Beschikking van de Commissie

van 13 mei 2003

betreffende de staatssteun die België voornemens is te verlenen aan Opel Belgium NV

(kennisgeving geschied onder nummer C(2003) 1486)

(Slechts de teksten in de Nederlandse en de Franse taal zijn authentiek)

(Voor de EER relevante tekst)

(2003/592/EG)

DE COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN,

Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap, en met name op artikel 88, lid 2, eerste alinea,

Gelet op de Overeenkomst betreffende de Europese Economische Ruimte, en met name op artikel 62, lid 1, onder a),

Na de belanghebbenden overeenkomstig de genoemde artikelen te hebben aangemaand hun opmerkingen te maken(1),

Overwegende hetgeen volgt:

PROCEDURE

(1) De voorgenomen steun werd bij brief van 2 juli 2002 bij de Commissie aangemeld. De Commissie verzocht op 20 augustus 2002 om aanvullende inlichtingen. België antwoordde op 23 september 2002.

(2) De Commissie besloot op 27 november 2002 om de procedure van artikel 88, lid 2, van het Verdrag in te leiden, omdat zij twijfels had over de verenigbaarheid van de steun met de gemeenschappelijke markt. België maakte zijn opmerkingen over de inleiding van de procedure bij brief van 28 januari 2003 kenbaar.

(3) Het besluit van de Commissie om de procedure in te leiden werd in het Publicatieblad van de Europese Unie(2) bekendgemaakt, waarbij de belanghebbenden werden verzocht hun opmerkingen over de betrokken steun te maken. Er werden evenwel geen opmerkingen terzake ontvangen.

GEDETAILLEERDE BESCHRIJVING VAN DE STEUN

(4) Begunstigde van de steun is Opel Belgium NV, gevestigd in Antwerpen en eigendom van General Motors Corporation. Opel Antwerp heeft 5914 werknemers in dienst en assembleert het model Opel Astra. In het kader van een groot herstructureringsproject van General Motors Europe ("Olympia plan") is General Motors voornemens circa 320 miljoen EUR in de fabriek in Antwerpen te investeren om de bestaande perserij uit te breiden en de fabriek van nieuwe uitrusting te voorzien met het oog op de vervanging van Astra en de invoering van een nieuw model. Volgens België is in verband met deze investeringen een uitgebreide omscholing van het personeel noodzakelijk.

(5) De Belgische autoriteiten zijn voornemens opleidingssteun van 16,93 miljoen EUR (netto actuele waarde 15,26 miljoen EUR) te verlenen gedurende een periode van drie jaar, van 2003 tot en met 2005. De voorgenomen steun zal als "ad hoc"-steun van de Vlaamse Gemeenschap worden verleend. De totale subsidiabele kosten van het opleidingsproject bedragen 46,6 miljoen EUR. Volgens de aanmelding omvat het programma specifieke opleidingselementen voor een bedrag van 25,54 miljoen EUR en algemene opleidingsmaatregelen ten bedrage van 21,06 miljoen EUR.

REDENEN VOOR HET INLEIDEN VAN DE PROCEDURE

(6) In haar besluit van 27 november 2002 om de procedure in te leiden, sprak de Commissie haar twijfels uit over de wijze waarop de Belgische autoriteiten de definitie van algemene versus specifieke opleiding interpreteren. Er kon niet worden uitgesloten dat in het project een al te ruime definitie van algemene opleiding werd gehanteerd.

(7) De twijfels van de Commissie ten aanzien van de kwalificatie van specifieke opleidingsmaatregelen als algemene opleiding betroffen met name de opleidingscursussen "Theoretische concepten rond de werking van een pers" en "Voorbereiding en invoering nieuw model". Beide cursussen leken onderricht te kunnen inhouden dat direct en hoofdzakelijk op de functie van de werknemer in de specifieke autofabriek gericht is, en er was twijfel over de vraag in hoeverre de verworven vaardigheden naar andere ondernemingen of werkterreinen konden worden overgedragen.

OPMERKINGEN VAN BELGIË

(8) In zijn opmerkingen van 28 januari 2003 naar aanleiding van de inleiding van de procedure deelde België mee dat de twee opleidingscursussen waarover de Commissie twijfels had, inderdaad als specifieke opleidingsmaatregelen moesten worden aangemerkt, en wijzigde het zijn aangemelde steunvoornemen dienovereenkomstig.

(9) Op basis hiervan verstrekte België een herzien gedetailleerd overzicht van de subsidieerbare opleidingskosten en de voorgenomen steun. Volgens deze gegevens bedragen de kosten voor algemene opleiding 11964710 EUR en betreffen zij:

- theoretische opleiding nieuwe uitrusting: 2776438 EUR,

- algemeen vormingsaanbod: 3000000 EUR,

- training in de Lean productieprincipes: 4955847 EUR,

- algemene coördinatie: 1232425 EUR.

(10) De kosten voor specifieke training belopen 34661609 EUR en hebben betrekking op activiteiten op het gebied van:

- opleiding pers: 5107000 EUR,

- praktijkopleiding nieuwe uitrusting: 5022384 EUR,

- voorbereiding en invoering nieuw model: 18520158 EUR,

- toepassen van Lean principles in de praktijk: 5991067 EUR,

- afschrijvingen: 21000 EUR.

(11) België wijzigde zijn aangemelde steunvoornemen en deelde de Commissie mee dat het voornemens is steun ten bedrage van 5,98 miljoen EUR te verlenen voor algemene opleiding (50 % van de in aanmerking komende kosten) en 8,66 miljoen EUR voor specifieke opleiding (25 % van de in aanmerking komende kosten).

BEOORDELING VAN DE STEUN

(12) Volgens artikel 87, lid 1, van het Verdrag zijn steunmaatregelen van de staten of in welke vorm ook met staatsmiddelen bekostigd, die de mededinging door begunstiging van bepaalde ondernemingen of bepaalde producties vervalsen of dreigen te vervalsen, onverenigbaar met de gemeenschappelijke markt, voorzover deze steun het handelsverkeer tussen de lidstaten ongunstig beïnvloedt. Volgens de vaste rechtsspraak van het Hof van Justitie van de Europese Gemeenschappen is voldaan aan het criterium van de ongunstige beïnvloeding van het handelsverkeer zodra de begunstigde een economische activiteit uitoefent waarin sprake is van handelsverkeer tussen lidstaten.

(13) De Commissie merkt op dat de aangemelde opleidingssteun wordt verleend via staatsmiddelen aan een individuele onderneming die daardoor begunstigd wordt omdat aldus de kosten worden beperkt die zij normaliter zou moeten dragen indien zij haar werknemers nieuwe vaardigheden zou willen aanleren door middel van de uitvoering van het aangemelde opleidingsprogramma. Bovendien is de begunstigde van de steun, Opel Belgium NV, een onderneming die auto's ontwerpt, fabriceert en verkoopt, hetgeen een economische activiteit is waarin handelsverkeer bestaat tussen lidstaten. Derhalve valt de betrokken opleidingssteun in het toepassingsgebied van artikel 87, lid 1, van het Verdrag.

(14) Verordening (EG) nr. 68/2001 van de Commissie van 12 januari 2001 betreffende de toepassing van de artikelen 87 en 88 van het EG-Verdrag op opleidingssteun(3) (hierna: "de verordening" genoemd) geldt voor opleidingssteun in alle sectoren en bepaalt dat steunmaatregelen die aan alle voorwaarden van de verordening voldoen als verenigbaar met de gemeenschappelijke markt worden geacht en niet zijn onderworpen aan de aanmeldingsverplichting van artikel 88, lid 3, van het Verdrag, mits zij een uitdrukkelijke verwijzing naar deze verordening bevatten.

(15) Volgens artikel 5 van de verordening blijft de aanmeldingsverplichting bestaan wanneer het bedrag dat voor één enkel opleidingsproject aan één onderneming wordt verleend meer dan 1 miljoen EUR bedraagt. De Commissie wijst erop dat de voorgenomen steun in dit geval circa 16,93 miljoen EUR bedraagt, dat deze steun aan één enkele onderneming wordt verleend en dat het opleidingsproject één enkel project is. De Commissie merkt op dat de aanmelding betrekking heeft op een individuele steunmaatregel die niet krachtens een goedgekeurde regeling wordt verleend. Zij is daarom van mening dat de aanmeldingsverplichting van toepassing is; de aanmelding zal, overeenkomstig overweging 4 van de verordening, door de Commissie met name aan de in deze verordening vervatte criteria worden getoetst.

(16) Overeenkomstig artikel 3, lid 1, van de verordening zijn individuele steunmaatregelen die aan alle voorwaarden van de verordening voldoen, verenigbaar met de gemeenschappelijke markt in de zin van artikel 87, lid 3, onder c), van het Verdrag.

(17) De Commissie wijst erop dat het onderscheid tussen specifieke en algemene opleidingsacties is vervat in artikel 4 van de verordening. Overeenkomstig artikel 2 van de verordening wordt onder specifieke opleiding verstaan onderricht dat direct en hoofdzakelijk op de huidige of toekomstige functie van de werknemer in de begunstigde onderneming gericht is en door middel waarvan bekwaamheden worden verkregen die niet of slechts in beperkte mate naar andere ondernemingen of andere werkgebieden overdraagbaar zijn.

(18) Een algemene opleiding wordt in artikel 2 van de verordening gedefinieerd als een opleiding die bestaat in onderricht dat niet uitsluitend of hoofdzakelijk op de huidige of toekomstige functie van de werknemer in de begunstigde onderneming gericht is, maar door middel waarvan bekwaamheden worden verkregen die in ruime mate naar andere ondernemingen of werkgebieden overdraagbaar zijn, zodat de inzetbaarheid van de werknemer wordt verbeterd. De opleiding houdt verband met de algemene activiteiten van de onderneming en verschaft bekwaamheden die in ruime mate naar andere ondernemingen of werkgebieden overdraagbaar zijn. Een opleiding is "algemeen" wanneer zij bijvoorbeeld door verschillende onafhankelijke ondernemingen gezamenlijk wordt georganiseerd of ten goede kan komen aan werknemers van verschillende ondernemingen, dan wel wanneer zij wordt erkend, gecertificeerd of gehomologeerd door een overheidsorgaan of -lichaam of door een ander lichaam of orgaan waaraan een lidstaat of de Gemeenschap de bevoegdheid daartoe heeft toegekend.

(19) De in aanmerking komende kosten van een steunvoornemen op het gebied van opleiding worden in artikel 4, lid 7, van de verordening opgesomd. Wat de personeelskosten van de deelnemers aan de opleiding betreft, heeft België bevestigd dat slechts de uren gedurende welke de cursisten daadwerkelijk aan de opleiding deelnemen, in aanmerking zijn genomen. Overeenkomstig artikel 4, lid 7, onder f), van de verordening is slechts rekening gehouden met de personeelskosten van degenen die de opleiding volgen, ten belope van ten hoogste het totaal van de overige, in punten a) tot en met e), bedoelde in aanmerking komende kosten. Op basis van de door België verstrekte informatie merkt de Commissie op dat de totale in aanmerking komende kosten van het opleidingsprogramma 46,6 miljoen EUR bedragen.

(20) Overeenkomstig artikel 4, leden 2 en 3, is opleidingssteun verenigbaar met de gemeenschappelijke markt indien de daarin vastgestelde steunintensiteiten ten aanzien van de in aanmerking komende kosten in acht worden genomen. Overeenkomstig de verordening bedragen de steunintensiteiten die kunnen worden toegestaan voor het project in kwestie, dat door een grote onderneming wordt uitgevoerd, maximaal 25 % voor specifieke opleiding en ten hoogste 50 % voor algemene opleiding.

(21) In haar besluit van 27 november 2002 om de procedure in te leiden uitte de Commissie haar twijfels over de wijze waarop de Belgische autoriteiten de definitie van algemene opleiding versus specifieke opleiding hebben geïnterpreteerd, met name wat de opleidingscursussen "theoretische concepten rond de werking van een pers" en "voorbereiding en invoering van een nieuw model" betreft. Deze beide cursussen, die als algemene opleiding worden aangemerkt, lijken veeleer als specifieke opleidingsmaatregelen te moeten worden gekenschetst omdat zij betrekking lijken te hebben op onderricht dat direct en hoofdzakelijk op de huidige of toekomstige functie van de werknemer in de specifieke autofabriek gericht is, en omdat moet worden betwijfeld in hoeverre de verworven bekwaamheden naar andere ondernemingen of werkgebieden overdraagbaar zijn.

(22) In zijn opmerkingen naar aanleiding van de inleiding van de procedure van 28 januari 2003 gaf België toe dat de twee opleidingscursussen waarover de Commissie twijfels had geuit, inderdaad als specifieke opleidingsmaatregelen dienden te worden aangemerkt. België verstrekte een herzien gedetailleerd overzicht van de in aanmerking komende opleidingskosten en de voorgenomen steun. Op basis hiervan stelt de Commissie vast dat de kosten voor algemene opleiding 11964710 EUR bedragen en de kosten voor specifieke opleiding 34661609 EUR.

(23) De toepasselijke maximale steunintensiteit voor specifieke opleiding bedraagt 25 % van de in aanmerking komende kosten en de toepasselijke maximale steunintensiteit voor algemene opleiding bedraagt 50 % van de in aanmerking komende kosten. De toegestane steun bedraagt derhalve 5982355 EUR voor algemene opleiding en 8665402 EUR voor specifieke opleiding.

(24) De totale toegestane steun voor het project bedraagt 14647757 EUR. Dit bedrag omvat een opleidingscheque van het Ministerie van de Vlaamse Gemeenschap van 1500 EUR. De Commissie merkt op dat het resterende bedrag van 14646257 EUR in drie gelijke jaarlijkse termijnen zal worden uitgekeerd in de periode 2003 tot en met 2005.

CONCLUSIE

(25) Gelet op het bovenstaande voldoet de opleidingssteun van 14647757 EUR in nominale waarde, bestaande uit een opleidingscheque van 1500 EUR alsmede een bedrag van 14646257 EUR, dat in drie gelijke jaarlijkse termijnen gedurende de periode 2003 tot en met 2005 zal worden uitgekeerd, aan de criteria om als verenigbaar met de gemeenschappelijke markt te worden beschouwd op grond van artikel 87, lid 3, onder c), van het Verdrag,

HEEFT DE VOLGENDE BESCHIKKING GEGEVEN:

Artikel 1

De staatssteun voor opleidingen die België voornemens is aan Opel Belgium NV te verlenen ten bedrag van 14647757 EUR in nominale waarde, bestaande uit een opleidingscheque van 1500 EUR alsmede een bedrag van 14646257 EUR dat in drie gelijke jaarlijkse termijnen zal worden uitgekeerd in de periode 2003 tot en met 2005, is verenigbaar met de gemeenschappelijke markt overeenkomstig artikel 87 van het Verdrag.

Artikel 2

Deze beschikking is gericht tot het Koninkrijk België.

Gedaan te Brussel, 13 mei 2003.

Voor de Commissie

Mario Monti

Lid van de Commissie

(1) PB C 2 van 7.1.2003, blz. 7.

(2) Zie voetnoot 1.

(3) PB L 10 van 13.1.2001, blz. 20.