AANBEVELING VAN DE RAAD

van 12 juli 1999

inzake de globale richtsnoeren voor het economisch beleid van de lidstaten en van de Gemeenschap

(1999/570/EG)

DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE,

Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap, inzonderheid op artikel 99, lid 2,

Gezien de aanbeveling van de Commissie,

Gezien de conclusies van de Europese Raad van Cardiff van 15 en 16 juni 1998,

Overwegende dat het Europees Parlement een resolutie over de aanbeveling van de Commissie heeft aangenomen,

BEVEELT AAN:

Inhoud

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

I. ALGEMENE RICHTSNOEREN VOOR HET ECONOMISCH BELEID

1. Hoofdprioriteit: krachtige, duurzame groei en werkgelegenheid

1.1. Invoering van de euro

De succesvolle invoering van de euro op 1 januari 1999 vormde een mijlpaal in het proces van de Europese integratie. Zij is het eindpunt van een nooit geziene economische en politieke samenwerking. Dit proces heeft een essentiële bijdrage geleverd tot de stabiliteit en de welvaartsvooruitzichten in de Unie. Verwacht wordt dat de euro een krachtige hefboom zal zijn voor de verdere integratie en dat hij de positie van de Unie in de wereldeconomie zal versterken.

Tegelijkertijd wordt de Unie door de invoering van de euro nadrukkelijk voor nieuwe uitdagingen gesteld. Meer dan ooit zullen de economische en sociale omstandigheden in de deelnemende lidstaten grondig worden beïnvloed door de economische ontwikkelingen en het beleid in de andere lidstaten. Het duurzame succes van de Economische en Monetaire Unie zal discipline vereisen van alle beleidsmakers, met inbegrip van de sociale partners, alsook goed functionerende arbeids-, product- en kapitaalmarkten, een nog nauwere en adequate coördinatie van het economisch beleid en een voortdurende en vruchtbare dialoog tussen de Raad en de ECB.

Het nieuwe institutionele kader, de duidelijke mandaten aan de afzonderlijke beleidsactoren en de versterkte controle- en coördinatie-instrumenten zorgen ervoor dat de economische beleidsvorming in de EU-landen de mogelijkheid in zich draagt om aanzienlijke voordelen te genereren in termen van een duurzame en krachtige economische groei en werkgelegenheid. De verwezenlijking van deze potentiële mogelijkheden is echter niet verzekerd. De sleutel daarvoor is dat zowel op EU- als op nationaal niveau ten volle en op vastberaden en gecoördineerde wijze gebruik wordt gemaakt van de zich onderling versterkende effecten van groei en een op stabiliteit gerichte macro-economische politiek en een gezonde structurele politiek. Met deze algemene, gezonde beleidsaanpak zullen de EU-lidstaten ook een politieke bijdrage leveren tot het oplossen van de internationale economische problemen.

De invoering van de euro en de voltooiing van de interne markt hebben geleid tot het ontstaan van een van de grootste economische entiteiten in de wereld. Dit betekent dat de Gemeenschap wereldwijde verplichtingen heeft, alsook dat zij met één stem moet spreken en naar behoren vertegenwoordigd moet zijn wat betreft kwesties die voor de Economische en Monetaire Unie van bijzonder belang zijn. De Unie staat voor twee uitdagingen:

i) zij moet met haar voornaamste handelspartners een dialoog tot stand brengen om in alle belangrijke valutazones een gezonde economische politiek te bevorderen en daardoor bij te dragen tot wisselkoersstabiliteit in het internationaal monetair bestel; en

ii) zij moet ertoe bijdragen dat de constructie van het internationale financiële en monetaire bestel wordt aangepast aan de mondialisering van de financiële markten, onder meer door: versterking van de institutionele regelingen van het internationaal monetair systeem, vergroting van de doorzichtigheid en verbetering van de beleidsvormingsprocedures, versterking van het toezicht op de financiële sector, alsmede een goed gefaseerde en ordelijke aanpak van de liberalisering van de financiële markten en mechanismen voor een gezamenlijk crisisbeheer waarbij ook de particuliere sector wordt betrokken.

1.2. Economische situatie en werkgelegenheid

Sedert de zomer van 1998, toen de vorige globale richtsnoeren voor het economisch beleid werden aangenomen, is het herstel van de Europese economie teruggelopen. Dit is vooral het gevolg van de directe en indirecte effecten van de sterke achteruitgang van de economische situatie in de wereld op de uitvoer en de investeringen in de Unie. Ofschoon er nog altijd van enkele risico's sprake is, wordt verwacht dat de economische bedrijvigheid dankzij de gezonde economische basisvoorwaarden, enige verbetering in het externe economische klimaat en vertrouwenwekkende economische beleidsmaatregelen haar kracht zal terugwinnen. De recente verlaging van de rentetarieven door de ECB in de context van haar monetaire beleidsstrategie die gericht is op prijsstabiliteit in de eurozone zal tot verdere benutting van het aanmerkelijke groeipotentieel van de eurozone bijdragen.

De schepping van werkgelegenheid in de Europese Unie is in de laatste twee jaren aanzienlijk toegenomen: eind 1998 is de werkloosheid voor de eerste maal sinds 1992 gedaald tot onder de 10 %. Verwacht wordt dat de toename van de werkgelegenheid zich in een matig tempo zal voortzetten en zal leiden tot een, zij het geleidelijke, vermindering van de werkloosheid.

>PIC FILE= "L_1999217NL.003701.EPS">

Met ongeveer 61 % in 1998 is de participatiegraad in de Europese Unie als geheel echter laag, zowel historisch gezien als in vergelijking met andere landen in de wereld. Een sterke verhoging van dit werkgelegenheidspercentage en een verlaging van de werkloosheid op middellange termijn zou een gunstige invloed hebben op de levensstandaard, de houdbaarheid van de openbare financiën vergemakkelijken en de cohesie van de samenleving verzekeren. Achter deze algemene werkgelegenheidssituatie in de Europese Unie gaan echter grote verschillen tussen de landen schuil. De landen die de beste vorderingen bij hun structurele hervormingen hebben gemaakt en tegelijkertijd een op groei en stabiliteit gericht macro-economische politiek hebben gevoerd, hebben in de laatste jaren ook de grootste verbetering van hun werkgelegenheid en groei gerealiseerd.

Economische voorwaarden die gunstig zijn voor groei en een snelle stijging van de productiecapaciteit zouden de basis voor omvangrijke economische groei en een hoog werkgelegenheidspercentage moeten bieden. Het is dus van essentieel belang dat de investeringsvoorwaarden, die thans zeer gunstig zijn wat betreft rentabiliteit en rentevoeten, ten volle worden benut. Bovendien moet de verwezenlijking van de trans-Europese vervoer-, energie- en communicatie-infrastructuur actief worden voortgezet. De investeringen in infrastructuur, kennis en vaardigheden moeten ook worden opgedreven om de ontwikkeling van hoogtechnologische, hoge vaardigheids- en dienstensectoren van de economie te stimuleren. De financieringsinstrumenten van de lidstaten, de Gemeenschap en de EIB moeten een belangrijke rol blijven spelen. De bijdrage door partnerschap van de particuliere en de openbare sector moeten worden onderzocht.

>PIC FILE= "L_1999217NL.003801.EPS">

1.3. Beleidsstrategie voor duurzame groei en werkgelegenheid: naar een Europees werkgelegenheidspact

De uitdaging waarvoor Europa op het gebied van de werkgelegenheid staat is de hoofdprioriteit van het economisch beleid. De succesvolle invoering van de euro en een goed werkende EMU vormen een bevorderlijk kader. Het scheppen van de voorwaarden voor een hoge en duurzame groei en werkgelegenheid, dat in de eerste plaats een zaak van de lidstaten is, zal echter een algemene en coherente strategie vergen met drie hoofdelementen die elkaar versterken:

i) een gezonde macro-economische politiek die bevorderlijk is voor groei, werkgelegenheid en prijsstabiliteit, met volledige naleving van het stabiliteits- en groeipact en een gepaste loonontwikkeling;

ii) beleidsmaatregelen ter verbetering van de algemene werking van de arbeidsmarkten, in het bijzonder de inzetbaarheid, het vrije ondernemerschap, het aanpassingsvermogen en gelijke kansen, via een vastberaden, prompte en doorzichtige tenuitvoerlegging van op de omstandigheden in de lidstaten toegesneden werkgelegenheidsrichtsnoeren; en

iii) economische hervormingen waardoor de efficiëntie en flexibiliteit van de goederen-, diensten- en kapitaalmarkten worden bevorderd, het vertrouwen in de particuliere sector wordt versterkt, consumenten erop vooruitgaan en een milieuvriendelijke groei mogelijk wordt gemaakt, met nauwgezet toezicht op de interne markt, een krachtige concurrentiepolitiek, hervormingen van de regelgeving en efficiëntere belastingen uitkeringssystemen. Aangezien economische hervormingen aanpassingskosten kunnen impliceren, dient bij het hervormingsprogramma te worden getracht efficiency- en billijkheidsoverwegingen met elkaar te verzoenen.

Deze drie elementen zijn weerspiegeld in de drie pijlers van het Europees werkgelegenheidspact.

>PIC FILE= "L_1999217NL.003901.EPS">

Het is nodig deze strategie te volgen, teneinde op middellange en langere termijn een zelfstandige, niet-inflatoire en door investeringen gesteunde groei te bereiken. Daartoe dienen zowel op nationaal als op Europees niveau alle economische beleidsactoren in overeenstemming met hun respectieve verantwoordelijkheden hun bijdrage te leveren om te komen tot gezonde openbare financiën, een op stabiliteit gerichte monetaire politiek, een gepaste loonontwikkeling en economische hervormingen.

Bij alle actoren en groepen actoren wordt erop aangedrongen een vruchtbare macro-economische dialoog te voeren en tegelijkertijd hun respectieve verantwoordelijkheden te behouden en hun onafhankelijkheid te bewaren om positieve synergieën te verwezenlijken, waaronder de door de Europese Raad van Wenen gevraagde synergie tussen de globale richtsnoeren voor het economisch beleid en de werkgelegenheidsrichtsnoeren. In dit verband is het van essentieel belang de dialoog op basis van wederzijds vertrouwen, zowel op nationaal als op Europees vlak, te bevorderen, waarbij vooral aandacht moet gaan naar verbetering van de doeltreffendheid van de beleidscoördinatie in de Raad en de dialoog tussen de Commissie, de Raad, de ECB en de sociale partners. Om zo doeltreffend mogelijk te zijn zou een dergelijke dialoog adequaat gestructureerd moeten zijn en gebaseerd op alomvattende informatie.

Het Europees werkgelegenheidspact zou op deze basis het proces moeten omschrijven waarbij alle beleidsactoren de dialoog aangaan om de voornaamste economische en sociale doelstelling van de Unie, te weten een hoge werkgelegenheid binnen het kader van een krachtig en volgehouden groeiproces op middellange termijn, te verwezenlijken.

>PIC FILE= "L_1999217NL.004001.EPS">

Zoals bepaald in het Verdrag (artikel 99) vormen de globale richtsnoeren voor het economisch beleid de hoeksteen voor de coördinatie van het economisch beleid. De globale richtsnoeren voor het economisch beleid 1999 bestaan uit algemene richtsnoeren en richtsnoeren per land die dezelfde waarde hebben. De algemene richtsnoeren, die voor alle lidstaten gelden, geven de vereiste koers van de economische politiek aan. Binnen dit algemene kader worden aan elk land specifieke richtsnoeren gegeven om de economische beleidsprioriteiten van dat land vast te stellen, waarbij rekening wordt gehouden met zijn bijzondere omstandigheden. In dit verband moet worden opgemerkt dat de lidstaten hun nationale actieplannen voor de werkgelegenheid thans herzien in het licht van de werkgelegenheidsrichtsnoeren 1999. De specifieke richtsnoeren per land vormen dus, voorzover het de arbeidsmarktvraagstukken betreft, een aanvulling op de werkgelegenheidsrichtsnoeren 1999 en een ondersteuning van de herziene nationale actieplannen. De basis voor de globale richtsnoeren voor het economisch beleid 1999 wordt gevormd door de economische situatie en vooruitzichten in de lidstaten en de Unie als beschreven in de voorjaarsprognoses 1999 van de diensten van de Commissie. Hoewel de strategie die in deze richtsnoeren is neergelegd niet grondig zal veranderen als de economische ontwikkelingen erg zouden afwijken, zal de koers dan wellicht enigszins moeten worden bijgesteld.

2. Op groei en stabiliteit gerichte macro-economische politiek

2.1. Macro-economische beleidsmix in de eurozone

Een voor de groei, de werkgelegenheid en de stabiliteit in de eurozone bevorderlijke beleidsmix moet uit de volgende elementen bestaan:

i) volgehouden inspanningen om op middellange termijn een begrotingsevenwicht of -overschot te bereiken, hetgeen betekent dat de lidstaten hun stabiliteitsprogramma's volledig en vastberaden ten uitvoer leggen (zie punt 2.3);

ii) een monetair beleid dat gericht is op handhaving van de prijsstabiliteit in overeenstemming met het Verdrag;

iii) een van verantwoordelijkheidszin getuigend gedrag van de sociale partners dat een ondersteuning vormt van loonontwikkelingen die verenigbaar blijven met prijsstabiliteit en werkgelegenheidsschepping (zie punt 2.4); en

iv) de toezegging van de lidstaten om onmiddellijk over te gaan tot coherente en allesomvattende economische hervormingen om het aanpassingsvermogen en de efficiëntie van de product-, kapitaal- en arbeidsmarkten te bevorderen (zie hoofdstuk 3).

>PIC FILE= "L_1999217NL.004101.EPS">

In het licht van de huidige economische omstandigheden, die gekenmerkt worden door een aanzienlijke speling in de product- en arbeidsmarkten in de meeste lidstaten, moeten concrete acties van de regeringen en de sociale partners die bijdragen tot een aanhoudende lage inflatiedruk het de monetaire politiek gemakkelijker maken om haar eerste doelstelling van handhaving van de prijsstabiliteit te verwezenlijken en onverminderd deze laatste, verder bij te dragen tot een algemeen klimaat waarmee het globaal economisch beleid in de Gemeenschap wordt ondersteund.

Uitvoering van economische beleidsmaatregelen die in de huidige omstandigheden passend zijn, is voor de eurozone een belangrijke test.

>PIC FILE= "L_1999217NL.004201.EPS">

Het institutionele kader voor een doeltreffende coördinatie is aanwezig, met name door oprichting van de Groep Euro-11, maar er moet nog ervaring worden opgedaan met de procedures. In deze context en met volledige inachtneming van de bepalingen van het stabiliteits- en groeipact, zal de economische en begrotingssituatie op gezette tijden worden bestudeerd om de beleidsmix in de eurozone te evalueren.

Om de huidige moeilijke omstandigheden te boven te komen, dient een open dialoog tot stand te worden gebracht tussen alle beleidsactoren, waaronder steeds wanneer dat nodig is de Europese sociale partners, met name in het kader van het Europees werkgelegenheidspact, teneinde informatie en standpunten uit te wisselen, en een klimaat van wederzijds vertrouwen in het vermogen van de beleidsvormers om hun respectieve toezeggingen gestand te doen, te creëren. Het proces van de macro-economische dialoog, dat een sleutelelement van het Europees werkgelegenheidspact vormt, zou tot een soepele wisselwerking tussen macro-economische beleidslijnen kunnen bijdragen.

2.2. Macro-economische beleidsmix in de lidstaten die niet aan de eurozone deelnemen

De lidstaten die niet aan de eurozone deelnemen staan voor andere macro-economische beleidsuitdagingen dan de lidstaten van de eurozone, want zij blijven verantwoordelijk voor hun eigen monetaire politiek en hun wisselkoersbeleid. Zij vallen evenwel onder de meeste bepalingen van het stabiliteits- en groeipact. Deze landen zullen ook een op stabiliteit gerichte macro-economische politiek moeten voeren, welke de basis is voor een krachtige groei en werkgelegenheid. Bovendien moeten de monetaire en de budgettaire politiek dusdanig worden gevoerd dat zij de prijsstabiliteit en de duurzaamheid van de financiële positie van de overheid in stand houden en zo nodig bevorderen. Dit zou deze landen ook helpen bij de voorbereiding op hun toetreding tot de eurozone.

In de twee lidstaten die aan het WKM2 (wisselkoersmechanisme 2) deelnemen moet vooral aandacht worden besteed aan het handhaven van een solide monetaire en budgettaire politiek teneinde de wisselkoersverplichtingen na te leven. De twee lidstaten met een rechtstreeks inflatiestreefcijfer moeten hun monetaire en budgettaire politiek voeren in overeenstemming met dat streefcijfer en aldus de voorwaarden voor koersstabiliteit scheppen. Daartoe is nodig dat alle lidstaten die niet aan de eurozone deelnemen de nauwgezette uitvoering van hun convergentieprogramma voortzetten.

2.3. Gezonde en doelmatige openbare financiën

In 1996 en 1997 is aanzienlijke vooruitgang geboekt bij het terugdringen van de begrotingstekorten. In 1998 waren de resultaten op dit gebied in het algemeen niettemin slechts bescheiden, hoewel de economische bedrijvigheid over het algemeen gestaag toenam, zodat de begrotingssituatie van de meeste lidstaten nog niet voldeed aan de middellangetermijndoelstelling van het stabiliteits- en groeipact.

>PIC FILE= "L_1999217NL.004301.EPS">

Er is dus behoefte aan verdere budgettaire consolidatie. Die zal de nodige ruimte creëren om negatieve conjunctuurontwikkelingen op te vangen. Daarnaast moeten de lidstaten ernaar streven de kwetsbaarheid van de begroting voor stijgende rentevoeten te verminderen, de overheidsuitgaven en de belastingen meer bevorderlijk te maken voor groei en werkgelegenheid, en voorbereidingen te treffen voor de budgettaire uitdagingen op langere termijn die verband houden met de vergrijzing van de bevolking.

In het kader van het stabiliteits- en groeipact hebben alle lidstaten stabiliteitsprogramma's of convergentieprogramma's ingediend waarin de middellangetermijndoelstelling voor een evenwichtige begroting of een begrotingsoverschot wordt beschreven en het aanpassingsproces om dit doel te bereiken. Tot de eerste maanden van 1999 heeft de Raad alle programma's bestudeerd en een advies terzake uitgebracht. Bij het voeren van de begrotingspolitiek in 1999 en daarna dienen de lidstaten:

i) niet later dan eind 2002 een evenwichtige begroting of een begrotingsoverschot te verwezenlijken overeenkomstig de stabiliteits- en convergentieprogramma's;

ii) gezien de verwachte tijdelijke groeivertraging, te voldoen aan hun begrotingsoogmerken voor 1999; en

iii) indien de economische vooruitzichten beter zijn dan in hun stabiliteits- of convergentieprogramma's wordt verwacht, onmiddellijk de budgettaire aanpassingsinspanningen te leveren die in hun stabiliteits- of convergentieprogramma vanaf het jaar 2000 zijn gepland, en waar hun programma op een minimale aanpassing gericht is, zich meer ambitieuze doelen te stellen en hun stabiliteits- of convergentie-programma in die zin aan te passen.

Netto financieringstekort/overschot van de overheid

(in % van het BBP)

Prognoses van stabiliteits- of convergentieprogrammaBron:

Diensten van de Commissie.

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

Opdat de budgettaire aanpassingen en de herstructureringen doelmatig zouden worden uitgevoerd, moet rekening worden gehouden met de bijzondere omstandigheden van elke lidstaat op economisch, sociaal en institutioneel gebied. In het algemeen, en zonder de lopende consolidatie in het gedrang te brengen, wordt de lidstaten verzocht:

i) hun begrotingssituatie te verbeteren door uitgavenbeperkingen, eerder dan door belastingverhogingen; in dit verband zouden de lidstaten, om de geloofwaardigheid van de begrotingsconsolidatie te vergroten en de verwachtingen van de particuliere sector positief te beïnvloeden, de mechanismen en instellingen moeten creëren en stimuleren die de controle over de uitgaven vergemakkelijken, zodat de belastingen, kunnen worden verlaagd zonder de verwezenlijking of het behoud van een gezonde budgettaire situatie in gevaar te brengen; en

ii) de houdbaarheid en doelmatigheid van hun openbare financiën te verbeteren door:

a) herziening van de pensioen- en gezondheidszorgregelingen om de financiële lasten van de vergrijzing van de bevolking op te kunnen vangen en invloed uit te oefenen op het toekomstige arbeidsaanbod, in aansluiting op de mogelijkheden die reeds door de lidstaten worden onderzocht;

b) waar van toepassing, ombuiging van de daling van de overheidsinvesteringen; in dit verband zouden de Unie en de lidstaten geleid moeten worden door het vierpuntenprogramma van de Commissie dat aan de Europese Raad van Wenen werd voorgelegd;

c) bevordering van de investeringen in menselijk kapitaal en verschaffing van de vereiste financiële middelen voor andere actieve arbeidsmarktmaatregelen die worden gevraagd in de werkgelegenheidsrichtsnoeren met inachtneming van de nationale begrotingssituatie;

d) vermindering van de totale belastingdruk en vooral van de loonwig bij de laagste lonen, bij voorkeur door middel van uitgavenverlagingen of verschuivingen naar milieu-, energie- of consumptiebelastingen; om de werkgelegenheidseffecten van een verlaging van de belastingdruk op de arbeid en de indirecte loonkosten te vergroten, wordt de sociale partners verzocht op hun respectieve niveaus van verantwoordelijkheid en actiemogelijkheden verbintenissen aan te gaan voor acties die gericht zijn op verbetering van de voorwaarden voor werkgelegenheidsschepping en investeringen;

e) verbetering van de doelmatigheid van de belastingsystemen; en

f) verdere fiscale coördinatie om een goede werking van de interne markt te verzekeren en schadelijke belastingconcurrentie te voorkomen; de Raad is in afwachting van de resultaten van de lopende besprekingen over het BTW-stelsel, de vennootschapsbelasting en de belasting op de renteopbrengsten van beleggingen, in overeenstemming met de conclusies van de Europese Raad van Wenen in december 1998.

Op dezelfde wijze als dit voor de lidstaten geldt, wordt ook van de Gemeenschap verwacht dat zij een strikte begrotingsdiscipline in acht blijft nemen. Een strikte begrotingsdiscipline moet worden toegepast op alle rubrieken van de financiële vooruitzichten, terwijl tegelijkertijd het interinstitutioneel akkoord inzake de begrotingsdiscipline en de verbetering van de begrotingsprocedure moet worden nageleefd.

2.4. Gepaste loonontwikkeling

Zoals in de resolutie van Amsterdam over de groei en de werkgelegenheid werd beklemtoond, zijn de sociale partners - op nationaal, regionaal, sectorieel en zelfs meer gedecentraliseerd niveau, al naar hun tradities - verantwoordelijk voor het vinden van een evenwicht tussen hoge werkgelegenheid en gepaste loonovereenkomsten en voor het tot stand brengen van een geschikt institutioneel kader voor het loonvormingsproces, met steun van overheidsinstanties waar van toepassing. In de EMU, met een uniform monetair regime, zal het verband tussen lonen en werkgelegenheid duidelijker en nauwer worden.

>PIC FILE= "L_1999217NL.004601.EPS">

De loonkostenontwikkelingen in de lidstaten moeten verschillende economische en werkgelegenheidssituaties kunnen weerspiegelen. De regeringen kunnen de juiste randvoorwaarden scheppen die de onderhandelingen van de sociale partners vergemakkelijken. Opdat de loonontwikkelingen tot een werkgelegenheidsvriendelijke beleidsmix zouden bijdragen, moeten de sociale partners een van verantwoordelijkheidszin getuigende koers blijven volgen en in de lidstaten loonovereenkomsten sluiten die voldoen aan de algemene principes die werden uiteengezet in de vorige globale richtsnoeren voor het economisch beleid:

i) de nominale loonstijgingen in de lidstaten moeten verenigbaar zijn met prijsstabiliteit; in de eurozone zullen de totale loonstijgingen aldus worden afgestemd op het prijsstabiliteitsdoel van de ECB;

ii) de reële loonstijgingen moeten worden gerelateerd aan de stijging van de arbeidsproductiviteit en verenigbaar zijn met de noodzaak de rentabiliteit van de capaciteitsvergrotende en werkgelegenheid scheppende investeringen waar nodig te verhogen en daarna in stand te houden. Dit houdt in dat in landen waar de groei van de globale arbeidsproductiviteit terugloopt, de ruimte voor reële loonstijgingen afneemt. Meer specifiek dient een verkorting van de arbeidstijd niet tot een stijging van de reële arbeidskosten per eenheid te leiden. Opdat een verbeterde rentabiliteit in meer investeringen in de Gemeenschap resulteert, is het van fundamenteel belang een investeringsbevorderend klimaat te scheppen wat betreft vraagontwikkeling, arbeidsmarktomstandigheden, belasting en het regelgevingskader;

iii) om de inzetbaarheid te verbeteren, moet bij loonafspraken meer rekening worden gehouden met verschillen in productiviteit tussen kwalificatieniveaus, vaardigheden en geografische gebieden; en

iv) vooral in de eurozone zal het van cruciaal belang zijn een convergentie van de nominale en reële lonen tussen de landen en regio's die vooruitloopt op de productiviteitontwikkeling te voorkomen, daarom moeten loonimitatie-effecten worden voorkomen. De verschillen in arbeidskosten tussen de lidstaten moeten verschillen in arbeidsproductiviteit blijven weerspiegelen.

Om de gewenste degelijke resultaten te bereiken is een doelmatige dialoog op alle niveaus noodzakelijk. De uitkomsten moeten gezamenlijk beoordeeld worden op de gevolgen ervan voor groei en werkgelegenheid.

3. Alomvattende en gecoördineerde economische hervormingen

Structuurhervormingen spelen een belangrijke rol in het stimuleren van de economische groei, het verbeteren van de productiviteit, het vergroten van het vertrouwen van de particuliere sector en het bevorderen van de werkgelegenheid in de Europese Unie. Structuurhervormingen zullen de mogelijkheden vergroten om de mondialisering, de milieuproblemen en de technologische veranderingen op te vangen. Zij zijn ook van essentieel belang voor het welslagen van de Economische en Monetaire Unie: beter werkende markten zullen het groeipotentieel van de Europese economieën vergroten. Economische hervorming is ook nodig om de werkgelegenheid te vergroten en het aanzienlijke niveau van de structurele werkloosheid in Europa te verlagen. Het feit dat de monetaire politiek afgesteld is op handhaving van de prijsstabiliteit in de eurozone als geheel is een reden te meer om ervoor te zorgen dat de product- en arbeidsmarkten flexibel genoeg zijn om direct te reageren op de economische ontwikkeling in bepaalde landen. Het openstellen van markten voor concurrentie, zowel op nationaal als op EU-niveau, zal tot lagere prijzen voor consumenten en een efficiëntere productie leiden. De toetreding van nieuwe ondernemingen tot de markten zal innovatie en de overdracht van nieuwe technologieën vergemakkelijken, waardoor de globale productie- en werkgelegenheidsniveaus zullen stijgen.

Overal in de Europese Unie worden hervormingen ten uitvoer gelegd, maar vaak zijn zij niet algemeen genoeg en is de vooruitgang op de verschillende terreinen en in de verschillende lidstaten niet gelijk. Over het algemeen is de vooruitgang vrij bevredigend op de goederen- en kapitaalmarkten, maar er moet nog veel worden gedaan voor de diensten, waaronder de financiële diensten, en de arbeidsmarkten.

De lidstaten dienen daarom op doorzichtige wijze de werkgelegenheidsrichtsnoeren toe te passen en het Cardiff-proces voor economische hervormingen te volgen om de concurrentiepositie te verbeteren, de hervormingen van de regelgeving te bespoedigen en de werking van de interne markt te verbeteren. Vooral is het van belang de bestaande mechanismen en structuren op zodanige wijze te hervormen dat werklozen en potentiële ondernemers in staat worden gesteld een betere toegang tot arbeids- en productmarkten te krijgen.

Open en concurrerende internationale markten vormen een belangrijke drijfkracht voor groei, welvaart en stabiliteit in de Gemeenschap. De Gemeenschap dient in overeenstemming met de conclusies van de Europese Raad van Wenen naar verdere liberalisering van de handel te streven.

>PIC FILE= "L_1999217NL.004701.EPS">

3.1. Meer efficiënte product (goederen en diensten)-markten

Dankzij het internemarktprogramma zijn de productmarkten in de Europese Unie vrij goed geïntegreerd en functioneren zij naar behoren. De prijsverschillen tussen de lidstaten en tussen de Europese Unie en de Verenigde Staten wijzen er echter op dat er ruimte is voor verbetering. Hervorming van de regelgeving is een andere hoeksteen voor de verbetering van de werking van de productmarkten. Zij bestaat erin de kwaliteit van de voorschriften te verbeteren en kan al dan niet deregulering inhouden. Om deze doelstellingen te bereiken, wordt de lidstaten verzocht de volgende maatregelen te nemen:

i) het internemarkt- en het concurrentiebeleid moeten nauwgezet worden toegepast en gecontroleerd; een meer effectieve handhaving van de interne markt is vooral vereist op de gebieden openbare aanbestedingen en technische normen, waartoe de overheid nieuwe verplichtingen moet aangaan; gestreefd moet worden naar een doelgerichte voortzetting van de werkzaamheden om vraagstukken op te lossen die zich voordoen in samenhang met de beperkingen aan de parallelhandel die tot hogere prijzen leiden;

ii) wat de staatssteun betreft moet de Commissie strikt toezicht uitoefenen en moeten de lidstaten een rigoureuze zelfdiscipline toepassen;

iii) de hervormingen van de regelgeving moeten worden bespoedigd in de sectoren telecommunicatie, vervoer en energie, met het oog op meer concurrentie tussen de leveranciers van diensten; de voordelen in termen van lagere prijzen en/of hogere kwaliteit die het gevolg zijn van het liberalisatieproces, zullen onverwijld worden doorgegeven aan de consument en de industriële gebruiker vanwege de grotere concurrentie en zullen ook ondersteuning bieden voor initiatieven als de informatiemaatschappij en elektronische handel; aldus zullen deze hervormingen van de regelgeving tot nieuwe investeringsmogelijkheden en nieuwe banen leiden;

iv) de kwaliteit van wet- en regelgeving is verbeterd, maar meer vooruitgang is nodig, vooral ten behoeve van KMO's; de procedures en administratieve termijnen voor startende bedrijven moeten worden verkort. De lidstaten moeten zichzelf oogmerken en termijnen voor dergelijke reducties stellen; bovendien moet de op consumentenbescherming gerichte regelgeving verder worden verbeterd en versterkt;

v) het BTW-stelsel moet worden herzien en vereenvoudigd om te zorgen dat het aangepast is aan de interne markt;

vi) er dient verdere vooruitgang te worden geboekt bij het voorkomen van schadelijke fiscale concurrentie, in overeenstemming met de conclusies van de Europese Raad van Wenen; en

vii) de lidstaten dienen ook meer nadruk te leggen op de milieuaspecten van het economisch beleid. De bevordering van milieuvriendelijke technologieën en het gebruik van op de markt gebaseerde instrumenten zouden tot een duurzamere ontwikkeling kunnen bijdragen. Een gezond milieubeleid zou ook voordelen op het gebied van grotere groei en werkgelegenheid met zich meebrengen.

3.2. Meer geïntegreerde en diepere kapitaalmarkten

Er zijn belangrijke vorderingen gemaakt, maar de EU-kapitaalmarkt blijft gefragmenteerd door verschillen in regelgeving en belastingen tussen de lidstaten. Door het uitzicht op een grote, eengemaakte kapitaalmarkt te bieden vormt de invoering van de euro een verdere stimulans om de doorzichtigheid te verhogen en de nog resterende belemmeringen op te heffen. Diepere en beter werkende risicokapitaalmarkten zouden de expansie van kleine en middelgrote ondernemingen vergemakkelijken door hen toegang te geven tot financiering op de beurs en tot durfkapitaal; bovendien zouden zij bevorderlijk zijn voor onderzoek en technologische ontwikkeling en voor innovaties en aldus tot een sterkere groei van onze economieën en meer en betere banen leiden. Daarom wordt de lidstaten verzocht:

i) hun inspanningen om de verschillen in hun regelgeving en belastingstelsels te verminderen te coördineren en de samenhang met bedrijfseconomische en fiscale nationale eisen te bewaren;

ii) waar passend ervoor te zorgen dat bijkomende gastlandeisen alleen gelden voor de financiële diensten die aan cliënten van de detailhandel worden aangeboden, en dus niet aan beroepsbeoefenaren; dit houdt een beleid in waarbij onderscheid wordt gemaakt tussen consumenten en subjecten die beroepsmatig handelen;

iii) ervoor te zorgen dat de bestaande nationale "algemeen belang"-regels voor de bescherming van de consument en de bevordering van grensoverschrijdende handel worden toegepast op een doorzichtige en evenredige wijze, zoals de Commissie heeft gevraagd in haar mededeling "Financiële diensten: bouwen aan een kader voor actie"; en

iv) het nemen van risico en de innovatie in Europa te bevorderen; in dit verband snel het risicokapitaal-actieprogramma ten uitvoer te leggen en aldus de toegang tot risicokapitaal voor het MKB te vergemakkelijken, alsook tot OTO-kapitaal voor alle bedrijven.

3.3. Beter wekende arbeidsmarkten

De werking van de arbeidsmarkten in de Europese Unie kan aanzienlijk worden verbeterd en dit zou een belangrijke bijdrage aan de vermindering van de hoge werkloosheid inhouden. Er zijn echter grote verschillen tussen de lidstaten, de regio's binnen de lidstaten en de arbeidscategorieën. Hieruit kunnen verschillende lessen worden getrokken: i) uit de verschillen tussen de lidstaten blijkt dat landen die bij de structurele hervormingen de meeste vooruitgang hebben geboekt en tegelijkertijd een gezond macro-economisch beleid hebben gevoerd, hun werkgelegenheidssituatie hebben verbeterd; ii) wegens de verschillen in regionale werkloosheid in diverse landen is het nodig om in deze landen bij de collectieve onderhandelingen rekening te houden met productiviteitsverschillen naargelang kwalificaties, vaardigheden en geografische gebieden en om de arbeidsmobiliteit te vergroten; en iii) de bijzonder hoge werkloosheid bij bepaalde arbeidscategorieën (laaggeschoolden, vrouwen, jongeren) weerspiegelt hoofdzakelijk het patroon van het arbeidsaanbod en in de aanwervingsprocedures, met inbegrip van de facto discriminatie, maar ook de hoge kosten van enkele van deze categorieën (in het bijzonder de ongeschoolden) en de ontoereikende kwalificaties.

>PIC FILE= "L_1999217NL.004901.EPS">

Om deze problemen aan te pakken moet de geïntegreerde vierpijlerstrategie van de werkgelegenheidsrichtsnoeren ten volle en op een snelle en doorzichtige wijze ten uitvoer worden gelegd. De lidstaten moeten vooral aandacht besteden aan de volgende punten:

i) zowel aan de vraag- als aan de aanbodzijde moeten maatregelen worden genomen, met toepassing van de preventieve aanpak van de werkgelegenheidsrichtsnoeren en vermindering van het verschil tussen de geslachten; dit omvat vergroting van de inzetbaarheid van het individu, met name door middel van toegang tot opleiding voor de arbeidsmarkt, onderwijs en een leven lang leren, verlaging van de belastingen, vooral voor de laagbetaalden en een evaluatie van de duur en voorwaarden van de uitkeringsregelingen, samen met een actief beleid om werklozen opnieuw te integreren; overeenkomstig de conclusies van de Europese Raad van Wenen moeten de nationale actieplannen voor de werkgelegenheid, waarvan toepassing, concrete doelstellingen en termijnen bevatten;

ii) waar van toepassing moeten de belastingen en de sociale zekerheid worden herzien en aangepast om te zorgen dat zij de inzetbaarheid en het scheppen van banen actief ondersteunen; de overdracht van pensioenrechten moet zoveel mogelijk worden verbeterd om de arbeidsmobiliteit tussen sectoren en regio's in de Europese Unie te stimuleren; er dient een evenwicht tot stand te worden gebracht tussen economische doelmatigheid en sociale bescherming; overplaatsing van werklozen naar dure, passieve systemen moet worden voorkomen; en

iii) de sociale partners moeten worden aangemoedigd de organisatie van het werk te moderniseren, hetgeen flexibele arbeidsduurregelingen en regelingen op jaarbasis omvat; bij een eventuele algemene verkorting van de arbeidstijd moet een verhoging van de arbeidskosten per eenheid worden voorkomen en moet rekening worden gehouden met toekomstige behoeften aan een groter arbeidsaanbod; er moet verder worden gestreefd naar een verhoging van de participatiegraad van vrouwen en het stimuleren van de combinatie van beroep en gezin.

II. RICHTSNOEREN PER LAND

1. België

In België zal de economische groei in 1999 terugvallen tot het trendmatig percentage, maar dat is voldoende om een geleidelijke verlaging van de werkloosheid in de hand te werken.

Begrotingspolitiek

De begrotingspolitiek moet op het volgende worden gericht:

- risico's van afwijking van het voor 1999 gestelde doel van een primair overschot van 6 % van het BBP moeten worden tegengegaan door tijdige corrigerende maatregelen, zodat het streefcijfer van 1,3 % van het BBP voor het totale tekort kan worden gehaald;

- de reële primaire uitgaven in dit jaar en later moeten nauwgezet worden gevolgd, opdat de jaarlijkse stijging ervan in overeenstemming blijft met het beoogde primaire overschot van 6 % van het BBP. Het stabiliteitsprogramma voorziet in een jaarlijkse stijging van de reële primaire uitgaven met 1,5 %;

- in de toekomst moet het primaire overschot op 6 % van het BBP worden gehouden en moet het tekort van de overheidssector worden teruggedrongen, zoals gepland in het stabiliteitsprogramma, opdat de schuldquote gestaag en snel kan worden gereduceerd; en

- binnen het Belgische institutionele kader is het wenselijk in 2000 de "samenwerking"-overeenkomst te vernieuwen die in 1996 is ondertekend tussen de federale regering, de gewesten en de gemeenschappen, met het oog op de coördinatie van de begrotingspolitiek tijdens de periode van het stabiliteitsprogramma.

Product- en kapitaalmarkten

De Belgische overheid heeft belangrijke maatregelen genomen om de product- en kapitaalmarkten te liberaliseren en de mededinging te bevorderen. Verdere inspanningen zijn evenwel nodig op specifieke terreinen:

- ondanks een gestage verbetering sedert november 1997 is de staat van dienst van België bij de toepassing van de communautaire richtlijnen nog voor verbetering vatbaar, vooral in sectoren zoals telecommunicatie en vervoer; en

- de liberalisatie van de netwerkindustrieën (telecommunicatie, post, energie, vervoer) voldoet over het algemeen aan de eisen van de communautaire wetgeving. Een verdere openstelling van deze markten zal leiden tot lagere prijzen voor het bedrijfsleven en de consument.

Arbeidsmarkt

De Belgische arbeidsmarkt wordt gekenmerkt door een blijvend hoge langdurige werkloosheid en een relatief laag werkgelegenheidspercentage. In het arbeidsmarktbeleid wordt nog steeds te veel nadruk gelegd op het belang van maatregelen tot instandhouding van de inkomens. De ontwikkeling naar een actief beleid is kracht bijgezet door het nationale actieplan voor de werkgelegenheid 1998. De hervormingen dienen dus vooral op de volgende punten te worden gericht:

- terwijl de inschakeling van de werklozen wordt nagestreefd met bijzondere aandacht voor laaggeschoolden en jongeren, moet vooral voor werkloze volwassenen meer worden gedaan;

- om prikkels te creëren tot deelname aan de actieve maatregelen en tot aanvaarding van nieuwe werkaanbiedingen, moeten de actieve beleidsmaatregelen worden gecombineerd met een herziening van de duur van de uitkeringen en een scherpere controle op de beschikbaarheid van werklozen;

- de arbeidsbeschermingswetgeving is in België vrij strikt voor de witteboordencategorie. Hieraan moet aandacht worden besteed, want door een meer flexibele wetgeving kunnen de arbeidsmarktresultaten van België worden verbeterd; en

- gezien de grote verschillen in regionale werkloosheid, is het wenselijk het gebruik van open clausules te vergemakkelijken, zodat loononderhandelingen de lokale arbeidsmarktsituatie of de financiële positie van de ondernemingen beter weerspiegelen.

2. Denemarken

Verwacht wordt dat de economische groei in 1999 zal afnemen tot onder het trendmatige percentage, omdat de economische bedrijvigheid zich dicht bij haar capaciteitslimiet bevindt en omdat de centrale overheid anticyclische begrotingsmaatregelen heeft genomen. De werkloosheid zal zich vermoedelijk stabiliseren op haar reeds lage peil.

Begrotingspolitiek

De begrotingspolitiek moet worden gericht op het volgende:

- gestreefd moet worden naar behoud van een aanzienlijk begrotingsoverschot in 1999 - in overeenstemming met het geplande overschot van 2,5 % van het BBP - door strikt vast te houden aan de uitgavendoelstellingen, in het bijzonder die van de lagere overheden; en

- op middellange termijn moeten de distorsies in het belastingsysteem (opgenomen in het "Whitsun-pakket") verder worden verminderd en moet dit tot resultaten leiden.

Product- en kapitaalmarkten

De Deense overheid heeft op een aantal markten belangrijke structurele hervormingen doorgevoerd. Toch zijn nog inspanningen nodig op bepaalde gebieden:

- de concurrentieproblemen (hoge prijzen, hoge concentratieratio's, hoge marges en lage graad van buitenlandse penetratie) in bepaalde sectoren vragen om een verscherping en een strengere toepassing van de bestaande voorschriften;

- de Deense overheidssector is vrij groot, zodat de inspanningen van de overheid om de efficiëntie te verhogen door aanbestedingen voor de voorziening van overheidsdiensten in te voeren, uiterst gepast zijn;

- belangrijke vooruitgang is geboekt bij de deregulering van de netwerkindustrieën. De onlangs overeengekomen hervormingen in de elektriciteitssector, die gericht zijn op verdere liberalisatie, moeten onverwijld ten uitvoer worden gelegd; en

- de liberalisatie van de openingstijden van winkels, die reeds een vergroting van de werkgelegenheid met zich heeft meegebracht, moet verder worden herzien.

Arbeidsmarkt

Denemarken heeft een hoge werkgelegenheidsgraad en een laag werkloosheidspercentage. Het maakt deel uit van de groep lidstaten waar de tenuitvoerlegging van veelomvattende structurele hervormingen, in het bijzonder op de arbeidsmarkten, duidelijk positieve resultaten heeft opgeleverd. Toch zijn nog hervormingen nodig op de volgende gebieden:

- een groot deel van de beroepsbevolking is afhankelijk van een uitkering en het arbeidsaanbod moet worden vergroot, hetgeen betekent dat de recente hervormingen, waaronder die van de vervroegde pensionering, volledig moeten worden uitgevoerd en nauwlettend gevolgd, om te kunnen beoordelen of voldoende stimulansen worden gegeven om een betrekking te aanvaarden of actief te blijven;

- de jongste belastinghervorming, die onder meer tot doel had de belastingdruk op de lage inkomens te verlichten en meer stimulansen te geven, moet worden geëvalueerd met het oog op een eventuele verscherping, want de loonwig is nog te groot; en

- de verschillende verlofregelingen moeten opnieuw worden bekeken in het licht van de behoefte aan verhoging van het arbeidsaanbod.

3. Duitsland

De groeivertraging in 1999 schijnt in Duitsland groter te zijn dan in de meeste andere lidstaten, omdat dit land over het algemeen sterker de effecten ondervindt van de verzwakking van de wereldhandel, terwijl ook specifieke binnenlandse invloeden een rol spelen, zoals ingrijpende structuuraanpassingen in de nieuwe Duitse deelstaten, vooral dan in de bouwnijverheid. Dit houdt het risico in van een onderbreking van de daling van de werkloosheid.

Begrotingspolitiek

De begrotingspolitiek moet worden gericht op het volgende:

- het streefcijfer voor het begrotingstekort van 2 % van het BBP moet worden aangehouden. Dit is mogelijk door de uitgaven strikt onder controle te houden;

- indien de verbetering van de economie in 2000 gunstiger uitvalt dan in het stabiliteitsprogramma voor Duitsland werd verwacht, moet die worden benut om sneller tot het middellangetermijn-streefcijfer voor het tekort te komen dat is vastgesteld in het stabiliteitsprogramma; en

- het leidende beginsel van de geplande belastinghervorming, namelijk verlaging van de belastingtarieven en gelijktijdige verbreding van de belastinggrondslag, is passend. Om de positieve effecten ervan te maximaliseren, moet de hervorming uitmonden in een vereenvoudiging van de belastingwetgeving.

Product- en kapitaalmarkten

Bepaalde tekenen wijzen erop dat de werking van de Duitse productmarkten verbetert. Er zijn echter nog inspanningen nodig op bijzondere gebieden:

- sedert november 1997 heeft Duitsland aanzienlijke vooruitgang geboekt bij de voltooiing van het wetgevende werk dat nodig is voor de toepassing van de communautaire voorschriften. Vorderingen zijn echter nog nodig op het gebied van de openbare aanbestedingen;

- de omvang van de staatssteun was toegenomen als gevolg van de eenwording van Duitsland, maar sedertdien is deze steun afgenomen. Dit proces moet worden voortgezet, vooral wat betreft de sectoriële steun;

- er zijn belangrijke vorderingen gemaakt bij de liberalisatie van de netwerkindustrieën, hetgeen geleid heeft tot verlaging van de prijzen. Eenzelfde inspanning moet worden overwogen voor andere diensten, ook voor de openingsuren in de detailhandel, na het onderzoek van de liberalisatie van 1996; en

- de registratieprocedures voor de oprichting van MKB-bedrijven zijn vereenvoudigd en verkort. Een verdere verkorting schijnt mogelijk te zijn.

Arbeidsmarkten

In de laatste vijf jaar werd de Duitse arbeidsmarkt gekenmerkt door een geringe werkgelegenheidsschepping. De werkloosheid ligt in Oost-Duitsland bijna tweemaal zo hoog als in West-Duitsland. De actieve arbeidsmarktmaatregelen zijn gericht op bevordering van de beroepsopleiding, banenplannen, structurele aanpassingsmaatregelen en rehabilitatie, en de rol van de openbare arbeidsvoorzieningsdienst wordt uitgebreid. Het nationale actieplan voor de werkgelegenheid 1998 is geconcentreerd op de inzetbaarheid door verdere ontwikkeling van het succesvolle duale leerlingstelsel, alsook acties ten behoeve van achtergestelde jongeren. De hervormingen moeten dus vooral op de volgende punten worden gericht:

- de nadruk op actieve arbeidsmarktmaatregelen moet worden aangevuld met een onderzoek van de socialezekerheidsregelingen, om te zorgen dat alle groepen voldoende worden gestimuleerd om aan opleidingen deel te nemen of werkaanbiedingen te aanvaarden;

- het besluit van de regering om de indirecte arbeidskosten - via een hogere energiebelasting - en de inkomensbelastingen, vooral voor de laagbetaalden, te verlagen, wordt toegejuicht. Dergelijke maatregelen moeten worden voortgezet om de arbeidskosten nog verder te verlagen aan de onderkant van de loonschaal en tegelijk toch te letten op de vereiste begrotingsconsolidatie; en voor het MKB moet de arbeidsmarkt worden beoordeeld op haar werkgelegenheidseffecten.

4. Griekenland

De economische groei is de laatste jaren in Griekenland krachtig geweest en een vertraging in 1999 zal hoe dan ook beperkt zijn. Verwacht wordt dat de werkloosheid geleidelijk zal afnemen.

Begrotingspolitiek

De begrotingspolitiek moet op het volgende worden gericht:

- het streefcijfer voor het begrotingstekort in 1999 ter hoogte van 1,9 % van het BBP moet worden verwezenlijkt. De voorgestelde herschikking van de overheidsuitgaven ten voordele van de investeringen moet ten uitvoer worden gelegd;

- in de begroting 2000 moet worden gestreefd naar een verdere verlaging van het tekort, mede door een reductie van de primaire lopende uitgaven in verhouding tot het BBP, teneinde bij te dragen tot een vermindering van de inflatoire verwachtingen. De hand moet blijven worden gehouden aan duidelijke en bindende normen voor de uitgavencontrole;

- tegelijkertijd moet de Griekse overheid overeenkomstig de onlangs aangenomen belastingwet haar inspanningen voortzetten om de efficiëntie van het belastingsysteem te verbeteren door belastingontduiking en -ontwijking te bestrijden; en de overheidssector moet verder grondig worden hervormd; de herstructurering en privatisering van overheidsbedrijven moet voortgang vinden zoals is gepland.

De opbrengsten van de privatisering moeten worden gebruikt om de schuldquote snel te verlagen.

Product- en kapitaalmarkten

Griekenland heeft de laatste jaren getracht zijn economie te liberaliseren. Op bepaalde gebieden moeten de inspanningen echter worden opgevoerd:

- de staat van dienst bij de tenuitvoerlegging van de communautaire wetgeving moet worden verbeterd, want het is slechter dan gemiddeld in de Europese Unie, vooral wat betreft de openbare aanbestedingen;

- om de productiviteit te verbeteren moet de strategie van herstructurering van het beheer van staatsbedrijven vergezeld gaan van een volgehouden privatiseringsinspanning;

- hoewel de schepping van nieuwe bedrijven bemoedigend is, is het nodig de administratieve formaliteiten voor de registratie van een nieuw bedrijf nog verder te versoepelen om het vrije ondernemerschap te stimuleren. Ideaal zou dit gepaard moeten gaan met een strategie tot verdere ontwikkeling van de risicokapitaalmarkten, omdat Griekse MKB-bedrijven moeilijk financiële middelen vinden. Het voornemen om de effectenmarkt uit te breiden, zodat kleine dynamische ondernemingen in 1999 aan de beursverrichtingen kunnen deelnemen, is een belangrijke stap in de strategie om Griekse MKB-bedrijven te helpen de nodige financiële middelen te vinden; en

- hoewel de recente maatregelen tot stimulering van de thans nog lage OTO-uitgaven van het bedrijfsleven bemoedigend zijn, moeten verdere maatregelen in die zin worden overwogen.

Arbeidsmarkt

De Griekse arbeidsmarkt wordt gekenmerkt door een lage werkgelegenheidsgraad, een stagnerende werkloosheid en een hoge langdurige werkloosheid. Vorig jaar is een hervorming om de flexibiliteit te verhogen van kracht geworden. De wet voorziet in nieuwe soorten arbeidscontracten, flexibele arbeidstijden en particuliere arbeidsbureaus. Het nationale actieplan voor de werkgelegenheid 1998 en het uitvoeringsverslag wijzen op de behoefte aan een meer algemene werkgelegenheidsstrategie om deze problemen aan te pakken. Bijzondere inspanningen zijn geleverd met het oog op de belangrijke problemen die jongeren en vrouwen ondervinden, groepen waarin de werkloosheid zeer hoog is. De hervormingen moeten dus vooral op de volgende punten worden gericht:

- de preventieve aanpak van het arbeidsmarktbeleid moet worden versterkt. De inspanningen tot hervorming van de onderwijs- en opleidingssystemen om beter rekening te houden met de behoeften van de productieve sector, moeten worden voortgezet; en

- het gebruik van nieuwe soorten deeltijdcontracten en meer flexible arbeidstijden moet worden aangemoedigd.

5. Spanje

Voor 1999 wordt een hoge, boven de trend uitstijgende groei verwacht die echter iets kleiner zal zijn dan in de voorafgaande jaren. De nog steeds hoge werkloosheid zal aanzienlijk afnemen.

Begrotingspolitiek

De begrotingspolitiek moet op het volgende worden gericht:

- gezorgd moet worden dat het nagestreefde tekort van 1,6 % van het BBP wordt gehaald, indien nodig door verdere beperking van de primaire lopende uitgaven en met gebruikmaking van de beter dan verwachte resultaten van 1998 en de mogelijkheden tot grotere besparingen op de rentebetalingen;

- in de begroting 2000 moeten de streefcijfers en de strategie van het stabiliteitsprogramma worden bevestigd: een tekort van 1 % van het BBP door middel van beperking van de primaire lopende uitgaven. Dit zal ruimte scheppen voor uitbreiding van de overheidsinvesteringen, een gebied waarop in Spanje een inhaalbeweging nodig is. Mocht zich een oververhitting voordoen, dan moet een strakkere budgettaire koers worden gevolgd; en

- de controle op de overheidsuitgaven moet worden versterkt door de geplande hervorming van de nationale begrotingswet; in verband met de toenemende rol van de lagere overheden op vele uitgaventerreinen moet het binnenlandse stabiliteitspact tussen de regio's en de centrale overheid nauwgezet worden gecontroleerd en volledig gerespecteerd.

Product- en kapitaalmarkten

Spanje heeft de laatste tijd ernstige inspanningen geleverd om de werking van de productmarkten te verbeteren. Er zijn echter verdere inspanningen nodig op bepaalde gebieden:

- ondanks de vooruitgang bij de omzetting van de communautaire wetgeving in 1997 en 1998 is nog een verbetering nodig, vooral voor de vervoersector;

- de staatssteun buiten de landbouw is voor een groot deel sectoriële steun. Dergelijke steun moet worden verminderd;

- door hervorming van de regelgeving is veel gedaan om de sectoren telecommunicatie, elektriciteit, gas en luchtvervoer te dereguleren. Dezelfde inspanning is nodig voor de detailhandel;

- de administratieve last waarmee Spaanse bedrijven worden geconfronteerd is aanzienlijk, zowel wat betreft het aantal procedures als de termijnen voor de registratie van een nieuw bedrijf. Er moeten maatregelen worden genomen om in deze situatie verbetering te brengen; en

- de wet ter bevordering van de industriële innovaties die door de Spaanse overheid wordt voorbereid om op dit gebied stimulansen te geven, is bijzonder welkom, gezien het lage aandeel van de OTO-uitgaven.

- hoewel bij de privatisering en deregulering aanzienlijke vorderingen zijn gemaakt, hetgeen kan leiden tot een grotere efficiency op de markten voor goederen en diensten, moet het mededingingsbeleid worden versterkt om te garanderen dat de consument ten volle daarvan kan meeprofiteren.

Arbeidsmarkt

Hoewel de werkloosheid in 1998 met ruim 2 % is gedaald tot 18,7 %, bevindt Spanje zich in een van de moeilijkste uitgangsposities van alle lidstaten. Afgezien van de hoge werkloosheid bij jongeren en vrouwen en de aanzienlijke langdurige werkloosheid lijdt de Spaanse arbeidsmarkt onder een lage werkgelegenheidsgraad, een lage participatiegraad van de vrouwen en een gering aandeel van deeltijdarbeid. Het nationale actieplan voor de werkgelegenheid 1998 is een belangrijke stap naar activering en preventie. Bovendien is onlangs een nieuwe wet aangenomen waardoor de aantrekkelijkheid van deeltijdarbeid zowel voor de werkgevers als de werknemers moet worden verhoogd, terwijl het nieuwe gedecentraliseerde beheersmodel van het nationale arbeidsinstituut de inzetbaarheid zal verbeteren. Er zijn onderhandelingsstructuren gecreëerd om de sociale partners actief te betrekken bij de bepaling en uitvoering van werkgelegenheidsmaatregelen. Derhalve moeten de hervormingen vooral op de volgende punten worden gericht:

- de aanzienlijke langdurige werkloosheid en de hoge werkloosheid bij de jeugd vragen om een verschuiving van passieve naar actieve arbeidsmarktmaatregelen, met bijzondere nadruk op investeringen in onderwijs en opleiding om het menselijk kapitaal en het aanpassingsvermogen te vergroten, zoals vermeld in het nationale actieplan voor de werkgelegenheid 1998;

- maatregelen in aansluiting op de recente hervorming van de persoonlijke inkomstenbelasting om de loonwig te verkleinen, gecombineerd met verdere hervormingen van de pensioenregeling om vervroegde uittreding te ontmoedigen, zullen bijkomende prikkels aan de aanbodzijde van de arbeidsmarkt geven en mede zorgen voor de betaalbaarheid van de sociale bescherming in Spanje;

- de recente overeenkomsten met de sociale partners om de ontslagkosten te verlagen, moeten worden versterkt om het relatieve gewicht van tijdelijke contracten te verminderen, deeltijdarbeid aan te moedigen en aldus meer flexibiliteit op de arbeidsmarkt te brengen; en

- de opvallende regionale verschillen in de werkloosheid wijzen erop dat de sociale partners de loonvormingssystemen zouden moeten herzien om de loonontwikkeling aan te passen aan de productiviteitsverschillen op geografisch, sectoraal en ondernemingsniveau.

6. Frankrijk

De economische groei zal in 1999 terugvallen tot de trend. Verwacht wordt dat de werkloosheid verder zal afnemen, zij het minder snel.

Begrotingspolitiek

De begrotingspolitiek moet op het volgende worden gericht:

- het streefcijfer voor het begrotingstekort van 2,3 % van het BBP moet worden gerespecteerd. Daarvoor is het noodzakelijk dat de Franse regering zich houdt aan de bestedingsdoelstellingen;

- de overheidsuitgaven moeten in 1999 en daarna onder controle worden gehouden en ontsporingen moeten onmiddellijk worden gecorrigeerd. Vooral de socialezekerheidsuitgaven moeten nauwgezet worden gecontroleerd. De overheid dient onverwijld maatregelen aan te kondigen om te zorgen voor blijvende naleving van de uitgavenmaxima die zijn vastgesteld in het stabiliteitsprogramma; en

- de in 2000 en daarna verwachte verbetering van de economische bedrijvigheid moet worden aangegrepen om dichter in de buurt te komen van het middellangetermijn-streefcijfer voor het tekort, zoals vastgesteld in het gunstige scenario van het Franse stabiliteitsprogramma.

Product- en kapitaalmarkten

De Franse overheid heeft inspanningen gedaan om deze markten te dereguleren en de concurrentie erop te bevorderen. Er zijn echter nog inspanningen nodig op bepaalde terreinen:

- ondanks de vorderingen die sinds november 1997 zijn gemaakt moet de staat van dienst van Frankrijk bij de tenuitvoerlegging van de communautaire richtlijnen worden verbeterd, vooral in de telecommunicatiesector;

- het grote aandeel van de staatssteun buiten de landbouw dat tijdens de afgelopen jaren werd besteed aan het redden en herstructureren van een aantal zwaar noodlijdende ondernemingen, moet worden verlaagd. Zoals de Franse overheid zelf in haar verslag over de economische hervormingen van Frankrijk aanbeveelt, moet meer de nadruk worden gelegd op generieke maatregelen ter verbetering van het aanpassings- en innovatievermogen van het bedrijfsleven;

- hoewel de liberalisatie van de netwerkindustrieën (telecommunicatie, post, elektriciteit, gas, vervoer) over het algemeen volgens de eisen van de communautaire wetgeving verloopt, moeten snellere vorderingen worden gemaakt, vooral in de energiesector; en

- de reeds genomen maatregelen om de formaliteiten te vereenvoudigen en de innovaties aan te moedigen, moeten nauwgezet worden opgevolgd, en de op deze terreinen geleverde inspanningen moeten worden voortgezet.

Arbeidsmarkt

De werkgelegenheidsgraad is relatief laag, in het bijzonder bij werknemers van 55 jaar en ouder. De werkloosheid, ook die van jongeren, ligt hoger dan het EU-gemiddelde. De recente hervormingen hebben de werkgelegenheidsintensiteit van de groei verbeterd door een goede combinatie van actieve en preventieve maatregelen. Het nationale actieplan voor de werkgelegenheid 1998 was duidelijk gericht op preventie van de jeugdwerkloosheid en integratie van de langdurig werklozen. Frankrijk heeft belangrijke programma's voor banenschepping, vooral in de opkomende gemeenschapsdiensten. Voorts zijn nieuwe initiatieven voor het levenslang leren in onderzoek. Derhalve moeten de hervormingen vooral op de volgende punten worden gericht:

- de nadruk op actieve arbeidsmarktmaatregelen in het nationale actieplan voor de werkgelegenheid 1998 moet kracht worden bijgezet door een onderzoek van de werkloosheidsregelingen (beschikbaarheidseisen) en de wetgeving op de bescherming van de arbeid. Doel van het onderzoek moet zijn het wegnemen van de belemmeringen om een baan aan te nemen, het geven van stimulansen om aan actieve arbeidsmarktmaatregelen deel te nemen, en meer prikkels geven om banen te scheppen;

- als de begroting ruimte biedt, moet het recente beleid van belastingverlaging aan de onderkant van de loonschaal en bevordering van de werkgelegenheid in bepaalde diensten worden voortgezet; en

- een opvallende hervorming van de Franse arbeidsmarkt is de geleidelijke invoering van de 35-urenweek, waarmee echter nog maar een aanvang is gemaakt. Er moet op worden gelet dat de arbeidskosten niet stijgen en dat meer flexibiliteit in de arbeidsorganisatie en de arbeidstijden wordt gebracht (totaal aantal werkuren per jaar).

7. Ierland

De zeer snelle groei van de Ierse economie zal zich naar verwachting voortzetten in 1999, zij het iets minder sterk dan in de voorafgaande twee jaren. De werkloosheid zal nog aanzienlijk afnemen.

Begrotingspolitiek

De begrotingspolitiek moet op het volgende worden gericht:

- daar er al een belangrijk overschot op de openbare financiën is, is de voornaamste uitdaging voor de begrotingspolitiek te zorgen voor stabiliteit. Mocht de looninflatie verder toenemen, dan moet de begrotingspolitiek passend worden ingezet om de economie af te remmen; en

- de toename van het overheidsverbruik moet geleidelijk worden teruggebracht van de reële stijging van 5 % in 1998 tot 2 % in 2001, zoals bepaald in het stabiliteitsprogramma.

Product- en kapitaalmarkten

De hervormingen van de product- en kapitaalmarkten zijn hoofdelementen van de economische strategie van de overheid. Verdere inspanningen zijn echter nodig op bepaalde terreinen:

- Ierland moet zijn staat van dienst inzake invoering van de communautaire wetgeving sterk verbeteren, vooral in de vervoersector;

- aan de concurrentie-autoriteit moet de bevoegdheid worden gegeven om de artikelen 85 (kartels) en 86 (misbruik van machtsposities) van het EG-Verdrag rechtstreeks te handhaven;

- de liberalisatie en de hervorming van de regelgeving van de netwerkindustrieën volgen over het algemeen de vooruitgang van de EU-wetgeving. De sectoren telecommunicatie, elektriciteit en gas en binnenlands en internationaal vervoer worden evenwel gedomineerd door staatsbedrijven. Telecom Eireann wordt dit jaar gedeeltelijk geprivatiseerd. Gelijksoortige initiatieven om de concurrentie in deze sectoren te bevorderen moeten in overweging worden genomen; en

- het risicokapitaal is beperkt in Ierland. Dit is een handicap voor het MKB, met name voor startende ondernemingen. Sedert 1995 is de risicokapitaalmarkt verbeterd, maar de inspanningen moeten worden voortgezet. Ook de OTO-uitgaven zijn gering. Er dienen dus verder maatregelen te worden genomen om het risicokapitaal en plaatselijke OTO aan te moedigen, en de regering zou verder moeten bijdragen en zou een grotere bijdrage kunnen overwegen om de resultaten op het gebied van OTO te verbeteren.

Arbeidsmarkt

Ierland heeft belangrijke vorderingen gemaakt wat betreft de werkgelegenheidsgraad en het werkloosheidspercentage, dat in vier jaar tijd meer dan gehalveerd is. Het nationale actieplan voor de werkgelegenheid 1998 legt vooral de nadruk op de inzetbaarheid en actieve beleidsmaatregelen. Om het probleem van de langdurige werkloosheid aan te pakken zijn preventieve maatregelen genomen voor jongere en oudere werknemers en heeft de regering er zich toe verplicht de participatie van langdurig werklozen aan opleidingprogramma's op te voeren van 11 % tot 20 %. Als gevolg van dergelijke maatregelen en vooral de sterke groei van de laatste tijd lag de werkloosheid in Ierland eind 1998 ver onder het EU-gemiddelde en komt de werkgelegenheidsgraad thans dicht in de buurt van het EU-gemiddelde. De langdurige werkloosheid is sneller afgenomen dan de werkloosheid als geheel, en deze trend houdt aan. Verdere inspanningen zijn evenwel nodig om de langdurig werklozen opnieuw in het arbeidsproces op te nemen, alsook werknemers met lage beroepskwalificaties. De hervormingen moeten dus vooral op de volgende punten worden gericht:

- het nationale actieplan voor de werkgelegenheid 1999 moet meer de nadruk leggen op een evenwichtige aanpak die zowel preventieve als actieve maatregelen omvat. Maatregelen om de participatie van langdurig werklozen en laaggeschoolden aan onderwijs- en opleidingsprogramma's te verhogen, blijven echter ook belangrijk;

- overeenkomstig het vierde nationale economische programma - Partnership 2000 - is naleving van het sociale pact van groot belang voor de bevordering van de loonmatiging, die noodzakelijk is voor de groei van de werkgelegenheid; en

- hoewel het bepalen van een minimumloon belangrijk kan zijn om de vraagstukken van sociale bescherming en armoede aan te pakken, moeten de mogelijke negatieve effecten van een te hoog minimumloon worden voorkomen.

8. Italië

De economische groei blijft matig, zowel de binnenlandse als de buitenlandse vraag blijven zwak en er is nog geen duidelijke daling van de werkloosheid waar te nemen.

Begrotingspolitiek

De begrotingspolitiek moet op het volgende worden gericht:

- aangezien de groei van het BBP in 1999 waarschijnlijk ver beneden het in de begroting beoogde streefcijfer zal blijven, dient het begrotingsbeleid er in 1999 op gericht te zijn een afwijking van het nagestreefde totale tekort van 2 % van het BBP te beperken; het BBP zal hoe dan ook beneden de 2,4 % blijven. Als men het streefcijfer van 1 % van het BBP in 2001 wil halen, zullen er wellicht - op een ruimere schaal dan gepland - extra corrigerende maatregelen moeten worden getroffen;

- de begroting 2000 moet het primaire overschot van 5,5 % van het BBP, zoals vermeld in het stabiliteitsprogramma van Italië, herstellen. Dit is nodig voor een voortgezette snelle afname van de schuldquote. Het tempo van het privatiseringsprogramma mag niet worden gewijzigd en de opbrengsten van de privatiseringen moeten worden gebruikt om de overheidsschuld te verlagen;

- de lopende primaire uitgaven van de overheid moeten dit jaar en daarna streng onder controle worden gehouden om de programmadoelstellingen te respecteren en ruimte te scheppen voor de gewenste expansie van de overheidsinvesteringen; en

- het zou raadzaam zijn een streefcijfer te bepalen voor de stabilisatie van de pensioenuitgaven in percent van het BBP. Daar de huidige en de toekomstige ontwikkeling van de pensioenuitgaven aanleiding geeft tot bezorgdheid, wordt de Italiaanse overheid aanbevolen de hervorming van de pensioenregeling opnieuw te evalueren.

Product- en kapitaalmarkten

Italië heeft de afgelopen jaren continu vorderingen gemaakt bij macro-economische aanpassingen en een aantal structuurhervormingen die gericht waren op stimulering van de concurrentie en op verbetering van de efficiency. Op bepaalde terreinen zijn echter inspanningen nodig, namelijk:

- Italië heeft de laatste tijd vorderingen gemaakt bij de omzetting van de interne-marktwetgeving. Aangezien de verwezenlijkingen in dat verband voorheen vrij zwak waren, dienen er maatregelen te worden genomen om hierin verbetering te brengen, vooral op gebieden zoals vervoer en overheidsopdrachten;

- er moeten inspanningen worden geleverd om het algemene niveau van de overheidssteun buiten de landbouw verder te verlagen en de structuur ervan te verbeteren;

- de netwerkindustrieën worden over het algemeen geliberaliseerd overeenkomstig de eisen van de communautaire wetgeving. De liberalisatie van de vervoersector moet echter worden geïntensiveerd, vooral wat betreft weg- en spoorwegvervoer; en

- recente hervormingen hebben de weg geëffend voor een flinke verkorting van de tijd die voor de registratie van een bedrijf nodig is. De maatregelen moeten echter nauwlettend in het oog worden gehouden en versterkt, om het grote aantal procedures en de lange termijnen voor de oprichting van nieuwe bedrijven nog drastischer terug te dringen.

Arbeidsmarkt

De Italiaanse arbeidsmarkt wordt gekenmerkt door een lage werkgelegenheidsgraad en een hoge werkloosheid, vooral bij jongeren, alsook een groot aantal langdurig werklozen en ernstige onevenwichtigheden tussen het noorden en het zuiden. De recent ingevoerde speciale maatregelen voor nieuwe werklozen tonen aan dat inspanningen worden gedaan om langdurige werkloosheid te voorkomen. In de huidige situatie kan voorts verbetering worden gebracht door de voorwaarden voor de werkloosheidsuitkeringen te verstrakken en gerichte inzetbaarheidsmaatregelen te treffen. De hervormingen moeten dus op de volgende punten worden gericht:

- de inspanningen om de actieve arbeidsmarktmaatregelen te verbeteren moeten sterk worden opgevoerd, naast recente maatregelen die zijn genomen voor hulp aan werkzoekenden, opleiding en het leerlingenwezen;

- de inspanningen om de belastingdruk te verschuiven van arbeid naar andere belastinggrondslagen - waarmee een begin is gemaakt met de Italiaanse belastinghervorming van 1997 (met name de invoering van de IRAP) en die onlangs zijn bevestigd door de zogenoemde CO2-belasting die in het kader van de begroting 1999 wordt toegepast - moeten intensief worden voortgezet in het kader van de belastingconsolidatie;

- dergelijke inspanningen moeten worden gecombineerd met hervormingen van de uitkeringsregelingen, opdat een kleiner aantal werknemers zou overgaan tot pensioen- of andere regelingen;

- zonder de begrotingsdoelstellingen in gevaar te brengen, kunnen het arbeidsaanbod en de arbeidsmobiliteit worden verhoogd door vroegtijdige activering en gepaste werkloosheidsuitkeringen;

- een herziening van de wetgeving op de bescherming van de arbeid kan eveneens positieve resultaten hebben; en

- plaatselijke driepartijenovereenkomsten in het zuiden waardoor loonflexibiliteit wordt ingevoerd in overeenstemming met de lagere arbeidsproductiviteit aldaar, moeten worden aangemoedigd.

9. Luxemburg

De economische bedrijvigheid zal in 1999 vermoedelijk fors toenemen, hoewel niet zo snel als in 1998. De werkloosheid blijft op een zeer laag peil.

Begrotingspolitiek

De begrotingspolitiek moet op het volgende worden gericht:

- de overheidsuitgaven moeten nauwgezet onder controle worden gehouden, zodat het hoge begrotingsoverschot niet slechts berust op de snelle stijging van de belastingontvangsten als gevolg van de sterke economische groei; en

- de structurele hervormingen, in het bijzonder die van de sociale zekerheid, moeten worden voortgezet om bij te dragen tot het behoud van gezonde openbare financiën en als voorbereiding op de vergrijzing van de bevolking.

Product- en kapitaalmarkten

In verschillende sectoren vinden structurele hervormingen plaats. Verdere inspanningen zijn echter nog nodig op bepaalde terreinen:

- ondanks een inhaalbeweging is de tenuitvoerlegging van de communautaire wetgeving in Luxemburg nog vrij traag. Het tempo moet worden opgevoerd, vooral in de sectoren telecommunicatie en vervoer;

- regionale steun maakt een groot deel uit van de staatssteun buiten de landbouw, een verrassend hoog percentage voor een klein welvarend land. De noodzaak en de doeltreffendheid van deze steun moeten dus opnieuw worden bekeken; en

- het prijspeil is vrij matig in Luxemburg, behalve in de bouwsector. Het land heeft een uitgebreid prijsreguleringssysteem dat uniek is in de Europese Unie. Doel ervan is de druk op de lonen te verlichten, omdat deze worden geïndexeerd voor de inflatie. Om de administratieve lasten voor het bedrijfsleven te verlichten, moet worden gedacht aan de afschaffing van de prijscontrole en moet de nadruk komen te liggen op een actiever mededingingsbeleid.

Arbeidsmarkt

De algemene prestaties van de Luxemburgse arbeidsmarkt zijn onder de beste in de Europese Unie. Er is een lage werkloosheid en een hoge werkgelegenheidsschepping. Deze laatste is vooral het gevolg van het grote aandeel van de grensarbeiders: bijna een derde van het totale aantal werknemers. De resultaten zijn echter niet gunstig voor vrouwen en oudere werknemers. De hervormingen moeten dus vooral op het volgende punt worden gericht:

- het nationale actieplan voor de werkgelegenheid 1998 voorziet in maatregelen om verbetering te brengen in de situatie, onder meer door praktische opleiding in bedrijven en verbetering van de kinderopvang. Dit kan mede bijdragen tot vermindering van het risico van oververhitting door snelle loonstijgingen in deze snel groeiende economie.

10. Nederland

Na verscheidene jaren van een snelle expansie wordt verwacht dat de groei in 1999 zal terugkeren tot de trend. De al lage werkloosheid zal vermoedelijk nog verder afnemen.

Begrotingspolitiek

De begrotingspolitiek moet op het volgende worden gericht:

- de budgettaire achteruitgang in 1999 moet worden beperkt en mag niet leiden tot een overheidstekort dat meer bedraagt dan het streefcijfer van 1,3 % van het BBP; gebruik moet worden gemaakt van de beter dan verwachte resultaten van 1998. Bepaalde uitgavenverhogingen die in de begroting 1999 gepland zijn, moeten wellicht worden omgebogen; en

- de geplande zeer beperkte terugdringing van het tekort tot 1,1 % van het BBP in 2002 volgens het voorzichtige scenario van het Nederlandse stabiliteitsprogramma moet hoe dan ook als een minimumdoel worden beschouwd en de Nederlandse regering dient te streven naar betere begrotingsresultaten.

Product- en kapitaalmarkten

Nederland is een goed voorbeeld van een land waar al belangrijke hervormingen van de productmarkten tot stand zijn gebracht. Er blijven evenwel probleemgebieden bestaan, vooral in niet-handelssectoren zoals de bouw en sommige diensten waar de concurrentie vrij gering is. Verdere inspanningen zijn dus nodig op bepaalde terreinen:

- Nederland heeft een vrij goede staat van dienst wat betreft de omzetting van de communautaire richtlijnen. Zijn achterstand is vooral gesitueerd in een klein aantal sectoren, waaronder vervoer. Het tempo van de omzetting moet worden opgevoerd om de concurrentie te stimuleren;

- in 1998 is het concurrentiebeleid aanzienlijk hervormd, en de resultaten daarvan moeten worden geëvalueerd. Het gaat onder meer om de innovatieve MDW-operatie van 1994 (mededinging, deregulering en wetgevingskwaliteit). Hoofdbestanddelen van deze MDW-operatie zijn intensivering van de mededinging en afschaffing van wetgevende belemmeringen waar dat mogelijk is. Dergelijke belemmeringen verhinderen nog het oprichten van nieuwe bedrijven ondanks de al genomen belangrijke maatregelen (verlaging van de administratieve kosten en vermindering van het aantal stappen dat nodig is om een bedrijf op te richten). De tenuitvoerlegging van dergelijke maatregelen moet nauwgezet worden gevolgd;

- de liberalisatie van het openbare vervoer is nog weinig gevorderd en de hervormingen op dit gebied moeten worden bespoedigd; en

- in de detailhandel zijn de openingsuren uitgebreid, maar de ruimtelijke-ordeningsvoorschriften blijven een beperking en moeten worden herzien.

Arbeidsmarkt

Dankzij uitgebreide structurele hervormingen en de krachtige economische groei zijn de prestaties in Nederland onder de beste in de Europese Unie, zowel in termen van stijging van de werkgelegenheid als daling van de werkloosheid. Het aandeel van de langdurige werkloosheid is echter nog zeer hoog. Persoonlijke integratieplannen kunnen doeltreffende instrumenten zijn om jeugdwerkloosheid en langdurige werkloosheid te voorkomen. De verwezenlijkingen inzake het terugdringen van de jeugdwerkloosheid zijn reeds vrij goed, deels door de invoering van een lager minimumloon voor jonge werknemers. De voortdurende inspanningen van de regering om de belastingen op de lage lonen te verlichten en het aandeel van de van uitkeringen afhankelijke personen te verlagen, verdienen erkenning, ofschoon er nog altijd een te groot aantal arbeidsongeschikten is. Bovendien houden de sociale partners in hoge mate rekening met de belangen van werkloze outsiders. De privatisering van de ziekteverzekering heeft bijgedragen tot een vermindering van het ziekteverzuim. De hervormingen moeten dus op het volgende worden gericht:

- de belastingdruk op de gemiddelde lonen blijft een van de hoogste in de Europese Unie. Er zijn dus extra inspanningen nodig om de totale belastingen op de arbeid te verlichten, met name ten aanzien van het onderste segment van de arbeidsmarkt; en

- verdere inspanningen schijnen nodig om voldoende prikkels in te bouwen in de socialezekerheidsregelingen, teneinde de beschikbaarheid voor werk en het effectieve arbeidsaanbod aan te moedigen, in het bijzonder bij de oudere werknemers.

11. Oostenrijk

De groei zal in 1999 vermoedelijk vertragen tot het trendmatige percentage en de reeds lage werkloosheid zal ongeveer stabiel blijven.

Begrotingspolitiek

De begrotingspolitiek moet op het volgende worden gericht:

- de overheidsuitgaven moeten streng onder controle worden gehouden om te zorgen dat de recente aanpassing van de gezinsbelastingen niet tot extra druk op de begroting leidt en het nagestreefde begrotingstekort van 2 % van het BBP in 1999 wordt gehaald;

- voor de jaren na 1999 moet de Oostenrijkse regering al het mogelijke doen om, zoals in het verleden, betere resultaten te bereiken dan de budgettaire streefcijfers die in het stabiliteitsprogramma zijn opgenomen en om ervoor te zorgen dat de schuldquote verder terug wordt gedrongen; en

- terwijl de netto belastingvermindering die het gevolg is van de recentelijk aangenomen belastinghervorming moet worden toegejuicht, zijn belangrijke besparingen op de uitgaven nodig om de nagestreefde verdere verlaging van het tekort vanaf 2000 niet in gevaar te brengen.

Product- en kapitaalmarkten

Oostenrijk heeft verschillende maatregelen genomen om de concurrentie en het ondernemerschap te bevorderen. Er zijn echter nog inspanningen nodig op bepaalde terreinen:

- de omzetting van de communautaire richtlijnen in binnenlandse wetgeving moet worden bespoedigd in de sectoren vervoer en openbare aanbestedingen;

- de Oostenrijkse kartelwet (die dateert van 1988) is niet in overeenstemming met de communautaire wetgeving. De regering is echter voornemens haar te hervormen en een onafhankelijk kartelbureau op te richten. Deze hervormingen moeten zo spoedig mogelijk worden uitgevoerd;

- de hervormingen van de openbare diensten moeten worden voortgezet en het dereguleringsproces bespoedigd;

- aansluitend op de recente liberalisering van de openingstijden van winkels, moeten verdere maatregelen worden overwogen;

- de jongste initiatieven om de procedures voor de oprichting van een nieuw bedrijf te vereenvoudigen, zoals het "één-loketsysteem", moeten worden voortgezet en uitgebreid tot alle registratieprocedures; en

- er moeten maatregelen worden genomen om de risicokapitaalmarkt te ontwikkelen;

- de regering wordt verzocht zich te houden aan haar streven om de O & O uitgaven tegen 2005 op te trekken tot 2,5 % van het BBP, ondermeer door de mogelijkheden van belastingaftrek te verbeteren.

Arbeidsmarkt

Een basiselement van de relatief hoge werkgelegenheid en lage werkloosheid in Oostenrijk is dat de sociale partners steeds een consensus trachten te bereiken, hetgeen ertoe bijdraagt de conjunctuureffecten voor de arbeidsmarkt te verzachten en arbeidsovereenkomsten die nadelig blijken te zijn voor de groei achteraf aan te passen. Een zwak punt is de lage activiteitsgraad en de stijgende werkloosheid onder oudere werknemers. De hervormingen moeten dus vooral op de volgende punten worden gericht:

- het nationale actieplan voor de werkgelegenheid 1998 is een verdere stap naar een meer actieve arbeidsmarktaanpak, welke wordt gesteund door een aanzienlijke verhoging van de begrotingsmiddelen. Het nieuwe actieplan voor 1999 moet duidelijk aangeven hoe de doelstellingen zullen worden bereikt;

- de moeilijkheid om oudere werknemers actief te houden, wijst vooral op de behoefte om een herziening van het algemene kader te overwegen, door de arbeidsstimulansen te verbeteren, de arbeidsorganisatie te moderniseren en de regeling van vervroegde uittreding te herzien;

- bijzondere aandacht moet uitgaan naar laag betaalde en laag geschoolde werknemers, want hun aandeel in de werkloosheid stijgt; en

- de recente hervormingen om deeltijdwerk aan te moedigen en de arbeidstijden flexibeler te maken (bepaling van een aantal uren per jaar) zullen de al gunstige arbeidsresultaten van Oostenrijk in vergelijking met de meeste andere EU-landen nog bevorderen.

12. Portugal

Hoewel verwacht wordt dat de economische groei in 1999 zal vertragen, zal hij dicht bij het trendpercentage blijven en een verdere afname van de werkloosheid mogelijk maken.

Begrotingspolitiek

De begrotingspolitiek moet op het volgende worden gericht:

- het voor 1999 geplande tekort van 2,0 % van het BBP moet worden gehaald; de gunstige groeivoorwaarden en de begrotingsresultaten van 1998 bieden mogelijkheden om het tekort nog verder terug te dringen; de daling van de rentebetalingen kan ook worden gebruikt om het tekort te verbeteren;

- bij de uitvoering van de begroting moet aandacht worden besteed aan de primaire lopende uitgaven, vooral de uitgaven voor volksgezondheid en de bezoldiging van het overheidspersoneel, om een efficiënte en permanente consolidatie te bereiken; mochten zich tekenen van oververhitting voordoen, dan moet een strakke begrotingskoers worden gevolgd;

- de in het stabiliteitsprogramma opgenomen structurele hervormingen met rechtstreekse gevolgen voor de begroting (bv. standaardisering van de boekhoudsystemen en meerjarige programmering van de lopende uitgaven) moeten snel ten uitvoer worden gelegd om de begrotingscontrole en de doelmatigheid van de uitgaven te verbeteren; en

- waar mogelijk en nodig moeten partnerschappen tussen de particuliere en de openbare sector in de gezondheidszorgsystemen, welke in Portugal in bepaalde gevallen al bestaan, worden ingevoerd en bovendien moeten de voorwaarden van de pensioenregelingen herzien worden in verband met de demografische ontwikkelingen, doch zonder de belastingdruk op de arbeid te verhogen.

Product- en kapitaalmarkten

Door de toenemende economische integratie is de werking van de productmarkten in Portugal verbeterd. Er zijn echter nog inspanningen nodig op bepaalde terreinen:

- Portugal heeft de interne-marktverordeningen vrij langzaam uitgevoerd. Er moeten maatregelen komen om de situatie recht te trekken, met name op gebieden zoals overheidsopdrachten, telecommunicatie en vervoer;

- buiten de landbouw wordt weinig staatssteun verleend. Een groot deel ervan gaat echter naar herstructureringen en sectoriële maatregelen. Dit aandeel van de staatssteun moet worden verlaagd;

- momenteel wordt de antitrustwetgeving herzien om ze in overeenstemming te brengen met de EU-wetgeving. Deze hervorming van de concurrentiewetgeving moet zo spoedig mogelijk ten uitvoer worden gelegd;

- de liberalisatie van de netwerkindustrieën, die over het algemeen volgens de eisen van de communautaire wetgeving verloopt, moet worden voortgezet;

- in de detailhandel bestaat een probleem van overconcentratie. De mededingingswetgeving is aangescherpt om misbruik tegen te gaan. Het valt echter te betwijfelen of de wet inzake de beperking op vergunningen voor grootwinkelbedrijven wel de juiste oplossing is;

- de administratieve formaliteiten voor de oprichting van een bedrijf zijn ingewikkeld en kunnen veel tijd vergen. De regering moet het in 1998 opgerichte, nationale netwerk van centra voor bedrijfsformaliteiten en de multifunctionele administratieve dienstencentra ("Loja do cidadão") ontwikkelen, waardoor een grotere impuls zal worden gegeven aan de vereenvoudiging en bespoediging van procedures; en

- er moeten maatregelen worden genomen om een risicokapitaalmarkt te ontwikkelen en innoverende activiteiten aan te moedigen.

Arbeidsmarkt

De totale werkloosheid ligt ver onder het EU-gemiddelde, maar de langdurige werkloosheid en de werkloosheid bij ongeschoolden is vrij hoog. In verband met deze situatie en de lopende herstructurering van de Portugese economie voorziet het nationaal actieplan voor de werkgelegenheid 1998 in verbetering van onderwijs en opleiding en in nauwere coördinatie tussen deze twee systemen. De hervormingen moeten derhalve vooral op de volgende punten worden gericht:

- de maatregelen ter verbetering van onderwijs en opleiding moeten vergezeld gaan van een aangepast sociaal systeem dat de nodige stimulansen geeft om aan deze actieve maatregelen deel te nemen en op werkaanbiedingen in te gaan; en

- in de laatste jaren zijn wetten ter verbetering van de prestaties van de arbeidsmarkt ten uitvoer gelegd, zoals een versoepeling van de voorschriften inzake ontslag en taaktoewijzing, alsook van de arbeidstijden. Dit beleid moet worden voortgezet om de flexibiliteit van de arbeidsmarkt te bevorderen.

13. Finland

Na verscheidene jaren van snelle expansie wordt verwacht dat de groei in 1999 zal vertragen. De werkloosheid zal verder worden teruggedrongen.

Begrotingspolitiek

De begrotingspolitiek moet op het volgende worden gericht:

- terwijl rekening wordt gehouden met de effecten van de economische cyclus, moet het begrotingsoverschot nog worden verhoogd om de druk van de vergrijzing van de bevolking op de sociale zekerheid op te kunnen vangen;

- prioriteit moet worden gegeven aan terugdringing van het tekort van de centrale overheid, gelet op haar nog onevenwichtige positie en de behoefte aan verdere verlaging van de schuldquote;

- de budgettaire consolidatie moet gebaseerd zijn op vermindering van de overheidsuitgaven (in % van het BBP), zodat er ruimte ontstaat voor de vereiste verlaging van de belastingdruk, vooral om de schepping van werkgelegenheid te ondersteunen; en

- in het stabiliteitsprogramma zijn jaarlijkse maxima voor de overheidsuitgaven vastgesteld. De maxima voor de periode 2000-2002 zijn niet bindend, maar in de begrotingswetten voor die jaren moet er krachtig de hand aan worden gehouden.

Product- en kapitaalmarkten

Finland heeft belangrijke vorderingen geboekt bij zijn structurele hervormingen. Er zijn echter nog concurrentieproblemen in beschermde sectoren. Inspanningen zijn nog nodig op bepaalde terreinen:

- onlangs zijn belangrijke hervormingen doorgevoerd om de bevoegdheden van de concurrentieautoriteit uit te breiden. De nationale instanties moeten evenwel de bevoegdheid krijgen om de artikelen 85 (kartels) en 86 (misbruik van machtsposities) van het EG-Verdrag te doen naleven; en

- omdat de openbare sector in Finland relatief uitgebreid is, moet nauwgezet toezicht worden uitgeoefend op sectoren waar overheidsbedrijven met particuliere ondernemingen concurreren om diensten te leveren. De inspanningen om in deze sectoren een concurrentieklimaat te scheppen moeten worden voortgezet.

Arbeidsmarkt

Zowel de werkgelegenheid als de werkloosheid liggen in Finland boven het EU-gemiddelde. De participatiegraad van oudere werknemers is zeer laag. Het nationale actieplan voor de werkgelegenheid 1998 is een combinatie van preventieve en corrigerende maatregelen die moeten bijdragen tot terugdringing van de werkloosheid en verhoging van de werkgelegenheidsgraad. De regering is zich bewust van het gebrek aan prikkels in de sociale en fiscale regelingen en heeft verschillende maatregelen genomen om verbetering te brengen in de situatie. De maatregelen zijn tot op zekere hoogte succesvol geweest. Derhalve moeten de hervormingen vooral op de volgende punten worden gericht:

- om de werkgelegenheidsintensiteit van de groei te verbeteren, moeten de maatregelen worden gericht op verlaging van de algemene belastingdruk op de arbeid;

- de socialezekerheidssystemen moeten worden herzien om de beschikbaarheid voor werk te verbeteren, het zoeken naar werk te vergemakkelijken en voldoende prikkels te geven om een baan te aanvaarden; en

- wegens de gevolgen van de vergrijzing voor het toekomstige arbeidsaanbod moeten de pensioenregelingen worden verscherpt, door de voorwaarden voor vervroegde pensionering te herzien.

14. Zweden

De economische groei zal in 1999 vermoedelijk vertragen, maar er wordt nog een geleidelijke afname van de werkloosheid verwacht.

Begrotingspolitiek

De begrotingspolitiek moet op het volgende worden gericht:

- de regering moet het beleid dat zij heeft aangekondigd voortzetten, want dat zal naar verwachting leiden tot de nagestreefde verhoging van het begrotingsoverschot;

- de regering moet de strakke controle op de uitgaven handhaven, omdat de begrotingsvooruitzichten daarvan ten zeerste afhankelijk zijn; en

- de regering moet trachten de hoge belastingdruk verder te verlichten en zorgen dat de budgettaire streefcijfers worden gehaald.

Product- en kapitaalmarkten

Bij de hervorming van de goederen- en kapitaalmarkten zijn goede prestaties behaald. Er zijn echter nog inspanningen nodig op bijzondere terreinen:

- in de detailhandel, de groothandel en de bouw zijn er concurrentieproblemen (hoge prijzen en concentratiecoëfficiënten). Hierin moet verbetering worden gebracht. De Zweedse concurrentieautoriteit moet de bevoegdheid krijgen de artikelen 85 (kartels) en 86 (misbruik van machtsposities) van het EG-Verdrag te doen naleven;

- de openbare sector is betrekkelijk groot in Zweden, zodat inspanningen om de doelmatigheid ervan te verhogen bijzonder gewenst zijn;

- Zweden is een van de lidstaten die de meest uitgebreide hervormingen hebben ondernomen om de openbare voorzieningen te liberaliseren. Ondanks de inspanningen om de gelijkheid tussen de leveranciers te verzekeren, moet er nog voor worden gezorgd dat bedrijven met een machtspositie geen bedreiging voor de werking van de markt worden. Gedacht moet worden aan verdere maatregelen om de concurrentie te vergroten en de oprichting van nieuwe bedrijven in deze sectoren te bevorderen; en

- de beperkingen op de vestiging van kruidenierszaken verminderen de concurrentie in de detailhandel.

Arbeidsmarkt

De totale werkgelegenheid is in de loop van de jaren negentig verminderd als gevolg van de verzwakking van de economische bedrijvigheid, maar in 1998 is enig herstel ingetreden, al behoort die nog steeds tot de hoogste in de Europese Unie. Vrouwen zijn slechts in een beperkt aantal sectoren werkzaam, vooral de gezondheidszorg en sociale dienstverlening. Zweden overtreft het EU-gemiddelde van de participatiegraad van vrouwen en de deeltijdarbeid. De werkloosheid lag in 1998 onder het EU-gemiddelde. In het arbeidsmarktbeleid wordt terecht de nadruk gelegd op investeringen in menselijk kapitaal door opleiding met bijscholing op de werkvloer. Het beleid geeft ook de voorkeur aan actieve arbeidsmarktmaatregelen, die echter minder doeltreffend zijn gebleken bij hoge werkloosheid. De hervormingen moeten dus vooral op de volgende punten worden gericht:

- op de plannen van de regering om de werkgelegenheid in het particuliere bedrijfsleven te bevorderen en het totale aantal personen in arbeidsmarktprogramma's te verminderen, terwijl de programma's nauwkeuriger worden gericht en het aantal deelnemers aan opleidingsprogramma's wordt vergroot;

- omdat negatieve prikkels uitgaan van de zeer hoge belastingdruk op de arbeid, in het bijzonder de lage en modale lonen, terwijl anderzijds royale sociale voordelen worden toegekend, is het streven van de regering de begrotingsruimte te gebruiken om de belastingen op de arbeid te verlagen, met prioriteit voor de lage en modale lonen, toe te juichen; en

- verdere herzieningen van de sociale regelingen om de voorwaarden te verduidelijken, geleidelijk meer druk uit te oefenen op de werklozen, het toezicht door de overheidsdiensten te verbeteren en doeltreffende prikkels te geven om op werkaanbiedingen in te gaan, zullen de inspanningen in belasting- en activeringsregelingen versterken en in evenwicht brengen.

15. Verenigd Koninkrijk

De economische groei zal in 1999 vermoedelijk terugvallen tot onder de trend.

Begrotingspolitiek

De begrotingspolitiek moet worden gericht op het volgende:

- de aangekondigde uitgavenprogramma's moeten nauwgezet worden uitgevoerd, zodat de begrotingsprincipes - gemiddelde voor de cyclus, leningen alleen voor investeringen en niet voor financiering van lopende uitgaven, de schuldquote stabiel en op een voorzichtig peil houden - kunnen worden gerespecteerd. Aldus zal de middellangetermijndoelstelling van een vrijwel evenwichtige begroting, als opgenomen in de begrotingswet 1999/2000, kunnen worden gehaald; en

- bij het minste teken van verslechtering van het begrotingssaldo die niet toe te schrijven is aan de conjunctuurcyclus, moet de regering onmiddellijk corrigerende maatregelen nemen.

Product- en kapitaalmarkten

Sinds de jaren tachtig heeft het Verenigd Koninkrijk belangrijke hervormingen uitgevoerd. Er zijn echter nog zwakke punten wat betreft de concurrentie. Daarom moeten verdere inspanningen worden geleverd op bepaalde terreinen:

- het Verenigd Koninkrijk heeft een vrij goede staat van dienst bij de omzetting van de communautaire voorschriften, maar in de laatste tijd zijn weinig vorderingen gemaakt en vooral in de sector vervoer is een inspanning nodig;

- wat het concurrentiebeleid betreft, zal een nieuwe wetgeving de bevoegdheden van het Office of Fair Trading versterken. De hervormingen moeten onverkort ten uitvoer worden gelegd; en

- nog relatief zwakke punten in het Verenigd Koninkrijk zijn de groei van kleine bedrijven tot grotere ondernemingen, de innovatieactiviteit en de OTO-uitgaven (vooral in het MKB). Het Verenigd Koninkrijk heeft een sterk ontwikkelde risicokapitaalmarkt, maar slechts een klein deel van de middelen gaat naar beginnende bedrijven. In deze situatie zal verbetering worden gebracht door de aanpassing van de belastingstructuur ten voordele van het MKB en de wijziging van de wetten op insolventie en faillissement.

Arbeidsmarkt

De arbeidsmarkthervormingen van die laatste jaren hebben veel bijgedragen tot de verbetering van de werkgelegenheids- en werkloosheidscijfers van het Verenigd Koninkrijk. Met 71 % is de Britse werkgelegenheidsgraad een van de hoogste in de Europese Unie, en de werkloosheid is teruggevallen van meer dan 10 % in 1992 tot ongeveer 6 % in 1998. De initiatieven New Deal en Welfare to Work zullen verbetering brengen in de werkloosheid bij de jongeren en de langdurige werkloosheid en de aanzet geven tot investeringen in beroepskwalificaties. De hervormingen moeten derhalve op de volgende punten worden gericht:

- de klemtoon die in het nationale actieplan voor de werkgelegenheid 1998 op een actieve arbeidsmarktpolitiek wordt gelegd, moet gepaard gaan met voortdurende inspanningen om de marginale effectieve belastingen op laag betaalde werknemers te verlagen; en

- er zijn maatregelen gepland of onlangs goedgekeurd om iets te doen aan de regionale verschillen op het gebied van de werkloosheid en het vraagstuk van de sociale bescherming. In dit verband kunnen de nieuwe plaatselijke initiatieven voor zelfstandige arbeid en betaalbare kinderopvang gunstige effecten hebben. Het is echter de vraag of deze programma's nog verder moeten gaan.

Gedaan te Brussel, 12 juli 1999.

Voor de Raad

De voorzitter

S. NIINISTÖ