UITVOERINGSBESLUIT (EU) 2021/1484 VAN DE COMMISSIE

van 8 september 2021

over het verzoek tot registratie van het Europees burgerinitiatief “Ensuring Common Commercial Policy conformity with EU Treaties and compliance with international law” overeenkomstig Verordening (EU) 2019/788 van het Europees Parlement en de Raad

(Kennisgeving geschied onder nummer C(2021) 6607)

(Slechts de tekst in de Engelse taal is authentiek)

DE EUROPESE COMMISSIE,

Gezien het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie,

Gezien Verordening (EU) 2019/788 van het Europees Parlement en de Raad van 17 april 2019 betreffende het Europees burgerinitiatief (1), en met name artikel 6, leden 2 en 3,

Overwegende hetgeen volgt:

Op 5 juli 2019 is bij de Commissie een verzoek ingediend tot registratie van het Europees burgerinitiatief “Ensuring Common Commercial Policy conformity with EU Treaties and compliance with international law” (Zorgen voor conformiteit tussen het gemeenschappelijk handelsbeleid en de EU-verdragen en naleving van het internationaal recht).

Tegen dit besluit is beroep ingesteld bij het Gerecht. In zijn arrest van 12 mei 2021 in zaak T-789/19 (3) heeft het Gerecht Besluit (EU) 2019/1567 nietig verklaard op grond dat de Commissie haar plicht om haar besluit toereikend te motiveren niet was nagekomen. Met name had de Commissie verzuimd te preciseren waarom de enige mogelijke rechtsgrondslag voor de voorgestelde handeling artikel 215 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (VWEU) was en waarom een dergelijke handeling niet binnen het toepassingsgebied van de gemeenschappelijke handelspolitiek viel en derhalve niet kon worden vastgesteld op basis van artikel 207 VWEU.

Verordening (EU) nr. 211/2011 van het Europees Parlement en de Raad (4) , die van toepassing was ten tijde van de vaststelling van Besluit (EU) 2019/1567, is met ingang van 1 januari 2020 ingetrokken en vervangen door Verordening (EU) 2019/788. Derhalve moet het verzoek om registratie nu worden beoordeeld in dit nieuwe rechtskader.

Op 8 juni 2021 heeft de Commissie de groep organisatoren overeenkomstig artikel 6, lid 4, van Verordening (EU) 2019/788 in kennis gesteld van haar beoordeling dat aan de registratievereisten van artikel 6, lid 3, punten a), d) en e), van die verordening was voldaan en dat het vereiste van artikel 6, lid 3, punt b), niet van toepassing was. Aangezien de Commissie op grond van de tekst van het initiatief zoals geformuleerd in het verzoek van 5 juli 2019 echter niet kon concluderen dat het voldeed aan het vereiste van artikel 6, lid 3, punt c), verzocht de Commissie de organisatoren hun initiatief te verduidelijken.

Volgens de voorlopige beoordeling van de Commissie leek het initiatief gericht te zijn op de vaststelling van beperkende maatregelen (sancties) van de Unie, waarop artikel 215 VWEU van toepassing is, dat als voorwaarde stelt dat de Raad een besluit vaststelt overeenkomstig hoofdstuk 2 (Specifieke bepalingen betreffende het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid) van titel V van het Verdrag betreffende de Europese Unie. De Commissie legde uit dat zij zonder het voorafgaande besluit van de Raad geen voorstel kan indienen en dat dit voorstel hoe dan ook samen met de hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid zou moeten worden ingediend. Voorts wees zij erop dat uit de tekst van het initiatief niet duidelijk werd of het uitsluitend tot doel had een algeheel invoerverbod op te leggen voor alle producten die afkomstig zijn uit illegale nederzettingen in bezette gebieden dan wel of ook andere vormen van regulering aan de grens van de Unie werden overwogen. Tot slot verzocht de Commissie de organisatoren te verduidelijken of het initiatief gebiedsspecifiek is dan wel een algemeen verbod beoogt, zonder dat het gericht is op een specifiek land of gebied.

Op 17 juli 2021 hebben de organisatoren de diensten van de Commissie een brief gestuurd waarin zij de doelstellingen van hun initiatief verduidelijkten. Zij legden uit ervoor te ijveren dat het handelsbeleid van de EU zich tot rechtsgeldige gebieden beperkt en dat het handelsbeleid van de EU ervoor zorgt dat er geen handel plaatsvindt met gebieden die illegaal bezet of illegaal door geweld verkregen zijn, juist vanwege de beperkingen van het internationaal recht.

De doelstellingen van het initiatief zijn als volgt geformuleerd: “Wij willen handelstransacties met entiteiten van de bezetter die gevestigd zijn of activiteiten ontplooien in bezette gebieden, reguleren door te beletten dat producten vanuit die gebieden op de EU-markt komen. De Commissie moet, als hoedster van de Verdragen, toezien op de samenhang in het beleid van de Unie en op de naleving van de grondrechten en het internationaal recht op alle gebieden van het EU-recht, met inbegrip van het gemeenschappelijk handelsbeleid. De Commissie moet op het gemeenschappelijk handelsbeleid gebaseerde rechtshandelingen voorstellen om te voorkomen dat rechtspersonen uit de EU producten invoeren die afkomstig zijn uit illegale nederzettingen in bezette gebieden, of producten uitvoeren naar dergelijke gebieden, om de integriteit van de interne markt te behouden en niet mee te werken aan of bij te dragen tot de instandhouding van onwettige situaties.”.

Voor zover het initiatief de Commissie verzoekt een voorstel in te dienen voor een rechtshandeling die ervoor moet zorgen dat de Europese Unie geen handel drijft met entiteiten van een bezetter die gevestigd of actief zijn in gebieden die volgens internationaal recht bezet zijn, vraagt het initiatief om een maatregel die ten doel heeft de internationale handel van de EU in het algemeen te regelen, zonder gericht te zijn op een specifiek land of gebied. Volgens vaste rechtspraak valt een maatregel die “specifiek ziet op het internationale handelsverkeer doordat [h]ij in wezen tot doel heeft de handel te bevorderen, te vergemakkelijken of te regelen en daarop een rechtstreeks en onmiddellijk effect heeft” (5) binnen de werkingssfeer van de gemeenschappelijke handelspolitiek en moet hij op artikel 207 VWEU worden gebaseerd. In dit verband lijkt het erop dat voor de maatregel waarin het initiatief voorziet, invoer- en uitvoerverboden of -beperkingen moeten worden vastgesteld ten aanzien van gebieden die volgens het internationaal recht bezet zijn. Een dergelijke maatregel zou dus specifiek verband houden (6) met het internationale handelsverkeer en bijgevolg binnen de werkingssfeer van artikel 207 VWEU vallen, óók als daarmee doelstellingen van buitenlands beleid worden nagestreefd (7) .

Gezien de verduidelijkingen die de organisatoren in hun brief van 17 juli 2021 hebben verstrekt, en het licht gewijzigde initiatief, begrijpt de Commissie dat het gewijzigde initiatief de Commissie verzoekt een voorstel in te dienen voor een rechtshandeling uit hoofde van artikel 207 van het Verdrag, dat ervoor moet zorgen dat er geen handelsverkeer van de Unie plaatsvindt met entiteiten van een bezetter die gevestigd zijn of activiteiten ontplooien in bezette gebieden, en dat het initiatief derhalve vraagt om een handelsmaatregel van algemene aard die niet gericht is op een specifiek land of gebied.

Om potentiële ondertekenaars in staat te stellen de doelstelling van het initiatief zoals dat is geregistreerd, te begrijpen, moet de groep organisatoren ervoor zorgen dat in de gegevens over het initiatief die bekend moeten worden gemaakt in de formulieren in bijlage III bij Verordening (EU) 2019/788 en in het centrale online verzamelsysteem of het individuele online verzamelsysteem, wordt vermeld dat het initiatief vraagt om een maatregel die ten doel heeft om het internationale handelsverkeer van de EU op algemene wijze te regelen en niet gericht is op een specifiek land of gebied.

Derhalve valt geen van de onderdelen van het burgerinitiatief duidelijk buiten het kader van de bevoegdheden van de Commissie om een voorstel in te dienen voor een rechtshandeling van de Unie ter uitvoering van de Verdragen, als bedoeld in artikel 6, lid 3, punt c), van Verordening (EU) 2019/788.

Deze conclusie doet geen afbreuk aan de beoordeling of in dit geval voldaan is aan de concrete feitelijke en materiële voorwaarden voor optreden van de Commissie, met inbegrip van evenredigheid.

Het initiatief is niet kennelijk beledigend, lichtzinnig of ergerlijk en druist niet kennelijk in tegen de waarden van de Unie zoals die in artikel 2 VEU zijn vastgelegd, noch tegen de rechten die zijn vervat in het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie.

Kortom, mits de doelstellingen van het initiatief “Ensuring Common Commercial Policy conformity with EU Treaties and compliance with international law” de gevraagde aanvullende informatie omvatten, voldoet het initiatief aan alle vereisten van artikel 6, lid 3, van Verordening (EU) 2019/788 en moet het derhalve worden geregistreerd,

HEEFT HET VOLGENDE BESLUIT VASTGESTELD:

Artikel 1

Het Europees burgerinitiatief “Ensuring Common Commercial Policy conformity with EU Treaties and compliance with international law” (Zorgen voor conformiteit tussen het gemeenschappelijk handelsbeleid en de EU-verdragen en naleving van het internationaal recht) wordt geregistreerd met de volgende aanvullende informatie over de doelstellingen van het initiatief: “Het initiatief verzoekt de Commissie derhalve een voorstel voor een rechtshandeling in het kader van de gemeenschappelijke handelspolitiek in te dienen die algemeen van aard is en niet op een specifiek land of gebied is gericht.”.

De groep organisatoren publiceert het initiatief zoals het is geregistreerd op de in bijlage III bij Verordening (EU) 2019/788 opgenomen formulieren, alsook in het centrale online verzamelsysteem of het individuele online verzamelsysteem, naargelang het geval.

De Commissie publiceert dezelfde informatie over de reikwijdte van de registratie van het initiatief in het register.