NL Publicatieblad van de Europese Unie L 87/411

GEDELEGEERDE VERORDENING (EU) 2017/588 VAN DE COMMISSIE

van 14 juli 2016

tot aanvulling van Richtlijn 2014/65/EU van het Europees Parlement en de Raad ten aanzien van technische reguleringsnormen met betrekking tot de verhandelingseenheidregeling voor aandelen, representatieve certificaten en beursverhandelde fondsen

(Voor de EER relevante tekst)

DE EUROPESE COMMISSIE,

Gezien het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie,

Gezien Richtlijn 2014/65/EU van het Europees Parlement en de Raad van 15 mei 2014 betreffende markten in financiële instrumenten en tot wijziging van Richtlijn 2002/92/EG en Richtlijn 2011/61/EU (1), en met name artikel 49, leden 3 en 4,

Overwegende hetgeen volgt:

(1) Ten aanzien van bepaalde financiële instrumenten moeten een verhandelingseenheidregeling of minimale verhandelingseenheden worden vastgesteld om voor de ordelijke werking van de markten te zorgen. Met name moet het risico van een steeds kleiner wordende verhandelingseenheid voor aandelen, representatieve certificaten en bepaalde types beursverhandelde fondsen en de impact ervan op de ordelijkheid van de markt worden gecontroleerd door middel van een verplichte verhandelingseenheidregeling.

(2) Wat andere financiële instrumenten betreft, kan, gezien de aard van die instrumenten en de microstructuren van de markten waarop zij worden verhandeld, een verhandelingseenheidregeling niet worden geacht daadwerkelijk bij te dragen tot de ordelijkheid van de markt, waardoor deze instrumenten niet aan de verhandelingseenheidregeling dienen te worden onderworpen.

(3) Met name certificaten worden alleen in bepaalde lidstaten verhandeld. Gezien de kenmerken van die financiële instrumenten en de liquiditeit, schaal en aard van de markten waarop zij worden verhandeld, is een verplichte verhandelingseenheidregeling niet noodzakelijk om te voorkomen dat zich wanordelijke handelsvoorwaarden voordoen.

(4) Andere financiële instrumenten dan eigenvermogensinstrumenten en vastrentende producten worden grotendeels over the counter verhandeld en er worden slechts een beperkt aantal transacties op handelsplatformen verricht. Vanwege de specifieke kenmerken van de liquiditeit van die instrumenten op elektronische platformen en de fragmentatie ervan wordt voor die instrumenten een verplichte verhandelingseenheidregeling evenmin noodzakelijk geacht.

(5) De correlatie tussen op de beurs verhandelde fondsen en de onderliggende eigenvermogensinstrumenten maakt het noodzakelijk een minimale verhandelingseenheid te bepalen voor op de beurs verhandelde fondsen die als onderliggende waarde aandelen en representatieve certificaten hebben. Op de beurs verhandelde fondsen die andere financiële instrumenten dan aandelen of representatieve certificaten als onderliggende waarde hebben, dienen echter niet aan een verplichte verhandelingseenheidregeling te worden onderworpen.

(6) Het is belangrijk dat voor alle op de beurs verhandelde fondsen waarop deze verordening van toepassing is, dezelfde verhandelingseenheidregeling geldt op basis van één enkele liquiditeitsband, ongeacht het gemiddelde dagelijkse aantal transacties erin, zodat het risico van omzeiling van de verhandelingseenheidregeling met betrekking tot die instrumenten wordt verminderd.

(7) De betekenis van de term „qua liquiditeit meest relevante markt” moet worden verduidelijkt voor de toepassing van deze verordening, aangezien Verordening (EU) nr. 600/2014 van het Europees Parlement en de Raad (2) deze term gebruikt ten behoeve van zowel de ontheffing van de referentieprijs als de melding van transacties.

(8) De verhandelingseenheidregeling bepaalt alleen het minimumverschil tussen twee prijsniveaus van met betrekking tot een financieel instrument in het orderboek gezonden orders. Derhalve moet zij gelijk worden toegepast, ongeacht de valuta van het financiële instrument.

(9) De bevoegde autoriteiten moeten kunnen reageren op vooraf bekende gebeurtenissen die leiden tot een verandering in het aantal transacties in een financieel instrument waarbij de toepasselijke verhandelingseenheid misschien niet langer adequaat is. In dat verband dient een specifieke procedure te worden vastgesteld voor het vermijden van wanordelijke marktvoorwaarden die voortvloeien uit beheersdaden die kunnen veroorzaken dat de verhandelingseenheid van één bepaald instrument ongeschikt is. Die procedure dient van toepassing te zijn op beheersdaden die significant van invloed kunnen zijn op de liquiditeit van dat instrument. Bij de beoordeling van de impact van een beheersdaad op een bepaald financieel instrument moeten de bevoegde autoriteiten rekening houden met eerdere beheersdaden met vergelijkbare kenmerken.

(10) Om ervoor te zorgen dat de verhandelingseenheidregeling effectief kan werken en dat marktdeelnemers over voldoende tijd beschikken om de nieuwe vereisten te implementeren, is het aangewezen te voorzien in de verzameling van bepaalde gegevens en in een vroege publicatie van het gemiddeld dagelijks aantal transacties voor elk financieel instrument dat onder deze verordening valt.

(11) Om redenen van consistentie en om de soepele werking van de financiële markten te waarborgen, is het noodzakelijk dat de in deze verordening vastgestelde bepalingen en de gerelateerde nationale bepalingen tot omzetting van Richtlijn 2014/65/EU vanaf dezelfde datum van toepassing zijn. Om te garanderen dat de nieuwe verhandelingseenheidregeling effectief kan werken, moeten sommige bepalingen van deze verordening van toepassing zijn vanaf de datum waarop de verordening in werking treedt.

(12) Deze verordening is gebaseerd op de ontwerpen van technische reguleringsnormen die de Europese Autoriteit voor effecten en markten (ESMA) bij de Commissie heeft ingediend.

(13) De ESMA heeft open publieke raadplegingen gehouden over de ontwerpen van technische reguleringsnormen waarop deze verordening is gebaseerd, de mogelijke daaraan verbonden kosten en baten geanalyseerd en de bij artikel 37 van Verordening (EU) nr. 1095/2010 van het Europees Parlement en de Raad opgerichte Stakeholdergroep effecten en markten om advies verzocht (3),

HEEFT DE VOLGENDE VERORDENING VASTGESTELD:

Artikel 1

De qua liquiditeit meest relevante markt

Voor de toepassing van deze verordening wordt de qua liquiditeit meest relevante markt voor een aandeel of een representatief certificaat geacht de qua liquiditeit meest relevante markt te zijn als bedoeld in artikel 4, lid 1, onder a), van Verordening (EU) nr. 600/2014 en gespecificeerd in artikel 4 van Gedelegeerde Verordening (EU) 2017/587 van de Commissie (4).

Artikel 2

Verhandelingseenheid voor aandelen, representatieve certificaten en beursverhandelde fondsen

(artikel 49, leden 1 en 2, van Richtlijn 2014/65/EU)

1. Handelsplatformen passen op orders in aandelen of representatieve certificaten een verhandelingseenheid toe die gelijk is aan of groter dan die welke overeenstemt met:

a) de liquiditeitsband in de tabel in de bijlage die overeenstemt met het gemiddelde dagelijkse aantal transacties op de qua liquiditeit meest relevante markt voor dat instrument, en

b) de prijsklasse in die liquiditeitsband die overeenstemt met de prijs van de order.

2. In afwijking van lid 1, onder a), passen handelsplatformen, indien de qua liquiditeit meest relevante markt voor een aandeel of een representatief certificaat alleen een handelssysteem exploiteert dat orders matcht op basis van een periodieke veiling en een handelsalgoritme zonder menselijk ingrijpen, de liquiditeitsband toe die overeenstemt met het laagste gemiddelde dagelijkse aantal transacties in de tabel in de bijlage.

3. Handelsplatformen passen op orders in beursverhandelde fondsen een verhandelingseenheid toe die gelijk is aan of groter dan die welke overeenstemt met:

a) de liquiditeitsband in de tabel in de bijlage die overeenstemt met het hoogste gemiddelde dagelijkse aantal transacties, en

b) de prijsklasse in die liquiditeitsband die overeenstemt met de prijs van de order.

4. De vereisten van lid 3 gelden alleen voor beursverhandelde fondsen waarvan de onderliggende financiële instrumenten uitsluitend aandelen zijn die onderworpen zijn aan de verhandelingseenheidregeling in lid 1 of een mand van dergelijke aandelen.

Artikel 3

Gemiddeld dagelijks aantal transacties voor aandelen en representatieve certificaten

(artikel 49, leden 1 en 2, van Richtlijn 2014/65/EU)

1. Tegen 1 maart van het jaar dat volgt op de datum van toepassing van Verordening (EU) nr. 600/2014 en tegen 1 maart van elk jaar daarna berekent de voor een bepaald aandeel of representatief certificaat bevoegde autoriteit bij de bepaling van de qua liquiditeit meest relevante markt voor dat aandeel of representatief certificaat het gemiddelde dagelijkse aantal transacties voor dat financieel instrument in die markt en zorgt zij voor de publicatie van die informatie.

De bevoegde autoriteit bedoeld in de eerste alinea is de bevoegde autoriteit van de qua liquiditeit meest relevante markt als gespecificeerd in artikel 16 van Gedelegeerde Verordening (EU) 2017/590 van de Commissie (5).

2. De in lid 1 bedoelde berekening heeft de volgende kenmerken:

a) zij omvat, voor elk handelsplatform, de volgens de regels van dat handelsplatform uitgevoerde transacties, met uitzondering van de referentieprijs en bilateraal overeengekomen transacties gemarkeerd als vastgesteld in tabel 4 van bijlage I bij Gedelegeerde Verordening (EU) 2017/587 en transacties uitgevoerd op basis van ten minste één order waarvoor een ontheffing voor omvangrijke orders gold en indien de transactieomvang groter is dan de aanzienlijkheidsdrempel als bepaald overeenkomstig artikel 7 van Gedelegeerde Verordening (EU) 2017/587;

b) zij heeft betrekking op het voorafgaande kalenderjaar of, in voorkomend geval, de periode van het voorafgaande kalenderjaar waarin het financieel instrument tot de handel was toegelaten of op een handelsplatform werd verhandeld en de handel erin niet werd opgeschort.

3. De leden 1 en 2 zijn niet van toepassing op aandelen en representatieve certificaten die voor het eerst tot de handel zijn toegelaten of die vier weken of minder vóór het einde van het voorafgaande kalenderjaar voor het eerst op een handelsplatform verhandeld werden.

4. Handelsplatformen passen de verhandelingseenheden toe van de liquiditeitsband die overeenstemt met het gemiddelde dagelijkse aantal transacties als gepubliceerd in overeenstemming met lid 1 vanaf 1 april na die publicatie.

5. Vóór de eerste toelating tot de handel of vóór de eerste dag van de handel in een aandeel of representatief certificaat schat de bevoegde autoriteit van het handelsplatform waar dat financiële instrument voor het eerst tot de handel wordt toegelaten of voor het eerst wordt verhandeld het gemiddelde dagelijkse aantal transacties voor dat handelsplatform, rekening houdend met de eventuele eerdere ervaringen met de handel in dat financiële instrument, alsook de eerdere ervaringen met de handel in financiële instrumenten die geacht worden soortgelijke kenmerken te hebben, en publiceert zij die schatting.

De verhandelingseenheden van de liquiditeitsband die overeenstemt met die gepubliceerde schatting van het gemiddelde dagelijkse aantal transacties zijn van toepassing vanaf de publicatie van die schatting tot de publicatie van het gemiddelde dagelijkse aantal transacties voor dat instrument overeenkomstig lid 6.

6. Niet later dan zes weken na de eerste dag van de handel in het aandeel of representatief certificaat belast de bevoegde autoriteit van het handelsplatform waar het financiële instrument voor het eerst tot de handel werd toegelaten of voor het eerst op een handelsplatform werd verhandeld zich ermee het gemiddelde dagelijkse aantal transacties in dat financieel instrument voor dat handelsplatform te berekenen en te publiceren met gebruikmaking van de gegevens die betrekking hebben op de eerste vier weken van de handel in dat financiële instrument.

De verhandelingseenheden van de liquiditeitsband die overeenstemt met dat gepubliceerde gemiddelde dagelijkse aantal transacties zijn van toepassing vanaf de publicatie totdat een nieuw gemiddeld dagelijkse aantal transacties voor dat instrument is berekend en gepubliceerd overeenkomstig de procedure van de leden 1 tot en met 4.

7. Voor de toepassing van dit artikel wordt het gemiddelde dagelijkse aantal transacties voor een financieel instrument berekend door, voor de relevante periode en het relevante handelsplatform, het totale aantal transacties in dat financieel instrument te delen door het aantal handelsdagen.

Artikel 4

Beheersdaden

(artikel 49, leden 1 en 2, van Richtlijn 2014/65/EU)

Indien een bevoegde autoriteit van oordeel is dat een beheersdaad het gemiddelde dagelijkse aantal transacties in een bepaald financieel instrument kan wijzigen waardoor dit financiële instrument binnen een andere liquiditeitsband komt te vallen, belast de bevoegde autoriteit zich met de bepaling en publicatie van een nieuwe toepasselijke liquiditeitsband voor dat financiële instrument en behandelt zij het alsof het voor het eerst tot de handel wordt toegelaten of voor het eerst op een handelsplatform wordt verhandeld en past zij de procedure toe van artikel 3, leden 5 en 6.

Artikel 5

Overgangsbepalingen

1. De bevoegde autoriteit van het handelsplatform waar een aandeel of representatief certificaat voor het eerst tot de handel is toegelaten of voor het eerst is verhandeld vóór de datum waarop Verordening (EU) nr. 600/2014 van toepassing wordt, verzamelt de noodzakelijke gegevens en belast zich met het berekenen en publiceren van het gemiddelde dagelijkse aantal transacties voor dat financieel instrument en voor dat handelsplatform binnen de volgende tijdsgrenzen:

a) niet later dan vier weken vóór de toepassingsdatum van Verordening (EU) nr. 600/2014 indien de datum waarop aandelen of representatieve certificaten voor het eerst worden verhandeld op een handelsplatform binnen de Unie niet minder dan tien weken vóór de toepassingsdatum van Verordening (EU) nr. 600/2014 valt;

b) niet later dan de toepassingsdatum van Verordening (EU) nr. 600/2014 indien de datum waarop financiële instrumenten voor het eerst op een handelsplatform binnen de Unie worden verhandeld binnen de periode valt die aanvangt tien weken vóór de toepassingsdatum van Verordening (EU) nr. 600/2014 en eindigt op de dag voorafgaand aan de toepassingsdatum van Verordening (EU) nr. 600/2014.

2. De in lid 1, onder a), bedoelde berekeningen worden als volgt uitgevoerd:

a) indien de datum waarop aandelen of representatieve certificaten voor het eerst op een handelsplatform binnen de Unie worden verhandeld, niet minder dan zestien weken vóór de toepassingsdatum van Verordening (EU) nr. 600/2014 valt, wordt de berekening gebaseerd op de gegevens die beschikbaar zijn voor een referentieperiode van veertig weken die aanvangt tweeënvijftig weken vóór de toepassingsdatum van Verordening (EU) nr. 600/2014;

b) indien de datum waarop aandelen of representatieve certificaten voor het eerst op een handelsplatform binnen de Unie worden verhandeld binnen de periode valt die aanvangt zestien weken vóór de toepassingsdatum van Verordening (EU) nr. 600/2014 en eindigt tien weken vóór de toepassingsdatum van Verordening (EU) nr. 600/2014, wordt de berekening gebaseerd op de gegevens die beschikbaar zijn voor de eerste handelsperiode van vier weken van het financiële instrument;

c) indien de datum waarop aandelen of representatieve certificaten voor het eerst op een handelsplatform binnen de Unie worden verhandeld binnen de periode valt, die aanvangt tien weken vóór de toepassingsdatum van Verordening (EU) nr. 600/2014 en eindigt op de dag voorafgaand aan de toepassingsdatum van Verordening (EU) nr. 600/2014, wordt de berekening gebaseerd op de eerdere ervaringen met de handel in de aandelen of representatieve certificaten of andere financiële instrumenten die worden geacht soortgelijke kenmerken als die aandelen of representatieve certificaten te hebben.

3. De verhandelingseenheden van de liquiditeitsband die overeenstemt met het gepubliceerde gemiddelde dagelijkse aantal transacties als bedoeld in lid 1, worden toegepast tot 1 april van het jaar na de toepassingsdatum van Verordening (EU) nr. 600/2014. Gedurende die periode zorgen de bevoegde autoriteiten ervoor dat de verhandelingseenheden voor financiële instrumenten als bedoeld onder b) en c) van lid 2 en waarvoor zij de bevoegde autoriteit zijn, niet tot wanordelijke handelsvoorwaarden bijdragen. Indien een bevoegde autoriteit een risico voor de ordelijke werking van de markten als gevolg van dergelijke verhandelingseenheden vaststelt, bepaalt en publiceert zij voor de relevante financiële instrumenten een geactualiseerd gemiddeld dagelijks aantal transacties om dat risico aan te pakken. Zij doet dit op basis van langere en uitvoerigere historische handelsgegevens voor die instrumenten. De handelsplatformen passen onmiddellijk de liquiditeitsband toe die met dat geactualiseerde gemiddelde dagelijkse aantal transacties overeenstemt. Zij doen dit tot 1 april van het jaar dat volgt op de datum van toepassing van Verordening (EU) nr. 600/2014 of tot een verdere publicatie door de bevoegde autoriteit in overeenstemming met dit lid.

Artikel 6

Inwerkingtreding en toepassing

Deze verordening treedt in werking op de twintigste dag na die van de bekendmaking ervan in het Publicatieblad van de Europese Unie.

Zij is van toepassing met ingang van 3 januari 2018.

Artikel 5 is evenwel van toepassing met ingang van de datum van inwerkingtreding van deze verordening.

Deze verordening is verbindend in al haar onderdelen en is rechtstreeks toepasselijk in elke lidstaat. Gedaan te Brussel, 14 juli 2016. Voor de Commissie De voorzitter Jean-Claude JUNCKER

(1) PB L 173 van 12.6.2014, blz. 349.

(2) Verordening (EU) nr. 600/2014 van het Europees Parlement en de Raad van 15 mei 2014 betreffende markten in financiële instrumenten en tot wijziging van Verordening (EU) nr. 648/2012 (PB L 173 van 12.6.2014, blz. 84).

(3) Verordening (EU) nr. 1095/2010 van het Europees Parlement en de Raad van 24 november 2010 tot oprichting van een Europese toezichthoudende autoriteit (Europese Autoriteit voor effecten en markten), tot wijziging van Besluit nr. 716/2009/EG en tot intrekking van Besluit 2009/77/EG van de Commissie (PB L 331 van 15.12.2010, blz. 84).

(4) Gedelegeerde Verordening (EU) 2017/587 van de Commissie van 14 juli 2016 tot aanvulling van Verordening (EU) nr. 600/2014 van het Europees Parlement en de Raad betreffende markten in financiële instrumenten met technische reguleringsnormen inzake transparantievereisten voor handelsplatformen en beleggingsondernemingen met betrekking tot aandelen, representatieve certificaten, beursverhandelde fondsen, certificaten en andere soortgelijke financiële instrumenten en inzake de verplichting tot uitvoering van transacties in bepaalde aandelen op een handelsplatform of door een beleggingsonderneming met systematische interne afhandeling (zie bladzijde 387 van dit Publicatieblad).

(5) Gedelegeerde Verordening (EU) 2017/590 van de Commissie van 28 juli 2016 tot aanvulling van Verordening (EU) nr. 600/2014 van het Europees Parlement en de Raad met betrekking tot technische reguleringsnormen voor de melding van transacties aan de bevoegde autoriteiten (zie bladzijde 449 van dit Publicatieblad).