VERORDENING (EEG) Nr. 2676/90 VAN DE COMMISSIE van 17 september 1990 tot vaststelling van de in de wijnsector toe te passen communautaire analysemethoden

DE COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN,

Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Economische Gemeenschap,

Gelet op Verordening (EEG) nr. 822/87 van de Raad van 16 maart 1987 houdende een gemeenschappelijke ordening van de wijnmarkt (1), laatstelijk gewijzigd bij Verordening (EEG) nr. 1325/90 (2), en met name op artikel 74,

Overwegende dat volgens artikel 74, lid 1, van Verordening (EEG) nr. 822/87 het gebruik is voorgeschreven van wederzijds aanvaarde analysemethoden waarmee de samenstelling van de in artikel 1 van die verordening bedoelde produkten kan worden bepaald en van voorschriften waardoor kan worden vastgesteld of deze produkten behandelingen hebben ondergaan die in strijd zijn met de toegelaten oenologische praktijken;

Overwegende dat, voor zover de Gemeenschap nog geen maxima en minima heeft vastgesteld voor de aanwezige bestanddelen die kenmerkend zijn voor het gebruik van bepaalde oenologische praktijken en van tabellen die een vergelijking van de analytische gegevens mogelijk maken, het de Lid-Staten wordt toegestaan deze grenswaarden vast te stellen;

Overwegende dat in artikel 13, lid 1, van Verordening (EEG) nr. 822/87 een analytisch onderzoek wordt voorgeschreven dat ten minste betrekking heeft op de waarden van de in de bijlage van die verordening opgesomde factoren welke kenmerkend zijn voor de betrokken wijn v.q.p.r.d.;

Overwegende dat om de gegevens op de documenten betreffende de produkten te kunnen controleren uniforme analysemethoden moeten worden vastgesteld zodat nauwkeurige en vergelijkbare gegevens worden verkregen; dat deze methoden derhalve verplicht moeten worden gesteld voor elke handelstransactie en elke controle; dat het, gezien de beperkte mogelijkheden van de handel, dienstig is toe te staan dat een beperkt aantal vereenvoudigde werkwijzen worden gebruikt waarmee de gewenste gegevens snel en met voldoende zekerheid kunnen worden bekomen;

Overwegende dat het dienstig is zoveel mogelijk algemeen erkende methoden te kiezen, zoals die welke zijn ontwikkeld in het kader van de Internationale Conventie voor de unificatie van de analysemethoden en de beoordeling van wijn van 1954, gepubliceerd door het ""Office international de la vigne et du vin" (Internationaal Wijnbureau) in het ""Recueil des méthodes internationales d'analyse des vins" (Internationale analysemethoden voor Wijn);

Overwegende dat de in de wijnsector toe te passen communautaire analysemethoden zijn vastgesteld in Verordening (EEG) nr. 1108/82 van de Commissie (3); dat het, rekening houdend met de wetenschappelijke vooruitgang, noodzakelijk is gebleken bepaalde methoden te vervangen door meer geschikte methoden of wel methoden te wijzigen en andere methoden te introduceren, met name die welke sindsdien zijn goedgekeurd door het ""Office international de la vigne et du vin"; dat het, gezien het grote aantal aanpassingen en de ingewikkeldheid ervan, aangewezen is alle analyses te hergroeperen in een nieuwe verordening en Verordening (EEG) nr. 1108/82 in te trekken;

Overwegende dat, met het oog op een goede vergelijkbaarheid van de resultaten verkregen bij toepassing van de volgens artikel 74 van Verordening (EEG) nr. 822/87 bedoelde analysemethoden, het voor de hand ligt dat de juistheid, de herhaalbaarheid en de reproduceerbaarheid van deze resultaten getoetst dienen te worden aan de definities vastgesteld door het""Office international de la vigne et du vin";

Overwegende dat, ten einde rekening te houden enerzijds met de wetenschappelijke vooruitgang en anderzijds met de technische uitrusting van de officiële laboratoria en om de werkzaamheden van deze laboratoria meer doeltreffend en rendabel te maken, het toegestaan is onder bepaalde voorwaarden gebruik te maken van geautomatiseerde analysemethoden; dat onderstreept dient te worden dat bij betwistingen de geautomatiseerde analysemethoden niet de referentiemethoden noch de gebruikelijke methoden kunnen vervangen;

Overwegende dat de meetresultaten van de geautomatiseerde dichtheidsbepaling, gebaseerd op het principe van een stemvork, wat betreft juistheid, herhaalbaarheid en reproduceerbaarheid ten minste gelijk zijn aan die verkregen met de methoden beschreven in hoofdstuk 1 van de bijlage bij deze verordening ter bepaling van de dichtheid en de relatieve dichtheid; dat deze geautomatiseerde methode derhalve, gelet op artikel 74, lid 3, van Verordening (EEG)nr. 822/87, als gelijkwaardig dient te worden beschouwd aan de in de bijlage bij deze verordening beschreven methoden;

Overwegende dat de in hoofdstuk 25, punt 2.2.3.3.2, van de bijlage bij deze verordening beschreven methode voor de analyse van het totale zwaveldioxidegehalte van wijn en most met een vermoedelijk gehalte van minder dan 50 mg/l een betere extractie van deze stof met zich brengt dan de in hoofdstuk 13, punt 13.4, van de bijlage bij Verordening (EEG)nr. 1108/82 beschreven methode; dat de geanalyseerde produkten daardoor een hoger gehalte aan totaal zwaveldioxide te zien geven, zodat zij in bepaalde gevallen, met name bij een aantal druivesappen, het voorgeschreven maximum kunnen overschrijden; dat, om moeilijkheden te voorkomen bij de afzet van druivesap dat al bereid was bij de inwerkingtreding van deze verordening en in afwachting dat de bereidingsprocédés worden aangepast met het oog op een grondiger ontzwaveling van gemuteerde druivemost, moet worden toegestaan dat de in bovengenoemde verordening beschreven methode nog enige tijd verder wordt toegepast;

Overwegende dat de in deze verordening vervatte maatregelen in overeenstemming zijn met het advies van het Comité van beheer voor wijn,

HEEFT DE VOLGENDE VERORDENING VASTGESTELD:

Artikel 1

1. De in de wijnsector toe te passen gemeenschappelijke analysemethoden die toelaten bij handelstransacties en bij elke controle

- de samenstelling van de in artikel 1 van Verordening (EEG) nr. 822/87 bedoelde produkten te bepalen,

- vast te stellen of deze produkten behandelingen hebben ondergaan die in strijd zijn met de toegelaten oenologische praktijken,

zijn die die opgesomd zijn in de bijlage bij deze verordening.

2. Voor die bestanddelen waarvoor zowel referentiemethoden als gebruikelijke methoden zijn vastgesteld, hebben de resultaten verkregen met de referentiemethoden de overhand.

Artikel 2

Voor de toepassing van deze verordening is:

a) de herhaalbaarheid: de waarde beneden dewelke het absolute verschil tussen twee afzonderlijke uitkomsten die met dezelfde methode en onder dezelfde omstandigheden (dezelfde medewerker, hetzelfde toestel, hetzelfde laboratorium, kort tijdsbestek) verkregen worden, met een gespecificeerde waarschijnlijkheid kan worden verwacht;

b) de reproduceerbaarheid: de waarde beneden dewelke het absolute verschil tussen twee afzonderlijke uitkomsten die onder verschillende omstandigheden (verschillende medewerkers, verschillende apparaten, verschillende laboratoria en/of verschillende tijdstippen) verkregen worden, met een gespecificeerde waarschijnlijkheid kan worden verwacht.

Een ""afzonderlijke uitkomst" is de waarde die wordt verkregen bij eenmalige en volledige toepassing van de genormaliseerde proefmethode op één enkel monster. Wanneer niets anders aangegeven is, bedraagt deze waarschijnlijkheid 95 %.

Artikel 3

1. Geautomatiseerde analysemethoden zijn toegestaan onder de verantwoordelijkheid van de directeur van het laboratorium op voorwaarde dat de juistheid, de herhaalbaarheid en de reproduceerbaarheid van de resultaten ten minste gelijkwaardig zijn aan die van de resultaten verkregen met de analysemethoden zoals vermeld in de bijlage.

Bij betwistingen kunnen de methoden van de bijlage niet vervangen worden door geautomatiseerde methoden.

2. De geautomatiseerde methode voor de bepaling van de dichtheid, gebaseerd op het principe van een stemvork, dient als gelijkwaardig te worden beschouwd aan de in hoofdstuk 1 van de bijlage bij deze verordening beschreven methoden.

Artikel 4

Wanneer voor het oplossen, verdunnen of wassen water is voorgeschreven, betreft het steeds gedestilleerd water of gedemineraliseerd water met ten minste dezelfde zuiverheid. Tenzij anders is vermeld, moeten alle reagentia van pro-analysekwaliteit zijn.

Artikel 5

Verordening (EEG) nr. 1108/82 wordt ingetrokken.

Artikel 1, lid 4, van laatstgenoemde verordening blijft evenwel van toepassing tot en met 31 december 1990.

Artikel 6

Deze verordening treedt in werking op de dag van haar bekendmaking in het Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen.

Zij is van toepassing met ingang van 1 oktober 1990.

Deze verordening is verbindend in al haar onderdelen en is rechtstreeks van toepassing in elke Lid-Staat.

Gedaan te Brussel, 17 september 1990.

Voor de CommissieRay MAC SHARRYLid van de Commissie

(1)PB nr. L 84 van 27. 3. 1987,blz. 1. (2)PB nr. L 132 van 23. 5. 1990, blz. 19. (3)PB nr. L 133 van 14. 5. 1982, blz. 1.

BIJLAGE

1. DICHTHEID BIJ 20 °C EN RELATIEVE DICHTHEID 20 °C/20 °C 1. BEGRIPSBEPALINGEN

De dichtheid is de verhouding van de massa van een bepaald volume wijn of most bij 20 °C tot dit volume. De dichtheid wordt uitgedrukt in gram per milliliter.Het symbool ervoor is r 20 °C

De relatieve dichtheid bij 20 °C of de dichtheid 20 °C/20 °C is de in decimale getallen uitgedrukte verhouding van de massa van een bepaald volume wijn of most bij 20 °C tot de massa van hetzelfde volume water bij dezelfde temperatuur.Het symbool ervoor is d20 °C20 °C2. PRINCIPE VAN DE METHODEN

De dichtheid en de relatieve dichtheid bij 20 °C worden bepaald door middel van:

- pyknometrie: de referentiemethode;

- areometrie of densimetrie met de hydrostatische balans: de gebruikelijke methoden.

Opmerking:Voor zeer nauwkeurige bepalingen moet de dichtheid worden gecorrigeerd voor de invloed van zwaveldioxide:

r 20 °C = r 20 °C 0,0006 · Sr 20 °C = de gecorrigeerde dichtheidr 20 °C = de waargenomen dichtheidS = totaal zwaveldioxide in g/l.3. VOORBEHANDELING VAN HET MONSTER

Als de wijn of most aanzienlijke hoeveelheden kooldioxide bevat, dient het grootste deel hiervan te worden verwijderd door 250 ml wijn in een Erlenmeyer van 1 000 ml om te schudden of onder afzuigen te filtreren over 2 g katoenwatten in een trechter.4. REFERENTIEMETHODE

4.1. ApparatuurGebruikelijke laboratoriumuitrusting, onder andere:

4.1.1. Pyknometer (1) van pyrex met een inhoud van ongeveer 100 ml voorzien van een ingeslepen thermometer die van 10 °C tot 30 °C is onderverdeeld in 0,1 graad.

Deze thermometer dient te worden geijkt (figuur 1).

Figuur 1: Pyknometer en tarrafles.

Deze pyknometer is voorzien van een zijbuis van 25 mm lengte met een inwendige doorsnede van maximaal 1 mm, waarvan het uiteinde konisch is geslepen. Deze zijbuis kan worden afgesloten met een daarop passend slijpstuk waarvan het uiteinde is uitgetrokken en dichtgesmolten. Dit slijpstuk doet dienst als dilatatieruimte.

De slijpstukken moeten uiterst nauwkeurig zijn uitgevoerd.

4.1.2. Tarrafles, met hetzelfde uitwendige volume (tot op 1 ml nauwkeurig) als de pyknometer en met een massa overeenkomend met de massa van de pyknometer gevuld met een vloeistof met een dichtheid van 1,01 (oplossing à 2 % natriumchloride).

Thermisch geïsoleerd vat, nauwkeurig aangepast aan de vorm van de pyknometer.

4.1.3. Tweearmige balans, met een capaciteit van ten minste 300 g, gevoelig tot op 0,1 mg,ofeenarmige balans, met een capaciteit van ten minste 200 g, gevoelig tot op 0,1 mg.4.2. IJking van de pyknometer

Voor de ijking van de pyknometer dienen de volgende constanten te worden bepaald:- de lege massa,- het volume bij 20 °C,- de waterwaarde bij 20 °C.4.2.1. Gebruik van een tweearmige balans

Plaats de tarrafles op de linkerschaal van de balans en de schone en droge pyknometer, voorzien van het afsluitslijpstuk, op de rechterschaal. Breng evenwicht tot stand door bij de pyknometer gewichten te plaatsen. Stel dat dit p gram is.

Vul de pyknometer zorgvuldig met gedestilleerd water van kamertemperatuur en plaats de thermometer; maak de pyknometer zorgvuldig droog en plaats deze in het geïsoleerde vat; wacht, onder af en toe omzwenken, tot de temperatuur afgelezen op de thermometer constant is. Vul zo nodig de zijbuis, droog en breng het afsluitslijpstuk aan; lees zorgvuldig de temperatuur t °C af en corrigeer deze eventueel voor de afwijking in de schaal van de thermometer. Weeg de pyknometer gevuld met water. Stel p2 gram is nodig om evenwicht te bereiken.

Berekeningen (2)

De lege massa van de pyknometer:Lege massa = p + mm = de massa van de in de pyknometer aanwezige luchtm = 0,0012 (p p2).

Volume bij 20 °C:V20 °C = (p + m p2) · FtFt = factor afhankelijk van de temperatuur t °C, zie tabel IV20 °C moet tot op 0,001 ml nauwkeurig worden berekend.

Waterwaarde bij 20 °C:M20 °C = V20 °C · 0,9982030,998203 = dichtheid van water bij 20 °C.

4.2.2. Gebruik van een eenarmige balans

Bepaal:- de massa van de droge en schone pyknometer; deze zij P- de massa van de pyknometer gevuld met water van t °C; deze zij P1; volg hierbij de richtlijnen in punt 4.2.1- de massa van de tarrafles; deze zij To.

Berekeningen(3):

De lege massa van de pyknometer:Lege massa = P mm = de massa van de in de pyknometer aanwezige luchtm = 0,0012 (P1 P).

Volume bij 20 °C:V20 °C = [P1 (P m)] · FtFt = factor afhankelijk van de temperatuur t °C, zie tabel I.Het volume bij 20 °C moet tot op 0,001 ml nauwkeurig worden berekend.

Waterwaarde bij 20 °C:M20 °C = V20 °C · 0,9982030,998203 = dichtheid van water bij 20 °C.4.3. Meettechniek (3)

4.3.1. Gebruik van een tweearmige balans

Gebruik de pyknometer gevuld met het monster (3). Volg hierbij de richtlijnen in punt 4.2.1.

Stel p" gram is nodig om evenwicht te bereiken bij t °C.

De massa van de vloeistof in de pyknometer = p + m p".

Schijnbare dichtheid bij t °C:

Bereken de dichtheid bij 20 °C met behulp van een van de hierna volgende correctietabellen, afhankelijk van de natuur van de onderzochte vloeistof: droge wijn (tabel II), natuurlijke of geconcentreerde most (tabel III) en zoete wijn (tabel IV).

De relatieve dichtheid 20 °C/20 °C wordt berekend door de dichtheid bij 20 °C te delen door 0,998203.4.3.2. Gebruik van een eenarmige balans (3)

Weeg de tarrafles, zij Tl de massa.Bereken dT = Tl To.Massa van de lege pyknometer op het moment van de bepaling = P m + dT.

Weeg de pyknometer gevuld met het monster (3); volg hierbij de richtlijnen in punt 4.2.1; zij P2 de massa bij t °C.

Massa van de vloeistof in de pyknometer bij t °C is nu = P2 (P m + dT).

Schijnbare dichtheid bij t °C:

Bereken de dichtheid bij 20 °C van de onderzochte vloeistof: droge wijn, natuurlijke of geconcentreerde most of zoete wijn, zoals aangegeven in punt 4.3.1.

De relatieve dichtheid 20 °C/20 °C wordt berekend door de dichtheid bij 20 °C te delen door 0,998203.

4.3.3. HerhaalbaarheidVoor de dichtheid van droge en zachte wijn:r = 0,00010.

Voor de dichtheid van zoete wijn:r = 0,00018.

4.3.4. ReproduceerbaarheidVoor de dichtheid van droge en zachte wijn:R = 0,00037.Voor de dichtheid van zoete wijn:R = 0,00045.5. GEBRUIKELIJKE METHODEN

5.1. Areometrie

5.1.1. Apparatuur

5.1.1.1. Areometer

Areometers dienen te voldoen aan de voorschriften van de ISO voor wat betreft afmetingen en schaalverdelingen.

Zij moeten bestaan uit een cilindervormig dompellichaam voorzien van een ronde steel met een doorsnede van ten minste 3 mm. Voor droge wijn moeten zij van 0,983 tot 1,003 in duizendsten en vijfden van duizendsten zijn gegradueerd. De afstand tussen de deelstrepen die duizendsten aangeven moet ten minste 5 mm bedragen. Voor de bepaling van de dichtheid van alcoholvrij gemaakte wijn, van zoete wijn en van most dient gebruik te worden gemaakt van een serie van 5 areometers, die respectievelijk als volgt zijn gegradueerd: 1,000 1,030; 1,030 1,060; 1,060 1,090; 1,090 1,120; 1,120 1,150. Deze areometers dienen te zijn gegradueerd in dichtheid bij 20 °C in ten minste duizendsten en vijftienduizendsten, waarbij de afstand tussen de deelstrepen die duizendsten aangeven ten minste 3 mm bedraagt.

De schaalverdeling van deze areometers moet""op de top van de meniscus" worden afgelezen. De aanduiding van de schaalverdeling in dichtheid bij 20 °C of in relatieve dichtheid 20 °C/20 °C en de wijze van aflezing ""op de top van de meniscus" moeten zijn vermeld op de schaal of op een strookje papier dat is gevoegd bij de areometer.

Deze areometers dienen te zijn geijkt door een overheidsorgaan.

5.1.1.2. Geijkte thermometer, ten minste onderverdeeld in 0,5 °C.

5.1.1.3. Maatcilinder met een inwendige doorsnede van 36 mm en 320 mm hoog, die met behulp van een statief loodrecht overeind wordt gehouden.5.1.2. Werkwijze

5.1.2.1. Meettechniek

Breng in de maatcilinder (5.1.1.3) 250 ml monster (3), de areometer en de thermometer. Zwenk om temperatuursevenwicht te bereiken en lees na één minuut de thermometer af. Verwijder de thermometer en lees na één minuut de schijnbare dichtheid bij t °C af op de schaal van de areometer.

Corrigeer de schijnbare dichtheid bij t °C voor de temperatuur met behulp van tabel V voor droge wijn, tabel VI voor most en tabel VII voor zoete wijn.

De relatieve dichtheid 20 °C/20 °C wordt berekend door de dichtheid bij 20 °C te delen door 0,998203.5.2. Densimetrie met de hydrostatische balans

5.2.1. Apparatuur

5.2.1.1. Hydrostatische balans

Hydrostatische balans met een capaciteit van ten minste 100 g, gevoelig tot op 0,1 mg.

Onder elke schaal is een vlotter van pyrex bevestigd van ten minste 20 ml. Deze twee identieke vlotters hangen aan een draad met een doorsnede van maximaal 0,1 mm.

De onder de rechterschaal aangebrachte vlotter moet passen in een maatcilinder die voorzien is van een hoogtemerk. Deze maatcilinder moet een inwendige doorsnede hebben die ten minste 6 mm groter is dan die van de vlotter. De vlotter moet geheel passen in het gedeelte van de maatcilinder dat zich onder het hoogtemerk bevindt, terwijl het oppervlak van de te meten vloeistof slechts door de ophangdraad mag worden doorsneden. De temperatuur van de vloeistof in de maatcilinder wordt gemeten met een thermometer die in 0,2 °C is onderverdeeld.

Een eenarmige hydrostatische balans kan eveneens worden gebruikt.5.2.2. Werkwijze

5.2.2.1. IJking van de hydrostatische balans

Bepaal de evenwichtstoestand van de twee vlotters in de lucht door op de rechterschaal gewichten te plaatsen. Stel p gram is nodig om dit evenwicht te bereiken.

Vul de maatcilinder met zuiver water tot aan het hoogtemerk. Zwenk om en lees na twee à drie minuten wachten de temperatuur t °C af. Bepaal wederom de evenwichtstoestand door op de rechterschaal gewichten te plaatsen. Stel p2 gram is nodig om dit evenwicht te breiken.

Volume van de vlotter bij 20°C:V20 °C = (p2 - p) (F + 0,0012).F = factor afhankelijk van de temperatuur t °C, zie tabel I

p en V20 °C zijn de vlotterconstanten.5.2.2.2. Meettechniek

De rechter vlotter wordt ondergedompeld in de met wijn (of most) tot aan het hoogtemerk gevulde maatcilinder. Lees de temperatuur t °C van de wijn (of most) af.

Stel p" gram is nodig om weer evenwicht te bereiken.

De schijnbare dichtheid rt °C is dan:Herleid de schijnbare dichtheid bij t °C tot de dichtheid bij 20 °C met behulp van één van de tabellen II, III of IV.

6. VOORBEELD VAN DE BEREKENING VAN DE DICHTHEID BIJ 20 °C EN DE RELATIEVE DICHTHEID 20 °C/20 °C (REFERENTIEMETHODE)

6.1. Pyknometrie met de tweearmige balans

6.1.1. Bepaling van de pyknometerconstanten

1. Weging van de pyknometerconstanten:Tarra = pyknometer + p

p = 104,9454 g.

2. Weging van de pyknometer gevuld met water van t °C:Tarra = pyknometer + water + r2

r2 = 1,2396 g voor t = 20,5°C.

3. Berekening van de massa lucht in de pyknometer:m = 0,0012 (p p2)

m = 0,0012 (104,9454 1,2396)

m = 0,1244 g.

4. Pyknometerconstanten:Massa van de lege pyknometer: p + m:

p + m = 104,9454 + 0,1244

p + m = 105,0698 g.

Volume bij 20 °C = (p + m p2) · Ft °CF20,50 °C = 1,001900

V20 °C = (105,0698 1,2396)· 1,001900

V20 °C = 104,0275 ml.

Waterwaarde bij 20 °C = V20 °C · 0,998203

M20 °C = 103,8405 g.6.1.2. Bepaling van de dichtheid bij 20 °C en de relatieve dichtheid 20 °C/20 °C van een droge wijn:

p" = 1,2622 bij 17,80 °Cr 17,80 °C = 0,99788.

Met tabel II kan r 20 °C worden berekend uitgaande van r t °C met behulp van de formule:

Voor t = 17,80 °C en voor een alcoholgehalte van 11 % vol ° is c = 0,546.2. Pyknometrie met de eenarmige balans

6.2.1. Bepaling van de pyknometerconstanten

1. Weging van de schone en droge pyknometer:P = 67,7913 g.

2. Weging van de pyknometer gevuld met water van t °C:P1 = 169,2715 bij 21,65 °C.

3. Berekening van de massa lucht in de pyknometer: m = 0,0012 (P1 P)

m = 0,0012 × 101,4802

m = 0,1218 g.

4. Pyknometerconstanten:Massa van de lege pyknometer: P m

P m = 67,7913 0,1218

P m = 67,6695 gVolume bij 20 °C = [P1 (P m)] Ft °C

F21,65 °C = 1,002140

V20 °C = (169,2715 67,6695) · 1,002140V20 °C = 101,8194 mlWaterwaarde bij 20 °C = V20 °C · 0,998203

M20 °C = 101,6364 gMassa van de tarrafles: To

To = 171,9160 g.6.2.2. Bepaling van de dichtheid bij 20 °C en de relatieve dichtheid 20 °C/20 °C van een droge wijn:

T1 = 171,9178 g

dT = 171,9178 171,9160 = 0,0018 g

P m + dT = 67,6695 + 0,0018 = 67,6713 g

P2 = 169,2799 bij 18 °Cr 18 °C = 0,99793 g/ml.

Met tabel II kan r 20 °C worden berekend uitgaande vanr t °C met behulp van de formule:

Voor t = 18 °C en een alcoholgehalte van 11 % vol, is c = 0,49

TABEL I Tabel van de factor Fwaarmee de massa van het water in de pyknometer van pyrex bij t °C moet worden vermenigvuldigd om het volume van de pyknometer bij 20 °C te berekenen

TABEL II Tabel van de correctie c die moet worden toegepast om de dichtheid van droge wijn en van alcoholvrij gemaakte droge wijn, bepaald in een pyknometer van pyrex bij t °C, te herleiden naar 20 °C

TABEL III Tabel van de correctie c die moet worden toegepast om de dichtheid van most en geconcentreerde most, bepaald in een pyknometer van pyrex bij t °C, te herleiden naar 20 °C

TABEL IV Tabel van de correctie c die moet worden toegepast om de dichtheid van wijn met een alcoholgehalte van 13 % vol en meer, met restsuikers, bepaald in een pyknometer van pyrex bij t °C, te herleiden naar 20 °C

TABEL V Tabel van de correctie c die moet worden toegepast om de dichtheid van droge wijn en van alcoholvrij gemaakte wijn, bepaald met behulp van een areometer of van een pyknometer van gewoon glas bij t °C, te herleiden naar 20 °C

TABEL VI Tabel van de correctie c die moet worden teogepast om de dichtheid van most en geconcentreerde most, bepaald met behulp van een areometer of van een pyknometer van gewoon glas bij t °C, te herleiden naar 20 °C

TABEL VII Tabel van de correctie c die moet worden toegepast om de dichtheid van wijn met een alcoholgehalte van 13 % vol en meer, met restsuikers, bepaald met behulp van een areometer of van een pyknometer van gewoon glas bij t °C, te herleiden naar 20 °C

2. REFRACTOMETRISCHE BEPALING VAN HET SUIKERGEHALTE VAN MOST, GECONCENTREERDE MOST EN GERECTIFICEERDE GECONCENTREERDE MOST 1. PRINCIPE VAN DE METHODE

De brekingsindex bij 20 °C wordt gemeten met behulp van een refractometer, welke afleesbaar is in absolute eenheden of in massapercenten saccharose. Uit een tabel wordt het met de brekingsindex overeenkomende suikergehalte afgelezen, uitgedrukt in g/l of in g/kg van most, geconcentreerde most en gerectificeerde geconcentreerde most.2. APPARATUUR

2.1. Refractometer van het Abbé-type

De te gebruiken refractometer moet een schaalindeling hebben met:- het massapercentage saccharose tot op 0,1 %;- of de brekingsindex tot op vier decimalen.

De refractometer moet zijn voorzien van een thermometer met ten minste een afleesbereik gaande van +15 °C tot +25 °C en van een thermostaatbad waardoor metingen kunnen worden verricht bij temperaturen tussen +15 °C en +25 °C.

De bedieningsvoorschriften van de refractometer dienen strikt te worden nageleefd, met name die betreffende de ijking en de lichtbron.3. VOORBEHANDELING VAN HET MONSTER

3.1. Most en geconcentreerde most

Filtreer indien nodig de most eerst over een in vieren gevouwen droge rondfilter. Laat de eerste milliliter van het filtraat weglopen en neem de rest voor de bepaling.3.2. Gerectificeerde geconcentreerde most

Gebruik, afhankelijk van de concentratie, de gerectificeerde geconcentreerde most als dusdanig of de verdunning, verkregen door nauwkeurig 200 g gerectificeerde geconcentreerde most met water aan te lengen tot 500 g.4. WERKWIJZE

Breng het monster op een temperatuur van ongeveer 20 °C. Breng een klein deel van het monster op de onderste prisma van de refractometer. Zorg ervoor dat het monster, bij het tegen elkaar aanklemmen van de prisma's, het glasoppervlak uniform bedekt, en voer de meting uit conform de bedieningsvoorschriften van het gebruikte apparaat.

Lees het massapercentage saccharose af, tot op 0,1 % nauwkeurig, of noteer de brekingsindex tot op vier decimalen.

Voer ten minste twee bepalingen uit op hetzelfde voorbehandelde monster. Noteer de temperatuur t °C.5. BEREKENINGEN

5.1. Temperatuurcorrectie

5.1.1. Toestellen met een afleesschaal in massapercenten saccharoseGebruik tabel I om te corrigeren voor de temperatuur.

5.1.2. Toestellen met een afleesschaal in brekingsindexeenhedenZoek in tabel II, kolom 1, bij de bij t °C gemeten brekingsindex het hiermee overeenkomende massapercentage saccharose bij t °C. Deze waarde wordt gecorrigeerd en uitgedrukt bij 20 °C met behulp van tabel I.5.2. Suikergehalte van most en geconcentreerde most

Zoek in tabel II bij het bij 20 °C berekende massapercentage saccharose het hiermee overeenkomende suikergehalte in g/l en in g/kg. Het suikergehalte wordt opgegeven met één decimaal.5.3. Suikergehalte van gerectificeerde geconcentreerde most

Zoek in tabel III bij het bij 20 °C berekende massapercentage saccharose het hiermee overeenkomende suikergehalte in g/l en in g/kg. Het suikergehalte uitgedrukt als invertsuiker wordt opgegeven met één decimaal.

Als de bepaling is uitgevoerd met een verdunning van de gerectificeerde geconcentreerde most dan moet het resultaat vermenigvuldigd worden met de verdunningsfactor.5.4. Brekingsindex van most, geconcentreerde most en gerectificeerde geconcentreerde most

Zoek in tabel II bij het bij 20 °C berekende massapercentage saccharose de hiermee overeenkomende brekingsindex bij 20 °C. De brekingsindexeenheden worden opgegeven met vijf decimalen.

TABEL I Temperatuurcorrectie voor het geval dat het massapercentage saccharose is bepaald bij een temperatuur die afwijkt van 20 °C

De temperatuur mag ten opzichte van 20 °C niet meer dan 5 °C naar boven of naar beneden afwijken.

TABEL II Overzicht van het suikergehalte (4) van most en geconcentreerde most in g/l en in g/kg, bepaald met behulp van een refractometer met een schaalverdeling of in massapercenten saccharose bij 20 °C of in brekingsindexeenheden bij 20 °C. De dichtheid bij 20 °C is eveneens vermeld

TABEL III Overzicht van het suikergehalte (5) van gerectificeerde geconcentreerde most in g/l en in g/kg, bepaald met behulp van een refractometer met een schaalverdeling of in massapercenten saccharose bij 20 °C of in brekingsindexeenheden bij 20 °C. De dichtheid bij 20 °C is eveneens vermeld

3. ALCOHOLVOLUMEGEHALTE 1. BEGRIPSBEPALING

Het alcoholvolumegehalte is het aantal liters ethanol aanwezig in 100 l wijn, beide volumes gemeten bij een temperatuur van 20 °C. Het symbool hiervoor is ""% vol".

Opmerking:De ethanolhomologen en de esters van ethanol en van zijn homologen worden meegerekend, aangezien zij ook overdestilleren.2. PRINCIPE VAN DE METHODEN

2.1. Destillatie van met een calciumhydroxidesuspensie alkalisch gemaakte wijn. Bepaling van het alcoholgehalte in het destillaat.

2.2. Referentiemethode: bepaling van de dichtheid van het destillaat met de pyknometer.2.3.Gebruikelijke methoden

2.3.1. Bepaling van het alcoholgehalte van het destillaat met de areometer

2.3.2. Bepaling van het alcoholgehalte van het destillaat door dichtheidsmeting met de hydrostatische balans

2.3.3. Bepaling van het alcoholgehalte van het destillaat met de refractometer

Opmerking:Om het alcoholgehalte uitgaande van de dichtheid van het destillaat te kunnen berekenen dient gebruik te worden gemaakt van de tabellen I, II en III, zoals vermeld in bijlage II bij dit hoofdstuk. Deze tabellen zijn berekend uit de internationale alcoholtabellen, gepubliceerd in 1972 door de ""Organisation internationale de métrologie légale" (OIML) in haar aanbeveling nr. 22 en overgenomen door de OIV (Algemene Vergadering van 1974).

In tabel I (bijlage II) is de algemene vergelijking vermeld die het verband aangeeft tussen het alcoholvolumegehalte en de dichtheid van alcohol-water mengsels bij verschillende temperaturen.3. DESTILLATIE

3.1. Apparatuur

3.1.1. Destillatieopstelling, bestaande uit:- een kolf van 1 l met genormaliseerd slijpstuk;- een rectificeerkolom van ongeveer 20 cm lengte of elke andere voorziening bedoeld om wegspatten te voorkomen;- een warmtebron; verbranding van te extraheren bestanddelen moet worden voorkomen door gebruik te maken van een geschikte voorziening;- een koeler, eindigend in een dunne buis die het destillaat naar de bodem van de opvangkolf (maatkolf van 200 ml) leidt welke enkele milliliters water bevat.

3.1.2. Stoomdestillatieopstelling, bestaande uit:1. een stoomgenerator,2. een monsterhouder,3. een rectificeerkolom,4. een koeler.

Elke destillatieopstelling of elke andere opstelling om stoom te genereren kan worden gebruikt mits aan de volgende voorwaarden wordt voldaan.

Destilleer vijf maal achter elkaar een alcohol-water mengsel met een alcoholgehalte van 10 % vol; het vijfde destillaat moet ten minste een alcoholgehalte hebben van 9,9 % vol, dat wil zeggen dat bij iedere destillatie niet meer dan 0,02 % vol ethanol verloren mag gaan.3.2. Reagentia

3.2.1. Calciumhydroxidesuspensie 2 M

Giet voorzichtig 1 l warm water (60-70 °C) op 120 gram ongebluste kalk, CaO.3.3.Voorbehandeling van het monster

Uit jonge en mousserende wijn wordt eerst het meeste kooldioxide verwijderd door 250-300 ml wijn om te schudden in een kolf van 500 ml.3.4. Werkwijze

Vul een maatkolf van 200 ml met wijn. Noteer de temperatuur van de wijn.

Breng de wijn over in de destillatiekolf of in de monsterhouder van de stoomdestillatieopstelling. Spoel de maatkolf vier maal met telkens 5 ml water en breng dit over in de destillatiekolf of de monsterhouder. Voeg 10 ml calciumhydroxidesuspensie (3.2.1) toe en ook wat kooksteentjes (bij voorbeeld puimsteen) bij gebruik van de destillatieopstelling.

Vang het destillaat op in dezelfde maatkolf van 200 ml die is gebruikt voor het afmeten van de wijn.

Indien een destillatieopstelling wordt gebruikt, moet ongeveer driekwart van het oorspronkelijke volume worden overgedestilleerd.

Indien een stoomdestillatieopstelling wordt gebruikt, moet 198-199 ml worden opgevangen.

Vul met gedestilleerd water aan tot 200 ml bij een temperatuur die niet meer dan 2 °C mag afwijken van de begintemperatuur.

Meng voorzichtig door een zwenkende beweging.

Opmerking:Bij ammoniumrijke wijnen kan het destillaat opnieuw worden gedestilleerd onder bovenstaande omstandigheden waarbij de calciumhydroxidesuspensie wordt vervangen door 1 ml zwavelzuur 10 % (v/v).4. REFERENTIEMETHODE

Bepaling van het alcoholgehalte van het destillaat met pyknometrie.4.1. Apparatuur

4.1.1. Pyknometer geijkt volgens de richtlijnen van het hoofdstuk 1. ""Dichtheid"4.2. Werkwijze

Ga te werk zoals beschreven in de punten 4.3.1 en 4.3.2 van hoofdstuk 1. ""Dichtheid" en bepaal de schijnbare dichtheid bij t °C van het destillaat (3.4); zij r t °C deze dichtheid.4.3. Weergave van de resultaten

4.3.1. Rekenwijze

Bepaal het alcoholgehalte bij 20 °C met behulp van tabel I. Zoek daartoe in de tabel die regel op die behoort bij de op gehele getallen naar beneden afgeronde temperatuur t °C, deze zij T °C en kies dan op die regel die dichtheid uit die net groter is dan de experimenteel gevonden waarde r t. Gebruik het interpolatiegetal direct onder deze dichtheid om de dichtheid r bij T °C te berekenen.

Zoek dan op de lijn van deze temperatuur T de dichtheid r2 die net groter is dan r en bereken het verschil tussen deze twee dichtheden. Het verschil wordt gedeeld door het interpolatiegetal aan de rechterkant van de dichtheid r 2. Het quotiënt geeft het decimale deel van het alcoholgehalte, terwijl het aantal hele graden wordt aangegeven in de kop van de kolom waarin de dichtheid r 2 staat.

Een voorbeeld van de berekening van het alcoholgehalte is opgenomen in bijlage I van dit hoofdstuk.

Opmerking:Deze temperatuurscorrectie is in een rekenprogramma verwerkt en kan eventueel automatisch worden uitgevoerd.4.3.2. Herhaalbaarheid (r)

r = 0,10 % vol.4.3.3.Reproduceerbaarheid (R)

R = 0,19 % vol.5. GEBRUIKELIJKE METHODEN

5.1. Areometrie

5.1.1.Apparatuur

5.1.1.1. Alcoholmeter

De alcoholmeter moet voldoen aan de specificaties van klasse I of klasse II, zoals gedefinieerd in Internationale aanbeveling nr. 44 ""Alcoholmeters en areometers voor alcohol" van de OIML.

5.1.1.2. Thermometer, van 0 tot 40 °C, met een schaal verdeeld in tienden van graden en tot op 0,05 °C nauwkeurig afleesbaar

5.1.1.3. Maatcilinder met een doorsnede van 36 mm en 320 mm hoog, die met behulp van een statief loodrecht overeind wordt gehouden5.1.2. Werkwijze

Breng het destillaat (3.4) in de maatcilinder. Hou deze recht overeind. Breng de thermometer en de alcoholmeter in het destillaat. Zwenk voorzichtig om een temperatuursevenwicht te bereiken tussen de maatcilinder, de thermometer, de alcoholmeter en het destillaat en lees na één minuut de temperatuur af. Verwijder de thermometer en lees na één minuut het schijnbare alcoholgehalte af. Verricht ten minste drie metingen met behulp van een vergrootglas. Het schijnbaar gemeten gehalte bij t °C wordt gecorrigeerd voor de temperatuur met behulp van tabel II. Het verdient aanbeveling de temperatuur van de vloeistof niet te veel te laten afwijken van de kamertemperatuur (maximaal 5 °C verschil).5.2. Dichtheidsmeting met de hydrostatische balans

5.2.1. Apparatuur

5.2.1.1. Hydrostatische balans zoals aangegeven in hoofdstuk 1. ""Dichtheid"

5.2.2. Werkwijze

Ga te werk zoals beschreven in punt 5.2.2 van hoofdstuk 1. ""Dichtheid" en bepaal de schijnbare dichtheid van het destillaat bij t °C.5.2.3. Weergave van de resultaten

Bepaal het alcoholgehalte bij 20 °C volgens de richtlijnen beschreven in punt 4.3.1 met behulp van tabel I indien de vlotter in pyrex is of met behulp van tabel III indien de vlotter in gewoon glas is.5.3. Refractometrie

5.3.1. Apparatuur

5.3.1.1. Refractometer, waarop de brekingsindex kan worden afgelezen tussen 1,330 en 1,346

Afhankelijk van het type apparaat worden de metingen gedaan:- bij 20 °C, indien de refractometer is uitgerust met een thermostaat, of- bij kamertemperatuur t °C, gemeten met een thermometer die kan worden afgelezen op ten minste 0,05 °C nauwkeurig. Een temperatuurscorrectietabel hoort bij een dergelijk apparaat aanwezig te zijn.5.3.2. Werkwijze

De meting van de brekingsindex wordt uitgevoerd op het wijndestillaat (3.4). Volgens de werkwijze voorgeschreven voor het gebruikte type apparaat.5.3.3. Weergave van de resultaten

Via de brekingsindex bij 20 °C wordt in tabel IV het alcoholgehalte afgelezen.

Opmerking:Tabel IV geeft de correlatie weer tussen de brekingsindex en de alcoholgehalten van zuiver alcohol-water mengsels en wijndestillaten. Bij wijndestillaten is rekening gehouden met onzuiverheden van het destillaat (voornamelijk hogere alcoholen). De aanwezigheid van methanol veroorzaakt een verlaging van de brekingsindex en dus van het alcoholgehalte.

6. VOORBEELD VAN EEN BEREKENING VAN HET ALCOHOLGEHALTE VAN WIJN

6.1. Pyknometrie met de tweearmige balans

6.1.1. De pyknometerconstanten zijn bepaald en berekend zoals aangegeven in punt 6.1.1 van hoofdstuk 1. ""Dichtheid en relatieve dichtheid".

Getallenvoorbeeld.6.1.2. Weging van de met destillaat gevulde pyknometerTarra = pyknometer + Stel t °C = 18,90 °C

destillaat t °C gecorrigeerd = 18,70 °C

bij t °C + p" p"= 2,8074 g

p + m p" = massa van het destillaat bij t °C 105,0698 2,8074 = 102,2624 g

Schijnbare dichtheid bij t °C:

6.1.3. Berekening van het alcoholgehalte

Zie de tabel van de schijnbare dichtheden van alcohol-water mengsels bij verschillende temperaturen, zoals boven is aangegeven

Op de regel van 18 °C in de tabel van de schijnbare dichtheden is de dichtheid die net groter is dan de waargenomen dichtheid van 0,983076: 0,98398, in de kolom 11 %

De dichtheid bij 18 °C is dus:

(98307,6 + 0,7 × 22) · 10 5 = 0,98323

0,98398 0,98323 = 0,00075

Het decimale gedeelte van het alcoholgehalte is 75/114 = 0,65

Het alcoholgehalte is 11,65 % vol.6.2. Pyknometrie met de eenarmige balans

6.2.1. De pyknometerconstanten zijn bepaald en berekend zoals aangegeven in punt 6.2.1 van hoofdstuk 1. ""Dichtheid en relatieve dichtheid".

6.2.2. Weging van de met destillaat gevulde pyknometer

Massa van de tarrafles op het ogenblik van

de bepaling: T1 = 171,9178 gMassa van de pyknometer gevuld met

destillaat bij 20,50 °C: P2 = 167,8438 gVariatie in de luchtdruk: dT = 171,9178 171,9160

= + 0,0018 gMassa van het destillaat bij 20,50 °C: Lt = 167,8438 (67,6695 + 0,0018)

= 100,1725 gSchijnbare dichtheid van het destillaat:6.2.3. Berekening van het alcoholgehalte

Zie de tabel van de schijnbare dichtheden van alcohol-water mengsels bij verschillende temperaturen, zoals boven is aangegeven

Op de regel van 20 °C in de tabel van de schijnbare dichtheden is de dichtheid die net groter is dan de waargenomen dichtheid van 0,983825: 0,98471, in de kolom 10 %.

De dichtheid bij 20 °C is dus: (98382,5 + 0,50 × 24)· 10 5 = 0,983945 g/ml 0,98471 0,983945 = 0,000765

Het decimale gedeelte van het alcoholgehalte is 76,5/119 = 0,64

Het alcoholgehalte is 10,64 % vol.

FORMULE WAARMEE DE ALCOHOLTABELLEN KUNNEN WORDEN BEREKEND UIT ETHYLALCOHOL-WATER MENGSELSDe dichtheid t °C, uitgedrukt in kilogram per kubieke meter (kg/m³), van een ethylalcohol-water mengsel bij een temperatuur t, uitgedrukt in graden Celsius, wordt door de volgende formule gegeven, waarbij:

- het gehalte p wordt uitgedrukt in een decimaal getal (6),- de temperatuur wordt uitgedrukt in °C (E. I. P. T. 68),- de coëfficiënten de hierna volgende waarden hebben.

De formule geldt voor temperaturen van 20 °C tot + 40 °C.

Coëfficiënten in de formule

TABEL I Internationaal alcoholgehalte bij 20 °CTabel van de schijnbare dichtheid van alcohol-water mengsels bij gebruik van een pyknometer in pyrexDichtheid bij t °C, gecorrigeerd voor de opwaartse druk van de lucht

TABEL II INTERNATIONAAL ALCOHOLGEHALTE BIJ 20 °CTabel van de correctie die moet worden toegepast om het schijnbare alcoholgehalte, bepaald met behulp van een alcoholmeter in gewoon glas bij t °C, te herleiden naar 20 °C+ als t w 20 °C als t W 20 °C

TABEL III INTERNATIONAAL ALCOHOLGEHALTE BIJ 20 °CTabel van de schijnbare dichtheid van alcohol-water mengsels bij gebruik van apparatuur in gewoon glasDichtheid bij t °C, gecorrigeerd voor de opwaartse druk van de lucht

TABEL IV Correlatietabel tussen de brekingsindexen bij 20 °C en de alcoholgehalten bij 20 °C van zuivere alcohol-water mengsels en destillaten

4. TOTAAL DROOG EXTRACT

Totaal droge stof1. Begripsbepalingen

Het ""totaal droog extract" of de ""totaal droge stof" is de totale massa aan stoffen die onder bepaalde fysische omstandigheden niet vervluchtigen. Deze fysische omstandigheden moeten van dien aard zijn dat de stoffen waaruit het extract bestaat zo min mogelijk verandering ondergaan.

Het""niet reducerend extract" is het droog extract verminderd met het totaal aan suikers.

Het""gereduceerd extract" is het totaal droog extract verminderd met het suikergehalte, voor zover dat hoger is dan 1 g/l, met het kaliumsulfaatgehalte, voor zover dit hoger is dan 1 g/l, met het gehalte aan mannitol, voor zover aanwezig, en met alle eventueel aan de wijn toegevoegde chemische stoffen.

De""extractrest" is het niet reducerend extract verminderd met het in wijnsteenzuur uitgedrukte gehalte aan gebonden zuur.

Het extract wordt uitgedrukt in gram per liter en moet tot op 0,5 g nauwkeurig worden bepaald.2. PRINCIPE VAN DE METHODE

Enige methode: densimetrie.

Het totaal droog extract wordt indirect berekend, voor most uit de relatieve dichtheid en voor wijn uit de relatieve dichtheid van de alcoholvrij gemaakte wijn.

Dit droog extract komt overeen met de hoeveelheid saccharose die, opgelost in 1 l water, een oplossing geeft met dezelfde relatieve dichtheid als de most of de alcoholvrije wijn. Deze hoeveelheid wordt afgelezen in tabel I.3. WERKWIJZE

De relatieve dichtheid d2020 van de alcoholvrij gemaakte wijn (dr) wordt berekend met de formule:dr = dv da + 1,000waarin dv = de relatieve dichtheid van de wijn bij 20 °C (gecorrigeerd voor het gehalte aan vluchtige zuren (7)) waarin da = de relatieve dichtheid bij 20 °C van een alcohol-water mengsel met hetzelfde alcoholgehalte als de wijn.

De waarde van dr kan ook worden berekend door uit te gaan van de dichtheden bij 20 °C van de wijn,r v, en van het alcohol-water mengsel met hetzelfde alcoholgehalte als de wijn, r a, en wel volgens de formule:dr = 1,0018 (r v r a) + 1,000waarin de coëfficiënt 1,0018 praktisch gelijk gesteld kan worden aan 1 wanneer r v kleiner is dan 1,05, hetgeen meestal het geval is.4. WEERGAVE VAN DE RESULTATEN

Met behulp van tabel I wordt het totaal droog extract berekend uitgaande van de relatieve dichtheid d2020 van alcoholvrij gemaakte wijn of uit de relatieve dichtheid van most.

Het totaal droog extract wordt opgegeven in gram per liter met één decimaal.

TABEL I voor de berekening van het gehalte aan totaal droog extract in g/l

Invoegingstabel

5. REDUCERENDE SUIKERS 1. BEGRIPSBEPALING

Onder ""reducerende suikers" wordt verstaan het totaal aan suikers met keton- of aldehydegroepen die worden bepaald door hun reducerende werking op een basische kopersulfaatoplossing.2. PRINCIPE VAN DE METHODEN

2.1. Klaring

2.1.1. Referentiemethode: de geneutraliseerde en alcoholvrij gemaakte wijn wordt over een anionenwisselaarskolom (acetaatvorm) geleid waarbij de anionen worden uitgewisseld voor acetaationen, vervolgens vindt klaring plaats met neutraal loodacetaat.

2.1.2. Gebruikelijke methoden: de wijn wordt behandeld met een van de volgende reagentia:

2.1.2.1. Neutraal loodacetaat

2.1.2.2. Zinkhexacyanoferraat (II)2.2. Bepaling

2.2.1. Enige methode: na de geklaarde wijn of most te hebben laten reageren met een bekende hoeveelheid basische kopersulfaatoplossing wordt de overmaat koper jodometrisch bepaald.3. KLARING

De vloeistof waarin de suikers worden bepaald moet een suikergehalte hebben tussen 0,5 en 5 g/l.

Een droge wijn hoeft tijdens de klaring niet te worden verdund; een zoete wijn wordt bij de klaring zover verdund dat het gehalte aan suikers tussen de in de onderstaande tabel aangegeven grenzen komt te liggen.

OmschrijvingSuikergehalte in g/lDichtheidToe te passen verdunning in %Most, mistella>125>1,0381Zoete wijn, al dan niet versterkt

25-125

1,005-1,038

4Zachte wijn5-250,997-1,00520Droge wijn< 5< 0,997geen verdunning3.1. Referentiemethode

3.1.1. Reagentia

3.1.1.1. Zoutzuuroplossing (HCl), 1 M

3.1.1.2. Natriumhydroxideoplossing (NaOH), 1 M

3.1.1.3. Azijnzuuroplossing (CH3COOH), 4 M

3.1.1.4. Natriumhydroxideoplossing (NaOH), 2 M

3.1.1.5. Anionenwisselaarshars (type Dowex 3 (20-50 mesh) of gelijkwaardig)

Bereiding van de anionenwisselaarskolom.

Breng onder in een buret voorzien van een kraan een propje glaswol aan en 15 ml anionenwisselaarshars (3.1.1.5).

Alvorens de hars in gebruik te nemen moet dit twee keer volledig worden geregenereerd door een wisselende behandeling met zoutzuuroplossing (3.1.1.1) en natriumhydroxideoplossing (3.1.1.2). Breng de hars, na spoelen met 50 ml gedestilleerd water, over in een bekerglas, voeg hier 50 ml azijnzuuroplossing (3.1.1.3) aan toe en schud gedurende vijf minuten. Vul de buret opnieuw en laat 100 ml azijnzuuroplossing (3.1.1.3) doorlopen. (Aanbevolen wordt een voorraad hars te bewaren in fles gevuld met deze 4 M azijnzuuroplossing.) Was de kolom met gedestilleerd water totdat het waswater neutraal is.

Regenerering van de hars. Laat 150 ml natriumhydroxideoplossing (3.1.1.4) doorlopen om de zuren en het grootste deel van de aan de hars gehechte kleurstoffen te verwijderen. Spoel met 100 ml water en daarna met 100 ml azijnzuuroplossing (3.1.1.3). Was de kolom met gedestilleerd water totdat het waswater neutraal is.

3.1.1.6. Neutraal-loodacetaatoplossing (ongeveer verzadigd)Neutraal loodacetaat, Pb(CH3COO)2, 3H2O: 250 g

Heet water toevoegen en aanlengen tot: 500 ml.Los op door schudden.

3.1.1.7. Calciumcarbonaat, CaCO33.1.2. Werkwijze

3.1.2.1. Droge wijn

Breng 50 ml wijn in een bekerglas met een doorsnede van 10-12 cm, waaraan 0,5 (n 0,5) ml natriumhydroxideoplossing (3.1.1.2) is toegevoegd (n = het voor de bepaling van totaal zuur in 10 ml wijn benodigde volume 0,1 M natriumhydroxideoplossing). Damp in op een kokend-waterbad onder begeleiding van een warme luchtstroom tot het volume is teruggebracht tot ongeveer 20 ml.

Laat deze vloeistof met een snelheid van 3 ml per twee minuten door de kolom gevuld met anionenwisselaar in acetaatvorm (3.1.1.5) lopen. Vang de uitstromende vloeistof op in een maatkolf van 100 ml. Spoel het bekerglas en de kolom zes keer met 10 ml gedestilleerd water. Voeg onder schudden 2,5 ml verzadigde loodacetaatoplossing (3.1.1.6) en 0,5 g calciumcarbonaat (3.1.1.7) toe; schud enkele malen goed en wacht ten minste 15 minuten; vul aan met water tot de maatstreep en filtreer.

1 ml van dit filtraat komt overeen met 0,5 ml wijn.

3.1.2.2. Most, mistella, zoete wijn en zachte wijn

Bij wijze van voorbeeld kunnen volgende verdunningen worden gemaakt:

1) Most en mistellaVerdun 10 ml van de te analyseren vloeistof tot 100 ml, neem hiervan een monster van 10 ml.

2) Zoete wijn, al dan niet versterkt, waarvan de dichtheid ligt tussen 1,005 en 1,038 g/mlVerdun 20 ml van de te analyseren vloeistof tot 100 ml, neem hiervan een monster van 20 ml.

3) Zachte wijn, waarvan de dichtheid ligt tussen 0,997 en 1,005 g/mlNeem een monster van 20 ml niet verdunde wijn.Laat het hierboven aangegeven monster al dan niet verdunde wijn of most met een snelheid van 3 ml per twee minuten door de kolom gevuld met anionenwisselaar in acetaatvorm lopen. Vang de uitstromende vloeistof op in een maatkolf van 100 ml, spoel de kolom na met water totdat ongeveer 90 ml vloeistof is verkregen. Voeg 0,5 g calciumcarbonaat (3.1.1.7) en 1 ml verzadigde loodacetaatoplossing (3.1.1.6) toe; schud af en toe gedurende een periode van ten minste 15 minuten; vul aan met water tot de maatstreep en filtreer.Bij gebruik van de hierboven aangegeven hoeveelheden most, mistella, zoete wijn en zachte wijn:

1) komt 1 ml filtraat overeen met 0,01 ml most of mistella;2) komt 1 ml filtraat overeen met 0,04 ml zoete wijn;3) komt 1 ml filtraat overeen met 0,20 ml zachte wijn.

3.2. Gebruikelijke methoden

3.2.1. Klaring met neutraal loodacetaat

3.2.1.1. Reagentia

Neutraal-loodacetaatoplossing (ongeveer verzadigd) (3.1.1.6).Calciumcarbonaat, CaCO3 (3.1.1.7).3.2.1.2. Werkwijze

3.2.1.2.1. Droge wijn

Breng 50 ml wijn in een maatkolf van 100 ml; voeg hieraan 0,5 (n 0,5) ml natriumhydroxideoplossing (3.1.1.2) toe, waarin n = het voor de bepaling van totaal zuur in 10 ml wijn benodigde volume 0,1 M natriumhydroxideoplossing. Voeg onder schudden 2,5 ml verzadigde loodacetaatoplossing (3.1.1.6) en 0,5 g calciumcarbonaat (3.1.1.6) toe; schud enkele malen goed en wacht ten minste 15 minuten; vul aan tot de maatstreep met water en filtreer.1 ml van dit filtraat komt overeen met 0,5 ml wijn.3.2.1.2.2. Most, mistella, zoete wijn en zachte wijn

Breng in een maatkolf van 100 ml een monster al dan niet verdunde wijn (of most of mistella), waarbij de hieronder aangegeven verdunningen louter richtinggevend zijn:

1) Most en mistellaVerdun 10 ml van de te analyseren vloeistof tot 100 ml; neem hiervan een monster van 10 ml.

2) Zoete wijn, al dan niet versterkt, waarvan de dichtheid ligt tussen 1,005 en 1,038 g/mlVerdun 20 ml van de te analyseren vloeistof tot 100 ml; neem hiervan een monster van 20 ml.

3) Zachte wijn, waarvan de dichtheid ligt tussen 0,997 en 1,005 g/mlNeem een monster van 20 ml van de niet verdunde wijn.Voeg 0,5 g calciumcarbonaat, ongeveer 60 ml water en 0,5, 1 of 2 ml verzadigde loodacetaatoplossing toe; schud af en toe gedurende een periode van 15 minuten. Vul aan tot de maatstreep met water en filtreer.Bij gebruik van de hierboven aangegeven hoeveelheden most, mistella, zoete wijn en zachte wijn:1) komt 1 ml filtraat overeen met 0,01 ml most of mistella;2) komt 1 ml filtraat overeen met 0,04 ml zoete wijn;3) komt 1 ml filtraat overeen met 0,20 ml zachte wijn.3.2.2. Klaring met zinkhexacyanoferraat (II)

Deze klaringsmethode kan slechts worden gebruikt voor witte wijn, licht gekleurde zoete wijn en most.3.2.2.1. Reagentia

3.2.2.1.1. Kaliumhexacyanoferraat (II)-oplossing

Kaliumhexacyanoferraat (II),K4Fe(CN)6,3H2O: 150 g

Oplossen in water en aanlengen tot: 1 000 ml.

3.2.2.1.2. Zinksulfaatoplossing (II)Zinksulfaat, ZnSo4,7H2O: 300 g

Oplossen in water en aanlengen tot: 1 000 ml.

3.2.2.2. Werkwijze

Breng in een maatkolf van 100 ml een monster al dan niet verdunde wijn (of most of mistella) waarbij de hieronder aangegeven verdunningen louter richtinggevend zijn:

1) Most en mistellaVerdun 10 ml van de te analyseren vloeistof tot 100 ml, neem hiervan een monster van 10 ml.

2) Zoete wijn, al dan niet versterkt, waarvan de dichtheid ligt tussen 1,005 en 1,038 g/mlVerdun 20 ml van de te analyseren vloeistof tot 100 ml; neem hiervan een monster van 20 ml.

3) Zachte wijn, waarvan de dichtheid ligt tussen 0,997 en 1,005 g/mlNeem een monster van 20 ml van de niet verdunde wijn.

4) Droge wijnNeem een monster van 50 ml van de niet verdunde wijn.Voeg toe 5 ml kaliumhexacyanoferraatoplossing (3.2.2.1.1) en 5 ml zinksulfaatoplossing (3.2.2.1.2). Meng. Vul aan tot de maatstreep met water. Wacht tien minuten en filtreer.Bij gebruik van de hierboven aangegeven hoeveelheden most, mistella, zoete wijn, zachte wijn en droge wijn:

1) komt 1 ml filtraat overeen met 0,01 ml most of mistella;2) komt 1 ml filtraat overeen met 0,04 ml zoete wijn;3) komt 1 ml filtraat overeen met 0,20 ml zachte wijn;4) komt 1 ml filtraat overeen met 0,50 ml droge wijn.

4. BEPALING VAN HET SUIKERGEHALTE

4.1. Reagentia

4.1.1. Basische kopersulfaatoplossingKopersulfaat p.a., CuSO4, 5H2O: 25 g

Citroenzuur, C6H8O7, H2O: 50 g

Natriumcarbonaat, Na2CO3, 10H2O: 388 g

Gedestilleerd water tot: 1 000 ml.Los het kopersulfaat op in 100 ml water, het citroenzuur in 300 ml water en het natriumcarbonaat in 300 à 400 ml heet water. Meng de citroenzuuroplossing met de natriumcarbonaatoplossing. Voeg vervolgens de kopersulfaatoplossing toe en vul aan tot 1 l.4.1.2. Kaliumjodideoplossing 30 % (m/m)Kaliumjodide, KI: 30 g

Gedestilleerd water tot: 100 ml.Bewaar deze oplossing in een bruingekleurde fles.4.1.3. Zwavelzuuroplossing 25 % (m/m)Zwavelzuur, H2SO4, r20 = 1,84 g/ml: 25 g

Gedestilleerd water tot: 100 ml.Giet het zuur in water, laat afkoelen en vul aan tot 100 ml.4.1.4. Zetmeeloplossing 5 g/l

Meng 5 g oplosbaar zetmeel met ongeveer 500 ml water. Breng al roerend aan de kook en laat tien minuten doorkoken; voeg 200 g natriumchloride (NaCl) toe. Vul na afkoelen aan tot 1 l.4.1.5. Natriumthiosulfaatoplossing, Na2S2O3, 0,1 M

4.1.6. Invertsuikeroplossing, 5 g/l

Deze oplossing wordt gebruikt om de bepalingsmethode te controleren.

Breng in een maatkolf van 200 ml:Saccharose p.a., C12H22O11: 4,75 g

Gedestilleerd water, ongeveer: 100 ml

Zoutzuur p.a., HCl, r20 = 1,16 1,19 g/ml: 5 ml.Dompel de maatkolf in een waterbad van 60 °C gedurende een tijd die voldoende is om de vloeistof een temperatuur van 50 °C te laten bereiken, handhaaf deze temperatuur nog 15 minuten. Neem de kolf uit het bord en laat hem gedurende 30 minuten afkoelen; koel verder af door de kolf te dompelen in een koud-waterbad. Breng de inhoud van de kolf over in een maatkolf van 1 l. Vul aan tot 1 l. Deze oplossing is gedurende één maand houdbaar. Neutraliseer bij gebruik de overmaat aan zuur van het genomen monster met natriumhydroxideoplossing (de oplossing is ongeveer 0,06 M zuur).4.2. Werkwijze

Pipetteer in een Erlenmeyer met slijpstuk van 300 ml: 25 ml basische kopersulfaatoplossing (4.1.1), 15 ml water en 10 ml filtraat (3.1.2 of 3.2.1.2 of 3.2.2.2). Deze hoeveelheid filtraat mag niet meer dan 60 mg invertsuiker bevatten.

Voeg enkele puimsteenkorrels toe. Bevestig een terugvloeikoeler en breng binnen twee minuten aan de kook. Laat precies tien minuten koken.

Koel direct af onder koud stromend water. Voeg na volledige afkoeling 10 ml kaliumjodideoplossing (4.1.2), 25 ml zwavelzuur (4.1.3) en 2 ml zetmeeloplossing (4.1.4) toe.

Titreer met de natriumthiosulfaatoplossing (4.1.4). Het verbruikte aantal milliliters zij n.

Voer tevens een blanco-bepaling uit, waarbij de 10 ml filtraat wordt vervangen door 10 ml gedestilleerd water. Het verbruikte aantal milliliters zij n2.4.3. Weergave van de resultaten

4.3.1. Berekening

De hoeveelheid suiker, uitgedrukt als invertsuiker, die in het monster aanwezig is, wordt afgelezen in onderstaande tabel als functie van het verbruikte aantal milliliters natriumthiosulfaatoplossing (n2 n).

Druk het gehalte aan invertsuiker in de wijn uit in g/l met één decimaal en houdt hierbij rekening met de vóór en tijdens de klaring toegepaste verdunningen.4.3.2. Herhaalbaarheid

r = 0,015 xi.xi = gehalte aan invertsuiker in g/l.4.3.3. Reproduceerbaarheid

R = 0,058 xi.xi = gehalte aan invertsuiker in g/l.

6. SACCHAROSE 1. PRINCIPE VAN DE METHODEN

II. Kwalitatief onderzoek met behulp van dunne-laagchromatografieSaccharose wordt gescheiden van de andere suikers op een dunne-laagplaat met cellulose en gedecteerd door behandeling met het ureum-zoutzuur-reagens en ontwikkeling in een droogstoof bij 105 °C.

II. Kwantitatieve bepaling met behulp van hoge-druk-vloeistofchromatografieSaccharose wordt gescheiden op een alkylamine-silicum kolom en refractometrisch bepaald, met behulp van een externe standaardoplossing die onder dezelfde omstandigheden wordt onderzocht.

Opmerking:De authenticiteit van most of wijn kan worden bepaald met behulp van deuteriumkernspinresonantie, zoals beschreven in hoofdstuk 8,""Aantonen van verrijking en aanlenging van most, geconcentreerde most, gerectificeerde geconcentreerde most en wijn met behulp van deuteriumkernspinresonantie". Voor het bepalen van suiker kan ook gebruik worden gemaakt van de gaschromatografische methode beschreven in hoofdstuk 12. ""Speciale analysemethoden voor gerectificeerde geconcentreerde most", oder f).2. KWALITATIEF ONDERZOEK MET BEHULP VAN DUNNE-LAAGCHROMATOGRAFIE2.1. Apparatuur

2.1.1. Platen voor dunne-laagchromatografie voorzien van een laag cellulose

2.1.2. Ontwikkeltank

2.1.3. Micrometerspuit of micropipet

2.1.4. Droogstoof, regelbaar op 105 ± 2 °C2.2. Reagentia

2.2.1. Actieve kool

2.2.2. Loopvloeistof: methyleenchloride, azijnzuur (r 20 = 1,05 g/ml), ethanol, methanol en gedestilleerd water (50 : 29 : 9 : 6 : 10).

2.2.3. OntwikkelaarUreum: 5 g

Zoutzuuroplossing, 2 M: 20 ml

Ethanol: 100 ml.

2.2.4. StandaardoplossingGlucose: 35 g

Fructose: 35 g

Saccharose: 0,5 g

Gedestilleerd water tot: 1 000 ml.2.3. Werkwijze

2.3.1. Voorbehandeling van het monster

Wanneer most of wijn sterk is gekleurd dient ontkleuring plaats te vinden door behandeling met actieve kool (2.2.1).

Bij gerectificeerde geconcentreerde most dient de oplossing te worden gebruikt met een suikergehalte van 25 % (m/m) (25 ° Brix), bereid zoals aangegeven in punt 4.1.2 in hoofd stuk 20 ""Bepaling van de pH". Deze dient nog verder te worden verdund door 25 ml in een maatkolf met gedestilleerd water aan te vullen tot 100 ml.2.3.2. Chromatografie

Breng aan op 2,5 cm van de onderkant van de dunne-laagplaat:- 10 µl monsteroplossing;- 10 µl standaardoplossing.

Plaats de dunne-laagplaat in de ontwikkeltank verzadigd met de gasfase van de loopvloeistof en laat de loopvloeistof opstijgen tot op 1 cm van de bovenkant. De plaat uitnemen en drogen onder een stroom van warme lucht. Herhaal de migratie twee maal en droog telkens. Besproei gelijkmatig de plaat met 15 ml ontwikkelaar en droog haar gedurende vijf minuten in de droogstoof op 105 °C.2.4. Resultaten

Saccharose en fructose vormen donkerblauwe vlekken; glucose geeft een minder intense groenachtige vlek.3. KWANTITATIEVE BEPALING MET BEHULP VAN HOGE-DRUKVLOEISTOF-

CHROMATOGRAFIE

De chromatografische voorwaarden zijn slechts aangegeven ter informatie.3.1. Apparatuur

3.1.1. Hoge-drukvloeistofchromatograaf

De hoge-drukvloeistofchromatograaf is voorzien van:1) een injectielus van 10 µl;2) een differentiële of een interferrometrische refractometer, als detector;3) een alkylamine-silicumkolom (25 cm lengte en 4 mm inwendige doormeter);4) een voorkolom gevuld met dezelfde fase;5) een voorziening voor het isoleren of thermostateren (30 °C) van het geheel voorkolom-kolom;6) een schrijver, eventueel een integrator;7) snelheid van de mobiele fase: 1 ml/min.3.1.2. Membraanfilters (0,45 µm) en toebehoren3.2.Reagentia

3.2.1. Dubbel gedestilleerd water

3.2.2. Acetonitril van HPLC-kwaliteit (CH3CN)

3.2.3. Mobiele fase: acetonitril-water (80 20, V/V), gefiltreerd, over een membraanfilter (0,45 µm).De mobiele fase moet vóór het gebruik worden ontgast.

3.2.4. Standaardoplossing: waterige saccharoseoplossing van 1,2 g/l. Deze moet over een membraanfilter (0,45 µm) worden gefiltreerd.

3.3. Werkwijze

3.3.1. Voorbehandeling van het monster

- Wijn en most:

filtreren over een membraanfilter (0,45 µm).- Gerectificeerde geconcentreerde most:

gebruik de verdunde oplossing verkregen zoals beschreven in punt 5.1.2 van hoofdstuk 11, ""Totaal zuur", verdun de gerectificeerde geconcentreerde most tot 40 % (m/v) en filtreer de aldus verkregen oplossing over een membraanfilter (0,45 µm).3.3.2. Chromatografie

Injecteer in de vloeistofchromatograaf achtereenvolgens 10 µl referentieoplossing en 10 µl volgens 3.3.1 voorbehandeld monster. Herhaal deze injecties in dezelfde volgorde.Registreer het chromatogram.De retentietijd van saccharose is ongeveer tien minuten.3.4. Berekening

Gebruik voor de gehaltebepaling het gemiddelde van de twee pieken, zowel voor de referentieoplossing als voor het monster.3.4.1. Wijn en most

Bereken het saccharosegehalte in g/l.3.4.2. Gerectificeerde geconcentreerde most

Het gehalte aan saccharose van de tot 40 % (m/v) verdunde most zij C g/l.

Het gehalte aan saccharose in gram per kilogram van de gerectificeerde geconcentreerde most is dan:

2,5 · C.3.5. Weergave van de resultaten

Het saccharosegehalte van wijn, most en gerectificeerde geconcentreerde most wordt opgegeven in gram per liter (voor wijn en most) en in gram per kilogram met één decimaal (voor gerectificeerde geconcentreerde most).

7. GLUCOSE EN FRUCTOSE 1. DEFINITIE

Glucose en fructose kunnen langs enzymatische weg afzonderlijk worden bepaald waardoor de verhouding glucose/fructose kan worden berekend.2. PRINCIPE

Glucose en fructose worden tijdens een enzymatische reactie die wordt gekatalyseerd door hexokinase (HK) met adenosine-trifosfaat (ATP) gefosforyleerd tot glucose-6-fosfaat (G6P) en fructose-6-fosfaat (F6P):

glucose + ATP G6P + ADP

fructose + ATP F6P + ADP

Het glucose-6-fosfaat wordt met nicotinezuuramide-adenine-dinucleotide-fosfaat (NADP) in aanwezigheid van het enzym glucose-6-fosfaatdehydrogenase (G6PDH) geoxideerd tot gluconaat-6-fosfaat. De hoeveelheid gereduceerd nicotinezuuramide-adenine-dinucleotide-fosfaat (NADPH) die hierbij ontstaat is een maat voor de hoeveelheid glucose-6-fosfaat en dus voor glucose:

G6P + NADP+ gluconaat-6-fosfaat + NADPH + H+

De bepaling van het gereduceerde nicotinezuuramide-adenine-dinucleotide-fosfaat vindt plaats door meting van de absorptie bij 340 nm.

Wanneer deze reactie is beëindigd wordt het fructose-6-fosfaat door fosfoglucose-isomerase (PGI) omgezet in glucose-6-fosfaat:

Dit glucose-6-fosfaat reageert opnieuw met nicotinezuuramide-adenine-dinucleotide-fosfaat waardoor weer gluconaat-6-fosfaat en gereduceerd nicotinezuuramide-adenine-dinucleotide-fosfaat wordt gevormd; dit wordt weer bepaald.3. APPARATUUR

3.1. Spectrofotometer waarmee bij 340 nm, het absorbantiemaximum van NADPH, kan worden gemetenAls het om absolute metingen gaat (geen vergelijkende metingen, maar bij voorbeeld het vaststellen van de absorptiviteit van NADPH), dienen de golflengteschaal en de absorbanties van het apparaat te worden geijkt. Indien een dergelijke spectrofotometer niet beschikbaar is, kan een spectrofotometer met een discontinu spectrum worden gebruikt, waarmee metingen kunnen worden verricht bij 334 nm of 365 nm.

3.2. Glaskuvetten met een optische weglengte van 1 cm, of wegwerpkuvetten

3.3. Enzymatische pipetten van 0,02, 0,05, 0,1 en 0,2 ml4. REAGENTIA

4.1. Oplossing 1: buffer (tri-ethanolamine 0,3 M; pH = 7,6; 4 · 10 3 M Mg2+)

Los 11,2 g tri-ethanolaminechloorhydraat, (C2H5)3N · HCl, en 0,2 g MgSO4 · 7 H2O op in 150 ml dubbel gedestilleerd water, voeg ongeveer 4 ml 5 M natriumhydroxide-oplossing (NaOH) toe om een pH van 7,6 te verkrijgen en vul aan tot 200 ml.

Deze bufferoplossing is vier weken houdbaar bij + 4 °C.

4.2. Oplossing 2:nicotinezuuramide-adenine-dinucleotide-fosfaat-oplossing (ongeveer 11,5 · 10 3 M)

Los 50 mg van het dinatriumzout van nicotinezuuramide-adenine-dinucleotide-fosfaat op in 5 ml dubbel gedestilleerd water.

Deze oplossing is vier weken houdbaar bij + 4 °C.

4.3. Oplossing 3: adenosine-52-trifosfaat-oplossing (ongeveer 81 · 10 3 M)

Los 250 mg van het dinatriumzout van adenosine-52-trifosfaat en 250 mg natriumwaterstofcarbonaat NaHCO3 op in 5 ml dubbel gedestilleerd water.

Deze oplossing is vier weken houdbaar bij + 4 °C.

4.4. Oplossing 4: hexokinase-glucose-6-fosfaatdehydrogenase-suspensie

Meng 0,5 ml hexokinase (2 mg eiwit per ml of 280 U/ml) en 0,5 ml glucose-6-fosfaatdehydrogenase (1 mg eiwit per milliliter).

Deze suspensie is één jaar houdbaar bij + 4 °C.

4.5.Oplossing 5: fosforglucose-isomerase-suspensie (2 mg eiwit per ml of 700 U/ml)

Deze suspensie wordt onverdund gebruikt.

De suspensie is één jaar houdbaar bij + 4 °C.

Opmerking:Alle vorige reagentia worden in de handel in kitvorm aangeboden.5. WERKWIJZE

5.1. Voorbehandeling van het monster

Maak, afhankelijk van de geschatte hoeveelheden glucose + fructose per liter, de volgende verdunningen:

Meting bij 340 nm en 334 nmMeting bij 365 nmVerdunning met waterVerdunningsfactor Ftot en met 0,4 g/l 0,8 g/l--tot en met 4,0 g/l 8,0 g/l1 + 9 10tot en met 10,0 g/l20,0 g/l1 + 24 25tot en met 20,0 g/l40,0 g/l1 + 49 50tot en met 40,0 g/l80,0 g/l1 + 99 100meer dan 40,0 g/l80,0 g/l1 + 9991 000

5.2. Bepaling

Regel de spectrofotometer (3.1) in op metingen bij 340 nm. Meet tegen lucht (geen kuvet in de lichtweg) of tegen water bij een temperatuur van 20 à 25 °C.Pipetteer in twee kuvetten (3.2) met een optische weglengte van 1 cm:

Blanco MeetoplossingOplossing 1 (4.1) (op 20 °C gebracht) 2,50 ml 2,50 ml

Oplossing 2 (4.2) 0,10 ml 0,10 ml

Oplossing 3 (4.3) 0,10 ml 0,10 ml

Monsteroplossing - 0,20 ml

Dubbel gedestilleerd water 0,20 ml -

Meng en meet de absorbantie na ongeveer drie minuten (A1). Vervolg de reactie door toe te voegen:Oplossing 4 (4.4) 0,02 ml 0,02 ml

Meng en wacht 15 minuten; meet de absorbantie (A2) en ga na twee minuten na of de reactie is beëindigd.

Voeg onmiddellijk toe:Oplossing 5 (4.5) 0,02 ml 0,02 ml

Meng en meet na ongeveer tien minuten; ga na twee minuten na of de reactie is beëindigd (A3).

Bepaal de absorbantieverschillen:- A2 A1 voor het glucose- A3 A2 voor het fructosezowel voor de blanco als voor de meetoplossing.

Leid hieruit het extinctieverschil af voor de blanco (D AB) en voor de meetoplossing (D AM) en bereken:voor het glucose: D AG = D AM D ABvoor het fructose: D AF = D AM D AB.

Opmerking:De enzymactiviteit kan per afgeleverde partij wisselen. Het bovenstaande is slechts als indicatie te gebruiken. Aanbevolen wordt deze activiteit per afgeleverde partij te bepalen.5.3. Weergave van de resultaten

5.3.1. Berekening

De algemeen geldende formule voor de berekening van concentraties is de volgende:V = totaalvolume van de test (ml)

v = volume van het in de kuvet gebrachte monster (ml)

M = moleculaire massa van de te bepalen stof

d = optische weglengte van de kuvet, in cm

e = absorptiecoëfficiënt van NADPH; bij 340 nm: e = 6,3 (mmol 1 · l · cm 1)

V = 2,92 ml voor de bepaling van glucose

V = 2,94 ml voor de bepaling van fructose

v = 0,20 ml

M = 180

d = 1.

Na vereenvoudiging wordt verkregen:voor glucose: C (in g/l) = 0,417 · D AG

voor fructose: C (in g/l) = 0,420 · D AF.

Indien het monster vooraf is verdund dient het resultaat te worden vermenigvuldigd met de factor F.

Opmerking:Indien de metingen zijn verricht bij 334 nm of bij 365 nm luidt de vereenvoudigde formule:- meting bij 334 nm: e = 6,2 (mmol 1 · l · cm 1)voor glucose: C (in g/l) = 0,425 · D AG

voor fructose: C (in g/l) = 0,428 · D AF- meting bij 365 nm: e = 3,4 (mmol 1 · l · cm 1)voor glucose: C (in g/l) = 0,773 · D AG

voor fructose: C (in g/l) = 0,778 · D AF5.3.2. Herhaalbaarheid (r)

r = 0,056 xi.5.3.3. Reproduceerbaarheid (R)

R = 0,12 + 0,076 xi.

xi = het gehalte aan glucose of fructose in g/l.

8. AANTONEN VAN VERRIJKING VAN MOST, GECONCENTREERDE MOST, GERECTIFICEERDE GECONCENTREERDE MOST EN WIJN MET BEHULP VAN DEUTERIUMKERNSPINRESONANTIE (NMR) 1. BEGRIPSBEPALINGEN

De deuteriumatomen, die in de suikers en het water van druivenmost aanwezig zijn, zullen na fermentatie in de wijn zijn verdeeld over de moleculen I, II, III en IV:CH2D CH2 OH CH3 CHD OH

I IICH3 CH2 OD HOD

IIIIV

Toevoeging van vreemde suikers (chaptalisering) vóór fermentatie van de most zal invloed hebben op de verdeling van het deuterium.

In vergelijking met de waarden van de parameters voor een natuurlijke referentiewijn uit dezelfde streek zal verrijking met vreemde suikers tot uiting komen in de volgende veranderingen:

Parameters

Wijn(D/H)I(D/H)II(D/H)QWR- natuurlijk - verrijkt: - met bietsuiker - met rietsuiker - met maïssuiker

(D/H)I is de isotopenverhouding in molecule I.(D/H)II is de isotopenverhouding in molecule II.(D/H)QW is de isotopenverhouding in de watermoleculen van de wijn.

R = 2(D/H)II/(D/H)I, dit geeft de relatieve verdeling aan van deuterium in de moleculen I en II; R wordt rechtstreeks gemeten uitgaande van de intensiteiten (h) van de signalen en derhalve is R = 3hII/hI.

(D/H)I geeft vooral uitsluitsel in welke plantensoort de suiker is gesynthetiseerd en in mindere mate op welke plaats deze is geoogst (aard van het bij de fotosynthese gebruikte water).

(D/H)II geeft aanwijzingen over de klimatologische omstandigheden op de plaats waar de druiven zijn geproduceerd (aard van het regenwater en de weerkundige omstandigheden) en in mindere mate over de suikerconcentratie in de oorspronkelijke most.

(D/H)QW geeft aanwijzingen over de klimatologische omstandigheden op de plaats van produktie en over de suikerconcentratie in de oorspronkelijke most.2. PRINCIPE

De bepaling van de hierboven gedefinieerde parameters [R, (D/H)I en (D/H)II] vindt plaats door deuterium-NMR uit te voeren op ethanol, verkregen uit wijn of uit onder vastgelegde omstandigheden verkregen fermentatieprodukten van most, geconcentreerde most of gerectificeerde geconcentreerde most; ter aanvulling kan eventueel de isotopenverhouding in het uit de wijn geïsoleerde water worden bepaald, (D/H)QW en de isotopenverhouding 13C/12C van de ethanol.

In afwachting van de voltooiing van de Gemeenschapsdatabank dienen de staalnemingen voor de keuring:- van wijnen in het produktiegebied vergezeld te zijn van staalnemingen van natuurlijke referentienemingen (ten minste drie in aantal) van dezelfde oorsprong (plaats en jaartal); deze staalnemingen gebeuren in drievoud;- van most, geconcentreerde most en gerectificeerde geconcentreerde most wordt de monstername ook in drievoud uitgevoerd en zijn de referentiemonsters (ten minste drie) natuurlijke mosten van dezelfde oorsprong (plaats en jaartal).

De Lid-Staten mogen voor de controles op de in het eigen land bereide produkten en in afwachting van de oprichting van een communautaire gegevensbank, voorlopig gebruik maken van een nationale gegevensbank.3. VOORBEHANDELING VAN HET MONSTER

3.1. Afscheiding van ethanol en water uit wijn

Opmerking:

Elk systeem voor de extractie van ethanol kan in aanmerking komen op voorwaarde dat het toelaat tussen 98 en 98,5 % van de totale alcohol van de wijn te recupereren in de vorm van een destillaat dat 92 tot 93 % (m/m) of 95 % (v/v) alcohol bevat.3.1.1. Apparatuur en reagentia

- Opstelling voor de afscheiding van ethanol (figuur 1), bestaande uit:- elektrische verwarmingsmantel met spanningsregelaar,- 1-liter kolf met slijpstukken,- Cadiot-kolom met roterende spiraal (met teflon pakking),- Erlenmeyer-kolven met slijpstuk van 125 ml,- flesjes met plastic stop van 125 en 60 ml.- Voor de bepaling van water volgens Karl Fischer: Karl Fischer-reagentia (bij voorbeeld Merck 9241 en 9243).3.1.2. Werkwijze

3.1.2.1. Bepaal het alcoholgehalte van de wijn met een nauwkeurigheid van ten minste 0,05 % vol, dit gehalte zij tw.3.1.2.2. Afscheiding van ethanol

Breng het homogeen monster van 500 ml wijn met een alcoholgehalte van tw in de kolf van de destillatieopstelling (3.1.1) welke een constante refluxverhouding heeft van ongeveer 0,9. Sluit een vooraf getarreerde Erlenmeyer met slijpstuk van 125 ml (3.1.1) aan op de destillatieopstelling om het destillaat op te vangen. Vang ongeveer 40 à 60 ml op van de vloeistof die kookt tussen 78,0 en 78,2 °C. Wanneer de temperatuur boven 78,5 °C stijgt moet het opvangen gedurende vijf minuten worden gestaakt.

Wanneer de temperatuur weer is gedaald tot 78 °C wordt het destillaat opnieuw opgevangen totdat de temperatuur weer stijgt tot 78,5 °C; deze werkwijze wordt herhaald tot de temperatuur na stopzetting van het opvangen, bij het functioneren van de opstelling als gesloten circuit, niet meer daalt. De destillatie neemt ongeveer vijf uur in beslag. Met deze werkwijze wordt 98 tot 98,5 % afgescheiden van de totale alcohol van de wijn en een destillaat verkregen met een gehalte tussen 92 en 93 % (m/m) (95 % v/v), een gehalte waar de omstandigheden van de NMR, zoals beschreven in punt 4, op zijn ingesteld.

De opgevangen alcohol wordt gewogen.

Een homogeen monster van 60 ml van het destillatieresidu wordt bewaard in een flesje van 60 ml en doet dienst als watermonster van de wijn. De isotopenverhouding hiervan kan eventueel worden bepaald.

Opmerking:Een homogeen wijnmonster van 300 ml is voldoende indien een spectrometer beschikbaar is voorzien van een cel van 10 mm (zie punt 4).3.1.2.3. Bepaling van het alcoholgehalte van de afgescheiden alcohol

Via de methode van Karl Fischer wordt het watergehalte bepaald in een hoeveelheid alcohol van ongeveer 0,5 ml, waarvan de massa p nauwkeurig is vastgesteld. De hoeveelheid water zij p2 g.

Figuur 1- Opstelling voor de afscheiding van ethanol Het massagehalte aan ethanol is dan:3.2. Fermentatie van most, geconcentreerde most en gerectificeerde geconcentreerde most

3.2.1. Apparatuur en reagentia

- Wijnsteenzuur.- Bacto Yeast Nitrogen Base without amino acids DIFCO.- Gedroogde actieve gist (Saccharomyces cerevisiae).

Indien de isotopenverhouding van het water van de most bekend is, kan de gist vooraf worden gereactiveerd door hem gedurende vijf minuten in een kleine hoeveelheid niet gedistilleerd lauw water te brengen, zodat de isotopenverhouding ongeveer gelijk is aan die in het water van de most: 1 g ofwel 1010 cellen in 50 ml voor de enting van 1 l most. Wanneer de isotoptenverhouding niet bekend is, verdient het de voorkeur de gist rechtstreeks te enten.

Fermentatievat met een inhoud van 1,5 l, dat luchtdicht kan worden afgesloten en waarin de alcoholdampen kunnen condenseren, want verlies van alcohol tijdens de fermentatie kan niet worden getolereerd. De omzettingsgraad van fermenteerbare suikers in ethanol moet boven 98 % liggen.3.2.2. Werkwijze

3.2.2.1. Most

- Verse mostBreng 1 l most, waarvan het gehalte aan fermenteerbare suikers vooraf is bepaald, in het fermentatievat. Voeg 1 g gedroogde gist toe die vooraf is gereactiveerd. Sluit het vat luchtdicht af. Voer de fermentatie uit bij een temperatuur van ongeveer 20 °C tot alle fermenteerbare suikers verdwenen zijn. Het gefermenteerde produkt wordt, na bepaling van het alcoholmassagehalte en de berekening van de omzettingsgraad van suiker in alcohol, gecentrifugeerd en onderworpen aan een destillatie om de alcohol volledig te verwijderen.

- Most waarvan gisting is gestuit met zwaveldioxideVerwijder het zwaveldioxide uit een volume van iets meer dan 1 l most (1,2 l) door stikstof te leiden door de most, die in een kolf met refluxkoeler op een waterbad op 70-80 °C is gebracht, totdat het totale zwaveldioxide lager is dan 200 mg/l. Door gebruik te maken van een doeltreffende koeling kan worden voorkomen dat door verdamping van water concentratie van de most optreedt.Breng 1 l van de aldus behandelde most in het fermentatievat en voer de voor verse most aangegeven werkwijze uit.Opmerking:Indien voor het sluiten van de gisting van de most gebruik is gemaakt van dikaliumdisulfiet moet voor het verwijderen van de zwaveldioxide aan de most zwavelzuur worden toegevoegd, en wel 0,25 ml geconcentreerd zwavelzuur (r20 = 1,84 g/ml) per gram gebruikt disulfiet per liter most.3.2.2.2. Geconcentreerde most

Breng een volume V (ml) geconcentreerde most met een bekend gehalte aan suikers, ongeveer 170 g, in het fermentatievat. Vul het volume aan tot 1 l met (1 000 V) ml water met dezelfde isotopenverhouding als het water voor de natuurlijke referentiemost. Gistcellen toevoegen zoals beschreven in punt 3.2.1. Voeg 3 g Bacto Yeast Nitrogen Base without amino acids DIFCO toe. Homogeniseer en volg de eerder beschreven werkwijze.3.2.2.3. Gerectificeerde geconcentreerde most

Volg de in punt 3.2.2.2 beschreven werkzijze, waarbij het volume tot 1 l wordt aangevuld met (1 000 V) ml water met dezelfde isotopenverhouding als het water van de natuurlijke referentiemost waarin 3 g wijnsteenzuur is opgelost.

Opmerking:Bewaar 50 ml most of ontzwavelde most of geconcentreerde most of gerectificeerde geconcentreerde most om eventueel hieruit het water te isoleren en daarin de isotopenverhouding (D/H)QW te bepalen.Het water kan zeer eenvoudig uit de most worden geïsoleerd door een azeotropische destillatie uit te voeren met tolueen.

3.3. Voorbehandeling van het alcoholmonster voor NMR-bepaling

3.3.1. Reagentia

N, N-tetramethylureum (TMU); gebruik een referentiemonster TMU waarvan de isotopenverhouding D/H bekend en gecontroleerd is. Dit monster kan worden verkregen bij:

- Directoraat-generaal Wetenschappen, onderzoek en ontwikkeling,

Communautair Referentiebureau (BCR)

Wetstraat 200, B-1049 Brussel.3.3.2. Werkwijze

- NMR-apparaat met een cel van 15 mm diameterBreng in een van tevoren getarreerd flesje 7 ml van de volgens punt 3.1.2 verkregen alcohol en weeg dit tot op 0,1 mg nauwkeurig, MA; voeg vervolgens 3 ml interne standaard (TMU) toe en weeg opnieuw tot op 0,1 mg nauwkeurig, mst. Meng door schudden.

- NMR-apparaat met een cel van 10 mm diameterHierbij kan worden volstaan met 3,2 ml alcohol en 1,3 ml TMU. Voeg, afhankelijk van het type spectrometer en de te gebruiken cellen (zie punt 4), een voldoende hoeveelheid hexafluorbenzeen toe als veldfrequentiestabilisator (lock).

SpectrometerCel10 mm15 mm7,05 T150 µl200 µl9,4 T35 µl50 µl

3.4. Voorbehandeling van het watermonster ten behoeve van de eventuele bepaling van de isotopenverhouding3.4.1. Reagentia

N, N-tetramethylureum (TMU): zie punt 3.3.1.

3.4.2. Werkwijze

Breng in een getarreerd flesje 3 ml volgens punt 3.1.2 of 3.2 verkregen water; weeg dit tot op 0,1 mg nauwkeurig, m2E; voeg 4 ml interne standaard (TMU) toe en weeg opnieuw tot op 0,1 mg nauwkeurig, m2st. Meng door schudden.

Opmerking:Indien het laboratorium beschikt over een massaspectrometer met isotoopverhoudingen kan deze meting op dit apparaat worden uitgevoerd om de NMR-spectrometer te ontlasten, omdat het bij elke serie wijnmonsters noodzakelijk is de verhouding TIV (5.2) te ijken.4. METING VAN HET DEUTERIUM-NMR-SPECTRUM VAN ALCOHOL EN WATER

Bepaling van de isotopenparameters4.1. Apparatuur

- NMR-spectrometer met een specifieke deuteriumcel, afgestemd op de karakteristieke frequentie, vo, van het veld Bo (bij voorbeeld voor Bo = 7,05 T: vo = 46,05 MHz en voor Bo = 9,4 T: vo = 61,4 MHz), met een kanaal voor protonontkoppeling B2 en een kanaal voor stabilisatie van veldfrequentie (lock) op de frequentie van fluor. De gemeten resolutie van het spectrum zonder exponentiële vermenigvuldiging (dat wil zeggen LB = 0) en uitgedrukt als de grootte op halve hoogte van de signalen afkomstig van het methyl- en methyleendeel van ethanol en het methylsignaal van TMU, moet lager zijn dan 0,5 Hz.De gevoeligheid, gemeten met een exponentiële vermenigvuldigingsfactor LB = 2 (figuur 2a), moet ten minste gelijk zijn aan 150 voor het methylsignaal van ethanol met een gehalte van 95 % vol (93,5 % (m/m)). Onder deze omstandigheden is het vertrouwensbereik voor de meting van de signaalhoogte bij een waarschijnlijkheid van 97,5 % (eenzijdig getest) en bij tien herhalingen van het spectrum 0,35 %.- Automatische monsterwisselaar.- Gegevensverwerkende apparatuur.- Monsterbuisjes van 15 mm of van 10 mm, afhankelijk van de karakteristieken van de spectrometer.4.2. Instelling en controle van de spectrometer

4.2.1. Instelling

Stel de homogeniteit en de gevoeligheid op de gebruikelijke manier in volgens de gebruiksvoorschriften van de fabrikant.4.2.2. Controle op de juistheid van de instelling

Gebruik referentiealcoholen, aangeduid met de letters C, V en B. Hierin staat C voor rietsuikeralcohol, V voor wijnalcohol en B voor bietsuikeralcohol. Deze bezitten een verschillend isotoopgehalte, dat echter nauwkeurig is geijkt. De referentiealcoholen worden geleverd door het BCR vermeld in punt 3.3.1.

Bepaal volgens de in punt 4.3 beschreven werkwijze de isotoopwaarden van deze alcoholen en noteer deze waarden als Cmes, Vmes en Bmes (5.3).

Vergelijk deze waarden met de bekende corresponderende referentiewaarden, aangegeven als Cst, Vst en Bst (5.3).

Figuur 2a²H-NMR-spectrum van ethanol uit wijn met interne standaard (TMU: N,N-tetramethylureum)

Figuur 2b²H-spectrum van ethanol, opgenomen onder dezelfde omstandigheden als figuur 2a, echter zonder de exponentiële vermenigvuldiging (LB = 0)

De standaardafwijking van het gemiddelde van tien herhaalde metingen van elk spectrum moet lager zijn dan 0,01 bij de verhouding R en lager dan 0,3 ppm bij (D/H)I en (D/H)II.

De verkregen gemiddelde waarden voor de verschillende isotopenparameters [R, (D/H)I en (D/H)II] moeten liggen binnen de corresponderende standaardafwijking, die voor de parameters van de drie referentiealcoholen is gegeven door het BCR. Indien hieraan niet wordt voldaan moet de instelling nogmaals worden uitgevoerd.4.3. Meetomstandigheden van de NMR-spectra

Breng het volgens punt 3.3 bereide alcoholmonster (of het volgens punt 3.4 bereide watermonster) in een buisje van 15 mm of van 10 mm en breng dit in de cel.

De meetomstandigheden van de NMR-spectra zijn de volgende:- De temperatuur van de cel (bij voorbeeld 302 K) moet constant zijn.- Meettijd: ten minste 6,8 s bij 1200 Hz voor een volledig spectrum (geheugenruimte 16 K), dat wil zeggen ongeveer 20 ppm bij 61,4 MHz of ongeveer 27 ppm bij 46,1 MHz.- Blokpuls: 90°.- Uittriltijd: deze dient van dezelfde orde van grootte te zijn als de monstertijd (dwell time).- Tweedimensionale detectie: stel de ""offset" 01 in tussen de referentiesignalen OD en CHD voor ethanol en tussen de referentiesignalen van HOD en TMU voor water.- Bepaal de offset-waarde voor ontkoppeling 02 uitgaande van het protonspectrum, gemeten via de ontkoppelingsspoel bij hetzelfde buisje. Een goede ontkoppeling wordt verkregen wanneer 02 zich bevindt in het midden van het frequentie-interval tussen de CH3-groep en de CH2-groep. Gebruik de ontkoppelingsmethode voor brede banden.

Voer voor elk spectrum een aantal (NS) bepalingen uit dat voldoende is om de signaal-ruis verhouding, zoals beschreven in punt 4.1, te verkrijgen en herhaal deze serie van NS bepalingen NE = tienmaal. De waarden van NS zijn afhankelijk van het type spectrometer en de gebruikte cellen (zie punt 4). Zie het volgende keuzeoverzicht.

SpectrometerCel10 mm15 mm7,05 T NS = 304NS = 2009,04 TNS = 200NS = 128

5. WEERGAVE VAN DE RESULTATEN

5.1. Ethanol

Bepaal voor elk van de tien spectra (zie het NMR-spectrum van ethanol, figuur 2a):hierbij is:- CH3CHDOH mst en mA zie punt 3.3.2- tDm zie punt 3.1.2.3- (D/H)st = isotopenverhouding van de interne standaard (TMU), zoals aangegeven op het flesje. Het TMU kan worden verstrekt door het BCR vermeld in punt 3.3.1.5.2. Water

Wanneer de isotopenverhouding van het water, uitgaande van het water/TMU mengsel via NMR is bepaald, gebruikt men de volgende formule:hierbij is:- m2st en m2E zie punt 3.4.2- (D/H)st = isotopenverhouding van de interne standaard (TMU), zoals aangegeven op het flesje dat door het BCR vermeld in punt 3.3.1 wordt verstrekt.

5.3. Bereken voor elk van de isotopenparameters het gemiddelde van de tien bepalingen de standaardafwijking.

Het is mogelijk programmatuur (bij voorbeeld SNIF-NMR) te installeren op de rekeneenheid van de spectrometer waarmee deze berekeningen on-line kunnen worden uitgevoerd.

Opmerking:Indien, na instelling van de spectrofotometer, de gemiddelde waarden die zijn verkregen voor de isotopenkarakteristieken van de referentiealcoholen (4.2.2) niet vallen binnen de standaardafwijking van de bekende referentiewaarden, kan de volgende correctie worden toegepast om het ware gehalte van een willekeurig monster te vinden.

Interpolatie dient plaats te vinden waarbij de waarden van de referentiealcoholen dienen te worden betrokken die de waarden van het onbekende monster het dichtst benaderen.

Wanneer (D/H)iXmes de gemeten waarde is en (D/H)iXcorrde gecorrigeerde waarde, dan wordt de formule:(D/H)iXcorr = (D/H)iBst + a

Voorbeeld:Referentiemonster, verstrekt en geijkt door het Communautair Referentie Bureau (BCR):(D/H)IVst = 102,0 ppm (D/H)IBst = 91,95 ppmReferentiemonster, gemeten in het laboratorium:(D/H)IVmes = 102,8 ppm (D/H)IBmes = 93,0 ppmVerdacht monster, niet gecorrigeerd:(D/H)IXmes = 100,2 ppm.Dit resulteert in a = 1,0255 en (D/H)IXcorr = 99,3 ppm.6. INTERPRETATIE VAN DE RESULTATEN

Vergelijk de voor de verhouding R in de verdachte wijn verkregen waarde RX met de verkregen waarde voor de controlemonsters. Als het verschil tussen RX en de voor de controlemonsters verkregen gemiddelde waarde RT groter is dan tweemaal de standaardafwijking van RT dan is er verdenking van vervalsing.6.1. Verrijking met bietsuiker of rietsuiker of glucose verkregen uit maïs

6.1.1. Wijn

RX > RT: vermoedelijk toevoeging van bietsuiker.

RX < RT: vermoedelijk toevoeging van rietsuiker of maïssuiker.Controleer of (D/H)XII en (D/H)WQX verhoogd zijn.Bekijk (D/H)IX. Er is vermoeden van:- verrijking met bietsuiker, als (D/H)IX van het verdachte monster meer dan één keer de standaardafwijking van de meting lager is dan (D/H)IT, de gemiddelde waarde bekomen voor de referentiemonsters;- verrijking met rietsuiker of maïssuiker als (D/H)IX van het verdachte monster meer dan één keer de standaardafwijking hoger is dan (D/H)IT;- berekening van de verrijking, E, uitgedrukt in % vol ethanol:- verrijking met bietsuiker:waarin:(D/H)IB = isotopenverhouding voor plaats I van bietsuikeralcohol = (D/H)IB = 92,5 (8) tV = alcoholmassagehalte van de onderzochte wijn (X)

- verrijking met rietsuiker of maïssuiker:waarin:(D/H)IC = isotopenverhouding voor plaats I van rietsuikeralcohol of van maïssuikeralcohol: (D/H)IC = 110,5 (9).tV = alcoholmassapercentage van de onderzochte wijn (X).6.1.2. Most, geconcentreerde most en gerectificeerde geconcentreerde most

De waarden van de isotoopparameters van de volgens punt 3.1 afgescheiden ethanol van het gefermenteerde produkt (3.2) van most, geconcentreerde most en gerectificeerde geconcentreerde most worden bepaald volgens de aanwijzingen gegeven in punt 6.1.1 in vergelijking met de alcohol onttrokken aan het fermentatieprodukt van de natuurlijke mosten.

De verrijking, E % vol, wordt uitgedrukt als het volume alcohol, toegevoegd aan het gefermenteerde produkt. Wanneer de eventueel uitgevoerde verdunning vóór de fermentatie (geconcentreerde most en gerectificeerde geconcentreerde most) bekend is, dan is, rekening houdend met het feit dat 16,83 g suiker 1 % vol alcohol geeft, de gewichtshoeveelheid suiker, toegevoegd per liter most, geconcentreerde most of gerectificeerde geconcentreerde most, te berekenen.6.2. Verrijking met een mengsel van bietsuiker en rietsuiker of glucose verkregen uit maïs

De isotopenverhoudingen (D/H)I en R vertonen minder afwijkingen dan in het geval van verrijking met slechts één type suiker.

(D/H)II neemt toe evenals (D/H)WQDe bevestiging van deze toevoegingen kan geschieden voor de verhouding 13C/12C van ethanol te bepalen met behulp van de massaspectrometer; in dit geval is dit verhoudingsgetal verhoogd.

9. AS 1. BEGRIPSBEPALING

De as wordt gedefinieerd als het geheel van de verassingsprodukten van het verdampingsresidu van wijn, op een zodanige wijze uitgevoerd dat alle kationen (behalve ammonium) in de vorm van carbonaten en andere minerale zouten worden verkregen.2. PRINCIPE

Verassing van de droge stof van wijn bij een temperatur van 500-550 °C tot volledige verbranding van de koolstof.3. APPARATUUR

3.1. Kokend-waterbad

3.2. Balans, gevoelig tot op 0,1 mg

3.3. Kookplaat of infraroodverdamper

3.4. Elektrische oven met temperatuurregeling

3.5. Exsiccator

3.6. Platinaschaal met een platte bodem, met een diameter van 70 mm en een hoogte van 25 mm4. WERKWIJZE

Breng 20 ml wijn in de van tevoren gewogen platina schaal (Po g). Laat de wijn op het kokend-waterbad verdampen, verwarm het residu op de kookplaat bij 200 °C of onder de infraroodverdamper tot verkoling optreedt. Plaats de schaal, als er geen dampen meer vrijkomen, in de elektrische oven bij 525 °C ± 25 °C. Verwijder de schaal na 15 minuten verkoling uit de oven, voeg 5 ml gedistilleerd water toe, welke vervolgens op het waterbad of onder de infraroodverdamper wordt verdampt en verhit opnieuw gedurende een tiental minuten bij 525 °C.

Als de verbranding van de koolstofdeeltjes nog niet volledig is, herhaal dan het wassen van de koolstofdeeltjes, de verdamping van het water en de verassing.

Aan wijn met een hoog suikergehalte kunnen aan het extract, voor de eerste verassing, enkele druppels zuivere plantaardige olie worden toegevoegd om overschuimen te voorkomen.

Weeg de schaal, na afkoelen in de exsiccator. Het gewicht zij P1 g.

De gewichtsmassa van de as, overeenkomend met de in bewerking genomen hoeveelheid monster (20 ml), is: p = (P1 Po) g.5. WEERGAVE VAN DE RESULTATEN

5.1. Berekening

Het gehalte P van de as, uitgedrukt in gram per liter, is dus P = 50 · p. Geef het resultaat tot op twee decimalen.

10. ALKALITEIT VAN DE AS 1. BEGRIPSBEPALING

Onder de alkaliteit van de as wordt verstaan het totaal van de kationen, uitgezonderd ammonium, gebonden aan de organische zuren van wijn.2. PRINCIPE VAN DE METHODE

Terugtitratie in aanwezigheid van methyloranje na oplossen van de as, onder verwarming, in een bekende overmaat zuur.3. REAGENTIA EN HULPMIDDELEN

3.1. Zwavelzuuroplossing 0,05 M (H2SO4)

3.2. Natriumhydroxideoplossing 0,1 M (NaOH)

3.3. Methyloranjeoplossing, 0,1 % in gedestilleerd water

3.4. Kokend-waterbad4. WERKWIJZE

Voeg aan de platina schaal (3.1), die de as van 20 ml wijn bevat, 10 ml zwavelzuuroplossing (3.1) toe. Plaats deze gedurende ongeveer 15 minuten op het kokend-waterbad, ondertussen het residu met een glasstaaf losmakend om het oplossen te vergemakkelijken. Voeg vervolgens twee druppels methyloranjeoplossing (3.3) toe en titreer de overmaat zwavelzuur met natriumhydroxideoplossing (3.2) tot kleuromslag van de indicator naar geel.5. WEERGAVE VAN DE RESULTATEN

Berekening

De alkaliteit van de as, uitgedrukt in milli-equivalenten per liter tot op één decimaal, is:

A = 5 (10 n)n = het aantal milliliters natriumhydroxideoplossing 0,1 M.

11. CHLORIDEN 1. PRINCIPE VAN DE METHODE

Chloriden worden rechtstreeks in de wijn bepaald door potentiometrie met een Ag/AgCl-elektrode.2. APPARATUUR

2.1. pH/millivoltmeter met een schaalverdeling van ten minste 2 mV

2.2. Magneetroerder

2.3. Ag/AgCl-elektrode met een verzadigde kaliumnitraatoplossing als elektrolyt

2.4. Microburet met een verdeling van 0,01 ml

2.5. Chronometer3. REAGENTIA

3.1. IJkoplossing met chloride: 2,1027 g kaliumchloride, KCl (maximaal 0,005 °Br), voor gebruik enige dagen in een exsiccator gedroogd, wordt opgelost in gedestilleerd water en aangevuld tot 1 l: 1 ml van deze oplossing bevat 1 mg Cl .

3.2. Gestelde zilvernitraatoplossing: 4,7912 g zilvernitraat, AgNO3, pro analyse, wordt opgelost en aangevuld tot 1 l in een alcoholische oplossing van 10 % (v/v): 1 ml van deze oplossing komt overeen met 1 mg Cl .

3.3. Salpeterzuur van ten minste 65 % (r20 = 1,40 g/ml)4. WERKWIJZE

4.1. 5,0 ml van de ijkoplossing met chloride wordt in een bekerglas van 150 ml op een magneetroerder gedaan, met gedestilleerd water tot ongeveer 100 ml verdund en met 1,0 ml salpeterzuur van ten minste 65 % aangezuurd. Plaats de elektrode in de oplossing en titreer door met de microburet de gestelde zilvernitraatoplossing toe te voegen onder matig roeren. Voeg eerst viermaal 1,00 ml toe en lees de corresponderende millivoltwaarde af. Voeg vervolgens de volgende 2 ml toe in fracties van 0,20 ml. Voeg ten slotte weer hoeveelheden van 1 ml toe tot in totaal 10 ml is toegevoegd. Wacht na iedere toevoeging ongeveer 30 seconden alvorens de bijbehorende millivoltwaarde af te lezen. Breng de verkregen waarden over op millimeterpapier als functie van het bijbehorende aantal toegevoegde milliliters titratieoplossing en bepaal de potentiaal van het equivalentiepunt uit het buigpunt van de verkregen curve.

4.2. 5 ml van de ijkoplossing met chloride wordt in een bekerglas van 150 ml gebracht met 95 ml gedestilleerd water en 1 ml salpeterzuur van ten minste 65 %. Plaats de elektrode erin en titreer onder roeren tot de potentiaal van het equivalentiepunt is bereikt. Deze bepaling wordt herhaald tot er een goede overeenstemming tussen de resultaten is bereikt. Deze controle moet worden uitgevoerd vóór elke serie bepalingen van chloride in de monsters.

4.3. 50 ml te onderzoeken wijn wordt in een bekerglas van 150 ml gedaan. Voeg 50 ml gedestilleerd water en 1 ml salpeterzuur van ten minste 65 % toe en titreer volgens de in punt 4.2 aangegeven werkwijze.5. WEERGAVE VAN DE RESULTATEN

5.1. Berekeningen

Als n het aantal milliliters van de gestelde zilvernitraatoplossing voorstelt, dan is het gehalte aan chloride van de onderzochte vloeistof:

20 × n uitgedrukt in milligram Cl per liter,0,5633 × n uitgedrukt in milli-equivalenten per liter,32,9 × n uitgedrukt in milligram natriumchloride per liter.5.2. Herhaalbaarheid (r)

r = 1,2 mg Cl per literr = 0,03 meq/l.r = 2,0 mg NaCl per liter.5.3. Reproduceerbaarheid (R)

R = 4,1 mg Cl per liter.R = 0,12 meq/l.R = 6,8 mg NaCl per liter.6. Opmerking:Zeer nauwkeurige bepaling.

Uitgegaan wordt van de volledige titratiecurve, verkregen bij de toevoeging van de ijkoplossing met zilvernitraat aan de onderzochte vloeistof.

a) Breng 50 ml te onderzoeken wijn in een bekerglas van 150 ml. Voeg 50 ml gedestilleerd water en 1 ml salpeterzuur van ten minste 65 % toe. Titreer met de oplossing van zilvernitraat door telkens 0,5 ml toe te voegen en de daarmee overeenkomende potentiaal in millivolts af te lezen. Leid uit deze eerste titratie af hoeveel zilvernitraatoplossing bij benadering nodig is.

b) Begin weer met de bepaling onder dezelfde omstandigheden. Voeg eerst de titratievloeistof toe met hoeveelheden van 0,5 ml tot het toegevoegde volume 1,5 tot 2 ml lager is dan het onder a) bepaalde volume. Ga nu verder met het toevoegen van 0,2 ml; ga met toevoegen van telkens 0,2 ml door tot ongeveer even ver boven het equivalentiepunt, en daarna weer met 0,5 ml.

Het eindpunt van de bepaling en het exact verbruikte volume zilvernitraatoplossing wordt bepaald:- hetzij door het equivalentiepunt van de verkregen curve te bepalen,- hetzij uit de berekening:waarin:V = volume gestelde oplossing dat op het equivalentiepunt is toegevoegdV2 = volume gestelde oplossing dat vóór de grootste potentiaalsprong is toegevoegdD Vi = constante volume van de toevoegingen van de titratievloeistof, dat wil zeggen 0,2 mlDD E1 = tweede potentiaalverschil vóór de grootste potentiaalvariatieDD E2 = tweede potentiaalverschil na de grootste potentiaalvariatie.

Voorbeeld:

Toegevoegd volume gestelde

AgNO3-oplossingPotentiaal E

in mVVerschil DETweede verschil DE 0204 4 0,2208 0 4 0,4212 2 6 0,6218 0 6 0,8224 0 6 1,0230 2 8 1,2238 4 12 1,4250 10 22 1,6272 22 44 1,8316 10 34 2,0350 8 26 2,2376 6 20 2,4396

In dit voorbeeld ligt het eindpunt van de titratie tussen 1,6 en 1,8 ml: in dit interval ligt namelijk de grootste potentiaalsprong (D E = 44 mV). Het volume gestelde zilvernitraatoplossing dat is verbruikt ter bepaling van chloriden in het monster is:

12. SULFATEN 1. PRINCIPE VAN DE METHODEN

1.1. Referentiemethode

Precipitatie van bariumsulfaat, gevolgd door weging. Het onder dezelfde omstandigheden neergeslagen bariumfosfaat wordt verwijderd door het precipitaat met zoutzuur te wassen.

In het geval van mosten en wijnen met veel zwaveldioxide dient vooraf sulfiet te worden verwijderd door koken buiten toetreding van lucht.1.2. Snelle testmethode

Indeling van wijnen in verscheidene categorieën door een zogenaamde grenswaardemethode, die berust op precipitatie van bariumsulfaat met behulp van een gestelde bariumoplossing.2. REFERENTIEMETHODE

2.1. Reagentia

2.1.1. 2 M zoutzuuroplossing

2.1.2. Bariumchlorideoplossing met 200 g BaCl2 · 2H2O per liter2.2. Werkwijze

2.2.1. Algemene gevallen

Breng 40 ml te onderzoeken monster in een centrifugebuis van 50 ml; voeg 2 ml 2 M zoutzuur en 2 ml van de bariumchlorideoplossing met 200 g/l toe; roer met een glasstaaf; spoel de staaf met wat gedestilleerd water af en laat de buis vijf minuten rusten. Centrifugeer vijf minuten en schenk vervolgens voorzichtig de bovenstaande vloeistof af.

Was dan het neergeslagen bariumsulfaat op de volgende wijze: voeg 10 ml 2 M zoutzuur toe, breng het neerslag in suspensie en centrifugeer vijf minuten. Scheid voorzichtig de bovenstaande vloeistof af. Herhaal het wassen van het neerslag op dezelfde wijze tweemaal met telkens 15 ml gedestilleerd water.

Breng het neerslag onder spoelen met gedestilleerd water kwantitatief over in een getarreerde platinaschaal en plaats deze op een waterbad van 100 °C tot het neerslag is drooggedampt. Het gedroogde neerslag wordt enkele malen kort boven een vlam gecalcineerd tot een wit residu is verkregen. Laat het in een exsiccator afkoelen en weeg het.

De massa in milligrammen van het verkregen bariumsulfaat is m.2.2.2. Bijzonder geval: mosten met sulfiet en wijn met een hoog gehalte aan zwaveldioxide

Verwijder vooraf het zwaveldioxide.

Breng in een konische kolf van 500 ml, voorzien van een opzettrechter met kraan en van een afvoerbuis, 25 ml water en 1 ml onverdund zoutzuur (r20 = 1,15 1,18 g/ml). Laat deze oplossing koken om de lucht te verwijderen en voeg via de opzettrechter met kraan 100 ml wijn toe onder doorkoken. Ga met koken door tot het volume van de vloeistof in de konische kolf tot ongeveer 75 ml is afgenomen en breng deze na afkoelen kwantitatief over in een maatkolf van 100 ml. Vul tot de merkstreep aan met water. Bepaal de hoeveelheid sulfaat in een testhoeveelheid van 40 ml hieruit op de in punt 2.2.1 aangegeven wijze.

2.3. Weergave van de resultaten

2.3.1. Berekeningen

Het gehalte aan sulfaten, uitgedrukt in milligrammen kaliumsulfaat K2SO4 per liter is:18,67 × m.

Het gehalte aan sulfaten in most of wijn wordt zonder decimaal uitgedrukt in milligrammen kaliumsulfaat per liter.2.3.2. Herhaalbaarheid

Tot 1 000 mg/l: r = 27 mg/l.Ongeveer 1 500 mg/l: r = 41 mg/l.2.3.3. Reproduceerbaarheid

Tot 1 000 mg/l: R = 51 mg/l.Ongeveer 1 500 mg/l: R = 81 mg/l.3. SNELLE TESTMETHODE

3.1. Reagentia

3.1.1. Gestelde bariumchlorideoplossing

2,804 g bariumchloride BaCl2· H2O en 10 ml zoutzuur (r20 = 1,15 à 1,18 g/ml) worden opgelost in voldoende water voor 1 l oplossing; 1 ml van deze oplossing laat een hoeveelheid sulfaationen neerslaan die overeenkomt met 2 mg kaliumsulfaat.

3.1.2. Zwavelzuur (r20 = 1,84 g/ml) in een verdunning van 1 op 10 (m/v)3.2. Werkwijze

Breng in drie reageerbuizen 10 ml most of wijn; voeg aan de eerste buis 3,5 ml, aan de tweede buis 5 ml en aan de derde buis 10 ml bariumchlorideoplossing toe. Schud en laat de inhoud koken; wacht daarna één tot twee uur. De vloeistof in elke buis wordt afgeschonken, gefiltreerd en in tweeën verdeeld. Voeg aan één helft enkele druppels van de verdunde zwavelzuuroplossing toe, en aan de andere enkele druppels van de bariumchlorideoplossing. Bekijk elke buis en noteer hoe helder of troebel deze is. In de volgende tabel wordt aangegeven hoe de resultaten moeten worden geïnterpreteerd.

Wijn

(ml)Barium-

chloride

(ml)Gefiltreerde wijn +Verdund zwavelzuurBarium-

chloride-

oplossingEerste buis103,5troebelhelder(minder dan 0,7 g K2SO4/l)

helder troebel

(meer dan 0,7 g K2SO4/l)Tweede buis105troebelhelder(minder dan 1 g K2SO4/l)

helder troebel

(meer dan 1 g K2SO4/l)Derde buis1010troebelhelder(minder dan 2 g K2SO4/l)

helder troebel

(meer dan 2 g K2SO4/l)

13. TOTAAL ZUUR 1. BEGRIPSBEPALING

Het totaal zuur van wijn is de som van de titreerbare zuren bekomen door titratie van wijn met een genormaliseerde loogoplossing tot aan pH 7. Bij het totaal zuur is kooldioxide niet inbegrepen.2. PRINCIPE VAN DE METHODE

Potentiometrische titratie of titratie in aanwezigheid van broomthymolblauw als indicator door vergelijking met een kleurmonster.3. REAGENTIA

3.1. Bufferoplossing pH 7,0Kaliumdiwaterstoffosfaat, KH2PO4, 107,3 g

Natriumhydroxideoplossing, NaOH, 1 M 500 ml

Water tot 1 000 ml.

Men kan ook geijkte bufferoplossingen uit de handel gebruiken.

3.2. Natriumhydroxideoplossing, NaOH, 0,1 M

3.3. Broomthymolblauwoplossing, 4 g/l

Broomthymolblauw, C27H28Br2O5S 4 gNeutrale alcohol, 96 % vol 200 mlVoeg, na oplossen, toe:Water, kooldioxidevrij 200 mlNatriumhydroxideoplossing 1 M tot blauwgroen kleuring (pH 7) 7,5 mlWater tot1 000 ml.4. APPARATUUR

4.1. Waterstraalpomp

4.2. Afzuigkolf van 500 ml

4.3. Potentiometer, afleesbaar in pH-eenheden, en elektrodenDe glaselektrode moet in gedestilleerd water worden bewaard.De calomelverzadigde kaliumchloride-elektrode moet worden bewaard in een verzadigde kaliumchlorideoplossing. Een gecombineerde elektrode wordt het meest gebruikt, bewaar deze in gedestilleerd water.

4.4. Bekerglazen met een inhoud van 50 ml voor wijn en 100 ml voor gerectificeerde geconcentreerde most5. WERKWIJZE

5.1. Voorbehandeling van het monster

5.1.1. Wijn

Verwijdering van kooldioxide. Breng ongeveer 50 ml wijn in een afzuigkolf, sluit deze aan op de waterstraalpomp en zuig onder voortdurend schudden gedurende één à twee minuten vacuuem.

5.1.2. Gerectificeerde geconcentreerde most

Breng een nauwkeurig afgewogen hoeveelheid van 200 g gerectificeerde geconcentreerde most in een maatkolf van 500 ml. Vul aan tot de maatstreep met water en homogeniseer.5.2. Potentiometrische titratie

5.2.1. IJking van de pH-meter

De ijking van de