PROGRAMMAVOORUITZICHTEN STAAL VOOR DE TWEEDE HELFT EN HET GEHELE JAAR 1998 (98/C 233/02) (Voor de EER relevante tekst)

INLEIDING

De kracht van het economisch herstel in de Europese Unie sinds 1997 heeft het optimisme van de industrie en de verbruikers gaandeweg naar ongekende hoogten gedreven.

De groei van de communautaire economie lijkt momenteel eerder te worden veroorzaakt door het toenemende dynamisme van de interne factoren. Deze compenseren momenteel de lagere uitvoeractiviteit die het directe en/of indirecte gevolg is van de Aziatische crisis, waarvan de negatieve effecten evenwel nog moeilijk te evalueren zijn.

De industriële activiteit, die vooral binnen de Unie met een stijgende vraag werd geconfronteerd, is in deze periode aanzienlijk toegenomen.

De toename van het economische herstel in de Unie had een zeer gunstig effect op de staalmarkt, waar de situatie zowel op het gebied van volume als qua prijzen geleidelijk en substantieel is verbeterd.

De communautaire staalindustrie heeft tot nu toe dan ook geprofiteerd van de grotere vraag en de hogere prijzen voor staal. De aantrekkingskracht van deze laatste en de noodzaak om het aanbodoverschot ten gevolge van de gebeurtenissen in Azië op de internationale markt af te zetten, hebben vooral sinds begin 1998 tot een aanzienlijke stijging van de staalinvoer op de communautaire markt geleid, terwijl de uitvoermogelijkheden beperkter zijn.

De Commissie maant alle betrokken partijen dan ook opnieuw tot voorzichtigheid aan en vraagt hen industriële en commerciële strategieën te volgen die met de realiteit en met de mogelijkheden van de interne en de internationale markt stroken. De Aziatische crisis en de gevolgen ervan voor het handelsverkeer, alsmede de achteruitgang van de verkoopmogelijkheden in regio's met een tekort, vereisen immers een verantwoordelijk gedrag van de marktdeelnemers om de stabiliteit op de communautaire staalmarkt zo lang mogelijk te behouden. Deze werd immers maar bereikt dankzij grote opofferingen op financieel gebied en op het gebied van de werkgelegenheid.

Hoewel de vooruitzichten voor de tweede helft van het jaar minder gunstig zijn, zijn de voor 1998 verwachte resultaten iets beter dan die van 1997.

1. DE ECONOMISCHE SITUATIE IN DE EUROPESE UNIE

De recente vooruitzichten uit het voorjaar 1998 bevestigen de kracht van het herstel, ondanks de minder gunstige internationale situatie door de Aziatische crisis. De vooruitzichten van een aanhoudend herstel blijven dan ook gunstig, aangezien de interne vraag geleidelijk de plaats van de uitvoer inneemt als drijvende kracht achter de groei.

De economische groei in de Europese Unie, die voor 1997 tot 2,7 % werd bijgesteld, heeft zich dus blijkbaar sneller doorgezet dan in het najaar van verleden jaar werd verwacht (2,6 %).

De meeste vertrouwensindicatoren op basis van enquêtes tot april 1998 wijzen op een zekere continuïteit van de sinds midden 1996 opgemerkte verbetering, wat aangeeft dat deze indicatoren nauwelijks werden beïnvloed door de gebeurtenissen in Azië.

Ondanks een lichte daling van het aantal voor uitvoer bestemde bestellingen is het niveau van de bestellingen gestegen en blijven de vooruitzichten goed. Het vertrouwen van de industrie en de verbruikers is aldus opnieuw opgeklommen tot het niveau van de vorige top, na een voorbijgaande daling in januari 1998.

In vergelijking met de vooruitzichten voor het voorjaar 1997 heeft de groei van het BBP van de Europese Unie voor 1998 dan ook slechts een lichte neerwaartse bijstelling met 0,2 procentpunt ondergaan, waardoor deze op 2,8 % komt te liggen.

De impact van de crisis in Zuidoost-Azië zal wellicht gedeeltelijk door lagere rentevoeten en door de daling van de grondstoffenprijzen worden gecompenseerd. Deze compenserende factoren zijn overigens in zekere mate het resultaat van de gebeurtenissen in deze geografische regio.

Doordat de communautaire uitvoer in 1997 met 9,3 % is toegenomen, heeft het externe saldo een forse bijdrage van 0,4 % geleverd tot de groei in de Europese Unie. Niettemin zal deze positieve bijdrage tot de groei waarschijnlijk geleidelijk verminderen ten gevolge van de verwachte achteruitgang van de uitvoer, die in 1998 een stijging met ongeveer 7 % zal vertonen, meer bepaald wegens de gebeurtenissen in Azië.

Gestimuleerd door de daling van de spaarquote, de matige reële loonstijgingen en het grotere dynamisme in het scheppen van tewerkstelling zal de privé-consumptie wellicht stijgen van 2 % groei in 1997 voor de hele Europese Unie tot 2,6 % in 1998 en 1999.

De particuliere investeringen zijn in de meeste lidstaten toegenomen, met nochtans enkele uitzonderingen. Bijgevolg hebben de vooruitzichten voor de investeringen slechts weinig veranderingen ondergaan voor de hele Europese Unie. Zo zal de groei van de uitrustingsinvesteringen toenemen van 4,4 % in 1997 tot 6,4 % in 1998 en 7,0 % in 1999.

De neerwaartse bijstelling van de groeivooruitzichten wijzigt de vooruitzichten op de arbeidsmarkt slechts in geringe mate. De werkgelegenheid in de Europese Unie is in 1997 immers met 0,4 % toegenomen en de groei ervan zal in 1998 wellicht stijgen tot 0,8 % en in 1999 tot 1,1 %. Dit stemt overeen met ongeveer 3,4 miljoen nieuwe arbeidsplaatsen tussen 1997 en 1999.

Demografische factoren verklaren grotendeels dat de toename van de werkgelegenheid niet noodzakelijk met een even grote daling van de werkloosheid gepaard gaat. De gemiddelde werkloosheid in de Europese Unie is gedaald van een piek van bijna 11 % in 1996 tot 10,7 % in 1997 en zal wellicht zakken tot 10,2 % in 1998 en 9,8 % in 1999.

Gemeten aan de hand van het indexcijfer van de consumptieprijzen is de gemiddelde inflatie in de Europese Unie gedaald van 2,6 % in 1996 tot 2,1 % in 1997; zowel in 1998 als in 1999 zal deze wellicht ongeveer 2 % bedragen. In vergelijking met vorig najaar werden de vooruitzichten voor 1998 naar beneden toe bijgesteld met 0,3 procentpunt voor 1998 en met 0,2 procentpunt voor 1999.

Het gemiddelde overheidstekort in de Europese Unie bleek in 1997 dankzij de lage rentevoeten en de iets snellere groei minder hoog te liggen dan verwacht, namelijk op 2,4 % van het BBP, terwijl het tekort in percentage van het BBP in 1993 nog 6,1 % bedroeg en in 1996 nog 4,2 %. Bovendien zal het gemiddelde tekort in de Europese Unie naar verwachting verder dalen tot 1,9 % in 1998 en 1,6 % in 1999.

2. SITUATIE EN VOORUITZICHTEN OP DE STAALMARKT

2.1. DE RUWSTAALPRODUCTIE IN DE GEMEENSCHAP

De ruwstaalproductie in de Gemeenschap vertoonde in het hele jaar 1997 een substantiële groei en sloot het jaar af met een forse versnelling, met een productieniveau voor december dat 13 % hoger lag dan het reeds tamelijk hoge niveau van december 1996. In 1997 bereikte de staalproductie in de Unie aldus het recordcijfer van 159,5 miljoen ton, hetgeen een stijging met 8 % betekent ten opzichte van de productie van 1996 en zelfs iets meer is dan het niveau van 158 miljoen ton uit de vorige prognose (1), die op een optimistische hypothese gebaseerd was.

Ook van januari tot maart 1998 is de maandelijkse ruwstaalproductie in de Gemeenschap sterk gestegen, zodat de groei voor het eerste kwartaal van het jaar in vergelijking met het overeenkomstige kwartaal van 1997 nog bijna 10 % bedroeg.

Volgens een snelle peiling is de staalproductie in april met niet meer dan 2,3 % en 3,3 % gestegen in vergelijking met april, respectievelijk, mei 1997. Daardoor wordt de gecumuleerde stijging voor de eerste vier maanden van dit jaar ten opzichte van de overeenkomstige periode van 1997 wat afgezwakt.

Om te kunnen voorzien in de nog steeds zeer dynamische interne vraag en de uitvoerplichtingen te kunnen nakomen, zal de staalproductie in de Unie zich waarschijnlijk gunstig blijven ontwikkelen, zij het in een langzamer tempo, zodat zij aan het einde van het eerste semester ongeveer 84 miljoen ton zal bedragen.

Door de aanzienlijke stijging van de invoer in de eerste helft in een verwachte verzwakking van de vraag in de tweede helft van het jaar zal de communautaire staalproductie waarschijnlijk echter naar iets lagere niveaus dan die van de laatste zes maanden van 1997 zakken en eind 1998 162 miljoen ton bereiken, een volume dat zeer dicht in de buurt van de vorige prognose (2) ligt en dat een stijging met 1,6 % inhoudt ten opzichte van de productie van 1997.

De geleidelijke opleving van de staalproductie over een zo lange periode leidt tot een rationeler en in bepaalde gevallen zelfs optimaal gebruik van de staalinstallaties, wat almaar duidelijker bijdraagt tot een verbetering van de bedrijfsresultaten van de communautaire bedrijven.

De Commissie zet de bedrijven evenwel tot voorzichtigheid aan bij het opstellen van hun productieprogramma's en steunt hen in hun investerings-, onderzoeks- en innovatie-inspanningen, die veeleer tot doel hebben de kwaliteit van de producten te verbeteren, de werkgelegenheid en het milieu te beschermen en de productiekosten te beheersen. Hierbij wordt zowel rekening gehouden met de risico's die inherent zijn aan de ontwikkelingen in de staalhandel op de communautaire en wereldmarkt, die samenhangen met de crisis in Zuidoost-Azië, als met de voor de tweede helft van 1998 verwachte daling van het verbruik.

In tabel 1 "Vraag en aanbod van ruwstaal" wordt enerzijds een overzicht gegeven van de recente cijfers en ontwikkelingen van het verbruik, de buitenlandse handel en de staalproductie en -voorraden in de Europese Unie en zijn anderzijds indicatieve cijfers opgenomen omtrent de verwachte ontwikkelingen in de tweede helft van 1998 en voor het jaar 1998 in zijn geheel.

2.2. VOORUITZICHTEN VOOR DE TWEEDE HELFT EN HET GEHELE JAAR 1998

Dankzij de aanzienlijke verbetering van de algemene economische situatie in de Europese Unie, die in een eerste fase werd aangezwengeld door de uitstekende internationale conjunctuur en door de stabiliteit van de dollar, is het vertrouwen bij de industrie en de communautaire consumenten geleidelijk teruggekeerd, zodat het grotere dynamisme van de interne factoren de afremming van de uitvoer momenteel lijkt te kunnen compenseren.

In een dergelijke veranderende context lijkt het herwonnen optimisme bij de industrie, dat door de stijging van het aantal bestellingen en door een steeds betere benutting van de capaciteit wordt gerechtvaardigd, aan te houden en lijkt het klimaat van vertrouwen bij de consumenten zich op het hoge niveau van 1997 te stabiliseren, zoals uit de laatste conjunctuurenquêtes blijkt.

Hoewel de staalproducenten in de Unie de situatie op de communautaire staalmarkt zeer gunstig inschatten, hebben zij tijdens het recente overleg toch de nadruk gelegd op het stijgende aanbod uit bepaalde derde landen, dat het evenwicht kan verstoren en een negatief effect kan hebben op de stabiliteit van de prijzen, te meer daar deze staalinvoer sinds begin 1998 op bepaalde markten van de Unie is toegespitst.

De staalhandelaars hebben zich tijdens recente vergaderingen terughoudender opgesteld over de ontwikkeling van de markt in de komende maanden. Op diverse gebieden blijft het aanbod immers lager dan de vraag, terwijl op andere gebieden het overvloedige aanbod, met name uit bepaalde derde landen, een grote invloed op de prijzen uitoefent.

Niettemin lijkt de aanzienlijke toename van de activiteit in de staalverbruikende sectoren (waarvan de belangrijkste in dit programma nader worden geanalyseerd), die in het hele jaar 1997 en ook nog begin 1998 werd geconstateerd, de kracht van het economische herstel in de Europese Unie te bevestigen. De automobielindustrie verbetert immers voortdurend haar prestaties, de werktuigbouw en de elektrische industrie ontwikkelen zich reeds lange tijd op hoog niveau en meer onlangs leek zelfs de bouwsector beter georiënteerd te zijn dan vroeger.

Voor de tweede helft van 1998 lijkt zich na de in 1997 en begin 1998 geconstateerde sterke vooruitgang evenwel een zekere vertraging van de activiteiten per sector aan te dienen, zodat de vraag naar staal enigszins zou kunnen dalen. Deze verzwakking van de interne vraag zou tot een stabilisatie van de staalinvoer op het hoge niveau van 1997 leiden, terwijl de communautaire uitvoer er op achteruit blijft gaan.

Al deze ontwikkelingen brengen de resultaten in termen van volume van de communautaire staalsector in 1998 evenwel niet in gevaar. Wellicht zullen deze resultaten beter zijn dan in 1997.

De tabellen 2 en 2 a) bevatten de indicatoren voor de bedrijvigheid in de belangrijkste staalverbruikende sectoren voor de tweede helft van 1998 en voor het hele jaar. De basisgegevens voor deze indicatoren werden verstrekt door de nationale vertegenwoordigers van de betrokken vakgebieden, waarvan de opvattingen niet altijd overeenstemmen met de trends die zich aftekenen. Deze gegevens moeten dan ook met de nodige voorzichtigheid worden geïnterpreteerd.

2.2.1. De sector primaire staalverwerking

Alle branches van de sector primaire staalverwerking hebben in 1997 meer dan verwacht geprofiteerd van de geleidelijke verbetering van de economische situatie in de Europese Unie, ook die waarvan de activiteit nauw samenhangt met de ontwikkelingen in de bouwsector.

Zo is gebleken dat de vraag ook de prijzen op de communautaire markt in het hele jaar 1997 voor alle branches van deze industrie geleidelijk zijn gestegen, terwijl deze toch ten volle gebruik hebben kunnen maken van de mogelijkheden voor de directe uitvoer van hun producten op de internationale markt.

In de eerste helft van 1998 zijn de diverse markten van producten uit de sector primaire staalverwerking zich zeer gunstig en zelfs beter dan de meest optimistische prognoses blijven ontwikkelen. Op het niveau van de verschillende branches van deze industrie is evenwel enige vertraging merkbaar. De aanhoudende stijging van de invoer enerzijds en de tendens tot toename van de voorraden anderzijds bieden voor de komende maanden dan ook in het beste geval uitzicht op een algemene stabilisatie.

Als men de in 1997 gerealiseerde prestaties beschouwt, komt de stabilisatie die zich voor de tweede helft van 1998 in verschillende branches aftekent in elk geval overeen met een zeer behoorlijk activiteitenniveau, waardoor de benuttingsgraad van de installaties, die momenteel heel wat hoger ligt dan in 1996, kan worden gehandhaafd.

A. Stalen buizen

In 1997 werd het opmerkelijke herstel van de activiteit voor de productie van stalen buizen afgesloten met een totale stijging van de productie met ongeveer 10 % voor alle soorten buizen samen, met evenwel een grotere stijging voor naadloze buizen (+ 11,6 %) en een iets minder gunstige ontwikkeling voor kleine gelaste buizen (+ 8,9 %).

Na de eerder negatieve resultaten van 1996 lijkt het in 1997 bereikte prestatieniveau dan ook zeer behoorlijk, ook al lag de groei van de invoer op de communautaire markt voor naadloze buizen en kleine gelaste buizen respectievelijk 11,2 % en 15,8 % hoger dan in 1996. Als de stijging van het verbruik in de Europese Unie voor alle buizen samen slechts 2,1 % bedroeg, is dat immers te wijten aan de ineenstorting (- 48 %) van het verbruik van grotendeels voor de uitvoer bestemde grote gelaste buizen, want voor naadloze buizen en kleine gelaste buizen is het verbruik respectievelijk met 6,9 % en 9,5 % gestegen.

De communautaire uitvoer van buizen en in het bijzonder de traditioneel nogal hoge uitvoer van grote gelaste buizen gingen ook in 1997 gepaard met een totale volumestijging van bijna 34 % ten opzichte van de uitstekende resultaten van 1996.

De voor 1998 verwachte ontwikkelingen op het gebied van naadloze buizen bieden nog uitzicht op een toename van de activiteit in de eerste helft van het jaar, hoofdzakelijk dankzij de voor de uitvoer bestemde verkoop aan de olie- en gassector. De zwakke stijging van het interne verbruik, die vooral samenhangt met de investeringen in de machinebouw, kan evenwel ruimschoots worden gecompenseerd door de ontwikkeling van de invoer, waarvoor zich overigens op bepaalde gebieden een zeer sterke stijging aandient vanaf begin 1998.

Voor de tweede helft van het jaar stelt de algemene economische situatie een uitstekend niveau van de interne vraag in het vooruitzicht. Toch is er ook als de oliemaatschappijen hun programma's niet terugdringen een daling van de uitvoer te verwachten, met name op de markt van OCTG-buizen. Zo kan de productie van naadloze buizen zich op het toch wel zeer bevredigende niveau van 1997 stabiliseren, ondanks de risico's voor verstoring van de markt die met de Aziatische crisis samenhangen.

Op dit gebied evenwel zal de invoer ongeveer een kwart van de communautaire markt blijven uitmaken.

De markt van kleine gelaste buizen zal in de eerste helft van 1998 wellicht een zwakke stijging van het verbruik vertonen wegens de toename van de vraag van de automobielsector en de bouwsector. In de tweede helft van het jaar is het evenwel niet uitgesloten dat de opmerkelijke stijgende tendens van de invoer een negatieve weerslag heeft op der productieactiviteit voor kleine gelaste buizen, vooral bij een eventuele inzinking van de voor de uitvoer bestemde verkoop.

Wat de fabricage van grote gelaste buizen betreft, is de situatie bijzonder goed. Zelfs op middellange termijn zijn de vooruitzichten voor deze deelsector overigens uitstekend, gelet op de bestellingen die, hoofdzakelijk voor de uitvoer, reeds werden genoteerd. Wat de productie en de uitvoer van deze buizen betreft, zullen de resultaten van 1998 dan ook heel wat beter zijn dan in 1997.

B. Ontwikkeling in de branches draad en andere getrokken producten

Na 1996, een jaar met eerder negatieve resultaten, werd de activiteit in de industrie van de draadproducten in 1997 gekenmerkt door een geleidelijke inhaalbeweging die uitliep op een algemene stijging van de vraag, met name uit derde landen, en van de productie. Dankzij de voor de uitvoer bestemde verkoop, die veel groter was dan verwacht, heeft de omzet van draadproducten in 1997 zelfs de in de vorige prognose voorspelde 8 % overschreden.

Gezien de reeds genoteerde bestellingen mag worden verwacht dat de productie in de eerste helft van 1998 opnieuw met 3 of 4 % zal stijgen, eveneens wegens het goede niveau van de uitvoer.

Rekening houdend met de verwachte daling van de externe vraag, die noch door het verwachte herstel in de bouwsector, noch door de goede oriëntatie van de investeringen in het algemeen volledig zou worden gecompenseerd, wordt voor de tweede helft van 1998 een zwakkere activiteit verwacht in de communautaire industrie voor draadproducten.

De voor de tweede helft van 1998 verwachte vertraging van de activiteit in deze branche zal evenwel de algemene resultaten van het jaar niet in het gedrang brengen. Dankzij de geleidelijke opleving van de vraag uit de bouwsector en het aanhoudende goede niveau van de vraag uit de nog steeds goed georiënteerde automobielsector zal dit jaar worden afgesloten met een stabilisatie of zelfs een lichte stijging van het verbruik van draadproducten ten opzichte van het niveau van 1997, maar zelfs als in de industrie voor draadproducten een activiteitenniveau zoals in 1997 wordt aangehouden, kan dit op zijn minst als zeer bevredigend worden beschouwd.

De activiteit in de industrie voor getrokken producten, die in 1996 vrij slechte resultaten heeft behaald, heeft zich in 1997 almaar sneller ontwikkeld ten gevolge van een zeer aanzienlijke toename van de vraag van de communautaire automobielfabrikanten naar getrokken producten.

In 1997 kon de activiteit in deze sector zich dan ook zeer goed herstellen. De verkoopvolumes zijn er tegen alle verwachtingen in met ten minste 10 % toegenomen en hebben opnieuw de zeer goede niveaus van 1995 bereikt.

De eerste helft van 1998 moet een latere stijging van het verbruik van getrokken producten garanderen. Gelet op de nog steeds even grote vraag uit de automobielsector wordt deze stijging op 6 % geraamd ten opzichte van die van de overeenkomstige periode van 1997.

Toch kan er zich in de tweede helft van 1998 een lichte daling van de vraag voordoen. Voor het hele jaar mag dan ook worden verwacht dat de verkoopvolumes van getrokken producten nog met ongeveer 3 % zullen toenemen ten opzichte van de reeds uitstekende volumes van 1997.

C. Koudgewalst staal en profielen

De industrie van het koudgewalst staal heeft in 1997 haar beste resultaten van de laatste decennia behaald. De activiteit binnen deze industrie heeft zich immers op een onverwachte wijze ontwikkeld en men heeft kunnen constateren dat de groei in de sector in 1997 het in de vorige prognose vooropgestelde niveau van 5 % ruimschoots heeft overschreden en ongeveer 15 % bedroeg ten opzichte van de vergelijkbare periode van 1996.

De opmerkelijkste ontwikkelingen op dit gebied hadden plaats in Duitsland, Italië en Frankrijk, maar ook in het Verenigd Koninkrijk en Spanje waren de tendensen zeer positief.

In de eerste maanden van dit jaar is de vraag naar koudgewalst bandstaal nog meer gestegen, zodat de productie van het hele jaar reeds voor 80 % wordt gedekt door de in het eerste kwartaal van 1998 genoteerde bestellingen.

De toenemende voorzieningsbehoeften van de automobielindustrie en de fabrikanten van elektrische en niet-elektrische machines en de forse vraag voor de uitvoer hebben het optimisme bij de koudwalserijen doen terugkeren, ondanks de concurrentie van het bandstaal en met name van het op de communautaire markt ingevoerde bandstaal.

Momenteel zijn de voorraden koudgewalst bandstaal zowel bij de producenten als bij de communautaire verbruikers vrij klein. Er wordt daarentegen een aanzienlijke toename van de grondstoffenvoorraden in de sector koudgewalst staal gesignaleerd, in het vooruitzicht van de noodzaak om op de zeer gunstige ontwikkeling van de vraag te kunnen ingaan.

In de tweede helft van het jaar zal de situatie in de branche koudgewalst staal dan ook nog steeds uitstekend zijn en voor heel 1998 zullen de verkoopvolumes van deze industrie ongeveer 10 % stijgen ten opzichte van de reeds zeer behoorlijke volumes van 1997.

De industrie voor brede profielen heeft kunnen profiteren van de betere economische toestand in 1997, ondanks de zwakke activiteit die nog werd geconstateerd in de bouwsector, die veruit de belangrijkste gebruiker van deze producten blijft. Verleden jaar is het verbruik van brede profielen en in het bijzonder van sandwichpanelen immers aanzienlijk toegenomen. In totaal lag het 5 % hoger dan de ramingen van eind 1997.

In de eerste helft van 1998 kan men nog rekenen op een latere stijging van het verbruik van deze producten met ongeveer 2 à 3 % ten opzichte van de eerste helft van 1997. De achteruitgang van de op meer dan drie maanden leverbare nieuwe bestellingen, met name voor sandwichpanelen, stelt voor de tweede helft van het jaar evenwel een zwakke daling van het verkoopvolume in het vooruitzicht. Voor heel 1998 mag dan ook een stabilisatie van het verbruik van brede profielen of ten hoogste een zeer kleine stijging daarvan worden verwacht. Dit is hoofdzakelijk het gevolg van de grotere vraag naar profielstaal voor de bekleding van industriële gebouwen, ondanks de toegenomen concurrentie van soortgelijke producten in aluminium, die bij de sanering van oude structuren in asbestcement vaker worden gebruikt.

Gelet op de uitstekende resultaten die in 1997 werden behaald, kan het behoud van de activiteit in deze industrietak voor heel 1998 op eenzelfde niveau als het vorige jaar op zijn minst als bevredigend worden beschouwd. In ieder geval kan de verwachte toename van de activiteit in de bouwsector in de Unie de vraag naar brede profielen in de toekomst verder stimuleren.

Ook in de industrie van de lange profielen waren de voor 1997 verwachte ontwikkelingen heel wat beter dan verwacht. De verkoopvolumes in deze industrie hebben zich in 1997 immers behoorlijk hersteld, waardoor de in 1996 geconstateerde daling van 10 % ruimschoots kon worden goedgemaakt.

In de eerste helft van 1998 is de vraag blijven stijgen, al doet zich sinds het einde van het eerste kwartaal een stabilisatie voor. Op zoek naar perspectieven voor een duurzame groei tracht de industrie voor profielstaal, waarvan de activiteit vooral afhangt van de ontwikkelingen in de bouwsector, zowel op het gebied van renovatie als op dat van nieuwbouw, haar afzetmogelijkheden te verruimen in andere, beter georiënteerde sectoren.

De fabrikanten van koudgewalste profielen lijken evenwel nogal optimistisch over de voor de tweede helft van 1998 verwachte ontwikkelingen omdat de stabilisatie van de vraag op de zeer hoge niveaus van de tweede helft van 1997 als een zeer positief element moet worden beschouwd, aangezien de invloed van de invoer van lange profielen op de communautaire markt te verwaarlozen blijft.

De bevestiging voor 1998 van de in 1997 door deze industrie behaalde volumes en prijzen wordt door de sector als een volkomen aanvaardbare situatie beschouwd, vooral in afwachting van de aankondiging van een geleidelijke verbetering in de bouwsector, de belangrijkste verbruiker van lange profielen.

2.2.2. Het conjunctuurverloop in de bouw in 1998

Hoewel het economisch herstel in de landen van de Europese Unie sinds 1997 krachtiger wordt, de inflatie onder controle blijft, de rentevoeten laag blijven en de werkgelegenheidsperspectieven verbeteren, lijken de gecumuleerde effecten van deze factoren nog niet duidelijk tot uiting te komen in de totale bouwactiviteit in de Europese Unie.

In 1997 was de volumeverandering van de productie voor de hele bouwsector op communautair niveau nauwelijks groter dan in 1996, ook al lag de groei van de sector in verscheidene lidstaten van de Unie op een heel wat hoger niveau.

Met enige vertraging ten opzichte van de positieve ontwikkeling van de conjunctuur komen de effecten van de opleving van de communautaire economie sinds eind 1997 en begin 1998 in de meeste lidstaten krachtiger tot uiting in de bouwactiviteit, met evenwel grote verschillen van land tot land. Zo blijven de ontwikkelingsvooruitzichten in de bouwsector in 1998 vrij goed in het Verenigd Koninkrijk, Spanje, Italië, Nederland, Portugal, Zweden en België. In Frankrijk wordt de achteruitgang van de vorige jaren in deze sector geleidelijk goedgemaakt, maar in Duitsland lijkt de zeer zwakke activiteit in de sector ondanks bepaalde overheidsinvesteringen, met name in de spoorwegen, nog niet te verbeteren.

Na een periode van sanering van de economie in diverse lidstaten, die het herstel van de bouwsector tot nu toe door een beperking van de overheidsinvesteringen had afgeremd, zal de activiteit in deze sector in de toekomst niettemin almaar intenser worden.

In de deelsector van de woningbouw lijkt de situatie in het Verenigd Koninkrijk nogal goed door de investeringen in de particuliere woningbouw. In Spanje en Italië is de ontwikkeling van deze deelsector eerder positief dankzij de renovatiewerkzaamheden, terwijl zich in Frankrijk een herstel aftekent in de collectieve woningbouw.

In Duitsland daarentegen zal de verzwaring van de fiscale lasten, onder meer door de stijging van de successierechten, het verwachte herstel van deze activiteit in 1998 na de tamelijk grote achteruitgang in de nieuwbouw in het westelijke gedeelte van het land niet bevorderen.

In de utiliteitsbouw zal in het Verenigd Koninkrijk en Spanje dankzij de geplande investeringen in 1998 een positieve tendens kunnen worden aangehouden. In Italië daarentegen zal deze activiteit er enigszins op achteruitgaan na de in 1997 dankzij fiscale stimulansen geconstateerde vooruitgang, terwijl in Frankrijk het aantal bouwvergunningen wellicht zal toenemen, wat niet belet dat de bouwvolumes toch nog een lichte daling zullen vertonen. Deze activiteit zal in Duitsland overigens nog zwakker zijn wegens de daling van de investeringen in de nieuwe Länder en de aanzienlijke leegstand.

Na een negatieve cyclus van vijf opeenvolgende jaren had er in Italië in de weg- en waterbouw een trendbreuk plaats, met name wegens de overheidsinvesteringen in het zuiden van het land. In Spanje doet zich na twee opeenvolgende jaren van achteruitgang van deze activiteit een soortgelijke situatie als in Italië voor.

De situatie op dit gebied stabiliseert zich in Frankrijk geleidelijk, in Duitsland blijft er een lichte achteruitgang waar te nemen en in het Verenigd Koninkrijk kan de situatie verslechteren indien de beslissing om de "Channel Tunnel Rail Link" te bouwen nogmaals wordt uitgesteld.

2.2.3. De automobielsector

In de Europese Unie heeft er reeds verscheidene jaren een toename van de vraag naar auto's plaats, die wordt gekenmerkt door een aanzienlijke stijging van het aantal inschrijvingen van nieuwe voertuigen. Van 1993 tot 1997 zijn deze cumulatief met ongeveer 20 % toegenomen ten opzichte van 1993.

Dankzij het economische herstel, het grotere vertrouwen van de consumenten, de minder afwachtende houding van de gezinnen bij de aankoop van een auto, de stimulerende maatregelen en een aantal andere interne factoren is het aantal inschrijvingen op de automobielmarkt vooral in 1996 (+ 6,4 %) en ook nog in 1997 (+ 4,8 %) fors gestegen, hoewel er wegens de invoering of stopzetting van steunmaatregelen grote verschillen tussen de lidstaten zijn.

Na deze uitstekende resultaten wordt de opgaande tendens op de communautaire automobielmarkt sinds begin 1998 voortgezet. Dankzij een veel aftgetekender tendens dan in het verleden is het aantal inschrijvingen in het eerste kwartaal gemiddeld met 12,3 % toegenomen, met spectaculaire stijgingen in Duitsland, Italië, Frankrijk, het Verenigd Koninkrijk en Spanje. In april en mei is deze tendens wat afgezwakt, wat uiteindelijk resulteert in een toename van het aantal inschrijvingen in de Gemeenschap met 8 % in de eerste vijf maanden van 1998.

De gecombineerde effecten van voornoemde interne factoren en de introductie van talrijke nieuwe modellen op de markt liggen aan de basis van deze prestaties. Voor de komende maanden wordt op de automobielmarkt van de Unie evenwel een aanzienlijke verzwakking verwacht, zodat het aantal inschrijvingen voor het hele jaar 2 % hoger zou liggen dan in 1997.

De communautaire automobielindustrie, die in deze periode ruimschoots heeft kunnen profiteren van de forse interne vraag en van de uitstekende mogelijkheden die door de uitvoer werden geboden, heeft haar productietempo kunnen opvoeren zonder evenwel de leveringstermijnen voor bepaalde nieuwe modellen te hebben kunnen inkorten.

Er mag dan ook worden verwacht dat de activiteit in deze belangrijke staalverbruikende sector gedurende heel 1998 intens zal zijn.

2.3. VOORUITZICHTEN VOOR DE INVOER EN UITVOER VAN STAALPRODUCTEN

2.3.1. Statistieken met betrekking tot de buitenlandse handel van de Europese Unie

Hoewel bepaalde lidstaten de vertraging bij het doorsturen van de gegevens met betrekking tot de staalhandel van de Europese Unie met derde landen gedeeltelijk hebben ingelopen, moeten er momenteel op dit gebied nog heel wat inspanningen worden geleverd.

Bij de opstelling van dit verslag waren er voor de hele Europese Unie immers alleen voor het jaar 1997 en voor bijna het gehele eerste kwartaal van 1998 gegevens beschikbaar. Deze situatie heeft geleid tot de opstelling van ramingen voor een groot deel van de ontbrekende gegevens voor de eerste zes maanden van 1998, wat de kwaliteit van de prognose kan ondermijnen, gelet op de onzekerheid die met name samenhangt met de risico's van een heroriëntering van bepaalde handelsstromen wegens de crisis in Azië.

Uit de statistieken met betrekking tot 1997 blijkt dat de staalinvoer van de Unie in totaal met 17 % is toegenomen, met evenwel nog grotere stijgingen voor de invoer van lange producten (+ 21 %) en halffabrikaten (+ 19 %).

De grootste stijgingen kwamen uit de LMOE, de republieken van de voormalige USSR en ex-Joegoslavië. Cumulatief bereikte de invoer uit deze landen in 1997 9,6 miljoen ton, d.i. ongeveer 67 % van de totale staalinvoer van de Unie, tegenover 7,3 miljoen ton, d.i. 60 % van het invoervolume van 1996.

In vergelijking met de uitstekende niveaus van 1996 is de communautaire staaluitvoer in 1997 daarentegen met 15 % gedaald wegens het toenemende dynamisme van de interne vraag in de loop van het jaar en in weerwil van het aantrekkelijke niveau van de wereldprijzen.

Uit een meer gedetailleerde analyse van de gegevens van 1997 blijkt evenwel dat de communautaire staaluitvoer naar de landen van Midden- en Oost-Europa, het GOS en het voormalige Joegoslavië cumulatief met 26 % is toegenomen, terwijl de uitvoer naar Azië met 31 % is teruggelopen. Terwijl de stijging van het volume van de communautaire staaluitvoer naar de landen van de eerste geografische zone evenwel slechts ongeveer 400 000 ton bedraagt, ligt de achteruitgang van de uitvoer naar de tweede zone op meer dan 2 miljoen ton.

Aldus is duidelijk dat de crisis in Zuidoost-Azië in 1997 slechts in een daling van de communautaire staaluitvoer naar deze geografische zone tot uiting is gekomen, want de staalinvoer uit de Aziatische landen is met 21 % gedaald.

De effecten op de communautaire markt van de heroriëntatie van de staalhandel op wereldniveau waren in 1997 dus nogal beperkt.

Uit de tendensen die op basis van de beschikbare statistische gegevens voor de eerste drie maanden van 1998 werden geschetst, blijkt dat de invoer van staalproducten op de markt van de Unie met 62 % is gestegen ten opzichte van dezelfde periode in 1997 en dat de communautaire uitvoer later is gedaald.

De gunstige ontwikkeling van de vraag en geleidelijke stijging van de interne prijzen, hebben immers een aantrekkend effect gehad op het surplusaanbod van een aantal derde landen, wat tot een ondoordachte stijging van de invoer heeft geleid, terwijl de noodzaak om aan de aanhoudende interne vraag te voldoen enerzijds en de opeenvolgende aanpassingen aan de heroriëntatie van bepaalde handelsstromen anderzijds een negatief effect zullen hebben op de uitvoeractiviteit van de communautaire industrie.

Voorts wordt er gemeld dat er sinds begin 1998 met name op de Italiaanse markt een concentratie van aanzienlijke hoeveelheden staal uit derde landen plaatsheeft. Daardoor wordt een situatie van instabiliteit gecreëerd die zich tot de andere markten van de Unie kan uitbreiden.

Ten gevolge van het verwachte geringere dynamisme van de interne vraag en van de stabilisatie of zelfs lichte inzinking van de prijzen moet in de tweede helft van 1998 in beginsel een vertraging van de groei van de staalinvoer op de communautaire markt plaatsvinden. Voor 1998 in zijn geheel zal de staalinvoer van de Unie een zeer sterke opgaande tendens in vergelijking met 1997 vertonen.

De communautaire staaluitvoer daarentegen zal in de tweede helft van 1998 blijven achteruitgaan omdat aan de interne vraag moet worden voldaan en omdat de concurrentie op de wereldmarkt toeneemt. Voor heel 1998 valt dan ook een duidelijke achteruitgang te verwachten, hoewel zeer bevredigende niveaus worden behouden.

Gelet op de verwachte ontwikkelingen in de internationale staalhandel en op de te voorspellen daling van de binnen en buiten de Europese Unie geboden mogelijkheden, met name door de inbedrijfstelling van nieuwe capaciteit in zones met een tekort, zet de Commissie alle betrokken partijen opnieuw tot voorzichtigheid aan, met name op het gebied van de industriële en commerciële strategie, teneinde de positieve situatie op de communautaire markt, die geleidelijk en ten koste van grote opofferingen op financieel en werkgelegenheidsgebied werd bereikt, te behouden.

De Commissie is bereid om zo nodig de bestaande instrumenten voor het handelsbeleid aan te wenden om te voorkomen dat de vrij gezonde toestand van de communautaire staalmarkt wordt bedreigd door het gedrag van bepaalde exporteurs naar de Europese Unie, als dit laatste niet in overeenkomstig zou blijken met de internationale handelsregels.

2.3.2. De ontwikkeling van de wereldeconomie in 1998

Na tussen eind 1997 en begin 1998 het hoogtepunt van de cyclus te hebben bereikt, zal de wereldeconomie waarschijnlijk geleidelijk een dalende tendens vertonen ten gevolge van de Aziatische crisis en de verzwakking van de groei in de Verenigde Staten, die evenwel gedeeltelijk werden gecompenseerd door de veralgemening van het herstel in Europa.

Europa wordt dus de belangrijkste steunpijler voor de wereldgroei, ook al is de internationale context niet zo gunstig als in 1996/1997. In de Verenigde Staten daarentegen, die steeds meer de directe en indirecte effecten van de crisis in Azië ondervinden, zal de cyclische verzwakking van de economie sterker worden, ook al kan deze crisis de inflatie enigszins afremmen. In Azië zal zich wegens de nodige aanpassingen in diverse, met een recessie geconfronteerde landen een aanzienlijke daling van de economische activiteit voordoen, ondanks het element van stabiliteit dat door de Chinese economie wordt gevormd en rekening houdend met de zwakke groei in Japan.

Op het niveau van de wereldstaalmarkt mag worden verwacht dat zowel de vraag als de productie enigszins onder hun respectieve niveaus van 1977 zullen liggen. Op het niveau van de handel worden evenwel van de ene geografische zone tot de andere grotere ontwikkelingen verwacht wegens de heroriëntatie van bepaalde handelsstromen ten gevolge van de Aziatische crisis en de inbedrijfstelling van nieuwe capaciteit, met name in regio's met een tekort.

2.3.2.1. De Verenigde Staten

De groei van de Amerikaanse economie zal wellicht geleidelijk verzwakken. Voor 1998 wordt een stijging met 2,5 % verwacht, tegenover de 3,8 % van 1997.

Toch zullen de investeringen, de fabricage van auto's en de bouwactiviteit in het algemeen dynamisch blijven en nog een belangrijke rol spelen in de voor dit jaar verwachte groei.

Naar verwachting zal het staalverbruik dan ook blijven toenemen. De verwachte stijging van de productie, die met name het gevolg is van de inbedrijfstelling van nieuwe capaciteit, zal evenwel leiden tot een kleinere behoefte aan invoer van staalproducten.

Het is overigens niet uitgesloten dat de waarde van de dollar, die een aanzienlijke troef is voor het overtollige internationale aanbod waarvoor wegens de gebeurtenissen in Azië naar nieuwe afzetmogelijkheden wordt gezocht, tot een toename van het Amerikaanse handelstekort met bepaalde landen leidt ten koste van communautaire staaluitvoer naar deze markt.

2.3.2.2. Economische situatie in Japan

De Japanse economie zal in 1998 wellicht nog een vrij zwakke groei van 0,5 % à 1 % vertonen, die later waarschijnlijk tot een stijging van zijn handelsoverschot zal leiden.

Er is duidelijk een verlies aan vertrouwen in de economische vooruitzichten van het land, behalve in de industrieën die in grote mate van de uitvoeractiviteit profiteren, want het herstel van de investeringen en van interne verbruik laten nog steeds op zich wachten.

In de staalsector kunnen de zwakke binnenlandse vraag en de afgenomen verkoopmogelijkheden in de Aziatische zone ondanks de daling van de staalproductie tot uiting komen in een grotere aanwezigheid van Japans staal op de wereldmarkt.

2.3.2.3. Economische ontwikkelingen in China en Zuidoost-Azië

In de regio Zuidoost-Azië zal de groei in 1998 merkelijk lager liggen, met grotere of kleinere schommelingen van het ene land tot het andere. Om de crisis het hoofd te bieden zijn pijnlijke maar noodzakelijke aanpassingen aan de gang.

Op staalgebied zal zich dit jaar waarschijnlijk een aanzienlijke daling van het verbruik en een heel lichte stijging van de productie voordoen. Op commercieel gebied zal dit leiden tot een aanzienlijke inkrimping van de invoer.

Ten gevolge van de controle- en moderniseringsmaatregelen van de regering blijft de Chinese economie een gunstige conjunctuurperiode doorlopen, ook al vormt de stabiliteit van de yuan een element van onzekerheid. De groei, die in 1997 ongeveer 9 % bedroeg, zal in 1998 enigszins dalen tot 8 %, maar nog steeds worden ondersteund door de investeringen in de bouw en in uitrustingsgoederen.

Het staalverbruik in China zal dit jaar nog toenemen, parallel met de productie, zodat het staaltekort van het land weinig veranderingen zal ondergaan.

2.3.2.4. De economie in de landen van Latijns-Amerika

Alle Latijns-Amerikaanse economieën blijven zich gunstig ontwikkelen, hoewel de crisis in Azië voor sommige landen een zekere inkrimping van de uitvoeractiviteit tot gevolg zal hebben. De gemiddelde groei in de landen van deze regio zal in 1998 toch 3 tot 4 % bedragen.

Het staalverbruik in deze landen zal in 1998 wellicht met 3 % toenemen tot een niveau van ongeveer 28 miljoen ton.

De gebeurtenissen in Azië zullen bijdragen tot de inkrimping van de staaluitvoer van de landen van Latijns-Amerika, terwijl, hun invoer aanzienlijk zal stijgen. Daardoor zal het handelsoverschot van de landen van deze regio dit jaar dalen tot ongeveer 8 miljoen ton, d.i. 5 % minder dan in 1997.

2.3.2.5. Situatie en vooruitzichten in de landen van Midden- en Oost-Europa (LMOE) en in de republieken van het GOS

In de landen van Midden-Europa wordt de aanzienlijke verbetering van het economische klimaat almaar duidelijker. De in 1994 ingezette herstelbeweging komt sinds 1996 qua groei tot uiting in aanhoudende stijgingen van het BNP.

Op staalgebied moest wegens de inkrimping van de lokale markten bij een staalproductie met een groot overschot naar externe afzetmarkten worden gezocht.

In de tweede helft van 1998 zal zelfs de verwachte stijging van het interne verbruik niet volstaan om de groei van de productie op te vangen. Door het eventuele verlies van externe afzetmarkten dreigt een groter deel van het overtollige staalaanbod van de LMOE dan ook naar Europa te worden afgeleid.

Sinds het doorvoeren van de hervormingen verbeterd de economische situatie in Rusland langzaam en wordt de groei van het land steeds meer bevestigd, ook al zal het niveau ervan niet hoger liggen dan 1 %.

De Russische staalproductie zal in 1998 na de daling van 1997 wellicht toenemen en het interne verbruik zal met ongeveer 2 % stijgen.

Wat de staalhandel betreft, ziet het ernaar uit dat de Russische staaluitvoer in 1998 enigszins zal dalen omdat de grote hoeveelheid halffabrikaten die in 1997 met name naar de Aziatische landen werden uitgevoerd, moeilijker andere bestemmingen zullen vinden.

Er zijn nog steeds geen aanwijzingen dat de economische toestand in Oekraïne zou verbeteren en in 1997 is het BBP er met 3 % gedaald.

Gelet op de zeer zwakke interne vraag en de minder gunstige uitvoermogelijkheden wordt in 1998 voor staal een daling van de productie verwacht.

2.4. PRIJSONTWIKKELING

Na een aantal geleidelijke stijgingen die sinds de laatste maanden van 1996 werden geconstateerd, ondergaan de prijzen voor platte producten momenteel in de meeste landen van de Unie een zekere spanning. Ondanks het behoorlijke niveau van de interne vraag lijkt in de ontwikkeling van de prijzen van deze producten voor de tweede helft van 1998 steeds duidelijker een zekere aarzeling op te treden. Ofschoon er momenteel weinig ontwikkelingen worden waargenomen in de invoer uit Azië, met uitzondering van de op de Italiaanse markt gemelde concentratie, wordt immers geconstateerd dat de communautaire industrie nog steeds minder van de uitvoermogelijkheden profiteert dan in het verleden. Verder zal de aanmerkelijke toename van de goedkope invoer van bepaalde producten wellicht een negatief effect hebben op de markt van platte producten, ook al konden de prijzen van het eerste kwartaal worden doorgetrokken of in sommige gevallen zelfs verhoogd voor de leveringen van het tweede kwartaal. Een aankondiging van een ruimer aanbod tegen lage prijzen, het directe en/of indirecte gevolg van de gebeurtenissen in Azië, dreigt in de komende maanden immers tot een trendbreuk van de prijzen van platte producten te leiden.

Met het herstel van de investeringen verbetert het verbruik van lange producten in de Europese Unie. Deze gunstige interne situatie vormt evenwel geen compensatie voor de verliezen die voortvloeien uit de vermindering van de uitvoermogelijkheden. Net als voor platte producten kan evenwel een zekere druk op de prijzen worden geconstateerd, te meer daar de schrootprijzen reeds neerwaarts gericht zijn. De daling van de uitvoer en de tendens tot stijging van de invoer en van de voorraden zijn dan ook elementen die niet erg gunstig zijn voor een duurzame stabilisatie van de prijzen op dit gebied. Voor betonstaal en walsdraad voor wapeningsnetten worden reeds bepaalde prijsdalingen geconstateerd, terwijl zich momenteel voor de andere producten slechts een stabilisatie van het prijsniveau voordoet.

2.5. TENDENSEN PER PRODUCT

Platte producten

- warmgewalst breedband

De vraag van de belangrijkste verbruikssectoren blijft bevredigend, de voorraden zijn op een normaal niveau gesitueerd en de leveringen stabiliseren zich naar boven toe. Ten opzichte van eind 1997 en begin 1998 lijkt zich evenwel een lichte daling van het aantal bestellingen voor te doen wegens de sterke toename van de invoer uit derde landen. Deze situatie, die waarschijnlijk het gevolg is van de heroriëntatie van bepaalde handelsstromen naar de Europese markten, dreigt de stabiliteit van de interne prijzen echter in gevaar te brengen als dit fenomeen in de komende maanden nog sterker zou worden.

- koudgewalste plaat

Er is een belangrijke activiteit in de grote verbruikssectoren, zoals de automobielindustrie en de fabricage van buizen, en de vraag naar staal blijft op een zeer goed niveau gehandhaafd. Voor de voorraden is een opwaartse tendens merkbaar, ook al is er momenteel geen reden tot ongerustheid. De aanzienlijke stijging van de invoer, in het bijzonder op de Italiaanse en de Spaanse markt, en de aankondiging van grotere volumes op de hele communautaire markt daarentegen kunnen een negatief effect hebben op de prijzen in de tweede helft van 1998.

- beklede plaat

Voor gegalvaniseerd plaatstaal doet zich reeds vele maanden een uitzonderlijke situatie voor wegens de grote vraag van de automobielsector maar geleidelijk ook van de bouwsector. Ondanks de recente inbedrijfstelling van nieuwe capaciteit en een zeer hoge benuttingsgraad van de productiemiddelen blijft het aanbod van deze producten op de markt ontoereikend.

Voor elektrolytisch verzinkte plaat is de situatie vergelijkbaar met die voor gegalvaniseerd plaatstaal, maar de daling van de uitvoer naar Zuidoost-Azië en de verwachte stijging van de invoer kunnen in de tweede helft van 1998 een negatief effect op de prijzen van deze producten hebben.

- kwartoplaat

Deze producten profiteren momenteel zowel op de Europese markt als op de wereldmarkt van een zeer gunstige situatie. Dankzij de grote vraag, met name van de sector van grote gelaste buizen, en de huidige stabiliteit van de dollar is enig optimisme over de toekomstige ontwikkelingen op dit gebied gerechtvaardigd, op zijn minst tot het einde van het jaar. Desondanks kan deze positieve situatie gedeeltelijk in het gedrang komen door de stijging van de invoer uit derde landen.

Lange producten

- zware profielen en balken

Dankzij de gunstige weersomstandigheden in de winterperiode is de vraag naar deze producten tot in de eerste maanden van het jaar op een zeer hoog niveau gebleven. Er is evenwel een tendens tot toename van de voorraden in de handel, hetgeen in samenhang met de aanhoudende stijging van de invoer, een negatieve weerslag kan hebben op de prijzen van balken in de tweede helft van het jaar.

- walsdraad

Op wereldniveau heeft er een zekere wijziging in de traditionele stromen plaats, met name wat producten uit de landen van Midden- en Oost-Europa en uit Turkije betreft voor staalsoorten van lage kwaliteit, zoals walsdraad voor wapeningsnetten. Deze ontwikkelingen in de handelsstromen hebben dus een direct effect op de communautaire industrie. Zo wordt momenteel op de Europese markt een aanbodoverschot geconstateerd dat reeds een aantal negatieve effecten op de prijzen heeft. Voor staal van betere kwaliteit is de situatie heel wat positiever wegens de aanhoudende vraag van de automobielsector en de machinebouw, alsmede wegens de voor uitvoer bestemde vraag.

- betonstaal

Het onlangs vastgestelde betere evenwicht tussen vraag en aanbod inzake betonstaal wordt momenteel negatief beïnvloed door de effecten van de daling van de vraag, de stijging van de invoer en de beperking van de verkoopmogelijkheden voor de uitvoer. De prijs van betonstaal is aldus opnieuw neerwaarts gericht, ook al volgen de prijzen van schroot dezelfde tendens.

- staafstaal

Doordat het aanbod in het begin van het jaar beperkter was, is de situatie voor deze producten zowel inzake voorraden als inzake prijzen stabiel en evenwichtig. In het algemeen blijft de ontwikkeling van de investeringen in de Europese Unie een gunstig element voor de verwachte verbetering van de vraag en de prijzen van staafstaal in de tweede helft van het jaar.

2.6. RUWSTAALBALANS VOOR DE TWEEDE HELFT EN HET GEHELE JAAR 1998

De uitvoeractiviteit, die in 1997 ondanks de gebeurtenissen in Azië nog zeer krachtig was, heeft sterk bijgedragen tot de groei van de communautaire economie. Die zal in de toekomst waarschijnlijk nog meer profiteren van de gunstigere ontwikkeling van diverse interne factoren.

Het forse economische herstel in de Europese Unie, dat tot een groter dynamische in de activiteiten van de belangrijke staalverbruikende sectoren heeft geleid, heeft het communautaire verbruik in de eerste helft van 1998 nog vrij sterk doen stijgen doordat de op het niveau van de bestellingen voor de uitvoer waargenomen ombuiging ruimschoots werd gecompenseerd.

De geleidelijke verbetering van de situatie op de communautaire staalmarkt sinds eind 1996 heeft evenwel geleid tot een zeer sterke toename van de invoer, in het bijzonder sinds begin 1998, wat gedeeltelijk heeft bijgedragen tot de aanleg van voorraden, met name bij enkele gebruikers.

De voor de tweede helft van 1998 verwachte stabilisatie van de sectoractiviteiten zal dan wellicht ook tot uiting komen in een lichte achteruitgang van het staalverbruik ten opzichte van de zeer behoorlijke niveaus van de tweede helft van 1997. Voor het gehele jaar zal de ontwikkeling ervan dan ook enigszins worden afgezwakt ten opzichte van die van de eerste helft van 1998.

Volgens de geschetste tendensen (zoals vermeld in de tabellen) zou het reële staalverbruik in de tweede helft van 1998 73 miljoen ton bedragen, d.i. 2 % minder dan in de overeenkomstige periode van 1997, terwijl het schijnbare verbruik met ongeveer 0,6 % zou dalen tot 75 miljoen ton. Gelet op de nog steeds sterke stijging van de invoer en op de achteruitgang van de staaluitvoer met ongeveer 11,8 % zal het evenwichtspunt van de staalproductie waarschijnlijk op 78 miljoen ton liggen, hetgeen 2,5 % lager is dan in de tweede helft van 1997.

Gelet op de in de eerste helft van het jaar geconstateerde ontwikkelingen en op die welke voor de tweede helft van het jaar worden verwacht, is de verwachting voor het gehele jaar 1998 dat het reële staalverbruik 155 miljoen ton zal bedragen en het schijnbare verbruik 158 miljoen ton. Dit komt overeen met een stijging van respectievelijk 3,5 % en 4,8 % ten opzichte van de niveaus van 1997. Voor de communautaire invoer zal zich naar verwachting een nieuwe stijging van 25,9 % voordoen, terwijl de uitvoer nog met 12,1 % zal afnemen. De staalproductie in de Unie kan dan ook worden geraamd op 162 miljoen ton, d.i. 1,6 % meer dan in 1997.

3. GRONDSTOFFEN

3.1. DE SCHROOTMARKT

De vraag naar schroot blijft meer bepaald in Europa en de Verenigde Staten tamelijk krachtig wegens de stijging van de elektrische staalproductie.

Bepaalde ongewone stromen in de internationale schroothandel, die soms in niet te verwaarlozen hoeveelheden op bepaalde markten zijn toegespitst, zijn er ondanks alles geleidelijk in geslaagd een tijdelijk aanbodoverschot te veroorzaken, ook waar er een grote vraag was. Deze situatie, die het directe of indirecte gevolg was van de achteruitgang van de vraag naar schroot in de Aziatische landen, ging gepaard met een daling van de schrootprijzen in nagenoeg alle geografische zones ter wereld.

Naar verwachting zal de internationale schrootmarkt in de komende maanden geen grote veranderingen ondergaan omdat het aanbod van deze grondstof zich snel aan de ontwikkeling van de vraag aanpast. Op korte termijn valt dan ook geen trendbreuk in de tendens van de schrootprijzen te verwachten.

3.2. IJZERERTS

De substantiële toename van de wereldproductie van staal enerzijds en de meer uitgesproken tendens tot het gebruik van voorgereduceerde producten anderzijds lagen aan de basis van het recordniveau dat de ijzerertsproductie in 1997 heeft bereikt. Ten opzichte van 1996 zijn de handelsvolumes van deze grondstof dan ook aanzienlijk toegenomen. Aangezien het aanbod aan de vraag moest worden aangepast, hebben de leveringen gedurende een zekere periode vertragingen opgelopen, met name wegens vervoersproblemen.

In de eerste helft van 1998 is de vraag naar ijzererts groot gebleven en hebben de prijzen en zekere stijging ondergaan, ook al wordt voor het gehele jaar een zwakke daling verwacht wegens de te verwachten achteruitgang van het verbruik in diverse landen van de Aziatische regio.

Gelet op de stijgende behoeften aan voorziening van de markt zetten de producenten evenwel hun inspanningen om zich aan het aanbod aan te passen voort de kwaliteit en de productiecapaciteit voor pellets te ontwikkelen en de vervoersstructuren voor mijnbouwproducten te verbeteren.

3.3. FERROLEGERINGEN

De grote vraag naar ferrolegeringen die in de tweede helft van 1997 in de Europese Unie kon worden waargenomen, heeft zich gedurende de hele eerste helft van 1998 gestabiliseerd. Een grotere stijging van het aanbod ten opzichte van de vraag leidt evenwel tot een zekere druk op de prijzen, die reeds kan worden geconstateerd voor ferrosilicum en ferrosilicmangaan.

Voor de tweede helft van 1998 wijst de tendens op de markt van ferrolegeringen op een relatief evenwicht tussen vraag en aanbod, zodat de prijzen wellicht geen significante schommelingen zullen ondergaan.

3.4. TIN, ZINK EN NIKKEL

In 1997 is de productie van tin licht gestegen ten opzichte van 1996, terwijl het schijnbare verbruik van dit metaal in dezelfde periode nagenoeg niet is veranderd.

Volgens de prognoses zal de vraag dit jaar nog groot blijven, ondanks de crisis in Azië en dankzij de goede conjunctuur in Europa en Noord-Amerika.

Sinds januari van dit jaar is de prijs van deze grondstof met circa 12 % gestegen en voor dit jaar zal tin één van de zeldzame grondstoffen zijn waarvoor de prijzen zich gunstig hebben ontwikkeld.

In 1998 zal voor het wereldverbruik van zink, dat ongeveer even hoog ligt als in 1997, waarschijnlijk een zeer lichte stijging met 0,6 % tot 7,8 miljoen ton kunnen worden opgetekend, terwijl de ontwikkeling ervan op de communautaire markt iets gunstiger zal zijn.

Op de wereldmarkt voor zink zal voor 1998 waarschijnlijk een stijging van 3,3 % kunnen worden genoteerd. Na de in 197 bereikte recordniveaus zal een aanzienlijke daling van de uitvoer uit de landen van het Oosten en vooral uit China ertoe bijdragen dat het aanbodoverschot in de westelijke wereld wordt verminderd.

De zinkprijzen, die nadat zijn in augustus 1997 hun hoogste niveau hadden bereikt door een onstabiel karakter werden gekenmerkt, zullen in de tweede helft van 1998 wellicht geen grote schommelingen ondergaan. Gelet op de verwachte stijging van het aanbod op de markt ten gevolge van de tendens tot voorraadsvermindering kan zelfs een lichte daling niet worden uitgesloten.

De laatste herziene gegevens van de Internationale Studiegroep voor Nikkel wijzen voor 1997 op een stijging van de productie van nikkel met 5,7 % en een stijging van het verbruik met 7,2 %. Deze laatste is hoofdzakelijk het gevolg van de sterke stijging van de productie van roestvrij staal.

De daling van het verbruik in Azië zal waarschijnlijk door een groter verbruik in de Verenigde Staten en in Europa worden gecompenseerd, zodat tot eind 1998 een relatief evenwicht tussen vraag en aanbod wordt verwacht. De nikkelprijzen zullen tot eind dit jaar wellicht een licht dalende tendens blijven vertonen, ook al wordt voor de uitvoer uit Rusland een daling verwacht.

4. WERKGELEGENHEID

Dankzij de goede economische omstandigheden bevindt de staalsector zich in een gunstige periode, waarvan de effecten ook doorwerken in de werkgelegenheid, zodat er minder banen verloren gaan dan in het verleden.

Volgens een recente prognose zou het nettobanenverlies in 1998 overeenkomen met 8 000 arbeidsplaatsen. Dit cijfer wijst op een reeds in 1997 geconstateerde relatieve stabiliteit en toont aan hoezeer de marktsituatie verbeterd is ten opzicht van de crisisjaren, toen in de periode 1992-1996 elk jaar gemiddeld 26 000 werknemers in de Unie hun baan verloren.

Toch kan het banenverlies nog aanzienlijk zijn, in Duitsland wegens concentraties en rationalisaties, in Spanje wegens het aflopen van het herstructureringsplan dit jaar en in het Verenigd Koninkrijk om diverse redenen.

De concentraties van bedrijven en de nieuwe technologische toepassingen kunnen in de toekomst nog tot aanpassingen van het aantal werknemers in de staalindustrie leiden, hetgeen nieuwe steunmaatregelen kan vergen.

In het verleden werd het aantal arbeidsplaatsen met behulp van maatregelen voor vervroegde uittreding aangepast, waardoor de bedrijven hun pesoneelsbestand massaal en snel konden verminderen. Het gebruik van dergelijke maatregelen vertoont evenwel een dalende tendens.

Vervroegde uittreding, een relatief milde oplossing om werknemers uit de arbeidsmarkt terug te trekken, is in de loop der jaren immers zeer duur gebleken. Bovendien kan door de leeftijdspiramide in de bedrijven het aantal arbeidsplaatsen niet snel worden ingekrompen met alleen maar het vertrek van de oudste werknemers. In diverse lidstaten zal dan ook vaker een beroep worden gedaan op alternatieve maatregelen.

Zo staan bepaalde regeringen in navolging van het Franse voorbeeld de bedrijven toe het totale aantal werkuren te verminderen door middel van nieuwe formules zoals de "geleidelijke uittreding". Daardoor kunnen de kennis en deskundigheid van de oudsten bewaard blijven zonder de jongeren te moeten ontslaan, die er in een periode van hoge werkloosheid niet op kunnen rekenen snel een andere baan te vinden.

Voor die werknemers van de sector die nog door herstructureringen of bedrijfsluitingen zullen worden getroffen, zal de Commissie haar sociaal beleid voortzetten. Met uitzondering van steun voor opleiding en voor zelfstandige arbeid, die medegefinancierd kan worden door het ESF, blijven alle andere maatregelen waarin op grond van artikel 56, lid 2, onder b), door de bilaterale overeenkomsten inzake wederaanpassingssteun is voorzien, tot bij het aflopen van het EGSK-Verdrag in 2002 gehandhaafd.

Voor 1998 is op de EGKS-begroting 70 miljoen ECU uitgetrokken voor de traditionele wederaanpassingssteun voor de kolen- en staalindustrie.

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

(1) PB C 31 van 29.1.1998.