AANBEVELINGEN  
AANBEVELING VAN DE RAAD  
van 13 juli 2010  
betreffende de globale richtsnoeren voor het economische beleid van de lidstaten en de Unie  
(2010/410/EU)  
DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE,  
Gelet op het Verdrag betreffende de werking van de Europese 
Unie, en met name op artikel 121, lid 2,  
Gezien de aanbeveling van de Commissie,  
Gezien de conclusies van de Europese Raad,  
Overwegende hetgeen volgt:  
(1) Volgens het Verdrag dienen de lidstaten hun economi ­
sche beleid te beschouwen als een aangelegenheid van 
gemeenschappelijk belang en dit beleid in het kader 
van de Raad te coördineren. In overeenstemming met 
de Verdragsbepalingen heeft de Europese Unie coördina ­
tie-instrumenten ontwikkeld en ingevoerd voor het be ­
grotingsbeleid (het stabiliteits- en groeipact) en het ma ­
crostructurele beleid.  
(2) Volgens het Verdrag dient de Raad werkgelegenheids ­
richtsnoeren en globale richtsnoeren voor het economi ­
sche beleid vast te stellen teneinde het beleid van de 
lidstaten aan te sturen.  
(3) De Lissabonstrategie, die in 2000 is gestart, berustte op 
het inzicht dat de Europese Unie haar werkgelegenheid, 
productiviteit en concurrentievermogen moest opvoeren 
en daarbij haar sociale cohesie moest versterken, gezien 
de wereldwijde concurrentie, de technologische verande ­
ringen, de milieuproblemen en de vergrijzing. De Lissa ­
bonstrategie is opnieuw gestart in 2005, na een tussen ­
tijdse evaluatie die leidde tot een sterker accent op groei 
en op meer en betere banen.  
(4) De Lissabonstrategie voor groei en werkgelegenheid heeft 
bijgedragen tot een consensus over de algemene richting 
waarin het economische en werkgelegenheidsbeleid van 
de Unie zich moet ontwikkelen. In het kader van de 
strategie heeft de Raad in 2005 (  1 ) zowel globale richt ­
snoeren voor het economische beleid als werkgelegen ­
heidsrichtsnoeren vastgesteld, en deze in 2008 (  2 ) aange ­
past. Deze 24 richtsnoeren lagen ten grondslag aan de 
nationale hervormingsprogramma’s en omvatten de be ­
langrijkste prioriteiten voor de macro-economische, mi ­
cro-economische en arbeidsmarkthervormingen voor de 
Unie als geheel. De ervaring wijst echter uit dat de pri ­
oriteiten in de richtsnoeren niet duidelijk genoeg waren en dat de dwarsverbanden hechter hadden kunnen zijn. 
Dit beperkte de impact van de richtsnoeren op de natio ­
nale beleidsvorming.  
(5) Door de in 2008 begonnen financiële en economische 
crisis zijn de werkgelegenheid en het productiepotentieel 
sterk gedaald en zijn de overheidsfinanciën enorm ver ­
slechterd. Mede door het Europese economische herstel ­
plan (  3 ) hebben de lidstaten echter het hoofd kunnen 
bieden aan de crisis — dankzij onder meer een gecoör ­
dineerde begrotingsstimulans, met de euro als anker voor 
macro-economische stabiliteit. De crisis heeft dan ook 
duidelijk gemaakt dat krachtiger en doelmatiger coördi ­
natie van het economische beleid op het niveau van de 
Unie goede resultaten oplevert. De crisis heeft ook laten 
zien dat de economieën en arbeidsmarkten van de lid ­
staten onderling nauw vervlochten zijn.  
(6) De Commissie heeft voorgesteld om voor de komende 
tien jaar een nieuwe strategie vast te stellen. Deze Europa 
2020-strategie (  4 ) moet de Unie in staat stellen sterker uit 
de crisis tevoorschijn te komen en haar economie af te 
stemmen op slimme, duurzame en inclusieve groei. Uit ­
gangspunt voor het beleid van de lidstaten, met inacht ­
neming van hun uiteenlopende uitgangsposities en natio ­
nale omstandigheden, en van de Unie zijn de gedeelde 
doelstellingen, die in de vorm van vijf centrale streefcij ­
fers zijn vervat in de desbetreffende richtsnoeren. De 
lidstaten dienen alles in het werk te stellen om de natio ­
nale streefcijfers te halen en belemmeringen voor groei 
weg te nemen.  
(7) Als onderdeel van bredere „exitstrategieën” voor de eco ­
nomische crisis dienen de lidstaten ambitieuze hervor ­
mingsprogramma’s uit te voeren, om voor macro-eco ­
nomische stabiliteit te zorgen, de overheidsfinanciën op 
lange termijn op orde te kunnen houden, het concurren ­
tievermogen op te voeren, macro-economische oneven ­
wichtigheden terug te dringen en de arbeidsmarktpresta ­
ties te verbeteren. Wanneer het herstel bestendig blijkt, 
dienen de tijdelijke crisismaatregelen, waar mogelijk, op 
gecoördineerde wijze te worden ingetrokken. De afbouw 
van de begrotingsstimulans moet in het kader van het 
groei- en stabiliteitspact worden doorgevoerd en gecoör ­
dineerd.NL L 191/28 Publicatieblad van de Europese Unie 23.7.2010  
( 1 ) COM(2005) 141.  
( 2 ) COM(2007) 803.  ( 3 ) COM(2009) 615 van 19.11.2009.  
( 4 ) COM(2010) 2020 van 3.3.2010.
(8) Binnen de Europa 2020-strategie dienen de lidstaten en 
de Unie hervormingen ten uitvoer te leggen die gericht 
zijn op „slimme groei”, ofwel groei aangedreven door 
kennis en innovatie. Teneinde innovatie en kennisover ­
dracht in de hele Unie te stimuleren, dienen deze her ­
vormingen de kwaliteit van het onderwijs te verhogen, 
iedereen toegang tot scholing te bieden, en de onder ­
zoeks- en bedrijfsresultaten te verbeteren en de regelge ­
ving verder te verbeteren. Zij dienen het ondernemer ­
schap te bevorderen en creatieve ideeën te helpen om ­
zetten in innovatieve producten, diensten en processen 
die groei, kwaliteitsbanen en zowel territoriale, economi ­
sche als sociale cohesie opleveren en die Europese en 
mondiale maatschappelijke problemen doeltreffender op ­
lossen. Hierbij komt het erop aan optimaal gebruik te 
maken van informatie- en communicatietechnologie.  
(9) Het beleid van de Unie en van de lidstaten dient, mede 
door middel van hun hervormingsprogramma’s, op 
„duurzame groei” gericht te zijn. Voor duurzame groei 
dient economische groei te worden losgekoppeld van het 
gebruik van hulpbronnen, dient een duurzame, competi ­
tieve economie te worden opgebouwd waarin efficiënt 
met energie, mensen en middelen wordt omgegaan, die ­
nen kosten en baten billijk te worden verdeeld, en dient 
in de race om de ontwikkeling van nieuwe processen en 
(onder meer groene) technologieën te worden gebruikge ­
maakt van de leidende positie van Europa. De lidstaten 
en de Unie dienen de nodige hervormingen ten uitvoer te 
leggen om de uitstoot van broeikasgassen te beperken en 
hulpbronnen efficiënt te gebruiken, waarmee schade aan 
het milieu en verlies van biodiversiteit worden tegen ­
gegaan. Ook dienen zij het ondernemingsklimaat te be ­
vorderen, groene werkgelegenheid te stimuleren en hun 
industriële basis te helpen moderniseren.  
(10) Ten slotte dienen de lidstaten en de Unie met hun her ­
vormingsprogramma’s ook „inclusieve groei” na te stre ­
ven. Inclusieve groei veronderstelt een hechte samen ­
leving waarin mensen de kans krijgen om zich voor te 
bereiden op en om te gaan met verandering, zodat zij 
actief kunnen deelnemen aan het sociale en economische 
leven. De hervormingen van de lidstaten dienen dan ook 
te waarborgen dat iedereen zijn leven lang kansen en 
mogelijkheden krijgt, zodat armoede en sociale uitsluiting 
worden tegengegaan, door drempels voor arbeidspartici ­
patie weg te nemen voor met name vrouwen, oudere 
werknemers, jongeren, gehandicapten en legale migran ­
ten. 
Bij al deze beleidsmaatregelen moeten zij rekening hou ­
den met het genderperspectief. Ook moeten zij verzeke ­
ren dat economische groei alle burgers en alle regio’s ten 
goede komt. De hervormingsprogramma’s van de lidsta ­
ten dienen er dan ook bovenal voor te zorgen dat de 
arbeidsmarkten doeltreffend functioneren, door te inves ­
teren in arbeidsmobiliteit, in de ontwikkeling van de juiste vaardigheden en in betere arbeidsvoorwaarden, en 
door segmentering, structurele werkloosheid en inactivi ­
teit terug te dringen; tegelijkertijd zijn passende en houd ­
bare sociale zekerheid en actieve integratie geboden voor 
de bestrijding van armoede, terwijl tegelijkertijd de over ­
eengekomen begrotingsconsolidatie moet worden uitge ­
voerd.  
(11) Het is essentieel dat de lidstaten en de Unie zich nog 
meer inzetten voor een betere regelgeving, vooral voor 
Europese ondernemingen. Door hun slimme regelgeving 
te versterken moeten de lidstaten en de Unie garanderen 
dat de wetgeving weldoordacht is, in verhouding staat tot 
het doel, regelmatig geëvalueerd wordt en geen onnodige 
lasten met zich meebrengt. Het verminderen van de be ­
oogde administratieve lasten blijft een prioriteit.  
(12) De Unie en de lidstaten kunnen met hun structurele 
hervormingen daadwerkelijk groei en werkgelegenheid 
creëren door het mondiale concurrentievermogen van 
de Unie te versterken, de Europese export nieuwe moge ­
lijkheden te verschaffen en concurrerende toegang te bie ­
den tot de belangrijkste importgoederen. Bij de hervor ­
mingen dient dan ook rekening te worden gehouden met 
de gevolgen voor het concurrentievermogen, teneinde de 
Europese groei via open en eerlijke wereldmarkten te 
bevorderen.  
(13) De Europa 2020-strategie moet worden gebaseerd op een 
aantal geïntegreerde Europese en nationale beleidslijnen, 
die de lidstaten en de Unie onverkort en gelijktijdig ten 
uitvoer dienen te leggen, om de positieve spill-overeffec ­
ten van gecoördineerde structurele hervormingen te be ­
reiken, alsmede een samenhangendere bijdrage van het 
Europese beleid aan de doelstellingen van de strategie, 
met inachtneming van de nationale beginposities.  
(14) Hoewel deze richtsnoeren gericht zijn tot de lidstaten en 
de Europese Unie, dient de Europa 2020-strategie ten 
uitvoer te worden gelegd in partnerschap met alle natio ­
nale, regionale en lokale autoriteiten, in nauwe samen ­
werking met de parlementen, de sociale partners en de 
vertegenwoordigers van het maatschappelijk middenveld, 
die moeten worden betrokken bij het uitwerken en uit ­
voeren van de nationale hervormingsprogramma’s en bij 
de algemene berichtgeving over de strategie.  
(15) In de Europa 2020-strategie hebben de 24 eerdere richt ­
snoeren plaatsgemaakt voor een kleiner aantal richtsnoe ­
ren, die werkgelegenheid en brede economische beleids ­
kwesties op coherente wijze benaderen. De richtsnoeren 
voor het economische beleid van de lidstaten en van de 
Unie, opgenomen als bijlage bij deze aanbeveling, hangen 
wezenlijk samen met de ter zake doende richtsnoeren 
voor het werkgelegenheidsbeleid. Samen vormen zij de 
geïntegreerde richtsnoeren van Europa 2020.NL 23.7.2010 Publicatieblad van de Europese Unie L 191/29
(16) Deze nieuwe geïntegreerde richtsnoeren stemmen over ­
een met de conclusies van de Europese Raad. Aan de 
hand van deze richtsnoeren kunnen de lidstaten op sa ­
menhangende wijze en in overeenstemming met het 
groei- en stabiliteitspact hun nationale hervormingspro ­
gramma’s opstellen en hervormingen doorvoeren. De 
richtsnoeren vormen de basis voor landenspecifieke aan ­
bevelingen die de Raad tot de lidstaten kan richten, of, in 
het geval van de globale richtsnoeren voor het economi ­
sche beleid, voor beleidswaarschuwingen die de Commis ­
sie kan geven ingeval de respectieve landenspecifieke aan ­
bevelingen onvoldoende gevolg krijgen.  
(17) Deze richtsnoeren dienen tot 2014 grotendeels stabiel te 
blijven, zodat alle aandacht kan uitgaan naar de uitvoe ­
ring,  BEVEELT AAN:  
1. De lidstaten en, indien nodig, de Europese Unie, dienen bij 
hun economische beleid rekening te houden met de in de 
bijlage opgenomen richtsnoeren.  
2. De lidstaten dienen nationale hervormingsprogramma’s op te 
stellen die in overeenstemming zijn met de „Geïntegreerde 
richtsnoeren van Europa 2020”.  
Gedaan te Brussel, 13 juli 2010.  
Voor de Raad  
De voorzitter  
D. REYNDERSNL L 191/30 Publicatieblad van de Europese Unie 23.7.2010
BIJLAGE  
Globale richtsnoeren voor het economische beleid van de lidstaten en van de Unie  
Richtsnoer 1: De kwaliteit en houdbaarheid van de overheidsfinanciën waarborgen  
De lidstaten dienen op krachtige wijze uitvoering te geven aan de in het groei- en stabiliteitspact (GSP) opgenomen 
strategieën voor begrotingsconsolidatie, en met name aan de aanbevelingen die tot hen zijn gericht in het kader van de 
procedure bij buitensporige tekorten, en/of in memoranda van overeenstemming, in het geval van betalingsbalanssteun. 
De lidstaten dienen met name tot een consolidering te komen die aansluit bij de aanbevelingen van de Raad en voldoen 
aan de doelstellingen voor de middellange termijn conform het GSP. Ongeacht het regelgevingskader van het GSP, 
betekent dit dat de meeste lidstaten tot een structurele consolidering moeten komen die aanzienlijk verder gaat dan 
de benchmark van 0,5 % van het bruto binnenlands product (bbp) per jaar, totdat de overheidsschuld aanzienlijk afneemt. 
Mits de prognoses van de Commissie blijven uitwijzen dat het herstel toeneemt en duurzaam blijkt, dient uiterlijk in 2011 
aan begrotingsconsolidatie te worden begonnen (en eerder in bepaalde lidstaten, als de economische situatie hier rijp voor 
is). 
De lidstaten dienen bij het vaststellen en uitvoeren van strategieën voor begrotingsconsolidatie prioriteit te geven aan 
uitgavencategorieën die groei bevorderen, zoals onderwijs, vaardigheden en inzetbaarheid op de arbeidsmarkt, onderzoek 
en ontwikkeling (O&O), innovatie, investering in netwerken met een positieve invloed op de productiviteit, zoals snel 
internet, energienetwerken en vervoersverbindingen en infrastructuur. Als belastingverhogingen nodig blijken, dienen deze 
zoveel mogelijk vergezeld te gaan van maatregelen die het belastingstelsel „werkgelegenheids-, groei en milieuvriendelijker” 
maken bijvoorbeeld door de belastingdruk te verschuiven naar activiteiten die het milieu schaden. De belasting- en 
uitkeringsstelsels dienen er beter voor te zorgen dat werken loont.  
Bovendien dienen de lidstaten hun nationale begrotingskaders te verstevigen, de kwaliteit van de overheidsuitgaven te 
verbeteren en de overheidsfinanciën beter houdbaar te maken door middel van een overtuigende schuldafbouw, her ­
vorming van de leeftijdsgerelateerde overheidsuitgaven (zoals die voor pensioenen en gezondheidszorg) en een beleid dat 
bijdraagt aan een verhoging van de werkgelegenheid en de daadwerkelijke pensioenleeftijd. Gewaarborgd dient te worden 
dat de leeftijdsgerelateerde overheidsmaatregelen en de socialezekerheidsstelsels financieel haalbaar zijn.  
Begrotingsefficiëntie en kwaliteit van de overheidsfinanciën zijn ook op het niveau van de Unie van belang.  
Richtsnoer 2: Macro-economische onevenwichtigheden verhelpen  
De lidstaten dienen te voorkomen dat de ontwikkelingen op het gebied van met name lopende rekeningen, activamarkten 
en de vermogenspositie van huishoudens en het bedrijfsleven tot onhoudbare macro-economische onevenwichtigheden 
leiden. lidstaten waarvan de lopende rekening door een aanhoudend gebrek aan concurrentievermogen of door andere 
oorzaken grote onevenwichtigheden vertoont, dienen de onderliggende oorzaken aan te pakken bijvoorbeeld door werk te 
maken van het begrotingsbeleid, de loonontwikkeling, structurele hervormingen op het gebied van de financiële en 
productmarkten (zoals de stroom van kapitaal dat de productiviteit stimuleert), de arbeidsmarkt (overeenkomstig de 
werkgelegenheidsrichtsnoeren), en elk ander relevant beleidsterrein. In dit kader dienen de lidstaten de juiste randvoor ­
waarden voor loononderhandelingen te bevorderen, alsmede een ontwikkeling van de arbeidskosten die in overeenstem ­
ming is met prijsstabiliteit, productiviteitstrends voor de middellange termijn en de vereiste beperking van macro-eco ­
nomische onevenwichtigheden. Waar nodig, moet een adequate loonvorming in de overheidssector gebruikt worden als 
een belangrijk signaal om loonmatiging in de privésector te bewerkstelligen, om zo het concurrentievermogen te ver ­
groten. De kaders voor de vaststelling van de lonen, ook de minimumlonen, moeten leiden tot een loonvorming waarbij 
rekening wordt gehouden met de verschillen in vaardigheden en de lokale arbeidsmarktomstandigheden, en beantwoor ­
den aan de grote verschillen in economische prestaties tussen de regio’s, sectoren en ondernemingen in een land. De 
sociale partners hebben hierbij een belangrijke rol te vervullen. Lidstaten met grote overschotten op de lopende rekening 
moeten structurele hervormingen doorvoeren die de potentiële groei versterken en daarmee ook de binnenlandse vraag 
stimuleren. Het wegnemen van macro-economische onevenwichtigheden, onder meer tussen de lidstaten, zou de eco ­
nomische cohesie ten goede komen.  
Richtsnoer 3: Onevenwichtigheden in de eurozone beperken  
Lidstaten die de euro als munt hebben dienen grote en aanhoudende verschillen op de lopende rekeningen en andere 
macro-economische onevenwichtigheden als een aangelegenheid van gemeenschappelijk belang te beschouwen en snel 
actie te ondernemen om deze onevenwichtigheden zo nodig te beperken. Actie is vereist in alle lidstaten van de eurozone, 
maar de aard, de omvang en de urgentie van de beleidstaken verschillen per land aanzienlijk. Gelet op de zwakke puntenNL 23.7.2010 Publicatieblad van de Europese Unie L 191/31
en de omvang van de vereiste aanpassing, is actie vooral dringend in de lidstaten met aanhoudende tekorten op de 
betalingsbalans en met een tanend concurrentievermogen. Zij moeten het tekort op de lopende rekening structureel 
aanmerkelijk verlagen. Deze eurolanden moeten ook de loonkosten per eenheid product verlagen, rekening houdend met 
de ontwikkelingen in de productiviteit op het niveau van de regio, de sector en de bedrijven, en zij moeten de 
concurrentie op de productmarkten vergroten. Lidstaten in de eurozone met grote overschotten op de lopende rekening 
moeten structurele hervormingen doorvoeren die de potentiële groei versterken en daarmee ook de binnenlandse vraag 
stimuleren. Daarnaast dienen de lidstaten in de eurozone ook alle andere macro-economische onevenwichtigheden aan te 
pakken, zoals buitensporig hoge particuliere schulden en inflatieverschillen. Institutionele hinderpalen voor flexibele loon- 
en prijsaanpassingen aan de marktsituatie moeten weggenomen worden. De eurogroep dient de macro-economische 
onevenwichtigheden daarom nauwkeurig te controleren en, zo nodig, corrigerende maatregelen voor te stellen.  
Richtsnoer 4: De steun voor O&O en innovatie optimaliseren, de kennisdriehoek intensiveren en het potentieel van de 
digitale economie benutten  
De lidstaten dienen hun nationale (en regionale) stelsels voor O&O en innovatie te hervormen en te zorgen voor 
doeltreffende, adequate randvoorwaarden voor overheidsinvesteringen binnen de in het groei- en stabiliteitspact opge ­
nomen strategieën voor begrotingsconsolidatie (richtsnoer 1), en worden gebruikt om de groei te bevorderen en, waar 
nodig, op kosteneffectieve wijze het hoofd te bieden aan grote maatschappelijke uitdagingen (zoals energie, efficiënt 
gebruik van hulpbronnen, klimaatverandering, biodiversiteit, sociale en territoriale cohesie, vergrijzing, volksgezondheid 
en veiligheid). In het bijzonder moeten overheidsinvesteringen dienen om particuliere investeringen in onderzoek en 
ontwikkeling te genereren. De hervormingen dienen expertise en intelligente specialisatie te stimuleren, wetenschappelijke 
integriteit te bevorderen, interne en internationale samenwerking aan te moedigen tussen universiteiten, onderzoekscentra 
en partijen uit de publieke, private en derde sector, en te zorgen voor de ontwikkeling van infrastructuren en netwerken 
voor kennisverspreiding. Het bestuur van onderzoekscentra dient te worden verbeterd om de nationale onderzoeksstelsels 
kosteneffectiever en productiever te maken. Dit vereist modernisering van het universitaire onderzoek, de ontwikkeling 
van een toegankelijke infrastructuur van wereldklasse, en de bevordering van de carrièremogelijkheden en de mobiliteit 
van onderzoekers en studenten. Regelingen voor financiering en voor het plaatsen van opdrachten dienen te worden 
aangepast en vereenvoudigd om, waar nodig, dankzij synergieën, grensoverschrijdende samenwerking, kennisoverdracht 
en selectie op grond van verdiensten te vereenvoudigen, en meerwaarde te creëren.  
De lidstaten dienen zich met hun beleid inzake O&O en innovatie rechtstreeks te richten op nationale kansen en 
problemen, rekening houdend met het kader van de Unie, zodat de publieke en particuliere middelen beter kunnen 
worden samengebracht op gebieden waarop de Unie een meerwaarde biedt, om synergie met Uniemiddelen te benutten 
door gebruik te maken van schaalvoordelen en versnippering te voorkomen. De lidstaten en de Unie dienen innovatie op 
alle relevante beleidsterreinen te integreren en innovatie in ruime zin te bevorderen (met inbegrip van niet-technologische 
innovatie). Ter bevordering van particuliere investeringen in onderzoek en innovatie dienen de lidstaten en de Unie de 
randvoorwaarden te verbeteren (met name wat betreft het ondernemingsklimaat en concurrerende en open markten en 
het grote economische potentieel van de culturele en de creatieve sector), waar mogelijk, kosteneffectieve begrotings ­
prikkels, afhankelijk van de begrotingsruimte van elke lidstaat, en andere financiële instrumenten te combineren met 
maatregelen die de toegang tot particuliere financieringsbronnen vergemakkelijken (waaronder risicokapitaal), de toegang 
voor het mkb verbeteren, de vraag te doen stijgen, vooral op het gebied van eco-innovatie (waar mogelijk, door groene 
overheidsopdrachten en interoperabele normen), innovatievriendelijke markten en regels te bevorderen, en intellectuele- 
eigendomsrechten efficiënt en doeltreffend te beschermen en te beheren tegen een betaalbare prijs. Alle zijden van de 
driehoek onderwijs-onderzoek-innovatie moeten elkaar steunen en voeden. Overeenkomstig de richtsnoeren 8 en 9 
dienen de lidstaten de burger in staat te stellen het scala aan vaardigheden te ontwikkelen dat voor innovatie in al 
haar vormen nodig is, ook eco-innovatie, en ernaar te streven dat er voldoende natuurwetenschappers, mathematici en 
technologen worden opgeleid.  
De lidstaten en de Unie dienen te zorgen voor passende randvoorwaarden voor de snelle ontwikkeling van een digitale 
interne markt met op ruime schaal toegankelijke online-inhoud en -diensten. De lidstaten dienen de aanleg en het gebruik 
van snel internet te bevorderen als een wezenlijk middel voor kennisverwerving en -vermeerdering. Publieke financiering 
moet kosteneffectief zijn en ingezet worden tegen een falende marktwerking. Beleid dient in overeenstemming te zijn met 
het beginsel van technologische neutraliteit. De lidstaten dienen de aanlegkosten van de netwerken te drukken, met name 
door een betere coördinatie van de openbare werken. De lidstaten en de Unie dienen het gebruik van moderne online ­
diensten te bevorderen door onder meer de e-overheid, e-handtekening, e-identiteit en e-betaling verder te ontwikkelen. 
Actieve deelname aan de digitale samenleving te ondersteunen, met name door de toegang tot culturele inhoud en 
diensten te verbeteren (ook door middel van media en digitale geletterdheid), en een klimaat van veiligheid en vertrouwen 
te bevorderen.  
De centrale doelstelling van de Europese Unie, waarop de lidstaten hun nationale streefcijfers zullen afstemmen, is het verbete ren van 
de voorwaarden voor onderzoek en ontwikkeling, met name om de gecombineerde publieke en private investeringen in deze sector in  
2020 met 3 % van het bbp te verhogen. De Commissie zal een indicator ontwikkelen die de O&O- en de innovatie-intensiteit 
weergeeft.NL L 191/32 Publicatieblad van de Europese Unie 23.7.2010
Richtsnoer 5: Zuiniger omgaan met hulpbronnen en de uitstoot van broeikasgassen beperken  
De lidstaten en de Unie moeten maatregelen nemen om de economische groei los te koppelen van het gebruik van 
hulpbronnen, door milieuproblemen op te vatten als groeimogelijkheden, hun natuurlijke hulpbronnen efficiënter te 
gebruiken, waarmee schade aan het milieu en verlies van biodiversiteit worden tegengegaan. Zij dienen de nodige 
structurele hervormingen door te voeren om het hoofd boven water te kunnen houden bij de toenemende beperkingen 
op het gebied van CO  2 -uitstoot en het gebruik van hulpbronnen en nieuwe mogelijkheden te scheppen voor bedrijven en 
werkgelegenheid. De Unie en de lidstaten moeten vaart zetten achter de totstandbrenging van een geïntegreerde, volledig 
functionerende interne energiemarkt met een onbelemmerde gas- en elektriciteitsvoorziening. Om de uitstoot te ver ­
minderen en de energie-efficiëntie te verhogen, dienen de lidstaten op grote schaal gebruik te maken van marktinstru ­
menten, met doorberekening van externe kosten, zoals belasting, en andere doeltreffende steunmiddelen voor emissie ­
vermindering en een betere aanpassing aan de klimaatverandering, duurzame groei en werkgelegenheid en zuinig omgaan 
met bronnen te steunen, het gebruik van hernieuwbare energie en koolstofarme, klimaatneutrale technologie en het 
overstappen op meer milieuvriendelijke, op elkaar aansluitende vervoerswijzen te stimuleren en energiebesparing en eco- 
innovatie te bevorderen. De lidstaten dienen subsidies die schadelijk zijn voor het milieu af te bouwen en ervoor te zorgen 
dat de kosten en baten billijk worden verdeeld.  
De lidstaten en de Unie dienen gebruik te maken van regelgevende, niet-regelgevende en begrotingsinstrumenten (bijvoor ­
beeld voor de gehele Unie geldende normen voor de energieprestatie van producten en gebouwen, etikettering en „groene 
overheidsopdrachten”), teneinde een kosteneffectieve overgang van productie- en consumptiepatronen te stimuleren en 
recyclage te bevorderen, de overgang te maken naar energie-efficiëntie en een zorgvuldig gebruik van bronnen en een 
veilige, duurzame koolstofarme economie, en stappen te zetten naar een duurzamer vervoer en een veilige, schone 
energieproductie, door optimaal gebruik te maken van de Europese synergieën op dit gebied en rekening te houden 
met de bijdrage van de duurzame landbouw. De lidstaten dienen een beslissende stap te zetten op de weg naar een 
slimme, gemoderniseerde en volledig aaneengesloten vervoers- en energie-infrastructuur, overeenkomstig richtsnoer 4 
gebruik te maken van informatie- en communicatietechnologie, productiviteitswinst te waarborgen, te zorgen voor 
gecoördineerde tenuitvoerlegging van infrastructuurprojecten, en de ontwikkeling van open, concurrerende en geïnte ­
greerde netwerkmarkten te ondersteunen.  
De centrale doelstelling van de Europese Unie, waarop de lidstaten hun nationale streefcijfers zullen afstemmen, houdt in dat e r in 
2020 20 % minder broeikasgassen worden uitgestoten dan in 1990, dat het aandeel hernieuwbare energiebronnen in ons energie ­
verbruik wordt opgevoerd tot 20 %, en dat zij naar een verbetering van de energie-efficiëntie met 20 % toewerken; de Unie zal e en 
besluit nemen om uiterlijk in 2020 tot een verlaging te komen met 30 % ten opzichte van 1990 als voorwaardelijk aanbod met het 
oog op een wereldwijde en brede overeenkomst voor de periode na 2012, op voorwaarde dat andere ontwikkelde landen zich tot 
vergelijkbare emissiereducties verbinden en dat ontwikkelingslanden een bijdrage leveren die in verhouding staat tot hun verant woor ­
delijkheden en capaciteiten.  
Richtsnoer 6: Het ondernemings- en consumentenklimaat verbeteren en de industriële basis moderniseren en ontwikke ­
len voor een optimaal functioneren van de interne markt  
De lidstaten dienen te verzekeren dat de markt goed werkt voor burgers, consumenten en ondernemers. De lidstaten en 
de Unie moeten de consument beschermen en zorgen voor betrouwbare randvoorwaarden en goed functionerende, open 
en concurrerende markten voor goederen en diensten, Die maatregelen moeten streven naar een betere werking van de 
interne markt en van de regelgeving, met name in de financiële sector, naar gelijke voorwaarden in de financiële markten 
in de hele wereld, en naar de gedegen uitvoering en toepassing van de internemarkt- en mededingingsregels, en dienen de 
nodige fysieke infrastructuur te ontwikkelen, onder meer om regionale verschillen terug te dringen.  
De externe dimensie van de interne markt moet verder worden ontwikkeld met het doel handel en investeringen te 
verbeteren. In de context van de interne markt moet worden nagegaan of het verlenen van diensten van algemeen belang 
adequaat is. De lidstaten dienen het ondernemingsklimaat verder te verbeteren door hun overheidsapparaat te moderni ­
seren, het ondernemingsbestuur te verbeteren, resterende hinderpalen voor de interne markt te verwijderen, onnodige 
administratieve lasten af te schaffen en nieuwe onnodige lasten te vermijden met behulp van slimme regelgeving (bijvoor ­
beeld door interoperabele diensten voor e-overheid verder te ontwikkelen, fiscale belemmeringen weg te nemen en 
conform de „Small Business Act” voor Europa en het „think small first”-principe kmo’s te ondersteunen en hun toegang 
tot de interne markt te verbeteren), te zorgen voor stabiele en geïntegreerde markten voor financiële diensten, toegang tot 
financiering te vergemakkelijken, het eenvoudiger te maken om intellectuele-eigendomsrechten te promoten en te be ­
schermen, de internationalisering van kmo’s te bevorderen en ondernemerschap, ook door vrouwen, aan te moedigen. 
Overheidsopdrachten moeten innovatie aanmoedigen, met name wat kmo’s betreft, en zij moeten de overgang steunen 
naar een energie-efficiënte economie die bronnen spaart (conform richtsnoer 5), met inachtneming van de beginselen van 
marktopenheid, transparantie en effectieve mededinging.NL 23.7.2010 Publicatieblad van de Europese Unie L 191/33
De lidstaten dienen een modernere, innovatieve, gediversifieerde en competitieve koolstofarme industriële basis te onder ­
steunen, waarin zuinig wordt omgegaan met hulpbronnen en energie; hiertoe dienen zij onder meer de nodige kosten ­
effectieve herstructureringen mogelijk te maken, met onverkorte inachtneming van de regels van de Unie voor mede ­
dinging en andere relevante regelgeving. De lidstaten dienen de Uniemiddelen in de eerste plaats hiervoor in te zetten. Zij 
dienen in nauwe samenwerking met het bedrijfsleven en andere belanghebbende partijen bij te dragen tot de leidende en 
concurrerende positie van de Unie op het gebied van mondiale, duurzame ontwikkeling, en wel door maatschappelijk 
verantwoord ondernemerschap aan te moedigen, knelpunten te signaleren en veranderingen mogelijk te maken.NL L 191/34 Publicatieblad van de Europese Unie 23.7.2010