NL Publicatieblad van de Europese Unie C 55/21

ADVIES VAN DE RAAD

van 24 januari 2006

over het geactualiseerde convergentieprogramma van Zweden voor de periode 2005-2008

(2006/C 55/06)

DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE,

Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap,

Gelet op Verordening (EG) nr. 1466/97 van de Raad van 7 juli 1997 over versterking van het toezicht op begrotingssituaties en het toezicht op en de coördinatie van het economisch beleid (1), met name op artikel 9, lid 3,

Gezien de aanbeveling van de Commissie,

Na raadpleging van het Economisch en Financieel Comité,

BRENGT HET VOLGENDE ADVIES UIT:

(1) Op 24 januari 2006 heeft de Raad het geactualiseerde convergentieprogramma van Zweden voor de periode 2005-2008 besproken

(2) Het afgelopen decennium lag de jaarlijkse BBP-groei in Zweden gemiddeld iets onder de 3 %. Deze groei werd gekenmerkt door een sterke ontwikkeling van de productiviteit en een positieve bijdrage van de netto-uitvoer. Niettemin was de werkgelegenheidsgroei de afgelopen jaren zwak en de arbeidsparticipatie gering, terwijl de werkloosheid toenam. Volgens het macro-economische scenario dat aan het programma ten grondslag ligt zal de reële BBP-groei aantrekken van 2,4 % in 2005 tot 3,1 % in 2006 en gedurende de daaropvolgende twee jaren van de programmaperiode gemiddeld 2,5 % bedragen. In de eerste twee jaren van de programmaperiode zal de conjunctuur volgens de groeiprognoses aantrekken en vervolgens naar wordt verwacht grotendeels neutraal blijven. Op basis van de momenteel beschikbare informatie lijkt dit scenario aannemelijk. De in het programma gehanteerde inflatieverwachtingen lijken realistisch.

(3) Op 18 januari 2005 bekrachtigde de Raad in zijn advies de in het geactualiseerde convergentieprogramma 2004 van Zweden gepresenteerde begrotingsstrategie. Wat de uitvoering van de begroting 2005 betreft, werd in het geactualiseerde programma 2004 voor 2005 een overheidsoverschot van 0,6 % van het BBP beoogd, terwijl in de huidige actualisering, ondanks een neerwaartse bijstelling van de groei voor 2005, een overschot van 1,6 % wordt verwacht. Over het geheel genomen waren de inkomsten beter dan verwacht, wat ten dele uit bepaalde eenmalige vennootschapsbelastingen valt te verklaren, terwijl de uitgaven beperkt bleven.

(4) Het programma volgt in grote lijnen de in de nieuwe gedragscode aangegeven modelstructuur en verplichtingen inzake de te verstrekken inlichtingen voor stabiliteits- en convergentieprogramma's (2).

(5) Het begrotingskader is erop gericht gezonde overheidsfinanciën in stand te houden in de context van volledige werkgelegenheid en duurzame groei. Hiertoe omvat het een doelstelling voor het begrotingsoverschot van de gehele overheid over een gehele conjunctuurcyclus van gemiddeld 2 % BBP, meerjarige nominale maxima voor de uitgaven van de centrale overheid en een begroting in evenwicht voor de lagere overheden. Dit geactualiseerde convergentieprogramma gaat uit van een overschot voor de gehele overheid van 1,6 % in 2005, 0,9 % in 2006, 1,2 % in 2007 en ten slotte 1,7 % in 2008. Zowel de uitgaven- als de ontvangstenquote geeft over de prognoseperiode een geleidelijk dalende trend te zien. De vermindering van de ontvangstenquote vindt voornamelijk in 2006 plaats ten gevolge van belastingverlagingen, terwijl de vermindering van de uitgavenquote in een latere fase is gepland en plaatsvindt bij een verwachte verbetering van de arbeidsmarkt. De nieuwe actualisering bevestigt grotendeels de in het vorige geactualiseerde programma geplande aanpassing van de begroting tegen de achtergrond van een gunstiger macro-economisch scenario.

(6) In het programma wordt voor het overschot een streefcijfer aangeduid van gemiddeld 2 % over de volledige conjunctuurcyclus als indicatieve referentie op de middellange termijn in de geactualiseerde strategie. Het is tevens de hoeksteen van het Zweedse op welbepaalde regels gebaseerde budgettaire kader. Derhalve kan 2 % van het BBP als de middellangetermijndoelstelling worden beschouwd omdat dit in overeenstemming is met de in het stabiliteits- en groeipact en de nieuwe gedragscode aangegeven beginselen voor middellangetermijndoelstellingen. Het volgens de algemeen aanvaarde methode berekende structurele saldo zal naar wordt verwacht gedurende de programmaperiode oplopen van circa 1 % van het BBP in 2006 tot circa 1,5-2 % van het BBP in 2008.

(7) Aangezien de middellangetermijndoelstelling verder gaat dan de minimumreferentie (geraamd op een tekort van circa 0,5 % van het BBP), moet het bereiken daarvan voldoen aan het doel, te zorgen voor een veiligheidsmarge tegen een buitensporig tekort. Wat de passendheid van de doelstelling betreft, is de middellangetermijndoelstelling van het programma aanzienlijk veeleisender dan door de schuldquote en de gemiddelde potentiële productiegroei wordt gesuggereerd. De verwezenlijking ervan blijft echter essentieel om de houdbaarheid op lange termijn te waarborgen.

(8) Het begrotingsresultaat in 2005 zal waarschijnlijk gunstiger uitvallen dan in het programma wordt voorspeld. Met name wordt deze evaluatie door recente kasgegevens over de belastingontvangsten en de kwartaalcijfers van nationale rekeningen ondersteund.

(9) Rekening houdend met deze risicobeoordeling lijkt de in het programma uitgestippelde begrotingsstrategie ruimschoots toereikend om ervoor te zorgen dat de middellangetermijndoelstelling tegen het einde van de programmaperiode wordt gehaald. Niettemin doet de begroting voor 2006 de begrotingssituatie in 2006 en 2007 met ongeveer 1 % van het BBP afwijken van de middellangetermijndoelstelling, waardoor de verwezenlijking van deze doelstelling binnen de programmaperiode in gevaar komt. Niettegenstaande het feit dat de inflatiedruk naar verwachting beperkt zal blijven, wordt daarenboven gevreesd dat het expansieve begrotingsbeleid in 2006 mogelijk in die zin niet geheel gepast is dat deze periode als een „gunstige periode” kan worden beschouwd. Niettemin is, zoals reeds gezegd, de middellangetermijndoelstelling van het programma aanzienlijk veeleisender dan in het stabiliteits- en groeipact wordt verlangd. Met name is er over de gehele programmaperiode een voldoende veiligheidsmarge om het hoofd te kunnen bieden aan normale conjunctuurfluctuaties zonder de referentiewaarde van het tekort, te weten 3 % van het BBP, te overschrijden. Deze evaluatie zou stand moeten kunnen houden bij de indeling in 2007 van de op kapitaaldekking berustende pensioenstelsels die deel uitmaken van de tweede pijler buiten de overheidsrekeningen, zoals door Eurostat wordt verlangd.

(10) De schuldquote zou in 2005 circa 51 % van het BBP hebben bedragen, ruim onder de in het Verdrag gestelde referentiewaarde van 60 % van het BBP. Volgens het programma zal de quote tegen 2008 dalen tot 46 % van het BBP.

(11) Wat de houdbaarheid van de openbare financiën betreft, lijkt het risico voor Zweden gering te zijn ten aanzien van de verwachte budgettaire kosten van de vergrijzing. Het niveau van de brutoschuld ligt thans ruim onder de referentiewaarde van 60 % en zal naar verwachting gedurende het grootste deel van de programmaperiode onder deze waarde blijven. De strategie waarbij aan de houdbaarheid een centrale plaats wordt toegekend bij het vastleggen van het begrotingsbeleid, de hervorming van het pensioenstelsel daaronder begrepen, waarbij de pensioenuitgaven worden beperkt en activa worden gecumuleerd, levert een positieve bijdrage aan de vooruitzichten voor de overheidsfinanciën. De momenteel gunstige begrotingssituatie draagt bij aan beperking van de verwachte begrotingsimpact van de vergrijzing, terwijl de geplande consolidatie om aan het einde van de programmaperiode de middellangetermijndoelstelling van 2 % te bereiken, bijdraagt aan de verbetering van de houdbaarheid (3).

(12) De beoogde maatregelen op het gebied van de overheidsfinanciën zijn grotendeels in overeenstemming met de in de geïntegreerde richtsnoeren vervatte globale richtsnoeren voor het economisch beleid voor de periode 2005-2008. Alhoewel wordt gepland een voldoende sterke begrotingssituatie op middellange termijn te handhaven, in overeenstemming met het pact, kan de afwijking van de ambitieuze middellangetermijndoelstelling in 2006-2007, zoals in het vooruitzicht gesteld in de begroting, procyclisch zijn en tevens de verwezenlijking van de middellangetermijndoelstelling aan het eind van de programmaperiode in gevaar brengen.

(13) In het programma van structurele hervormingen van Zweden, dat op 21 oktober 2005 in het kader van de hernieuwde strategie van Lissabon voor groei en werkgelegenheid is ingediend, ligt de nadruk sterk op duurzame groei en wordt onderstreept dat het bereiken en handhaven van een grote mate van arbeidsmarktparticipatie en het aantal gewerkte uren belangrijke uitdagingen zijn en op de lange termijn aanzienlijke gevolgen voor de overheidsfinanciën zullen hebben. In het hervormingsprogramma is de begroting 2006 opgenomen, waarop het geactualiseerde programma ook is gebaseerd en in die zin zijn beide documenten met elkaar in overeenstemming.

De Raad is van oordeel dat de begrotingssituatie over het geheel genomen deugdelijk is en dat de begrotingsstrategie een voorbeeld vormt van een begrotingsbeleid dat in overeenstemming met het pact wordt gevoerd.

Vergelijking tussen de belangrijkste macro-economische en budgettaire prognoses (4)

2004 2005 2006 2007 2008 Reëel BBP (Verandering in %) CP nov 2005 3,6 2,4 3,1 2,8 2,3 COM nov 2005 3,6 2,5 3,0 2,8 n.b. CP nov 2004 3,5 3,0 2,5 2,3 n.b. HICP-inflatie (in %) (%) CP nov 2005 0,9 1,5 1,5 2,0 2,0 COM nov 2005 1,0 0,7 1,4 1,8 n.b. CP nov 2004 1,3 1,5 n.b. n.b. n.b. Output gap (% van het potentiële BBP) CP nov 2005 (5) – 0,3 – 0,4 – 0,1 0,1 – 0,1 COM nov 2005 (9) – 0,3 – 0,4 – 0,1 0,0 n.b. CP nov 2004 (5) – 0,1 0,1 – 0,2 – 0,4 n.b. Overheidssaldo (% van het BBP) CP nov 2005 1,6 1,6 0,9 1,2 1,7 COM nov 2005 1,6 1,4 0,8 1,1 n.b. CP nov 2004 0,7 0,6 0,4 0,9 n.b. Primair saldo (% van het BBP) CP nov 2005 3,2 3,2 2,5 3,0 3,6 COM nov 2005 3,4 3,2 2,6 2,9 n.b. CP nov 2004 2,8 2,8 2,7 3,3 n.b. Conjunctuurgezuiverd saldo (% van het BBP) CP nov 2005 (5) 1,7 1,8 0,9 1,1 1,7 COM nov 2005 1,8 1,6 0,9 1,1 n.b. CP nov 2004 (5) 0,8 0,5 0,5 1,2 n.b. Structureel saldo (6) (% van het BBP) CP nov 2005 (7) 1,1 1,6 0,9 1,1 1,7 COM nov 2005 (8) 1,2 1,4 0,9 1,1 n.b. CP nov 2004 n.b. n.b. n.b. n.b. n.b. Bruto overheidsschuld (% van het BBP) CP nov 2005 51,1 50,9 49,4 47,8 46,0 COM nov 2005 51,1 50,6 49,4 47,8 n.b. CP nov 2004 51,7 50,5 50,0 49,0 n.b. Convergentieprogramma (CP); najaarsprognoses 2005 van de diensten van de Commissie (COM); berekeningen van de diensten van de Commissie.

(1) PB L 209 van 2.8.1997, blz. 1. Verordening gewĳzigd bĳ Verordening (EG) nr. 1055/2005 (PB L 174 van 7.7.2005, blz. 1). Alle documenten waarnaar in deze tekst wordt verwezen, zijn te vinden op de volgende website:

http://europa.eu.int/comm/economy_finance/about/activities/sgp/main_en.htm.

(2) De door de nieuwe gedragscode voorgeschreven verplichte en facultatieve gegevens in het programma vertonen leemten (met name ontbreekt de beloning van werknemers).

(3) Nadere bijzonderheden over de houdbaarheid op lange termijn worden verschaft in de technische evaluatie van het programma door de diensten van de Commissie, die op de volgende website zal worden gepubliceerd:

http://europa.eu.int/comm/economy_finance/about/activities/sgp/main_en.htm

(4) In de begrotingsprognoses is geen rekening gehouden met het effect van het besluit van Eurostat van 2 maart 2004 inzake de indeling van op kapitaaldekking berustende pensioenstelsels, dat uiterlijk ten tijde van de kennisgeving van voorjaar 2007 ten uitvoer moet worden gelegd. Wordt dit effect wel meegerekend, dan zou het overheidssaldo in 2005 0,6% van het BBP bedragen, -0,1% in 2006, 0,2% in 2007 en 0,7% in 2008, terwijl de bruto overheidsschuld in 2005 51,4% zou bedragen, 49,9% in 2006, 48,3% in 2007 en 46,5% in 2008.

(5) Berekeningen van de diensten van de Commissie op basis van de in het programma voorkomende informatie.

(6) Conjunctuurgezuiverd saldo (zoals in de vorige rijen), eenmalige en tijdelijke maatregelen niet meegerekend.

(7) Het programma bevat geen harde cijfers over eenmalige en andere tijdelijke maatregelen. Niettemin heeft het Zweedse ministerie van Financiën een raming van eenmalige maatregelen gegeven van 0,6% van het BBP in 2004 en 0,2% van het BBP in 2005.

(8) Eenmalige en tijdelijke maatregelen uit de najaarsprognoses 2005 van de diensten van de Commissie (0,6% van het BBP in 2004 en 0,2% van het BBP in 2005; met tekortverminderend effect)

(9) Op basis van een geraamde potentiële groei van 2,5%, 2,6%, 2,8% respectievelijk 2,7% in de periode 2004-2007.

Bron:

Convergentieprogramma (CP); najaarsprognoses 2005 van de diensten van de Commissie (COM); berekeningen van de diensten van de Commissie.