*****

BESCHIKKING VAN DE COMMISSIE

van 25 maart 1987

inzake steunverlening door de Franse Regering aan twee staalconcerns

(Slechts de tekst in de Franse taal is authentiek)

(87/506/EEG)

DE COMMISSIE VAN DE EUROPESE

GEMEENSCHAPPEN,

Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Economische Gemeenschap, en met name op artikel 93, lid 2, eerste alinea,

Na belanghebbenden overeenkomstig artikel 93, lid 2, te hebben aangemaand hun opmerkingen kenbaar te maken en gezien deze opmerkingen,

Overwegende hetgeen volgt:

I

Bij brief van haar Permanente Vertegenwoordiging van 30 september 1982 heeft de Franse Regering uit hoofde van artikel 8, lid 1, van Beschikking nr. 2320/81/EGKS van de Commissie (1), de Commissie in kennis gesteld van een investeringssteunmaatregel ten gunste van twee grote staalconcerns.

Na te hebben vastgesteld dat bijna 20 % van de betrokken steun waarover door de Franse autoriteiten geen enkele informatie was verstrekt, werd aangediend als steun ten gunste van werkzaamheden die niet onder het toepassingsgebied van het EGKS-Verdrag vielen, verklaarde de Commissie in haar brief aan de Franse Regering van 26 november 1982, dat het gedeelte van de steun dat voor deze investeringen was bestemd, in het licht van het EEG-Verdrag diende te worden onderzocht.

Desalniettemin is de betrokken steun uitgekeerd zonder dat hij overeenkomstig artikel 93, lid 3, van het EEG-Verdrag was aangemeld en bijgevolg zonder dat de Commissie in de gelegenheid was gesteld vooraf zijn verenigbaarheid met de bepalingen van het EEG-Verdrag inzake staatssteun te beoordelen.

Onder deze omstandigheden heeft de Commissie, die over geen enkele informatie beschikte over het doel van de betrokken steunmaatregelen, die vervalsingen van de mededinging met zich zouden kunnen brengen, besloten voor deze maatregelen (ten bedrage van 5 481 miljoen Ffr.) de procedure van artikel 93, lid 2, van het EEG-Verdrag in te leiden. Bij brief van 20 december 1984 heeft zij de Franse Regering aangemaand haar opmerkingen kenbaar te maken. De overige Lid-Staten zijn daarvan op 3 mei 1985 en belanghebbende derden op 8 mei 1985 in kennis gesteld (2).

Voorts heeft de Franse Regering bij brief van 31 oktober 1985, aangevuld bij brief van 14 november 1985, bij wijze van »aanvullende informatie" het bedrag van de extra steun opgegeven dat bestemd is voor niet-EGKS-werkzaamheden van de twee bovenbedoelde staalconcerns in het boekjaar 1985; het betrokken bedrag (dat nog bij de 5 481 miljoen Ffr. komt die reeds door de procedure van artikel 93, lid 2, wordt bestreken) bedroeg 2 176 miljoen Ffr.

Met name gezien het feit dat de door de Franse Regering over deze nieuwe steun verstrekte informatie niet volstond om de verenigbaarheid ervan met het bepaalde in artikel 92, lid 3, van het EEG-Verdrag te kunnen beoordelen en deze, reeds uitgekeerde (een feit dat bij brief van de Franse Regering van 27 maart 1986 werd bevestigd) steun op zijn beurt vervalsingen van de mededinging dreigde teweeg te brengen, heeft de Commissie besloten de reeds ingeleide procedure van artikel 93, lid 2, van het EEG-Verdrag tot deze steunmaatregel uit te breiden. Zij heeft de Franse Regering bij brief van 28 januari 1986 aangemaand haar opmerkingen kenbaar te maken. De overige Lid-Staten zijn daarvan op 4 maart 1986, en belanghebbende derden op 1 maart 1986 (3) in kennis gesteld.

In het kader van een eerste onderzoek van het geheel van financieringen dat aldus sinds 20 december 1984 aan de procedure van artikel 93, lid 2, van het EEG-Verdrag is onderworpen, heeft de Commissie vastgesteld dat een deel van deze financieringen ten bedrage van 1 649 miljoen Ffr. in feite aan onder het EGKS-Verdrag vallende werkzaamheden ten goede was gekomen en dat zij derhalve moesten worden onderzocht in het licht van Beschikking nr. 2320/81/EGKS en Beschikking nr. 1018/85/EGKS van de Commissie (1).

Gezien het bovenstaande belopen de financieringen (ten gunste van in de Gemeenschap gevestigde dochtermaatschappijen van staalconcerns) die in het kader van de op 20 december 1984 en 28 januari 1986 ingeleide communautaire procedures aan het onderzoek van de Commissie zijn onderworpen, na aftrek van de genoemde 1 649 miljoen Ffr., een bedrag van 6 008 miljoen Ffr.; zij zijn als volgt onderverdeeld:

- Geval nr. 1: Inbreng in een metaalbouwonderneming (ontwerp en fabricage van boorplatforms voor de aardolie-industrie, metalen stellingen, kunstwerken, gevels, muren en schermen op basis van staal of aluminium) (bedrag: 942 miljoen Ffr.).

- Geval nr. 2: Inbreng in draadtrekkerijondernemingen (bedrag: 1 333 miljoen Ffr.).

- Geval nr. 3: Inbreng in een staalconcern voor de aankoop van een produktie-installatie voor buizen (geval nr. 3.1; bedrag: 85 miljoen Ffr.); inbreng in een vennootschap die buizen fabriceert (geval nr. 3.2; bedrag: 40 miljoen Ffr.); inbreng in een vennootschap die buizen en koudgewalste profielen produceert (geval nr. 3.3; bedrag: 126 miljoen Ffr.).

- Geval nr. 4: Inbreng in een staalconcern voor de aankoop van een vennootschap in de internationale handel in speciale staalprodukten (bedrag: 150 miljoen Ffr.) en voor het dekken van verliezen van twee handelsvennootschappen (respectievelijk 89 miljoen Ffr. en 54 miljoen Ffr.).

- Geval nr. 5: Inbreng in een onderneming voor het snijden en het dieptrekken van metalen (bedrag: 87 miljoen Ffr.).

- Geval nr. 6: Inbreng (minder dan 50 miljoen Ffr.) in staalconcerns voor de aankoop of de vergroting van deelnemingen in vennootschappen buiten de ijzer- en staalindustrie of voor het dekken van verliezen van dochtermaatschappijen buiten de ijzer- en staalindustrie: onderneming in de speciale staalsoortenhandel (bedrag: 14 miljoen Ffr.); onderneming in bouten en schroeven (bedrag: 3 miljoen Ffr.); onderneming die spoorwagons produceert (bedrag: 10 miljoen Ffr.); onderneming die kantoorapparatuur vervaardigt (bedrag: 15 miljoen Ffr.); buizenfabricage (bedrag: 10 miljoen Ffr.); schroothandel (bedrag: 30 miljoen Ffr.); onderneming in werktuigmachines (bedrag: 18 miljoen Ffr.); onderneming voor eerste verwerking (bedrag: 36 miljoen Ffr.); onderneming voor het snijden, dieptrekken en assembleren (bedrag: 20 miljoen Ffr.); onderneming in werktuigbouw (bedrag: 50 miljoen Ffr.); koudwalserijonderneming (bedrag: 35 miljoen Ffr.).

- Geval nr. 7: Inbreng in een constructieonderneming die bouwopdrachten in derde landen uitvoert (geval nr. 7.1; bedrag: 1 499 miljoen Ffr.) en in een metaalbouwvennootschap (geval nr. 7.2; bedrag: 106 miljoen Ffr.).

- Geval nr. 8: Inbreng in een aantal smederijen en gieterijen (bedrag: 472 miljoen Ffr.).

- Geval nr. 9: Inbreng in een staalconcern in het kader van de aankoop van een onderneming in walserijprodukten, draadtrekkerij en smederij van roestvrij staal en legeringen op basis van nikkel en kobalt (bedrag: 210 miljoen Ffr.).

- Geval nr. 10: Inbreng in omschakelingsvennootschappen belast met het bevorderen van de schepping van arbeidsplaatsen buiten de ijzer- en staalindustrie en in de ijzer- en staalbekkens (bedrag: 574 miljoen Ffr.). Deze inbreng zal eerst na de onderhavige beschikking door de Commissie worden onderzocht.

Alle bovenvermelde steun is toegekend zonder voorafgaande goedkeuring door de Commissie. Deze achtte die steun dus onrechtmatig, omdat de Franse Regering haar verplichtingen uit hoofde van artikel 93, lid 3, van het EEG-Verdrag niet is nagekomen.

II

De Franse Regering heeft in het kader van de procedure van artikel 93, lid 2, van het EEG-Verdrag haar opmerkingen kenbaar gemaakt bij brieven van 24 april 1985 en 27 maart 1986. Zij heeft daarbij betoogd dat de betrokken overheidssteun aan twee overheidsstaalconcerns in de vorm van kapitaalinjecties, om hen in staat te stellen

rechtstreeks dan wel langs de weg van dochtermaatschappijen werkzaamheden buiten de ijzer- en staalindustrie (in de zin van het EGKS-Verdrag) voort te zetten, tot de normale verantwoordelijkheid van de Staat-aandeelhouder jegens hen behoort; dat geen van deze financiële maatregelen dus het karakter zou hebben van een steunmaatregel in de zin van artikel 92 noch de mededingingsregels binnen de Gemeenschap zou kunnen raken. Met name:

- heeft een deel van de betrokken financieringen overheidsstaalconcerns in de gelegenheid gesteld vennootschapsactiva van bestaande ondernemingen te verwerven en zouden zij dus neerkomen op de inbreng van risicodragend kapitaal door deze concerns in ondernemingen;

- hebben andere financieringen de staalconcerns de gelegenheid gegeven jegens verliesgevende dochtermaatschappijen hun verantwoordelijkheid als moedermaatschappij op te nemen; deze inbreng zou die dochters in staat hebben gesteld met herstructureringsprogramma's te beginnen (met name in de sector draadtrekkerij) zonder dat zij deze nieuwe mogelijkheden zouden hebben uitgebuit om inbreuk te maken op de regels van de markt; enkele van deze dochters (metaalbouw, constructiebedrijf) zouden hun werkzaamheden trouwens voornamelijk buiten de Gemeenschap uitoefenen.

Drie Lid-Staten, twee beroepsverenigingen en een onderneming hebben in het kader van de procedure eveneens hun opmerkingen kenbaar gemaakt.

III

De financiële regelingen die aan het onderzoek van de Commissie zijn onderworpen, hebben:

- in enkele gevallen ertoe bijgedragen dat de actieradius van de begunstigde staalconcerns buiten hun onder het EGKS-Verdrag vallende hoofdactiviteit werd vergroot, doordat zij deelnemingen konden verwerven in verscheidene ondernemingen die niet met uitzonderlijke moeilijkheden te kampen hadden.

In haar mededeling aan de Lid-Staten met betrekking tot overheidsdeelnemingen in het kapitaal van ondernemingen (1) herinnerde de Commissie eraan dat de inbreng van nieuw kapitaal in ondernemingen in omstandigheden welke niet aanvaardbaar zouden zijn voor een particuliere investeerder die volgens de in een markteconomie normale gebruiken handelt, staatssteun oplevert; zij gaf aan dat dit het geval is wanneer de financiële positie van de onderneming en met name de structuur en de omvang van haar schuldenlast zodanig zijn dat het niet gerechtvaardigd lijkt binnen een redelijke termijn te rekenen op een normaal rendement van de geïnvesteerde kapitalen of indien de onderneming alleen uit hoofde van een te kleine bruto zelffinancieringsmarge niet in staat zou zijn op de kapitaalmarkt de nodige financiële middelen voor een investeringsprogramma te verkrijgen.

In dit geval moet worden opgemerkt dat de staalconcerns die overheidssteun hebben genoten om ondernemingen in de Gemeenschap te verwerven die financieel gezond waren of om hun deelnemingen in dergelijke ondernemingen uit te breiden, op het tijdstip van de toekenning van de overheidssteun waarmee zij deze operaties konden financieren, in een dusdanige financiële situatie verkeerden dat deze overheidsbijstand in het licht van de bovenomschreven criteria als steun moet worden beschouwd;

- in de meeste gevallen verliesgevende in de Gemeenschap gevestigde dochtermaatschappijen van staalconcerns helpen overleven door middel van dekking van verliezen of uitbreiding van hun kapitaal of in één der betrokken gevallen de redding bewerkstelligd van een onafhankelijke onderneming die door haar opneming in de actieradius van een van deze concerns in moeilijkheden was geraakt; in deze gevallen waren deze binnen de Gemeenschap werkende ondernemingen de uiteindelijke begunstigden van deze financiële maatregelen.

Gezien de onder hoofdstuk IV weergegeven gegevens vormt de overheidsbijstand ten gunste van de duurzaam verliesgevende dochtermaatschappijen om dezelfde redenen een steunmaatregel, zelfs wanneer deze steun in de vorm van herkapitalisatieoperaties werd geboden.

IV

Wat het in hoofdstuk I genoemde geval nr. 7.1 (inbreng in een constructiebedrijf) betreft is de betrokken steun (1 499 miljoen Ffr.) toegekend in het kader van de liquidatie van de begunstigde onderneming. Deze heeft namelijk na een aantal »grote bouwcontracten" waarvan de risico's en kosten onjuist waren beoordeeld, zeer grote verliezen geleden. Er werd tot het staken van haar werkzaamheden besloten. Toch hebben de Franse autoriteiten, louter om zonder nadeel voor derden voor het afwerken van de lopende contracten zorg te dragen, de nodige financiële bijstand geleverd. Onder deze omstandigheden heeft de na het sluiten van de contracten toegekende steun de onderneming niet in staat gesteld ten koste van eventuele Europese concurrenten markten te bemachtigen. Die steun zal evenmin in de toekomst deze concurrenten nadeel kunnen berokkenen, omdat de bewuste onderneming haar werkzaamheden volledig heeft gestaakt.

Die steun valt derhalve niet onder artikel 92 van het EEG-Verdrag. De werkzaamheden van deze onderneming richtten zich trouwens uitsluitend op markten buiten de Gemeenschap in een sector die niet in een duidelijke crisissituatie verkeert.

De andere steunontvangende ondernemingen waarop de onderhavige beschikking betrekking heeft, oefenen daarentegen hun werkzaamheid uit op het grondgebied van de Gemeenschap, in sectoren waarbinnen een aanzienlijk intracommunautair handelsverkeer plaatsvindt en waar dus sterke concurrentie heerst. Bovendien maken deze sectoren alle, zij het in uiteenlopende mate, binnen de Gemeenschap ernstige moeilijkheden door.

Deze moeilijkheden bestaan uit een teruggang van het verbruik in de Gemeenschap en een afnemende wereldvraag en in enkele gevallen uit een toenemende penetratie vanuit derde landen op de communautaire markt. Het gevolg daarvan is dat deze sectoren te kampen hebben met overcapaciteiten, hetgeen prijsverlagingen en derhalve een inkrimping van de winstmarges ten gevolge heeft die de modernisering van de ondernemingen in gevaar brengt.

Dit is met name het geval in de draadtrekkerijsector: van 1974 tot 1984 daalde de produktie van de voornaamste landen in de Gemeenschap die enkelvoudig getrokken draad produceren (Bondsrepubliek Duitsland, Frankrijk, Verenigd Koninkrijk en België) aldus met bijna 25 % (van 5,3 miljoen ton tot 4 miljoen ton). Ondanks een zekere stabiliteit van de produktie die in 1984 en 1985 kon worden waargenomen en een initiatief tot specialisatie van de ondernemingen naar produkten met een hogere toegevoegde waarde, blijft de sector in de Gemeenschap moeilijkheden doormaken; zijn gemiddelde concurrentievermogen is in de afgelopen jaren gedaald, hetgeen leidde tot een toename van de ingevoerde hoeveelheden die groter was dan die bij de hoeveelheden die naar derde landen werden uitgevoerd (respectievelijk + 28 % en + 7,7 % in 1980 tot en met 1985).

Ook de sector metaalbouw waarvan de produktie van 1970 tot en met 1973 voor meer dan de helft in derde landen werd afgezet, werd sindsdien achtereenvolgens getroffen door de afname van de vraag uit de Gemeenschap, de ineenstorting van de markten van het Midden-Oosten en, op de andere exportmarkten, door de concurrentie uit derde landen (met name Japan en Korea).

Hieruit vloeide van 1981 tot en met 1984 een teruggang van de uitvoer van de Gemeenschap met 27 % voort (van 1,6 miljoen ton tot 1,1 miljoen ton).

Tegelijkertijd daalde de produktie van de drie voornaamste producerende landen (Bondsrepubliek Duitsland, Verenigd Koninkrijk en Frankrijk) die in 1979 en 1980 bijna 4,8 miljoen ton haalde, tot een niveau dat in 1985 op 3,8 miljoen ton lag, waarbij de meeste ondernemingen in een zeer precaire situatie belandden.

Verder vindt zowel bij getrokken produkten als bij produkten van smederijen en gieterijen en bij produkten uit de metaalbouwsector binnen de Gemeenschap handelsverkeer plaats.

Zo bereikten de binnen de Gemeenschap verhandelde hoeveelheden getrokken draad in 1984 bijna de 700 000 ton, of 17,5 % van de 4 miljoen ton die in dat jaar werden geproduceerd. Homogene statistische gegevens zijn voor de metaalbouw moeilijker te vergaren gezien de uiteenlopende aard van de werkzaamheden in deze sector, maar algemeen wordt aangenomen dat ook daarbij omvangrijk intracommunautair handelsverkeer plaatsvindt ofschoon de intensiteit naar gelang van de aard van de betrokken produkten verschillen vertoont.

Uit het bovenstaande volgt dat de mededinging binnen de onderscheiden betrokken sectoren in de Gemeenschap levendig is. Ieder voordeel dat aan een van de producenten in deze sectoren wordt verschaft, heeft derhalve onvermijdelijk ten gevolge dat de concurrentiepositie voor de anderen ongunstig wordt beïnvloed; gezien de toestand op de markt voor de verschillende betrokken produkten kan het zelfs niet uitgesloten worden geacht dat de instandhouding van ondernemingen met behulp van staatssteun tot de verdwijning van andere ondernemingen in de Gemeenschap of van een deel van hun installaties kan leiden.

In dat geval bedraagt de inbreng van overheidsmiddelen ten gunste van de onderscheiden betrokken ondernemingen met als enig doel het herstel van hun eigen middelen na integratie van hun verliezen, in de meeste gevallen 10 tot 20 % van hun omzet in de betrokken periode (1982 tot en met 1985).

Deze steun, die de financiële lasten verlicht welke de begunstigde ondernemingen normaal zelf hadden moeten dragen, vervalst derhalve de mededinging tussen de Lid-Staten of dreigt deze te vervalsen door de betrokken ondernemingen te begunstigen in de zin van artikel 92, lid 1, van het EEG-Verdrag.

V

Artikel 92, lid 1, van het EEG-Verdrag behelst de beginselbepaling van de onverenigbaarheid van steunmaatregelen die dergelijke kenmerken vertonen met de gemeenschappelijke markt.

De afwijkingen op dit beginsel in artikel 92, lid 2, van het EEG-Verdrag zijn in het onderhavige geval, gezien de aard en de doeleinden van de voorgenomen steunmaatregelen, niet van toepassing.

Artikel 92, lid 3, van het EEG-Verdrag somt de steunmaatregelen op die verenigbaar kunnen worden geacht met de gemeenschappelijke markt. De verenigbaarheid met het Verdrag moet worden onderzocht in de samenhang van de Gemeenschap en niet in die van een enkele Lid-Staat. Ten einde de goede werking van de gemeenschappelijke markt te handhaven en rekening te houden met de principes in artikel 3, onder f), van het EEG-Verdrag, moeten de uitzonderingen op het beginsel van artikel 92, lid 1, van het EEG-Verdrag die in lid 3 van dit artikel zijn opgesomd bij het onderzoek van alle steunregelingen of alle individuele steunmaatregelen restrictief worden geïnterpreteerd. De uitzonderingen zijn met name alleen van toepassing wanneer de Commissie vaststelt dat het spel van vraag en aanbod alleen, zonder de steunmaatregel, niet zou volstaan om de eventuele begunstigden ertoe te bewegen op te treden om een der nagestreefde doelstellingen te bereiken.

Het toepassen van de uitzonderingsbepalingen op gevallen die niet tot zulk een doel bijdragen, of zonder dat de steun daartoe nodig is, zou neerkomen op een toekenning van onverdiende voordelen aan de industrieën of ondernemingen van bepaalde Lid-Staten, welker financiële situatie op kunstmatige wijze zou worden versterkt; het handelsverkeer tussen Lid-Staten zou er ongunstig door worden beïnvloed en de mededinging vervalst zonder enige rechtvaardiging uit hoofde van het algemeen belang als bedoeld in artikel 92, lid 3.

Gezien het bovenstaande valt de bedoelde steunmaatregel niet onder een van de categorieën vrijstellingen in artikel 92, lid 3. Gezien de afwijking in artikel 92, lid 3, onder a), inzake »steunmaatregelen ter bevordering van de economische ontwikkeling van streken waarin de levensstandaard abnormaal laag is of waar een ernstig gebrek aan werkgelegenheid heerst" moet namelijk worden vastgesteld dat inderdaad de begunstigde ondernemingen hun activiteiten uitoefenen beneden in de bedrijfskolom in de staalsector en de meesten van hen gelegen zijn nabij de ijzer- en staalinstallaties in zones die getroffen zijn door talrijke afvloeiingen van personeel.

Deze zones liggen evenwel niet in streken waar de levensstandaard abnormaal laag is of waar een ernstig gebrek aan werkgelegenheid heerst in de zin van artikel 92, lid 3, onder a), van het EEG-Verdrag.

Aangaande de afwijking in artikel 92, lid 3, onder b), van het EEG-Verdrag is het zonder meer duidelijk dat de betrokken steun niet is bestemd om de verwezenlijking van een belangrijk project van gemeenschappelijk Europees belang te bevorderen of een ernstige verstoring in de economie van een Lid-Staat op te heffen.

Wat de afwijking in artikel 92, lid 3, onder c), van het EEG-Verdrag betreffende »steunmaatregelen om de ontwikkeling van bepaalde vormen van economische bedrijvigheid of van bepaalde regionale economieën te vergemakkelijken, mits de voorwaarden waaronder het handelsverkeer plaatsvindt daardoor niet zodanig worden veranderd dat het gemeenschappelijk belang wordt geschaad" aangaat, is de steun waarop de onderhavige beschikking betrekking heeft, niet toegekend uit hoofde van regionale steunregelingen en de Franse Regering heeft ter rechtvaardiging van de toekenning ervan dan ook niet het regionale belang laten gelden. De steun (voor 942 miljoen Ffr.) aan een onderneming in de metaalbouw (geval nr. 1 van de lijst in hoofdstuk I) blijkt trouwens een zeer verliesgevend bedrijf in stand te hebben gehouden, dat zonder deze bijstand gesloten had moeten worden. De betrokken onderneming had zich namelijk vooral gespecialiseerd in de produktie van industriële uitrustingsgoederen en de fabricage van boorplatforms en andere metalen elementen voor de aardoliesector. De zeer sterke teruggang van de activiteiten in deze sector en meer in het algemeen in de sector metalen uitrustingen leidde tot een sterke verslechtering van de resultaten van de onderneming. Zo daalde de omzet die in 1982 de 2,5 miljard Ffr. naderde in 1985 tot minder dan 900 miljoen Ffr. Het gevolg daarvan was volgens het door de Franse autoriteiten overgelegde dossier een sterke onderbenutting van de produktiecapaciteiten.

Het verloop van de resultaten is nog ongunstiger omdat de verliezen (de sociale kosten voor de afvloeiing van het personeel niet inbegrepen) tot 30 % van de omzet bedragen.

In deze situatie is de onderneming in een eerste stadium overgegaan tot een grote inkrimping van haar personeel. De voortdurende afbrokkeling van de markt maakte in 1986 echter de totale stopzetting van de »off-shore"-afdeling onvermijdelijk.

De overige afdelingen van de onderneming, waar (buiten het kader) 430 personen werkzaam zijn, tegen 1 350 (voor de gehele onderneming) in 1985, zijn geherstructureerd en hebben in 1986 een (geraamd) nettoresultaat opgeleverd dat in evenwicht is.

De steun die de onderneming heeft gehad, blijkt nagenoeg geheel te hebben gediend tot dekking van de verliezen van de »off-shore"-activiteiten, zodat de stopzetting daarvan tot in 1986 kon worden uitgesteld. De kunstmatige instandhouding van deze capaciteiten in een crisissector vormt een verslechtering in het handelsverkeer teweeg brengende factor, hetgeen strijdig is met het gemeenschappelijk belang.

De betrokken steunmaatregel komt derhalve niet in aanmerking voor toepassing van de afwijking in artikel 92, lid 3, onder c), van het EEG-Verdrag.

Ook de steun (voor 1 333 miljoen Ffr.) aan twee draadtrekkerijgroepen (overeenkomend met geval nr. 2 in de lijst van hoofdstuk I) heeft de instandhouding van sterk verliesgevende activiteiten mogelijk gemaakt.

Zo zijn de betrokken concerns, ondanks bepaalde capaciteitsverminderingen en omvangrijke afvloeiingen van personeel, volgens de aan de Commissie verstrekte gegevens niet overgegaan tot herstructureringsplannen waarmee zij, zelfs op langere termijn, in een evenwichtiger situatie hadden kunnen geraken die het zeer hoge bedrag van de steun welke hen is toegekend, hadden kunnen rechtvaardigen. De steun blijkt zelfs voornamelijk ertoe te hebben geleid dat ingrijpender industriële herstructureringen die voor het overleven van de ondernemingen nodig waren, werden uitgesteld. Bij het ontbreken van dergelijke maatregelen die het herstel van de ondernemingen hadden kunnen bevorderen en tot de sanering van de sector in de Gemeenschap hadden kunnen bijdragen, is er uit een oogpunt van gemeenschappelijk belang geen tegenprestatie aanwezig die tegen de verslechtering van de voorwaarden waaronder als gevolg van de toekenning van de steun het handelsverkeer plaatsvindt, opweegt. De betrokken steunmaatregelen kunnen derhalve niet in aanmerking komen voor toepassing van de afwijking in artikel 92, lid 3, onder c), van het EEG-Verdrag.

Steun werd (overeenkomend met geval nr. 3 in de lijst in hoofdstuk I) toegekend tot een totaal bedrag van 251 miljoen Ffr., enerzijds (respectievelijk 40 miljoen Ffr. en 126 miljoen Ffr.) aan een buizenfabrikant en een onderneming die gelaste buizen en koudgewalste profielen vervaardigt en anderzijds (85 miljoen Ffr.) aan een staalconcern met het oog op de verwerving van twee produktie-eenheden voor buizen.

Deze operaties hebben tot gevolg gehad dat verliesgevende activiteiten in stand werden gehouden, al maakten zij een betere, bovenwaarts in de bedrijfskolom gerichte integratie van een gedeelte van de Franse buizenproduktie mogelijk.

Al ging deze steun vergezeld van bepaalde inspanningen ter vermindering van de exploitatieverliezen van de betrokken ondernemingen, hij paste niet in het kader van een plan voor industriële herstructureringen dat als enig middel de mogelijkheid had kunnen scheppen om het financieel evenwicht van de betrokken bedrijfsactiviteiten te kunnen bereiken en dat bovendien had kunnen bijdragen tot het geleidelijk verminderen van overcapaciteiten die zwaar op de Europese markt voor de betrokken produkten drukken. De Franse autoriteiten hebben weliswaar erop gewezen dat dergelijke aanvullende maatregelen werden overwogen, maar hebben van geen enkel concreet besluit terzake melding kunnen maken.

De betrokken steunmaatregelen kunnen derhalve, op grond van de gegevens waarover de Commissie beschikt, niet voor toepassing van de uitzonderingsbepaling in artikel 92, lid 3, onder c), van het EEG-Verdrag in aanmerking komen.

Voorts werd steun (overeenkomend met geval nr. 4 op de lijst van hoofdstuk I) toegekend tot een totaal bedrag van 293 miljoen Ffr., enerzijds (respectievelijk 89 miljoen Ffr. en 54 miljoen Ffr.) tot dekking van de verliezen en tot herstel van de eigen middelen van twee ondernemingen die voornamelijk gespecialiseerd waren in de handel in ijzer- en staalprodukten en anderzijds (150 miljoen Ffr.) tot verwerving van een handelsonderneming in speciale staalsoorten.

Deze operaties hebben in het eerste geval een handhaving en in het tweede een versterking ten gevolge gehad van de aanwezigheid van staalconcerns (moedermaatschappijen van de bovengenoemde ondernemingen) in het stadium van de afzet van staalprodukten.

De betrokken stappen, ondersteund met overheidshulp, gaan echter volgens de door de Franse autoriteiten verstrekte gegevens met geen enkele herstructurerings- of rationalisatiemaatregel gepaard, die aan een gemeenschappelijk belang beantwoordt en waardoor deze steun dus voor toepassing van de uitzondering in artikel 92, lid 3, onder c), van het EEG-Verdrag in aanmerking zou kunnen komen.

Bijgevolg komt de betrokken steunmaatregel niet voor toepassing van deze afwijking in aanmerking.

Ook de steunmaatregel (overeenkomend met geval nr. 5 op de lijst in hoofdstuk I) tot een bedrag van 87 miljoen Ffr., hetgeen op 11 à 12 % van de omzet neerkomt, ten behoeve van een onderneming op het gebied van het snijden en dieptrekken van metalen, gaat met geen enkele herstructureringsmaatregel van een daarmee vergelijkbare omvang gepaard.

De Franse autoriteiten hebben namelijk geen enkel herstructureringsplan ingediend dat in de zin van artikel 92, lid 3, onder c), van het EEG-Verdrag een tegenprestatie voor de betrokken steun zou kunnen opleveren.

Deze steun komt derhalve niet in aanmerking voor toepassing van de afwijking in dat artikel.

Ten slotte geldt voor verschillende steunmaatregelen voor geringere bedragen (tussen 3 en 50 miljoen Ffr., geval nr. 6 op de lijst in hoofdstuk I) die voor een totaal bedrag van 241 miljoen Ffr. voor 11 ondernemingen in de eerste verwerking en de werktuigbouw zijn genomen waarvoor, volgens de door de Commissie ontvangen gegevens, geen enkel herstructureringsplan ten uitvoer wordt gelegd, afgezien van afvloeiingen van personeel die op zichzelf ontoereikend lijken om deze ondernemingen financieel weer in evenwicht te brengen.

Onder deze omstandigheden komen de betrokken steunmaatregelen niet in aanmerking voor toepassing van de uitzondering in artikel 92, lid 3, onder c), van het EEG-Verdrag.

Op grond van het bovenstaande zijn de in deze titel behandelde steunmaatregelen, te weten tot een totaal bedrag van 3 147 miljoen Ffr., fundamenteel onverenigbaar met het bepaalde in artikel 92, leden 2 en 3, van het EEG-Verdrag.

Bovendien zijn de betrokken steunmaatregelen onrechtmatig omdat de Franse regering haar verplichting uit hoofde van artikel 93, lid 3, van het EEG-Verdrag niet is nagekomen.

De steunmaatregelen moeten derhalve door terugvordering ongedaan worden gemaakt.

VI

De steun (geval nr. 7.2 van de lijst in hoofdstuk I) die voor een in de produktie van metalen meubelen gespecialiseerde onderneming is bestemd die een omzet van 150 miljoen Ffr. behaalt en die aanvankelijk deel uitmaakte van een constructie- en metaalbouwgroep (geval nr. 7.1 in hoofdstuk I), heeft de herstructurering begeleid van een activiteit waarbij reeds lang verlies werd geleden. De interne rationalisatiemaatregelen (die tot uiting kwamen in een inkrimping van het personeel van 612 personen in 1982 tot 340 in 1986 en in de gedeeltelijke overname van de produktie van een fabriek uit hetzelfde concern die in 1986 was stopgezet) maakten in 1986 een terugkeer van de onderneming naar financieel evenwicht mogelijk, dankzij een aanzienlijke verbetering van de benuttingsgraad van haar installaties. Onder deze omstandigheden heeft de steun, zij het dat daarmee een hoog bedrag is gemoeid, met name door wegneming van overcapaciteiten bijgedragen tot de rationalisatie en dus tot de ontwikkeling van de betrokken werkzaamheid. Deze steun komt derhalve in aanmerking voor toepassing van de afwijking in artikel 92, lid 3, onder c), van het EEG-Verdrag.

De steun (geval nr. 8 op de lijst van hoofdstuk I) die bestemd was voor ondernemingen in de sector smederijen en gieterijen (472 miljoen Ffr.), was voornamelijk bedoeld tot dekking van hun verliezen en herstel van hun bedrijfskapitaal; deze ondernemingen behalen een omzet van ongeveer 1 500 miljoen Ffr.

Gezien de situatie op de betrokken markt is de sector gieterijen in Frankrijk tot een herstructureringsproces overgegaan ter vermindering van de totale capaciteiten (van 270 000 ton in 1983 tot ongeveer 200 000 ton in 1985) en het begunstigen van een betere specialisatie van de nog in bedrijf gebleven vestigingen.

Als gevolg van deze inspanning konden de benuttingsgraden worden verhoogd (van 57 % in 1983 tot 70 % in 1985) en de verliezen van de begunstigde ondernemingen van 250 miljoen Ffr. in 1984 tot (naar schatting) 25 miljoen Ffr. in 1986 worden verlaagd, hetgeen op 0,7 % van hun omzet neerkomt.

Onder deze omstandigheden heeft de betrokken steun de herstructurering en dus de ontwikkeling van een voortaan ten dele gesaneerde sector vergemakkelijkt.

Die steunmaatregelen komen derhalve in aanmerking voor toepassing van de afwijking in artikel 92, lid 3, onder c), van het EEG-Verdrag.

Steun (geval nr. 9 van de lijst in hoofdstuk I) verleend ten bedrage van 210 miljoen Ffr. voor de financiële sanering, na haar overneming door een staalconcern, van een onderneming die walserijprodukten, getrokken en gesmede produkten uit roestvrij staal en legeringen op basis van nikkel en kobalt vervaardigt.

Deze operatie ging gepaard met ingrijpende herstructureringsmaatregelen: omschakeling en specialisatie in thans veelbelovende toepassingsmogelijkheden (materiaal bestemd voor de lucht- en de ruimtevaart, de elektronica enz.) waar het aanbod de vraag nog niet overtreft, alsmede afvloeiing van 600 werknemers in twee jaar (op een aanvankelijk personeelsbestand van 3 543 personen).

Deze herstructurering, die gelijklopend met de steuntoekenning tot een goed einde is gebracht, vormt een tegenprestatie die toepassing van de afwijking van artikel 92, lid 3, onder c), van het EEG-Verdrag wettigt.

Uit het bovenstaande volgt dat de in dit hoofdstuk beoordeelde steun tot een beloop van in totaal 788 miljoen Ffr. voor toepassing van de afwijking in artikel 92, lid 3, onder c), van het EEG-Verdrag in aanmerking komt,

HEEFT DE VOLGENDE BESCHIKKING GEGEVEN:

Artikel 1

De in overtreding van het bepaalde in artikel 93, lid 3, van het EEG-Verdrag ten behoeve van twee Franse staalconcerns ten gunste van een aantal dochtermaatschappijen buiten de ijzer- en staalindustrie, tot een bedrag van in totaal 3 147 miljoen Ffr. genomen steunmaatregelen (vermeld onder de nummers 1, 2, 3, 4, 5 en 6 op de lijst in hoofdstuk I) zijn onrechtmatig. Deze steunmaatregelen zijn voorts krachtens artikel 92 van het EEG-Verdrag onverenigbaar met de gemeenschappelijke markt.

Frankrijk is gehouden deze steunmaatregelen door middel van terugvordering ongedaan te maken.

Artikel 2

De Franse Republiek dient de Commissie binnen twee maanden na kennisgeving van deze beschikking mede te delen welke maatregelen zij heeft genomen om daaraan gevolg te geven.

Artikel 3

De beschikking is gericht tot de Franse Republiek.

Gedaan te Brussel, 25 maart 1987.

Voor de Commissie

Peter SUTHERLAND

Lid van de Commissie

(1) PB nr. L 228 van 13. 8. 1981, blz. 14.

(2) PB nr. C 114 van 8. 5. 1985, blz. 5.

(3) PB nr. C 47 van 1. 3. 1986, blz. 3.

(1) PB nr. L 110 van 23. 4. 1985, blz. 5.

(1) Bulletin van de Europese Gemeenschappen nr. 9/1984, punt 3.5.1.