AANBEVELING VAN DE RAAD van 11 juli 1994 betreffende globale richtsnoeren voor het economische beleid van de Lid-Staten en de Gemeenschap (94/480/EG)

DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE,

Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap, inzonderheid op artikel 103, lid 2,

Gezien de aanbeveling van de Commissie,

Gezien het advies van het Monetair Comité,

Gelet op de conclusies van de Europese Raad van 24 en 25 juni 1994,

BEVEELT AAN:

Artikel 103

van het Verdrag vormt het kader voor de cooerdinatie van het economische beleid tijdens de tweede fase van het proces dat naar de Economische en Monetaire Unie leidt. De op basis van dit artikel aangenomen globale richtsnoeren voor het economische beleid zullen als referentie dienen voor het economische beleid in de Gemeenschap en in de Lid-Staten.

In de Gemeenschap kan thans een economisch herstel worden waargenomen. De belangrijkste taak van het economische beleid is dit herstel in de komende kwartalen te ondersteunen en versterken, en te bewerkstelligen dat daarmee het fundament wordt gelegd voor een sterke toename van de werkgelegenheid. Voorts moet de groei duurzaam zijn en het milieu worden ontzien. Voor het ondersteunen van het herstel is het noodzakelijk dat de tendens naar prijsstabiliteit doorzet, waardoor de voorwaarden voor lage rentes worden geschapen. Het begrotingsbeleid zal in dit opzicht een wezenlijke rol spelen door begrotingsposities opnieuw houdbaar te maken en bij te dragen tot de noodzakelijke stijging van de nationale besparingen. Evenzeer van belang is de voortzetting van de reeds ingezette hervormingen ten behoeve van structurele aanpassing. De verbetering van de economische situatie moet een stimulans zijn om de inspanningen op deze twee gebieden te vergroten en mag niet leiden tot zelfgenoegzaamheid en een geringere motivatie. De fouten van de vorige economische cyclus mogen niet herhaald worden.

Deze richtsnoeren voor het beleid zijn een meer concrete uitwerking van de richtsnoeren die in december vorig jaar zijn vastgesteld teneinde rekening te houden met de economische vooruitzichten en de specifieke situatie van elke Lid-Staat. De toepassing van deze richtsnoeren zal bijdragen tot de verbetering van het huidige beleid, doordat begrotingsconsolidatie wordt bevorderd, loonmatiging wordt gestimuleerd en de last die de stabilisatie op het monetaire beleid legt, wordt verlicht. Indien het beleid verbetert door, zoals verwacht, het afnemen van de inflatie en door het voortschrijden van de begrotingsconsolidatie en indien doeltreffende structurele aanpassingen plaatsvinden, kan de Gemeenschap terugkeren tot een duurzame groei en het scheppen van werkgelegenheid. Aldus moet het mogelijk zijn de werkloosheid in de loop van 1995 te stabiliseren en vervolgens te doen dalen.

De hier gepresenteerde richtsnoeren, die zijn vastgesteld uit hoofde van artikel 103, lid 2, van het Verdrag, vormen het referentiekader voor het in de Gemeenschap en de Lid-Staten te voeren economische beleid. Zij bekrachtigen het in de richtsnoeren van december 1993 gestelde doel de werkgelegenheid de komende jaren aanzienlijk te doen toenemen teneinde de huidige hoge werkloosheid te verminderen. De richtsnoeren bevestigen de vorig jaar december bepaalde strategie op middellange termijn om de economie van de Gemeenschap terug te brengen op de weg van een sterkere, duurzame, meer werkgelegenheid genererende groei.

Prijs- en wisselkoersstabiliteit

De gunstige prijsontwikkeling die het afgelopen jaar is opgetreden en de vooruitgang die naar verwachting in 1994 en 1995 zal worden geboekt, effenen de weg voor een spoedige hervatting van een duurzame, niet-inflatoire groei. Het macro-economisch en financieel beleid moet vastberaden gericht blijven op het bewerkstelligen van prijsstabiliteit als de norm in de Gemeenschap. Voor de terugkeer tot stabiele prijzen en het handhaven daarvan dienen de loon- en begrotingsontwikkelingen met deze doelstelling in overeenstemming te zijn. Een inflatie van niet meer dan 2 tot 3 % dient, als stap in de richting van prijsstabiliteit in de Gemeenschap, uiterlijk in 1996 in de meeste Lid-Staten bereikt te worden.

Het streven naar handhaving van een geringe inflatie is in hoge mate afhankelijk van het macro-economische en structurele beleid. De tot dusver behaalde resultaten zijn thans tevens de afspiegeling van de werking van de interne markt en de gevolgen van het concurrentiebeleid. Om de inflatoire druk en inflatieverwachtingen verder te verminderen is het noodzakelijk dat het beleid in zijn geheel voorspelbaar, geloofwaardig en in de tijd consistent is. Succes in dit opzicht zal bijdragen tot een lagere rente. Prijsstabiliteit is ook essentieel voor wisselkoersstabiliteit tussen de Lid-Staten. Omgekeerd kan wisselkoersstabiliteit, mits zij een solide basis heeft, op haar beurt bijdragen tot prijsstabiliteit.

De Lid-Staten die dit jaar reeds een in de consumentenprijsindexen weerspiegeld inflatiepercentage bereikt hebben in de orde van grootte als voorgesteld in de richtsnoeren, zijn België, Denemarken, Duitsland, Frankrijk, Ierland, Luxemburg, Nederland en het Verenigd Koninkrijk. In de meeste van deze landen is de loonontwikkeling consistent met prijsstabiliteit. Deze landen moeten de verworvenheden op het gebied van de inflatie consolideren en het behoedzame beleid dat voor stabiele prijzen op middellange termijn noodzakelijk is, voortzetten.

De inflatie in de overige Lid-Staten moet nog afnemen tot de in de richtsnoeren bepaalde zone. Het is van essentieel belang dat met het herstel van hun economieën de vertraagde effecten van de devaluaties in het verleden geen bedreiging vormen voor de prijsstabiliteit. In alle landen zijn extra inspanningen noodzakelijk om de inflatie te verminderen en op middellange termijn prijsstabiliteit te handhaven.

De inflatiebestrijding in Griekenland moet worden versterkt. Een fundamentele voorwaarde voor lagere inflatie en het bereiken van prijsstabiliteit in Griekenland is correctie van de begrotingsonevenwichtigheden. Er moet een geloofwaardig beleid gericht op begrotingsaanpassing worden gevoerd om de ongunstige inflatieverwachtingen teniet te doen en de wisselkoersstabiliteit van de drachme te ondersteunen.

Alle Lid-Staten moeten ervoor zorgen dat hun beleid consistent is met wisselkoersstabiliteit binnen de Gemeenschap en die stabiliteit ondersteunt. Dit is noodzakelijk om volledig profijt te trekken van de toegenomen economische integratie.

Gezonde overheidsfinanciën

Zoals in december 1993 in de richtsnoeren voor het economische beleid is gesteld, moet het begrotingsbeleid vanaf 1995 de voorwaarden scheppen voor meer investeringen en een hogere groei. De terugkeer tot een houdbare begrotingspositie moet de hoogste prioriteit hebben, de begrotingstekorten moeten worden teruggebracht tot binnen de referentiewaarde van 3 % van het BBP, die in het Verdrag is vastgelegd. De huidige ramingen laten zien dat, hoewel de vooruitzichten om het tekort in 1996/1997 terug te dringen tot onder het maximum van 3 % van het BBP thans gunstiger zijn, dit onmogelijk zal zijn zonder vastbesloten te streven naar begrotingsaanpassing. Op het niveau van de Gemeenschap moeten de te Edinburgh overeengekomen grenzen aan de communautaire inkomsten en uitgaven worden nageleefd.

De sinds 1990 opgetreden verslechtering van de overheidsfinanciën heeft in de meeste Lid-Staten geleid tot een zorgwekkende begrotingspositie, en de terugkeer tot een duurzame vermindering van de fiscale onevenwichtigheden is dringend noodzakelijk. Voor het herstel van het vertrouwen is vereist dat naarmate het economisch herstel doorzet, de maatregelen tot begrotingsconsolidatie die zijn opgenomen in de convergentieprogramma's, ten uitvoer worden gelegd en dat, indien afwijkingen optreden, aanvullende maatregelen worden getroffen opdat de streefcijfers getroffen opdat de streefcijfers in deze programma's voor 1994 en daarna gehaald worden. De Lid-Staten moeten alle speelruimte die ontstaat door een hogere economische groei of een lagere rente dan die welke ten grondslag liggen aan de begrotingsramingen, gebruiken om de consolidatie te bespoedigen. De verbeterende economische situatie moet worden benut om een fundamentele omslag in de sinds het begin van dit decennium opgetreden ontwikkeling van de begrotingstekorten te bewerkstelligen. Dit zou een versterking betekenen van het streven van de autoriteiten naar begrotingsconsolidatie en zou de geloofwaardigheid van hun maatregelen vergroten.

Het begrotingsbeleid kan in belangrijke mate bijdragen tot groei en het scheppen van werkgelegenheid, niet alleen door het voornaamste doel, dat wil zeggen begrotingsconsolidatie na te streven. Daarnaast kan ook een heroriëntering van belastingontvangsten en van de uitgaven in de richting van steun voor levensvatbare overheids- en particuliere investeringen en andere aanwendingen die tot hogere economische groei leiden, dienstig zijn. Tegelijkertijd moeten de Lid-Staten, waar nodig, streven naar zodanige wijzigingen van hun belastingstelsels dat hierdoor de werkgelegenheid bevorderd wordt en dit aan het milieu ten goede komt.

Een verdere begrotingsconsolidatie naarmate het economische herstel zich voortzet, is essentieel. Uit de begrotingen voor 1995 moet dan ook duidelijk blijken dat voortgang wordt gemaakt met fiscale consolidatie.

In de Lid-Staten waar de rentebetalingen een belangrijke begrotingspost vormen en waar de schuldquote hoog is en stijgt (België, Griekenland en Italië), zijn krachtige inspanningen nodig om de begrotingstekorten te verminderen, hoofdzakelijk door de groei van de primaire lopende uitgaven te beperken. Van de landen met convergentieprogramma's moeten België, Denemarken, Duitsland, Frankrijk, Nederland, Portugal en het Verenigd Koninkrijk de reeds aangekondigde of geïmplementeerde programma's voor begrotingsconsolidatie vastberaden blijven volgen. Ierland en Luxemburg moeten de reeds geboekte vooruitgang continueren.

In Griekenland is een vaste wil, om via een geloofwaardig beleid in een meerjarenkader fiscale consolidatie te bewerkstelligen, van cruciaal belang. Beleidsmaatregelen, met name gericht op verbetering van de belastinginning en beperking van de uitgaven, moeten snel in de praktijk worden gebracht.

In Italië is het, na de in 1993 geboekte vooruitgang, noodzakelijk dat de inspanningen ter bevordering van begrotingsaanpassing worden versterkt in een middellange-termijnkader.

In Spanje maakt de in 1993 opgetreden scherpe verslechtering van de begrotingspositie het nodig dat een zich over meerdere jaren uitstrekkende actie tot fiscale consolidatie wordt ondernomen. De Spaanse Regering heeft inmiddels aangekondigd dat zij de daartoe vereiste bijstelling van het convergentieprogramma voor 1992 zal uitvoeren.

In een aantal Lid-Staten is een belangrijke verbetering van de belastingadministratie (bij voorbeeld vereenvoudiging van het belastingstelsel, meer effectieve bestrijding van belastingontduiking enz.) essentieel voor de begrotingsaanpassing; in een aantal andere landen blijft het ook nodig de lopende uitgaven waaronder die voor de sociale zekerheid terug te dringen.

Een meer dynamische communautaire economie

Alle Lid-Staten moeten intensiever streven naar verbetering van de werking van hun economieën zoals aangegeven in het Witboek van de Commissie over groei, concurrentievermogen en werkgelegenheid en met name in het Actieplan dat door de Europese Raad in december 1993 is vastgesteld.

De Lid-Staten moeten bewerkstelligen dat hun economieën ten volle van de interne markt en de internationale handel profiteren. Het bedrijfsleven van de Gemeenschap, met name het midden- en kleinbedrijf, moet worden aangemoedigd om te komen tot een betere organisatie, meer O & O en het onderkennen van de mogelijkheden die, met name op de meest dynamsiche wereldmarkten ontstaan. De verbetering van het concurrentieklimaat voor de ondernemingen vergt voortdurende aandacht. Voor zover de Lid-Staten privatisering verenigbaar achten met hun doelstellingen, kan deze tot de reeds in deze richting gemaakte vooruitgang bijdragen.

De Gemeenschap moet harerzijds voortgaan met de tenuitvoerlegging van die onderdelen van het Actieplan die onder haar bevoegdheid vallen (zoals de Transeuropese Netwerken, het in stand houden van een open handelssysteem - onder meer door strenge controle op de naleving van de voorschriften inzake overheidssteun en mededinging -, verbeteringen op het gebied van onderzoek en ontwikkeling, enz.). De gecombineerde inspanningen van de Lid-Staten en de Gemeenschap zullen de dynamiek en het concurrentievermogen van de economie van de Gemeenschap doen toenemen.

Structurele maategelen om meer werkgelegenheid te creëren

Het structurele beleid moet zodanig gericht worden dat de groei meer en betere banen oplevert. Ook moet het de beroepsbevolking in staat stellen zich de bekwaamheden eigen te maken die voor die banen noodzakelijk zijn, evenals het vermogen zich aan de veranderingen aan te passen. Prioriteit hebben onder meer:

- Het verbeteren van opleiding en onderwijs, om te bereiken dat de vaardigheden zullen aansluiten op de nieuwe banen die beschikbaar komen. Cruciaal hiervoor zal zijn het bevorderen van een nieuwe houding ten opzichte van het evenwicht tussen werk, opleiding en vrije tijd. Dit betekent:

- beter basisonderwijs, met name ten aanzien van het vermogen problemen op te lossen en het aanpassingsvermogen;

- het vergemakkelijken van de overgang van school naar werk;

- betrokkenheid van de werkgever;

- permanente opleiding.

- Een aanzienlijke vergroting van de flexibiliteit van markten, met name de arbeidsmarkten, en van regelgeving. Dit betekent dat alle beleidsterreinen die van invloed zijn op de werking van de arbeidsmarkt, zoals arbeidswetgeving, belastingen en sociale-zekerheidsbeleid, opnieuw bezien moeten worden teneinde te bereiken dat:

- rechtvaardigheidsdoelstellingen zodanig verwezenlijkt worden dat de werking van de arbeidsmarkt daardoor niet negatief beïnvloed wordt,

- de arbeidsmobiliteit niet beperkt wordt door de regulering van de arbeidsmarkt, het huisvestings- en overig beleid,

- belemmeringen voor meer flexibele werktijden worden weggenomen.

- Intensivering van het actieve arbeidsmarktbeleid, dat gericht moet worden op steun aan bepaalde groepen (langdurige en jonge werklozen) teneinde uitsluiting tegen te gaan en potentieel inflatoire knelpunten te verwijderen.

- Volledige benutting van het werkgelegenheidscheppende vermogen van het MKB.

- Bevordering van liberalisatiemaatregelen die gericht zijn op afgeschermde sectoren van de economie, waar nodig met inbegrip van de vrije beroepen.

- Betere benutting van arbeid als produktiefactor door verlaging van de niet-loonkosten, met name voor de laagbetaalden, die het zwaarst getroffen worden. In de meeste Lid-Staten worden maatregelen overwogen of geïmplementeerd om voor bepaalde categorieën werknemers, met name de lagerbetaalden en jongeren, niet-loonkosten van de arbeid te verlagen. Deze acties moeten vastberaden worden voortgezet, overeenkomstig het streven naar begrotingsconsolidatie.

- De milieukosten beter tot uitdrukking doen komen in de prijzen in de gehele economie, en handhaving van het beginsel dat de vervuiler betaalt.

- Het loonbeleid niet alleen consistent maken met de streefcijfers voor de inflatie maar ook doen bijdragen tot het scheppen van ruimte voor meer investeringen en meer werkgelegenheid. Gezien het hoge werkloosheidspeil in de hele Gemeenschap, zou de reële stijging van het reële loon achter moeten blijven bij de produktiviteitsstijging; de huidige tendensen wijzen uit dat dit zich in de Gemeenschap inderdaad reeds voordoet. De taak van het beleid is te verzekeren dat voorwaarden ontstaan waardoor de huidige tendensen vele jaren kunnen aanhouden. Reële loonstijgingen moeten een afspiegeling zijn van veranderingen in vraag en aanbod per sector en per regio van de Unie. In bepaalde economische sectoren kan een reële loondaling over een korte periode de prijs zijn die betaald moet worden voor het handhaven of het scheppen van arbeidsplaatsen.

De loonmatiging moet in alle Lid-Staten worden voortgezet. Met name wanneer het verwacht herstel aan kracht wint, is dit noodzakelijk. De in de Lid-Staten gesloten loonovereenkomsten moeten consistent zijn met de voorstellen in de richtsnoeren en hierop moet voortgebouwd worden om de loonmatiging op middellange termijn vol te houden. Dit geldt met name daar waar de werkloosheid naar verwachting zal afnemen. Loonmatiging draagt ertoe bij deze positieve ontwikkelingen op de arbeidsmarkt veilig te stellen en kan de weg effenen voor verdere groei van de werkgelegenheid op middellange termijn.

In de Lid-Staten, vooral daar waar de werkloosheid dit jaar nog zou kunnen stijgen, zijn verscheidene bijzondere maatregelen voorgenomen of geïmplementeerd om de werkgelegenheid te bevorderen en de verslechtering van de situatie op de arbeidsmarkt tegen te gaan. Ongeacht het succes van deze maatregelen om op korte termijn nieuwe banen te genereren, is het van essentieel belang dat dit beleid actief wordt voortgezet en dat het meer bijdraagt tot de uitbreiding van de werkgelegenheid. Naarmate het herstel aan kracht wint, zullen de voordelen van dit beleid zichtbaar worden.

Het Witboek van de Commissie heeft in vele landen de discussie over groei, concurrentievermogen en werkgelegenheid gestimuleerd. Vele Lid-Staten hebben maatregelen genomen die consistent zijn met de in het Witboek voorgestelde strategie, zoals blijkt uit het verslag van het Comité voor economische politiek aan de Ecofin-Raad. Het verslag maakt echter duidelijk dat er nog veel gedaan moet worden om de werkgelegenheidssituatie en de efficiëntie van de Europese arbeidsmarkten te verbeteren.

Gedaan te Brussel, 11 juli 1994.

Voor de Raad

De Voorzitter

Th. WAIGEL