen. 
In het kader  van  het kredietbeleid  dient  er daarbij 
naar te worden  gestreefd,  de toeneming  van  de kre-
dietverlening  aan bedrijven  en van het liquiditeitsvo-
lume  af te remmen.  De verschillende,  sedert  begin 
1972  getroffen  maatregelen  (x) zouden  op doeltref-
fende  wijzeJcunnen  worden  aangewend  om de toe-
stroming  van kapitaal  uit het buitenland  te beperken 
en de gevolgen  daarvan  voor  de binnenlandse 
liquiditeit  te neutraliseren  . 
Het streven  naar  een  grotere  stabiliteit  impliceert 
voorts  een  behoedzaam  begrotingsbeheer  en in het 
bijzonder  een voorzichtiger  beleid  inzake  administra-
tieve  uitgaven  en subsidies.  De restrictieve  maatre-
gelen  van de afgelopen  jaren  hebben  namelijk  hoofd-
zakelijk  de overheidsinvesteringen  getroffen,  waar-
(*) Voorafgaande  machtiging  voor  de  aankoop  door 
niet-ingezetenen  van  Duitse  vastrentende  waarden; 
regeling  inzake  het  renteloos  aanhouden  bij de Bun-
desbank  van  een  deel  van  de door  de ondernemingen 
in het  buitenland  opgenomen  leningen;  verhoging 
van de  verplichte  reserves,  vermindering  van  de 
herdisconteringscontingenten;  „gentlemen's  agree-
ment"  met  de banken,  die zich  ertoe  hebben  verplicht 
geen  effecten  en schuldvorderingen  meer  te verkopen 
aan niet-ingezetenen  en niet  meer  te bemiddelen  bij 
het opnemen  door  ingezetenen  van  kredieten  die 
worden  verleend  door  niet-ingezetenen. door  een  wanverhouding  is ontstaan  tussen  parti-
culiere  en openbare  investeringen.  Als  deze  zou 
blijven  voortbestaan,  zou  de economische  ontwik-
keling  op middellange  termijn  in gevaar  komen. 
Met het oog hierop  zou de stijging  van de kasuitgaven 
van Bond  en deelstaten  in 1973  moeten  blijven 
binnen  de in de algemene  richtsnoeren  (II Al b)) 
gestelde  grenzen,  te weten  9 tot 10f  %. In ieder 
geval  zou  in 1973  het netto  financieringssaldo  van 
de gezamenlijke  begrotingen  van  Bond  en deelstaten 
te zamen  niet  meer  mogen  bedragen  dan  9 miljard 
mark.  Dit  zou  een  zekere  verzwaring  van  de be-
lastingdruk  kunnen  vergen. 
In het algemeen  moet  het monetaire  en budgettaire 
beleid  worden  afgestemd  op een verbetering  van het 
economisch  evenwicht  omdat  dit  een  belangrijke 
voorwaarde  is om in overleg  met  de sociale  partners 
de inkomensstijging  binnen  zodanige  grenzen  te 
houden  dat  een  aanzienlijk  langzamer  prijsstijging 
mogelijk  wordt. 
In Frankrijk,  zullen  het herstel  van  de bedrijfsin-
vesteringen  en de te verwachten  groei  van de export, 
met name  naar  de andere  landen  van  de Gemeen-
schap,  de reeds  vrij snelle  expansie  van de vraag  nog 
versterken.  Om  deze  reden  moet  ernstig  gevreesd 
worden  voor  toenemende  inflatoire  spanningen  en 
een verslechtering  van de handelsbalans.  Een  bijzon-
der waakzame  economische  politiek  zal  derhalve 
noodzakelijk  zijn  in de laatste  maanden  van  1972 
en in 1973. 
In de eerste  plaats  dient  de zeer  snelle  uitbreiding 
van de binnenlandse  liquiditeit  gedurende  de afge-
lopen  maanden  opnieuw  binnen  aanzienlijk  nau-
were  grenzen  te worden  gebracht  door  verho-
ging van  de verplichte  reserves  — zowel  aan  de 
kant van de tegoeden  als aan die van de kredieten  — 
en door  strengere  voorwaarden  aan  de toekenning 
van consumptief  krediet  en persoonlijke  leningen  te 
stellen.  Een  zekere  verhoging  van  de rentetarieven 
zou nuttig  kunnen  blijken  voor  zover  zulks  niet 
leidt tot  een  ongewenste  kapitaaltoevloed.  Een 
dergelijke  maatregel  zou  overigens  de besparingen 
kunnen  bevorderen,  hetgeen  gewenst  is om  de 
stijging  van  het  gezinsverbruik  af te remmen. 
In de tweede  plaats  is het  wenselijk  dat  van  de 
overheidsbegroting  geen  extra  impulsen  uitgaan  op 
de toeneming  van  de bestedingen  in 1973.  Gezien 
de verslechtering  van  de financiële  situatie  van  de 
lagere  publiekrechtelijke  lichamen  en vooral  van  de 
sociale  verzekeringen  — welke  ontwikkeling  overi-
gens doeltreffende  maatregelen  vereist  — zou  bij 
de opstelling  van  de staatsbegroting  voor  1973 
en de uitvoering  daarvan  gestreefd  moeten  worden 
naar begrotingsevenwicht. 
Daartoe  zouden  de overheidsuitgaven  in 1973  met 
niet meer  dan  10^  % moeten  toenemen  ten opzichte 
van de oorspronkelijke  ramingen  voor  1972  (8j % 
ten opzichte  van  de vermoedelijke  uitkomsten  van 
1972).  De noodzakelijke  beperkingen  zouden  vooral 
23. 12.  72 Publikatieblad  van  de Europese  Gemeenschappen Nr. C 133/9 
betrekking  moeten  hebben  op de lopende  uitgaven 
voor  goederen  en diensten,  de overdrachten  aan 
ondernemingen  en de leningen  en voorschotten, 
zodat  een  meer  dan  proportionele  groei  van  de 
investeringsuitgaven  en  van  bepaalde  dringende 
consumptieve  bestedingen  kan  plaatsvinden.  Een 
toeneming  van  de fiscale  opbrengsten  die verenigbaar 
is met  het  streven  naar  algemeen  evenwicht,  impli-
ceert  dat de maatregelen  tot verlaging  van  de inkom-
stenbelasting  niet  verder  mogen  gaan  dan  in de 
begrotingswet  voor  1972  werd  voorzien. 
Voorts  kunnen  kosten-  en prijsstijgingen  niet  worden 
gematigd  als de stijging  van lonen  en salarissen  in een 
even  hoog  tempo  voortgaat  als  in de afgelopen 
maanden  het geval  was.  De resultaten  op dit gebied 
worden  dus  voor  een  groot  deel  bepaald  door  het 
gedrag  van  de sociale  partners. 
De conjuncturele  maatregelen  dienen  tenslotte  deel 
uit te maken  van  een  strategie  op langere  termijn 
welke  tot  doel  heeft  het  economisch  potentieel 
sneller  te mobiliseren  en een evenwichtiger  verdeling 
over  de verschillende  regio's  tot stand  te brengen. 
In dit opzicht  moet  men  systematisch  een  actieve 
politiek  voeren  met  betrekking  tot beroepsopleiding, 
woningbouw  en  verbetering  van  de  financiële 
kanalen. 
In Italië,  waar  het  conjunctuurherstfel  dat  in de 
herfst  van  1971  begon,  tot dusver  slechts  zeer  lang-
zaam  vooruitging  en zelfs  niet  volstaat  om  een 
stijging  van de werkloosheid  te voorkomen,  blijft  een 
aanzienlijke  verhoging  van  de  bedrijvigheid  het 
eerste  doel.  De huidige  prijsontwikkeling,  de omstan-
digheid  dat  in de herfst  een  uitzonderlijk  groot 
aantal  collectieve  arbeidsovereenkomsten  opnieuw 
moet  worden  afgesloten,  alsmede  de invoering  van 
de B.T.W.  op 1 januari  1973  vormen  echter  zo 
vele factoren  van  onzekerheid  ten  aanzien  van  de 
verwezenlijking  van  een  evenwichtige  groei;  zij 
moeten  in aanmerking  worden  genomen  bij  de 
tenuitvoerlegging  van  de economische  politiek. 
De overvloed  aan  binnenlandse  liquiditeiten  vormt 
een voor  de wederopleving  van  de bedrijvigheid 
gunstig  element.  Het  op een ruime  liquiditeit  gerichte 
monetair  beleid  moet  niettemin  op de omstandig-
heden  worden  afgestemd.  Men  dient  te voorkomen 
dat de stijging  van  de geldhoeveelheid  die de afgelo-
pen jaren  zeer  groot  was,  een  inflatiebevorderende 
factor  wordt  zodra  de bezettingsgraad  belangrijk 
hoger  is geworden. 
Voorts  zal ook  het begrotingsbeleid  een  belangrijke 
bijsturende  functie  moeten  vervullen,  Als  gevolg  van 
in het  kader  van  de belastinghervorming  getroffen 
overgangsmaatregelen  en van  het  tijdverschil  in de 
inning  van  de  indirecte  belastingen  waartoe  de 
B.T.W.  zal leiden,  zullen  in het  belastingjaar  1963 
verliezen  aan  belastingontvangsten  niet  kunnen 
worden  voorkomen.  Onder  deze  omstandigheden 
is er aanleiding  om in 1973  de stijging  van de kasuit-
gaven  van  de Staat  tot 10 % te beperken,  ten einde  te voorkomen  dat  het  netto  financieringstekort  groter 
wordt  dan  4 000  miljard  lire  (}).  De impulsen  die 
aldus  uitgaan  van  de  overheidsfinanciën,  zullen 
bijdragen  tot een  versnelling  van  de produktie  en tot 
de handhaving  van  het  werkgelegenheidsniveau, 
hoewel  het noodzakelijk  zou  kunnen  zijn  het betrok-
ken beleid  aan  te passen  aan  de omvang  van  het 
conjunctuurherstel.  De financiering  van  het  tekort 
zou in toenemende  mate  moeten  geschieden  met 
niet-monetaire  middelen. 
Of de Italiaanse  economie  zich  in 1973  en daarna 
evenwichtig  zal  ontwikkelen,  zal  in ruime  mate 
afhangen  van  de resultaten  van  de komende  loon-
onderhandelingen.  Alles  dient  in het werk  te worden 
gesteld  om  te voorkomen  dat  deze  leiden  tot een 
plotselinge  en te grote  stijging  van  de produktie-
kosten.  Een  gunstige  spreiding  in de tijd  van  de 
loonsverhogingen  lijkt  essentieel.  Om  akkoorden  die 
met name  aan  deze  criteria  beantwoorden,  te verge-
makkelijken  zou  de overheid  thans  redes  maatrege-
len moeten  nemen  om te bereiken  dat de invoering 
van de B.T.W.  een  zo gering  mogelijke  stijging  van 
de consumptieprijzen  met  zich  brengt.  Daartoe  moe-
ten ongemotiveerde  prijsverhogingen  worden  voor-
komen  en moet  worden  gezorgd  voor  doeltreffende 
voorlichting  van  ondernemingen  en consumenten 
omtrent  de  nieuwe  belastingtechniek.  Bovendien 
zou in een eerste  stadium  de onvermijdelijke  weerslag 
van een verhoging  van  de belastingdruk  op essentiële 
consumptiegoederen  kunnen  worden  verzwakt  door 
lagere  tarieven  toe  te passen. 
Het herstel  van  de Italiaanse  economie  zal in toene-
mende  mate  moeten  berusten  op uitbreiding  van  de 
investeringen.  Om  een  duurzame  economische  groei 
en een  vergroting  van  de werkgelegenheid  te berei-
ken is het met  name  van  belang  de achterstand  in te 
halen  die  de afgelopen  jaren  is ontstaan  zowel 
op het  gebied  van  de  rechtstreeks  produktieve 
investeringen  als op dat van  investeringen  ten behoe-
ve van  collectieve  voorzieningen.  In een  dusdanig 
beleid  dient  uiteraard  rekening  te worden  gehouden 
met de structurele  en regionale  kenmerken  van  de 
Italiaanse  economie.  Dit  beleid  vereist  voorts  dat 
besparingen  in toenemende  mate  op lange  termijn 
worden  belegd.  In dit verband  zou  het  stimuleren 
van het aanbod  van  risicodragend  kapitaal  bijzonder 
dienstig  zijn  ter vergemakkelijking  van de financiering 
van particuliere  investeringen. 
In Nederland  kan,  gezien  het in het begin  van  1972 
begonnen  conjunctuurherstel,  gerekend  worden  op 
een verbetering  van  de  conjuncturele  werkgele-
genheid;  de gewenste  vooruitgang  op de weg  naar 
een evenwichtiger  economische  ontwikkeling  wordt 
er echter  door  bemoeilijkt. 
De sterke  vermindering  van  de inflatoire  spanningen, 
welke  noodzakelijk  is voor  het  instandhouden  van 
de concurrentiepositie  van  het bedrijfsleven  en voor 
0) Met  inbegrip  van  het tekort  van  de autonome  over-
hfeidsondernemingen  („Aziende  autonome"). 
Nr. C 133/10 Publikatieblad  van  de Europese  Gemeenschappen 23. 12. 72 
het opslorpen  van  de structurele  werkloosheid, 
vereist  een krachtig  beleid  op korte  termijn,  waarbij 
gebruik  wordt  gemaakt  van  het  gehele  monetaire 
en budgettaire  instrumentarium,  alsmede  een nauwe 
onderlinge  afstemming  tussen  de Regering  en de 
sociale  partners  om  te komen  tot een  voldoende 
matiging  van  de inkomensstijging. 
Een strenge  regulering  van  de liquiditeiten  van  de 
economie  blijft  zich  opdringen.  Dit  vereist  in het 
bijzonder  overheidsmaatregelen  om  het  kapitaal-
verkeer  met  het buitenland  te reguleren  en een  te 
grote  toeneming  van  de kredieten  aan  het bedrijfsle-
ven te voorkomen. 
In de komende  maanden  en in 1973  dient  de begro-
tingsuitvoering  gericht  te zijn  op matiging  van  de 
expansieve  effecten  die de overheidsfinanciën  in de 
afgelopen  jaren  hebben  gehad.  De toeneming  van de 
totale  staatsuitgaven  zou  in 1973  moeten  blijven 
binnen  de reeds  eerder  onder  II Al b) gestelde  gren-
zen, te weten  9| tot 11 %, waarbij  de vereiste  beper-
king van de begrotingsuitgaven  voornamelijk  betrek-
king moet  hebben  op de administratieve  uitgaven. 
Met het oog op de weerslag  die een verzwaring  van de 
— reeds  zeer  hoge  — belastingdruk  zou hebben  op de 
toch al snelle  stijging  van kosten  en prijzen,  zal een 
verhoging  van  bepaalde  indirecte  belastingen  slechts 
met de grootste  omzichtigheid  in overweging  kunnen 
worden  genomen.  In die  omstandigheden  zou 
het netto  financieringstekort  in 1973  tot niet  meer 
dan 2,5 miljard  gulden  mogen  oplopen.  Dit  tekort 
zou overigens  volledig  met  niet-monetaire  middelen 
moeten  worden  gefinancierd. 
In België  heeft  de expansieve  koers  die met  de alge-
mene  economische  politiek  in 1971  is ingeslagen, 
bijgedragen  tot een  duidelijk  versnelde  economische 
groei  die in de komende  maanden  de werkgelegen-
heidssituatie  stellig  gunstig  zal  beïnvloeden.  De 
zorgwekkende  ontwikkeling  van  kosten  en prijzen 
noopt  ertoe  voortaan  de economische  politiek  af te 
stemmen  op beteugeling  van de inflatoire  spanningen. 
Het kredietbeleid  zou  gericht  moeten  zijn  op afrem-
ming  van  de liquiditeitsverruiming.  Zo nodig  dient de invloed  van  de eventuele  toevloed  van  specula-
tief kapitaal  op de binnenlandse  liquiditeit  geneutra-
liseerd  te worden. 
Op het  gebied  van  het  begrotingsbeleid  dienen  de 
overheidsbesparingen  zo spoedig  mogelijk  tot een 
voldoende  hoog  niveau  te worden  opgevoerd, 
overeenkomstig  de lijnen  die werden  uitgestippeld 
in het Plan  1971-1975.  De verwezenlijking  van  dit 
doel impliceert  een strenge  beperking  van  de toene-
ming  der lopende  uitgaven.  Mocht  men  daarin  niet 
slagen,  dan wordt  een verzwaring  van de belastingen 
— vooral  van  de directe  — en voorts  van  de para-
fiscale  heffingen  noodzakelijk.  Als krachtige  maatre-
gelen  in deze  zin  zouden  uitblijven,  dan  zou  de 
gewenste  verlaging  van  het netto  financieringstekort 
op de rijksbegroting  slechts  kunnen  plaatsvinden 
ten koste  van  de collectieve  investeringen.  Voor 
1973  zou  de stijging  van  de staatsuitgaven  moeten 
blijven  binnen  de grenzen  die werden  gesteld  in de 
eerder  onder  II A 1 b) aangegeven  algemene  richt-
snoeren  (te weten  9 tot 10| %). Het netto  financierings-
tekort  zal aanzienlijk  moeten  worden  verlaagd  (van 
92 miljard  Bfr.  in 1972  tot 82 miljard  Bfr.  in 1973  (x)) 
en de financiering  daarvan  zou  geheel  met  niet-
monetaire  middelen  moeten  geschieden. 
In Luxemburg  zijn  de vooruitzichten  voor  de ont-
wikkeling  van  de buitenlandse  vraag  in 1973 
gunstig.  Op  grond  daarvan  dient  de overheid  de 
binnenlandse  vraag  behoedzaam  te reguleren  ten 
einde  te voorkomen  dat  kosten  en prijzen  onder 
grote  druk  komen  te staan. 
Om aan  deze  eis te voldoen  en om met  name  een 
evenwichtige  ontwikkeling  in de bouwnijverheid 
tot stand  te brengen,  zal de overheid  een  keuze 
moeten  doen  uit de investeringsprojecten.  Gezien 
de sterke  toeneming  van de belastingontvangsten,  zal, 
mede  door  een  beperking  van  de stijging  van  de 
overheidsuitgaven  het  netto  financieringstekort  op 
de staatsbegroting  in 1973  binnen  een  grens  van 
1,7 miljard  frank  (1) kunnen  worden  gehouden. 
(*) Met  inbegrip  van de speciale  fondsen. 
CONCLUSIES 
De vooruitzichten  voor  de komende  maanden  en 
voor  1973  op een  zeer  bevredigende  ontwikkeling 
van de bedrijvigheid  en van  een  aanzienlijke  verbe-
tering  van  de levensstandaard  in de Gemeenschap 
zijn gunstig;  zij wettigen  de verwachting  dat  een 
situatie  van  volledige  werkgelegenheid  zeer  dicht 
zal kunnen  worden  benaderd Niettemin  doen  zij  vrezen  dat  een  inflatoire 
ontwikkeling,  die  sedert  weldra  vier  jaar  niet  in 
bedwang  kon  worden  gehouden,  zich  zal voort-
zetten. 
Verschillende  interne  en externe  factoren,  zowel 
van politieke  als van  economische  aard,  verklaren 
23. 12. 72 Publikatieblad  van  de Europese  Gemeenschappen Nr. C 133/11 
waarom  het  moeilijk  is een  grotere  stabiliteit  tot 
stand  te brengen.  Gevreesd  moet  dan  ook  worden, 
dat de landen  van  de Gemeenschap  op inflatie  inge-
steld  zullen  geraken  en dat zij het loon-  en prijsgedrag 
daarop  zullen  afstemmen,  hetgeen  op korte  termijn 
tot minder  problemen  aanleiding  geeft,  maar  dat 
vele gevaren  inhoudt  op  middellange  termijn. 
Wanneer  de  economische  situatie  ernstig  door 
inflatie  zal zijn  aangetast,  zal  het  vereiste  herstel 
namelijk  slechts  mogelijk  zijn  ten  koste  van  een aanzienlijk  verlies  aan  groei  en  werkgelegen-
heid. 
De landen  van  de Gemeenschap  moeten  dan  ook 
ondanks  moeilijkheden  van  allerlei  aard,  blijven 
streven  naar  een  verzoening  tussen  voortgezette 
expansie  en stabiliteit.  Daarnaast  is zulks  de nood-
zakelijke  voorwaarde  voor  een  harmonische  wer-
king  en de sociale  en economische  ontwikkeling 
van de Gemeenschap. 
Gedaan  te Luxemburg,  31 oktober  1972. 
Voor  de Raad 
De Voorzitter 
TH. E. WESTERTERP