BESCHIKKING VAN DE COMMISSIE van 12 juli 1989 inzake een procedure op grond van artikel 85 van het EEG-Verdrag ( IV/30.566-UIP) ( Slechts de teksten in de Engelse en de Nederlandse taal zijn authentiek ) ( 89/467/EEG )

DE COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN,

Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Economische Gemeenschap,

Gelet op Verordening nr . 17 van de Raad van 6 februari 1962, eerste verordening over de toepassing van de artikelen 85 en 86 van het Verdrag ( 1 ), laatstelijk gewijzigd bij de Akte van Toetreding van Spanje en Portugal, en met name op de artikelen 4, 6 en 8,

Gezien het verzoek om een negatieve verklaring en de aanmelding ter verkrijging van een ontheffing van het kartelverbod dat overeenkomstig de artikelen 2 en 4 van Verordening nr . 17 op 11 februari 1982 door United International Pictures BV namens Paramount Pictures Corporation, MCA Inc . en Metro-Goldwyn-Mayer Film Co . is ingediend met betrekking tot joint-venture - en aanverwante overeenkomsten, die in hoofdzaak de produktie en de distributie van hoofdfilms betreffen,

Gezien de samenvatting van het verzoek en de aanmelding welke overeenkomstig artikel 19, lid 3, van Verordening

nr . 17 zijn bekendgemaakt, ( 2 )

Na raadpleging van het Raadgevend Comité voor mede -

dingingsregelingen en economische machtsposities,

Overwegende hetgeen volgt :

I . DE FEITEN

( 1 )

Op 11 februari 1982 meldde United International Pictures BV i.o ., hierna UIP te noemen, bij de Commissie, overeenkomstig de artikelen 2 en 4 van Verordening nr . 17, mede namens Paramount Pictures Corporation ( Paramount ), MCA Inc . ( MCA ) en Metro-Goldwyn-Mayer ( MGM ), een aantal overeenkomsten aan tussen bovengenoemde ondernemingen,

United Artists Corporation ( UA ) en Cinema International Corporation NV ( CIC ), ten einde een negatieve

verklaring subsidiair een ontheffing overeenkomstig artikel 85, lid 3, van het Verdrag te verkrijgen .

( 2 )

Na een eerste onderzoek kwam de Commissie tot de bevinding dat de overeenkomsten een aantal bedingen bevatten welke niet voor een ontheffing op grond van artikel 85, lid 3, in aanmerking kwamen . Daarom leidde zij op 21 mei 1985 een procedure in en zond zij op 20 juni 1985, voorafgaande aan een beschikking overeenkomstig artikel 3, lid 1, van Verordening

nr . 17, de verzoekers een mededeling van punten van bezwaar toe .

( 3 )

Op 4 november 1985 antwoordde UIP op de mededeling van punten van bezwaar en verzocht de Commissie, in de gelegenheid te worden gesteld haar standpunt overeenkomstig artikel 7 van Verordening nr . 99/63/EEG ( 3 ) van de Commissie mondeling toe te lichten . De desbetreffende hoorzitting vond op 29 en 30 januari 1986 plaats .

( 4 )

Na overleg met de Commissie diende UIP twee nota's in, respectievelijk in december 1987 en in juli 1988, waarin een aantal toezeggingen werden gedaan en een aantal wijzigingen in de aangemelde overeenkomsten werden medegedeeld .

A . De partijen en de relevante markt

( 5 )

Paramount is een onderneming die haar hoofdzetel heeft in de staat New York; MCA is gevestigd in Californië en is de moederonderneming van Universal City Studios Inc . ( Universal ), MGM is eveneens in Californië gevestigd en is sinds juli 1981 de enige eigenaar van UA, een te New York gevestigde onderneming; CIC is een Nederlandse onderneming die in 1970 is gesticht, waarvan MCA en Paramount elk 50 % van de aandelen bezitten . Op 1 november 1981 kwamen Paramount, MCA en MGM - hierna "moederondernemingen'' te noemen - overeen UIP op te richten als een vennootschap naar Nederlands recht .

( 6 )

De moederondernemingen zijn alle rechtstreeks of zijdelings via dochterondernemingen betrokken in de

financiering, produktie en distributie van speelfilms en andere amusementsprogramma's voor vertoning in bioscopen, via televisie of andere media .

( 7 )

Het doel van UIP is de distributie en licentieverlening op exclusieve basis - in hoofdzaak voor vertoning in bioscopen - van door Paramount, MCA of MGM/UA of een van hun moederondernemingen, dochter -

ondernemingen, verbonden ondernemingen of concessiehouders, franchisehouders of onderlicentiehouders geproduceerde of in omloop gebrachte speelfilms, korte films of vooraankondigingen ( zogeheten "trailers'') daarvan .

( 8 )

De rechten van distributie en licentieverlening van UIP zijn in geografische zin beschreven voor de gehele wereld met uitzondering van de Verenigde Staten en de daarbij behorende gebieden, alsmede Porto Rico en Canada . In de Gemeenschap heeft UIP in alle Lid-Staten dochterondernemingen die als lokale distributeurs optreden, behalve in Portugal waar UIP thans voor de distributie een licentiehouder heeft ingeschakeld .

( 9 )

Aanvankelijk distribueerden Paramount, MCA, MGM en UA hun eigen films in de Gemeenschap via hun eigen, afzonderlijke organisaties, zoals zij dit in de Verenigde Staten nog steeds doen. Paramount en MCA stichtten in 1970 CIC als een gemeenschappelijke dochteronderneming, met het doel om hun afzonderlijke distributieorganisaties buiten de Verenigde Staten en Canada in één organisatie onder te brengen . Voor hen had CIC hetzelfde doel as UIP . In 1973 besloot MGM tot opheffing van haar afzonderlijke distributieorganisatie . Op 27 oktober 1973 ging zij een - mede door Paramount en MCA gegarandeerde - overeenkomst aan met CIC, waarbij CIC werd aangewezen als exclusieve vertegenwoordiger voor de vertoning in bioscopen en via de televisie, van alle films in het genoemde gebied . Van 1973 tot 1981 verrichtte CIC voor Paramount, MCA en MGM dus dezelfde werkzaamheden als UIP thans voor Paramount, MCA en MGM/UA verricht .

Tot de oprichting van UIP in november 1981 bleef UA haar eigen produkties via een eigen afzonderlijke organisatie binnen de Gemeenschap distribueren .

( 10 )

De structuur van de overeenkomsten voor de financiering en de materiële produktie van hoofdfilms vertoont van film tot film aanzienlijke verschillen . Films worden gewoonlijk geproduceerd ( hiermede wordt bedoeld de creatieve werkzaamheden verbonden aan het regelen van de artistieke inbreng en het toezicht houden bij de vervaardiging van de film zelf ) door onafhankelijke personen of ondernemingen . Deze onafhankelijke personen of ondernemingen worden geheel of gedeeltelijk gefinancierd door "produktie''-ondernemingen als Paramount, MCA of MGM/UA . Indien de film gereed en opgeleverd is, gaan alle rechten over op de "producer'' in engere zin, namelijk Paramount, MCA of MGM/UA, die daarna de film in roulatie brengt via distributiebedrijven, die de film in een bepaald gebied onder licentie van de producent distribueren .

( 11 )

De distributiefunctie wordt over het algemeen ofwel in twee fasen uitgevoerd, indien de producent de distri -

butierechten voor een bepaald land of gebied aan een

plaatselijk distributiebedrijf in licentie geeft, dan wel in drie fasen, indien een internationaal distributiebedrijf de rechten voor verschillende landen of zelfs voor de gehele wereld verwerft en deze rechten voor de afzonderlijke landen aan een plaatselijk distributiebedrijf in onderlicentie afstaat . Plaatselijke distributeurs verlenen onderlicentie ter zake van de vertoningsrechten aan "vertoners'', dat wil zeggen de bioscoopexploitanten . De taak van de plaatselijke distributeur is huurovereenkomsten met de bioscoopexploitanten aan te gaan, de huurgelden te incasseren en af te dragen, ervoor te zorgen dat er voldoende filmkopieën beschikbaar zijn en deze op huurbasis bij de plaatselijke bioscopen af te leveren . Het bedrag van de door de vertoner aan de distributeur te betalen licentiegelden is meestal een vast percentage van de recettes, waarbij een ontsnappingsbeding ervoor zorgt dat wanneer de recettes een overeengekomen plafond te boven gaan, het percentage omhoog kan gaan .

( 12 )

Er zijn vele manieren om het marktaandeel voor het vertonen van films in bioscopen vast te stellen : aan de hand van het aantal films, het aantal verkochte toegangsbiljetten, de recettes of de ontvangsten uit huur ( het deel van de recettes dat door de bioscopen als vertoningsrecht aan de distributeurs wordt betaald ). Van deze criteria is waarschijnlijk het recettebedrag ( het door het publiek betaalde bedrag om een film te zien ) als criterium het meest zinvolle, hoewel volledige cijfergegevens niet beschikbaar zijn .

( 13 )

Met een voorbehoud ten aanzien van de onvolledige statistische gegevens, blijkt uit de door de betrokkenen aan de nationale brancheorganisaties verstrekte gegevens dat het recette-aandeel in de Gemeenschap van de moederondernemingen ongeveer 22 % bedraagt, zij het dat dit aandeel over het algemeen over de laatste paar jaar genomen in sommige Lid-Staten hoger ligt ( Verenigd Koninkrijk : ± 35 %) en in andere lager ( Griekenland : ± 13 %, Frankrijk : ± 16 %).

Echter dient te worden onderstreept dat de marktaandelen ook van jaar tot jaar sterk uiteenlopen, afhangende van het succes van de beschikbare films . Om bij wijze van voorbeeld de eerste vier jaar waarin de "joint venture'' functioneerde, te nemen, biedt UIP's marktaandeel in de toenmalige Lid-Staten het volgende beeld .

( in %)

Land

1981

1982

1983

1984

België/Luxemburg

25

17

31

18

Denemarken

23

23

33

22

Frankrijk

16

13

17

14

Duitsland

21

16

30

19

Italië

15

21

25

31

Verenigd Koninkrijk

34

35

56

36

Ierland

22

23

37

21

Nederland

26

14

26

21

Recentere gegevens bevestigen dit :

( in %)

Land

1985

1986

1987

1988

België/Luxemburg

20

23

21

23

Denemarken

21

31

23

24

Frankrijk

11

13

12

11

Duitsland

20

22

21

25

Italië

14

20

16

20

Verenigd Koninkrijk

21

29

26

33

Ierland

15

15

12

19

Nederland

29

38

31

30

B . De oorspronkelijk aangemelde overeenkomsten

1 . Opsomming

( 14 )

De overeenkomsten omvatten :

- een overeenkomst van 5 oktober 1985, genaamd de "Joint Venture Agreement'' ( Overeenkomst inzake een gemeenschappelijke dochteronderneming ) ( JVA ) en een wijziging hierop van 1 november 1981, waarin de moederondernemingen overeenkomen UIP op te richten en te exploiteren;

- vier "Franchise Agreements'' ( franchiseovereenkomsten ) ( FA ) van 1 november 1981 tussen dochterondernemingen van de moederondernemingen en UIP, waarin de verschillende, uit de JVA voortvloeiende betrekkingen worden geregeld :

- Overeenkomst tussen Paramount Pictures Corp . International BV en UIP,

- Overeenkomst tussen MCA International BV en UIP,

- Overeenkomst tussen MGM International BV en UIP,

- Overeenkomst tussen CIC NV en UIP;

- vier "Guaranty's'', alle van 1 november 1981, ondertekend door de moederbedrijven van UIP ter zake van de FA;

- nog twee andere overeenkomsten, respectievelijk van 5 oktober en 1 november 1981, inzake de uitbreiding van de werkzaamheden van UIP met de exclusieve distributierechten van films voor vertoning op betaaltelevisie;

- twee "Agency Agreements'', van 1 november 1981, waarbij CIC en UA worden aangewezen als vertegenwoordigers van UIP voor de distributie van speelfilms voor het tijdvak 1981-1991, dat wil zeggen gedurende de looptijd van de "Franchise Agreements'';

- een overeenkomst van 5 oktober 1981, waarin wordt bepaald dat de JVA in een bepaald rechtsgebied eerst werkzaam wordt, indien voldaan is aan de in dit rechtsgebied geldende administra -

tieve eisen of de aldaar vereiste goedkeuringen zijn verkregen .

2 . Doel van de oprichting van UIP

( 15 )

Volgens de moederondernemingen was het enige doel van de oprichting van UIP om de vaste algemene bedrijfskosten te drukken . UIP is opgezet om een einde te maken aan de "doublure'' CIC/UA . Voorts is het doel van de oprichting van UIP om de bruto-ontvangsten uit de gedistribueerde films voor elk van de moederondernemingen zo groot mogelijk te doen zijn ( artikel 3, onder d ) ( FA )).

3 . Relevante bepalingen

In de JVA en de FA is onder andere het volgende bepaald :

Organisatie

( 16 )

Overeenkomstig de aangemelde overeenkomsten wijst elke moederonderneming een gelijk aantal directeuren aan in het UIP-bestuur ( het aantal directeuren wordt op gezette tijden door de moederondernemingen in gezamenlijk overleg vastgesteld ). Het bestuur kan alleen met eenstemmigheid besluiten nemen ( artikel 1, lid 4, onder b ) ( JVA )). UIP zou door twee "co-presidenten'' worden bestuurd : één co-president aan te wijzen door de gezamenlijk handelende directeuren die MCA en Paramount vertegenwoordigen, de andere door de directeuren die MGM/UA vertegenwoordigen . In de mate van het mogelijke dienen de co-presidenten onderling overleg te plegen inzake alle problemen die zich voordoen, alvorens maatregelen dienaangaande te nemen ( artikel 1, lid 4, onder c ). ( JVA )). Sinds de aanmelding heeft UIP de co-presidenten echter vervangen door één "Chief Executive Officer ''. De aandeelhouders van UIP treden, met uitzondering van de verkiezing van de directeuren, met unanieme instemming van de moederondernemingen op ( artikel 1, lid 4, onder d ) ( JVA )). De moederondernemingen behouden ten allen tijde gelijke rechten en een gelijk belang in UIP ( artikel 1, lid 4, onder a ) ( JVA )).

Voorts werd een "Partners Committee'' ingesteld, dat bevoegd is tot instructie aan en toezicht op het UIP-bestuur en dat met het hoogste gezag in UIP is bekleed . Het quorum van dit "Parners Committee'' bestaat uit vertegenwoordigers van de drie moederondernemingen en in de praktijk worden besluiten met eenparigheid van stemmen genomen . De leden van het "Partners Committee'' die tevens zitting hebben in het "Partners Operating Committee'' zijn volledig verantwoordelijk voor het toezicht op de dagelijkse gang van zaken bij UIP . Een van de gebieden waarop de goedkeuring van het "Partners Committee'' is vereist, zijn de individuele voorstellen om plaatselijke produkties te verwerven .

Exclusiviteit

( 17 )

De moederondernemingen verlenen aan UIP exclu -

sieve licentie ter zake van het auteursrecht of anderszins voor de distributie van alle programmavullende films, korte films en "trailers'', die door elk van de moederondernemingen of iedere moederonderneming daarvan, dochterondernemingen, verwante en verbonden ondernemingen worden geproduceerd en/of gedistribueerd ( artikel I, lid 1, eerste alinea, ( JVA ) - artikel 1, onder A, ( FA )).

De exclusiviteit wordt voor het tijdvak 1 november 1981 - 31 oktober 1991 verleend en daarna telkens met een jaar verlengd, totdat de overeenkomsten worden beëindigd . De exclusiviteit geldt voor de gehele wereld, met uitzondering van de Verenigde Staten en Canada . De exclusieve licentie wordt verleend voor de distributie van films voor vertoning in en buiten bioscopen en voor vertoning via betaaltelevisie, dat wil zeggen alle vertoningen die niet geschieden via uitgezonden televisie en door middel van videocassettes, of voor bepaalde doelgroepen, zoals militairen of vliegtuigpassagiers . ( artikel IV, lid 4, punt 1, onder b ) ( JVA ) - artikel 3 ( FA )).

( 18 )

De moederondernemingen bieden UIP hun rechten aan voor alle, door elk van die ondernemingen vervaardigde en/of gedistribueerde programmavullende films, waarvan zij de internationale distributierechten hebben . Op grond van de aangemelde overeenkomsten is UIP niet verplicht om alle door de moederondernemingen aangeboden films in distributie te brengen . Om commerciële redenen kan UIP de distributie van een film in een of meer Lid-Staten achterwege laten . De moederondernemingen kunnen door UIP niet aanvaarde films via andere distributiebedrijven voor eigen rekening in circulatie brengen ( artikel 3, onder d ) ( FA )).

UIP is echter overeenkomstig een resolutie van het UIP-"Partners Committee'' gehouden tot de distributie in elk gebied buiten de Verenigde Staten en Canada van elke, door een van de moederondernemingen aangewezen film . Indien een moederonderneming de distributie van filmrechten niet aan UIP opdraagt en de voorkeur eraan geeft de distributie voor eigen rekening te verzorgen, moet dit bedrijf voorts met UIP in overleg treden over de voorwaarden om de distributie als aparte opdracht te verzorgen .

( 19 )

Naast de exclusieve distributierechten hebben de moederondernemingen aan UIP het exclusieve recht verleend niet Engelstalige buitenlandse lokale films - dat wil zeggen films die in eerste instantie bestemd zijn voor distributie in het gebied waar zij worden geproduceerd - voor hen te produceren, te financieren en in circulatie te brengen . Dit recht omvat tevens de verwerving (" picking up '') met het oog op distributie door UIP van reeds geproduceerde lokale films. Beslissingen over dergelijke verwerving worden genomen door het "Partners Committee ''. De moederondernemingen behouden het recht om niet Engelstalige films voor ruimere distributie te produceren maar alvorens zij hiertoe overgaan, moeten zij UIP daarvan in kennis stellen ( artikel 5 ( FA )).

Distributie

( 20 )

Voordat UIP een film in roulatie brengt, dient het met de desbetreffende moedonderneming in overleg te treden over de algemene lijnen betreffende de distributie ( zoals de reclamecampagne, de datum van uitbrengen en de geraamde distributiekosten ). Soortgelijk overleg kan plaatsvinden tijdens het uitbrengen van de films ( artikel 3, onder e ) ( FA )). UIP is gehouden alles in het werk te stellen om de bruto-inkomsten van een film te maximaliseren ( artikel 3, onder d ) ( FA )).

( 21 )

Op grond van de aangemelde overeenkomsten behouden de moederondernemingen het recht om de wijze te

bepalen waarop hun films worden geproduceerd en gefinancierd ( behoudens de verplichting van de moederondernemingen om UIP in te lichten alvorens niet Engelstalige films in produktie te nemen die voor ruimere distributie zijn bestemd ). Tevens behouden zij het recht om geheel naar eigen oordeel te bepalen hoeveel kopieën van de film moeten worden vervaardigd, welke onderneming hiermede wordt belast en welk bedrag aan reclame voor de door UIP in circulatie te brengen films kan worden besteed, op voorwaarde echter dat de moederondernemingen hun goedkeuring hechten aan het aantal kopieën en een reclamebudget die voldoende zijn om UIP in de gelegenheid te stellen een maximale winst uit de distributie te verkrijgen . De kosten voor reclame, nasynchroniseren en kopiëren van films worden gedragen door de betrokken moederonderneming . Alle kopieën en het reclamemateriaal blijven eigendom van de moederondernemingen .

( 22 )

De algemene kosten van UIP, dat wil zeggen de exploitatie - en bedrijfskosten die aan het instandhouden van de distributieorganisatie zijn verbonden, dienen door elk van de moederondernemingen voor gelijke delen te worden gedragen ( artikel IV, lid 4, punt 5, onder a ) ( JVA )). Deze kosten worden gedekt door middel van een distributievergoeding welke door iedere moederonderneming aan UIP wordt betaald en gebaseerd is op de bruto-ontvangsten (filmverhuur ) voortvloeiend uit de distributie van de films van de onderscheiden moederondernemingen, tot het niveau bereikt is waarop deze vergoeding op gelijke hoogte komt met een derde deel van de algemene kosten van UIP dat die moederonderneming voor haar rekening dient te nemen . Boven dat niveau heeft UIP recht op een lagere distributievergoeding over de inkomsten uit filmverhuur die worden verkregen uit de films van die moederonderneming .

( 23 )

Overeenkomstig artikel 15, onder d ) ( FA ), ". . . dient UIP aan de genoemde licentiegever ( moederonderneming ) alle gelden te betalen die op grond van deze overeenkomst verschuldigd zijn of in redelijkheid geacht kunnen worden verschuldigd te zijn ''. Voorts stemmen de moederondernemingen ermee in dat de winst van UIP als regel bij wijze van dividend gelijkelijk over de verschillende moederondernemingen zal worden verdeeld, voor zover deze in liquide vorm beschikbaar is en overeenkomstig de voorschriften van de wet ( artikel I, lid 1, punt 4 ( JVA)).

C . Naar aanleiding van het Commissie-optreden aangebrachte wijzigingen

( 24 )

Op verzoek van de Commissie stemden UIP en haar moederondernemingen, blijkens hun memorandum van 2 december 1987, ermede in om de aangemelde overeenkomsten op de volgende punten te wijzigen :

1 . Exclusiviteit

( 25 )

Elke moederonderneming die een film buiten de Verenigde Staten en Canada wenst uit te brengen, dient per vertoningsgebied een optierecht (" right of first refusal ") aan UIP te verlenen ( dat wil zeggen dat de moedervennoot de film eerst aan UIP ter distributie dient aan te bieden ) met betrekking tot eerder -

genoemde distributierechten . Voor dit doel zal de Gemeenschap als één gebied worden beschouwd . Indien UIP besluit om een film niet in distributie te brengen, is zij hiertoe niettemin gehouden, indien een bepaalde partner bij wie de distributierechten voor een gebied berusten, dit om uitsluitend deze laatste aangaande redenen verlangt . In beide gevallen, indien UIP een film wenst te distribueren of indien dit van haar wordt verlangd door een partner bij wie de rechten van distributie voor een gebied berusten, dient deze aan UIP voor deze film in het desbetreffende gebied een exclusieve licentie te verlenen . Indien UIP echter aan een partner mededeelt de distributie van een film in de bioscopen van een bepaald gebied niet te willen verzorgen en deze partner dit aanvaardt, verliest UIP daarmede alle rechten en belangen in de bioscoopdistributie van deze film en kan de film op andere wijze aan de bioscopen in dat gebied worden aangeboden .

Het "Partners Committee'', het "Operating Committee'' of een ander orgaan van UIP dat uit vertegenwoordigers van de partners is samengesteld, hebben geen zeggenschap in de beslissing van UIP om al dan niet van het "right of first refusal'' af te zien . De verantwoordelijkheid hiervoor berust uitsluitend bij de "Chief Executive Officer'' van UIP .

( 26 )

Ten aanzien van kabelbetaaltelevisie kwamen UIP en haar moederondernemingen overeen om de overeenkomsten van 5 oktober en 1 november 1981, welke betrekking hebben op betaaltelevisie, uit de bij de aanmelding van UIP overgelegde lijst van overeenkomsten te lichten . UIP en haar partners behielden zich ten tijde van de schrapping van de overeenkomsten in de oorspronkelijke UIP-aanmelding tegelijkertijd het recht voor die overeenkomsten afzonderlijk aan te melden .

2 . Distributie van films van derden door UIP en door haar partners

( 27 )

UIP en partners kwamen overeen dat UIP zich tegenover de Commissie bereid zal verklaren om, op basis van eigen commerciële inzichten, speelfilms van derden in de Gemeenschap te produceren en te financieren, hierop distributierechten te verwerven of te distribueren, en tevens dat elke partner afzonderlijk, op grond van eigen commercieel inzicht, bereid is om lokale produkten die aan UIP worden aangeboden te produceren, te financieren of daarop de distributierechten in de Gemeenschap te verwerven .

3 . Overeenkomsten inzake niet Engelstalige lokale produkties en coprodukties

( 28 )

UIP en partners verklaarden zich bereid de FA in die zin te wijzigen, dat de partners het recht behouden om afzonderlijk niet Engelstalige buitenlandse lokale produkties te produceren, te financieren of hierop de distributierechten te verwerven en deze produktie aan UIP ter distributie aan te bieden . Indien UIP op dit aanbod niet ingaat, behoudt elke partner het recht de distributie zelf via andere kanalen te verzorgen .

( 29 )

Ten aanzien van coproduktieovereenkomsten behoudt elke partner het recht, af te zien van de verwerving van de distributierechten in een of meer niet onder de overeenkomst vallende gebieden ( gebieden buiten de Verenigde Staten en Canada ) van elke film die op grond van een coproduktie - of cofinancieringsovereenkomst met derden wordt geproduceerd .

Indien de rechten door gebieden die buiten de overeenkomst vallen, op deze wijze geheel of gedeeltelijk door derden worden verworven, kunnen deze voor derden verworven rechten voor gebieden die buiten de overeenkomst vallen met voorbijgaan van UIP worden uitgeoefend . Dit geldt voor alle categorieën coproduktieovereenkomsten, ongeacht de voorwaarden van de overeenkomst van verwerving.

4 . Verdeling van de kosten

( 30 )

Op verzoek van de Commissie zegden de partners toe om het beding waarnaar in punt 22 wordt verwezen, in die zin te wijzigen, dat de extra aan UIP uitgekeerde toelage in een bepaald jaar in mindering wordt gebracht op de verplichting van de licentiegevers om een derde van de totale exploitatie - en scheidingskosten van UIP in het volgende jaar uit te betalen .

5 . Verbintenissen

( 31 )

UIP en haar partners verbonden zich tegenover de Commissie dat geen uit vertegenwoordigers van de partners van UIP bestaand orgaan van UIP ter discussie zal stellen of in overweging zal nemen om bepaalde films van een partner uit te brengen, in distributie te brengen of te verhandelen .

( 32 )

UIP en haar partners verbonden zich tegenover de Commissie tevens ertoe dat UIP of haar partners dossiers zullen bijhouden waarin vermeld staan : i ) de titel van lokale, door UIP in de Gemeenschap geproduceerde, gefinancierde of gedistribueerde produkties van derden, ii ) de identiteit van lokale produkties die uit de Gemeenschap afkomstig zijn, waarvoor derden aan UIP formeel schriftelijk offerte hebben gedaan ter zake van de produktie, financiering of distributie door UIP in de Gemeenschap, iii ) hoofdfilms van UIP-partners, waarvoor zij de rechten van distributie in de bioscopen in de Gemeenschap hebben en die niet door UIP in de Gemeenschap worden gedistribueerd en iv ) coproduktie van UIP-partners waarvoor zij de rechten van bioscoopdistributie in de Gemeenschap hebben en die niet door UIP in de Gemeenschap worden gedistribueerd .

( 33)

Bij schrijven van 27 juli 1988 verbond UIP zich tegenover de Commissie tot het opstellen van een arbitrageprocedure ( zie bijlage ), en de standaardformulieren die nodig zijn om de geschillenregeling met vertoners toe te passen .

D . Opmerkingen van derden

( 34 )

Naar aanleiding van de bekendmaking overeenkomstig artikel 19, lid 3, van Verordening nr . 17 zijn geen opmerkingen van derden bij de Commissie binnengekomen .

II . JURIDISCHE BEOORDELING

A . Artikel 85, lid 1

( 35 )

Volgens artikel 85, lid 1, van het Verdrag zijn onverenigbaar met de gemeenschappelijke markt en

verboden alle overeenkomsten tussen ondernemingen, alle besluiten van ondernemersverenigingen en

alle onderling afgestemde feitelijke gedragingen welke de handel tussen Lid-Staten ongunstig kunnen beïnvloeden en ertoe strekken of ten gevolge hebben dat de mededinging binnen de gemeenschappelijke markt wordt verhinderd, beperkt of vervalst .

( 36 )

De basisovereenkomst tussen Paramount, MCA en MGM/UA, tot oprichting van een gemeenschappelijke dochteronderneming (" joint venture '') ( UIP ) voor de distributie en licentieverlening van hoofdfilms voornamelijk ter vertoning in bioscopen, alsmede de bijbehorende overeenkomsten, zijn overeenkomsten tussen onafhankelijke ondernemingen in de zin van artikel 85, lid 1 .

( 37 )

De aangemelde overeenkomsten moeten gezien hun economische gevolgen als één geheel worden beschouwd . De beperkingen van de mededinging zijn die welke voortvloeien uit de oprichting van de gemeenschappelijke dochteronderneming zelf en uit concurrentiebeperkende bepalingen in de andere aangemelde overeenkomsten .

( 38 )

De relevante geografische markt is de Gemeenschap . De overeenkomsten hebben ook daarbuiten gevolgen, maar voor de beoordeling van de toepasselijkheid van artikel 85, lid 1, beoordeelt de Commissie alleen de gevolgen binnen de Gemeenschap . Bij de beoordeling van deze gevolgen grondt de Commissie haar analyse op de gedachte van een markt van de Gemeenschap, samengesteld uit deelmarkten die overeenkomen met de onderscheiden Lid-Staten, waarin het cinematografische milieu van de ene Staat tot de andere verschilt.

De produktenmarkten waarop deze overeenkomsten betrekking hebben, zijn ten dele de markt waarbinnen de moederondernemingen onderling concurreren met andere produktieondernemingen bij de financiering en de produktie van speelfilms, maar in de eerste plaats de markt waarbinnen de distributeurs onderling concurreren voor de beste voorwaarden en vertoongelegenheden van de vertoners van deze films .

( 39 )

Op de horizontale relatie tussen Paramount, MCA en MGM/UA is artikel 85, lid 1, van toepassing omdat de ondernemingen althans als potentiële concurrenten op de betrokken markt moeten worden beschouwd . Oorspronkelijk distribueerden Paramount, MCA, MGM en UA hun eigen films binnen de Gemeenschap met inschakeling van eigen, afzonderlijke organisaties en zij blijven ook thans nog concurrenten voor de produktie van hoofdfilms, als distributeurs van films voor vertoning in theaters in de Verenigde Staten en Canada en als distributeurs voor televisie-uitzendingen en voor uitgevers van videocassettes . Door zich binnen de Gemeenschap aaneen te sluiten, hebben de moederondernemingen van UIP de distributie van films die individueel en in concurrentie met elkaar geschiedde, gestaakt .

( 40 )

De oprichting van UIP zelf leidde tot een verlies aan beslissingsmogelijkheden waarover de moederondernemingen anders zouden hebben beschikt . Krachtens

de bepalingen genoemd in punt 16 moeten de moeder -

ondernemingen ten aanzien van belangrijke aangelegenheden in verband met de exploitatie van de gemeenschappelijke dochteronderneming bij het besluitvormingsproces met elkaar samenwerken .

( 41 )

De overeenkomsten leiden bovendien tot een mate van consensus bij de distributie van de films van de moederondernemingen ten aanzien van plaats en tijd van vertoning, hetgeen de concurrentiebeperkende aard van UIP versterkt. Vóór het uitbrengen van een film moet UIP de respectieve moederonderneming raadplegen en in kennis stellen van de algemene voornemens voor de distributie met inbegrip van de reclamecampagne, de geraamde distributiekosten en data voor het uitbrengen van de film . Daarbij moet UIP haar advies aanpassen aan het belang van alle moederondernemingen . Aangezien UIP voor zo hoog mogelijke winsten voor elk van de drie moederondernemingen moet zorgen, moeten zij en de moederondernemingen tot overeenstemming komen over de plaats en tijd van het uitbrengen van hun films ten voordele van allen, op een zodanige wijze dat geen film nadeel toebrengt aan de perspectieven van andere UIP-films .

( 42 )

De overeenkomsten bevatten uitdrukkelijke verplichtingen welke door partijen als een onmisbaar deel van hun regeling worden beschouwd en de moederondernemingen en UIP in hun gedrag in de concurrentie beperken .

Volgens de overeenkomsten moet elke moederonderneming die een film in de Gemeenschap wil distribueren UIP een recht van eerste optie (" right of first refusal '') geven voor de bioscoopdistributierechten . De toepassing van dit beding ( vermeld in punt 25 ) houdt in dat de moederondernemingen twee concurrentiebeperkingen aanvaarden . Zij kunnen in de eerste plaats niet langer zelf als geheel onafhankelijke distributeurs op de markt voor hoofdfilms optreden zoals zij voor de oprichting van UIP deden; in de tweede plaats beperken de overeenkomsten hen in de mogelijkheid de distributie van hun films binnen de Gemeenschap aan andere distributeurs toe te vertrouwen . Eenzelfde concurrentiebeperkende uitwerking heeft het recht van eerste optie dat de moederondernemingen UIP verlenen ten aanzien van de distributie van niet Engelstalige buitenlandse lokale produkties ( zie punt 28 ).

( 43 )

De betrokken overeenkomsten hebben een waarneembare invloed op de handel tussen Lid-Staten. De moederondernemingen vertegenwoordigen ongeveer een vierde van de bruto-kasinkomsten bij bioscoopfilms en moeten worden gerekend tot de grootste producenten en distributeurs van films in de Gemeenschap . De samenvoeging van hun distributie in de gehele Gemeenschap tot één distributiebedrijf in gemeenschappelijke eigendom gevestigd in één Lid-Staat die de licentieverlening over films controleert, vervangt in de gehele Gemeenschap drie onafhankelijke leveranciers die anders van de diensten van een of meer onafhankelijke distributeurs gebruik zouden hebben gemaakt . Dit betekent dat de handel zich onder andere omstandigheden zou ontwikkelen dan in het geval van het ontbreken van zulk een samenbrenging van functies .

( 1 ) PB nr . 13 van 21 . 2 . 1962, blz . 204/62 .

( 2 ) PB nr . C 286 van 10 . 11 . 1988, blz . 4.(3) PB nr . 127 van 20 . 8 . 1963, blz . 2268/63 . BIJLAGE Verbintenis

"UIP verbindt zich, te goeder trouw :

a ) mee te werken aan het streven van de bioscoopbranche om arbitrage of vergelijkbare procedures in te stellen voor het oplossen van geschillen met betrekking tot het toewijzen van filmprodukties of de toegang tot de vertoningsfaciliteiten van de vertoner;

b ) bij geschillen met een vertoner ten aanzien van de toewijzing van films in Lid-Staten van de Gemeenschap waar de vertoners momenteel niet op grond van de bestaande procedures van arbitrage tussen bedrijven van UIP kunnen vorderen dat geschillen aan een arbiter worden voorgelegd, dat UIP aan de vertoner in kwestie zal mededelen dat deze het geschil alsmede alle toekomstige geschillen aangaande de toewijzing van films waarvan de rechten van distributie bij UIP berusten, en die zich kunnen voordoen voor, tijdens of na afloop van een contractuele relatie tussen UIP en de vertoner, in overleg met UIP aan een arbiter kan voorleggen .

Ook indien in de bestaande regelgeving geen arbitrage is vastgesteld ter zake van geschillen over de toewijzing van films, welke zich voor, tijdens of na afloop van een contractuele relatie in verband met een bepaalde film tussen UIP en de vertoner in kwestie kunnen voordoen, zal UIP de vertoner mededelen dat deze dergelijke geschillen te zamen met UIP voor arbitrage kan voordragen .

c ) dat bij deze arbitrage de volgende beginselen in acht dienen te worden genomen :

1 . Degene die voornemens is een geschil voor te leggen aan een arbiter of een commissie van arbitrage dient aan de wederpartij hiervan mededeling te doen per aangetekend schrijven waarin de aard van het te beslechten geschil, het standpunt van de klager en de vordering worden aangegeven;

2 . De procedure zal worden gevoerd ten overstaan van een arbiter die door de partijen binnen vijftien ( 15 ) dagen na ontvangst van de schriftelijke mededeling gezamenlijk wordt aangewezen of door drie arbiters . In het laatste geval zullen de partijen in het geschil elk een arbiter aanwijzen binnen vijftien ( 15 ) dagen nadat de periode om gezamenlijk één enkele arbiter aan te wijzen is verstreken . De door de partijen aangewezen arbiters wijzen binnen vijftien ( 15 ) dagen na hun aanwijzing een derde arbiter aan als voorzitter van de commissie van arbitrage . Indien de arbiters niet tot overeenstemming komen wordt de derde arbiter aangewezen door de President van het Hof van Beroep in handelszaken bevoegd in de hoofdstad van het land van de vertoner .

3 . Het op de zaak in kwestie toepasselijke recht is het recht van het land van de vertoner .

4 . In de arbitrageprocedure dient het reglement van de Commissie van Arbitrage van de Internationale Kamer van Koophandel ( de "ICC-regels '') in acht genomen te worden . Voor algemene beginselen van de procesvoering is het recht van het land van de vertoner toepasselijk .

5 . De arbitrage vindt plaats in het land van de vertoner .

6 . De procestaal is de taal van de vertoner .

7 . Tenzij door de partijen in andere zin is overeengekomen, wordt het vonnis uitgesproken binnen vijf maanden na de datum waarop alle arbiters hun ambt hebben aanvaard . Deze dienen zich ervan bewust te zijn, dat van hen, gezien de specifieke aard van de filmdistributiebranche, spoed wordt verwacht .

8 . In de mate waarin dit op grond van het nationale recht is toegestaan, is een verzoek aan de bevoegde rechter om conservatoire of voorlopige maatregelen te treffen niet onverenigbaar met de overeenkomst om geschillen aan arbitrage te onderwerpen; een dergelijk verzoek is geen aanleiding om de overeenkomst niet gestand te doen .

9 . De arbiter of de commissie van arbitrage bepaalt de hoogte van het door een van de partijen of door beide partijen verschuldigde voorschot op de kosten van arbitrage .

10 . Indien een vertoner een geschil met UIP inzake de toewijzing van een film aan arbitrage wenst te onderwerpen, verbindt deze zich elk bestaand of toekomstig geschil met UIP tere zake van de toegang tot de vertoningsfaciliteiten van de vertoner aan arbitrage te onderwerpen .

11 . In het arbitrale vonnis worden naast de uitspraak ter zake van het recht, de kosten van de arbitrage vastgesteld en aangegeven welke partij de kosten verschuldigd is of in welke verhouding deze door de partijen moeten worden gedragen .

d ) Deze verbintenis zal van kracht worden nadat een ontheffing op UIP van toepassing is verklaard en zal gedurende de gehele duur van de ontheffing van kracht blijven .''.