29. 12. 75 Publikatieblad  van de Europese  Gemeenschappen Nr. C 297/1 
I 
(Mededelingen) 
RAAD 
JAARVERSLAG 
OVER  DE ECONOMISCHE  SITUATIE  VAN  DE  GEMEENSCHAP 
DE RAAD  VAN  DE  EUROPESE  GEMEENSCHAPPEN, 
Gelet  op het Verdrag  tot oprichting  van  de Europese  Economische  Gemeenschap, 
Gelet  op Beschikking  nr. 74/120/EEG  van de Raad  van 18 februari  1974  betreffende  de 
verwezenlijking  van een hoge  mate  van  convergentie  van de economische  politiek  van 
de Lid-Staten  der Europese  Economische  Gemeenschap  (1), inzonderheid  op artikel  4, 
Gezien  het voorstel  van de Commissie, 
Gezien  het advies  van het Europese  Parlement  (2), 
Gezien  het advies  van het Economisch  en Sociaal  Comité  (3), 
STELT  HET  VOLGENDE  JAARVERSLAG  VAST  OVER  DE  ECONOMISCHE  SITUATIE 
VAN  DE  GEMEENSCHAP,  "WAARIN  DE  RICHTSNOEREN  DIE  IEDERE  LID-STAAT 
BIJ ZIJN  ECONOMISCHE  POLITIEK  VOOR  1976  DIENT  TE  VOLGEN  WORDEN 
VASTGESTELD: 
VOORWOORD 
Ingevolge  artikel  4 van  Beschikking  nr. 74/120/EEG  stelt  de Raad  omstreeks  het einde 
van het derde  kwartaal  (4), op voorstel  van  de Commissie  en na raadpleging  van  het 
Europese  Parlement  en het Economisch  en Sociaal  Comité,  een  jaarverslag  vast  over 
de economische  toestand  van  de Gemeenschap  en stelt  hij de richtsnoeren  vast  die 
iedere  Lid-Staat  moet  volgen  bij zijn  economisch  beleid  voor  het volgende  jaar.  De 
Regeringen  brengen  het jaarverslag,  zodra  de Raad  het heeft  aangenomen,  ter kennis 
van hun  nationale  parlementen,  opdat  er tijdens  de begrotingsbehandeling  rekening 
mee kan  worden  gehouden. 
De richtsnoeren  die in dit verslag  zijn  vervat  kunnen  eventueel  aan  de eisen  van  de 
economische  ontwikkeling  worden  aangepast  bij gelegenheid  van  een  later  onderzoek 
van de economische  toestand  door  de Raad. 
(!) PB nr. L 63 van  5. 3. 1974,  blz.  16. 
(2) PB nr. C 280 van  8. 12. 1975,  blz.  44. 
(3) Advies  uitgebracht  op 29. 10. 1975  (nog  niet  verschenen  in het PB). 
(4) Door  de Commissie  werd  bij de Raad  een  voorstel  ingediend  om dit tijdstip  te verschuiven 
naar  het vierde  kwartaal  (zie  het door  de Commissie  op 25 juli 1975  gedane  voorstel  voor  een 
beschikking  van  de Raad,  PB nr. C 218 van  24. 9. 1975,  blz.  2). 
Nr. C 297/2 Publikatieblad  van  de Europese  Gemeenschappen 29.12.  75 
I. DE OMVANG  VAN  DE RECESSIE  IN 1975 
Uitzonderlijke  omvang  1.1.  Sedert  medio  1974  en meer  in het  bijzonder  gedurende  het eerste  halfjaar  van 
van de recessie  1975  hebben  de Lid-Staten  van  de Gemeenschap  de ernstigste  recessie  doorgemaakt 
sinds  de oorlog.  Hoewel  van  land  tot land  nog  aanzienlijke  verschillen  optraden,  werd 
de conjuncturele  toestand  gekenmerkt  door  een  daling  van  de vraag  en de produktie, 
vermindering  van  de bezettingsgraad  van  de produktiecapaciteit,  uitbreiding  van  de 
werkloosheid  en ondanks  zekere  successen  bij de inflatiebestrijding  een  aanhoudende 
stijging  van  de consumptieprijzen. 
De conjuncturele  teruggang  begon  in de Bondsrepubliek  Duitsland  en Italië  en breidde 
zich vervolgens  uit tot de Benelux-landen  en kort  daarna  tot Frankrijk.  Na de pogingen 
tot het  inhalen  van  de door  de stakingen  van  1974  ontstane  produktieverliezen  werd 
ook het  Verenigd  Koninkrijk  ten slotte  door  een  toenemende  conjuncturele  teruggang 
getroffen.  Medio  1975  was  de industriële  produktie  in de meeste  Lid-Staten  terug-
gevallen  tot het  peil  van  begin  1972.  Gemiddeld  was  deze  voor  de Gemeenschap  met 
ongeveer  11,5  °/o gedaald  in één  jaar  (1). In verschillende  Lid-Staten  schijnt  de dalende 
fase van  de conjunctuur  nu echter  tot stilstand  te komen  en het economische  klimaat 
blijkbaar  te verbeteren. 
Onderschatting  van de 1.2.  Bij  de opstelling  van  het  vorige  jaarverslag  over  de economische  situatie  van 
recessie  de  Gemeenschap  (2), in de herfst  van  1974,  leek  de veel  optimistischer  prognose  van  de 
economische  ontwikkeling  • in 1975  nog  plausibel,  ondanks  het  beslag  dat  op  de 
middelen  van  de Lid-Staten  werd  gelegd  door  de bijna  verviervoudiging  van  de 
aardolieprijzen.  Deze  beoordelingsfout  kan  in hoofdzaak  worden  toegeschreven  aan 
onderschatting  van: 
— de recessieve  gevolgen  en de aanpassingsverschijnselen  van  de energiecrisis,  de ver-
snelde  inflatie  en van  het  ter bestrijding  daarvan  gevoerde  beleid; 
— de repercussies  van  deze  gevolgen  op  de wereldhandel,  die  elkaar  wederzijds 
hebben  versterkt  en tot een  daling  van  de buitenlandse  vraag  hebben  geleid; 
— de omvang  van  de voorraadintering  en de terughoudendheid  van  consumenten  en 
investeerders. Tekenen  dat de conjunc-
turele  teruggang  ten einde 
loopt 
Teruggang  van de 1.3.  Voor  de eerste  keer  na de oorlog  zou  het volume  van  de wereldhandel  in  1975 
wereldhandel...  gevoelig  dalen  (met  5 tot 6 °/o op jaarbasis).  De sterke  inkrimping  van  de wereldhandel 
weerspiegelt  de omvang  van  de recessie  die zich  vanuit  de Verenigde  Staten  en Japan 
heeft  uitgebreid  tot alle  industrielanden  alsmede  tot de niet-aardolieproducerende  ont-
wikkelingslanden.  De teruggang  van  de economische  activiteit  heeft  voor  de Gemeen-
schap  tussen  het  tweede  halfjaar  van  1974  en het  eerste  halfjaar  van  1975  tot een 
volumedaling  geleid  van  ongeveer  20 °/o van de buitenlandse  vraag  uit de industrielanden. 
Deze  vermindering  is niet  gecompenseerd  door  de voortdurende  groei  van  de invoer  van 
de OPEC-landen  (geschat  op 45 °/o naar  volume  in 1975),  daar  deze  thans  slechts  onge-
veer 10 % uitmaakt  van  de uitvoer  van  de Gemeenschap  naar  derde  landen. 
... en van de uitvoer  1.4.  In  1975  zal  de teruggang  van  de buitenlandse  vraag  voor  de verschillende 
van de Gemeenschap  Lid-Staten  ten  opzichte  van  het  vorige  jaar  tot  een  daling  van  de uitvoer  (volume) 
kunnen  leiden,  variërend  van  4 °/o (Verenigd  Koninkrijk)  tot  11 °/o (Bondsrepubliek 
Duitsland);  alleen  Italië  en Ierland  zullen  hun  exportniveau  in volume  kunnen  hand-
haven.  Ten  opzichte  van  de ramingen  van  de herfst  van  1974,  die op een  vrijwel  normale 
ontwikkeling  wezen,  zal de uitvoer  van  de Lid-Staten  in 1975  een  aanzienlijke  daling 
vertonen.  Over  het geheel  genomen  zal dit verschil  3 tot 5 °/o van  het bruto  binnenlands 
produkt  in 1975  uitmaken. 
De intracommunautaire  handel  is nog  sterker  teruggelopen  dan  de buitenlandse  vraag 
uit alle  derde  landen  te zamen. 
(A) Zie  tabel  nr. 1 in de bijlage. 
(2) Zie  het Jaarverslag  over  de economische  situatie  van  de Gemeenschap,  Publikatieblad  van 
de Europese  Gemeenschappen,  nr. C 149 van 28. 11. 1974,  blz. 1. 
29.12.  75 Publikatieblad  van  de Europese  Gemeenschappen Nr. C 297/3 
Verbetering  van  de 
betalingsbalanssituatie 1.5. De  invoer  van  de Lid-Staten  is in het  algemeen  sterker  teruggelopen  dan  de 
uitvoer.  Tegelijkertijd  is de ruilvoet  verbeterd  met  name  als gevolg  van  de daling  van 
de grondstoffenprijzen. 
Voor  de lopende  rekening  van  de betalingsbalans  van  de landen  van  de Gemeenschap 
kan, behalve  voor  het  Verenigd  Koninkrijk,  worden  verwacht  dat  de belangrijkste 
tekorten  in 1975  vrijwel  zullen  zijn  verdwenen.  De lopende  rekening  van  de Gemeen-
schap  zal  een  gering  overschot  vertonen  (*). Dit  overschot  zal  worden  gerealiseerd 
ondanks  een  vermindering  met  meer  dan  de helft  (ongeveer  10 miljard  mark)  van  het 
overschot  op de lopende  rekening  van  de betalingsbalans  van  de Bondsrepubliek  Duits-
land.  In 1975  werd  derhalve  aanzienlijke  vooruitgang  geboekt  ten aanzien  van  het herstel 
van het externe  evenwicht  van  de Gemeenschap.  Het  herstel  van  de lopende  rekening 
van de betalingsbalans  van  de Gemeenschap  is voornamelijk  het gevolg  geweest  van  de 
onverwacht  grote  omvang  van  de recessie  en het daarmee  gepaard  gaande  lage  invoer-
niveau.  De financiering  van  de resterende  tekorten  gaf  minder  problemen  dan  aan-
vankelijk  werd  verwacht. 
Geografische  verspreiding 
van de recessie 1.6. Als  gevolg  van  de snel  toegenomen  commerciële  en financiële  onderlinge 
afhankelijkheid  van  de industrielanden  en vooral  van  de landen  van  de Gemeenschap 
werken  de verstoringen  (inflatoire  impulsen,  deflatoire  of re-inflatoire  tendensen)  die 
zich in een  bepaald  land  voordoen  sneller  dan  voorheen  door  op de partnerlanden  en 
slaan  via multiplier-effecten  weer  terug  op het land  van  oorsprong.  Dergelijke  multi-
plier-effecten  deden  zich  met  bijzondere  intensiteit  voor  bij de wereldrecessie  van  de 
jaren  1973  en 1974.  Uit internationale  studies  is gebleken  dat  een  vermindering  met 
1 °/o van  het  groeipercentage  van  de binnenlandse  bestedingen  in alle  industrielanden 
uiteindelijk  een daling  van  2 °/o in de Gemeenschap  tot gevolg  heeft  (2). Hierbij  is geen 
rekening  gehouden  met  andere  vormen  van  overdracht  dan  de handelsstromen,  zoals  de 
monetaire  betrekkingen,  kapitaalbewegingen  en migratie  van  de factor  arbeid.  De 
conclusie  die hieruit  moet  worden  getrokken  voor  het  economische  beleid  is dat  de 
gevolgen  van  de afzonderlijk  getroffen  nationale  maatregelen  ter bestrijding  van  de 
inflatie  of de economische  recessie  noodzakelijkerwijze  van  beperkte  aard  zijn. 
Verzwakking  van  de 
investeringsneiging 1.7. Ondanks  de vele  conjunctuurstimulerende  programma's  die in vrijwel  alle  Lid-
Staten  tot uitvoering  werden  gebracht,  zijn  tot dit najaar  nog  slechts  weinig  tekenen 
tot herstel  van  de binnenlandse  bestedingen  waargenomen.  De particuliere  investerings-
uitgaven  zijn  blijven  dalen,  hoewel  in bepaalde  Lid-Staten  de investeringsstimulansen 
niet verwaarloosbaar  zijn.  De belangrijkste  oorzaken  van  de vermindering  van  de 
investeringsneiging  zijn:  een  buitengewoon  lage  bezettingsgraad  van  de produktie-
capaciteit  in de industrie  (ongeveer  75 °/o),  de voortdurende  stijging  van  de kosten  met 
name  als gevolg  van  produktiviteitsverliezen,  en de daarmee  gepaard  gaande  afneming 
van de rentabiliteit  van  het bedrijfsleven  en ten slotte  de onzekere  economische  vooruit-
zichten.  Ook  de investeringen  in de woningbouw  zijn  zeer  aarzelend  in sommige  Lid-
Staten  en het aantal  onverkochte  woningen  blijft  hoog.  Alleen  de overheidsinvesteringen 
schijnen  sedert  het midden  van  het jaar  een  groeitendens  te vertonen  onder  invloed  van 
de investeringsprogramma's  van  de overheid. 
Sterke  weerslag  van 
voorraadintering 
Aarzelende  ontwikkeling 
van de particuliere 
consumptie De daling  van  de industriële  produktie  kan  voor  een  belangrijk  deel  worden  toege-
schreven  aan  de restrictieve  effecten  die in 1975  zijn  uitgegaan  van  de intering  op 
voorraden.  In bepaalde  landen  en sectoren  schijnt  aan  de inkrimping  van  onvrijwillig 
ontstane  voorraden  eindprodukten  nog  geen  einde  te zijn  gekomen.  Wel  kan  het proces 
van voorraadintering  op grondstoffen  en halffabrikaten  thans  in sommige  gevallen 
zijn afgesloten. 
1.8. De  consumptieve  bestedingen  door  gezinshuishoudingen  zijn  naar  volume 
slechts  matig  jgestegen.  In bepaalde  Lid-Staten  vertoonden  deze  zelfs  een  daling.  De 
groei  van  de beschikbare  inkomens  is als gevolg  van  werktijdverkorting  en vertraging 
(*) Zie  tabel  nr. 2 in de bijlage. 
(2) De multiplier  zou  groter  zijn  dan  2 voor  de Benelux-landen,  Denemarken  en Ierland  en 
lager  dan  2 voor  Frankrijk  en Italië. 
Nr. C 297/4 Publikatieblad  van  de Europese  Gemeenschappen 29. 12. 75 
van de loonstijging  matiger  geworden.  Terzelfder  tijd  is de spaarneiging  overal  op 
ongekende  wijze  toegenomen  wegens  de onzekere  werkgelegenheidssituatie  en als 
gevolg  van  het verlangen  de reële  waarde  van  liquide  activa  te herstellen. 
De zwakte  van  de vraag  heeft  in het bijzonder  de aankopen  van  duurzame  consumptie-
goederen  en kleding  sterk  getroffen.  Daarentegen  zijn  de uitgaven  voor  toerisme  niet 
verminderd.  De  aankopen  van  particuliere  automobielen  vertonen  sedert  enkele 
maanden  een  herstel,  vooral  in de Bondsrepubliek  Duitsland,  doch  ook  in Denemarken 
en de Benelux-landen. 
Alleen  het overheidsverbruik  blijft  een vrij  sterke  stijging  vertonen. 
Verslechtering  van de 1.9.  De  verslechtering  van  de arbeidsmarkt  heeft  in alle  Lid-Staten  een  alarmerende 
werkgelegenheid  omvang  aangenomen.  In alle  Lid-Staten  zal  het  aantal  loontrekkers  in 1975  sterk 
gedaald  zijn.  In de gehele  Gemeenschap  bedroeg  het aantal  werklozen  in september  1975 
bijna  5 miljoen,  of, seizoengecorrigeerd,  ongeveer  4,5 °/o van  de beroepsbevolking  en 
circa  2 miljoen  meer  dan  in september  1974  (1). De gedeeltelijke  werkloosheid  is in de 
meeste  Lid-Staten  eveneens  toegenomen,  terwijl  de arbeidsduur  is gedaald  en het aantal 
openstaande  plaatsen  is teruggelopen.  Weliswaar  zijn  in enkele  Lid-Staten  vage 
tekenen  aanwezig  dat de werkgelegenheidssituatie  zich  na de zomer  stabiliseert,  doch 
door  het  verschijnen  op de arbeidsmarkt  van  jongeren  die  hun  opleidingen  hebben 
voltooid,  moet  een  nieuwe  verslechtering  van  de situatie  worden  gevreesd.  In vele  Lid-
Staten  werden  ter stimulering  van de werkgelegenheid  in de bouw  maatregelen  getroffen 
om een nieuwe  inzinking  in deze  sector  te voorkomen. 
1.10.  Dank  zij het anti-inflatiebeleid,  de daling  van  de wereldmarktprijzen  en de 
zwakke  vraag,  zijn  de inflatoire  tendensen  in alle  Lid-Staten  zwakker  geworden.  De 
vertraging  van  de prijsstijging  komt  naar  gelang  van  het  land  op verschillende  tijd-
stippen  en met  verschillende  intensiteit  tot uiting  (2). Duidelijke  successen  werden  behaald 
in Denemarken,  de Bondsrepubliek  Duitsland  en Italië  en zeer  onlangs  ook  in Ierland. 
De gemiddelde  jaarstijging  van  de consumptieprijzen  voor  de gehele  Gemeenschap,  die 
voor  1975  op ongeveer  12,5  % wordt  geraamd  ten  opzichte  van  het  vorige  jaar,  zal 
echter  nauwelijks  enige  vertraging  ondergaan.  Het  verschil  in inflatiepercentages  tussen 
de Bondsrepubliek  Duitsland  enerzijds  (ongeveer  6 °/o in 1975)  en Ierland  en het 
Verenigd  Koninkrijk  anderzijds  (ongeveer  22 tot 23 °/o) is in 1975  nog  toegenomen  ten 
opzichte  van  1974.  Wat  de consumptieprijzen  betreft  zijn  ondanks  de voortdurende 
stijging  van de loonkosten  per eenheid  produkt  in de industrie  de prijzen  van  industrie-
produkten  minder  sterk  gestegen  dan  van  andere  produkten  en diensten.  Dit wijst  op 
een toenoemende  concurrentie  en leidt  tot  een  verslechtering  van  de rentabiliteit 
van de bedrijven.  De fundamentele  stijgingstendens  van  de levensmiddelenprijzen  en 
de talrijke  tariefverhogingen  in de overheidssector,  de tertiaire  sector  en de energie-
sector  hebben  de afremming  van de prijsstijging  beperkt. Success  in de strijd  tegen 
de inflatie 
II. HET  ECONOMISCHE  BELEID  IN 1975 
Geleidelijke  ombuiging  2.1.  De  aanhoudende  inflatie  en de vertraging  van  de economische  activiteit  hebben 
van het economische  de  Regeringen  voor  een  moeilijke  keuze  geplaatst.  Slechts  de Bondsrepubliek  Duitsland 
beleid  • • • en  Nederland  hebben  vanaf  1974  een  duidelijk  expansief  economisch  beleid  gevoerd. 
De meeste  andere  Lid-Staten  zijn  op grond  van  de zeer  onevenwichtige  ontwikkeling 
in eigen  land  en de tekorten  op de betalingsbalans  slechts  zeer  geleidelijk  tot een 
expansiever  beleid  van  regulering  van  de vraag  overgegaan.  Hierdoor  en ook  als gevolg 
van de structurele  starheid  en de zeer  langzame  doorwerking  van  de getroffen  maat-
regelen  zijn  de verwachte  resultaten  van  het  economische  beleid  voor  een  groot  deel 
uitgebleven. 
... en van het monetaire  2.2.  Sedert  het najaar  van  1974  hebben  de autoriteiten  eerst  van  enkele  landen  en 
beleid  vervolgens  van  alle  landen  van  de Gemeenschap  geleidelijk  hun  restrictief  monetair 
(1) Zie  tabel  nr. 3 in de bijlage. 
(2) Zie  tabellen  nr. 2 en nr. 4 in de bijlage. 
29.12.  75 Publikatieblad  van  de Europese  Gemeenschappen Nr. C 297/5 
beleid  verlaten.  In een  eerste  stadium  ging  het  er daarbij  alleen  om  de beginnende 
conjuncturele  verzwakking  op te vangen.  Pas in de loop  van  1975  volgde  het monetaire 
beleid  een  steeds  expansievere  koers.  De omvang  van  de maatregelen  en het  tijdstip 
waarop  deze  werden  getroffen,  verschilden  van  land  tot land.  Het  verst  strekten  de 
maatregelen  in die landen  welke,  gezien  de mate  van  inflatie  en de toestand  van  hun 
betalingsbalans,  over  de grootste  speelruimte  beschikten.  De Bondsrepubliek  Duitsland 
was het  eerste  land  waar  de koers  van  het  monetair  beleid  werd  gewijzigd.  In de 
meeste  Lid-Staten  gaf  de toename  van  de geldhoeveelheid  na een  zekere  vertraging 
sedert  het  voorjaar  weer  een  versnelling  te zien.  De kwantitatieve  beperkingen  voor 
bankkredieten  werden  in deze  landen  of wel  versoepeld,  of wel  na het einde  van  het 
afgelopen  jaar  parallel  met  de afnemende  kredietvraag  opgeheven.  Sedert  het  najaar 
van 1974  is de rentevoet  in het algemeen  aanzienlijk  gedaald,  met  name  onder  invloed 
van een  krachtige  spaarneiging  en de geringe  kredietvraag  van  ondernemingen  en 
gezinshuishoudingen.  Sedert  het voorjaar  blijft  de rentevoet  voor  kortlopende  gelden  in 
de Gemeenschap  dalen;  in de Verenigde  Staten  is daarentegen  weer  een  stijging  waar 
te nemen.  Deze  uiteenlopende  ontwikkeling,  alsmede  de verbetering  van de conjuncturele 
situatie  en de betalingsbalans  in de Verenigde  Staten  hebben  geleid  tot een  versterking 
van de dollar.  Voor  de „slang"-munten  beliep  de depreciatie  ten opzichte  van  de dollar 
in september  gemiddeld  11 % vergeleken  met  het hoogste  in het eerste  halfjaar  van 1975 
bereikte  niveau.  De  overeenkomstige  percentages  voor  de lire  en het  pond  zijn 
respectievelijk  7 °/o en 14%. 
Aanhoudend  relatief  De  rentevoet  op de kapitaalmarkt  volgde  veelal  slechts  aarzelend  de daling  van  de 
hoge  rentestand  op de rente  voor  kortlopende  gelden.  In sommige  Lid-Staten  vertoonde  hij sedert  de zomer 
kapitaalmarkt  zejfs  je neiging  op te lopen.  Hoewel  de spaarneiging  buitengewoon  krachtig  was, 
toonden  de spaarders  zich  namelijk  terughoudend  met  betrekking  tot beleggingen  in 
obligaties.  Bovendien  heeft  het herstel  van  de aandelenkoersen,  dat tot het voorjaar  in 
alle Lid-Staten  kon  worden  vastgesteld,  gedurende  de zomermaanden  plaatsgemaakt 
voor  een  meer  aarzelende  ontwikkeling  en soms  voor  een  teruglopen  van  bepaalde 
koersen. 
2.3. Alhoewel  voor  de meeste  Lid-Staten  de begroting  voor  1975  werd  gekenmerkt 
door  een  voorzichtig,  zo niet  restrictief  beleid  ten overstaan  van  de zeer  onevenwichtige 
economische  toestand  in de herfst  van  1974,  werd  het effectieve  begrotingsbeleid  in de 
loop  van  1975  omgebogen  in de richting  van  een  ondersteuning  van  de economische 
activiteit.  Bij onverenigbare  doelstellingen  inzake  het economisch  beleid  heeft  men  in de 
Lid-Staten  namelijk  in verschillende  mate  steeds  meer  prioriteit  moeten  geven  aan  de 
handhaving  van  de werkgelegenheid.  Voor  een deel  was  de ombuiging  in de uitvoering 
van de begroting  zowel  bij de uitgaven  (in het bijzonder  op het gebied  van  werkloos-
heidsuitkeringen),  als bij de belastingsontvangsten  een  automatisch  resultaat  van  de 
teruglopende  conjunctuur.  De meeste  Regeringen  hebben  hun  begrotingen  in de loop 
van 1975  evenwel  herhaaldelijk  herzien  om  te trachten  de effectieve  vraag  te onder-
steunen.  De begrotingstekorten  zijn  dan  ook  aanzienlijk  toegenomen  (x). 
Inkomens-  en prijsbeleid  2.4.  In  het Verenigd  Koninkrijk,  Denemarken  en Nederland  werd  op grote  schaal 
gebruik  gemaakt  van  het  instrument  van  het  inkomensbeleid.  In  verscheidene  andere 
Lid-Staten  werd  een  prijsbewakingsbeleid  of een  mededingingsbeleid  ingevoerd.  Zo 
werd  een  selectieve  stop  ingevoerd  in België,  terwijl  in Frankrijk  werd  overgegaan  tot 
blokkering  van  bepaalde  prijzen  en beheersing  van  de winstmarges. Een op ondersteuning 
van de vraag  gericht 
budgettair  beleid 
III. VOORUITZICHTEN  VOOR  DE ECONOMISCHE  ONTWIKKELING  IN 1976 
3.1. Indien,  zoals  thans  het  meest  aannemelijk  wordt  geacht,  de aanloopeffecten 
van de uitbreiding  van  de wereldhandel,  de door  de overheden  getroffen  stimulerings-
maatregelen,  de spontane  binnenlandse  oplevingsfactoren  en het  herstel  van  het 
vertrouwen  in dezelfde  richting  werken,  kan  de conjuncturele  omslag  tegen  het begin 
van volgend  jaar  worden  verwacht.  Wordt  deze  verwachting  bewaarheid,  dan  kan  voor 
(x) Zie  tabel  nr. 5 in de bijlage. 
Nr. C 297/6 Publikatieblad  van  de Europese  Gemeenschappen 29.12.  75 
1976  op een  groei  van  het reële  bruto  binnenlands  produkt  van  de Gemeenschap  als 
geheel  in de orde  van  grootte  van  3 tot 3V2  °/o worden  gerekend,  na een  daling  met 
2V« %> in 1975. 
Voorwaarden  voor  een 
opleving 3.2. De  verwezenlijking  van deze  hypothese  met  betrekking  tot de economische  ont-
wikkeling  in de Gemeenschap  zal in 1976  afhangen  van 
— de mate  waarin,  naast  de spontane  oplevingsfactoren  en een  herstel  van  de buiten-
landse  vraag,  ook  de effecten  van  het  stimuleringsbeleid  der  Lid-Staten  voelbaar 
zullen  worden; 
— de termijn  waarbinnen  het  vertrouwen  van  bedrijfsleven  en consument  in de 
toekomstige  economische  ontwikkeling  kan  worden  hersteld. 
Lichte  verbetering  van 
de wereldhandel 3.3. De  kracht  van  de opleving  van  de vraag  zal afhangen  van  de dynamiek  van  de 
wereldconjunctuur  in  de nabije  toekomst.  Een  toename  van  omstreeks  5 °/o van  het 
volume  van  de wereldhandel  (importvolume  zonder  E.E.G.-import)  wordt  voor  1976 
mogelijk  geacht,  ondanks  het deflatoir  effect  van de recente  prijsverhoging  van aardolie 
met 10 °/o. Een  vergroting  van  de invoer  der  industrielanden  buiten  de Gemeenschap 
met ongeveer  6 °/o (1975:  — 10 °/o) is des  te waarschijnlijker  omdat  Japan  en de 
Verenigde  Staten  het dieptepunt  van  de recessie  achter  de rug  hebben  en de opleving 
zich sindsdien  in deze  beide  landen  consolideert.  Maar  ook  hier  zou  een  opflakkering 
van de inflatie  de verwachtingen  der economische  subjecten  snel  kunnen  veranderen.  De 
invoervraag  uit de OPEC-landen  zal,  naar  verwacht  wordt,  in 1976  blijven  stijgen  maar 
in een lager  tempo  (ongeveer  20 tot 25 °/o),  terwijl  de invoervraag  van de olie-invoerende 
ontwikkelingslanden,  voornamelijk  door  de moeilijkheden  bij het financieren  van  hun 
betalingsbalanstekort,  opnieuw  dreigt  te dalen.  De  invoervraag  uit de landen  met 
staatshandel  zal tenminste  tot stabilisatie  neigen. 
Stimulerings-  3.4.  De  stimuleringsprogramma's  die  onlangs  in Italië,  de Bondsrepubliek  Duitsland, 
maatregelen  Frankrijk,  Denemarken  en Nederland  zijn  vastgesteld,  zullen  in de komende  maanden 
vermoedelijk  vruchten  afwerpen,  zowel  in de kapitaal  goederenindustrie  als in de bouw-
nijverheid.  Dit zal des te meer  het geval  zijn  naarmate  de overheidsprogramma's  sneller 
tot daadwerkelijke  bestellingen  leiden  en het  behoedzame  bestedingsgedrag  waarvan 
de lagere  publiekrechtelijke  lichamen  in sommige  Lid-Staten  blijk  geven,  energieker 
kan worden  tegengegaan. 
Aanvulling  der Ook  van  de aanvulling  der  voorraden  zullen  krachtige  impulsen  voor  de produktie 
voorraden...  uitgaan.  Het  ziet  ernaar  uit dat dit proces  in enkele  Lid-Staten  reeds  aan  de gang  is. De 
voorraadwijziging  zal voor  1 °/o of meer  tot de toeneming  van  het bruto  binnenlands 
produkt  kunnen  bijdragen  en tevens  de grondstoffeninvoer  kunnen  stimuleren. 
... naar  gereserveerde 
houding  van de gezins-
huishoudingen  ... 3.5. Een  duurzame  opleving  van  de conjunctuur  veronderstelt  een  terugkeer  van 
de consumptiequote  tot het normale  peil.  Zolang  evenwel  de onzekerheden  omtrent  de 
evolutie  van  inkomen  en werkgelegenheid  voortduren,  zal het  gezinsverbruik  laag  en 
de spaarquote  van  gezinshuishoudingen  hoog  blijven.  Om  het vertrouwen  te versterken 
zijn een  vermindering  van  de inflatie  en een  nauwe  samenwerking  tussen  de sociale 
partners  ten aanzien  van  het inkomensbeleid,  het werkgelegenheidsbeleid  en het sociaal 
beleid  even  noodzakelijk. 
... en van de onder-  3.6.  Gezien  de sterke  onderbezetting  van  de produktiecapaciteit  is de kans  gering 
nemingen  dat  de particuliere  investeringen  de vraag  in de komende  maanden  aanmerkelijk  zullen 
stimuleren.  De voorzichtigheid  die uit de investeringsprogramma's  der  ondernemingen 
blijkt,  zal waarschijnlijk  niet  afnemen  voordat  de vraag  zich  herstelt  en de kaspositie 
der ondernemingen  beter  wordt,  dus  in een  later  stadium  van  de conjuncturele  ont-
wikkeling. 
29.12.  75 Publikatieblad  van  de Europese  Gemeenschappen  Nr.  C 297/7 
Opleving  van de 
produktie... 
... en nadien  verbetering 
van de werkgelegenheid 
Verder  gevaar  voor 
inflatie 3.7. Het  ogenblik  waarop  de opleving  zal doorzetten  en het  expansietempo  zelf 
zullen  van  land  tot land  verschillen  (1). De vrij  lage  stijgingstempo's  mogen  niet  verbazen. 
Zij worden  onder  andere  verklaard  door: 
— de sombere  stemming  der  economische  subjecten  als  gevolg  van  de  schok 
veroorzaakt  door  de energiecrisis  en het  voortduren  van  de recessie; 
— de achteruitgang  van  het  produktie-apparaat  als gevolg  van  de langdurige  inflatie; 
— de verzwakking  van  bepaalde  sectoren  die  tot  nog  toe  de rol  van  gangmaker 
speelden  in het  economische  bestel; 
— de aanzienlijke  veranderingen  die zijn  opgetreden  op internationaal  vlak. 
3.8. De  toeneming  van  de bedrijvigheid  zal vooreerst  een  verlenging  van  de reële 
arbeidstijd  en een  vermindering  van  de gedeeltelijke  werkloosheid  tot gevolg  hebben. 
Een daling  van  de volledige  werkloosheid  zal  hoogstwaarschijnlijk  niet  voor  het midden 
van het  volgende  jaar  inzetten.  Het  gemiddelde  aantal  werklozen  in de Gemeenschap 
over  het jaar  1976  zal ten opzichte  van  het gemiddelde  over  1975  waarschijnlijk  met  een 
half miljoen  toenemen  tot bijna  5 miljoen. 
3.9. Hoewel  de opleving  vermoedelijk  vrij  langzaam  zal  doorzetten,  blijven  de 
gevaren  voor  inflatie  bestaan.  De loonontwikkeling  dreigt  nl. te snel  op de conjunctuur-
verbetering  te reageren.  Hunnerzijds  zullen  de ondernemingen  geneigd  zijn  om  hun 
winstmarges  sneller  dan  voorheen  weer  uit te breiden.  Daarnaast  zal de stijging  der 
invoerprijzen,  met  name  het oplopen  van  de grondstoffenprijzen  en in het bijzonder  de 
recente  verhoging  der aardolieprijzen,  invloed  uitoefenen  op het binnenlandse  prijspeil. 
Derhalve  moet  worden  gevreesd  dat  de vertraging  van  het  stijgingstempo  van  het 
consumptieprijspeil  in de Gemeenschap  slechts  geleidelijk  tot stand  zal  komen;  dit 
veronderstelt  overigens  een  voortgezette  inspanning  vanwege  de Lid-Staten. 
Verslechtering  van de 
lopende  rekening  van de 
betalingsbalans 3.10.  De  lopende  rekening  van  de betalingsbalans  van  de Gemeenschap  en trouwens 
ook van  de verschillende  Lid-Staten  zal vermoedelijk  in 1976  weer  verslechteren.  Te 
verwachten  valt  dat de ruilvoet  zich  waarschijnlijk  opnieuw  ongunstig  zal ontwikkelen. 
Kwetsbare  opleving 3.11.  Het  jaar  1976  zal worden  gekarakteriseerd  door  het voortduren  van  de inflatie 
binnen  de Gemeenschap  en de onzekerheid  inzake  de internationale  betrekkingen. 
Een opflakkering  van  de inflatoire  tendensen  zou  zeer  spoedig  het vertrouwen  van  de 
economische  subjecten  aantasten,  voorbarige  restrictieve  maatregelen  met  zich  mee-
brengen  en een  nieuwe  crisis  inzake  werkgelegenheid  doen  ontstaan.  Bovendien  bestaat 
het risico  dat  ook  door  de kwetsbare  uitgangsvoorwaarden  met  name  met  betrekking 
tot de financiële  positie  van  ondernemingen  en overheid,  de opleving  wellicht  zou 
worden  verstikt. 
Uiteindelijk  zal de toestand  van  de Gemeenschap  in 1976  kwetsbaar  blijven. 
IV. RICHTSNOEREN  VOOR  HET  ECONOMISCHE  BELEID 
A. Algemene  richtsnoeren 
Convergentie  van het 4.1.  Ondanks  de door  de Regeringen  en de sociale  partners  in het  werk  gestelde 
beleid  onontbeerlijk  pogingen,  zijn  de ernstige  moeilijkheden  en de gevaren  waarmee  de volkshuishoudingen 
der Gemeenschapslanden  te kampen  hebben,  geenszins  overwonnen.  Een  diepe  depressie 
kon evenwel  worden  vermeden.  De toenemende  mate  van  economische  vervlechting 
en de onverwachte  omvang  van  de wereldrecessie  vormen  dwingende  redenen  om 
voort  te gaan  met  het streven  naar  versterking  van  de economische  coördinatie  op com-
munautaire  en internationale  schaal. 
C1) Zie tabel  nr. 2 in de bijlage. 
Nr. C 297/8 Publikatieblad  van  de Europese  Gemeenschappen 29.12.  75 
Deze  coördinatie  houdt,  gezien  de verschillen  in conjuncturele  en structurele  uitgangs-
situatie,  niet  in dat  alle  Lid-Staten  hetzelfde  economische  beleid  volgen.  Wil  men  de 
communautaire  verworvenheden  behouden  en voortgaan  op de weg  der  Europese 
integratie,  dan  is het evenwel  zaak,  de fundamentele  doelstellingen  dichter  bij elkaar  te 
brengen. 
Ondersteunende  rol van 4.2.  Het  begrotingsbeleid  zal  in de meeste  Lid-Staten  tijdens  de komende  maanden 
het begrotingsbeleid  de  economische  bedrijvigheid  nog  moeten  ondersteunen.  In verscheidene  Lid-Staten 
wordt  een  reële  toename  van  het  totaal  der  overheidsbestedingen  in 1976  wenselijk 
geacht.  Daarnaast  moeten  in vele  gevallen  verlagingen  van  directe  belastingen  in óver-
weging  worden  genomen,  al was  het slechts  om de door  de prijsstijging  veroorzaakte 
verzwaring  van  de belastingdruk  geheel  of gedeeltelijk  op te heffen.  De onzekere 
conjuncturele  toestand  vereist  een  zeer  flexibel  begrotingsbeleid.  Hoewel  dit beleid 
het instrument  bij uitstek  is om een  daling  van  de bedrijvigheid  tegen  te gaan,  kan  een 
. overmatige  prikkeling  van  de binnenlandse  vraag  of een  te ver  gaande  monetaire 
financiering  namelijk  de stoot  geven  tot een  nieuwe  inflatiegolf  die  de ontluikende 
economische  opleving  in de kiem  zou  smoren. 
In geval  van  een  flinke  opleving  van  de bedrijvigheid  kan  een  stabilisatie  of een  ver-
mindering  van  het begrotingstekort  worden  verwacht.  Dit zal dan  niet  de afspiegeling 
vormen  van  een  bewust  beleid,  maar  het gevolg  zijn  van  een  omslag  van  de tendens 
van de ontwikkeling  der  belastingontvangsten  en der  uitgaven  tot conjunctuurstimu-
lering,  die  verband  houdt  met  het  herstel  van  de economische  bedrijvigheid.  Een 
dergelijke  ontwikkeling  van  het  tekort  is in overeenstemming  met  de voorwaarden 
voor  een  niet-inflatoir  herstel  waarbij  een  groter  deel  van  de totale  besparingen  kan 
worden  aangewend  voor  het  dekken  van  de groeiende  kredietbehoeften  in de parti-
culiere  sector.  Zij dient  vooraf  te gaan  aan  een  sanering  van  de overheidsfinanciën,  die 
in de komende  jaren  in ieder  geval  onvermijdelijk  is. 
Noodzaak  van  een soepel 
monetair  beleid  ... 4.3. In  1975  was  het monetaire  beleid  der  Lid-Staten  in het algemeen  expansief  van 
karakter.  Deze  koers  dient  in de meeste  Lid-Staten  ook  verder  te worden  aangehouden 
ter begeleiding  van  de economische  opleving.  Een  zekere  behoedzaamheid  is evenwel 
op haar  plaats,  opdat  de liquiditeitenmassa  niet  al te veel  toeneemt  wanneer  de opleving 
van de kredietvraag  van  de particuliere  sector  zich  naast  de financieringsbehoeften  van 
de overheid  doet  gevoelen. 
Tevens  dient  het monetaire  beleid  het ontstaan  van  een  te grote  dispariteit  tussen  het 
binnenlandse  rentepeil  en dat op de internationale  markten,  dat kan  leiden  tot storende 
kapitaalbewegingen,  te voorkomen.  Deze  overwegingen  voeren  als  vanzelf  tot  de 
conclusie  dat  nauwe  samenwerking  noodzakelijk  is, zowel  tussen  de Lid-Staten  als 
tussen  de Gemeenschap  en de voornaamste  derde  landen. 
... en samenwerking 
tussen  de economische 
subjecten 4.4. Onder  de huidige  conjuncturele  verhoudingen  hebben  alle  sociaal-economische 
groepen  en de overheden  als dringendste  taak,  zodanig  te handelen  dat het conjunctuur-
herstel  in de Gemeenschap  op gang  kan  komen  en voorwaarden  worden  geschapen 
voor  een duurzame  groei  en een verbetering  van  de werkgelegenheidssituatie.  Het  optre-
den van  sociale  conflicten  of nieuwe  inflatoire  gedragspatronen  zou  de zwakke 
fundamenten  van  de conjuncturele  opleving  ondermijnen  en de verbetering  van  de 
werkgelegenheidssituatie  in gevaar  brengen. 
De samenwerking  tussen  sociale  partners  en overheid  vormt  een  beslissende  factor  bij 
het herstel  van  het vertrouwen  in de toekomstige  economische  ontwikkeling.  Zij kan 
slechts  tot stand  komen  wanneer  de lasten  der  economische  moeilijkheden  zo billijk 
mogelijk  worden  verdeeld. 
Bijdrage  van de Van  de ondernemers  mag  worden  verwacht  dat  zij hun  financiële  situatie  verbeteren 
ondernemingen  ... door  middel  van  het opvoeren  van  de produktiviteit  waardoor  de capaciteiten  vollediger 
kunnen  worden  benut  en dat zij bij hun  prijsbeleid  de grootst  mogelijke  terughoudend-
heid betrachten.  Prijsbewaking  en een  streng  mededingingsbeleid  moeten  bijdragen  tot 
beperking  van  de opwaartse  druk  op het prijspeil. 
29.12.  75 Püblikatieblad  van  de Europese  Gemeenschappen Nr. C 297/9 
.. . van de werknemers-
organisaties  . . . Een verbetering  van  de situatie  ten aanzien  van  winstvorming  en investeringsneiging 
bij het bedrijfsleven  kan  slechts  worden  bereikt  wanneer  de vakbonden  matiging  ten 
aanzien  van  de looneisen  betrachten  en gedurende  beperkte  tijd  afstand  doen  van  de 
aanzienlijke  verhogingen  van  de reële  inkomens  zoals  die in de afgelopen  jaren  zijn 
verkregen.  Deze  verhogingen  zijn  ver boven  het  effect  der produktiviteitsverbetering 
uitgegaan  en hebben  tot een  aanzienlijke  stijging  van  het loonaandeel  in het nationale 
inkomen  gevoerd.  Een  dergelijk  loonbeleid  is evenwel  slechts  denkbaar  wanneer  de 
werknemers  nauwer  bij  de economische  beleidsvorming  worden  betrokken  en op 
ruimere  schaal  over  de economische  feiten  worden  ingelicht. 
en van  de overheid Ten slotte  ziet  de overheidssector  zich  geplaatst  voor  de moeilijke  taak  de begrotings-
tekorten  te beperken,  en, tegelijkertijd,  niet  alleen  het economische  herstel,  maar  tevens 
het noodzakelijke  aanpassingsproces  op lange  termijn  door  een onversaagd  sociaal  beleid 
en een  doeltreffend  werkgelegenheidsbeleid,  te vergemakkelijken. 
B. Richtsnoeren  per land 
In Denemarken  zouden  de effecten  van de in septem-
ber aangenomen  maatregelen  tot aanwakkering  van 
de binnenlandse  bestedingen,  alsmede  de verwachte 
opleving  van  de buitenlandse  vraag  in de loop  van 
de komende  maanden  een  herstel  van  de bedrijvig-
heid moeten  bevorderen.  Dit herstel  zal echter  slechts 
gepaard  gaan  met  een  langzame  verbetering  van  de 
werkgelegenheid,  zodat  moet  worden  verwacht  dat 
het aantal  werklozen  hoog  zal blijven.  Het  prijsstij-
gingsritme  zal  waarschijnlijk  verder  vertragen.  De 
vermoedelijke  ontwikkeling  van  de invoer  zou  tot 
een gevoelige  verslechtering  van  de lopende  rekening 
van de betalingsbalans  kunnen  leiden. 
De verlenging  van  de in het  afgelopen  voorjaar  af-
gesloten  loonakkoorden  heeft  tot een  matiging  van 
de loon-  en prijsontwikkeling  bijgedragen;  een  stipte 
toepassing  van  deze  akkoorden  zou  nieuwe  vorderin-
gen in deze  richting  mogelijk  moeten  maken.  De be-
reikte  verbetering  zou  de uitvoer  kunnen  stimuleren 
in een situatie  van  hevige  concurrentie  en de omvang 
van het  tekort  op de betalingsbalans  kunnen  beper-
ken. 
Het begrotingsbeleid,  dat  een  gematigder  ontwikke-
ling van  de inkomens  heeft  bevorderd,  zou  erop  ge-
richt  moeten  zijn  dat de sedert  het begin  van  1975 
ingevoerde  bewuste  matiging  van  de fiscale  druk 
wordt  gecompenseerd  door  een minder  snelle  stijging 
van de lopende  uitgaven,  waardoor,  in geval  van  een 
gunstige  conjunctuurontwikkeling  het  begrotingste-
kort zou  kunnen  worden  verminderd. 
Het monetaire  beleid  heeft  als taak,  in een  fase  van 
conjunctuurherstel,  de effecten  van  een  overmatige 
uitbreiding  van  de binnenlandse  liquiditeitenmassa 
ingevolge  het omvangrijk  tekort  op de rijksbegroting, 
af te wenden.  Het  is bovendien  wenselijk  dat de mo-
netaire  overheden  zich  inspannen  een  belangrijke  ka-
pitaalinvoer  te verzekeren.  Het  kredietbeleid  moet 
evenwichtsverstoringen,  in het bijzonder  in de bouw-
nijverheid,  voorkomen. In de Bondsrepubliek  Duitsland  wijzen  de meest  re-
cente  conjunctuurindicatoren  op een  verbetering  van 
de vooruitzichten  op een opleving. 
De door  de verantwoordelijke  autoriteiten  getroffen 
conjunctuurstimulerende  maatregelen,  de verwachte 
opleving  van  de wereldconjunctuur,  alsook  een  mo-
gelijke  stijging  van het gezinsverbruik  en een verbete-
ring van  de investeringsneiging  zouden  een  omslag  in 
de conjunctuur  en een  zich  geleidelijk  weer  versnel-
lende  groei  moeten  bewerkstelligen.  In hoeverre  de 
genoemde  factoren  tot een conjunctureel  herstel  kun-
nen bijdragen,  blijft  echter  zeer  onzeker.  Niet  alleen 
de bijzondere  structuur  van  de Duitse  uitvoer  en met 
name  het grote  aandeel  van  de investeringsgoederen, 
maar  ook  de vertraagde  doorwerking  van  de wissel-
koerswijzigingen  op de Duitse  economie  zouden  er-
toe kunnen  leiden  dat  de Bondsrepubliek  Duitsland 
van een  expansie  van  de wereldhandel  in eerste  aan-
leg slechts  weinig  profijt  zal kunnen  trekken.  Voor 
de economische  politiek  zal het  er onder  deze  om-
standigheden  vooral  op aankomen  dat de expansieve 
krachten  voor  zover  nodig  worden  ondersteund,  zo-
dat in 1976  een grotere  bezetting  van  de produktieca-
paciteiten  wordt  bereikt. 
De begrotingspolitiek  dient  flexibel  van  aard  te zijn. 
Enerzijds  dient  de met  de besluiten  tot verbetering 
van de begrotingsstructuur  ingeslagen  koers  te worden 
voortgezet  en moet  op middellange  termijn  het  be-
grotingstekort  worden  beperkt.  Anderzijds  zal men 
met het oog  op het herstel  van  de economische  acti-
viteit  in 1976  een  begrotingstekort  moeten  aanvaar-
den dat vergelijkbaar  is met  dat van  1975.  Eventuele 
geringere  belastingopbrengsten  mogen  dan  ook  geen 
aanleiding  zijn  op korte  termijn  tot verdere  besnoei-
ing der uitgaven. 
Het begrotingsbeleid  zou  echter  op een zodanige  wij-
ze moeten  worden  gevoerd,  dat de conjunctuurople-
ving zich  in de verwachte  omvang  kan  voltrekken. 
Om dit te bereiken  zouden  specifieke  maatregelen  ter 
ondersteuning  van  de conjunctuur  noodzakelijk  kun-
nen zijn. 
Nr. C 297/10 Publikatieblad  van  de Europese  Gemeenschappen 29.12.  75 
Het monetaire  beleid  dient  een  zodanig  karakter  te 
hebben  dat  voldoende  ruimte  bestaat  voor  een  con-
juncturele  opleving,  maar  tevens  het optreden  van  in-
flatoire  spanningen  wordt  vermeden. 
Een overvloedige  liquiditeit  in de volkshuishouding 
zal de financiering  van  de overheidstekorten  verge-
makkelijken  en ongewenste  stijging  van  de rentevoet 
voor  langlopend  kapitaal  tegengaan. 
De prijsstijging  zou  echter  blijvend  kunnen  afnemen, 
met name  wanneer  de komende  loononderhandelin-
gen tot een  slechts  matige  loonstijging  zouden  leiden, 
waarmee  de  kostendruk  der  ondernemingen  zou 
worden  verlicht,  en wanneer  deze  laatste  via een  be-
tere bezetting  van  de produktiecapaciteiten  verdere 
produktiviteitsverbeteringen  zouden  kunnen  bewerk-
stelligen. 
In Frankrijk  schijnt  de recessie  die  de economie  in 
1975  heeft  getroffen  vooral  door  een  belangrijke 
voorraadinkrimping  samen  met  minder  gunstige  uit-
voervooruitzichten  bepaald  te zijn  geweest.  Vrijwel 
de gehele  produktiesector  stond  voor  moeilijke  fi-
nancieringsproblemen  vanwege  de prijsontwikkeling 
en het handhaven  van  te veel  arbeidskrachten.  Daar-
om was  het  niet  mogelijk  de bijkomende  lasten 
voortvloeiend  uit de in 1973  en 1974  slechter  wor-
dende  ruilvoet  mede  op de overige  economische  sub-
jecten  af te wentelen.  Twee  factoren  zouden  moeten 
leiden  tot een  gevoelige  opleving:  enerzijds  zijn  er te-
kenen  die  erop  wijzen  dat  de voorraden  niet  meer 
dalen  en anderzijds  moet  worden  gewezen  op het  ef-
fect van  de overheidsinvesteringen.  Een  stabielere  ex-
pansie  zou  echter  vereisen  dat  de overige  vraagcom-
ponenten  en vooral  de particuliere  investeringen  in 
vaste  activa  gunstig  op de stimuleringsmaatregelen  en 
de vermoedelijke  verbetering  van  het  conjuncturele 
klimaat  zullen  reageren.  De werkloosheid  zal  gedu-
rende  het  grootste  deel  van  1976  groot  blijven.  De 
handelsbalans  die  in 1975  een  fors  overschot  ver-
toonde  zal in het  volgende  jaar  waarschijnlijk  onge-
veer in evenwicht  zijn. 
De omvang  van  de recessie  heeft  de inflatiebestrij-
ding  vergemakkelijkt.  Nu het  herstel  begint  in te zet-
ten en de grondstoffenprijzen  weer  zijn  gaan  stijgen, 
zal het uitermate  moeilijk  zijn  een  verdere  daling  van 
het inflatietempo  te bewerkstelligen.  Bovendien  zul-
len de  aanzienlijke  uurloonsverhogingen  van  het 
eerste  halfjaar  alsook  de stijging  van  de sociale  lasten 
der ondernemers  op de prijzen  doorwegen. 
Indien  het  conjunctuurherstel  in de Franse  economie 
— zoals  men  momenteel  aanneemt  — in de loop  van 
het komende  jaar  geleidelijk  sneller  zal  verlopen, 
dient  het  begrotingstekort,  dat  in 1975  in eerste  ra-
ming  waarschijnlijk  40 miljard  frank  zal bereiken,  te 
worden  beperkt.  Gezien  echter  het  feit  dat  de in het 
kader  van  de stimuleringsprogramma's  in 1975  vast-
gestelde  bedragen  voor  een  deel  slechts  volgend  jaar 
zullen  worden  besteed,  zou  er in 1976  een  overdracht van begrotingskredieten  van  een  zekere  omvang  moe-
ten overblijven.  Bovendien  zou  men,  gezien  de onze-
kerheid  omtrent  de omvang  van  de opleving,  tot een 
langzamere  belastinginning  kunnen  overgaan. 
Het monetaire  beleid  heeft  gedurende  de recessie 
geen  restrictieve  invloed  uitgeoefend,  daar  de banken 
door  de spontane  vermindering  van  de kredietaan-
vragen  de hun  toegekende  plafonds  voor  de uitbrei-
ding  van  de kredieten  niet  hebben  benut.  De rente-
voeten  zijn  sterk  gedaald.  In 1976  lijkt  het wenselijk 
de ontwikkeling  van  de monetaire  grootheden  nauw-
lettend  te volgen,  ten  einde  te voorkomen  dat  tegen 
het eind  van  het jaar  de inflatoire  druk  opnieuw  toe-
neemt. 
In Ierland  kan  de bedrijvigheid  in de komende  maan-
den een  herstel  vertonen.  De expansie  zal echter  be-
scheiden  blijven  tot op het  ogenblik  dat  de conjunc-
tuurverbetering  in de wereld  en in het  bijzonder  in 
het Verenigd  Koninkrijk  van  dien  aard  zal  zijn  ge-
worden  dat  er sterkere  impulsen  aan  worden  gege-
ven. Tot  dan  zal  de ontwikkeling  van  de werkgele-
genheid  nog  zorgwekkend  blijven  en de werkloos-
heid  waarschijnlijk  belangrijk  zijn.  De  afzwakking 
van de  prijsstijging  zal  waarschijnlijk  duidelijker 
worden.  De lopende  rekening  van  de betalingsbalans 
zal vermoedelijk  voor  de consolidatiefase  van  het 
herstel  nog  iets  beter  worden. 
Het inkomensbeleid  zal  een  belangrijke  rol moeten 
spelen  ten  einde  de thans  duidelijke  afzwakkingsten-
dens  van  de prijsstijging  te versterken  en de verho-
ging  van  de kosten,  die de concurrentiekracht  van  de 
Ierse  produkten  kunnen  ondermijnen,  nog  meer  af te 
remmen.  Om  deze  doelstelling  te bereiken,  is het niet 
voldoende  dat  er een  automatische  binding  tussen  de 
prijs-  en de loonontwikkeling  tot  stand  wordt  ge-
bracht;  een  plafond  voor  de inkomensstijging  en een 
spreiding  hiervan  in de tijd,  zouden  voor  alle  sociale 
groepen  moeten  worden  vastgelegd. 
Door  een  aangepast  begrotingsbeleid  zou  in 1976  de 
stijging  van  het  overheidsverbruik  moeten  kunnen 
worden  afgeremd.  Het  nastreven  van  deze  doelstel-
ling houdt  met  name  in dat  het  nettofinancieringste-
kort wordt  herleid  tot een  percentage  van  het  bruto 
binnenlands  produkt  dat  duidelijk  beneden  het  per-
centage  van  17 blijft  dat in 1975  zeer  waarschijnlijk 
zal worden  bereikt. 
Een voorzichtig  monetair  beleid  dringt  zich  op,  voor-
al in de herstelperiode,  ten einde  te vermijden  dat  de 
expansie  van  de binnenlandse  liquiditeitenmassa,  die 
vooral  het  gevolg  is van  de groeiende  financierings-
behoeften  van  de overheid  gedurende  de laatste  twee 
jaar,  nieuwe  inflatoire  spanningen  opwekt.  Tijdens 
deze  periode  zou  de overheid  er ook  naar  moeten 
streven  de nodige  middelen  te vergaren  ter financie-
ring van  produktieve  investeringen  in de particuliere 
sector. 
29.12.  75 Publikatieblad  van  de Europese  Gemeenschappen Nr. C 297/11 
In Italië  zijn  sinds  eind  1974  duidelijke  successen  ge-
boekt  bij het streven  naar  herstel  van  het  interne  en 
externe  evenwicht;  dit ging  echter  ten  koste  van  de 
bedrijvigheid.  De  Regering  heeft  er sindsdien  naar 
gestreefd  om  de conjunctuur  via  een  versoepeling 
van het  monetaire  beleid  en meer  nog  door  begro-
tingsmaatregelen  te stimuleren.  Het  herstel  zal echter 
waarschijnlijk  duidelijker  worden  zodra  de verwach-
te opleving  van  de wereldhandel  intreedt  en het  af-
sluiten  van  de c.a.o.-onderhandelingen  in het  najaar 
de onzekerheden  zal  hebben  weggenomen,  met 
name  wat  de verbetering  van  de rentabiliteit  van  de 
ondernemingen  betreft. 
De Regering  dient  met  alle  kracht  te streven  naar 
versnelling  van  de uitvoering  der  getroffen  stimule-
ringsmaatregelen,  vooral  aangezien  vertragingen  in 
een betrekkelijk  nabije  toekomst  de  voorwaarden 
voor  een  evenwichtige  groei  in gevaar  zouden  kun-
nen brengen.  Bij  het  begrotingsbeleid  moet  er naar 
worden  gestreefd  de starheid  van  de overheidsuitga-
ven weg  te nemen  en de belastingontvangsten  voor 
zover  nodig  aan  te passen  aan  de grote  behoeften  in 
de sectoren  infrastructuur  en  openbare  diensten. 
Daarbij  moeten  de controles  dringend  worden  ver-
scherpt,  zulks  ter vermindering  van  de mogelijkheden 
tot belastingontduiking.  Bovendien  dient  een  grotere 
flexibiliteit  van  de anticyclische  instrumenten  te wor-
den nagestreefd;  daarbij  gaat  het  hoofdzakelijk  om 
een vereenvoudiging  van  de administratieve  metho-
des, een  versnelde  uitvoering  van  de door  de Staat 
gefinancierde  investeringsprogramma's  en eventueel 
om de aanpassing  van  de bestaande  wetten.  Ove-
rigens  valt  te vrezen  dat  het  op middellange  termijn 
handhaven  van  een  groot  tekort  op de lopende  reke-
ning  van  de overheid  ernstige  moeilijkheden  voor  de 
financiering  van  de investeringen  met  zich  brengt  en 
in de toekomst  een  ongunstige  invloed  uitoefent  op 
het interne  en externe  evenwicht.  Een  zodanige  ont-
wikkeling  zou  herhaalde  afremmingen  van  de groei 
noodzakelijk  maken  waardoor  ernstige  schade  aan 
de economische  ontwikkeling  niet  zou  kunnen  uit-
blijven. 
Bij het monetair  beleid  wordt  er met  recht  naar  ge-
streefd  door  een  verlaging  van  de rentevoet  de parti-
culiere  kredietvraag  te stimuleren.  Dit  beleid  moet 
echter  voorzichtig  worden  uitgevoerd  om  het  rende-
ment  van  kapitaalbeleggingen  in Italië  niet  aan  te tas-
ten en om  het  evenwicht  op de betalingsbalans  te 
bevorderen.  Bovendien  zal  de verwachting  van  een 
conjunctuurherstel  en van  een  prijsstijging  van  de 
grondstoffen  speculatieve  aankopen  kunnen  aanmoe-
digen  waardoor  de betalingsbalanssituatie  moeilijker 
zou worden.  De waakzaamheid  van  de monetaire  au-
toriteiten  zou  dus  in de nabije  toekomst  geboden 
kunnen  zijn;  dit geldt  inzonderheid  voor  de schatting 
van de reële  kredietbehoeften  van  de economie. 
In Nederland  werd  de binnenlandse  vraag  krachtig 
ondersteund,  welk  beleid  ook  thans  wordt  voortge-
zet. In het  kader  van  de Rijksbegroting  voor  1976 heeft  de Regering  haar  stimuleringsbeleid  nog  ver-
sterkt.  Het  tekort  op de ontwerp-begroting  bedraagt 
14,5 miljard  gulden  op  kasbasis  inclusief  aflossing 
van staatsschuld. 
Ondanks  het  sterk  expansief  gerichte  begrotingsbe-
leid zal de werkgelegenheidssituatie  in het  komende 
jaar waarschijnlijk  nog  niet  aanmerkelijk  verbeteren. 
Ook  als  het  verwachte  herstel  van  de buitenlandse 
vraag  een  feit  zou  worden,  zou  dit immers  slechts  na 
verloop  van  een  betrekkelijk  lange  termijn  effect 
kunnen  hebben  voor  de werkloosheid.  Het  terugdrin-
gen van  de structuurwerkloosheid  vereist  zowel  alge-
mene  als selectieve  maatregelen. 
Ten aanzien  van  de ontwikkeling  van  prijzen  en ar-
beidskosten  zijn  de vooruitzichten  voor  1976,  hoewel 
gunstiger  dan  voor  1975,  niet  geruststellend.  Onge-
twijfeld  gaat  van  de verwachte  produktiviteitsstijging 
een matigende  invloed  uit op de ontwikkeling  van  de 
arbeidskosten  per  eenheid  produkt,  en betekent  het 
beleid  van  de Regering  de huidige  premiedruk  van  de 
sociale  verzekering  niet  te verhogen,  een  belangrijke 
bijdrage  tot afremming  van  de inflatie.  Maar  het  is 
noodzakelijk  dat  deze  maatregel  gepaard  gaat  met 
een inspanning  van  de sociale  partners  om  de nomi-
nale inkomensontwikkeling  te matigen  en te streven 
naar  de door  de Regering  voorgestelde  doelstelling 
(loonsverhoging  van  ten hoogste  10 °/o). 
Het monetaire  beleid  zal  in 1976  een  bijzonder  be-
langrijke  functie  vervullen.  Daar  de financiering  van 
het begrotingstekort  van  1976  door  leningen  op mid-
dellange  en lange  termijn  bepaalde  problemen  zou 
kunnen  opleveren,  kan  een  beroep  op kortlopende  fi-
nanciering  niet  worden  uitgesloten;  dit zou  trouwens 
kunnen  bijdragen  tot het  handhaven  van  de renteta-
rieven  op een  betrekkelijk  laag  peil. 
In België  zou  de opleving  van  de bedrijvigheid  enigs-
zins achter  kunnen  blijven  bij  het  te verwachten 
conjunctuurherstel  bij de voornaamste  handelspart-
ners. 
Na het  vorige  jaar  restrictief  te zijn  geweest,  werd 
het economisch  beleid  per  begin  1975  versoepeld. 
Wat de overheidssector  betreft  zal het  besluit  van  de 
Belgische  Regering  tot versnelde  uitvoering  van  pro-
gramma's  voor  overheidsinvesteringen  vooral  zijn 
uitwerking  hebben  in 1976.  Bovendien  zal de stijging 
van de belastingontvangsten  duidelijk  minder  groot 
zijn dan  in het  jaar  1975,  gedurende  hetwelk  het 
anti-inflatiebeleid  gedeeltelijk  berustte  op verzwaring 
van de belastingdruk.  Deze  factoren  dreigen  in 1976 
op zichzelf  reeds  te zullen  leiden  tot een  belangrijke 
vergroting  van  het  nettofinancieringstekort  op kas-
basis.  Niettemin  lijkt,  gezien  de huidige  conjunctuur-
verwachtingen,  een  bijkomende  impuls  gewenst,  in 
het bijzonder  verlaging  van  de belasting  op lagere  in-
komens,  en,  indien  nodig,  bevordering  van  de wo-
ningbouw  door  middel  van  woningbouwpremies  en 
Nr. C 297/12 Publikatieblad  van  de Europese  Gemeenschappen 29.12.  75 
verbetering  van  bestaande  woningen.  Het  is evenwel 
van belang  tegelijkertijd  het op matiging  van  stijging 
van de werkings-  en de overdrachtsuitgaven  van  de 
overheid  gerichte  beleid  voort  te zetten. 
Het monetaire  beleid  zou  door  middel  van  kredietex-
pansie  en verlaging  van  de rentetarieven  een  belang-
rijke  rol kunnen  spelen  bij de ondersteuning  van  de 
bedrijvigheid.  De maatregelen  tot verruiming  van  het 
monetaire  beleid  die onlangs  in de buurlanden  zijn 
getroffen,  hebben  de weg  geopend  voor  overeenkom-
stige  initiatieven  van  de Belgische  autoriteiten.  Het 
lijkt met  name  wenselijk  er voor  zorg  te dragen  dat 
de verlaging  van  de basisrentevoeten  doorwerkt  in de 
rentevoeten  berekend  aan  debiteuren. 
In ieder  geval  zal een  verbetering  van  de werkgele-
genheidssituatie  waarschijnlijk  niet  mogelijk  blijken 
zonder  een matiging  van  de loonkostenstijging.  In dit 
verband  dient  een strikte  controle  te worden  uitgeoe-
fend  op de winstmarges  in de handel. 
In Luxemburg  zou  de vraag  van  gezinshuishoudingen 
en van  de overheid  in een  relatief  krachtig  tempo 
kunnen  blijven  toenemen,  terwijl  de uitvoer,  vooral 
die van  ijzer-  en staalprodukten,  slechts  geleidelijk, 
onder  invloed  van  de verwachte  opleving  van  de bui-
tenlandse  vraag,  weer  zou  kunnen  toenemen.  Na de 
oververhitting  tijdens  de laatste  jaren,  zal de bouw-
nijverheid,  waarvan  de achteruitgang  in 1975  afge-
zwakt  werd  door  de expansie  van  de openbare  wer-
ken, eén  neiging  vertonen  zich  te normaliseren, 
hoofdzakelijk  ingevolge  het  aanhouden  van  een 
zwakke  vraag  in de woningbouwsector.  Het  nettofi-
nancieringstekort  zal ook  in 1976  weer  omvangrijk 
zijn. De kosten  van  de noodzakelijke  maatregelen  om 
de weerslag  van  de recessie  (vermindering  van  de 
werkgelegenheid  en subsidies  aan  de spoorwegen)  te 
compenseren,  zullen  hoog  blijven,  terwijl  de op-
brengst  van  de belastingen,  in het bijzonder  van  de 
vennootschapsbelasting  nog  de gevolgen  zal onder-
vinden  van de slechte  conjunctuur. 
Het niveau  van  werkgelegenheid  en van  algemene  be-
drijvigheid  wordt  grotendeels  bepaald  door  de ont-
wikkeling  van  de uitvoer,  zodat  het economische  be-
leid voortaan  gericht  moet  worden  op een  selectieve 
ondersteuning  van de particuliere  sector. 
In het Verenigd.  Koninkrijk  nam  de recessie  in 1975 
scherpere  vormen  aan.  Het  blijkt  dat zij langer  zou 
kunnen  duren  dan  de autoriteiten  in het voorjaar  bij 
de indiening  van  de begroting  verwachtten.  De da-
ling van het reëel  beschikbaar  inkomen  van  de gezins-
huishoudingen  kwam  steeds  meer  tot uiting  in het 
volume  van  het  gezinsverbruik.  De particuliere  be-
drijfsinvesteringen,  zowel  in vaste  activa  als in voor-
raden,  gaven  een  duidelijke  teruggang  te zien.  De 
stijging  van  de overheidsuitgaven  en de verbetering 
van de handelsbalans  in constante  prijzen  hebben weliswaar  bijgedragen  tot het beperken  van  de inzin-
king van  de totale  vraag,  maar  de werkloosheid  heeft 
het hoogste  peil  sedert  de oorlog  bereikt  en het infla-
tiepercentage  is, ondanks  enkele  recente  tekenen  die 
op een  verbetering  zouden  kunnen  wijzen,  zeer  hoog 
gebleven.  De sterke  tendens  tot verbetering  van  de 
lopende  rekening  van  de betalingsbalans  in het eerste 
halfjaar  werd  sindsdien  gevolgd  door  een  zekere  ten-
dens  tot verslechtering. 
Tot het  voorjaar  van  1976  kan  geen  belangrijk  her-
stel van  de vraag  en van  de produktie  worden  ver-
wacht.  De inflatie  zal dan  waarschijnlijk  belangrijk 
minder  sterk  zijn  geworden,  hetgeen  kan  leiden  tot 
een omslag  in de huidige  tendens  van  het gezinsver-
bruik  en een  herstel  van  het  vertrouwen  bij de on-
dernemers.  De impulsen  die uitgaan  van  de overheids-
uitgaven  zouden  evenwel  zwakker  kunnen  worden, 
gezien  de in de begroting  van  april  jl. aangekon-
digde  bezuinigingen. 
Ondanks  deze  weinig  bevredigende  vooruitzichten 
voor  produktie  en werkgelegenheid  zal  de bewe-
gingsvrijheid  voor  stimuleringsmaatregelen  gering 
blijven  zolang  het inflatietempo  te hoog  is. De ver-
antwoordelijke  autoriteiten  zullen  dan  ook  moeten 
streven  naar  een  strenge  toepassing  van  het  anti-in-
flatiebeleid,  zoals  dat  werd  uiteengezet  in het  wit-
boek  van  juli 1975. 
De ontwikkeling  van  de betalingsbalans  zal eveneens 
beperkingen  kunnen  opleggen  aan  de beleidsruimte 
die de overheid  ter beschikking  staat.  Indien  de van 
een herstel  van  de wereldhandel  verwachte  impulsen 
langer  dan  voorzien  zouden  uitblijven,  zouden  de au-
toriteiten  er van  moeten  afzien  fundamentele  veran-
deringen  in het economische  beleid  aan  te brengen. 
Ook algemene  stimuleringsmaatregelen  zijn  dan  niet 
op hun  plaats.  Het  beleid  dient  zich  dan  ook  te be-
perken  tot  specifieke  maatregelen  van  bescheiden 
omvang  welke  erop  gericht  zijn  de nijpendste  moei-
lijkheden  op te lossen. 
De huidige  krachtige  stijgingstendens  van  het  netto-
financieringssaldo  van  de overheid  dient  te worden 
omgebogen.  Daartoe  zal reeds  in het begin  van  het 
begrotingsjaar  1976-1977  het stijgingstempo  van  de 
overheidsuitgaven  aanmerkelijk  moeten  worden  ver-
laagd  om aldus  te komen  tot een  percentage  dat la-
ger is dan  dat  van  de toeneming  van  het  nominale 
bruto  binnenlands  produkt.  Daartoe  dient  met  name 
de onlangs  voor  de loonstijging  vastgestelde  norm 
streng  in acht  te worden  genomen  in de gehele  over-
heidssector,  met  inbegrip  van  de genationaliseerde 
ondernemingen.  Dit  begrotingsbeleid  zou  ook  in de 
verwachte  fase  van  conjunctuurherstel  moeten  wor-
den voortgezet,  zodat  het  saldo  des  te sterker  kan 
worden  verminderd  naarmate  de opleving  krach-
tiger  is. 
29. 12. 75 Publikatieblad  van  de Europese  Gemeenschappen Nr. C 297/13 
Het huidige  monetaire  beleid  moet  in 1976  worden 
voortgezet  en het expansietempo  van  de geldhoeveel-
heid zou  de verwezenlijking  van  de doelstelling  in 
het witboek  van  juli  jl. met  betrekking  tot het infla-
tiepercentage  niet  in gevaar  mogen  brengen.  Dit be-leid zou  moeten  worden  aangevuld  met  maatregelen 
om de kortlopende  rentetarieven  op een  niveau  te 
handhaven  dat  hoog  genoeg  is om  geordend  kapi-
taalverkeer  dat past  bij de betalingsbalanssituatie  van 
het Verenigd  Koninkrijk  te begunstigen. 
CONCLUSIES 
Gelet  op de informatie  die begin  oktober  beschikbaar  is, mag  worden  aangenomen  dat 
de recessie  thans  haar  dieptepunt  heeft  in Frankrijk,  de Bondsrepubliek  Duitsland 
en Denemarken  en dat dit punt  weldra  zal worden  bereikt  in de meeste  andere  Lid-
Staten. 
Indien  in de komende  maanden  de tendensen  tot herstel  van  de voorraden,  tot opleving 
van de buitenlandse  vraag  en tot normalisatie  van  de consumptieve  bestedingen  blijven 
aanhouden,  lijkt  een bescheiden  groei  van  het bruto  produkt  van  de Gemeenschap  (in 
volume)  in de loop  van  1976  waarschijnlijk.  Desondanks  zal de capaciteit  in de industrie 
nog steeds  niet  volledig  worden  benut  en zal de werkgelegenheid  slechts  zeer  geleidelijk 
verbeteren. 
In verband  met  de onzekerheid,  welke  met  betrekking  tot het  gedrag  van  de econo-
mische  subjecten  blijft  bestaan,  kan  noch  de omvang  noch  de duur  van  het economisch 
herstel  nauwkeurig  worden  bepaald.  Het  verdere  verloop  van  de conjunctuur  dient 
derhalve  zeer  nauwlettend  te worden  gevolgd,  in veelvuldig  overleg  en met  nauwe 
coördinatie  tussen  de Lid-Staten. 
De Gemeenschap  dient  in de onmiddellijke  toekomst  niet  te veel  te vertrouwen  op 
conjuncturele  impulsen  van  derde  landen.  Het  grote  gewicht  van  de Gemeenschap  in de 
internationale  handel  verplicht  haar  zélf  bij  te dragen  tot  herstel  van  de wereld-
conjunctuur.  Een  overeenkomstige  verantwoordelijkheid  dragen  de Lid-Staten  binnen 
de Gemeenschap. 
Gedaan  te Brussel,  18 december  1975. 
Voor  de Raad 
De Voorzitter 
M. TOROS 
Nr. C 297/14 Publikatieblad  van  de Europese  Gemeenschappen 29.12.  75 
I S O. 
3 
3 
> 
60 
é 
a O £~~ SP 
Tf <N os (S •O ON tS 
\£> 
1 vo (N 
7 O 
7 TJ-
7 l-v 
1 I 
cT 
1 VO 
1 1 
+ 2,5 
1 Tf" 
1 "1 VO 
7 I 
O co ro 00 VO O CO oo 
co 
1 co 
1 O 
1 rj-
1 I 1 co 
7 1 
00 00 ro VO 00 rH 
cS 
1 co 
1 1 7 co 
1 "3-
1 ON 
1 O 
1 
co [\ O rH T-H VO <N 
co 
1 ro 
1 (N 
1 7 7 co 
1 Tt-
1 O 
1 
O •st-r^ rH T-H q O 
<s 
i <N 
1 <N 
1 7 + <S 
1 co 
l 7 
O co^ 
O 
2,4 ON 
©" 
1,5 c-T 
1,8 °v 
Th 
+ + 1 + 1 + 1 + 
O O •"3-CO >o «o <N 
o VO O rH ro •O 
1 + + + + + + 1 
co ON **H vo Tj- rH 
O rH O fS T—< O Th (S 
1 + 1 + + + + 1 
co ON CO VO ro (S *o 
00 ON O ON Os O <n O CN 00 0N ON 
00 ON ro t\ 
OS VO vo CN 3 •*t" 
rH O ro ON O 
SP SP 
<S I O ro (S K •O 
O OS O 1 VO O O ro O co r\ ON ON 
00 O CO •"tf" ON O co •<^-
O 3 Jo ro O 5 O 00 o 
O (N VO co •"tf* 00 V0 
O O tN O t\ O 
<N *o 00 vo ro co 
<N co 
TH rs 
£H 00 <N 
rH ON O 
|\ (N <N Os VD ON VO 00 
O 
ÏH ON ro 
s O 
00 IN rH VO «O •*r «<0 
§ 5 O ro O 2 ON O O O 
T3 e 
J2 M '3 Q & 
pi § m £ J 6 'S + 
J2 ia 'ö h ^ <u * 
w fQ  >-l ^ Cl< W 
29.12.75 Publikatieblad  van  de Europese  Gemeenschappen Nr. C 297/15 
TABEL  2 
Ontwikkeling  van de belangrijkste  macro-economische  agregaten  in de Gemeenschap, 
de Verenigde  Staten  en Japan  (a) 
B.B.P.  (b) (volume) Prijsindexcijfers  (c) 
Werkloosheid  (d) Saldo van de lopende 
Land Mutaties  in °/o ten opzichte  van  het  gemiddelde 
van het  vorige  jaar (in °/o van  de beroeps-
bevolking) reKening  van  ae Betalings-
balans  (in °/o van 
het B.B.P.) 
1974 1975 1976 1974 1975 1976 1974 1975 1976 1974 1975 1976 
Denemarken 1,6 -1,0 4,0 15,0 9,5 8,0 2,4 4,5 3,7 — 3,5 — 1,1 -2,1 
B.R. Duitsland 0,6 — 3,5 4,0 7,3 6,0 5,5 2,2 4,5 4,6 + 2,4 + 0,9 + 0,8 
Frankrijk 3,8 — 2,0 5,0 13,7 11,6 9,0 2,3 3,9 4,0 — 2,5 + 0,1 — 0,6 
Ierland 0,4 — 3,6 2,5 17,3 21,5 16,0 5,7 8,4 10,1 — 10,4 -1,7 -1,6 
Italië 3,4 — 3,0 3,0 19,6 17,0 12,0 2,9 3,7 3,9 — 5,3 -0,7 -0,7 
Nederland 2,8 — 2,1 2,8 10,0 10,5 10,0 3,0 4,4 5,2 + 2,4 + 1,7 + 2,4 
België 3,9 -1,9 2,5 12,3 12,4 10,0 2,7 4,8 5,6 + 1,5 + 1,7 + 1,0 
Luxemburg 4,5 -7,5 4,0 9,5 10,5 8,5 0 0,7 0,7 + 4,4 -9,5 — 8,8 
Verenigd  Koninkrijk 0,7 — 0,7 ± 0 15,2 21,5 15,5 2,4 3,6 (5,3) -4,6 -1,3 -1,2 
Gemeenschap 2,0 -2,4 3,3 12,5 12,4 9,6 2,5 4,1 4,6 -1,4 + 0,1 -0,1 
V.S. -2,1 -4,0 5,0 11,5 8,5 8,5 5,6 8,5 8 — 0,3 + 0,5 -0,1 
Japan -1,8 + 1,5 6,0 21,7 11,0 6,0 1,4 -1,1 + 0,2 -0,2 
(a) 1974:  realisaties;  1975:  ramingen;  1976:  prognoses  van  de diensten  van  de Commissie  voor  de Lid-Staten,  de Gemeenschap  en de overige  landen. 
(b) Bruto  binnenlands  produkt;  Verenigde  Staten  en  Japan:  bruto  nationaal  produkt. 
(c) Definitie  nationale  rekeningen. 
(d) Gezien  de  niet  volledig  gelijke  definities  zijn  de  werkloosheidspercentages  tussen  de landen  niet  vergelijkbaar;  wel  geven  zij  de ontwikke-
ling binnen  elk  land  weer. 
TABEL  3 
Werkloosheidsontwikkeling  (1) 
(in %>) 
1974 1975 
I II lil IV I II Juli Augustus September 
Denemarken 0,7 1,6 2,5 2,8 3,9 4,3 3,8 4,5 4,6 
B.R. Duitsland 1,8 2,1 2,6 3,1 3,6 4,6 4,7 4,8 4,8 
Frankrijk 1,9 2,1 2,5 3,0 3,3 3,8 3,9 4,0 4,0 
Ierland 5,8 6,1 6,7 8,0 9,2 8,9 8,9 9,0 9,1 
Italië 2,7 2,9 3,1 2,8 3,1 — — — — 
Nederland 2,7 2,9 3,2 3,5 3,9 4,3 4,5 4,7 4,7 
België 2,7 2,9 3,2 3,6 4,3 5,1 5,2 5,3 5,6 
Luxemburg — — — 0,1 0,1 0,1 0,1 0,1 0,2 
Verenigd  Koninkrijk 2,3 2,5 2,7 2,8 3,0 3,8 4,4 4,8 4,9 
Gemeenschap (2,2) (2,4) (2,8) (3,0) (3,4) (4,1) (4,4) (4,4) (4,5) 
(') Aantal  werklozen  in  %  der  burgerlijke  beroepsbevolking;  laatste  maand  van  het  kwartaal;  gecorrigeerd  voor  seizoeninvloeden.  Gezien  de 
afwijkende  definities  zijn  de  cijfers  van  de  landen  niet  onderling  vergelijkbaar;  zij geven  slechts  de ontwikkeling  in ieder  afzonderlijk  land  aan. 
Bron:  Berekend  op basis  van  gegevens  van  het  BSEG. 
Nr. C 297/16 Publikatieblad  van  de Europese  Gemeenschappen 29. 12. 75 
TABEL  4 
Evolutie  van  de consumptieprijzen  in de Gemeenschap  sedert  1973 
Dec.  1973 Juni  1974 Dec.  1974 Maart 
1975 1975 Sept.  1974 
Juni  1974 Dec.  1974 Juni  1975 Sept.  1975 
Mei Juni Juli Augustus Sept. Sept.  1975 
Halfjaarlijkse  stijging  in °/o Mutatie  t.o.v.  de voorgaande  maand,  in % Stijging 
in »/o 
Denemarken 7,0 7.0 3,4 4,0 1,3 0,6 0,5 0,3 0,9 8,7 
B.R. Duitsland 3,5 2,0 4,1 2,5 0,6 0,7 0,0 -0,1 0,5 6,1 
Frankrijk 8,4 6,3 5,1 4,7 0,7 0,8 0,7 0,7 0,8 10,7 
Ierland  (J) 10,5 8,7 14,6 5,2(2) 6,1 — — — 0,8 — 18,9 (3) 
Italië 10,9 12,3 6,0 4,9 0,8 0,8 0,4 0,6 0,8 13,0 
Nederland 5,5 5,0 4,7 4,9 0,7 0,2 0,4 1,0 1,3 10,2 
België 8,3 6,8 5,3 5,0 0,8 0,4 0,9 0,7 0,9 10,9 
Luxemburg 5,8 5,0 5,7 4,7 0,6 0,7 0,9 0,4 0,8 10,9 
Verenigd  Koninkrijk 10,8 7,5 17,3 13,1 4,2 2,0 1,0 0,6 0,9 26,7 
Gemeenschap 7,8 6,4 7,5 5,8 1,5 1,0 0,5 0,4 0,8 13,1 
Verenigde  Staten 6,1 5,8 3,3 3,7 0,4 0,8 1,1 0,3 0,5 7,8 
Canada 6,6 5,4 4,7 5,5 0,9 1,5 1,4 1,0 0,2 10,6 
Japan 12,5 8,7 4,7 4,8 0,7 0,1 0,2 — 0,2 1,9 10,3 
(') Berekend  op basis  van  indexcijfers  per  medio  kwartaal. 
(2) Ierland:  februari  1975  — augustus  1974. 
(3) Ierland:  augustus  1975  — augustus  1974. 
Bron:  Diensten  van  de Commissie. 
TABEL  5 
Uitgaven,  ontvangsten  en nettosaldi  van  de begrotingen  der centrale  overheden 
Uitgaven Ontvangsten Nettosaldo 
Mutatie  in °/o Waarde  H In %> van het B.B.P. 
1974 1975 1974 1975 1974 1975 1974 1975 
Denemarken  (2) + 23,0 + I6V2 + 10,0 — V2 0,4 — 10,6 — 0,2 — 5,2 
B.R. Duitsland + 13,3 + 18 + 6,8 — 1 — 16,8 — 64,5 — 1,7 — 6,2 
Frankrijk + 14,9 + 23 + 20,0 — V* • 5,7 — 35,0 + 0,4 - 2,4 
Ierland + 27,6 + 37 + 18,5 + 19V2 — 335,7 — 616 —11,6 — 17,4 
Italië + 17,3 + 32 + 27,5 + 31 — 6 912 — 9 300 - 7,1 — 8,3 
Nederland + 16,3 + 25 + 8,1 + 14 — 2,7 — 8,7 — 1,5 - 4,3 
België + Ï5,5 + 22 + 19,0 + 21 — 76,5 — 99,0 — 3,6 - 4,3 
Luxemburg + 22,7 + 22V2 + 23,4 — 2V2 + 3,0 — 2,4 + 3,6 - 3,1 
Verenigd  Koninkrijk  (2) + 32,9 + 28Va + 24,0 + 25Vï — 5 111 — 7 910 — 6,3 — 7,8 
(3) + 34,6 + 33 4- 24,0 + 25V2 1621 — 4 810 - 2,0 - 4,7 
(') Mrd.  Dkr.;  DM;  FF;  Milj.  £; Mrd.  lire;  Fl.;  Bfr.;  Lfr.;  Milj.  £. 
(2) 1974/1975,  1975/1976. 
(3) Definitieve  uitgaven  (d.w.z.  totale  uitgaven  zonder  het  nettosaldo  der  leningen  en  voorschotten)  en  saldo  van  de  definitieve  verrichtingen 
(d.w.z.  netto  te financieren  saldo  zonder  het  saldo  der  leningen  en voorschotten). 
Bron:  Diensten  van  de Commissie. 
29. 12. 75 Publikatieblad  van  de Europese  Gemeenschappen Nr. C 297/17 
S '5b °\ 1,  ^ N oo o" m O m oo m 
n ft c\r  a\; h  o •O aC o" vc rH <3\ cC 
oo^ oo^ fN ft" ft o-T h-T ft" t"-T (n" 
•o <~i,  "i ^ K ri" N ff\  H  lo OO 
'o-^QYrnioOooo 0\" «" rt H N N OC 
L0,°\riul,r^,txi,rvilrl, ooT-Hv4~r<T,ooool^o,r 
ON 'O oo^ °0 cT vxT °v "1, rH TJ-
O "o ro «o >0 -r o T-i O K 
ft ro -r a\ (N ^ ft n-? 
V0^ T-^ ^  0\ VO vo f)" oo"  \o o" fO M 
oo^ r<^ ro^  ^ en of ft ••4-" O ft c-f 
ft^ oo oo >o o  iq 
ft, t  ^ ^ *1,  h. ''l irT O "o" io O rf oo" oo" 
oo^ ro |\ 
r3 
O oo r-^  ir^ O H o\ N rf o 
-o 
s c 
.§ cd '3 Ë Q Q 
S pi 
Q BQ Z PQ _c 'S ö 
TJ M> 
s 
ö > '^oJ* ó -s 
.J.Q M 
gjf 
slj 
?> O •S « -c Z >•? 
M-
O 5 O :~> 
« u £ g-fi 
08 O c ^ " «§ S-ü-^ <» Q S »J g  .2, 
00 .£2 2 
^ •S"ï"c  g g 
1 °Q°II a * .. ^j3x > u U u u u O .>5^-°^ 
2,2-5-5-5  g g wjË"0  u-0  « « • • ö . -T &D- -T ö£> bfi j? v Tj c3 -z s 3 Sq£>0  £<< 
Nr.C  297/18 Publikatieblad  van de Europese  Gemeenschappen 29. 12. 75 
TABEL  7 
Ontwikkeling  van  de handelsbalansen  van  de Lid-Staten  1973,  1974  en 1975  (1) 
(Miljoen  EUR  — Maandgemiddelde) 
Land Jaar B.R. 
Duitsland Frankrijk Italië Neder-
land  (3) B.L.E.U. Verenigd 
Konink-Ierland 
(3) marken 
Intra  E.G. 
B.R.  Duitsland 1973 
1974 
1975 — 101 
— 152 
— 77 — 53 
— 109 
— 16 + 62 
+ 82 
+ 102 — 11 
— 36 
— 21 — 92 
— 136 
— 104 — 6 
— 9 
— 4 — 49 
— 55 
— 45 
Frankrijk 1973 
1974 
1975 + 104 
+ 167 
+ 96 — 64 
— 103 
— 47 + 33 
+ 58 
+ 53 + 34 
+ 34 
— 2 — 49 
— 66 
— 70 — 1 
— 8 
— 5 — 7 
— 7 
— 7 
Italië 1973 
1974 
1975 + 23 
+ 97 
— 24 + 56 
+ 93 
+ 34 + 33 
+ 42 
+ 31 + 17 
+ 10 
— 6 — 20 
— 35 
— 24 — 1 
— 3 
__ 1 — 9 
+ 5 
+ 8 
Nederland 1973 
1974 
1975  " — 61 
— 45 
— 78 — 19 
— 34 
— 33 — 26 
— 27 
— 20 — 30 
+ 3 
+ 35 — 50 
— 36 
— 23 + 0 
— 2 
+ 2 — 12 
— 23 
— 21 
B.L.E.U. 1973 
1974 
1975 + 12 
+ 43 
+ 27 — 13 
— 12 
+ 18 — 21 
— 16 
0 — 34 
— 3 
— 24 + 29 
+ 38 
+ 16 + 1 
+ 0 
+ 2 — 13 
— 16 
— 12 
Verenigd  Koninkrijk 1973 
1974 
1975 + 82 
+ 125 
+ 92 + 36 
+ 43 
+ 61 + 10 
+ 22 
+ 14 + 44 
+ 80 
+ 65 — 27 
— 13 
— 2 — 17 
— 19 
— 24 + 22 
+ 16 
+ 35 
Ierland 1973 
1974 
1975 + 6 
+ 8 
+ 1 — 0 
+ 6 
+ 2 + 1 
+ 2 
+ 1 + 2 
+ 4 
+ 3 — 1 
+ 1 
+ 0 + 16 
+ 31 
+ 25 + 2 
+ 2 
+ 1 
Denemarken 1973 
1974 
1975 + 48 
+ 57 
+ 42 + 5 
+ 4 
+ 4 — 9 
— 7 
— 9 + 13 
+ 22 
+ 21 + 11 
+ 12 
+ 12 — 24 
— 20 
— 27 — 2 
— 2 
— 1 
E.G.  totaal 1973  . 
1974 
1975 + 214 
+ 452 
+ 156 — 36 
— 52 
4- 9 — 162 
— 238 
— 77 + 153 
+ 285 
+ 251 — 7 
+ 11 
+ 16 — 190 
— 224 
— 207 — 26 
— 43 
— 31 — 66 
— 78 
— 41 
Extra  E.G. 
Verenigde  Staten 1973 
1974 
1975 + 72 
+ 87 
— 46 — 94 
— 128 
— 143 — 27 
— 54 
— 86 — 85 
— 110 
— 128 + 1 
— 23 
— 46 — 17 
— 117 
— 136 + 1 
— 0 
— 5 — 5 
— 10 
— 7 
Japan 1973 
1974 
1975 — 21 
— 12 
— 23 — 8 
— 32 
— 45 — 6 
— 8 
— 11 — 12 
— 16 
— 21 — 5 
— 8 
— 17 — 28 
— 44 
— 62 — 1 
— 2 
— 1 — 8 
— 11 
— 5 
O.P.E.C.  (4) 1973 
1974 
1975 — .95 
— 288 — 109 
— 372 — 139 
— 451 — 129 
— 284 — 35 
— 138 — 47 
— 491 — 4 
— 16 — 14 
— 58 
Overige  landen 1973 
1974 
1975 + 675 
+ 1094 + 154 
+ 120 — 37 
+ 43 + 32 
+ 110 — 97 
+ 60 — 436 
— 157 — 15 
— 18 — 29 
+ 12 
Extra  E.G.  totaal 1973 
1974 
1975 + 631 
+ 881 
+ 865 — 57 
— 412 
— 66 — 209 
— 470 
— 228 — 194 
— 300 
— 273 — 136 
— 109 
— 175 — 528 
— 809 
— 588 — 19 
— 36 
— 22 — 56 
— 67 
— 91 
Wereld 1973 
1974 
1975 + 845 
+ 1333 
+ 1021 — 93 
— 464 
— 57 — 371 
— 708 
— 305 — 41 
— 15 
— 22 — 143 
— 98 
— 159 — 718 
— 1033 
— 795 — 45 
— 79 
— 53 — 122 
— 145 
— 132 
(') 1975:  Januari—juni. 
(2) 1975:  Nederland:  januari—mei.  , 
(s) 1975:  Ierland:  volgens  de nationale  in EUR  omgerekende  statistieken. 
{*) OPEC  inclusief  Algerië,  Bahrein,  Equador,  Gabon,  Indonesië,  Irak,  Koeweit,  Libië,  Nigeria,  Saoedi-Arabië  en Venezuela. 
: Niet  beschikbaar. 
Bron:  BSEG. 
29. 12. 75 Publikatieblad  van  de Europese  Gemeenschappen Nr. C 297/19 
Grafiek  A 
Handel  en produktie  in de Gemeenschap  en in de wereld  sedert  1961 
(Mutaties  ten opzichte  van vorig  jaar  in volume,  in %>) 
Handel  intra  E.G. 
Handel  wereld  (*) 
B.B.P.  E.E.G. 
B.B.P.  V.S. 
% 
20 
15 
10 
5 
0 
-5 
1961  1962  1963  1964  1965  1966  1967  1968  1969  1970  1971  1972  1973  1974  1975  1976 
(*) Exclusief  de landen  met  staatshandel. 
Nr. C 297/20  Publikatieblad  van  de Europese  Gemeenschappen  29.12.  75 
Grafiek  B 
Gewogen  appreciatie  of depreciatie  van de valuta's  der Lid-Staten  in #/o 
(Referentie:  „Smithsonian  Agreement",  december  1971,  weging  overeenkomstig  de structuur  van 
de buitenlandse  handel) 
Deutschland 
France 
Italia 
Nederland 
U.E.B.L.-B.L.E.U. 
O O United  Kingdom 
Ireland 
Danmark 
•/. 
25 
20 
15 
10 
jw. 
-5 
TC -10 
-15 -15: 
UK 
-20 -20 
-a5 -25 
-30 
1913  1914  1915