UITVOERINGSBESLUIT (EU) 2020/1308 VAN DE COMMISSIE

van 21 september 2020

waarbij voor een beperkte periode wordt bepaald dat het regelgevingskader voor centrale tegenpartijen in het Verenigd Koninkrijk van Groot-Brittannië en Noord-Ierland gelijkwaardig is, in overeenstemming met Verordening (EU) nr. 648/2012 van het Europees Parlement en de Raad

(Kennisgeving geschied onder nummer C(2020) 6539)

(Voor de EER relevante tekst)

DE EUROPESE COMMISSIE,

Gezien het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie,

Gezien Verordening (EU) nr. 648/2012 van het Europees Parlement en de Raad van 4 juli 2012 betreffende otc-derivaten, centrale tegenpartijen en transactieregisters (1), en met name artikel 25, lid 6,

Overwegende hetgeen volgt:

(1) Op 29 maart 2017 heeft het Verenigd Koninkrijk van Groot-Brittannië en Noord-Ierland (“het Verenigd Koninkrijk”) kennisgegeven van zijn voornemen om zich uit de Unie terug te trekken krachtens artikel 50 van het Verdrag betreffende de Europese Unie. Op 17 oktober 2019 hebben de Unie en het Verenigd Koninkrijk overeenstemming bereikt over het terugtrekkingsakkoord (2), met een herzien protocol inzake Ierland/Noord-Ierland en een herziene politieke verklaring (3). Overeenkomstig dat akkoord en na de ratificatie ervan door het House of Commons in het Verenigd Koninkrijk, de aanneming ervan door het Europees Parlement en de sluiting ervan door de Raad, is het Verenigd Koninkrijk per 1 februari 2020 een derde land geworden en zal het Unierecht op 31 december 2020 ophouden van toepassing te zijn op en in het Verenigd Koninkrijk.

(2) De Commissie heeft, zoals aangekondigd in de mededeling van de Commissie aan het Europees Parlement, de Raad, het Europees Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de Regio’s van 9 juli 2020“Gereedmaken voor veranderingen — Mededeling over de gereedheid aan het einde van de overgangsperiode die is overeengekomen tussen de Europese Unie en het Verenigd Koninkrijk” (4), op basis van een analyse die zij samen met de Europese Centrale Bank, de gemeenschappelijke afwikkelingsraad en de Europese toezichthoudende autoriteiten heeft gemaakt, geconstateerd dat zich risico’s voor de financiële stabiliteit zouden kunnen voordoen wat betreft de centrale clearing van derivaten via in het Verenigd Koninkrijk gevestigde centrale tegenpartijen (“CTP’s uit het VK”). Om in de Unie gevestigde clearingleden (“clearingleden uit de Unie”) de tijd te geven hun blootstellingen aan marktinfrastructuur uit het Verenigd Koninkrijk te verminderen, maar ook om in de Unie gevestigde centrale tegenpartijen (“CTP’s uit de Unie”) de tijd te geven hun capaciteit voor het clearen van de betrokken transacties verder uit te bouwen, is het gerechtvaardigd op dit punt een gelijkwaardigheidsbesluit voor het Verenigd Koninkrijk vast te stellen.

(3) Centrale clearing vergroot de markttransparantie, beperkt de kredietrisico’s en vermindert het risico op besmetting in het geval van wanbetaling van een of meer deelnemers aan een centrale tegenpartij (“CTP”). De verrichting van dergelijke diensten is dus van cruciaal belang om de financiële stabiliteit te garanderen. De verrichting van clearingdiensten kan ook gevolgen hebben voor de uitvoering van het monetaire beleid van centrale banken wanneer transacties in de door een centrale bank uit de Unie uitgegeven valuta worden gecleard. Bovendien zijn door CTP’s geclearde financiële instrumenten ook van essentieel belang voor financiële intermediairs en hun cliënten, om bijvoorbeeld renterisico’s af te dekken, en een verstoring van de verrichting van clearingdiensten zou dus ook risico’s voor de reële economie van de Unie kunnen meebrengen.

(4) Per 31 december 2019 bedroeg het uitstaande nominale bedrag aan otc-derivaten meer dan 500 biljoen EUR wereldwijd, waarvan meer dan 75 % aan rentederivaten en bijna 20 % aan valutaderivaten. Ongeveer 30 % van alle otc-derivaten luiden in euro en andere Unievaluta’s. De markt voor centrale clearing van otc-derivaten is sterk geconcentreerd, met name de markt voor centrale clearing van in euro luidende otc-rentederivaten, waarvan meer dan 90 % door één CTP uit het VK wordt gecleard.

(5) De terugtrekking van het Verenigd Koninkrijk uit de interne markt en uit het ecosysteem van gemeenschappelijke regelgeving, gecoördineerd toezicht en gecoördineerde handhaving die de interne markt schragen, in combinatie met het aanzienlijke bedrag aan in Unievaluta’s luidende financiële instrumenten die via CTP’s uit het VK worden gecleard, stellen de Unie en de autoriteiten van de lidstaten voor majeure uitdagingen bij het beheer van de financiële stabiliteit, met name in tijden van financiële stress.

(6) Het effect van de terugtrekking van het Verenigd Koninkrijk uit de Unie kwam aan bod in diverse mededelingen van de Commissie aan het Europees Parlement, de Raad en de ECB, onder meer in een noodplan waarin er bij marktdeelnemers werd op aangedrongen paraat en voorbereid te zijn (5). Het volume van de huidige blootstellingen van clearingleden uit de Unie aan CTP’s uit het VK, de ingrijpende veranderingen die zich per 1 januari 2021 in het regelgevings- en toezichtskader voor CTP’s uit de Unie en het financiële bestel van het Verenigd Koninkrijk in het algemeen zullen voordoen, in combinatie met de risico’s voor de financiële stabiliteit van de Unie en voor de transmissie en het voeren van het monetaire beleid van de Unie, vereisen de afbouw van de afhankelijkheid van de infrastructuur van het Verenigd Koninkrijk. Een en ander houdt in dat clearingleden uit de Unie hun blootstellingen aan CTP’s uit het VK verder terugdringen, met name hun blootstellingen aan otc-derivaten die in euro en andere Unievaluta’s luiden, en dat het vermogen van CTP’s met een vergunning in de Unie om dergelijke diensten te verrichten, verder wordt uitgebreid en ontwikkeld. Om die vermindering waar te maken, zal de sector een duidelijk proces moeten uitwerken om zijn blootstelling aan en afhankelijkheid van voor de Unie systeemrelevante CTP’s uit het VK terug te dringen.

(7) Vanaf 1 januari 2021 zullen CTP’s uit het VK worden beschouwd als “CTP’s uit een derde land” in de zin van Verordening (EU) nr. 648/2012 en zullen zij in de Unie alleen nog clearingdiensten mogen verrichten indien zij, overeenkomstig artikel 25 van die verordening door de Europese Autoriteit voor effecten en markten (“ESMA”) zijn erkend. De ESMA kan een in een derde land gevestigde CTP alleen erkennen wanneer de Commissie een uitvoeringshandeling heeft vastgesteld waarin wordt bepaald dat het juridische en toezichtskader voor CTP’s uit dat land gelijkwaardig is aan de in Verordening (EU) nr. 648/2012 uiteengezette vereisten, en nadat zij heeft bepaald of de CTP systeemrelevant is voor de financiële stabiliteit van de Unie. Bij gebreke van erkenning van CTP’s uit het VK mogen in de Unie gevestigde tegenpartijen geen otc-derivaten waarvoor de clearingverplichting van artikel 4 van Verordening (EU) nr. 648/2012 geldt, via CTP’s uit het VK clearen. Hierdoor kan het voor die tegenpartijen tijdelijk moeilijk worden om aan hun clearingverplichtingen te voldoen, hetgeen weer risico’s voor de financiële stabiliteit en de uitvoering van het monetaire beleid van de Unie en haar lidstaten kan meebrengen. Daarom is het noodzakelijk dat in die situatie zonder voorgaande die CTP’s, mits het juridische en toezichtskader betreffende de CTP’s uit het VK als gelijkwaardig wordt aangemerkt, gedurende een beperkte periode en onder specifieke voorwaarden clearingdiensten in de Unie mogen blijven verrichten.

(8) Overeenkomstig artikel 25, lid 6, van Verordening (EU) nr. 648/2012 moeten drie voorwaarden zijn vervuld om te kunnen verklaren dat het juridische en toezichtskader van een derde land voor CTP’s die in dat land over een vergunning beschikken, gelijkwaardig is aan de vereisten die in die verordening zijn vastgelegd.

(9) In de eerste plaats moet het juridische en toezichtskader van een derde land waarborgen dat CTP’s in dat derde land voldoen aan juridisch bindende vereisten die gelijkwaardig zijn aan de in titel IV van Verordening (EU) nr. 648/2012 neergelegde vereisten. Op basis van de informatie waarover de Commissie beschikt, heeft het Verenigd Koninkrijk de desbetreffende bepalingen van Verordening (EU) nr. 648/2012 omgezet in nationaal recht met ingang van de datum van de terugtrekking van het Verenigd Koninkrijk uit de Unie (6) en kan het nationale recht van het Verenigd Koninkrijk bijgevolg worden beschouwd als gelijkwaardig aan de in titel IV van Verordening (EU) nr. 648/2012 neergelegde vereisten.

(10) In de tweede plaats moet het juridische en toezichtskader van het derde land ervoor zorgen dat in het derde land gevestigde CTP’s doorlopend zijn onderworpen aan doeltreffend toezicht en doeltreffende handhaving. Tot en met 31 december 2020 staan CTP’s uit het VK onder toezicht van de Bank of England, zoals in het nationale recht van het Verenigd Koninkrijk is bepaald overeenkomstig Verordening (EU) nr. 648/2012 (7). In het kader van de opname van Verordening (EU) nr. 648/2012 in het nationale recht van het Verenigd Koninkrijk blijft de Bank of England na die datum belast met het toezicht op CTP’s en momenteel zijn er geen aanwijzingen dat belangrijke wijzigingen in dat toezicht te verwachten zijn.

(11) In de derde plaats moet met het juridische kader van het derde land worden voorzien in een doeltreffend gelijkwaardig systeem voor de erkenning van CTP’s waaraan krachtens wettelijke kaders van dat derde land een vergunning is verleend. Het Verenigd Koninkrijk heeft de belangrijkste onderdelen van het gelijkwaardigheidssysteem van artikel 25 van Verordening (EU) nr. 648/2012 in het nationale recht van het Verenigd Koninkrijk opgenomen. Het Verenigd Koninkrijk heeft echter een Temporary Recognition Regime ingesteld waarmee cruciale wijzigingen van Verordening (EU) nr. 648/2012 voor een periode van ten minste drie jaar worden opgeschort. Dat Temporary Recognition Regime geeft de Bank of England ook discretionaire bevoegdheden om de “temporary deemed recognition” (tijdelijk geachte erkenning) in te trekken, hetgeen rechtsonzekerheid doet ontstaan voor CTP’s die in het kader van die regeling zijn erkend. Ondanks die onzekerheid kan de derde voorwaarde op dit moment als vervuld worden beschouwd.

(12) Op grond van dit alles mag worden geconcludeerd dat het juridische en toezichtskader van het Verenigd Koninkrijk dat na het aflopen van de overgangsperiode voor CTP’s uit het VK zal gaan gelden, aan alle voorwaarden van artikel 25, lid 6, van Verordening (EU) nr. 648/2012 voldoet.

(13) Dit besluit is gebaseerd op de informatie die thans beschikbaar is over het juridische en toezichtskader dat vanaf 1 januari 2021 voor CTP’s uit het VK zal gelden. Dat juridische en toezichtskader zou alleen als gelijkwaardig mogen worden beschouwd wanneer de voorwaarden voor CTP’s in het nationale recht van het Verenigd Koninkrijk behouden blijven en verder daadwerkelijk worden toegepast en gehandhaafd op en na die datum, om te voorkomen dat wijzigingen in het juridische en toezichtskader van het Verenigd Koninkrijk in termen van regelgeving of toezicht ongunstig op de gelijkwaardigheid uitwerken, hetgeen kan leiden tot een ‘ongelijk speelveld’ voor CTP’s uit het VK en die uit de Unie of tot risico’s voor de financiële stabiliteit van de Unie. Aangezien de Commissie dit besluit te allen tijde mag wijzigen, opschorten, herzien of herroepen, met name wanneer zich in een derde land ontwikkelingen voordoen die op de gelijkwaardigheidsstatus van invloed kunnen zijn, zijn de daadwerkelijke informatie-uitwisseling en de coördinatie van toezichtsactiviteiten tussen de ESMA en de Bank of England een essentiële voorwaarde om de gelijkwaardigheidsstatus gedurende de geldigheidsduur van dit besluit te behouden.

(14) Voor de informatie-uitwisseling tussen de ESMA en de Bank of England moeten uitvoerige en doeltreffende samenwerkingsovereenkomsten worden gesloten in overeenstemming met artikel 25, lid 7, van Verordening (EU) nr. 648/2012. Die samenwerkingsovereenkomsten garanderen ook dat alle relevante informatie proactief wordt gedeeld met de in artikel 25, lid 3, van Verordening (EU) nr. 648/2012 bedoelde autoriteiten, waaronder de Europese Centrale Bank en de overige leden van het Europees Stelsel van centrale banken, teneinde die autoriteiten te raadplegen over de erkende status van CTP’s uit het VK of wanneer die autoriteiten die informatie nodig hebben om hun toezichtstaken uit te voeren.

(15) De samenwerkingsovereenkomsten die overeenkomstig artikel 25, lid 7, van Verordening (EU) nr. 648/2012 worden gesloten, moeten ervoor zorgen dat de ESMA steeds onmiddellijk toegang heeft tot alle informatie, met in begrip van doch niet beperkt tot informatie aan de hand waarvan materiële risico’s die CTP’s uit het VK — direct of indirect — voor de Unie of haar lidstaten inhouden, kunnen worden beoordeeld. In de samenwerkingsovereenkomsten moet dus worden voorzien in mechanismen en procedures voor de snelle uitwisseling van informatie over de clearingactiviteiten van CTP’s uit het VK ten aanzien van in Unievaluta luidende financiële instrumenten, handelsplatforms, clearingdeelnemers en dochterondernemingen van in de Unie gevestigde kredietinstellingen en beleggingsondernemingen; interoperabiliteitsregelingen met andere CTP’s; eigen middelen; samenstelling en kalibratie van wanbetalingsfondsen, margins, liquide middelen en onderpandportefeuilles, inclusief kalibraties van reductiefactoren en stresstests. In deze overeenkomsten moet ook worden voorzien in de mechanismen en procedures voor snelle kennisgeving aan de ESMA van wijzigingen die van invloed zijn op de CTP’s uit het VK of op het voor CTP’s uit het VK geldende juridische en toezichtskader van het Verenigd Koninkrijk, en voor de snelle kennisgeving aan de ESMA van ontwikkelingen met betrekking tot CTP’s uit het VK die op het monetaire beleid in de Unie van invloed kunnen zijn. De Bank of England moet ook nauw met Unieautoriteiten samenwerken overeenkomstig artikel 25, lid 7. Met name is het van belang dat er doeltreffende samenwerkingsovereenkomsten tussen de ESMA en de bevoegde autoriteiten van het Verenigd Koninkrijk zijn met betrekking tot de coördinatie van hun toezichtsactiviteiten, met inbegrip van met name procedures voor noodsituaties met betrekking tot de erkende CTP’s uit het VK die negatief uitwerken of kunnen uitwerken op de marktliquiditeit of de stabiliteit van het financiële bestel van de Unie.

(16) Van de autoriteiten van het Verenigd Koninkrijk wordt verwacht dat zij de Unie in kennis stellen van alle wijzigingen in het regelgevings- of toezichtskader van het Verenigd Koninkrijk die op het verrichten van clearingdiensten in het Verenigd Koninkrijk van invloed kunnen zijn. De Commissie zal in samenwerking met de ESMA alle in het juridische en toezichtskader aangebrachte wijzigingen die van invloed zijn op de verrichting van clearingdiensten in het Verenigd Koninkrijk monitoren, evenals de marktontwikkelingen en de effectiviteit van de samenwerking tussen toezichthouders, met inbegrip van snelle uitwisseling van informatie tussen de ESMA en de Bank of England. De Commissie kan te allen tijde overgaan tot een herziening wanneer de betrokken ontwikkelingen haar ertoe nopen de bij dit besluit toegekende gelijkwaardigheid opnieuw te beoordelen, onder meer wanneer de autoriteiten van het Verenigd Koninkrijk niet daadwerkelijk samenwerken, geen doeltreffende beoordeling mogelijk maken van het risico dat CTP’s uit het VK voor de Unie of haar lidstaten inhouden, of de door CTP’s uit het VK of de Bank of England genomen maatregelen buitensporige en oneerlijke concurrentie bevorderen.

(17) Om clearingleden uit de Unie de tijd te geven hun blootstelling aan marktinfrastructuren in het Verenigd Koninkrijk en CTP’s uit het VK te verminderen en CTP’s uit de Unie de tijd te geven die nodig is om hun capaciteit voor het clearen van de betrokken transacties verder te ontwikkelen, mede gelet op de mogelijke gevolgen van ontwikkelingen inzake regelgeving, toezicht of markten op de financiële stabiliteit van de Unie en haar lidstaten en op het voeren en de transmissie van het monetaire beleid, moet dit besluit een beperkte looptijd hebben.

(18) Met dit besluit krijgt de ESMA de tijd om een uitgebreide doorlichting te maken van de systeemrelevantie van CTP’s uit het VK en hun clearingdiensten of ‐activiteiten voor de Unie en om passende maatregelen te treffen om risico’s voor de financiële stabiliteit te verhelpen, in overeenstemming met artikel 25 van Verordening (EU) nr. 648/2012, met inbegrip van een aanbeveling aan de Commissie om een CTP uit het VK niet te erkennen of de erkenning ervan in te trekken.

(19) Om voldoende tijd te geven aan de ESMA om de systeemrelevantie van CTP’s uit het VK door te lichten, aan de CTP’s uit de Unie om hun capaciteit uit te bouwen om de betrokken transacties te clearen en aan clearingleden uit de Unie om hun blootstelling aan marktinfrastructuren in het Verenigd Koninkrijk te verminderen, dient dit besluit 18 maanden na de toepassing ervan af te lopen.

(20) Dit besluit moet met spoed in werking te treden om clearingleden en handelsplatforms die in de Unie zijn gevestigd, rechtszekerheid te bieden ruim vóór het aflopen van de overgangsperiode overeenkomstig het terugtrekkingsakkoord. Deze verordening moet daarom van toepassing zijn vanaf de dag na die waarop het recht van de Unie ophoudt van toepassing te zijn op en in het Verenigd Koninkrijk.

(21) De in dit besluit vervatte maatregelen zijn in overeenstemming met het advies van het Europees Comité voor het effectenbedrijf,

HEEFT HET VOLGENDE BESLUIT VASTGESTELD:

Artikel 1 Voor de toepassing van artikel 25 van Verordening (EU) nr. 648/2012 wordt het juridische en toezichtskader van het Verenigd Koninkrijk van Groot-Brittannië en Noord-Ierland dat van toepassing is op centrale tegenpartijen die reeds in het Verenigd Koninkrijk van Groot-Brittannië en Noord-Ierland zijn gevestigd en een vergunning hebben, als gelijkwaardig aan de in Verordening (EU) nr. 648/2012 vervatte vereisten beschouwd.

Artikel 2 Dit besluit treedt in werking op de dag na die van de bekendmaking ervan in het Publicatieblad van de Europese Unie. Het is van toepassing met ingang van 1 januari 2021. Het loopt af op 30 juni 2022.

Gedaan te Brussel, 21 september 2020. Voor de Commissie De voorzitter Ursula VON DER LEYEN

(1) PB L 201 van 27.7.2012, blz. 1.

(2) Akkoord inzake de terugtrekking van het Verenigd Koninkrijk van Groot-Brittannië en Noord-Ierland uit de Europese Unie en de Europese Gemeenschap voor Atoomenergie (PB C 384I van 12.11.2019, blz. 1).

(3) Politieke verklaring waarin het kader wordt geschetst voor de toekomstige betrekkingen tussen de Europese Unie en het Verenigd Koninkrijk (PB C 384 I van 12.11.2019, blz. 178).

(4) COM(2020) 324 final.

(5) Mededeling van de Commissie aan het Europees Parlement, de Raad en de Europese Centrale Bank “Een antwoord bieden op uitdagingen voor kritieke financiëlemarktinfrastructuren en de kapitaalmarktenunie verder ontwikkelen” (COM(2017) 225 final van 4 mei 2017); mededeling van de Commissie aan het Europees Parlement, de Europese Raad, de Raad, de Europese Centrale Bank, het Europees Economisch en Sociaal Comité, het Comité van de Regio’s en de Europese Investeringsbank “Voorbereidingen treffen voor de terugtrekking van het Verenigd Koninkrijk uit de Europese Unie op 30 maart 2019” (COM(2018) 556 final van 19 juli 2018), en mededeling van de Commissie aan het Europees Parlement, de Europese Raad, de Raad, de Europese Centrale Bank, het Europees Economisch en Sociaal Comité, het Comité van de Regio’s en de Europese Investeringsbank “Voorbereidingen voor de terugtrekking van het Verenigd Koninkrijk uit de Europese Unie op 30 maart 2019: een noodplan” (COM(2018) 880 final van 13 november 2018).

(6) Na het einde van de overgangsperiode vormen diverse onderdelen van de wetgeving van het Verenigd Koninkrijk het juridische en toezichtskader voor clearingdiensten in het Verenigd Koninkrijk. Daarbij gaat het onder meer om de European Union (Withdrawal) Act 2018, de Over the Counter Derivatives, Central Counterparties and Trade Repositories (Amendment, etc., and Transitional Provision) (EU Exit) Regulations 2020, de Financial Services (Consequential Amendments) Regulations 2020 en de Financial Services Contracts (Transitional and Saving Provision) (EU Exit) Regulations 2019.

(7) Deel 5 van de Financial Services and Markets Act 2000 (Over the Counter Derivatives, Central Counterparties and Trade Repositories) Regulations 2013.