Beschikking van de Commissie

van 12 maart 2002

met betrekking tot de door Spanje toegekende staatssteun ten gunste van als prioritair aangemerkte producenten van koemelk

(kennisgeving geschied onder nummer C(2002) 905)

(Slechts de tekst in de Spaanse taal is authentiek)

(Voor de EER relevante tekst)

(2002/411/EG)

DE COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN,

Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap, en met name op artikel 88, lid 2, eerste alinea,

Gelet op Verordening (EG) nr. 1255/1999 van de Raad van 17 mei 1999 houdende een gemeenschappelijke ordening der markten in de sector melk en zuivelproducten(1), laatstelijk gewijzigd bij Verordening (EG) nr. 1670/2000(2), en met name op artikel 37,

Na overeenkomstig dat artikel de belanghebbenden te hebben aangemaand hun opmerkingen kenbaar te maken(3),

Overwegende hetgeen volgt:

I. PROCEDURE

(1) Via een klacht heeft de Commissie vernomen dat Spanje staatssteun heeft toegekend voor de verwerving van referentiehoeveelheden door koemelkproducenten. Bij brieven van 27 januari 1999 en 23 mei 2000 heeft Spanje aanvullende informatie verstrekt aan de Commissie.

(2) Bij schrijven van 2 februari 2001 heeft de Commissie Spanje in kennis gesteld van haar beslissing om ten aanzien van deze steunmaatregel de in artikel 88, lid 2, van het Verdrag bepaalde procedure in te leiden.

(3) De beslissing van de Commissie om de procedure in te leiden werd gepubliceerd in het Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen(4). De Commissie heeft de belanghebbenden aangemaand hun opmerkingen over de betrokken steunmaatregel mee te delen.

(4) De Commissie heeft geen opmerkingen ontvangen van de belanghebbenden.

(5) Bij brief van 11 juni 2001 heeft Spanje een reeks opmerkingen meegedeeld.

II. BESCHRIJVING VAN DE STEUNMAATREGEL

(6) Benaming steunregeling: steun voor de verwerving van melkquota.

(7) Begrotingsmiddelen: voor 1998 was een begroting vastgesteld van 40 miljoen ESP (240404,84 EUR).

(8) Looptijd: de steunregeling had van toepassing moeten zijn gedurende het melkprijsjaar 1998-1999, maar is op 31 december 1998 opgeschort in afwachting van het besluit van de Commissie over de verenigbaarheid met het Verdrag.

(9) Begunstigden: de producenten van koemelk van de categorieën veehouders die als prioritair worden aangemerkt voor de toekenning van referentiehoeveelheden uit de nationale reserve overeenkomstig koninklijk besluit nr. 1888/1991 van 30 december tot vaststelling van een hervormingsplan voor de sector melk en zuivelproducten(5).

(10) Doelstelling van de steunmaatregel: de verwerving van referentiehoeveelheden door als prioritair beschouwde koemelkproducenten te vergemakkelijken overeenkomstig koninklijk besluit nr. 1888/1991.

(11) Mogelijke gevolgen van de steunmaatregel: inbreuk op het bepaalde in de gemeenschappelijke marktordening voor melk en zuivelproducten.

(12) Steunintensiteit, subsidiabele kosten, cumulatie met andere steun: het gaat om steun in de vorm van een rentesubsidie voor leningen die bij financiële instellingen worden aangegaan voor de verwerving van referentiehoeveelheden van andere producenten. Voor de leningen gelden volgende voorwaarden: looptijd van 60 maanden; subsidiabel bedrag van ten hoogste 4 miljoen ESP (24404,48 EUR); rentevoet van 6 % gedurende de eerste 24 maanden en vervolgens het maandelijkse gemiddelde van de MIBOR-rente over één jaar, vermeerderd met één procentpunt; rentesubsidie van 4 procentpunten. Het subsidie-equivalent, dat is berekend volgens de voor investeringssteun geldende methode overeenkomstig Verordening (EG) nr. 950/97 van de Raad van 20 mei 1997 betreffende de verbetering van de doeltreffendheid van de landbouwstructuur(6), bedraagt 11 % van de kosten voor de verwerving van de referentiehoeveelheden. Deze steun mag niet worden gecombineerd met andere steunmaatregelen voor dezelfde soort kosten.

(13) Omschrijving van de redenen op grond waarvan de procedure is ingeleid: de door Spanje toegekende steun zou een inbreuk zijn op de bepalingen van de gemeenschappelijke marktordening voor melk en zuivelproducten omdat het gaat om op grond van die bepalingen niet-toegestane overheidssteun op een gebied dat onder de exclusieve bevoegdheid van de Gemeenschap valt.

III. OPMERKINGEN VAN SPANJE

(14) Spanje heeft in zijn schrijven van 11 juni 2001 de volgende argumenten aangevoerd.

(15) Spanje is van oordeel dat uit het bepaalde in artikel 7, lid 1, van Verordening (EEG) nr. 3950/92 van de Raad van 28 december 1992 tot instelling van een extra heffing in de sector melk en zuivelproducten(7), laatstelijk gewijzigd bij Verordening (EG) nr. 603/2001 van de Commissie(8), kan worden afgeleid dat de referentiehoeveelheden tot de activa van het bedrijf behoren. Op grond van artikel 8 van dezelfde verordening kan worden toegestaan dat referentiehoeveelheden tussen bedrijven en houders worden overgedragen en dat een vergoeding wordt toegekend in ruil voor overdracht van die rechten naar de nationale reserve. In artikel 8, onder b), is bepaald dat op die manier vrijgemaakte hoeveelheden kunnen worden toegewezen aan andere producenten tegen betaling van een bedrag in één of meer jaarlijkse tranches.

(16) Het individuele productiequotum van een bedrijf is een productiemiddel en kan bijgevolg in aanmerking komen voor steun voor de aankoop van referentiehoeveelheden. Overeenkomstig punt 4.1.1.6 van de Communautaire richtsnoeren voor staatssteun in de landbouwsector(9) kan steun worden verleend voor de aankoop van productierechten als dit strookt met de bepalingen van de gemeenschappelijke marktordening van de betrokken sector en met de artikelen 87 en 88 van het Verdrag.

(17) Volgens Spanje beantwoordt het doel van de steunmaatregel aan de communautaire regelgeving, met name ten aanzien van de herstructurering van de zuivelsector. Deze steunregeling draagt tot de herstructurering van de sector bij omdat mechanismen ontstaan die aan de referentiehoeveelheden binnen een bepaald geografisch kader op basis van objectieve criteria enige mobiliteit geven. Er bestaat tegenstrijdigheid tussen enerzijds het feit dat op grond van de communautaire regelgeving referentiehoeveelheden opnieuw kunnen worden toegewezen met een subsidie van 100 % en anderzijds het feit dat steun voor een veel lager bedrag met hetzelfde doel niet is toegestaan.

(18) Met betrekking tot de opmerking van de Commissie dat de steun een inbreuk is op artikel 38 van Verordening (EG) nr. 1255/1999 dat een verbod inhoudt op steun waarvan het bedrag bepaald wordt naar gelang van de prijs of de geproduceerde hoeveelheid, meent Spanje dat de steunmaatregel de prijzen geenszins beïnvloedt, noch de totale productiehoeveelheden omdat de productiehoeveelheden per melkprijsjaar en per lidstaat worden vastgesteld en de interventieprijzen dezelfde zijn voor alle lidstaten.

IV. BEOORDELING VAN DE STEUN

Artikel 87, lid 1, van het Verdrag

(19) De artikelen 87 en 88 van het Verdrag zijn overeenkomstig artikel 37 van Verordening (EG) nr. 1255/1999 van toepassing op de sector melk en zuivelproducten.

(20) Overeenkomstig het bepaalde in artikel 87, lid 1, van het Verdrag zijn steunmaatregelen van de Staten of in welke vorm ook met staatsmiddelen bekostigd, die de mededinging door begunstiging van bepaalde ondernemingen of bepaalde producties vervalsen of dreigen te vervalsen, onverenigbaar met de gemeenschappelijke markt, voorzover deze steun het handelsverkeer tussen de lidstaten ongunstig beïnvloedt.

(21) In het onderhavige geval worden de begunstigden van de steun bevoordeeld omdat de kosten die normaliter voor hun rekening zijn, worden verminderd. De steun wordt door de staat verleend of met staatsmiddelen bekostigd. Het gaat om specifieke of selectieve steun, d.w.z. steun waarmee bepaalde bedrijven of producties worden bevoordeeld, namelijk de producenten van koemelk die behoren tot in Asturië als prioritair aangemerkte categorieën veehouders.

(22) Artikel 87, lid 1, van het Verdrag is van toepassing als de steun bovendien de mededinging en het handelsverkeer tussen de lidstaten verstoort. Dit criterium veronderstelt dat de begunstigde van de maatregel een economische activiteit uitoefent. Volgens de vaste rechtspraak ten aanzien van deze bepaling wordt algemeen aangenomen dat het handelsverkeer ongunstig wordt beïnvloed wanneer de begunstigde onderneming een economische activiteit uitoefent die ook handel met andere lidstaten inhoudt. Alleen al omdat door de steunverlening de concurrentiepositie van de begunstigde onderneming in de intracommunautaire handel wordt versterkt, kan worden aangenomen dat het handelsverkeer ongunstig wordt beïnvloed.

(23) In het voorliggende geval oefenen de begunstigden een economische activiteit uit, namelijk melkproductie, die ook handel met de andere lidstaten inhoudt. Het handelsverkeer tussen de Gemeenschap en Spanje is omvangrijk aangezien Spanje in 1999 uit de overige lidstaten 435778 ton koemelk heeft ingevoerd en naar die landen 195426 ton heeft uitgevoerd(10).

(24) Bijgevolg kan deze steunmaatregel gevolgen hebben voor de handel in koemelk tussen de lidstaten, wat zich daadwerkelijk voordoet wanneer de steun marktdeelnemers die in een bepaalde lidstaat actief zijn, begunstigt ten nadele van de marktdeelnemers in andere lidstaten. De betrokken maatregel heeft rechtstreeks en onmiddellijk effect voor de kosten voor de productie van koemelk in Spanje. Bijgevolg is er sprake van economisch voordeel ten opzichte van de bedrijven in andere lidstaten die geen vergelijkbare steun ontvangen. Op die manier wordt de mededinging dus vervalst of dreigt zij te worden vervalst.

(25) Op grond van bovenstaande overwegingen moet de betrokken maatregel worden beschouwd als staatssteun die beantwoordt aan de criteria van artikel 87, lid 1, van het Verdrag.

Mogelijke uitzonderingen op de toepassing van artikel 87 van het Verdrag

(26) Van het in artikel 87, lid 1, vastgelegde beginsel van onverenigbaarheid kan worden afgeweken.

(27) De in artikel 87, lid 2, vastgestelde afwijkingen van deze onverenigbaarheid zijn duidelijk niet van toepassing. De Spaanse autoriteiten hebben dat ook nooit beweerd.

(28) De in artikel 87, lid 3, vastgestelde afwijkingen moeten restrictief worden geïnterpreteerd bij de evaluatie van een steunregeling van regionale of sectorale aard of in geval van individuele toepassingen van algemene steunregelingen. De betrokken afwijkingen zijn uitsluitend van toepassing wanneer de Commissie van oordeel is dat de steunmaatregel noodzakelijk is voor de verwezenlijking van één van de betrokken doelstellingen. Wanneer de betrokken afwijkingen zouden worden toegestaan voor steunmaatregelen die niet aan die voorwaarde voldoen, zou de weg worden geopend voor verstoringen van het handelsverkeer tussen de lidstaten en voor concurrentiedistorties waarvoor uit communautair oogpunt geen enkele verantwoording bestaat, en bijgevolg voor ongeoorloofde voordelen ten gunste van handelaren van bepaalde lidstaten.

(29) Volgens de Commissie is de aangemelde steun niet bedoeld als regionale steun voor de totstandbrenging van nieuwe investeringen of voor het scheppen van nieuwe arbeidsplaatsen, noch als steun ter compensatie van nadelen op infrastructuurgebied voor alle bedrijven van de regio, maar als steun voor de bedrijfsvoering in de landbouwsector. Het gaat derhalve om steun voor een bepaalde sector, die aan het bepaalde in artikel 87, lid 3, onder c), van het Verdrag moet worden getoetst.

(30) Bij artikel 87, lid 3, onder c), wordt bepaald dat steunmaatregelen ter vergemakkelijking van de ontwikkeling van bepaalde vormen van economische bedrijvigheid of van bepaalde regionale economieën, als verenigbaar met de gemeenschappelijke markt kunnen worden aangemerkt mits de voorwaarden waaronder het handelsverkeer plaatsvindt daardoor niet zodanig worden veranderd dat het gemeenschappelijk belang wordt geschaad.

(31) De steunmaatregel moet inzonderheid worden beoordeeld in het licht van deze laatste bepaling.

(32) Overeenkomstig punt 23.3 van de Communautaire richtsnoeren voor staatssteun in de landbouwsector, wordt onrechtmatige steun in de zin van artikel 1, onder f), van Verordening (EG) nr. 659/1999 van de Raad van 22 maart 1999 tot vaststelling van nadere bepalingen voor de toepassing van artikel 93 van het EG-Verdrag(11) beoordeeld volgens de regels en richtsnoeren die gelden op het tijdstip waarop de steun wordt verleend.

(33) De betrokken steun, die in 1998 is verleend zonder bij de Commissie te zijn aangemeld, is onrechtmatige steun in de zin van artikel 1, onder f), van Verordening (EG) nr. 659/1999 en moet volgens de op die datum geldende regels en richtsnoeren worden beoordeeld.

(34) De regeling inzake de extra heffing die is ingesteld bij Verordening (EEG) nr. 857/84 van de Raad(12), ingetrokken bij en vervangen door Verordening (EEG) nr. 3950/92, en die erop gericht is het gebrek aan evenwicht tussen vraag en aanbod van melk en zuivelproducten en de structurele overschotten die daarvan het resultaat zijn, te verminderen, is nu één van de fundamentele instrumenten van de gemeenschappelijke marktordening voor die sector.

(35) In Verordening (EEG) nr. 3950/92 is bepaald dat de lidstaten de nodige flexibiliteit moet worden gelaten bij de toepassing van de regeling van de extra heffing.

(36) In artikel 5 van Verordening (EEG) nr. 3950/92 is bepaald dat de lidstaten, voorzover hun totale hoeveelheden niet worden overschreden, hoeveelheden in de nationale reserve mogen storten, na een lineaire verlaging van alle individuele referentiehoeveelheden, teneinde op basis van met de Commissie overeengekomen objectieve criteria aan bepaalde producenten extra of specifieke hoeveelheden toe te kennen. Onverminderd artikel 6, lid 1, worden bovendien de referentiehoeveelheden die ter beschikking staan van de producenten die gedurende een periode van twaalf maanden geen melk of andere zuivelproducten in de handel hebben gebracht, bij de nationale reserve gevoegd en kunnen deze opnieuw worden toegewezen op de hiervoor vermelde manier. Spanje kan zijn steunmaatregel niet op grond van deze bepaling rechtvaardigen, omdat de steun is toegekend voor de aankoop van referentiehoeveelheden die niet afkomstig zijn van de nationale reserve, niet zijn vrijgemaakt door een lineaire verlaging van de individuele referentiehoeveelheden en niet de referentiehoeveelheden zijn van producenten die gedurende een periode van twaalf maanden geen melk of andere zuivelproducten in de handel hebben gebracht.

(37) Artikel 8 van Verordening (EEG) nr. 3950/92 voorziet in de maatregelen die de lidstaten kunnen toepassen om de zuivelsector te herstructureren. Het is een afgesloten lijst van maatregelen, omdat de lidstaten in dit verband reeds over precieze en voldoende middelen beschikken om een herstructurering en een grotere doeltreffendheid van de productiestructuren te bevorderen. De toekenning van steun voor de aankoop van quota van andere producenten behoort niet tot de vastgestelde maatregelen. Meer nog, in artikel 8 wordt onder b) bepaald dat de lidstaten aan de hand van objectieve criteria kunnen bepalen op welke voorwaarden producenten aan het begin van een tijdvak van twaalf maanden van de bevoegde autoriteit of van de door haar aangewezen instantie tegen betaling hertoewijzing van referentiehoeveelheden kunnen verkrijgen die aan het einde van het voorgaande tijdvak van twaalf maanden door andere producenten definitief zijn vrijgemaakt in ruil voor een vergoeding in een of meer jaarlijkse tranches, die gelijk is aan de bovengenoemde betaling.

(38) De gemeenschappelijke marktordening is geen loutere prijsregeling maar bestaat uit verschillende mechanismen en bepalingen die samen het "volledige en afgeronde geheel" vormen waarvan, zoals de Commissie opnieuw bevestigt, niet kan worden afgeweken en dat, volgens de vaste rechtspraak van het Hof van Justitie, de lidstaten geen ruimte laat om maatregelen te nemen die daarvan kunnen afwijken of ermee in strijd zijn (zie het arrest van het Hof van Justitie van de Europese Gemeenschappen van 26 juni 1979 in zaak 177/78: Pigs and Bacon Commission tegen McCarren and Company Limited(13)).

(39) De gemeenschappelijke marktordening voor de zuivelsector huldigt, zoals alle andere gemeenschappelijke marktordeningen, het principe van een open markt die voor elke producent toegankelijk is en uitsluitend met de in die marktordening vastgestelde instrumenten geregeld wordt.

(40) De door Spanje toegekende steun is dan ook een inbreuk op het bepaalde in de gemeenschappelijke marktordening voor melk en zuivelproducten omdat het gaat om op grond van die bepalingen niet-toegestane overheidssteun op een gebied dat onder de exclusieve bevoegdheid van de Gemeenschap valt.

(41) Of de artikelen 87, 88 en 89 van toepassing zijn, hangt af van de bepalingen van de terzake geldende verordeningen. Met andere woorden, de bepalingen van de artikelen 87, 88 en 89 gaan niet voor op die van de verordening tot instelling van de betrokken marktordening, en daarom kan de Commissie in geen geval een steunmaatregel goedkeuren die onverenigbaar is met de bepalingen van een gemeenschappelijke marktordening of die de goede werking van de betrokken gemeenschappelijke marktordening zou belemmeren

(42) Wat de door Spanje aangevoerde argumenten betreft, deelt de Commissie de volgende punten mee.

(43) Steun voor de verwerving van productierechten kan alleen worden toegekend als die steun strookt met de bepalingen van de betrokken gemeenschappelijke marktordening. In dit geval is de steun om vorenvermelde redenen niet in overeenstemming met de bepalingen van de gemeenschappelijke marktordening voor de sector melk en zuivelproducten. Ook al is het niet de bedoeling afbreuk te doen aan de gemeenschappelijke marktordening, toch kan de steunmaatregel daartoe leiden (zoals alle maatregelen die de regels inzake het functioneren van de markt vervalsen).

(44) De herstructurering van de zuivelsector wordt in heel de Gemeenschap tot stand gebracht overeenkomstig de communautaire regelgeving die daartoe in afdoende instrumenten heeft voorzien zodat staatssteun, zoals in dit geval, niet nodig is.

(45) Voorts blijkt uit de vaste rechtspraak dat, zodra de Gemeenschap heeft voorzien in een gemeenschappelijke marktordening voor een bepaalde sector, het aan de Gemeenschap is om oplossingen voor de problemen te zoeken in het kader van het gemeenschappelijk landbouwbeleid. De lidstaten moeten er dan ook van afzien unilateraal maatregelen vast te stellen, ook al zijn ze in overeenstemming met het gemeenschappelijk landbouwbeleid (zie het arrest van het Hof van Justitie van 6 november 1990 in zaak C-86/89: Italië tegen Commissie(14)).

(46) De steun voor de aankoop van quota kan zelfs leiden tot een prijsverhoging en het correct functioneren van de gemeenschappelijke marktordening doorkruisen. Het risico van prijsverhoging houdt verband met het feit dat de verkoper van referentiehoeveelheden weet dat de koper steun zal krijgen om de aankoop te financieren en bijgevolg de prijs met het oog op de steun kan verhogen.

(47) Bij een vorige gelegenheid heeft de Commissie reeds geoordeeld dat de steunmaatregelen in de vorm van zachte leningen voor de aankoop van referentiehoeveelheden onverenigbaar zijn met de gemeenschappelijke markt op grond van het bepaalde in artikel 87 (voorheen artikel 92) van het Verdrag (zie Beschikking 96/616/EG van de Commissie(15) betreffende steun van de Italiaanse regio Friuli-Venezia Giulia). Overigens, overeenkomstig punt 4.1.1.6 van de Communautaire richtsnoeren voor staatssteun in de landbouwsector kan geen steun worden verleend voor de aankoop van productierechten tenzij dit strookt met de specifieke bepalingen van de gemeenschappelijke marktordening van de betrokken sector en met de in de artikelen 87, 88 en 89 van het Verdrag vastgestelde principes.

(48) Gelet op het voorgaande kan de Commissie geen rekening houden met de door Spanje aangevoerde argumenten.

Conclusie

(49) Op grond van de bovenstaande overwegingen en de toepasselijke Gemeenschapswetgeving is de Commissie van mening, wat de in artikel 87, lid 3, onder a) en c), van het Verdrag bedoelde uitzonderingen betreft voor steunmaatregelen ter vergemakkelijking van de ontwikkeling van bepaalde vormen van economische bedrijvigheid of van bepaalde regionale economieën, dat de betrokken steun de voorwaarden waaronder het handelsverkeer plaatsvindt zodanig kan veranderen dat het gemeenschappelijk belang wordt geschaad.

(50) Daarom is deze steun een inbreuk op de communautaire regelgeving en kan hij niet in aanmerking komen voor een uitzondering zoals bedoeld in artikel 87, lid 3, van het Verdrag.

V. CONCLUSIES

(51) De Commissie concludeert dat de door Spanje toegekende steun in strijd is met artikel 88, lid 3, van het Verdrag. Aangezien de Spaanse autoriteiten de betrokken steunmaatregel niet bij de Commissie hebben aangemeld, moet de toepassing ervan als onwettig worden beschouwd, aangezien de Commissie zich niet van tevoren over de verenigbaarheid ervan met de gemeenschappelijke markt heeft kunnen uitspreken.

(52) Bovendien is deze steunmaatregel om vorenvermelde redenen onverenigbaar met de gemeenschappelijke markt aangezien artikel 87, lid 1, van het Verdrag hiervoor van toepassing is zonder dat een beroep kan worden gedaan op één van de uitzonderingen van de leden 2 en 3 van dat artikel.

(53) Wanneer de steun onverenigbaar met de gemeenschappelijke markt is, moet de Commissie gebruikmaken van de mogelijkheid die haar geboden wordt door het arrest van het Hof van Justitie van 12 juli 1973 in zaak 70/72 (Commissie tegen Duitsland)(16), dat bevestigd is door het arrest van 24 februari 1987 in zaak 310/85 (Deufil GmbH und Co. KG tegen Commissie)(17) en het arrest van 20 september 1990 in zaak C-5/89 (Commissie tegen Duitsland)(18), en de lidstaat verplichten alle onwettig toegekende steun van de begunstigden terug te vorderen. Deze terugvordering, die ook verplicht is op grond van artikel 14, lid 1, van Verordening (EG) nr. 659/1999, is noodzakelijk om de vroegere situatie te herstellen door alle financiële voordelen die de begunstigden van de steun ten onrechte ontvangen hebben, sedert de datum van de toekenning van de steun teniet te doen.

(54) De toegekende steun moet volledig worden terugbetaald.

(55) De steun moet teruggevorderd worden overeenkomstig de Spaanse rechtsvoorschriften. De terug te vorderen bedragen worden vermeerderd met moratoire interesten die berekend worden vanaf de datum waarop de betrokken onwettige steun is verleend, tot de datum waarop zij daadwerkelijk worden terugbetaald. De rente wordt berekend op basis van de referentierente die wordt toegepast voor de berekening van het subsidie-equivalent in het kader van de regionale steun overeenkomstig de Richtsnoeren inzake regionale steunmaatregelen(19).

(56) Deze beschikking loopt niet vooruit op de consequenties die de Commissie in voorkomend geval aan deze zaak zal verbinden ten aanzien van de financiering van het gemeenschappelijk landbouwbeleid uit het Europees Oriëntatie- en Garantiefonds voor de Landbouw (EOGFL),

HEEFT DE VOLGENDE BESCHIKKING GEGEVEN:

Artikel 1

De door Spanje ten uitvoer gelegde steunregeling ten gunste van de producenten van koemelk voor de verwerving van referentiehoeveelheden is onverenigbaar met de gemeenschappelijke markt.

Artikel 2

1. Spanje neemt alle nodige maatregelen om de in artikel 1 bedoelde en onwettig ter beschikking gestelde steun van de begunstigden terug te vorderen.

2. De terugvordering dient onverwijld en in overeenstemming met de nationale gerechtelijke procedures te geschieden, voorzover op grond van die procedures een onmiddellijke en daadwerkelijke tenuitvoerlegging van de beschikking mogelijk is. De terug te vorderen steun omvat rente vanaf de datum waarop de onrechtmatige steun voor de begunstigden beschikbaar was tot de datum van daadwerkelijke terugbetaling van de steun. De rente wordt berekend op basis van de referentievoet welke wordt gehanteerd voor de berekening van het subsidie-equivalent in het kader van regionale steunregelingen.

Artikel 3

Spanje deelt de Commissie binnen twee maanden vanaf de kennisgeving van deze beschikking mee welke maatregelen het heeft genomen om hieraan te voldoen.

Artikel 4

Deze beschikking is gericht tot het Koninkrijk Spanje.

Gedaan te Brussel, 12 maart 2002.

Voor de Commissie

Franz Fischler

Lid van de Commissie

(1) PB L 160 van 26.6.1999, blz. 48. Deze verordening komt in de plaats van Verordening (EEG) nr. 804/68 die van kracht was in de periode waarin de steun werd toegekend. In artikel 23 van Verordening (EEG) nr. 804/68 was bepaald dat de artikelen 87 en 88 (voorheen de artikelen 92 en 93) van het Verdrag van toepassing waren op deze sector.

(2) PB L 193 van 29.7.2000, blz. 10.

(3) PB C 87 van 17.3.2001.

(4) Zie voetnoot 3.

(5) BOE nr. 2 van 2.1.1992, blz. 84.

(6) PB L 142 van 2.6.1997, blz. 1.

(7) PB L 405 van 31.12.1992, blz. 1.

(8) PB L 89 van 29.3.2001, blz. 18.

(9) PB C 28 van 1.2.2000, blz. 2 (gerectificeerde versie in PB C 232 van 12.8.2000, blz. 17).

(10) Bron: Eurostat (1998).

(11) PB L 83 van 27.3.1999, blz. 1.

(12) PB L 90 van 1.4.1984, blz. 13.

(13) Jurisprudentie 1979, blz. 2161. Ed. especial española 1979, blz. 1083.

(14) Jurisprudentie 1990, blz. I-3891.

(15) PB L 274 van 26.10.1996, blz. 26.

(16) Jurisprudentie 1973, blz. 813. Ed. especial española 1973, blz. 211.

(17) Jurisprudentie 1987, blz. 901.

(18) Jurisprudentie 1990, blz. I-3437.

(19) PB C 74 van 10.3.1998, blz. 9.