++++

ADVIES VAN DE COMMISSIE

van 4 april 1974

inzake het ontwerp-verdrag betreffende het Europese octrooi voor de gemeenschappelijke markt en het daaraan gehechte protocol betreffende de uitgestelde toepassing van de bepalingen over de begrenzing van aan het gemeenschapsoctrooi en aan de nationale octrooien verbonden rechten

( 74/209/EEG )

Het toekomstige Europese octrooi zal door twee verdragen worden geregeld . In een eerste verdrag ( 1 ) zal de procedure voor de verlening der octrooien worden vastgesteld . Dit verdrag is op 5 oktober 1973 te Muenchen ondertekend door de gevolmachtigden van de negen Lid-Staten van de Europese Gemeenschappen en verschillende andere Europese staten . De werking van het aldus verleende octrooi zal worden afgebakend in een tweede verdrag , dat alleen voor de gemeenschappelijke markt geldig is . Het ontwerp van dit tweede verdrag ( 2 ) zal worden voorgelegd aan een Intergouvernementele Conferentie die van 6 tot 28 mei 1974 te Luxemburg zal worden gehouden . Het ontwerp zal op deze Conferentie worden geparafeerd , en vervolgens worden ondertekend op een Conferentie van regeringsvertegenwoordigers van de in de Raad verenigde Lid-Staten . De tekst van het ontwerp is ter kennis gebracht aan de Lid-Staten en aan de Commissie , opdat zij hun standpunten ter zake tot uiting kunnen brengen .

I

1 . Het Europese octrooi kan al naar de wens van de aanvrager worden verleend voor bepaalde staten die het eerste verdrag hebben gesloten , met uitsluiting van anderen , daar dit octrooi in iedere staat gelijke werking heeft als een nationaal octrooi . Op dit beginsel kan een belangrijke uitzondering worden gemaakt met betrekking tot de Lid-Staten van de Europese Gemeenschappen : het octrooi kan alleen worden afgegeven voor al deze staten en niet uitsluitend voor bepaalde daarvan . Het gemeenschapsoctrooi zal dezelfde werking hebben op alle grondgebieden van de Lid-Staten , omdat het geregeld wordt door een unitair en autonoom recht , dat het onderwerp vormt van het ontwerp-verdrag dat aan de Intergouvernementele Conferentie van Luxemburg zal worden voorgelegd . Nationale octrooien zullen in de Lid-Staten van de Gemeenschap blijvend worden afgegeven . De communautaire wetgeving zal naast de desbetreffende nationale wetgevingen bestaan .

2 . De Preambule van het ontwerp-verdrag vestigt de aandacht op het streven van de Lid-Staten een gemeenschappelijke octrooiregeling op te stellen die bijdraagt tot het bereiken van de doeleinden van het Verdrag tot oprichting van de Europese Economische Gemeenschap . Het onwerp heeft namelijk ten doel het vrije verkeer van de door het octrooi beschermde voortbrengselen binnen de gemeenschappelijke markt mogelijk te maken en de gelijktrekking van de mededingingsvoorwaarden op dit gebied te verwezenlijken . Dit tweeledige doel zal worden bereikt door de opheffing van de beperkingen die voortvloeien uit de territoriale begrensdheid van de nationale vormen van bescherming .

3 . Te dien einde verbiedt artikel 32 , van het ontwerp de opdeling van de gemeenschappelijke markt in negen nationale markten door middel van de aan het gemeenschapsoctrooi verbonden rechten . Het verkeer van de beschermde voortbrengselen dient vrij te zijn nadat de rechthebbende op het octrooi deze in het verkeer heeft gebracht op welk gebied van het communautaire grondgebied dan ook . Deze regel geldt eveneens voor de voortbrengselen die in het verkeer zijn gebracht door de houder van een contractuele licentie of door de houder van een licentie van rechtswege .

4 . Voorts past artikel 78 - eveneens met het doel het vrije verkeer van de geoctrooieerde voortbrengselen te waarborgen - hetzelfde beginsel toe op de gevallen waarin de beschermende rechten niet voortspruiten uit een communautair octrooi , doch uit een of meerdere nationale octrooien van eenzelfde rechthebbende of van personen die economisch met hem zijn verbonden . Krachtens dit artikel brengt het in de handel brengen van het geoctrooieerde produkt in een der Lid-Staten de begrenzing van de aan in andere Lid-Staten verleende nationale octrooien verbonden rechten mee . Zo zal bijvoorbeeld de rechthebbende op twee nationale octrooien die eenzelfde uitvinding in Duitsland en in Frankrijk beschermen op grond van zijn Duits octrooi niet de invoer van beschermde voortbrengselen die in Frankrijk door hem of door een derde persoon met zijn toestemming in de handel zijn gebracht , verbieden . De inhoud van dit artikel weerspiegelt overigens slechts de huidige rechtsituatie , zoals zij hier onder sub III wordt uiteengezet .

5 . Zo zal het Europese Verdragsrecht op de gemeenschappelijke markt overeenkomstige voorwaarden scheppen als op een binnenmarkt ten aanzien van het verkrijgen en de exploitatie van octrooien . Het bedrijfsleven zal een aan de afmetingen van de Gemeenschap aangepast produktie - en verkoopbeleid kunnen voeren . De intracommunautaire handel zal worden vergemakkelijkt en vereenvoudigd dank zij het vrije verkeer van de geoctrooieerde voortbrengselen en werkwijzen en de gelijkheid van de mededingingsvoorwaarden .

II

6 . Deze gunstige situatie zou weer in het geding worden gebracht door de goedkeuring van het " ontwerp-protocol betreffende de uitgestelde toepassing van de bepalingen over de begrenzing van de aan het gemeenschapsoctrooi en aan de nationale octrooien verbonden rechten " . Dit aan het verdrag gehechte protocol dat een integrerend deel daarvan zou moeten vormen , bepaalt dat de voorschriften van de artikelen 32 en 78 , waarbij de opsplitsing van de markt wordt verboden , gedurende een overgangsperiode van 5 tot ten hoogste 10 jaar niet van toepassing zullen zijn .

7 . De goedkeuring van dit protocol zou de rechthebbende op het octrooi in staat stellen gedurende de overgangsperiode de invoer van de beschermde voortbrengselen die in een andere Lid-Staat door hem of zijn licentiehouder in de handel zijn gebracht , te verbieden . Zo zou hij ook de afzet van zijn produkten binnen de gemeenschappelijke markt kunnen controleren en door middel van de vordering wegens inbreuk de nationale markten kunnen afschermen en verschillende prijzen in iedere Lid-Staat handhaven .

8 . Rekening houdend met het feit , dat het verdrag inzake het gemeenschapsoctrooi eerst in 1976 in werking zal kunnen treden - gezien de tijd welke noodzakelijk is voor de bekrachtiging door de nationale parlementen - zou het protocol tot 1981 en zelfs tot 1986 de tenuitvoerlegging van de bepalingen waardoor de opdeling van de markt wordt verboden , kunnen vertragen .

III

9 . Een dergelijke beperking van het beginsel van het vrije verkeer van goederen voor geoctrooieerde voortbrengselen is strijdig met de bepalingen van het Verdrag van Rome . Uit de artikelen 2 , 3 , 30 tot en met 37 , 85 en 86 blijkt immers dat een van de essentiële doelstellingen van de Gemeenschap de schepping is van een gemeenschappelijke markt waarop het verkeer van goederen vrij is en de mededinging niet wordt vervalst . Het vrije verkeer van goederen is een zo fundamenteel element voor de verwezenlijking van de gemeenschappelijke markt dat er alleen van kan worden afgeweken in zeer strikt door het Verdrag omschreven uitzonderlijke omstandigheden . Nu wordt bij het protocol een dergelijke uitzondering ingesteld voor een termijn , dit ongeveer 30 jaar na de inwerkingtreding van het E.E.G.-Verdrag en ongeveer 15 jaar na de afloop van de in het Verdrag voor de schatting van de douaneunie voorziene overgangsperiode zou kunnen verstrijken .

10 . De Commissie ziet zich in haar standpunt geschraagd door de jurisprudentie van het Hof van Justitie van de Europese Gemeenschappen , en met name door het arrest van 8 juli 1971 in de zaak Deutsche Grammophon/Metro ( zaak 78/70 ) ( 3 ) . In dit arrest verklaart het Hof met name :

" Overwegende dat artikel 36 , met betrekking tot de aldaar geoorloofd verklaarde verboden of beperkingen van het vrije verkeer van goederen , onder meer naar de industriële en commerciële eigendom verwijst ;

dat , wanneer men aanneemt dat deze bepalingen een aan het auteursrecht verwant recht kunnen betreffen , uit dit artikel nochtans blijkt dat het Verdrag weliswaar aan het bestaan der in de wettelijke regeling van een Lid-Staat op het stuk van de industriële en commerciële eigendom erkende rechten geen afbreuk doet , doch dat de uitoefening dier rechten onder de verboden van het Verdrag kan vallen ;

dat artikel 36 weliswaar verboden of beperkingen van het vrije verkeer van goederen toestaat die uit hoofde van bescherming van de industriële of commerciële eigendom gerechtvaardigd zijn , doch inbreuken op bedoelde vrijheid slechts gedoogt voor zover die hun rechtvaardiging vinden in het waarborgen van de rechten welke het specifieke voorwerp van deze eigendom vormen ;

Overwegende dat wanneer een aan het auteursrecht verwant recht wordt ingeroepen ten einde het verhandelen in een Lid-Staat te verbieden van voortbrengselen welke door - of met toestemming van - de rechthebbende op het grondgebied van een andere Lid-Staat zijn verbreid , en wel zulks alleen omdat deze verbreiding niet op het nationaal grondgebied heeft plaatsgevonden , zodanig verbod , dat een bekrachtiging van het isolement der nationale markten inhoudt , afstuit op het wezenlijk doel van het Verdrag , namelijk de versmelting der nationale markten tot één enkele markt ;

dat dit doel niet kan worden bereikt , wanneer de onderdanen der Lid-Staten aan de onderscheiden rechtsstelsels dier staten de mogelijkheid ontlenen de markt op te delen en te komen tot willekeurige discriminatie of verkapte beperking van de handel tussen de Lid-Staten ;

dat het dan ook strijdig ware met de regelen inzake het vrije verkeer van goederen binnen de gemeenschappelijke markt , indien een fabrikant van dragers als voormeld zijn op de wettelijke regeling van een Lid-Staat berustend uitsluitend recht de beschermde voortbrengselen te verbreiden zou kunnen uitoefenen om de handel in die Staat van produkten welke door hem zelf of met zijn toestemming in een andere Lid-Staat zijn verkocht , te verbieden , alleen omdat bedoelde verbreiding niet op het grondgebied van die Lid-Staat heeft plaatsgevonden ; "

11 . Het betrokken arrest betreft behalve het uitsluitend recht van de fabrikant van dragers voor het weergeven van geluid - zonder enige twijfel - alle exclusieve rechten welke verbonden zijn met de bescherming van de industriële en commerciële eigendom .

Uit het arrest kan namelijk worden opgemaakt , dat een dergelijk aan het auteursrecht verwant recht niet onder de uitzondering van artikel 36 zou kunnen vallen tenzij het zou kunnen worden gelijkgesteld met een recht van industriële en commerciële eigendom , terwijl ook wordt gesteld dat de uitoefening van het recht niet de mogelijkheid mag scheppen de gemeenschappelijke markt op te delen daar zulks een schending van de voorschriften inzake het vrije verkeer van goederen zou betekenen .

Hieruit blijkt duidelijk dat het Hof ter gelegenheid van het haar voorgelegde geval de discussie in een algemener licht heeft willen bezien en artikel 36 een uitleg heeft willen geven , die niet alleen zou gelden voor het aan het auteursrecht verwante recht doch voor alle met de bescherming van de industriële en commerciële eigendom verbonden rechten .

De Commissie concludeert hieruit dat de uitlegging van het Hof wel degelijk van toepassing is op het octrooirecht , waarbij zij zich tevens de vraag stelt of de aan een rechthebbende op octrooien toebehorende rechten al dan niet van dezelfde aard zijn als die van een fabrikant van dragers voor het weergeven van geluid .

Zoals door het arrest Deutsche Grammophon geïnterpreteerd , verbiedt het communautaire recht de rechthebbende op een octrooi zijn uitsluitend recht uit te oefenen om zich te verzetten tegen de invoer in een Lid-Staat van een beschermd produkt , wanneer dit produkt reeds door hem of met zijn toestemming in een andere Lid-Staat in de handel is gebracht .

12 . Dientengevolge zou de ondertekening van het protocol inzake de begrenzing van het recht , een protocol dat zou strekken tot de - zij het tijdelijke - wettiging van een uitoefening van de aan de industriele eigendom verbonden rechten die in strijd zou zijn met het communautaire recht , zoals het in hoogste instantie door het Hof van Justitie is geïnterpreteerd , vanzelfsprekend niet verenigbaar zijn met de fundamentele verplichting die de Lid-Staten krachtens artikel 5 van het Verdrag hebben , n.l . zich te onthouden " van alle maatregelen welke de verwezenlijking van de doelstelling van dit Verdrag in gevaar kunnen brengen " , en dus een schending vormen van deze bepaling .

13 . Een dergelijk protocol zou derhalve een herziening van het Verdrag beogen . Een herziening , die tengevolge zou hebben dat het vrije verkeer van goederen zoals dit thans voortvloeit uit het communautaire recht , zou worden beknot , kan alleen worden ingevoerd door een verdrag tussen de Lid-Staten buiten de uitdrukkelijk in het Verdrag voorziene procedures om ( artikel 236 ) . De wettigheid van het voorgenomen protocol zou derhalve ernstig in twijfel kunnen worden getrokken , en harerzijds is de Commissie er van overtuigd dat de daarin vervatte overgangsbepaling in geval van geschillen geen voorrang kan hebben boven het communautaire recht .

IV

14 . Concluderend brengt de Commissie op grond van de hierboven gemaakte opmerkingen en op basis van artikel 155 van het E.E.G.-Verdrag , enerzijds een gunstig advies uit inzake de ondertekening van het verdrag betreffende het Europese octrooi voor de gemeenschappelijke markt en anderzijds een ongunstig advies inzake de goedkeuring van het aan dit verdrag gehechte protocol betreffende de uitgestelde toepassing van de bepalingen over de begrenzing van de aan het gemeenschapsoctrooi en aan de nationale octrooi - en verbonden rechten .

15 . Dit advies is gericht tot alle Lid-Staten .

Gedaan te Brussel , 4 april 1974 .

Voor de Commissie

De Voorzitter

François-Xavier ORTOLI

( 1 ) Verdrag tot invoering van een Europees stelsel van octrooiverlening en bijbehorende documenten , gepubliceerd door de Regering van de Bondsrepubliek Duitsland , Muenchen , Wila Verlag 1973 , 343 blz .

( 2 ) Ontwerp-verdrag betreffende het Europese octrooi voor de gemeenschappelijke markt , gepubliceerd door de Raad der Europese Gemeenschappen , Luxemburg , Bureau voor officiële publikaties der Europese Gemeenschappen , 1973 , 303 blz .

( 3 ) Jurisprudentie , Deel XVII , blz . 500 e.v .