Beschikking van de Commissie

van 13 februari 2003

tot vaststelling van minimumeisen voor fokprogramma's ter verkrijging van resistentie tegen overdraagbare spongiforme encefalopathieën bij schapen

(kennisgeving geschied onder nummer C(2003) 498)

(Voor de EER relevante tekst)

(2003/100/EG)

DE COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN,

Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap,

Gelet op Verordening (EG) nr. 999/2001 van het Europees Parlement en de Raad van 22 mei 2001 houdende vaststelling van voorschriften inzake preventie, bestrijding en uitroeiing van bepaalde overdraagbare spongiforme encefalopathieën(1), laatstelijk gewijzigd bij Verordening (EG) nr. 1494/2002 van de Commissie(2), en met name op artikel 23,

Overwegende hetgeen volgt:

(1) Scrapie is een ernstig probleem voor de diergezondheid in de schapen- en geitenpopulatie van de Gemeenschap.

(2) Er is geen gevalideerde diagnostische routinemethode waarmee infectie met boviene spongiforme encefalopathie (BSE) bij schapen en geiten kan worden onderscheiden van infectie met scrapie. Er is weliswaar nog geen bewijs dat infectie met BSE bij schapen en geiten onder natuurlijke omstandigheden voorkomt, maar het wordt niet onmogelijk geacht dat BSE de schapen- en geitenpopulatie geïnfecteerd heeft en nog in die populatie aanwezig is. Daarom vormen besmettingen met overdraagbare spongiforme encefalopathieën (TSE's) bij schapen en geiten ook een theoretisch risico voor de volksgezondheid.

(3) Uit onderzoek is gebleken dat bepaalde prioneiwitgenotypes bij schapen resistentie tegen scrapie bieden. Uit de tot dusver verkregen gegevens komt naar voren dat er een soortgelijke genetisch bepaalde resistentie tegen BSE bestaat bij schapen die onder experimentele omstandigheden oraal met BSE zijn besmet.

(4) Het advies van de Wetenschappelijke Stuurgroep (WS) van 4 en 5 april 2002 over veilige bronnen van materiaal van kleine herkauwers bevatte richtsnoeren voor de hoofdpunten van een fokprogramma ter verkrijging van TSE-resistentie bij schapen. Volgens de WS moet zo'n programma zich op risicopopulaties of risicogebieden richten.

(5) Een van de vereisten voor zo'n fokprogramma is een benadering van de frequentie van ARR/ARR-schapen voor elk belangrijk ras. Ter verkrijging van deze informatie is bij Beschikking 2002/1003/EG van de Commissie(3) een onderzoek naar de schapenrassen in de lidstaten ingevoerd.

(6) Het moet mogelijk zijn af te wijken van de verplichte invoering van een fokprogramma overeenkomstig deze beschikking voor bepaalde rassen met een lage natuurlijke resistentie en voor plaatselijke rassen die inheems zijn in het gebied en waarvan het houden dreigt te worden beëindigd zoals bedoeld in Verordening (EG) nr. 445/2002 van de Commissie van 26 februari 2002 tot vaststelling van uitvoeringsbepalingen van Verordening (EG) nr. 1257/1999 van de Raad inzake steun voor plattelandsontwikkeling uit het Europees Oriëntatie- en Garantiefonds voor de Landbouw (EOGFL)(4).

(7) In haar advies heeft de WS ook aanbevolen koppels met een te verwaarlozen risico op scrapie/BSE te certificeren. Een van de aanbevolen mogelijkheden is dat koppels worden gecertificeerd op grond van volledige genetische resistentie tegen TSE's, in combinatie met regelmatige tests op TSE's.

(8) De WS heeft een uitgebreide lijst aanbevolen van weefsels van schapen en geiten die een gezondheidsrisico voor mens en dier zouden kunnen inhouden ingeval BSE bevestigd wordt of waarschijnlijk geacht wordt. Volgens het advies zouden deze weefsels echter geen risico van betekenis inhouden als zij afkomstig zijn van resistente en semi-resistente dieren jonger dan 18, respectievelijk zes maanden. De vorming van gecertificeerde koppels volgens deze richtsnoeren moet worden bevorderd.

(9) De Commissie zal bij de Raad en het Parlement een voorstel indienen om Verordening (EG) nr. 999/2001 te wijzigen om in die verordening een rechtsgrond voor de in deze beschikking vervatte maatregelen te creëren. In afwachting daarvan dient deze beschikking als overgangsmaatregel te worden vastgesteld.

(10) De in deze beschikking vervatte maatregelen zijn in overeenstemming met het advies van het Permanent Comité voor de voedselketen en de diergezondheid,

HEEFT DE VOLGENDE BESCHIKKING GEGEVEN:

Artikel 1

Definities

Voor de toepassing van deze beschikking gelden de definities in bijlage I van Beschikking 2002/1003/EG.

Artikel 2

Fokprogramma's ter verkrijging van TSE-resistentie bij raszuivere schapen

1. Uiterlijk 1 januari 2004 voert elke lidstaat aan de hand van de resultaten van het in Beschikking 2002/1003/EG beschreven onderzoek een fokprogramma in om te selecteren op resistentie tegen TSE's bij elk van zijn schapenrassen die inheems zijn of in belangrijke mate bijdragen tot de schapenpopulatie op zijn grondgebied. Deze programma's voldoen aan de in bijlage I vermelde minimumeisen.

2. De lidstaat kan besluiten dat deelname aan het in lid 1 bedoelde fokprogramma door de eigenaars van de koppels tot 1 april 2005 vrijwillig is. Na deze datum is deelname aan het programma echter verplicht voor alle koppels van hoge genetische waarde.

Artikel 3

Afwijkingen

1. De lidstaten kan worden toegestaan van de invoering van een fokprogramma als bedoeld in artikel 2 af te wijken:

- op grond van een overeenkomstig hoofdstuk A, deel I, onder b), van bijlage VIII bij Verordening (EG) nr. 999/2001 ingediend en goedgekeurd nationaal scrapiebestrijdingsprogramma dat doorlopend actief toezicht omvat op op het landbouwbedrijf gestorven schapen en geiten in alle koppels in de lidstaat, of

- wanneer de Commissie het grondgebied van de betrokken lidstaat overeenkomstig hoofdstuk A, deel I, onder c), van bijlage VIII bij Verordening (EG) nr. 999/2001 op grond van de resultaten van een afdoende statistische studie heeft erkend als zijnde vrij van scrapie.

2. De in lid 1 bedoelde afwijking wordt volgens de procedure van artikel 24, lid 2, van Verordening (EG) nr. 999/2001 vastgesteld.

Artikel 4

Regeling voor de erkenning van de TSE-resistente status van bepaalde koppels schapen

1. Uiterlijk 1 januari 2004 beschikt elke lidstaat over een regeling om de TSE-resistente status van bepaalde koppels schapen te erkennen.

Deze regeling voldoet aan de in bijlage II vermelde criteria.

2. De erkenning van de TSE-resistente status van een bepaald koppel uit hoofde van de in lid 1 bedoelde regeling wordt niet beschouwd als een noodzakelijk criterium om de aanwezigheid van TSE in dat koppel uit te sluiten.

Artikel 5

Door de lidstaten aan de Commissie te verstrekken verslagen

De lidstaten verstrekken de Commissie de volgende verslagen:

a) uiterlijk 1 april 2004 een verslag over de eisen van hun fokprogramma's als bedoeld in artikel 2;

b) een jaarlijks voortgangsrapport, voor het eerst uiterlijk op 1 april 2005, over de bij de fokprogramma's gemaakte vorderingen.

Artikel 6

Door de Commissie aan de lidstaten te verstrekken samenvatting van de verslagen

De Commissie verstrekt de lidstaten binnen drie maanden na afloop van de termijn waarbinnen de in artikel 5 bedoelde verslagen moeten worden ingediend, een samenvatting van die verslagen.

Artikel 7

Herziening

De bepalingen van deze beschikking worden herzien:

a) op grond van de in artikel 5 bedoelde verslagen;

b) met betrekking tot rassen waarvoor in de loop van het fokprogramma is aangetoond dat dit een ernstig negatief genetisch effect heeft;

c) in ieder geval vóór 1 april 2005 om rekening te houden met nieuwe wetenschappelijke adviezen.

Artikel 8

Adressaten

Deze beschikking is gericht tot de lidstaten.

Gedaan te Brussel, 13 februari 2003.

Voor de Commissie

David Byrne

Lid van de Commissie

(1) PB L 147 van 31.5.2001, blz. 1.

(2) PB L 225 van 28.8.2002, blz. 3.

(3) PB L 349 van 24.12.2002, blz. 105.

(4) PB L 74 van 15.3.2002, blz. 1.

BIJLAGE I

MINIMUMEISEN VOOR FOKPROGRAMMA'S TER VERKRIJGING VAN RESISTENTIE TEGEN TSE'S BIJ SCHAPEN

Deel 1 - Algemene eisen

1. Het fokprogramma richt zich op raszuivere koppels van hoge genetische waarde.

2. Er wordt een gegevensbank opgezet met ten minste de volgende gegevens:

a) de identiteit, het ras en het aantal van alle aan het fokprogramma deelnemende koppels;

b) de identiteit van de afzonderlijke dieren die in het fokprogramma zijn bemonsterd;

c) de resultaten van genotyperingstests.

3. Er wordt een uniform certificatiesysteem ingevoerd waarin het genotype van elk in het fokprogramma bemonsterde dier wordt gecertificeerd aan de hand van zijn individuele identificatienummer.

4. De bemonstering wordt verricht door personeel dat hiervoor in het kader van het fokprogramma speciaal is aangewezen.

5. Er wordt een systeem ingevoerd voor het identificeren van de dieren en de monsters, de verwerking van de monsters en de productie van de resultaten, waarbij de kans op menselijke fouten zo klein mogelijk gemaakt wordt. De doeltreffendheid van dit systeem wordt op gezette tijden steekproefsgewijs gecontroleerd.

6. De genotypering van bloed en andere ten behoeve van het fokprogramma verzamelde weefsels wordt verricht in laboratoria die in het kader van het programma zijn erkend.

7. De bevoegde autoriteit van de lidstaat kan fokverenigingen die dat wensen helpen met het opzetten van genenbanken voor sperma, eicellen en/of embryo's die representatief zijn voor prioneiwitgenotypes die als gevolg van het fokprogramma waarschijnlijk zeldzaam zullen worden.

8. Voor elk ras worden fokprogramma's opgezet met inachtneming van:

a) de frequentie van de verschillende allelen in het ras;

b) de zeldzaamheid van het ras;

c) het vermijden van inteelt en genetische drift.

Deel 2 - Specifieke voorschriften voor deelnemende koppels

1. Het fokprogramma is bedoeld om de frequentie van het ARR-allel in het koppel schapen te vergroten en de prevalentie van allelen waarvan gebleken is dat zij aan de gevoeligheid voor TSE's bijdragen, te verkleinen.

2. De minimumvoorschriften voor deelnemende koppels zijn:

a) alle dieren in het koppel die moeten worden gegenotypeerd, worden afzonderlijk op betrouwbare wijze geïdentificeerd;

b) alle fokrammen in het koppel worden gegenotypeerd voordat zij voor fokdoeleinden worden gebruikt;

c) mannelijke dieren die het VRQ-allel dragen, worden binnen zes maanden na de bepaling van het genotype geslacht of gecastreerd; die dieren mogen het bedrijf niet verlaten, behalve voor de slacht;

d) vrouwelijke dieren waarvan bekend is dat zij het VRQ-allel dragen, mogen het bedrijf niet verlaten, behalve voor de slacht;

e) het is verboden mannelijke dieren die niet in het kader van het programma gecertificeerd zijn, met inbegrip van donordieren voor kunstmatige inseminatie, voor fokdoeleinden in het koppel te gebruiken.

Deel 3 - Bescherming van rassen en productiekenmerken

1. De lidstaten kunnen besluiten een afwijking van de eisen van deel 2, punt 2, onder c) en d), toe te staan voor rassen:

a) waarbij het ARR-allel in het in Beschikking 2002/1003/EG beschreven onderzoek een frequentie van minder dan 25 % heeft, of

b) waarvan het houden dreigt te worden beëindigd zoals bedoeld in artikel 14, lid 1, onder a), van Verordening (EG) nr. 445/2002.

2. Voor rassen waarbij het ARR-allel in het in Beschikking 2002/1003/EG beschreven onderzoek ontbreekt of een frequentie van minder dan 10 % heeft, kunnen de lidstaten besluiten een afwijking van de delen 1 en 2 toe te staan, mits die rassen in scrapiebestrijdingsprogramma's worden opgenomen.

3. De lidstaten stellen de Commissie in kennis van de krachtens het bepaalde onder 1 en 2 toegestane afwijkingen en van de daarvoor gehanteerde criteria.

BIJLAGE II

REGELING VOOR DE ERKENNING VAN DE TSE-RESISTENTE STATUS VAN BEPAALDE KOPPELS SCHAPEN

1. De regeling erkent de TSE-resistente status van koppels schapen die, door deelname aan het in artikel 2 bedoelde fokprogramma of anderszins, aan bepaalde criteria voldoen.

Deze erkenning wordt op ten minste twee niveaus verleend:

a) koppels van niveau I zijn koppels die uitsluitend bestaan uit schapen met genotype ARR/ARR;

b) koppels van niveau II zijn koppels waarvan het nageslacht uitsluitend verwekt is door rammen met genotype ARR/ARR.

De lidstaten kunnen besluiten op andere niveaus erkenning te verlenen om aan nationale eisen te voldoen.

2. Schapen van TSE-resistente koppels worden op gezette tijden steekproefsgewijs bemonsterd:

a) op het landbouwbedrijf of in het slachthuis om hun genotype na te gaan;

b) in geval van koppels van niveau I door dieren ouder dan 18 maanden in het slachthuis op TSE te testen overeenkomstig bijlage III bij Verordening (EG) nr. 999/2001.