Advies van de Raad

van 12 februari 2002

over het geactualiseerde stabiliteitsprogramma 2001 van Ierland voor de periode 2002-2004

(2002/C 51/02)

DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE,

Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap,

Gelet op Verordening (EG) nr. 1466/97 van de Raad van 7 juli 1997 over versterking van het toezicht op begrotingssituaties en het toezicht op en de coördinatie van het economisch beleid(1), en met name op artikel 5, lid 3,

Gezien de aanbeveling van de Commissie,

Na raadpleging van het Economisch en Financieel Comité,

BRENGT HET VOLGENDE ADVIES UIT:

Op 12 februari 2002 heeft de Raad het geactualiseerde stabiliteitsprogramma 2001 van Ierland voor de periode 2002-2004 besproken. Het programma is grotendeels in overeenstemming met de herziene gedragscode voor de inhoud en de vorm van de stabiliteits- en convergentieprogramma's(2), maar sommige gegevens voldoen niet aan de EU-normen. De Raad stelt vast dat het macro-economische scenario in het programma een afname van de groei voorziet van het recordpeil van 11,5 % in 2000 tot iets minder dan 7 % in 2001 en minder dan 4 % in 2002, waarna Ierland zich zal herstellen tot een op middellange termijn houdbare groei van ongeveer 5 tot 6 %.

Het begrotingsoverschot voor 2001 wordt geraamd op bijna 1,5 % van het BBP, hetgeen meer dan 2,5 procentpunt minder is dan begroot en vooral wordt toegeschreven aan de economische terugval. De Raad betreurt dat dit minder goede resultaat kennelijk heeft geleid tot een neerwaartse verschuiving in het nieuwe programma van de prognoses voor het begrotingssaldo vanaf 2002. Hij stelt vast dat het begrotingstraject in het nieuwe programma afwijkt van de vroegere aanpak van grote overschotten en verdere terugdringing van de schuldquote. Het nieuwe programma mikt op een overschot van 0,7 % van het BBP in 2002 (0,2 % van het BBP exclusief de overdracht van de centrale bank, die moeilijk kan gelden als een creditpost) en kleine tekorten in 2003 en 2004 van respectievelijk 0,5 en 0,6 % van het BBP. Verwacht wordt dat de schuldquote zich nagenoeg zal stabiliseren op het zeer lage peil van 34 %. De Raad stelt bezorgd vast dat de ontwikkeling naar een klein tekort in 2003 en 2004 samenvalt met de opleving naar het op middellange termijn houdbare groeipercentage. Hij erkent evenwel dat deze tekortcijfers belangrijke voorwaardelijke "technische voorzieningen" voor niet nader aangegeven toekomstige begrotingsmaatregelen bevatten, alsook steeds groter wordende voorzieningen "voor onvoorziene gebeurtenissen".

De Raad merkt op dat, volgens de prognoses van het stabiliteitsprogramma, de totale ontvangsten in verhouding tot het BBP in de programmaperiode afnemen (ondanks een vrij stabiele belastingdruk), terwijl de uitgavenquote een gestage stijging vertoont (met inbegrip van de voorzieningen voor onvoorziene gebeurtenissen). De Raad merkt op dat de recente groeivoeten van de lopende en kapitaalsuitgaven, ingegeven door een verlangen om infrastructuurbehoeften en tekortkomingen in de openbare dienst op te vangen, niet kunnen worden volgehouden zonder gepaste maatregelen aan de ontvangstenzijde.

Hoewel de Raad de begrotingsprognoses in de vorige stabiliteitsprogramma's volledig in overeenstemming met de eisen van het stabiliteits- en groeipact achtte, merkt hij bezorgd op dat die van het nieuwe programma, met inbegrip van hun evaluatie in conjunctuurgezuiverde termen, de dicht-bij-het-evenwichteis van het pact misschien niet zullen respecteren vanaf 2003. Mochten de voorzieningen voor onvoorziene gebeurtenissen die in de streefcijfers voor 2003-2004 zijn vervat niet worden gebruikt, dan zou het dicht-bij-het-evenwichtdoel tijdens de ganse programmaperiode in grote lijnen worden gehaald. Daarom dringt hij er bij de Ierse overheid op aan de eerbiediging van het pact gedurende de gehele programmaperiode te verzekeren. De Raad merkt op dat er ruimte is om te voorkomen dat de tekortdrempel van 3 % van het BBP tijdens de programmeringsperiode wordt overschreden.

De Raad herinnert eraan dat hij op 6 november 2001, in zijn conclusies over de economische en budgettaire ontwikkelingen in Ierland na de aanbeveling van 12 februari 2001, had gewezen op de behoefte aan voortdurende waakzaamheid aangaande de begrotingskoers gezien de ervaring met oververhitting(3). Hij had in het bijzonder een neutrale begroting voor 2002 aanbevolen. Volgens de streefcijfers in het nieuwe programma wijst de verandering in de voor de conjunctuur gecorrigeerde begrotingssituatie voor 2002 op een vrijwel neutrale begrotingskoers die strookt met zijn conclusies van november. De Raad merkt op dat het voor 2002 nagestreefde begrotingssaldo onderhevig is aan een aantal risico's. Hij dringt er bij de Ierse overheid op aan een globaliter neutrale begrotingskoers voor 2002 te verzekeren.

De Raad neemt met genoegen kennis van de verdere vooruitgang op de belangrijke terreinen belastinghervorming en infrastructuurinvesteringen om de aanbodbeperkingen te verlichten, zoals beschreven in het geactualiseerde programma. Hij betreurt echter dat het nieuwe programma geen plannen bevat om een kader voor de middellange termijn in te voeren ter sturing van de overheidsbestedingen of om de uitgavencontrole te verbeteren. Hij beveelt de Ierse overheid aan deze kwesties onverwijld aan te pakken, zoals gevraagd in de globale richtsnoeren voor het economisch beleid 2001.

De Raad is van oordeel dat Ierland zich in een goede positie bevindt om de budgettaire kosten van de vergrijzing op te vangen. De houdbaarheid van de openbare financiën op lange termijn mag echter niet als te zeker worden beschouwd, want verwacht wordt dat de uitgaven voor pensioenen en gezondheidszorg in de komende decennia sterk zullen stijgen. Als, zoals verwacht in het programma, inderdaad een structureel tekort wordt geregistreerd, zou een einde komen aan de aanzienlijke verbetering van de houdbaarheid van de overheidsfinanciën op lange termijn die de jongste tijd is gerealiseerd. Niettemin stelt de Raad met tevredenheid vast dat Ierland een omvattende strategie heeft om de vergrijzing op te vangen en in het bijzonder dat 1 % van het BNP gereserveerd blijft als jaarlijkse bijdrage aan het nationale pensioenreservefonds.

(1) PB L 209 van 2.8.1997.

(2) Herzien advies van het Economisch en Financieel Comité over de inhoud en de vorm van de stabiliteits- en convergentieprogramma's, door de Raad Ecofin goedgekeurd op 10.7.2001.

(3) PB L 69 van 10.3.2001