*****

RICHTLIJN VAN DE COMMISSIE

van 18 december 1989

tot aanpassing aan de vooruitgang van de techniek van de bijlage bij Richtlijn 88/320/EEG van de Raad inzake de inspectie en de verificatie van de goede laboratoriumpraktijken (GLP)

(90/18/EEG)

DE COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN,

Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Economische Gemeenschap,

Gelet op Richtlijn 88/320/EEG van de Raad van 9 juni 1988 inzake de inspectie en de verificatie van de goede laboratoriumpraktijken (GLP) (1), inzonderheid op artikel 7, lid 2,

Overwegende dat ter bevordering van een uniforme interpretatie in de gehele Gemeenschap de bijlage bij Richtlijn 88/320/EEG moet worden aangepast door de verwijzing naar de OESO-gidsen te vervangen door de volledige tekst daarvan,

HEEFT DE VOLGENDE RICHTLIJN VASTGESTELD:

Artikel 1

De bijlage bij Richtlijn 88/320/EEG wordt vervangen door de bijlage bij deze richtlijn.

Artikel 2

1. De Lid-Staten stellen de nodige wettelijke en bestuursrechtelijke bepalingen vast om uiterlijk op 1 juli 1990 aan deze richtlijn gecombineerd met Richtlijn 88/320/EEG te voldoen. Zij stellen de Commissie hiervan onverwijld in kennis.

2. De Lid-Staten zorgen ervoor dat de tekst van de bepalingen van nationaal recht die zij op het door deze richtlijn bestreken gebied vaststellen aan de Commissie wordt medegedeeld.

Artikel 3

Deze richtlijn is gericht tot de Lid-Staten.

Gedaan te Brussel, 18 december 1989.

Voor de Commissie

Martin BANGEMANN

Vice-Voorzitter

(1) PB nr. L 145 van 11. 6. 1988, blz. 35.

BIJLAGE

»BIJLAGE

De bepalingen met betrekking tot de inspectie en de verificatie van goede laboratoriumpraktijken die samengevat zijn in de bijlagen A en B van deze richtlijn, zijn die welke respectievelijk gevat zijn in de bijlagen 1 (de leidraad voor de procedures voor het toezicht op de naleving van goede laboratoriumpraktijk) en 2 (de leidraad voor de uitvoering van laboratoriuminspecties en study audits) van de voorlopige Raadsbesluiten en -aanbevelingen inzake de naleving van de beginselen van goede laboratoriumpraktijk (OECD ENV/CHEM/CM/88/15 - eerste herziening).

BIJLAGE A

LEIDRAAD VOOR PROCEDURES VOOR HET TOEZICHT OP DE NALEVING VAN GOEDE LABORATORIUMPRAKTIJK (GLP)

Om de wederzijdse erkenning van de gegevens die bestemd zijn voor de bevoegde autoriteiten van de Lid-Staten van de OESO te vergemakkelijken, is het van essentieel belang dat de procedures voor het toezicht op de naleving van GLP worden geharmoniseerd en dat de kwaliteit en accuratesse ervan vergelijkbaar zijn.

Deze annex is bedoeld om de Lid-Staten van de OESO gedetailleerde praktische richtsnoeren te verschaffen voor de structuur, mechanismen en werkwijzen die zij zouden moeten aannemen als zij nationale programma's voor toezicht op de naleving van GLP opzetten, om te bewerkstelligen dat deze programma's internationaal kunnen worden aanvaard.

Men erkende dat de Lid-Staten GLP-beginselen zouden moeten aannemen en procedures voor het toezicht op de naleving ervan zouden moeten vaststellen gebaseerd op de nationale wettelijke en bestuursrechtelijke gebruiken en gebaseerd op de prioriteiten die ze geven aan bij voorbeeld in eerste instantie en in een later stadium te behandelen categorieën chemicaliën en soorten onderzoeken.

Aangezien het mogelijk is dat er Lid-Staten zijn die vanwege hun wettelijk kader voor het toezicht op chemicaliën meer dan één instantie voor GLP-toezicht instellen, is het mogelijk dat er meer dan één programma voor de naleving van GLP wordt opgezet. De in de volgende paragrafen beschreven richtlijnen gelden, voor zover van toepassing, voor elk van deze instanties en programma's voor de naleving.

TERMINOLOGIE

De begripsomschrijvingen die worden gegeven in »OECD Principles of Good Laboratory Practices", aangenomen in artikel 1 van Richtlijn 87/18/EEG van de Raad (1), gelden ook voor dit document. Daarnaast zijn de volgende definities van toepassing:

GLP Principles: beginselen van goede laboratoriumpraktijk die in overeenstemming zijn met de OESO-beginselen van goede laboratoriumpraktijk zoals aangenomen in artikel 1 van Richtlijn 87/18/EEG.

Toezicht op de naleving van GLP: de regelmatige inspectie van laboratoria en/of audit van studies, om na te gaan of de GLP-beginselen worden nageleefd.

(Nationaal) programma voor de naleving van GLP: het door een Lid-Staat opgestelde programma voor toezicht op de naleving van GLP door laboratoria op zijn grondgebied door middel van inspecties en study audits.

(Nationale) instantie voor GLP-toezicht: een in een Lid-Staat gevestigd beheerslichaam dat belast is met het toezicht op de naleving van GLP door laboratoria op diens grondgebied en met andere taken in verband met GLP, die eventueel op nationaal niveau worden vastgesteld; in een Lid-Staat kunnen verscheidene van dergelijke lichamen gevestigd zijn.

Laboratoriuminspectie: een onderzoek ter plaatse van de werkwijzen en praktijken van de onderzoekinstelling, om te beoordelen in welke mate de GLP-beginselen worden nageleefd. Bij deze inspecties worden de bestuursorganisatie en werkwijzen van het laboratorium onderzocht, worden gesprekken gevoerd met de voornaamste technische medewerkers en worden de kwaliteit en integriteit van de door de instelling verkregen gegevens beoordeeld, waarna hierover verslag wordt uitgebracht.

Study audit: een vergelijking van de onbewerkte gegevens en bijbehorende aantekeningen met het interim- of eindrapport, om na te gaan of de onbewerkte gegevens nauwgezet in het rapport zijn verwerkt, om na te gaan of de onderzoeken zijn uitgevoerd in overeenstemming met het studieplan en de standaardwerkvoorschriften (SOP's), om aanvullende informatie te verkrijgen die niet in het rapport is vermeld en om vast te stellen of bij het verkrijgen van de gegevens methodes zijn toegepast die afbreuk doen aan de geldigheid ervan.

Inspecteur: iemand die de laboratoriuminspecties uitvoert namens de (nationale) instantie voor GLP-toezicht.

GLP-status: de mate waarin een laboratorium de GLP-beginselen naleeft volgens het oordeel van de (nationale) instantie voor GLP-toezicht.

Bevoegde autoriteit: een nationaal lichaam met wettelijke verantwoordelijkheid voor bepaalde aspecten van het toezicht op chemicaliën.

ONDERDELEN VAN PROCEDURES VOOR TOEZICHT OP DE NALEVING VAN GLP

Nationale regelgeving

Een (nationaal) programma voor de naleving van GLP dient te worden beheerd door een volgens de regels ingesteld beheersorgaan, met een welomschreven wettelijke status, dat kan beschikken over het nodige personeel en dat werkt binnen een welomschreven regelgevend kader.

De Lid-Staten dienen:

- ervoor te zorgen dat de nationale instantie voor GLP-toezicht rechtstreeks verantwoordelijk is voor een adequaat »team" van inspecteurs met de nodige technische/wetenschappelijke deskundigheid, dan wel dat deze instantie uiteindelijk verantwoordelijk is voor zo'n team;

- documenten te publiceren betreffende het vaststellen van GLP-beginselen op hun grondgebied;

- documenten te publiceren met nadere gegevens over het programma voor de naleving van GLP, waaronder gegevens over het wettelijke of regelgevende kader waarbinnen het programma wordt uitgevoerd en verwijzingen naar gepubliceerde wetten, normgevende documenten (bij voorbeeld voorschriften, uitvoeringsbesluiten), inspectievoorschriften, richtsnoeren, enz.;

- gegevens bij te houden over geïnspecteerde laboratoria (en de GLP-status) en studies waarvoor een audit is uitgevoerd.

Om internationale betrekkingen en contacten te bevorderen, wordt aan de Lid-Staten verzocht de OESO en de andere Lid-Staten (bij voorbeeld via de OECD Complementary Information Exchange Procedure) in kennis te stellen van de aard en beschikbaarheid van de opgestelde documentatie over GLP en van het adres en telefoonnummer van de (nationale) instantie voor GLP-toezicht.

Vertrouwelijkheid

Instanties voor GLP-toezicht hebben toegang tot gegevens met commerciële waarde; in voorkomend geval kan het zelfs nodig zijn dat zij commercieel gevoelige documenten meenemen uit een laboratorium of dat zij in hun rapporten in detail naar deze documenten verwijzen.

De Lid-Staten dienen:

- maatregelen te treffen om ervoor te zorgen dat de vertrouwelijkheid in acht wordt genomen, niet alleen door inspecteurs, maar door eenieder die toegang heeft tot vertrouwelijke informatie als gevolg van activiteiten in verband met het toezicht op de naleving van GLP;

- ervoor te zorgen dat, tenzij alle commercieel gevoelige en vertrouwelijke informatie geschrapt is, verslagen van laboratoriuminspecties en study audits uitsluitend ter beschikking worden gesteld van de bevoegde autoriteiten en, in voorkomend geval, de geïnspecteerde laboratoria, de laboratoria betrokken bij de study audits en/of de opdrachtgevers.

Desgevraagd dienen de namen van laboratoria die worden geïnspecteerd in het kader van een (nationaal) programma voor de naleving van GLP, de mate waarin zij de GLP-beginselen naleven en de data van de inspecties aan instanties voor GLP-toezicht in andere Lid-Staten ter beschikking te worden gesteld.

Personeel en opleiding

Instanties voor GLP-toezicht dienen:

- ervoor te zorgen dat er een voldoende aantal inspecteurs beschikbaar is.

Het vereiste aantal inspecteurs is afhankelijk van:

a) het aantal laboratoria dat bij het nationaal programma voor de naleving van GLP betrokken is;

b) de frequentie waarmee de GLP-status van de laboratoria moet worden beoordeeld;

c) het aantal en de complexiteit van de door de betrokken laboratoria verrichte studies;

d) het aantal door de bevoegde instanties gevraagde bijzondere inspecties of audits.

- ervoor te zorgen dat de inspecteurs over de nodige kwalificaties en opleiding beschikken.

De inspecteurs dienen te beschikken over kwalificaties en praktische ervaring op het gebied van de uiteenlopende wetenschappelijke disciplines die voor het onderzoeken van chemicaliën van belang zijn. De instanties voor GLP-toezicht dienen:

a) ervoor te zorgen dat er voorzieningen worden getroffen om inspecteurs de nodige opleidingen te bieden, waarbij rekening wordt gehouden met hun individuele kwalificaties en ervaring;

b) contacten en, waar nodig, gezamenlijke opleidingsactiviteiten, met het personeel van nationale instanties voor GLP-toezicht in andere Lid-Staten te stimuleren, ten einde de internationale harmonisatie bij de interpretatie en toepassing van GLP-beginselen, en het toezicht op de naleving van dergelijke beginselen, te bevorderen.

- erop toe te zien dat het inspectiepersoneel geen financiële of andere belangen heeft in de geïnspecteerde laboratoria, de studies waarvoor een audit wordt uitgevoerd of de bedrijven die opdracht geven voor dergelijke studies.

- de inspecteurs een passend legitimatiebewijs te verschaffen (bij voorbeeld een identiteitskaart). Inspecteurs kunnen:

- deel uitmaken van het personeel in vaste dienst van de nationale instantie voor GLP-toezicht;

- deel uitmaken van het personeel in vaste dienst van een instelling die los staat van de nationale instantie voor GLP-toezicht; of

- op contract of anderszins door de nationale instantie voor GLP-toezicht zijn aangenomen om inspecties te verrichten of audits van studies uit te voeren.

In de laatste twee gevallen dient de uiteindelijke verantwoordelijkheid voor het vaststellen van de GLP-status van de laboratoria en van de kwaliteit/aanvaardbaarheid van een study audit te berusten bij de (nationale) instantie voor GLP-toezicht, die in voorkomend geval tevens dient te zorgen voor eventuele maatregelen op grond van de resultaten van de laboratoriuminspecties of de study audits.

Nationale programma's voor de naleving van GLP

Het toezicht op de naleving van GLP heeft tot doel vast te stellen of de laboratoria voor de uitvoering van studies de GLP-beginselen zijn nagekomen en of zij kunnen garanderen dat de verkregen gegevens van voldoende kwaliteit zijn. Zoals hierboven vermeld dienen de Lid-Staten nadere gegevens over hun nationaal programma voor de naleving van GLP bekend te maken. Dit houdt onder meer in dat:

- toepassingsgebied en omvang van het programma moeten worden omschreven.

Een nationaal programma voor de naleving van GLP kan betrekking hebben op slechts een beperkte categorie chemicaliën, bij voorbeeld industriële chemicaliën, bestrijdingsmiddelen, geneesmiddelen, enz., maar ook alle chemicaliën omvatten. Wat het toepassingsgebied van het toezicht betreft, dienen zowel de categorieën chemicaliën als de soorten onderzoeken, bij voorbeeld fysisch, chemisch, toxicologisch en/of ecotoxicologisch, te worden vermeld.

- moet worden aangegeven op grond van welke regeling laboratoria onder het programma voor de naleving van GLP vallen.

Het is mogelijk dat het dwingend is voorgeschreven GLP-beginselen na te leven voor gegevens over de veiligheid voor gezondheid en milieu die in het kader van toelating of kennisgeving worden gebruikt. Laboratoria moeten de mogelijkheid hebben een inspectie op naleving van de GLP-beginselen zelf aan te vragen bij de betrokken (nationale) instantie voor GLP-toezicht.

- informatie moet worden verstrekt over categorieën laboratoriuminspecties/study audits.

In een nationaal programma voor de naleving van GLP dienen

a) routinematige laboratoriuminspecties plaats te vinden - d.w.z. het normale toezicht op laboratoria, in principe eens in de twee jaar. Deze inspecties behelzen een algemene inspectie van het laboratorium en een (beperkte) study audit van een lopende of voltooide studie;

b) bijzondere laboratoriuminspecties/study audits te worden uitgevoerd op verzoek van een bevoegde instantie - bij voorbeeld inspecties/study audits op grond van vragen in verband met de indiening van gegevens bij een bevoegde instantie.

- moet worden aangegeven over welke bevoegdheden inspecteurs beschikken wat betreft hun toegang tot laboratoria en tot gegevens waarover laboratoria beschikken.

Hoewel inspecteurs gewoonlijk niet tegen de wens van de laboratoriumleiding laboratoria zullen willen betreden, kunnen er zich omstandigheden voordoen, waaronder toegang tot de laboratoria en de gegevens van essentieel belang zijn voor de bescherming van de volksgezondheid of het milieu. Voor dergelijke gevallen dienen de bevoegdheden waarover de nationale instantie voor GLP-toezicht beschikt, te worden afgebakend.

- de procedures voor laboratoriuminspecties en study audits met het oog op het toezicht op de naleving van GLP moeten worden beschreven.

In de documentatie dient te worden aangegeven welke werkwijzen zullen worden gehanteerd om zowel de organisatorische aspecten als de omstandigheden waaronder de planning, uitvoering, voortgangsbewaking en rapportage van de laboratoriumstudies plaatsvinden, worden onderzocht. In bijlage B van deze richtlijn worden richtsnoeren voor dergelijke werkwijzen gegeven.

- wordt omschreven welke maatregelen kunnen worden getroffen naar aanleiding van inspecties en study audits.

Verdere afhandeling van laboratoriuminspecties en study audits

Nadat een laboratoriuminspectie of study audit heeft plaatsgevonden, dient de inspecteur een schriftelijk verslag over zijn bevindingen op te stellen.

De Lid-Staten dienen maatregelen te treffen indien tijdens of na een laboratoriuminspectie of study audit blijkt dat GLP-beginselen niet worden nageleefd. De aangepaste maatregelen dienen te worden beschreven in documenten van de (nationale) instantie voor GLP-toezicht.

Indien bij een laboratoriuminspectie of study audit slechts geringe afwijkingen van de GLP-beginselen worden geconstateerd, wordt het laboratorium verzocht deze kleine afwijkingen te corrigeren. Eventueel kan het nodig zijn dat de inspecteur, op een passend tijdstip, de faciliteit opnieuw bezoekt om te controleren of de veranderingen zijn doorgevoerd. Indien geen of slechts kleine afwijkingen zijn gevonden, kunnen de nationale instanties voor GLP-toezicht:

- een verklaring afgeven dat het laboratorium geïnspecteerd is en dat gebleken is dat het overeenkomstig de GLP-beginselen functioneert. Hierbij worden de datum van inspectie en, in voorkomend geval, de op dat tijdstip geïnspecteerde categorieën onderzoeken in dat laboratorium vermeld; dergelijke verklaringen kunnen worden gebruikt ter informatie van instanties voor nationaal GLP-toezicht in andere Lid-Staten,

en/of

- de bevoegde instantie, die om een study audit verzocht heeft, een gedetailleerd verslag van de resultaten aanbieden.

Indien ernstige afwijkingen worden gevonden, hangen de door de nationale instanties voor GLP-toezicht te treffen maatregelen af van de specifieke omstandigheden van het betrokken geval en van de wettelijke of bestuursrechtelijke bepalingen op grond waarvan in het betrokken land het GLP-toezicht is opgezet. Voorbeelden van mogelijke maatregelen zijn:

- de afgifte van een verklaring met details van de gevonden gebreken of tekortkomingen die afbreuk kunnen doen aan de geldigheid van de in het laboratorium verrichte studies;

- opschorting van laboratoriuminspecties of study audits van een laboratorium en, indien administratief mogelijk, bij voorbeeld verwijdering van het laboratorium uit het programma voor de naleving van GLP of uit eventuele lijsten of registers van laboratoria die zijn onderworpen aan GLP-inspecties;

- te eisen dat een verklaring met een gedetailleerde omschrijving van de afwijkingen aan bepaalde rapporten van studies wordt gehecht;

- gerechtelijke maatregelen, als dit op grond van de omstandigheden geboden is en op grond van de wettelijke/bestuursrechtelijke procedures mogelijk is.

Indien ernstige afwijkingen worden gevonden die bepaalde studies nadelig kunnen hebben beïnvloed, overweegt de nationale instantie voor GLP-toezicht de noodzaak om de betrokken bevoegde autoriteiten of instanties voor GLP-toezicht in andere Lid-Staten hiervan in kennis te stellen.

Beroepsprocedures

Gewoonlijk zullen problemen of meningsverschillen tussen inspecteurs en laboratoriumleiding in de loop van laboratoriuminspectie of study audit worden opgelost. In voorkomend geval zal het echter niet altijd mogelijk zijn overeenstemming te bereiken. Derhalve dient te worden voorzien in een procedure aan de hand waarvan een laboratorium bezwaar kan maken tegen de resultaten van een laboratoriuminspectie of study audit in het kader van het toezicht op de naleving van GLP en/of tegen de maatregelen die de instanties voor GLP-toezicht op grond daarvan willen nemen.

(1) PB nr. L 15 van 17. 1. 1987, blz. 29.

BIJLAGE B

LEIDRAAD VOOR DE UITVOERING VAN LABORATORIUMINSPECTIES EN STUDY AUDITS

INLEIDING

Deze bijlage heeft tot doel richtsnoeren te geven voor de uitvoering van laboratoriuminspecties en study audits die door de Lid-Staten van de OESO onderling kunnen worden erkend.

Ze heeft hoofdzakelijk betrekking op laboratoriuminspecties, een activiteit die een groot deel van de tijd van de GLP-inspecteurs in beslag neemt. Veelal zal als onderdeel van een laboratoriuminspectie een beperkte study audit of »review" plaatsvinden; daarnaast zullen evenwel van tijd tot tijd ook study audits moeten worden verricht op verzoek van bij voorbeeld een bevoegde autoriteit. Algemene richtsnoeren voor de uitvoering van study audits worden gegeven aan het einde van deze bijlage.

Laboratoriuminspecties worden uitgevoerd om vast te stellen in welke mate laboratoria en de daar uitgevoerde studies voldoen aan de GLP-beginselen en om de betrouwbaarheid van de gegevens vast te stellen ten einde te garanderen dat de resulterende gegevens van voldoende kwaliteit zijn voor beoordeling en besluitvorming door nationale bevoegde autoriteiten. Naar aanleiding van de laboratoriuminspecties worden rapporten uitgebracht, waarin wordt beschreven in welke mate een laboratorium voldoet aan de GLP-beginselen. De laboratoriuminspecties dienen regelmatig op routinebasis plaats te vinden, ten einde een registratie van de GLP-status van een laboratorium op te zetten en bij te houden.

TERMINOLOGIE

De begripsomschrijvingen die worden gegeven in »OECD Principles of Good Laboratory Practice", aangenomen in artikel 1 van Richtlijn 87/18/EEG en in bijlage A van deze richtlijn gelden ook voor deze bijlage.

LABORATORIUMINSPECTIES

Inspecties van de naleving van de GLP-beginselen kunnen plaatsvinden in elke onderzoekinstelling die met het oog op de regelgeving gegevens over de veiligheid voor gezondheid of milieu produceert. In voorkomend geval moeten de inspecteurs een audit uitvoeren van gegevens over de fysische, chemische, toxicologische of ecotoxicologische eigenschappen van een stof of preparaat. In bepaalde gevallen kan het nodig zijn dat de inspecteurs een beroep doen op deskundigen op specifieke vakgebieden.

De grote diversiteit van de instellingen (zowel wat de fysieke indeling als wat de bestuursorganisatie betreft) en de verscheidenheid aan soorten studies, waarmee de inspecteurs te maken krijgen, hebben tot gevolg dat inspecteurs hun eigen beoordelingsvermogen dienen te gebruiken om vast te stellen in welke mate en omvang aan de beginselen van GLP wordt voldaan. Desondanks dienen de inspecteurs bij de beoordeling of in een bepaald laboratorium of bij een bepaalde studie de betrokken beginselen in voldoende mate zijn nageleefd, te streven naar een consequente werkwijze.

In dit hoofdstuk wordt richting gegeven aan de inspectie van de verschillende onderdelen van de onderzoekinstelling, haar personeel en de werkwijzen die waarschijnlijk door de inspecteurs worden onderzocht. Voor elk onderdeel is er een toelichting van het doel, alsmede een illustratieve lijst van specifieke aspecten die tijdens een inspectie aan de orde zouden kunnen komen. De lijsten hebben niet de pretentie van volledigheid en dienen ook niet als zodanig te worden beschouwd.

De inspecteurs dienen zich niet bezig te houden met de noodzaak of de doelstellingen van het onderzoek of met de interpretatie van de resultaten van onderzoek, voorzover dat de risico's voor de volksgezondheid of het milieu betreft. Dit valt onder de verantwoordelijkheid van de autoriteiten bij wie deze gegevens met het oog op de regelgeving worden ingediend.

Het valt niet te vermijden dat laboratoriuminspecties en study audits de normale gang van zaken in een laboratorium verstoren. Daarom moeten inspecteurs hun werkzaamheden zorgvuldig plannen en, voor zover mogelijk, rekening houden met de wensen van de laboratoriumleiding in verband met het tijdstip van de bezoeken aan bepaalde delen van de laboratoria.

De inspecteurs zullen tijdens hun inspecties en study audits toegang hebben tot vertrouwelijke, commercieel waardevolle informatie. Het is van essentieel belang dat zij garanderen dat deze informatie uitsluitend ter kennis van bevoegd personeel komt. Hun verantwoordelijkheden in dit verband worden vastgelegd in hun nationale procedures voor toezicht op de naleving van GLP. INSPECTIEPROCEDURES

Voorbereiding

Doel: de inspecteur op de hoogte brengen van de organisatiestructuur, de ruimtelijke indeling van de gebouwen en de verscheidenheid aan onderzoek van de instelling die zal worden geïnspecteerd.

Voordat zij een laboratoriuminspectie of study audit verrichten, dienen inspecteurs zich op de hoogte te stellen omtrent de te bezoeken instelling. De informatie die over een instelling beschikbaar is, moet worden doorgenomen. Deze informatie kan bestaan uit eerdere inspectierapporten, de indeling van de onderzoekinstelling, organisatieschema's, onderzoekrapporten, protocollen en curricula vitae (CV) van de voornaamste personeelsleden. Uit dergelijke documenten wordt informatie verkregen over:

- het type, de omvang en de indeling van de instelling;

- de verscheidenheid aan onderzoek, waarmee men tijdens de inspectie naar alle waarschijnlijkheid te maken krijgt;

- de organisatiestructuur van de instelling.

Met name dienen de inspecteurs aandacht te schenken aan eventuele tekortkomingen die bij eerdere inspecties gebleken zijn. Wanneer geen eerdere laboratoriuminspecties hebben plaatsgevonden, kan een oriënterend bezoek plaatsvinden om relevante informatie te verkrijgen.

Aan de laboratoria dient te worden meegedeeld op welke datum en op welk tijdstip de inspecteurs zullen komen, wat het doel van hun bezoek is en hoelang zij naar verwachting zullen blijven. Zodoende kunnen de laboratoria ervoor zorgen dat het nodige personeel en de gewenste documentatie beschikbaar zijn. Indien specifieke documenten of aantekeningen moeten worden onderzocht, kan het nuttig zijn dit van tevoren aan het laboratorium mede te delen, zodat zij tijdens de laboratoriuminspectie onmiddellijk beschikbaar zijn.

Openingsgesprek

Doel: de leiding en het personeel van de instelling in kennis stellen van de reden van de inspectie of study audit die zal plaatsvinden en aangeven om welke delen van het laboratorium, voor audit geselecteerd onderzoek, documenten en medewerkers het waarschijnlijk zal gaan.

De administratieve en praktische details van een laboratoriuminspectie of study audit dienen aan het begin van het bezoek te worden besproken met de leiding van de instelling. Tijdens het openingsgesprek moeten de inspecteurs:

- het doel en de reikwijdte van het bezoek uiteenzetten;

- aangeven welke documentatie nodig is voor de laboratoriuminspectie, bij voorbeeld lijsten van lopend en voltooid onderzoek, onderzoekplannen, standaardwerkvoorschriften en onderzoekrapporten. Bij deze gelegenheid dient overeenstemming te worden bereikt over de toegang tot relevante documenten en moeten zo nodig regelingen worden getroffen voor het kopiëren daarvan;

- een duidelijk inzicht krijgen in de organisatiestructuur en het personeelsbestand van de instelling;

- informeren of er tegelijkertijd onderzoeken waarvoor de GLP-beginselen gelden en onderzoeken waarvoor dit niet het geval is, worden uitgevoerd;

- een eerste keuze maken uit de delen van de instelling die tijdens de laboratoriuminspectie zullen worden onderzocht;

- aangeven welke documenten en specimina nodig zijn voor de audit van lopend of voltooid onderzoek.

Alvorens een inspectie verder uit te voeren, is het raadzaam dat de inspecteur contact opneemt met de kwaliteitsbewakingsafdeling van het laboratorium.

Over het algemeen zal het nuttig zijn dat inspecteurs tijdens de inspectie van een instelling worden vergezeld door een lid van de kwaliteitsbewakingsafdeling van de instelling.

Inspecteurs kunnen verlangen dat zij de beschikking krijgen over een vertrek waar zij documenten kunnen onderzoeken en andere activiteiten kunnen verrichten.

Organisatie en personeel

Doel: nagaan of de omvang en de kwalificaties van het personeelsbestand en ook de ondersteunende diensten van de onderzoekinstelling voldoen aan de eisen die op grond van de aard en de hoeveelheid van het uitgevoerde onderzoek kunnen worden gesteld, of de organisatorische structuur aan de eisen voldoet en of het beleid van de leiding ten aanzien van opleiding en bescherming van de gezondheid van het personeel in overeenstemming is met het onderzoek dat in de instelling plaatsvindt.

De leiding dient te worden verzocht bepaalde documenten te verstrekken, bij voorbeeld:

- plattegronden;

- schematische overzichten van de bestuurlijke en de wetenschappelijke organisatie van de instelling;

- CV's van de belangrijkste medewerkers die betrokken zijn bij de voor de study audits geselecteerde typen onderzoek;

- lijst(en) van lopend en voltooid onderzoek met informatie over het type onderzoek, begin-/einddata, testsysteem, toedieningswijze en naam van de study director; - beleid inzake personeelsopleiding en bescherming van de gezondheid, indien een dergelijk beleid is uitgewerkt;

- gegevens over de opleiding van het personeel, voor zover beschikbaar;

- een index voor de standaardwerkvoorschriften (SOP's - Standard Operating Procedures) van de instelling;

- specifieke standaardwerkvoorschriften in verband met het onderzoek of de werkwijzen die worden geïnspecteerd of waarvoor een audit wordt uitgevoerd;

- lijst(en) van personen die leiding geven aan de onderzoeken waarvoor een audit wordt uitgevoerd (study directors).

De inspecteur controleert met name:

- lijsten van lopend en voltooid onderzoek om het niveau van de door het laboratorium uitgevoerde werkzaamheden te beoordelen;

- de identiteit en de kwalificaties van de study directors, het hoofd van de kwaliteitsbewakingsafdeling en ander belangrijk personeel;

- of er standaardwerkvoorschriften zijn voor alle relevante onderzoekgebieden.

Kwaliteitsbewakingsprogramma

Doel: nagaan of de regelingen die worden gebruikt om de leiding te verzekeren dat het laboratoriumonderzoek overeenkomstig de GLP-beginselen wordt uitgevoerd, toereikend zijn.

Het hoofd van de afdeling voor kwaliteitsbewaking (QA, Quality Assurance) moet worden verzocht uiteen te zetten welke systemen en methodes worden gebruikt voor inspecties en voortgangsbewaking van onderzoek in het kader van de kwaliteitsbewaking en welk systeem wordt gebruikt om de waarnemingen die ten behoeve van kwaliteitsbewaking worden gedaan, vast te leggen. De inspecteurs controleren:

- de kwalificaties van het hoofd van de afdeling voor kwaliteitsbewaking en van alle personeel van deze afdeling;

- of de afdeling voor kwaliteitsbewaking onafhankelijk van het bij het onderzoek betrokken personeel functioneert;

- hoe de afdeling voor kwaliteitsbewaking inspecties plant en uitvoert en de aangegeven kritieke fasen in een onderzoek controleert en welke middelen er beschikbaar zijn voor inspecties en toezicht ten behoeve van kwaliteitsbewaking;

- of er, indien de onderzoeken zo kort duren dat het niet haalbaar is elk onderzoek afzonderlijk te controleren, voorzieningen zijn getroffen om steekproefsgewijze controles te verrichten;

- de omvang en diepgang van de kwaliteitsbewaking in alle fasen van de uitvoering van het onderzoek;

- de kwaliteitsbewakingsprocedures die worden gevolgd om het eindrapport te controleren op overeenstemming met de onbewerkte gegevens;

- of de leiding rapporten ontvangt van de afdeling voor kwaliteitsbewaking over problemen die afbreuk kunnen doen aan de kwaliteit of betrouwbaarheid van een onderzoek;

- de maatregelen die de afdeling voor kwaliteitsbewaking treft, indien er afwijkingen worden gevonden;

- de eventuele rol van de afdeling voor kwaliteitsbewaking, als onderzoek of delen van onderzoek plaatsvinden in contractlaboratoria;

- de eventuele rol van de afdeling voor kwaliteitsbewaking bij de beoordeling, herziening en bijwerking van de standaardwerkvoorschriften.

Faciliteiten

Doel: nagaan of de omvang, de bouw, het ontwerp en de lokatie van de onderzoekinstelling voldoen aan de eisen van het onderzoek dat daar wordt uitgevoerd.

De inspecteur controleert of:

- het ontwerp is berekend op een voldoende mate van scheiding, zodat bij voorbeeld te testen stoffen, dieren, voeders, pathologische specimina, enz. van een bepaald onderzoek niet met die van een ander kunnen worden verward;

- er goed functionerende procedures voor klimaatbewaking en -registratie zijn op nauw luisterende gebieden zoals ruimten voor dieren en andere biologische testsystemen, opslagruimten voor te testen stoffen en laboratoriumruimten;

- de algemene gang van zaken in de verschillende faciliteiten goed is en er, zo nodig, procedures zijn voor de bestrijding van ongewenste organismen.

Verzorging, huisvesting en onderbrenging van biologische testsystemen

Doel: indien in de onderzoekinstelling onderzoek wordt verricht, waarbij dieren of andere biologische testsystemen worden gebruikt, nagaan of de ondersteunende voorzieningen en omstandigheden voor de verzorging, huisvesting en onderbrenging ervan toereikend zijn om stress en andere problemen die het testsysteem en dus de kwaliteit van de gegevens kunnen beïnvloeden, te vermijden.

Het is mogelijk dat in een onderzoekinstelling onderzoeken worden verricht waarvoor een verscheidenheid aan dier- of plantesoorten, alsmede microbiële of andere cellulaire of subcellulaire systemen nodig is. De aard van de gebruikte testsystemen is bepalend voor de aspecten van de verzorging, huisvesting of onderbrenging die door de inspecteur worden gecontroleerd. Afhankelijk van de testvereisten beoordeelt de inspecteur of: - er voldoende voorzieningen zijn voor de gebruikte biologische testsystemen en voor de onderzoekvereisten;

- er regelingen zijn om dieren en planten die in de instelling worden binnengebracht onder quarantaine te stellen en of deze regelingen naar behoren functioneren;

- er regelingen zijn om dieren (of zo nodig andere elementen van een testsysteem), waarvan bekend is of vermoed wordt dat zij ziek zijn of dragers van een ziekte zijn, te isoleren;

- gezondheid, gedrag en andere aspecten, al naar gelang van het testsysteem, voldoende worden gecontroleerd en geregistreerd;

- de apparatuur om de voor elk biologisch testsysteem vereiste omgevingscondities te handhaven adequaat, goed onderhouden en doelmatig is;

- dierenkooien, rekken, tanks en andere behuizingen alsmede bijkomende uitrusting voldoende schoon worden gehouden;

- analyses om de omgeving en ondersteunende systemen te controleren naar behoren worden verricht;

- er voorzieningen zijn voor de verwijdering en vernietiging van dierlijk afval en afval van de testsystemen, welke zodang functioneren dat overlast van ongedierte, stank, de kans op ziekten en milieuvervuiling minimaal zijn;

- er opslagruimtenten zijn voor diervoeders of soortgelijke materialen voor alle testsystemen; of deze ruimten niet worden gebruikt voor de opslag van andere materialen, zoals te testen stoffen, bestrijdingsmiddelen of desinfecterende middelen en of zij gescheiden zijn van de ruimten waar dieren gehuisvest zijn of andere biologische testsystemen gehouden worden;

- opgeslagen voeders en strooisel beschermd zijn tegen aantasting als gevolg van slechte omgevingsinvloeden, ongedierte of besmetting.

Apparatuur, materialen, reagentia en specimina

Doel: nagaan of het laboratorium beschikt over goed opgestelde operationele apparatuur, of hoeveelheid en capaciteit hiervan voldoende zijn voor de onderzoeken die in de instelling worden verricht en of de materialen, reagentia en specimina naar behoren worden geëtiketteerd, gebruikt en opgeslagen.

De inspecteur controleert of:

- de apparatuur schoon is en in goede staat verkeert;

- werking, onderhoud, standaardisatie en calibratie van de apparatuur worden geregistreerd;

- materialen en chemicaliën naar behoren zijn geëtiketteerd en bij de juiste temperatuur zijn opgeslagen en of vervaldata niet worden overschreden. Op etiketten van reagentia dienen herkomst, identiteit, concentratie en/of andere eventuele nuttige informatie te worden vermeld;

- specimina goed worden geïdentificeerd naar testsysteem, onderzoek, aard en datum van verzameling;

- de gebruikte apparaten en materialen de testsystemen niet beïnvloeden.

Testsystemen

Doel: nagaan of er goede procedures zijn voor de behandeling en controle van de verscheidenheid aan testsystemen die nodig zijn voor het in de instelling verrichte onderzoek, bij voorbeeld chemische en fysische systemen, cellulaire en microbiële systemen, planten of dieren.

Fysische en chemische systemen

De inspecteur controleert of:

- de stabiliteit van de te testen stoffen en de referentiestoffen bepaald werd en of de in de onderzoekplannen gespecificeerde referentiestoffen zijn gebruikt, indien dit op grond van de onderzoekplannen nodig is;

- er standaardwerkvoorschriften zijn voor de laboratoriumwerkzaamheden en of deze worden nagekomen;

- in geautomatiseerde systemen de onbewerkte gegevens, die worden omgezet in grafieken, op registratieapparatuur vastgelegde gegevens of computeruitdraaien, worden gedocumenteerd en gearchiveerd.

Biologische testsystemen

Afgezien van de relevante aspecten die hierboven worden genoemd met betrekking tot de verzorging, huisvesting of onderbrenging van biologische testsystemen, controleert de inspecteur of:

- de testsystemen in overeenstemming zijn met de onderzoekplannen;

- de testsystemen in voldoende mate beschreven zijn;

- dieren tijdens het onderzoek in voldoende mate en, indien nodig en van toepassing, op eenduidige wijze geïdentificeerd zijn; - de behuizing of onderbrenging van de testsystemen naar behoren is beschreven en alle nodige informatie wordt vermeld;

- onderzoeken die met dezelfde diersoorten (of dezelfde biologische testsystemen) maar met verschillende stoffen worden verricht, voldoende van elkaar gescheiden zijn;

- diersoorten (en andere biologische testsystemen) qua ruimte en tijd voldoende gescheiden zijn;

- de omgeving waarin het biologische testsysteem zich bevindt, overeenstemt met de specificaties in het onderzoekplan of in de standaardwerkvoorschriften wat aspecten als temperatuur of dag- en nachtritme betreft;

- de ontvangst, behandeling, behuizing of onderbrenging, verzorging en beoordeling van de gezondheid worden geregistreerd op een wijze die voor de testsystemen geschikt is;

- schriftelijk aantekening wordt gehouden van onderzoek, quarantaine, morbiditeit, mortaliteit, gedrag, diagnose en behandeling van dierlijke en plantaardige testsystemen of andere soortgelijke aspecten, al naar gelang van de aard van het biologische testsysteem;

- er voorzieningen zijn getroffen voor een correcte vernietiging van testsystemen na afloop van het onderzoek.

Teststoffen en referentiestoffen

Doel: nagaan of het laboratorium procedures heeft

i) om ervoor te zorgen dat identiteit, sterkte, hoeveelheid en samenstelling van te testen stoffen en referentiestoffen overeenstemmen met de specificaties en

ii) om deze stoffen naar behoren te ontvangen en op te slaan.

De inspecteur controleert of:

- er standaardwerkvoorschriften zijn voor registratie van de ontvangst en voor behandeling, bemonstering, gebruik en opslag van te testen stoffen en referentiestoffen;

- potten en dergelijke met te testen stoffen of referentiestoffen naar behoren geëtiketteerd zijn;

- de opslagomstandigheden geschikt zijn om de concentratie, zuiverheid en stabiliteit van de te testen stoffen en referentiestoffen te handhaven;

- er, indien van toepassing, werkvoorschriften zijn om de identiteit, zuiverheid, samenstelling en stabiliteit van de te testen stoffen en referentiestoffen te bepalen en contaminatie ervan te voorkomen;

- er, indien van toepassing, aantekening wordt gehouden van de samenstelling, kenmerken, concentratie en stabiliteit van te testen stoffen en referentiestoffen;

- er, indien van toepassing, werkvoorschriften zijn om de homogeniteit en stabiliteit van mengsels die te testen stoffen en referentiestoffen bevatten, te bepalen;

- indien van toepassing, potten en dergelijke met mengsels (of verdunde oplossingen) van de te testen stoffen en referentiestoffen geëtiketteerd zijn en aantekening wordt gehouden van de homogeniteit en stabiliteit van de inhoud ervan;

- er in het geval van onderzoeken die langer dan vier weken duren, voor analytische doeleinden monsters zijn genomen uit elke partij te testen stoffen en referentiestoffen en of deze lang genoeg zijn bewaard;

- er werkvoorschriften zijn voor het mengen van stoffen, ten einde een foutieve identificatie of onderlinge contaminatie te vermijden.

Standaardwerkvoorschriften

Doel: nagaan of het laboratorium beschikt over op schrift gestelde standaardwerkvoorschriften in verband met alle Belangrijke aspecten van de laboratoriumwerkzaamheden, aangezien het toepassen van op schrift gestelde standaardwerkvoorschriften een van de belangrijkste beheerstechnieken voor het regelen van de laboratoriumwerkzaamheden is. Deze voorschriften hebben rechtstreeks betrekking op de routinewerkzaamheden in de door het laboratorium uitgevoerde onderzoeken.

De inspecteur controleert of:

- in elke laboratoriumruimte onmiddellijk beschikbare relevante goedgekeurde exemplaren van de standaardwerkvoorschriften voorhanden zijn;

- er procedures zijn voor de herziening en bijwerking van de standaardwerkvoorschriften;

- eventuele wijzigingen of veranderingen van standaardwerkvoorschriften zijn goedgekeurd en gedateerd;

- er een historisch archief van de standaardwerkvoorschriften wordt bijgehouden;

- er standaardwerkvoorschriften beschikbaar zijn voor onder meer de volgende activiteiten:

1.2 // i) // ontvangst, identificatie, etikettering, behandeling, bemonstering, gebruik en opslag van te testen stoffen en referentiestoffen; // ii) // onderhoud, reiniging en calibratie van meetapparatuur en apparatuur voor klimaatbewaking; // iii) // bereiding van reagentia en dosering van formuleringen; // iv) // bijhouden van aantekeningen, rapportage, opslaan en terugzoeken van aantekeningen en verslagen; // v) // inrichting en klimaatbewaking van ruimten waarin de testsystemen zich bevinden; // vi) // ontvangst, overbrenging, plaatsing, karakterisering, identificatie en verzorging van testsystemen; // vii) // behandeling van de testsystemen voor, tijdens en na afloop van het onderzoek; // viii) // vernietiging van testsystemen; // ix) // gebruik van bestrijdingsmiddelen en reinigingsmiddelen, en // x) // activiteiten in het kader van het programma voor kwaliteitsbewaking.

Uitvoering van het onderzoek

Doel: verifiëren of er op schrift gestelde onderzoekplannen bestaan en of deze plannen en de wijze waarop het onderzoek wordt uitgevoerd in overeenstemming zijn met de GLP-beginselen.

De inspecteur controleert of:

- het onderzoekplan is ondertekend door de study director;

- eventuele wijzigingen in het onderzoekplan zijn ondertekend en gedateerd;

- de datum waarop het onderzoekplan door de opdrachtgever is goedgekeurd, vermeld is (indien van toepassing);

- metingen, waarnemingen en onderzoeken in overeenstemming zijn met het onderzoekplan en de relevante standaardwerkvoorschriften;

- de resultaten van deze metingen, waarnemingen en onderzoeken rechtstreeks, onmiddellijk, nauwkeurig en leesbaar zijn geregistreerd, ondertekend (of geparafeerd) en gedateerd;

- eventuele veranderingen in de onbewerkte gegevens, ook die welke in computers zijn opgeslagen, eerdere vermeldingen niet onleesbaar maken, of de reden voor de verandering wordt vermeld en of de veranderingen zijn ondertekend en gedateerd;

- met de computer gegenereerde of in de computer opgeslagen gegevens terug te vinden zijn en de procedures om deze gegevens tegen wijzigingen door onbevoegden of verlies te beschermen toereikend zijn;

- de in het onderzoek gebruikte computersoftware betrouwbaar en accuraat is en kan worden gevalideerd;

- eventuele onverwachte gebeurtenissen, die in de onbewerkte gegevens zijn geregistreerd, zijn onderzocht en geëvalueerd;

- de in de (tussentijdse of definitieve) onderzoekrapporten vermelde resultaten consistent en volledig zijn en of zij een juiste weergave vormen van de onbewerkte gegevens.

Rapportage van onderzoekresultaten

Doel: nagaan of de eindrapporten zijn opgesteld volgens de GLP-beginselen.

Indien een eindrapport beschikbaar is, controleert de inspecteur of:

- het is ondertekend en gedateerd door de study director en door ander belangrijk wetenschappelijk personeel;

- de study director een verklaring heeft ondertekend, waarin hij de verantwoordelijkheid op zich neemt voor de geldigheid van het onderzoek en bevestigt dat het onderzoek is uitgevoerd in overeenstemming met de GLP-beginselen;

- in het verslag een ondertekende en gedateerde verklaring inzake kwaliteitsbewaking is opgenomen;

- eventuele wijzigingen zijn aangebracht door daartoe gemachtigd personeel;

- de plaats, waar alle monsters, specimina en onbewerkte gegevens zijn opgeslagen, is vermeld.

Opslag en bewaring van vastgelegde gegevens

Doel: nagaan of de instelling informatie op de juiste wijze heeft vastgelegd en gerapporteerd en of er goede voorzieningen zijn getroffen om vastgelegde gegevens veilig op te slaan en te bewaren.

De inspecteur controleert:

- de archiefvoorzieningen voor de opslag van onderzoekplannen, onbewerkte gegevens, eindrapporten, monsters en specimina;

- de procedure voor het terugzoeken van gearchiveerd materiaal;

- de procedures voor beperking van de toegang tot de archieven tot bevoegd personeel en voor registratie van diegenen die toegang hebben gehad tot onbewerkte gegevens, objectglaasjes, enz.;

- of een inventaris wordt bijgehouden van materiaal dat is verwijderd uit en teruggebracht naar de archieven;

- of vastgelegde gegevens worden bewaard gedurende de vereiste of gewenste tijd en zijn beschermd tegen verlies of beschadiging als gevolg van brand, schadelijke omgevingsinvloeden, enz. STUDY AUDITS

In het kader van laboratoriuminspecties dienen onder andere (beperkte) study audits plaats te vinden. Dit kunnen beknopte beoordelingen zijn van lopend of voltooid onderzoek. Als de bevoegde autoriteiten om specifieke study audits verzoeken, dienen uitvoering en rapportage van het onderzoek aan een nauwgezet onderzoek te worden onderworpen. Gezien de grote verscheidenheid aan soorten onderzoek die voor een audit in aanmerking komen, kunnen slechts algemene richtsnoeren worden gegeven. De inspecteurs en anderen die bij study audits betrokken zijn, zullen, wat de aard en de omvang van de onderzoeken betreft, altijd een beroep moeten doen op hun beoordelingsvermogen. Hun doel moet zijn het onderzoek te reconstrueren aan de hand van het onderzoekplan door gebruik te maken van de relevante standaardwerkvoorschriften, onbewerkte gegevens en ander gearchiveerd materiaal.

In voorkomend geval kan het nodig zijn dat de inspecteurs een beroep doen op andere deskundigen om een effectieve study audit uit te voeren - bij voorbeeld als weefselcoupes onder een microscoop moeten worden onderzocht.

Bij de uitvoering van een study audit moet de inspecteur:

- namen, taakomschrijvingen en een overzicht van de opleiding en ervaring van een aantal bij het onderzoek betrokken medewerkers, bij voorbeeld de study director en de belangrijkste onderzoekers, ontvangen;

- controleren of er voldoende personeel is met een opleiding op gebieden die voor het verrichte onderzoek van belang zijn;

- vaststellen welke specifieke instrumenten of speciale uitrusting voor het onderzoek zijn gebruikt en de calibratiegegevens en het onderhouds- en servicedossier van de apparatuur onderzoeken;

- de aantekeningen over de stabiliteit van de te testen stoffen, analyses en formuleringen van deze stoffen, analyses van voeder, enz., onderzoeken;

- trachten, zo mogelijk door middel van interviews, na te gaan met welke taken een aantal bij het onderzoek betrokken medewerkers tijdens het onderzoek belast was, om na te gaan of deze medewerkers voldoende tijd hadden om de in het onderzoekplan of verslag gespecificeerde taken te vervullen;

- kopieën verkrijgen van alle documentatie die betrekking heeft op controleprocedures of die een integrerend deel uitmaakt van het onderzoek, zoals:

i) het onderzoekplan;

ii) de standaardwerkvoorschriften die werden gehanteerd op het tijdstip waarop het onderzoek plaatsvond;

iii) logboeken, laboratoriumaantekenboeken, dossiers, losse aantekeningen, uitdraaien van computergegevens, enz.; en

iv) het eindrapport.

In onderzoeken waarin gebruik wordt gemaakt van dieren (knaagdieren en andere zoogdieren), dienen de inspecteurs een bepaald percentage dieren individueel te volgen vanaf hun aankomst in het laboratorium tot en met autopsie. Met name dienen zij te letten op de vastgelegde gegevens ten aanzien van:

- lichaamsgewicht van de dieren, opname van voedsel en water, formulering en dosering, enz.;

- klinische waarnemingen en autopsiebevindingen;

- klinische chemie;

- pathologie.

VOLTOOIING VAN DE INSPECTIE OF STUDY AUDIT

Als een laboratoriuminspectie of study audit voltooid is, dient de inspecteur erop voorbereid te zijn zijn conclusies te bespreken met vertegenwoordigers van de onderzoekinstelling en dient hij een schriftelijk rapport - het inspectierapport - op te stellen.

Bij de laboratoriuminspectie van elk groot laboratorium zal waarschijnlijk een aantal kleinere afwijkingen van de GLP-beginselen aan het licht komen, maar deze zullen in de regel niet ernstig genoeg zijn om afbreuk te doen aan de geldigheid van het in dat laboratorium verrichte onderzoek.

In dergelijke gevallen kan een inspecteur zonder bezwaar rapporteren dat het laboratorium op grond van de door de (nationale) instantie voor GLP-toezicht opgestelde criteria te werk gaat volgens de GLP-beginselen. Het laboratorium dient evenwel in kennis te worden gesteld van de gevonden onvolkomenheden of gebreken en de leiding dient toe te zeggen dat er maatregelen zullen worden getroffen om hier iets aan te doen. Het kan nodig zijn dat de inspecteur het laboratorium na een zekere tijd opnieuw bezoekt, om te controleren of de nodige maatregelen zijn genomen. Indien tijdens een study audit of laboratoriuminspectie een ernstige afwijking van de GLP-beginselen aan het licht komt, die naar de mening van de inspecteur afbreuk kan doen aan de geldigheid van dat onderzoek of het in de instelling verrichte onderzoek, dient de inspecteur dit te rapporteren aan de nationale instantie die verantwoordelijk is voor het GLP-toezicht.

De maatregelen die door deze instantie worden genomen, zijn afhankelijk van de aard en omvang van de afwijking en van de wettelijke en/of bestuursrechtelijke bepalingen in het programma voor toezicht op de naleving van GLP.

Indien een study audit is uitgevoerd op verzoek van een bevoegde autoriteit, wordt een volledig verslag van de bevindingen opgemaakt, dat via de betrokken nationale instantie die is belast met het GLP-toezicht wordt toegezonden aan de betrokken autoriteit.".