Beschikking van de Commissie

van 13 december 2000

betreffende de staatssteun die Nederland voornemens is in de vorm van ontwikkelingshulp te verlenen voor de bouw van twee stukgoedschepen en twee pulp- en papierschepen door Bodewes/Pattje voor gebruik in Indonesië

(kennisgeving geschied onder nummer C(2000) 4185)

(Slechts de tekst in de Nederlandse taal is authentiek)

(Voor de EER relevante tekst)

(2003/730/EG)

DE COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN,

Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap, inzonderheid op artikel 88, lid 2, eerste alinea,

Gelet op Verordening (EG) nr. 1540/98 van de Raad van 29 juni 1998 betreffende de steunverlening aan de scheepsbouw(1), en inzonderheid op artikel 3, lid 5,

Na belanghebbenden te hebben verzocht hun opmerkingen te maken overeenkomstig de bovengenoemde bepalingen(2),

Overwegende hetgeen volgt:

I. PROCEDURE

(1) Bij twee brieven van 14 april 1999 stelden de Nederlandse autoriteiten de Commissie in kennis van hun voornemen steun in de vorm van ontwikkelingshulp aan Indonesië te verlenen voor de aankoop van twee stukgoedschepen en twee pulp- en papierschepen. De Commissie verzocht bij brieven van 7 mei 1999 en 11 oktober 1999 om aanvullende inlichtingen, welke op 15 september 1999 en 3 december 1999 werden verstrekt.

(2) Bij brief SG (2000)D/101519 van 16 februari 2000 stelde de Commissie de Nederlandse regering in kennis van haar besluit om de procedure van artikel 88, lid 2, van het EG-Verdrag in te leiden.

(3) Het besluit van de Commissie om de procedure in te leiden werd in het Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen(3) bekendgemaakt. De Commissie verzocht belanghebbenden hun opmerkingen over de voorgenomen steunmaatregel kenbaar te maken.

(4) De Commissie ontving geen opmerkingen van belanghebbenden.

II. GEDETAILLEERDE BESCHRIJVING VAN DE STEUN

(5) De voorgenomen steun wordt verleend in het kader van een algemene regeling op grond waarvan exportfinanciering wordt verstrekt voor Nederlandse export naar Indonesië in de vorm van leningen met rentesubsidie of subsidies voor projecten die niet rendabel zijn.

(6) De twee stukgoedschepen (van elk 8600 BT) zijn bestemd voor Bagasuna Samudera Gemilang, een kleine onafhankelijke onderneming die actief is op het gebied van bevrachting en vervoer en die gevestigd is in Jakarta. De pulp- en papierschepen (elk 9000 BT) zijn bestemd voor PT Riau Lintas Samudera, een kleine particuliere rederij in Sumatra. In beide gevallen zullen de schepen worden gebouwd door Pattje Shipyards bv, die een offerte hebben gedaan naar aanleiding van een particuliere, niet-openbare, internationale aanbesteding die door de kopers was gepubliceerd. De totale contractwaarde bedraagt in beide gevallen 60 miljoen NLG. De ontwikkelingshulp wordt in beide gevallen verleend in de vorm van een subsidie van 15 miljoen NLG, wat neerkomt op een steunintensiteit van 25 %. Volgens de Nederlandse autoriteiten zouden de Indonesische ondernemingen zonder de subsidie niet in staat zijn de schepen te kopen. De projecten zullen de kwaliteit, de omvang en de capaciteit van de Indonesische vloot verbeteren en aldus bijdragen tot de economische ontwikkeling van het land.

(7) De Commissie had besloten de procedure van artikel 88, lid 2, in te leiden omdat zij betwijfelde of was voldaan aan de voorwaarde van artikel 3, lid 5, van Verordening (EG) nr. 1540/98, waarin wordt gesteld dat de aangeboden steun moet openstaan voor offertes van verschillende werven.

III. OPMERKINGEN VAN NEDERLAND

(8) Nederland heeft bij brieven van 7 april, 3 juli en 3 oktober 2000 opmerkingen gemaakt; in de laatste brief werden de inlichtingen die waren verstrekt tijdens bilaterale bijeenkomsten met de diensten van de Commissie op 25 juli, 4 september en 15 september 2000, bevestigd.

(9) In hun opmerkingen herhaalden de Nederlandse autoriteiten dat de betrokken Nederlandse regeling gepubliceerd is en dat de Nederlandse scheepswerven hiermee bekend zijn. De regeling is officieel in de Nederlandse Staatscourant bekendgemaakt en is zowel in het Nederlands als in het Engels gepubliceerd door middel van brochures, die zowel in het binnen- als het buitenland op grote schaal zijn verspreid, alsmede via de websites van verschillende ministeries op internet. Verder worden regelmatig informatiebijeenkomsten georganiseerd door het ministerie van Economische Zaken over de markten in ontwikkelingslanden.

(10) De Nederlandse autoriteiten wezen er tevens bij herhaling op dat, krachtens hun ontwikkelingshulpregeling, alle Nederlandse ondernemingen steun kunnen ontvangen, maar dat het ontwikkelingsland als koper verantwoordelijk is voor het uitschrijven van aanbestedingen en de gunning van contracten. Zij benadrukten dat scheepswerven over het algemeen zelf projecten vaststellen en vervolgens om ontwikkelingshulp verzoeken, en dat het niet de taak van de autoriteiten is om in zakelijke onderhandelingsprocedures tussenbeide te komen.

Toch hebben de Nederlandse autoriteiten, om aan de bezwaren van de Commissie tegemoet te komen, toegezegd hun interne procedures enigszins aan te passen om een grotere mate van doorzichtigheid te kunnen bewerkstelligen ten aanzien van concrete projecten in de scheepsbouwsector, terwijl zij tegelijkertijd hun afstandelijke rol bewaren wat de vaststelling van projecten betreft en het besluitvormingsproces van de koper.

(11) In toekomstige gevallen zullen zij actieve stappen nemen om de aandacht van de verschillende werven te vestigen op de mogelijkheid van ontwikkelingshulp voor specifieke scheepsbouwprojecten. Ingevolge de nieuwe procedure (die niet met terugwerkende kracht op de huidige gevallen kan worden toegepast), moet een scheepswerf de Nederlandse autoriteiten ten minste één maand vóór de indiening van de formele aanvraag in kennis stellen van de mogelijke steunaanvraag. De autoriteiten zenden, binnen 48 uur na ontvangst van deze "kennisgeving vooraf" de beknopte gegevens van het project (scheepstype, indicatieve contractwaarde en naam en adres van het ontwikkelingsland dat de koper is) per fax aan alle scheepswerven in Nederland toe die over de benodigde nieuwbouwcapaciteit beschikken. Na ontvangst van de officiële steunaanvraag zendt het Nederlandse ministerie van Buitenlandse Zaken de koper in het ontwikkelingsland een ontvangstbevestiging. Hierin wordt uitdrukkelijk gesteld dat alle Nederlandse scheepswerven toegang hebben tot de steun. Verder bevat dit schrijven een afschrift van de Engelse versie van de brochure waarin de Nederlandse steunregeling wordt uiteengezet. Ten slotte hebben de Nederlandse autoriteiten toegezegd dat er tot twee maanden na de ontvangst van de officiële aanvraag geen besluit over een steunaanvraag zal worden genomen.

(12) Wat de twee specifieke projecten betreft verklaarden de Nederlandse autoriteiten dat de steun niet moet worden beschouwd als verborgen bedrijfssteun aan Pattje. De werf maakt deel uit van de scheepsbouwgroep Bodewes, een winstgevende (gemiddeld 2,5 à 5 % over de omzet) onderneming die op volle kracht werkt (met een volle orderportefeuille tot eind 2001). Zij hebben vastgesteld dat de contractprijs overeenstemt met de marktprijs door deze prijzen te vergelijken met die van soortgelijke in Nederland gebouwde schepen voor EER-kopers waarbij de gebruikelijke aan contracten gekoppelde bedrijfssteun is verleend.

(13) De Nederlandse autoriteiten betogen tevens dat er geen sprake is geweest van concurrentievervalsing. Om deze bewering te staven wezen zij erop dat er noch na de kennisgeving van de steun aan de OESO, noch naar aanleiding van de inleiding van de procedure van artikel 88, lid 2, door de Commissie, reacties waren ontvangen. Verder legden zij bewijsstukken over om te laten zien dat er zowel Nederlandse als internationale gegadigden voor de projecten waren. In dit verband wezen zij erop dat Bodewes/Pattje is aangesloten bij Conoship, een gezamenlijke afzet- en marktorganisatie van een aantal Nederlandse scheepswerven, en dat al deze werven derhalve op de hoogte waren van de steunmogelijkheden voor de projecten.

Beoordeling van de steun

(14) De voor de betrokken schepen verleende steun moet worden getoetst aan artikel 3, lid 5, van Verordening (EG) nr. 1540/98 betreffende de steunverlening aan de scheepsbouw, aangezien het steun betreft die in de vorm van ontwikkelingshulp aan een ontwikkelingsland wordt verleend.

(15) Overeenkomstig artikel 3, lid 5, van de verordening kan steun die in de vorm van ontwikkelingshulp aan een ontwikkelingsland wordt verleend, als verenigbaar met de gemeenschappelijke markt worden beschouwd indien hij in overeenstemming is met de bepalingen die OESO-werkgroep nr. 6 met het oog daarop heeft opgenomen in haar akkoord over de uitlegging van de artikelen 6 tot 8 van de overeenkomst inzake exportkredieten voor schepen, dan wel met een later addendum bij of corrigendum op het genoemde akkoord, hierna OESO-criteria genoemd. De Commissie zal de bijzondere ontwikkelingscomponent van het steunvoornemen nagaan en zich ervan vergewissen dat deze steun onder de werkingssfeer van het bovengenoemde akkoord valt.

(16) Zoals zij bij de inleiding van de procedure had aangegeven is de Commissie van oordeel dat de projecten beantwoorden aan de OESO-criteria en daadwerkelijk een ontwikkelingscomponent bevatten. Zij stelde met name vast dat:

- de schepen onder Indonesische vlag zullen worden geëxploiteerd en dat derhalve wordt voldaan aan het vereiste dat niet onder goedkope vlag mag worden gevaren;

- Indonesië is opgenomen op de lijst van landen die voor ontwikkelingshulp in aanmerking komen;

- de eigenaars van de schepen in Indonesië zijn geregistreerd en geen niet-operationele dochterondernemingen van een buitenlandse onderneming zijn;

- de schepen uitsluitend in Indonesische wateren zullen worden gebruikt en niet kunnen worden doorverkocht zonder de goedkeuring van de Nederlandse regering;

- de steunintensiteit ten minste 25 % bedraagt.

(17) Artikel 3, lid 5, stelt echter eveneens dat de Commissie zich ervan moet vergewissen dat de aangeboden ontwikkelingshulp voor het specifieke project openstaat voor offertes van verschillende werven. De Commissie betwijfelde of aan deze voorwaarde was voldaan en had daarom besloten de procedure van artikel 88, lid 2, in te leiden.

(18) Deze twijfel is thans evenwel weggenomen.

(19) De informatie die door de Nederlandse autoriteiten in het kader van de procedure was verstrekt wekte de indruk dat andere werven niet in kennis waren gesteld van de specifieke projecten omdat dit volgens de algemene Nederlandse procedures inzake ontwikkelingshulp niet was vereist. Uit de nadere inlichtingen die aan de Commissie zijn verstrekt blijkt evenwel dat verschillende andere Nederlandse scheepswerven op de hoogte waren van de te steunen projecten via hun lidmaatschap van Conoship. Deze gemeenschappelijke afzet- en marktorganisatie van tien in Noord-Nederland gevestigde werven informeert alle aangesloten leden over eventuele projecten en verleent hun assistentie bij subsidieaanvragen. Conoship heeft schriftelijk bevestigd dat alle leden volledig op de hoogte waren gebracht van dit specifieke project. Geconcludeerd kan derhalve worden dat de ontwikkelingshulp daadwerkelijk openstond voor offertes van verschillende werven.

Conclusie

(20) Gezien het bovenstaande kan worden geconcludeerd dat de voorgenomen steun aan alle voorwaarden van artikel 3, lid 5, van Verordening (EG) nr. 1540/98 voldoet en derhalve verenigbaar is met de gemeenschappelijke markt,

HEEFT DE VOLGENDE BESCHIKKING GEGEVEN:

Artikel 1

De steun die Nederland voornemens is als ontwikkelingssteun aan een ontwikkelingsland toe te kennen in de vorm van subsidies met een steunintensiteit van 25 % in verband met de verkoop door Bodewes/Pattje bv van twee stukgoedschepen en twee pulp- en papierschepen aan Indonesië, is verenigbaar met de gemeenschappelijke markt.

De toekenning van deze steun is bijgevolg geoorloofd.

Artikel 2

Deze beschikking is gericht tot het Koninkrijk der Nederlanden.

Gedaan te Brussel, 13 december 2000.

Voor de Commissie

Mario Monti

Lid van de Commissie

(1) PB L 202 van 18.7.1998, blz. 1.

(2) PB C 101 van 8.4.2000, blz. 11.

(3) Zie voetnoot 2.