Beschikking van de Commissie

van 11 december 2002

betreffende de maatregelen die door Spanje ten gunste van de agrarische sector ten uitvoer zijn gelegd naar aanleiding van de stijging van de brandstofprijzen

(Kennisgeving geschied onder nummer C(2002) 4378)

(Slechts de tekst in de Spaanse taal is authentiek)

(2003/293/EG)

DE COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN,

Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap, inzonderheid op artikel 88, lid 2, eerste alinea,

Na de belanghebbenden overeenkomstig het genoemde artikel(1) te hebben aangemaand hun opmerkingen te maken, en gezien deze opmerkingen,

Overwegende hetgeen volgt:

I. PROCEDURE

(1) Bij schrijven van 29 september 2000 heeft de Spaanse overheid de Commissie overeenkomstig artikel 88, lid 3, van het Verdrag in kennis gesteld van de naar aanleiding van de stijging van de brandstofprijzen ten gunste van de landbouw genomen steunmaatregelen, die worden uiteengezet in haar besluit tot inleiding van de procedure.

(2) Bij fax van 20 november 2000 heeft de Commissie de Spaanse overheid om aanvullende inlichtingen verzocht. Deze inlichtingen werden de Commissie verstrekt bij brieven van 9 januari 2001 en 13 maart 2001.

(3) Een groot deel van de in de kennisgeving vermelde steunmaatregelen was reeds vastgesteld, waardoor ze zijn overgebracht naar het register van niet-aangemelde steunmaatregelen (steunmaatregel NN 19/2001). De aangemelde maatregelen die nog niet zijn vastgesteld, zijn opgenomen in het register van aangemelde steunmaatregelen (N 681/A/2000).

(4) Bij brief van 11 april 2001, als gewijzigd op 25 april 2001, heeft de Commissie Spanje in kennis gesteld van haar besluit de procedure van artikel 88, lid 2, van het EG-Verdrag in te leiden ten aanzien van een aantal steunmaatregelen, en van haar oordeel dat een aantal andere maatregelen niet voldeed aan de vereisten om binnen de werkingssfeer van artikel 87 van het Verdrag te vallen.

(5) Het besluit van de Commissie tot inleiding van de procedure is in het Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen(2) bekendgemaakt. De Commissie heeft de belanghebbenden uitgenodigd hun opmerkingen over de betrokken steunmaatregelen te maken.

(6) Bij brief van 6 juni 2001 en 20 december 2001 heeft Spanje een reeks opmerkingen verzonden.

(7) De Commissie heeft van de belanghebbenden opmerkingen terzake ontvangen. De Commissie heeft deze voor een reactie aan Spanje doorgezonden en heeft bij brieven van 1 en 30 oktober 2001 diens opmerkingen ontvangen.

II. GEDETAILLEERDE BESCHRIJVING VAN DE STEUNMAATREGEL

(8) Aanduiding, regeling: maatregelen ten gunste van de agrarische sector naar aanleiding van de stijging van de brandstofprijzen.

(9) Begroting: is niet precies bepaald.

(10) Duur: varieert afhankelijk van de steunmaatregelen.

(11) Begunstigden: de eigenaren van landbouw- en veeteeltbedrijven en landbouwcoöperaties.

(12) Doel van de steunmaatregelen: compensatie van de agrarische sector naar aanleiding van de stijging van de brandstofprijzen.

(13) Mogelijke nadelige gevolgen van de steunmaatregelen: concurrentievervalsing, omdat bepaalde landbouw- en veeteeltproducties worden bevoordeeld, en overtreding van de bepalingen van de desbetreffende gemeenschappelijke ordeningen van de markten.

(14) Omvang van de steunmaatregel, subsidiabele kosten, accumulatie: varieert afhankelijk van de maatregelen.

(15) Beschrijving van de redenen die tot de inleiding van de procedure hebben geleid: wijziging van wet 37/1992 betreffende de belasting op de toegevoegde waarde(3).

(16) Deze maatregel is vastgesteld bij wetsbesluit 10/2000 van 6 oktober 2000 betreffende dringende steunmaatregelen voor de landbouw-, visserij- en vervoersector(4). Hij bestaat in een verhoging van het percentage van de vergoeding die geldt voor passieve belastingplichtigen die zijn onderworpen aan het bijzondere stelsel van de belasting over de toegevoegde waarde (hierna "BTW" te noemen), voor de landbouw, veeteelt en visserij, teneinde de verhoging van de meer betaalde BTW te compenseren.

(17) Deze maatregel valt binnen de werkingssfeer van de Zesde Richtlijn 77/388/EEG van de Raad van 17 mei 1977 betreffende de harmonisatie van de wetgevingen der lidstaten inzake omzetbelasting(5) (hierna "zesde richtlijn" te noemen), laatstelijk gewijzigd bij Richtlijn 2002/92/EG(6), inzonderheid van artikel 25.

(18) Op grond van de analyse van de ontwikkeling van de macro-economische gegevens van de sector betreffende de eigenaren van landbouwbedrijven die de afgelopen drie jaar aan dit stelsel onderworpen waren, is men tot de conclusie gekomen dat het nodig was om de vergoeding te verhogen met maximaal 2,5 procentpunt van de omzet om de verhoging van de belastingdruk van de BTW die geheven wordt op goederen en diensten, te compenseren. Overeenkomstig het bepaalde in artikel 25, lid 3, van de zesde richtlijn werd besloten om gedifferentieerde verhogingen vast te stellen voor de subsectoren landbouw, veeteelt en visserij. Voor de subsector landbouw bedroeg de verhoging 3 punten, en voor de veeteelt en visserij 2 punten, waardoor het percentage in het eerste geval 8 % en in het tweede 7 % bedroeg.

(19) Deze maatregel is vastgesteld om het noodzakelijke evenwicht te herstellen tussen de afgedragen BTW en de BTW die wordt doorberekend aan de belastingplichtigen in het bijzondere BTW-stelsel voor de landbouw, veeteelt en visserij, en vormt volgens de Spaanse overheid geen staatssteun.

(20) Bij de inleiding van de procedure is de Commissie van oordeel dat:

(21) Artikel 25 van de zesde richtlijn bepaalt dat de lidstaten bevoegd zijn om voor landbouwproducenten een forfaitaire regeling te treffen, waardoor de belastingdruk van de afgedragen BTW voor goederen en diensten wordt gecompenseerd voor forfaitair belaste landbouwers. De lidstaten stellen, voorzover noodzakelijk, forfaitaire percentages van de vergoeding vast en stellen de Commissie daarvan in kennis voordat die percentages worden toegepast. Die percentages worden uitsluitend op grond van de macro-economische gegevens van landbouwers die de afgelopen drie jaar onder het forfaitaire stelsel vielen, vastgesteld. De percentages mogen niet tot gevolg hebben dat alle forfaitair belaste landbouwers vergoedingen ontvangen die hoger zijn dan de voordruk aan belasting over de toegevoegde waarde. De lidstaten kunnen genoemde percentages verlagen tot nul en de percentages op een half punt naar boven of beneden afronden. De lidstaten zijn bevoegd om gedifferentieerde forfaitaire percentages van de vergoeding vast te stellen voor bosbouwbedrijven en voor de verschillende subsectoren van de landbouw en de visserij.

(22) Op basis van de beschikbare informatie is de Commissie van oordeel dat de Spaanse overheid de Commissie niet op de hoogte had gesteld van de verhoging van de globale vergoedingspercentages voordat deze toegepast werden, waardoor niet aan genoemd artikel 25 wordt voldaan. Derhalve heeft de Commissie niet kunnen beoordelen of de wijziging die is aangebracht in wet 37/1992, voldeed aan het bepaalde in artikel 25 van de zesde richtlijn en of de verhoging niet tot gevolg had dat alle forfaitair belaste landbouwers vergoedingen ontvingen die hoger waren dan de voordruk aan belasting over de toegevoegde waarde, in welk geval het een selectieve belastingmaatregel zou betreffen met gevolgen voor de inkomsten van de staat.

Steunmaatregelen voor de landbouwcoöperaties

(23) De maatregel is vastgesteld in wetsbesluit 10/2000, waarbij wijzigingen in wet 27/1999 van 16 juli betreffende de coöperaties(7) en in wet 20/1990 van 19 december betreffende het belastingstelsel van de coöperaties(8) worden aangebracht. Bij leveranties van gasolie B (landbouwdiesel) aan niet-aangesloten derden vervalt de maximumgrens van 50 % van hun omzetcijfer dat de landbouwcoöperaties in acht moeten nemen bij de uitvoering van transacties met niet-aangesloten derden, om hun toegekende belastingvoorrecht niet te verliezen, zoals vastgesteld in wet 20/1990. Bovendien wordt wet 34/1998 van 7 oktober betreffende koolwaterstoffen(9) gewijzigd, doordat voor de distributie door de landbouwcoöperaties van gasolie B aan niet-aangesloten leden de eis dat zij een eenheid met een eigen rechtspersoonlijkheid dienen te vormen waarop het algemene belastingstelsel van toepassing is, wordt geschrapt.

(24) Bij de inleiding van de procedure heeft de Commissie het volgende overwogen:

(25) De goedkeuring van wetsbesluit 10/2000 betekende de toekenning van belastingvoordelen aan landbouwcoöperaties, voordelen die de coöperaties vóór de goedkeuring van die wet niet genoten.

(26) Ten eerste, het schrappen van de eis dat zij een eenheid met een eigen rechtspersoonlijkheid dienen te vormen waarop het algemene belastingstelsel van toepassing is (dat wil zeggen, een zwaarder belastingstelsel) voor de distributie van gasolie B aan niet-aangesloten leden, waardoor de coöperaties minder belasting betalen voor de leveranties van gasolie B aan niet-leden dan voorheen. Dat wil zeggen, vóór de wijziging van wet 27/1999 dienden de landbouwcoöperaties, om gasolie B aan niet-leden te kunnen leveren, een eenheid met een eigen rechtspersoonlijkheid te vormen. Na wijziging van de wet zijn ze niet langer verplicht om een dergelijke eenheid te vormen en vallen die leveranties onder een gunstige belastingregeling.

(27) Ten tweede, het schrappen van de maximumgrens van 50 % die landbouwcoöperaties nu wordt opgelegd bij leveranties van gasolie B aan niet-aangesloten leden, zonder hun belastingvoorrecht als coöperatie te verliezen. Dat wil zeggen, voordat wet 27/1999 gewijzigd werd, mochten de leveranties aan niet-aangesloten leden door landbouwcoöperaties niet hoger zijn dan 50 % van hun omzetcijfer, indien zij hun belastingvoorrecht niet wilden verliezen. Na de wijziging van de wet mag deze grens worden overschreden zonder dat ze hun belastingvoorrecht verliezen.

(28) Het zou gaan om een specifieke maatregel die uitsluitend voor landbouwcoöperaties geldt en die een belastingvoordeel met zich meebrengt dat bestaat in het afdragen van minder belasting dan de normale belasting die zij afdroegen vóór de wijziging van wet 27/1991. Dit voordeel werd toegekend naar aanleiding van de stijging van de brandstofprijzen.

(29) Volgens de beschikbare informatie is de Commissie van oordeel dat deze maatregelen aan de begunstigden ervan, namelijk de landbouwcoöperaties, een voordeel verlenen dat leidt tot een vermindering van hun normale begrotingsuitgaven. Een verlies aan belastinginkomsten komt neer op een verbruik van staatsmiddelen in de vorm van belastinguitgaven (punt 9 van de Mededeling van de Commissie betreffende de toepassing van normen voor staatssteun op maatregelen met betrekking tot de directe fiscaliteit van bedrijven)(10). Daarom dient deze maatregel beschouwd te worden als een selectieve belastingmaatregel die gevolgen heeft voor de inkomsten van de staat.

Leningen aan de eigenaren van landbouwbedrijven

(30) Deze maatregel is vastgesteld bij een resolutie van 15 november 2000(11) van het ministerie van Landbouw waarbij een besluit van de Raad van Ministers van 10 november 2000 wordt bekendgemaakt. Met het doel leningen met rentesubsidie te verstrekken aan eigenaren van landbouwbedrijven voor een maximumbedrag van 35000 miljoen ESP door het ministerie van Landbouw, worden de kredietafdelingen van landbouwcoöperaties geïnstrueerd om verdragen met het ministerie van Landbouw en het Instituto de Crédito Oficial (Officiële Kredietinstelling, ICO) te ondertekenen, met tussenkomst van financiële instellingen, om zo leningen beschikbaar te kunnen stellen aan eigenaren van landbouwbedrijven.

(31) De voorwaarden voor die leningvorm luiden als volgt: de looptijd is vijf jaar met een jaar vrijstelling voor de terugbetaling van de hoofdsom; het rentepercentage is het cessiepercentage van het ICO aan de financiële instellingen, oftewel het ICO-referentiepercentage; de winstmarge van de financiële instellingen bedraagt een procentpunt; de subsidie van het ministerie van Landbouw bedraagt drie procentpunt; het risico van die leningen wordt gedragen door de financiële instellingen en het maximumbedrag van de leningen bedraagt 75000 ESP per hectare, met een maximumbedrag per begunstigde van 4,5 miljoen ESP in het geval van natuurlijke personen en 13,5 miljoen ESP in het geval van groeperingen.

(32) Het ministerie van Landbouw kan tevens de borgstellingen financieren die de Sociedad anónima estatal de caución agrícola (Naamloze staatsvennootschap voor borgstelling aan de landbouw) verstrekt, wanneer die borgstellingen noodzakelijk zijn voor de toekenning van rentesubsidies. Het bedrag van de waarborgsubsidie is bestemd voor de financiering van het beheer voor een bedrag dat niet hoger is dan 1 % van het openstaande saldo van de gegarandeerde lening.

(33) De Spaanse overheid heeft bekendgemaakt dat de maximale steun die een gemiddelde landbouwer gedurende de looptijd van vijf jaar van de leningen ontvangt 1575 ESP per hectare(12) per jaar bedraagt. De gemiddelde prijs van de gasolie bedroeg 54,4 peseta per liter in 1999 en 79,8 peseta per liter in 2000. De stijging in 2000 bedroeg dus 47 %.

(34) Volgens de Spaanse overheid toont de vergelijking van de stijging van de uitgaven met de gemiddelde jaarlijkse steun in de vorm van een rentesubsidie (1575 ESP per hectare gedurende vijf jaar) aan dat de doelstelling van de steunmaatregel niet is om de geleden verliezen van de landbouwer te compenseren, maar om hem te laten profiteren van een lening van de financiële instellingen zodat hij het gebrek aan liquide middelen dat wordt veroorzaakt door de uitzonderlijk hoge stijging van de prijs van gasolie, het hoofd kan bieden. Die stijging, die heeft geleid tot ordeverstoringen, stakingen, schaarste van energieproducten en voedingsmiddelen en problemen met het vrije verkeer van goederen op het grondgebied van de Gemeenschap, zou als uitzonderlijke omstandigheid beschouwd moeten worden in de zin van artikel 87, lid 2, onder b), van het Verdrag.

(35) De Spaanse overheid heeft verklaard dat de kosten van deze maatregel lager zijn dan de verlaging van de bijzondere belastingen en de BTW die door andere lidstaten is toegepast en die door de Commissie is ontraden. Volgens de Spaanse overheid zouden, indien deze steunmaatregel als onverenigbaar zou worden beschouwd met de gemeenschappelijke markt, de Spaanse landbouwers benadeeld worden vergeleken met de landbouwers van andere lidstaten die hebben geprofiteerd van belastingverlagingen.

(36) Bij de inleiding van de procedure heeft de Commissie het volgende overwogen:

(37) De rentesubsidie voor de leningen komt neer op staatssteun aan landbouwers. Bovendien ontvangt een aantal landbouwers steun van de staat in de vorm van een gedeeltelijke financiering van de kosten van het beheer van de borgstellingen van deze gesubsidieerde leningen. Derhalve moeten deze maatregelen als selectieve steunmaatregel worden beschouwd die door de staat wordt verleend.

Belastingmaatregelen op het gebied van de inkomstenbelasting (hierna "IB" te noemen) en van de BTW

(38) Deze maatregelen zijn vastgesteld bij een besluit van 29 november 2000 van het ministerie van Financiën, ter uitvoering in 2001 van het stelsel van de objectieve forfaitaire raming van de inkomstenbelasting en het vereenvoudigde bijzondere stelsel voor de BTW(13).

Voor het jaar 2000, toepassing voor bepaalde veeteeltactiviteiten waarvoor in het kader van de IB een forfaitair stelsel geldt, van een correctiefactor voor het diervoeder dat van derden wordt aangekocht

(39) Een verlaging van 5 % van de module die wordt toegepast om het nettorendement te berekenen voor bepaalde veeteeltactiviteiten die vallen onder het stelsel van de objectieve forfaitaire raming door middel van een verhoging van de correctiefactor voor het diervoeder dat van derden wordt aangekocht.

(40) Bij de inleiding van de procedure heeft de Commissie het volgende overwogen:

(41) Deze wijziging van de correctiefactor levert de begunstigden een voordeel op dat leidt tot een vermindering van hun normale begrotingsuitgaven. Een verlies aan belastinginkomsten komt neer op een verbruik van staatsmiddelen in de vorm van belastinguitgaven. De Spaanse overheid heeft deze maatregel niet gerechtvaardigd op grond van de aard of de economie van het belastingstelsel.

(42) Derhalve is de Commissie op basis van de beschikbare informatie van oordeel dat deze belastingmaatregel, waarvoor de staat verantwoordelijk is en die gevolgen heeft voor de inkomsten van de staat en die een selectief voordeel vormt, niet gerechtvaardigd is op grond van de aard of de economie van het belastingstelsel.

Voor het jaar 2001, een verlaging van het nettorendement in het kader van het forfaitaire stelsel van de IB voor landbouw- en veeteeltactiviteiten

(43) Voor alle landbouw- en veeteeltactiviteiten waarbij het rendement wordt vastgesteld op grond van het forfaitaire stelsel, geldt een verlaging van 35 % op de aankoopprijs van gasolie die noodzakelijk is voor de ontwikkeling van landbouwactiviteiten, hetgeen naar behoren gedocumenteerd dient te zijn door middel van rekeningen.

(44) Bij de inleiding van de procedure heeft de Commissie het volgende overwogen:

(45) De Spaanse overheid heeft geen uitleg gegeven over deze verlaging van het rendement om de invoering ervan te rechtvaardigen als een middel om de fiscaliteit aan te passen aan de ontwikkeling van de werkelijke economische draagkracht en in te spelen op de uitzonderlijke omstandigheden die het gevolg waren van stijging van de brandstofprijzen.

(46) Op basis van de beschikbare informatie is deze maatregel derhalve niet gerechtvaardigd op grond van de aard of de economie van het stelsel, en moet hij beschouwd worden als selectieve steunmaatregel van de staat.

Ook in 2001, een verlaging van het percentage om de driemaandelijkse BTW te bepalen in het kader van het vereenvoudigde stelsel voor bepaalde landbouwactiviteiten

(47) De verlagingen van het percentage voor de vaststelling van de driemaandelijkse BTW in het kader van het vereenvoudigde stelsel voor bepaalde landbouwactiviteiten luiden als volgt: intensieve vleesvarkenshouderij en pluimveehouderij 7 %; intensieve eierproductie en schapenhouderij, geitenhouderij en melkveehouderij 1 %; intensieve rundveehouderij en konijnenfokkerij 14 %; intensieve varkensfokkerij, rundveefokkerij en overige intensieve of extensieve veehouderijen die niet nadrukkelijk vermeld worden in andere paragrafen 19 %; intensieve veehouderij voor mestschapen en -geiten 24 %; diensten voor het fokken, houden en mesten van pluimvee 24 %; en overige bijbehorende werkzaamheden en diensten die worden uitgevoerd door landbouwers of veehouders 28 %.

(48) Bij de inleiding van de procedure heeft de Commissie het volgende overwogen:

(49) Dankzij de verlaging van het percentage dat dient om de driemaandelijkse BTW in het kader van het vereenvoudigde stelsel vast te stellen, neemt de som van de betalingen af, wat voor de begunstigden neerkomt op een voordeel dat leidt tot een vermindering van hun normale begrotingsuitgaven. Een verlies aan belastinginkomsten komt neer op een verbruik van staatsmiddelen in de vorm van belastinguitgaven. Op basis van de beschikbare informatie is deze maatregel derhalve niet gerechtvaardigd op grond van de aard of de economie van het belastingstelsel.

Verlenging voor de jaren 2000 en 2001 van de belastingvoordelen die worden toegepast op de IB bij de overdracht van bepaalde landbouwgronden en -bedrijven

(50) Deze verlenging van de belastingvoordelen voor de overdracht van bepaalde landbouwgronden en -bedrijven, zoals voorzien in de zesde aanvullende beschikking van wet 19/1995 van 4 juli betreffende modernisering van landbouwbedrijven(14), is vastgesteld in de zevende overgangsbepaling van wet 14/2000 van 28 december betreffende fiscale, administratieve en sociale maatregelen(15).

(51) Bij de inleiding van de procedure heeft de Commissie het volgende overwogen:

(52) Deze maatregel leverde de begunstigden een voordeel op dat leidde tot een vermindering van hun normale begrotingsuitgaven. Een verlies aan belastinginkomsten komt neer op een verbruik van staatsmiddelen in de vorm van belastinguitgaven. Derhalve is deze verlenging van de belastingvoordelen selectieve staatssteun. Dit standpunt werd uitsluitend ingenomen voor de perioden 2000 en 2001 en vormde geen voorlopig oordeel van de Commissie over de verenigbaarheid of onverenigbaarheid van de steun die voor die perioden is verleend.

Verhoging van het percentage voor de moeilijk te rechtvaardigen uitgaven in het kader van de IB

(53) Dit is de enige maatregel die nog niet was vastgesteld toen Spanje zijn opmerkingen verzond. Het betreft dus een aangemelde steunmaatregel. Het percentage moeilijk te rechtvaardigen uitgaven werd uitsluitend voor de landbouwsector en alleen voor de boekjaren 2000 en 2001 verhoogd van vijf naar tien in het kader van de IB.

(54) Bij de inleiding van de procedure heeft de Commissie het volgende overwogen:

(55) De Spaanse overheid had geen gegevens verstrekt over deze verhoging van het percentage moeilijk te rechtvaardigen uitgaven, waarvan de landbouwers profiteren in het kader van de objectieve forfaitaire raming. De overheid is geneigd om deze te rechtvaardigen op grond van de aard of de economie van het belastingstelsel en voert aan dat hij is doorgevoerd om de fiscaliteit aan te passen aan de ontwikkeling van de werkelijke economische draagkracht, in verband met de uitzonderlijke omstandigheden die zijn veroorzaakt door de verhoging van de brandstofprijzen.

(56) Derhalve is deze belastingmaatregel, op basis van de beschikbare informatie, niet gerechtvaardigd op grond van de aard of de economie van het belastingstelsel en levert hij de begunstigden een voordeel op dat leidt tot een vermindering van hun normale begrotingsuitgaven. Een verlies aan belastinginkomsten komt neer op een verbruik van staatsmiddelen in de vorm van belastinguitgaven.

Concluderend heeft de Commissie in de inleidingsfase van de procedure overwogen:

(57) Dat volgens de beschikbare gegevens al deze maatregelen beschouwd dienden te worden hetzij als belastingmaatregelen door de staat die gevolgen hebben voor de middelen van de staat, een selectief voordeel met zich meebrengen en niet zijn gerechtvaardigd op grond van de aard of de economie van het belastingstelsel, hetzij als selectieve steunmaatregelen die door de staat zijn verleend.

(58) Dat op grond van de gegevens die door de Spaanse overheid zijn verstrekt, volgens welke tussen 1999 en 2000 de prijs van brandstoffen met 47 % is gestegen, hetgeen tot ordeverstoringen, stakingen en schaarste van energieproducten en voedingsmiddelen leidde, in dit stadium van de procedure niet overwogen kon worden dat het ging om een uitzonderlijke gebeurtenis in de zin van artikel 87, lid 2, onder b), van het Verdrag.

(59) Wat de maatregel betreft die bestaat in de verlenging gedurende de jaren 2000 en 2001 van de belastingvoordelen in het kader van de IB op de overdracht van bepaalde landbouwgronden en -bedrijven, deze zou kunnen worden beschouwd als steun voor investeringen in de sector primaire productie, aangezien het belastingvoordeel verbonden is met de overdracht van landbouwgronden en -bedrijven. Wet 14/2000, die de rechtsgrond vormt voor de toekenning van deze steunmaatregelen, voorzag echter niet in de verplichting dat er aan de voorwaarden moest worden voldaan die worden genoemd in punt 4.1 van de communautaire richtsnoeren voor staatssteun in de landbouwsector(16).

(60) De overige maatregelen vormen, op basis van de beschikbare informatie, staatssteun gericht op verbetering van de financiële situatie van de producenten die op geen enkele wijze bijdragen aan de ontwikkeling van de sector (punt 3.5 van de communautaire richtsnoeren voor staatssteun in de landbouwsector). In de inleidingsfase van de procedure zijn deze maatregelen derhalve beschouwd als steunmaatregelen voor de bedrijfsvoering die onverenigbaar zijn met de gemeenschappelijke markt.

(61) Wat de steun in de vorm van borgstellingen betreft, is niet voorzien in de voorwaarden als bepaald in de Mededeling van de Commissie betreffende de toepassing van de artikelen 87 en 88 van het Verdrag op staatssteun in de vorm van een borgstelling(17), ten aanzien van de verenigbaarheid van staatssteun die in die vorm wordt verleend.

(62) Bovendien moet er rekening mee worden gehouden dat die steun aan landbouwproducten uit bijlage I van het Verdrag bestemd was voor producten die in meerderheid onder een gemeenschappelijke marktordening vielen en dat de lidstaten een beperkte macht hebben om in de werking van die ordeningen in te grijpen, aangezien deze uitsluitend bij de Gemeenschap berust. Die steun diende dus als een doorkruising van de gemeenschappelijke marktorde en derhalve ook van de communautaire regelgeving te worden beschouwd.

(63) Dit in aanmerking nemende, is de Commissie van oordeel dat de bewuste maatregelen, in zoverre het steunmaatregelen betreffen, tot geen enkele van de uitzonderingen behoren als voorzien in artikel 87, leden 2 en 3, van het Verdrag. Zij heeft daarom besloten om de procedure in te leiden die in artikel 88, lid 2, van het Verdrag is vastgesteld.

III. OPMERKINGEN VAN DE BELANGHEBBENDEN

(64) Alle opmerkingen van derden hebben uitsluitend betrekking op de steunmaatregel voor landbouwcoöperaties.

Opmerkingen van de vereniging van houders van benzinepompen

(65) Deze vereniging is van mening dat wetsbesluit 10/2000 leidt tot toekenning van belastingvoordelen aan landbouwcoöperaties.

(66) Ten eerste vormt het schrappen van de eis dat men een eenheid met een eigen rechtspersoonlijkheid moet vormen waarop het algemene belastingstelsel van toepassing is voor de leverantie van gasolie B aan niet-aangesloten leden, een belastingvoordeel is waardoor de coöperaties minder belasting betalen dan voorheen voor de levering van gasolie B aan niet-leden, aangezien die transacties onder een voordelige belastingheffing vallen.

(67) Ten tweede is ook het schrappen van de maximumgrens van 50 % die nu wordt opgelegd aan landbouwcoöperaties voor leveranties van gasolie B aan niet-aangesloten derden, zonder dat zij hun belastingvoorrecht verliezen, een belastingvoordeel.

(68) Wetsbesluit 10/2000 bevordert, volgens deze vereniging, het ontstaan van een parallel netwerk buiten de markt om, ten gunste van de coöperaties, bestaande uit door de overheid "gesteunde" eenheden, die bovendien niet hoeven te voldoen aan de wettelijke vereisten die wel aan hun concurrenten worden gesteld; dit alles met het doel om een verlaging van de prijs te bewerkstelligen die het resultaat is van gewone marktmechanismen. Daarbij worden de houders van verkoopinrichtingen aan de consument (detailhandel) op geen enkele wijze schadeloosgesteld. Een groot aantal van hen zal failliet gaan en van de markt verdwijnen.

Opmerkingen van de vereniging van benzinepomphouders van de autonome regio Madrid, van de Catalaanse federatie van benzinepomphouders en van de Spaanse bond van benzinepomphouders

(69) Deze verenigingen, die praktisch de gehele sector van benzinepomphouders in Spanje vertegenwoordigen, zijn van mening dat wetsbesluit 10/2000 maatregelen bevat gericht op het vrijstellen van landbouwcoöperaties van verschillende fiscale lasten bij de leverantie aan niet-aangesloten derden van gasolie B, door aan die leverantie bijzondere belastingvoorrechten te verbinden bij de verkoop van brandstof aan derden.

(70) De landbouwcoöperaties verkrijgen volgens die verenigingen na inwerkingtreding van wetsbesluit 10/2000, de volgende belastingvoordelen bij de leverantie van gasolie B, wanneer ze brandstof aan derden verkopen:

(71) Met betrekking tot de overdrachtsbelasting en de belasting op gedocumenteerde rechtshandelingen zijn ze vrijgesteld van de betaling van de oprichtingsakte, de akte van kapitaalsuitbreiding, de fusie- en splitsingsakte, de akte voor het aangaan en afbetalen van leningen, met inbegrip van die voor obligatieleningen, de akte voor de verkrijging van goederen en rechten die opgenomen worden in het educatie- en promotiefonds om aan de doeleinden te voldoen, en de akte voor transacties tot verkrijging van goederen en rechten om direct te kunnen voldoen aan de sociale en statutaire doeleinden.

(72) Ten aanzien van de vennootschapsbelasting bedraagt de heffing op die activiteiten 20 %, aangezien wetsbesluit 10/2000 de verkoop van gasolie B aan niet-aangesloten derden beschouwt als financieel resultaat van de coöperatieve activiteiten; bovendien beschikken ze over een volledige vrijheid ten aanzien van de afschrijving van de nieuwe af te schrijven vaste activa die verkregen zijn binnen drie jaar na de datum van hun inschrijving in het Register van coöperaties, en bovendien wordt 50 % van het totaalbedrag vergoed.

(73) Ten aanzien van de belasting op economische activiteiten, krijgen ze een subsidie van 95 % op het verschuldigde bedrag.

(74) Wat de onroerendezaakbelasting betreft, profiteren ze van een vergoeding van 95 % van het verschuldigde bedrag.

Opmerkingen van de bond van landbouwcoöperaties van Spanje

(75) Bij deze bond zijn de meeste landbouwcoöperaties van Spanje aangesloten. De landbouwcoöperaties zijn begonnen met de leverantie van oliehoudende producten na het besluit van 31 juli 1986(18) van het ministerie van Economische Zaken en Financiën ter wijziging van de verordening betreffende de leverantie en verkoop van vloeibare brandstoffen, die deel uitmaken van het oliemonopolie(19). Wet 34/1992 van 22 december betreffende de ordening van de oliesector(20) voorziet in een nieuw distributiesysteem voor oliehoudende producten.

(76) Aan de toenmalige regelgeving voor de landbouwcoöperaties werd abrupt een einde gemaakt met de bekendmaking van wet 34/1998 met name door de vijftiende aanvullende bepaling, die het de coöperaties verbiedt om oliehoudende producten (zowel gasolie als benzine) aan derden te leveren, tenzij daarvoor een eenheid met een eigen rechtspersoonlijkheid wordt gevormd waarop het algemene belastingstelsel toepasbaar is.

(77) Volgens deze bond heeft wetsbesluit 10/2000 alleen maar geleid tot de gedeeltelijke opheffing van de beperking van de vrije concurrentie die met het verbod van de vijftiende aanvullende bepaling van wet 34/1998 was ingevoerd.

(78) De belastingvoordelen van de coöperatieve vennootschappen moeten beschouwd worden in samenhang met de technische aanpassingsnormen en de verplichtingen die deze voor de coöperatie opleveren.

(79) Voor de bepaling van de belastinggrondslag van de vennootschapsbelasting dienen de coöperaties duidelijk twee groepen transacties te onderscheiden: transacties met leden, en transacties met niet-aangesloten derden. De technische aanpassingsnorm die in artikel 16 van wet 20/1990 is vastgesteld, houdt in dat er voor de bepaling van de belastinggrondslag afzonderlijk moet worden gekeken naar de coöperatieve resultaten die voortvloeien uit transacties met leden en de extracoöperatieve resultaten die worden gegenereerd door transacties van de coöperatie met niet-aangesloten derden.

(80) Artikel 33 van wet 20/1990 specificeert dat er bij de vennootschapsbelasting voor coöperatieve eenheden sprake is van een gedifferentieerde belastingvoet, waardoor er een percentage van 20 % geldt voor de belastinggrondslag voor coöperatieve resultaten, en een algemene belasting van 35 % voor de belastinggrondslag van extracoöperatieve resultaten, die door de landbouwcoöperaties onder andere worden verkregen uit hun transacties met derden. De rendementen die een landbouwcoöperatie dus genereert uit de transacties met niet-aangesloten derden, leveren geen enkele subsidie op.

(81) Artikel 23 van wet 20/1990 definieert in het kader van de vennootschapsbelasting die van toepassing is op coöperaties de belastingheffing als de algebraïsche som van de hoeveelheden die het resultaat zijn van de toepassing van de desbetreffende belastingpercentages op de positieve of negatieve grondslagen. Deze wordt als de belastingaanslag beschouwd als hij positief uitvalt. De voordeelregel komt hier, volgens artikel 34 van de wet met betrekking tot aan coöperaties toegekende belastingvoorrechten, die in principe gelden voor landbouwcoöperaties, neer op het ontvangen van een subsidie van 50 % van de aanslag die in artikel 23 werd gedefinieerd.

(82) Dit voordeel kan niet los worden gezien van de fiscale kosten van de bedrijfsopbrengsten in de inkomsten van het coöperatielid in het kader van de IB. De verdeling van de winst uit onderneming wordt onder de leden verrekend op grond van hun activiteiten voor de coöperatie gedurende het boekjaar, en niet op grond van het ingebrachte kapitaal; dit wordt de coöperatieve bedrijfsopbrengst genoemd. De kenmerken daarvan verschillen totaal van die van het dividend van een kapitaalbedrijf.

(83) Gelet op deze kenmerken dient, in verband met de voordeelregel over de vermindering van de aanslag van de vennootschapsbelasting met 50 % die wordt toegepast op coöperaties met een belastingvoorrecht, te worden gewezen op de dubbele heffing van het dividend/de opbrengst als gevolg van het eerst belasten van de winst in het kader van de vennootschapsbelasting en daarna in het kader van de IB. De verlichting van de dubbele heffing die van toepassing is op de relatie kapitaalvennootschap-vennoot (bedrijfsdividend) heeft geen parallel bij de relatie coöperatie-coöperatielid (bedrijfsopbrengst), waardoor de opbrengst zwaarder fiscaal belast wordt dan het dividend.

(84) Het voorgaande is terug te vinden in artikel 23 van wet 40/1998 van 9 december betreffende de inkomstenbelasting en overige belastingnormen(21), ter ratificatie van de ongelijke behandeling van dividenden (kenmerkend voor kapitaalbedrijven die onderworpen zijn aan het algemene belastingstelsel) in verhouding tot coöperatieve bedrijfsopbrengsten (die op hun beurt kenmerkend zijn voor de coöperatieve eenheden met een belastingvoorrecht).

(85) Anderzijds varieert ook de aftrek van de IB, zoals vastgesteld in artikel 66 van wet 40/1998, afhankelijk van het type vennootschap; wordt er dividend verkregen, dan bedraagt de aftrek 40 % van de verschuldigde som. In geval van coöperatieve bedrijfsopbrengsten wordt verwezen naar artikel 32 van wet 20/1990, waarin is vastgesteld dat de aftrek wegens dubbele heffingen 10 of 5 % bedraagt, afhankelijk van de vraag of het een beschermde of een bijzonder beschermde coöperatie betreft.

(86) Coöperaties dienen bovendien te voldoen aan specifieke verplichtingen die niet gelden voor bedrijven die onderworpen zijn aan het algemene belastingstelsel, en die bestaan in bepaalde financiële verplichtingen voortvloeiend uit wet 27/1999, waardoor middelen worden vastgezet en niet verdeeld kunnen worden, zoals bijvoorbeeld de oprichting van verplichte sociale fondsen.

(87) Ten eerste het verplichte reservefonds, dat specifiek bestemd is voor de consolidering, ontwikkeling en borgstelling van de coöperaties en dat niet onder de leden verdeeld kan worden, zoals vermeld in artikel 55 van wet 27/1999. Het maakt deel uit van het ondeelbare vermogen en vervalt bij opheffing van de coöperatie aan de schatkist, waarna het bestemd wordt voor de oprichting van een fonds voor de promotie van coöperaties. Volgens de genoemde wet 27/1999 wordt ten minste 20 % van de coöperatieve resultaten en ten minste 50 % van de extracoöperatieve resultaten (die afkomstig zijn van transacties van de coöperatie met derden) in het fonds gestort, naast de inschrijfgelden van de leden of de in mindering gebrachte bedragen op de verplichte bijdragen aan het vermogen als gevolg van opzegging van het lidmaatschap. Dit houdt in dat een lid een deel van hetgeen hij bijdraagt aan het bedrijf nooit terugziet, en dat een deel van het bedrijfsoverschot is vastgezet.

(88) Ten tweede het fonds voor educatie en promotie, zoals geregeld in artikel 56 van Wet 27/1999, dat tot doel heeft de scholing en educatie van zijn leden en werknemers, de verbreiding van het coöperatieve denken en de bevordering van de banden tussen coöperaties, alsmede de bevordering van culturele, professionele en hulpverleningsactiviteiten in de plaatselijke omgeving en binnen de gemeenschap in het algemeen. In navolging van wet 27/1999 wordt ten minste 5 % van het resultaat van de coöperatie in het fonds gestort. Evenals het verplichte reservefonds kan het educatie- en promotiefonds niet worden verdeeld tussen de leden, zelfs niet indien de coöperatie wordt opgeheven.

(89) Derhalve is het maximale overschot dat in de coöperatie verdeeld kan worden, lager dan hetgeen wordt gegeneerd in andere typen kapitaalvennootschappen, waar de aandeelhouders zelf meer de beschikking hebben over het bedrijfsresultaat, aangezien zij niet verplicht zijn om de winst die in het boekjaar is verkregen, in de verplichte fondsen te storten.

(90) Het voordeel dat de coöperatie kan verkrijgen door de aftrek van de vennootschapsbelasting, wordt gecorrigeerd door de dubbele aanslag in het kader van de IB die het coöperatielid wordt opgelegd en de belastingverhoging die op die manier tot stand komt.

(91) Het globale karakter van het belastingstelsel voor coöperaties, waarbij winsten en verplichtingen samengevoegd worden, wordt uiteengezet met behulp van de volgende voorbeelden.

(92) In het eerste voorbeeld wordt een analyse gemaakt van de nettobeschikbaarheid van fondsen die het lid van de coöperatie ontvangt in vergelijking met de aandeelhouder van een vennootschap die onderworpen is aan het algemene belastingstelsel in Spanje, uitgaande van hetzelfde beginresultaat: 150 monetaire eenheden (hierna "m.e." te noemen).

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

(93) Aangezien het laagste belastingpercentage voor de IB is toegepast, kan worden gesteld dat voor een zelfde beginresultaat van 150 m.e. het coöperatielid een nettobedrag van 38 m.e. zou ontvangen, terwijl de aandeelhouder van de vennootschap die onder het algemene belastingstelsel valt, 71 m.e. zou ontvangen. Bovendien kan, zoals hierboven al is opgemerkt, geconstateerd worden hoe de dubbele aanslag in het kader van de vennootschapsbelasting en de IB het aanvankelijke effect van een lagere heffing als gevolg van de vergoeding van de aanslag voor de vennootschapsbelasting tenietdoet.

(94) In het tweede geval, waarbij verschillende percentages voor de transacties van de coöperatie met leden en met niet-aangesloten derden, dat wil zeggen het coöperatieve en het extracoöperatieve resultaat, worden gehanteerd, kan worden vastgesteld dat naarmate het specifieke gewicht van het extracoöperatieve resultaat ten opzichte van het coöperatieve resultaat toeneemt, de stortingen in de verplichte fondsen groter worden, de vennootschapsbelasting hoger wordt en het percentage van de beschikbare winst terugloopt. Het nettobedrag dat ieder lid ontvangt neemt dus af, naarmate het extracoöperatieve resultaat toeneemt.

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

(95) Concluderend is deze bond van oordeel dat de wetgeving betreffende de fiscaliteit van landbouwcoöperaties in Spanje in zijn geheel geanalyseerd dient te worden. Genoemde fiscaliteit voorziet in elementen die leiden tot differentiatie ten aanzien van de structuur en bevat naast gunstige elementen ook specifieke verplichtingen (stortingen in verplichte fondsen, behandeling van het kapitaal, dubbele belastingheffingen).

IV. OPMERKINGEN VAN SPANJE

(96) Bij brief van 11 juni 2001 heeft Spanje het volgende aangevoerd:

Wijziging van wet 37/1992

(97) In artikel 25 van de zesde richtlijn wordt aan lidstaten de bevoegdheid toegekend om een algemeen forfaitair stelsel voor landbouw-, veeteelt- en visserijproducten vast te stellen. Spanje heeft sinds zijn toetreding tot de Gemeenschap van die bevoegdheid gebruikgemaakt.

(98) In artikel 25, lid 3, van de zesde richtlijn wordt voorzover noodzakelijk de vaststelling door de lidstaten geregeld van "forfaitaire vergoedingspercentages waarvan de Commissie in kennis gesteld moet worden alvorens ze worden toegepast". Uit de strekking van deze bepaling volgt in de eerste plaats de verplichting aan lidstaten die dit type vergoeding wensen vast te stellen, om de hoogte van die vergoeding te melden voordat deze wordt goedgekeurd. Daaruit valt echter op geen enkele manier op te maken dat een eventuele wijziging van de vergoeding ook aan de Commissie moet worden medegedeeld. Er dient rekening mee te worden gehouden dat, als dat de conclusie zou zijn geweest die uit de zesde richtlijn moet worden getrokken, er een vervolgregeling voor de vergoeding zou moeten worden ingevoerd die afwijkt van de bestaande algemene regelingen voor wijzigingen die de lidstaten in hun wetgeving invoeren, hetgeen passend zou zijn. Bovendien dient benadrukt te worden dat volgens de tekst van de zesde richtlijn de Commissie geen toestemming hoeft te geven voor de vaststelling van de vergoeding. Zij dient er wel van in kennis te worden gesteld.

(99) Ondanks het voorgaande heeft de Spaanse belastingdienst, voordat de norm waardoor het percentage van de vergoeding wordt verhoogd werd goedgekeurd en voor publicatie ervan in het Spaanse staatsblad (BOE), de Commissie op de hoogte gesteld (kopie van de brief is bijgevoegd) van het voornemen van de regering om tot verhoging van die vergoeding over te gaan, alsmede van de splitsing van de producten waarop de vergoeding van toepassing is, een aspect waarin artikel 25, lid 3, tweede alinea, van de zesde richtlijn nadrukkelijk voorziet.

(100) Ten tweede blijkt uit voornoemd artikel 25, lid 3, van de zesde richtlijn een aanvullende verplichting voor de staten, namelijk de vereiste dat de hoogte van de vergoeding er niet op mag neerkomen dat aan de belastingplichtigen die onder het stelsel vallen, door de toepassing van die vergoeding een financieel voordeel wordt verleend, doordat deze naar verhouding veel hoger ligt dan het bedrag van de afgedragen belasting. Deze eis is eveneens in acht genomen in de Spaanse normen, wat blijkt uit de gegevens waarop de Spaanse overheid de berekening van de nieuwe vergoedingspercentages heeft gebaseerd die zijn opgenomen in het verslag dat met de door Spanje in het kader van de procedure verzonden opmerkingen is meegestuurd.

(101) De gevolgde methodologie bestaat uit twee fasen: de eerste bestaat in het berekenen van de omzet van de producten door de bedrijven van belastingplichtigen die onder het bijzondere BTW-stelsel voor de landbouw, veeteelt en visserij vallen. De tweede fase bestaat in het vaststellen van de totale afgedragen BTW op aankopen die door genoemde bedrijven zijn verricht. Uit deze berekeningen blijkt dat het reële vergoedingspercentage sinds 1987 ruim boven het wettelijk vastgestelde heeft gelegen, dat in 1999 op 8,28 % lag.

(102) Concluderend is volgens Spanje bij de verhoging van het forfaitaire percentage voor de vergoeding te allen tijde het bepaalde in artikel 25, lid 3, van de zesde richtlijn in acht genomen, in die zin dat genoemde verhoging voor belastingplichtigen die onder het stelsel vallen, niet leidt tot een financieel voordeel voortvloeiend uit een vergoeding die naar verhouding hoger ligt dan het bedrag aan verschuldigde belasting.

Steunmaatregel voor de landbouwcoöperaties

(103) Spanje is van mening dat het aanmerken van de steunmaatregelen aan landbouwcoöperaties als staatssteun, op grond van het feit dat de coöperaties minder belasting betalen dan voor de ingevoerde wijziging, om de volgende redenen onterecht is:

(104) De maatregelen die met wetsbesluit 10/2000 worden ingevoerd, zijn gericht op de liberalisatie van de sector voor de leverantie van gasolie B. Hierdoor worden namelijk de barrières opgeheven waarmee landbouwcoöperaties te kampen hadden bij de leverantie van die brandstof aan derden, zonder dat dat inhoudt dat die eenheden een belastingvoordeel genieten dat neerkomt op een voorkeursbehandeling.

(105) Het fiscale regime voor landbouwcoöperaties maakt onderscheid tussen activiteiten in het kader van coöperatie met leden en met niet-leden, waarbij het resultaat van deze laatste activiteiten als extracoöperatief wordt gekwalificeerd. Het fiscale regime van de vennootschapsbelasting over dat resultaat komt overeen met het algemene fiscale regime dat geldt voor alle eenheden die zich met dezelfde activiteit bezighouden.

(106) Het fiscale regime voor coöperaties wordt geregeld in wet 20/1990. In artikel 21 worden rendementen als extracoöperatief beschouwd als die voortkomen uit het verrichten van activiteiten in het kader van de coöperatie met niet-aangesloten derden. Daardoor is op dat extracoöperatieve resultaat de algemene vennootschapsbelasting van toepassing, zoals vastgesteld in artikel 26, lid 3, van wet 43/1995 van 27 december betreffende de vennootschapsbelasting(22). Overigens verplicht de zesde aanvullende bepaling van wet 27/1999 die eenheden tot het voeren van een gescheiden boekhouding voor transacties met niet-aangesloten derden.

(107) De maatregelen uit voornoemd wetsbesluit 10/2000 hebben tot doel de sector voor de leverantie van gasolie B te liberaliseren. De landbouwcoöperaties mogen die brandstof leveren, ongeacht de omvang van deze transacties in verhouding tot de totaliteit aan transacties van de coöperatie, zonder dat daarmee het fiscale regime voor activiteiten in het kader van de coöperatie verloren gaat. Daarmee wordt beoogd om deze activiteit van de coöperatie te ontwikkelen zonder dat het nodig is om een andere eenheid op te richten. De heffing in het kader van de vennootschapsbelasting is in beide situaties dezelfde, aangezien de resultaten uit de leverantie van gasolie B aan derden zijn onderworpen aan het algemene regime van de vennootschapsbelasting.

(108) Concluderend is Spanje van oordeel dat de maatregelen die met wetsbesluit 10/2000 zijn ingevoerd, geen staatssteun zijn, en dus niet van invloed zijn op of gevolgen hebben voor de concurrentie bij de leverantie van gasolie B, aangezien alle ondernemingen die zich richten op deze activiteit, met inbegrip van landbouwcoöperaties, onderworpen zijn aan dezelfde belastingheffing in het kader van de vennootschapsbelasting.

(109) Spanje heeft zijn opmerkingen betreffende deze maatregel, die bij brief van 6 juni 2001 zijn verzonden, aangevuld met commentaar op de opmerkingen van de belanghebbenden bij brieven van 1 en 30 oktober 2001. Bij brief van 1 oktober 2001 voegde Spanje de volgende opmerkingen toe:

(110) Zowel de stijging van de prijs van ruwe olie, als de waardevermindering van de euro ten opzichte van de dollar zijn gebeurtenissen die aanzienlijke invloed hebben gehad op de normale omstandigheden waaronder de landbouwactiviteit wordt ontplooid. Ze hebben in de sector geleid tot een crisis die de landbouwbedrijven heeft getroffen, waarbij hun economische resultaten achteruit zijn gegaan en, indien deze tendens aanhoudt, veel bedrijven in hun voortbestaan worden bedreigd.

(111) De Spaanse overheid heeft, geconfronteerd met die situatie, niet alleen besloten tot conjuncturele, maar ook tot structurele maatregelen, zoals een verruimde liberalisatie van de leverantie van brandstoffen, zodat landbouw- en veeteeltbedrijven voor de toekomst behouden kunnen blijven en de noodzakelijke concurrentie blijft bestaan.

(112) De steunmaatregelen uit wetsbesluit 10/2000 maken deel uit van de doelstelling om de liberalisatie van de brandstofsector verder gestalte te geven. Om precies te zijn worden bepaalde beperkingen opgeheven die de Spaanse wetgeving de landbouwcoöperaties oplegde, wat zeker neerkomt op het openstellen van de markt voor de leverantie van gasolie B in Spanje.

(113) Zo worden de coöperaties ontheven van de plicht om de leveranties van gasolie B aan niet-aangesloten derden te beperken tot maximaal 50 % van de leveranties aan leden, en wordt de eis geschrapt dat coöperaties zich uitsluitend met de levering "en détail" van oliehoudende producten aan niet-aangesloten leden bezighouden als ze al een eenheid met een eigen rechtspersoonlijkheid vormen, die afwijkt van die van de coöperatie. Door deze eis werd het werkterrein van de landbouwcoöperaties beperkt en in zekere zin was hij in tegenspraak met het bepaalde in wet 27/1999, waarin werd gesteld dat vennootschappen die krachtens die wet waren opgericht, elke willekeurige economische activiteit mochten opzetten en ontplooien.

(114) De wijziging die erop neerkomt dat de coöperaties het hun toegekende belastingvoorrecht niet verliezen wanneer ze gasolie B aan niet-aangesloten leden leveren, dient te worden opgevat in zijn ware wettigende betekenis, waarbij het verlies van een bepaalde vooraf bestaande kwalificatie wordt opgeheven, zonder dat dit een bijzondere en voordeliger fiscaliteit met zich meebrengt ten aanzien van de leverantie van landbouwbrandstof aan derden.

(115) De opmerkingen van de verenigingen van pompstations waarin beweerd wordt dat de liberalisatie van de distributie van gasolie door coöperaties aan niet-aangesloten derden betekent dat die transacties worden belast met 20 % in het kader van de vennootschapsbelasting, is onjuist. Alle transacties die coöperaties met niet-aangesloten derden aangaan, worden belast met het algemene percentage van 35 %.

(116) Bij brief van 30 oktober 2001, ter aanvulling op het commentaar van Spanje op de opmerkingen van de belanghebbenden, die bij brief van 1 oktober 2001 waren verzonden, voegt Spanje daaraan het volgende commentaar van het ministerie van Financiën toe: in de opmerkingen van de verenigingen van pompstations wordt er een onjuiste interpretatie gedaan van de gevolgen die wetsbesluit 10/2000 heeft voor het belastingstelsel voor coöperaties met een belastingvoorrecht. De extracoöperatieve resultaten worden belast met het algemene percentage van 35 %. Daaronder vallen eveneens de opbrengsten die worden verkregen uit de leverantie van gasolie B aan niet-aangesloten leden door de coöperatie.

(117) Met de wijzigingen die met wetsbesluit 10/2000 zijn doorgevoerd, wordt uitsluitend de liberalisatie van de sector voor de distributie van gasolie B beoogd. Landbouwcoöperaties wordt toegestaan om genoemde brandstof te leveren, ongeacht de verhouding van deze transacties tot de totaliteit van door de coöperatie verrichte transacties, zonder dat dit leidt tot het verlies van het geldende fiscale regime voor activiteiten in het kader van de coöperatie.

(118) In elk geval heeft er zich geen enkele wijziging voorgedaan in het fiscale regime dat van toepassing is op de leveranties van gasolie B door coöperaties, waardoor geconcludeerd kan worden dat er geen sprake is van maatregelen die krachtens artikel 87 van het Verdrag als staatssteun kunnen worden beschouwd.

(119) Ten aanzien van de overdrachtsbelasting en de belasting op gedocumenteerde rechtshandelingen wordt in de opmerkingen van de verenigingen van pompstations aangegeven dat die voordelen al golden vóór wetsbesluit 10/2000. Er kan dus niet gezegd worden dat de coöperaties ervan profiteren als gevolg van dat besluit, maar dat ze passen in de doelstelling om dit soort vennootschappen en de coöperatieve beweging in Spanje te versterken.

(120) Ten slotte zijn wat de plaatselijke belastingen betreft, de opmerkingen van de verenigingen van pompstations niet zozeer gericht tegen de geldende belastingvoordelen die van toepassing zijn op coöperaties met een belastingvoorrecht op zich, als wel tegen de wijziging die wordt doorgevoerd met wetsbesluit 10/2000, en die neerkomt op een wijziging van de voorwaarden waaraan landbouwcoöperaties dienen te voldoen om in aanmerking te kunnen komen voor het belastingvoorrecht, om precies te zijn het feit dat met het oog daarop wordt toegestaan dat die coöperaties onbeperkt gasolie B mogen leveren aan niet-aangesloten leden.

Leningen aan de eigenaren van landbouwbedrijven

(121) Spanje is van oordeel dat het alleen de argumenten die in de kennisgeving zijn uiteengezet behoeft te herhalen en te benadrukken dat het om nadelige gevolgen gaat die voortkomen uit buitengewone omstandigheden in de zin van artikel 87, lid 2, onder b), van het Verdrag. De Commissie hanteert weliswaar het criterium dat genoemd begrip in strikte zin dient te worden opgevat, maar het is niet minder waar dat de buitengewone omstandigheden en de daaruit voortvloeiende verzachtende maatregel voortkomen uit het feit dat de Spaanse regering, overeenkomstig de in het openbaar beleden opvatting van de Commissie dat de belastingen op brandstoffen niet moeten worden verlaagd, om niet de argumenten van de Organisatie van Olie-exporterende Landen (OPEC) over te nemen, heeft besloten om genoemde belastingen te handhaven en tegelijkertijd een compensatiemogelijkheid te zoeken, gezien de buitensporige prijsstijging die het voortbestaan van de bedrijven ernstig bedreigt en heeft geleid tot stakingen, ernstige ordeverstoringen en schaarste van energieproducten en levensmiddelen.

(122) In zijn bij brief van 6 juni 2001 verzonden commentaar bevestigde Spanje dat deze leningvorm nog niet beschikbaar was. Bij brief van 20 december 2001 meldde Spanje echter dat er sinds 22 november 2001 gebruik van werd gemaakt en er al fondsen beschikbaar waren gesteld aan de begunstigden, waardoor er al subsidies waren uitgekeerd.

(123) In elk geval zijn volgens Spanje de kosten van deze maatregel lager dan een eventuele, door de Commissie uitdrukkelijk ontraden, verlaging van de bijzondere belastingen en de BTW die op gasolie van toepassing zijn.

Belastingmaatregelen op het gebied van de IB en de BTW

Toepassing voor bepaalde veeteeltactiviteiten waarvoor in het kader van de IB een forfaitair stelsel geldt, van een correctiefactor voor het diervoeder dat van derden wordt aangekocht

(124) Deze correctiefactor bestaat sinds 1995 en wordt toegepast op bepaalde veeteeltactiviteiten, op basis van het percentage van derden aangekocht diervoeder dat in het bedrijfsproces wordt opgenomen. Voor de jaren 2000 en 2001 wordt deze correctiefactor uitgebreid tot alle soorten veeteeltactiviteiten, mits de marktwaarde van het diervoeder dat van derden wordt aangekocht, meer dan 50 % vertegenwoordigt van de waarde van het verbruikte diervoeder.

(125) De uitbreiding is gerechtvaardigd, aangezien zowel voor het jaar 2000 als voor het jaar 2001 de normen voor de netto-opbrengsten die van toepassing zijn op deze activiteiten niet zijn gewijzigd. Deze situatie betekent dat er bij de berekening van de netto-opbrengsten geen rekening is gehouden met de prijsstijging van diervoeder. Daarom heeft men ervoor gekozen om, bij een aanzienlijk verbruik van bij derden aangekocht diervoeder (meer dan 50 % van alle verbruikte veevoeder), in plaats van de norm voor de netto-opbrengsten te verlagen, een correctiefactor voor deze opbrengsten (0,95) in te voeren.

(126) Concluderend is Spanje van oordeel dat het in geen geval een selectief voordeel is, maar een op langs objectieve methode vastgestelde aanpassing van de netto-opbrengsten aan de reële opbrengsten van de activiteit.

Verlaging van het nettorendement in het kader van het forfaitaire stelsel van de IB voor landbouw- en veeteeltactiviteiten

(127) Het forfaitaire stelsel voor landbouw- en veeteeltactiviteiten gaat uit van de toepassing op de inkomsten uit die activiteit van een aantal normen voor de netto-opbrengsten die zijn vastgesteld op grond van een standaard exploitatierekening. Bij de vaststelling van de standaard exploitatierekening werd voor het jaar 2001 de rekening van de gasolie gebaseerd op de gasolieprijzen uit januari 1999. Omdat tussen dat moment en 1 januari 2001 de prijs van gasolie gestegen is met ongeveer 35 %, is ervoor gekozen om deze verlaging in te voeren in plaats van de standaard exploitatierekening te wijzigen.

(128) Concluderend is Spanje van mening dat het niet als selectieve staatssteun kan worden beschouwd, maar als een aanpassing van de met behulp van een objectief stelsel berekende netto-opbrengsten aan de reële opbrengsten van de activiteit.

Verlaging van het percentage voor de berekening van de driemaandelijkse BTW in het kader van het vereenvoudigde stelsel voor landbouwactiviteiten

(129) Met betrekking tot de stelling dat de verlaging van de percentages voor de berekening van de driemaandelijkse BTW in het kader van het vereenvoudigde stelsel tot een vermindering van de afgedragen belasting leidt en voor de begunstigden dus neerkomt op een lastenverlichting, merkt Spanje op dat de verlaging geen gevolgen heeft voor de normen op grond waarvan de voorlopige belastingaanslagen worden berekend die met de aanslagen aan het eind van het jaar worden verrekend.

(130) De maatregel is gerechtvaardigd door de stijging van de brandstofprijzen die zich in de laatste zes maanden van het jaar 2000 heeft voorgedaan, en heeft een voorlopig karakter, precies zoals aangegeven in de preambule tot de ministeriële beschikking van 29 november 2000, ter uitvoering van het vereenvoudigde stelsel voor het jaar 2001. Dit voorlopige karakter blijkt uit het feit dat de verlaging van de normen uitsluitend gevolgen heeft voor de driemaandelijkse termijnbetalingen, maar niet voor de betalingen op grond waarvan de jaarlijks verschuldigde aanslag wordt vastgesteld. Deze situatie leidt ertoe dat aan het eind van het boekjaar het verschil verrekend dient te worden tussen de aanslagen die worden vastgesteld op grond van jaarnormen en de termijnbetalingen die per kwartaal zijn verricht.

(131) Concluderend kan volgens Spanje niet gesteld worden dat dit leidt tot een verlaging van de belastingdruk die wordt berekend na afloop van het jaar 2001.

Verlenging voor de jaren 2000 en 2001 van de belastingvoordelen die worden toegepast op de IB bij de overdracht van bepaalde landbouwgronden en -bedrijven

(132) Deze maatregel, waarmee de belastingvoordelen als voorzien in de zesde aanvullende bepaling van wet 19/1995 tot 31 december 2001 worden verlengd, dient in ruimere zin te worden beoordeeld dan alleen op de voordelen die dit oplevert voor overdragende partijen. Die voordelen worden immers uitsluitend toegekend onder bepaalde omstandigheden, die afhankelijk zijn van de verkrijger van de overgedragen landbouwgronden en -bedrijven.

(133) Derhalve is Spanje van mening dat het niet uitsluitend een belastingvoordeel betreft, maar dat het voordeel wordt toegekend wanneer de verkrijger aan bepaalde voorwaarden voldoet, die gericht zijn op een betere ordening van de landbouwactiviteiten in Spanje en op verbetering van de omvang van de bedrijven.

Verhoging van het percentage voor de moeilijk te rechtvaardigen uitgaven in het kader van de IB

(134) Spanje heeft in zijn commentaar aangegeven dat op het moment dat dit commentaar tot stand kwam, deze maatregel nog niet was goedgekeurd en dat, als hij uiteindelijk zou worden doorgevoerd, dit wordt ingegeven door het streven om het uitgavenpercentage in het kader van het vereenvoudigde stelsel van directe raming in overeenstemming te brengen met de omvang van de uitgaven waar dit percentage voor in de plaats komt (moeilijk te rechtvaardigen uitgaven en voorzieningen), en die zijn gestegen vanwege de stijging van de gasolieprijs.

Conclusie

(135) Spanje is van oordeel dat geen enkele van de door de Spaanse regering genomen maatregelen ter ondersteuning van de landbouwsector als "staatssteun" aangemerkt dient te worden, omdat ze volledig in overeenstemming zijn met het bepaalde in lid 1 van artikel 87 van het Verdrag.

V. BEOORDELING VAN DE STEUN

Lid 1 van artikel 87 van het Verdrag

Wijziging van wet 37/1992

(136) Deze wijziging van wet 37/1992, die is vastgesteld in wetsbesluit 10/2000, komt neer op een verhogingvan het percentage van de vergoeding die geldt voor belastingplichtigen die onder het bijzondere BTW-stelsel voor de landbouw, veeteelt en visserij vallen, teneinde de verhoging van de verschuldigde BTW te compenseren, en is vastgesteld in het kader van de zesde richtlijn, met name van artikel 25.

(137) Deze maatregel is vastgesteld om het noodzakelijke evenwicht te herstellen tussen de afgedragen BTW en de BTW die wordt doorberekend aan de belastingplichtigen in het bijzondere BTW-stelsel voor de landbouw, veeteelt en visserij.

(138) De Spaanse belastingdienst heeft, vóór goedkeuring van de norm waarin het percentage van de vergoeding werd verhoogd, de Commissie in kennis gesteld van het voornemen van de regering om over te gaan tot verhoging van de vergoeding, en van de splitsing van de producten waarop de vergoeding van toepassing is, een aspect waarin artikel 25, lid 3, tweede alinea, van de zesde richtlijn nadrukkelijk voorziet.

(139) Spanje heeft, overeenkomstig het voornoemde artikel 25, lid 3, van de zesde richtlijn, aan de Commissie de cijfers verstrekt op grond waarvan de Spaanse overheid de nieuwe vergoedingen heeft berekend en waarmee wordt aangetoond dat de hoogte van de vergoeding niet tot gevolg heeft dat belastingplichtigen die onder het stelsel vallen, een financieel voordeel krijgen als gevolg van de toekenning van een vergoeding die veel hoger is dan de afgedragen belastingsom. Deze cijfers zijn bestudeerd door de Commissie die er geen opmerkingen aan heeft gewijd.

(140) Op grond van de door Spanje in zijn commentaar verstrekte informatie, is de Commissie derhalve van oordeel dat deze maatregel strookt met de zesde richtlijn en dus geen selectieve belastingmaatregel betreft.

Steunmaatregelen voor de landbouwcoöperaties

(141) De wijzigingen die bij wetsbesluit 10/2000 in de wetten 27/1999 en 20/1999 zijn aangebracht, herstellen uitsluitend de normatieve situatie voor de distributie van oliehoudende producten door landbouwcoöperaties die bestond voordat wet 34/1998 werd aangenomen.

(142) Spanje heeft in zijn commentaar toegelicht dat, overeenkomstig wet 20/1990, de rendementen die landbouwcoöperaties verkrijgen uit hun transacties met niet-aangesloten derden, worden belast volgens het algemene percentage voor de vennootschapsbelasting. Er is daarom geen sprake van subsidiëring van die transacties en de wijzigingen die bij wetsbesluit 10/2000 zijn aangebracht, hebben tot geen enkele verandering geleid van het belastingstelsel dat van toepassing is op de leveranties van gasolie B door coöperaties aan niet-aangesloten derden.

(143) Landbouwcoöperaties kunnen, dankzij de wijzigingen die bij wetsbesluit 10/2000 zijn aangebracht, die activiteit ontplooien zonder dat ze verplicht zijn om een nieuwe rechtseenheid te vormen voor de distributie van gasolie B aan niet-aangesloten derden, en ze mogen de maximumgrens van 50 % van hun omzetcijfer overschrijden bij de leveranties aan niet-aangesloten derden zonder dat ze hun belastingvoorrecht verliezen.

(144) De opbrengsten die landbouwcoöperaties verkrijgen uit hun transacties met niet-aangesloten derden, worden, weliswaar evenals de opbrengsten van andere vennootschappen, belast met het algemene percentage vennootschapsbelasting, maar het is ook zo dat coöperaties na de wijzigingen van wetsbesluit 10/2000 gasolie B kunnen leveren aan niet-aangesloten derden zonder dat aan hun omzetcijfer beperkingen wordt opgelegd en zonder dat ze verplicht zijn om een nieuwe rechtseenheid te vormen. Daarbij genieten ze het belastingvoorrecht waarvan coöperaties profiteren.

(145) Coöperaties genoten al vóór wetsbesluit 10/2000 belastingvoordelen bij de overdrachtsbelasting en de belasting op gedocumenteerde rechtshandelingen, bij de belasting op economische activiteiten, de onroerendezaakbelasting en de vennootschapsbelasting. In dit laatste geval worden de transacties met leden belast tegen een lager tarief. Bovendien profiteren coöperaties met een belastingvoorrecht, zoals in principe het geval is bij landbouwcoöperaties, van een subsidie van 50 % op de heffing in het kader van de vennootschapsbelasting.

(146) Maar de belastingvoordelen waarvan coöperatieve vennootschappen profiteren, dienen in samenhang te worden beschouwd met de verplichtingen die de technische aanpassingsnormen voor de coöperaties opleveren. Zoals de bond van landbouwcoöperaties van Spanje in zijn opmerkingen aangeeft, kan dit belastingvoordeel niet los worden gezien van de fiscale kosten van de bedrijfsopbrengsten in de inkomsten van het coöperatielid in het kader van de IB, waarvan de kenmerken volledig verschillen van het dividend van een kapitaalbedrijf. De verlichting van de dubbele belastingheffing die is doorgevoerd in de relatie kapitaalvennootschap-vennoot (bedrijfsdividend) wordt in de relatie coöperatieve vennootschap-coöperatielid (coöperatieve bedrijfsopbrengst) niet gecompenseerd. Daardoor wordt die opbrengst zwaarder fiscaal belast dan het dividend. Het voordeel dat de coöperatie zou kunnen verkrijgen uit de aftrek in het kader van de vennootschapsbelasting wordt opgeheven door de dubbele belastingheffing in het kader van de IB voor het coöperatielid en de aldus ontstane hogere belasting.

(147) De fiscaliteit van landbouwcoöperaties dient in zijn geheel te worden bezien en voorziet in elementen die leiden tot differentiatie met betrekking tot de structuur ervan, waarbij zij naast gunstige elementen ook specifieke verplichtingen (stortingen in verplichte fondsen, behandeling van het kapitaal, dubbele belastingheffingen) omvat.

(148) Derhalve is de Commissie, op grond van de informatie die door Spanje en de bond van landbouwcoöperaties van Spanje is verstrekt, van oordeel dat de wijzigingen die bij wetsbesluit 10/2000 zijn aangebracht in de wetgeving voor landbouwcoöperaties, geen voordeel voor hen opleveren dat leidt tot een vermindering van hun normale begrotingsuitgaven en geen selectieve belastingmaatregel vormen die gevolgen heeft voor de middelen van de staat. Daarom is deze maatregel geen staatssteun in de zin van artikel 87, lid 1, van het Verdrag.

Leningen aan eigenaren van landbouwbedrijven

(149) De leningen met rentesubsidie leiden tot staatssteun aan landbouwers. Bovendien ontvangt een aantal landbouwers staatssteun in de vorm van een gedeeltelijke financiering van de kosten van het beheer van de borgstellingen van deze gesubsidieerde leningen. Derhalve is de Commissie van oordeel dat deze maatregelen als selectieve staatssteun dienen te worden beschouwd.

Belastingmaatregelen op het gebied van de IB en de BTW

Toepassing voor bepaalde veeteeltactiviteiten waarvoor in het kader van de IB een forfaitair stelsel geldt, van een correctiefactor voor het diervoeder dat van derden wordt aangekocht

(150) Spanje heeft in zijn commentaar toegelicht dat deze correctiefactor, die al sinds 1995 bestaat, voor de jaren 2000 en 2001 ook wordt toegepast op alle veeteeltactiviteiten, mits de marktwaarde van het diervoeder dat van derden wordt aangekocht meer dan 50 % vertegenwoordigt van de waarde van het verbruikte diervoeder. Deze uitbreiding is gerechtvaardigd aangezien zowel voor het jaar 2000 als voor het jaar 2001 de normen voor de netto-opbrengsten die van toepassing zijn op deze activiteiten, niet zijn gewijzigd. Deze situatie betekent dat er bij de berekening van het nettorendement geen rekening is gehouden met de prijsstijging van diervoeder. Daarom heeft men ervoor gekozen om, bij een aanzienlijk verbruik van bij derden aangekocht diervoeder (meer dan 50 % van alle verbruikte veevoeder), in plaats van de norm voor de netto-opbrengsten te verlagen, een correctiefactor voor deze opbrengsten in te voeren. Deze correctiefactor is ingevoerd om de fiscaliteit aan te passen aan de reële uitgaven die ontstaan door de verhoging van de prijs van diervoeder dat van derden wordt aangekocht. Het gaat daarom niet om een selectief voordeel, maar om een aanpassing van het nettorendement aan het reële rendement van de activiteit, met behulp van een objectieve methode.

(151) Onder punt 27 van de Mededeling van de Commissie betreffende de toepassing van normen voor staatssteun op maatregelen die betrekking hebben op de directe fiscaliteit van bedrijven, wordt aangegeven dat "het mogelijk is dat bepaalde specifieke bepalingen die geen enkel discretionair element bevatten dat het bijvoorbeeld mogelijk maakt om de belasting op een globale wijze vast te stellen (bijvoorbeeld in de landbouw en visserij), gerechtvaardigd worden door de aard en economie van het stelsel (...). Die bepalingen vormen derhalve geen staatssteun".

(152) In de Spaanse normen voor de inkomstenbelasting van producenten die worden belast volgens het forfaitaire stelsel is een fiscaliteitstelsel volgens modules vastgesteld overeenkomstig de financiële bedrijfsresultaten bij normale omstandigheden ten aanzien van prijzen, kosten en inkomsten. In die normen staat dat die modules, bij uitzonderlijke omstandigheden die een wijziging van de economische realiteit tot gevolg hebben, kunnen worden aangepast om de situatie weer in evenwicht te brengen. Volgens de Spaanse overheid zijn door de stijging van de brandstofprijzen ook de diervoederprijzen gestegen. Daardoor is er een uitzonderlijke situatie ontstaan die tot een wezenlijke wijziging in de omstandigheden heeft geleid, waardoor het noodzakelijk is geworden om de norm voor de netto-opbrengsten van de activiteiten te corrigeren.

(153) De aanpassing vloeide voort uit de noodzaak om de fiscaliteit in overeenstemming te brengen met de werkelijke economische draagkracht. Indien deze aanpassing niet had plaatsgevonden, was er te veel belasting betaald. Dus is deze aanpassing op grond van de aard of de economie van het forfaitaire fiscale stelsel gerechtvaardigd om de kwantificeerbare inkomsten voor belastingdoeleinden aan te passen aan de werkelijke inkomsten.

(154) De Commissie is derhalve, op basis van de informatie die door Spanje in zijn commentaar is verstrekt, van oordeel dat het gaat om belastingmaatregelen die gerechtvaardigd zijn op grond van de aard of de economie van het belastingstelsel.

Verlaging van het nettorendement in het kader van het forfaitaire stelsel van de IB voor landbouw- en veeteeltactiviteiten

(155) Spanje heeft in zijn commentaar toegelicht dat in het forfaitaire stelsel voor landbouw- en veeteeltactiviteiten het nettorendement wordt vastgesteld op grond van een standaard exploitatierekening. Bij de vaststelling van de standaard exploitatierekening werd voor het jaar 2001 de rekening van de gasolie gebaseerd op de gasolieprijzen uit januari 1999. Omdat tussen dat moment en 1 januari 2001 de prijs van gasolie is gestegen, is ervoor gekozen om deze verlaging in te voeren in plaats van de standaard exploitatierekening te wijzigen. Het gaat derhalve niet om selectieve staatssteun, maar om een aanpassing van het met behulp van een objectief systeem berekende nettorendement aan het werkelijke rendement van de activiteit.

(156) In de Spaanse normen voor de inkomstenbelasting van producenten voor wie een forfaitair stelsel geldt, wordt vastgesteld dat het nettorendement voor landbouw- en veeteeltactiviteiten wordt vastgesteld op grond van een standaard exploitatierekening. In die normen staat dat het nettorendement, bij uitzonderlijke omstandigheden die een wijziging van de economische realiteit tot gevolg hebben, kan worden aangepast om de situatie weer in evenwicht te brengen. Volgens de Spaanse overheid is door de stijging van de brandstofprijzen een uitzonderlijke situatie ontstaan die tot een wezenlijke wijziging in de situatie heeft geleid, waardoor het noodzakelijk is geworden om het nettorendement te verlagen om het in overeenstemming te brengen met het werkelijke rendement van de activiteit.

(157) De aanpassing vloeide voort uit de noodzaak om de fiscaliteit in overeenstemming te brengen met de werkelijke economische draagkracht. Indien deze aanpassing niet had plaatsgevonden, was er te veel belasting betaald. Dus is deze aanpassing op grond van de aard of de economie van het forfaitaire fiscale stelsel gerechtvaardigd om de kwantificeerbare inkomsten voor belastingdoeleinden aan te passen aan de werkelijke inkomsten.

(158) De Commissie is derhalve, op basis van de informatie die door Spanje in zijn commentaar is verstrekt, van oordeel dat het gaat om belastingmaatregelen die gerechtvaardigd zijn op grond van de aard of de economie van het belastingstelsel.

Verlaging van het percentage om de driemaandelijkse BTW te bepalen in het kader van het vereenvoudigde stelsel voor bepaalde landbouwactiviteiten

(159) Spanje heeft in zijn commentaar toegelicht dat de verlaging van de percentages voor de vaststelling van de driemaandelijkse BTW in het kader van het vereenvoudigde stelsel, geen gevolgen heeft voor de normen op grond waarvan de aanslag voor de BTW wordt bepaald. De verlaging heeft een voorlopig karakter, vanwege de stijging van de gasolieprijzen, en wordt verrekend met de uiteindelijke aanslag aan het eind van het jaar. De verlaging van de normen heeft uitsluitend gevolgen voor de driemaandelijkse termijnbetalingen, maar niet voor de betalingen op grond waarvan de jaarlijks verschuldigde aanslag wordt vastgesteld. Deze situatie leidt ertoe dat aan het eind van het boekjaar het verschil verrekend dient te worden tussen de aanslagen die worden vastgesteld op grond van jaarnormen en de termijnbetalingen die per kwartaal zijn verricht. Concluderend kan worden gesteld dat er geen verlaging ontstaat van de belastingdruk die na afloop van het jaar 2001 wordt berekend.

(160) De Commissie is derhalve, op grond van de informatie die door Spanje in zijn commentaar is verstrekt, van mening dat deze maatregelen niet tot vermindering van de belastingdruk leiden. Dit standpunt is gebaseerd op de specifieke kenmerken van de landbouwsector en loopt niet vooruit op beschikkingen van de Commissie ten aanzien van andere sectoren.

Verlenging voor de jaren 2000 en 2001 van de belastingvoordelen die worden toegepast op de IB bij de overdracht van bepaalde landbouwgronden en -bedrijven

(161) Spanje is van mening dat het niet uitsluitend een belastingvoordeel betreft. Verlenging wordt ook toegekend wanneer de verkrijger aan bepaalde voorwaarden voldoet, die gericht zijn op een betere ordening van de landbouwactiviteiten in Spanje en op verbetering van de omvang van bedrijven.

(162) Deze verlenging van de belastingvoordelen bij de overdracht van bepaalde landbouwgronden en -bedrijven levert de begunstigden een voordeel op dat de lasten verlicht en tot een vermindering van hun begrotingsuitgaven leidt. Een verlies aan belastinginkomsten komt neer op een verbruik van de staatsmiddelen in de vorm van belastinguitgaven.

(163) De Commissie is derhalve van oordeel dat deze verlenging van belastingvoordelen selectieve staatssteun is.

Verhoging van het percentage voor de moeilijk te rechtvaardigen uitgaven in het kader van de IB

(164) Spanje heeft in zijn commentaar toegelicht dat de verhoging van het percentage voor de moeilijk te rechtvaardigen uitgaven in het kader van de IB voor de landbouwsector en uitsluitend voor de boekjaren 2000 en 2001, werd ingegeven door het streven om het uitgavenpercentage in het kader van het vereenvoudigde stelsel van directe raming in overeenstemming te brengen met de omvang van de uitgaven waar dit percentage voor in de plaats komt (moeilijk te rechtvaardigen uitgaven en voorzieningen), en die zijn gestegen vanwege de stijging van de gasolieprijs.

(165) Deze verhoging van het percentage voor de moeilijk te rechtvaardigen uitgaven in het kader van de IB wordt gerechtvaardigd door het feit dat deze uitgaven voor de landbouwers zijn gestegen door de stijging van de gasolieprijs, en indien dit percentage niet was verhoogd, hadden ze geen uitgaven kunnen aftrekken die ze feitelijk hebben gedaan. Deze verhoging is doorgevoerd om de fiscaliteit aan te passen aan de werkelijke uitgaven en indien die verhoging niet had plaatsgevonden, zou er te veel belasting zijn betaald. Deze aanpassing is dus gerechtvaardigd op grond van de aard of de economie van het forfaitaire fiscale stelsel, om het kwantificeerbare inkomen voor belastingdoeleinden aan te passen aan de reële inkomsten.

(166) De Commissie is derhalve, op grond van de informatie die door Spanje in zijn commentaar is verstrekt, van oordeel dat het belastingmaatregelen betreft die gerechtvaardigd zijn op grond van de aard of de economie van het belastingstelsel.

Conclusie

(167) Op grond van de informatie die door Spanje in zijn commentaar is verstrekt, moeten de wijziging van wet 37/1992, de steunmaatregelen aan landbouwcoöperaties en de belastingmaatregelen die bestaan in de toepassing op bepaalde veeteeltactiviteiten die worden belast in het kader van het forfaitaire stelsel van de IB, van een correctiefactor voor het diervoeder dat van derden wordt aangekocht, de verlaging van het nettorendement in het kader van het forfaitaire stelsel van de IB voor landbouw- en veeteeltactiviteiten, de verlaging van het percentage voor de berekening van de driemaandelijkse BTW in het vereenvoudigde stelsel voor bepaalde landbouwactiviteiten, en de verhoging van het percentage voor de moeilijk te rechtvaardigen uitgaven in het kader van de IB, beschouwd worden als belastingmaatregelen die gerechtvaardigd zijn op grond van de aard of de economie van belastingstelsel en zij voldoen derhalve niet aan de criteria om binnen de werkingssfeer van artikel 87, lid 1, van het Verdrag te vallen.

(168) De subsidie die aan eigenaren van landbouwbedrijven bij leningen en borgstellingen wordt verstrekt en de belastingmaatregel die bestaat in de verlenging voor de jaren 2000 en 2001 van de belastingvoordelen die worden toegepast op de IB bij de overdracht van bepaalde landbouwgronden en -bedrijven, dienen daarentegen hetzij als selectieve staatssteun te worden beschouwd, hetzij als belastingmaatregelen door de staat, die gevolgen hebben voor de middelen van de staat. Ze brengen een selectief voordeel met zich mee en zijn niet gerechtvaardigd op grond van de aard of de economie van het belastingstelsel.

(169) De artikelen 87 en 88 van het Verdrag zijn van toepassing op alle landbouwproducten uit bijlage I waarvoor een gemeenschappelijke ordening van de markt geldt (alle landbouwproducten behalve aardappelen die niet voor de zetmeelproductie zijn bestemd, paardenvlees, honing, koffie, alcohol van landbouwproducten, azijn uit alcohol en kurk) overeenkomstig de diverse verordeningen waarin de desbetreffende gemeenschappelijke ordeningen van de markt worden geregeld.

(170) Volgens het bepaalde in artikel 87, lid 1, van het Verdrag is steun door de staat of door middel van staatsfondsen, in welke vorm dan ook, onverenigbaar met de gemeenschappelijke markt, voorzover de steunmaatregelen gevolgen hebben voor het handelsverkeer tussen lidstaten. Ze leiden of dreigen te leiden tot oneerlijke concurrentie en bevoordelen bepaalde bedrijven of producten.

(171) In dit geval geeft de steun de begunstigden een voordeel dat leidt tot een vermindering van hun normale begrotingsuitgaven. De steun wordt verleend door de staat of met behulp van staatsmiddelen. Het is specifieke of selectieve steun in de zin dat bepaalde bedrijven of producten erdoor bevoordeeld worden, om precies te zijn die uit de landbouw- en veeteeltsector.

(172) Om binnen de werkingssfeer van artikel 87, lid 1, van het Verdrag te vallen, dient de steun bovendien gevolgen te hebben voor de concurrentie en de handel tussen de lidstaten. Dit criterium houdt in dat de begunstigde van een maatregel een economische activiteit uitoefent. Volgens de heersende jurisprudentie inzake deze bepaling, is men van oordeel dat het handelsverkeer gevolgen ondervindt, wanneer het begunstigde bedrijf een economische activiteit uitoefent waarbij het handelsverkeer tussen de lidstaten een rol speelt. Alleen al vanwege het feit dat dankzij de steun de concurrentiepositie van het bedrijf ten opzichte van andere bedrijven wordt versterkt ten aanzien van de intracommunautaire handel, is het oordeel gerechtvaardigd dat het handelsverkeer er gevolgen van ondervindt.

(173) In dit geval oefenen de begunstigden een economische activiteit uit die onderdeel uitmaakt van het handelsverkeer tussen de lidstaten. Het handelsverkeer van landbouwproducten tussen de Gemeenschap en Spanje is inderdaad belangrijk. In 1999 exporteerde Spanje landbouwproducten naar de Gemeenschap voor een bedrag van 11329 miljoen EUR en importeerde het voor een bedrag van 7382 miljoen EUR(23) aan dit soort producten.

(174) In feite opereren de begunstigde bedrijven in een sector die in hoge mate blootstaat aan concurrentie. Hierbij dient te worden opgemerkt dat binnen de landbouwsector een felle concurrentie heerst tussen de producenten van de lidstaten onderling en dat die producten deel uitmaken van het intracommunautaire verkeer. De Spaanse producenten nemen voluit deel aan de concurrentie en exporteren in grote hoeveelheden landbouwproducten naar de andere lidstaten. Bovendien zullen de gevolgen van de steun voor het handelsverkeer groter zijn vanwege het grote aantal begunstigden.

(175) Deze steun kan derhalve gevolgen hebben voor het handelsverkeer van landbouwproducten tussen lidstaten, hetgeen gebeurt wanneer de steun een in een bepaalde lidstaat actieve producent bevoordeelt ten nadele van de andere lidstaten. Deze maatregelen hebben directe en onmiddellijke gevolgen voor de productiekosten van landbouwproducten in Spanje. Derhalve leveren ze een economisch voordeel op ten opzichte van bedrijven in andere lidstaten die geen toegang tot vergelijkbare steun hebben. Ze leiden dus, of dreigen te leiden tot oneerlijke concurrentie.

(176) Gezien het bovenstaande dient deze steun beschouwd te worden als staatssteun die aan de criteria uit artikel 87, lid 1, van het Verdrag voldoet. Echter, het principe van onverenigbaarheid, dat in artikel 87, lid 1, wordt uiteengezet, staat uitzonderingen toe.

Artikel 87, lid 2, onder b), van het Verdrag

(177) In artikel 87, lid 2, onder b), van het Verdrag wordt bepaald dat steun die bestemd is voor het vergoeden van schade die door natuurrampen of andere uitzonderlijke omstandigheden is ontstaan, verenigbaar is met de gemeenschappelijke markt. Spanje heeft deze steun gerechtvaardigd door aan te voeren dat die bestemd was om de schade te vergoeden die door een uitzonderlijke omstandigheid is ontstaan.

(178) Spanje is van mening dat de ongewoon hoge stijging van de gasolieprijs heeft geleid tot ordeverstoringen, stakingen, schaarste van energieproducten en voedingsmiddelen, en problemen met het vrije verkeer van goederen op het grondgebied van de Gemeenschap, hetgeen als uitzonderlijke omstandigheid beschouwd zou moeten worden met het oog op artikel 87, lid 2, onder b), van het Verdrag.

(179) Wat de uitzonderingen betreft op het algemene principe van de onverenigbaarheid van staatssteun met de gemeenschappelijke markt, als vastgesteld in artikel 87, lid 1, van het Verdrag, is de Commissie van oordeel dat er een strikte interpretatie gemaakt dient te worden van het begrip "uitzonderlijke gebeurtenis" dat in artikel 87, lid 2, onder b), aan de orde komt. Tot nu toe heeft de Commissie als uitzonderlijke gebeurtenissen geaccepteerd oorlogen, binnenlandse onlusten of stakingen en, onder voorbehoud en in verhouding met de omvang ervan, ernstige nucleaire of industriële ongelukken of branden die tot grote verliezen hebben geleid. Gezien de problemen die prognoses op dat terrein opleveren, bepaalt de Commissie of deze steun verenigbaar is door dat per geval te analyseren en houdt zij rekening met de eerdere toepassing ervan op het desbetreffende gebied (punt 11.2.1 van de communautaire richtsnoeren voor staatssteun in de landbouwsector).

(180) Dezelfde tekst van artikel 87, lid 2, onder b), van het Verdrag sluit een te hoge vergoeding van de schade uit. Wanneer is aangetoond dat er sprake is van een uitzonderlijke gebeurtenis, staat de Commissie steun toe die de materiële schade voor ten hoogste 100 % dekt. De vergoedingen worden doorgaans berekend per afzonderlijke begunstigde. Teneinde een te hoge vergoeding te voorkomen, worden alle ontvangen bedragen afgetrokken van de totale hoeveelheid steun (punt 11.2.2 van de communautaire richtsnoeren voor staatssteun in de landbouwsector).

(181) In dit geval is de reden voor de toekenning van de steun de stijging van de brandstofprijs en is er geen sprake van ordeverstoringen, stakingen en schaarste van energieproducten en voedingsmiddelen. Deze omstandigheden waren niet de reden voor de toekenning van steun. Ze deden zich voor als gevolg van de stijging van de brandstofprijs.

(182) Spanje heeft niet aangetoond dat er een verband bestaat tussen de toegekende steun en de schade die de begunstigden van de steun hebben geleden door de stijging van de brandstofprijs. Er is niet aangetoond dat alle begunstigden van deze steun om deze reden schade hebben geleden, noch dat het bedrag van deze steun in verhouding is en niet hoger is dan de schade die de landbouwers hebben geleden.

(183) Volgens de Spaanse overheid heeft de steun niet tot doel om de schade die de landbouwer heeft geleden te vergoeden, maar om hem in staat te stellen om gebruik te maken van een lening van financiële instellingen om het tekort aan liquide middelen het hoofd te bieden dat is ontstaan door de ongewoon hoge stijging van de kosten van gasolie.

(184) Uit de door de Spaanse overheid verstrekte informatie blijkt niet dat alle begunstigden van deze steun om deze reden schade hebben geleden en ook niet dat de steun niet hoger is dan de geleden schade. In deze beschikking doet de Commissie geen uitspraak over het feit of er zich met de stijging van de brandstofprijs een uitzonderlijke gebeurtenis op grond van artikel 87, lid 2, onder b), van het Verdrag heeft voorgedaan. Deze beschikking loopt niet vooruit op andere beschikkingen die de Commissie in andere sectoren kan uitvaardigen.

(185) Derhalve valt deze steun niet onder de uitzondering als voorzien in artikel 87, lid 2, onder b), van het Verdrag en kan hij niet beschouwd worden als steun die bestemd is voor het vergoeden van schade als gevolg van een uitzonderlijke gebeurtenis.

Artikel 87, lid 3, van het Verdrag

(186) Van de uitzonderingen als voorzien in artikel 87, lid 3, is uitsluitend sprake wanneer de Commissie vaststelt dat de steun noodzakelijk is voor het realiseren van een van de in overweging genomen doelstellingen. Steun die wordt toegekend op grond van genoemde uitzonderingen, maar die niet aan deze voorwaarde voldoet, zou neerkomen op het toestaan van een inbreuk op het handelsverkeer tussen lidstaten en van concurrentievervalsing, die niet gerechtvaardigd is in het licht van het communautaire belang. Dat zou derhalve onterechte voordelen opleveren voor ondernemers in bepaalde lidstaten.

(187) De Commissie is van oordeel dat deze steun niet is toegekend als regionale steun voor nieuwe investeringen of het creëren van werkgelegenheid, noch voor het horizontaal opheffen van achterstanden op het gebied van de infrastructuur ten behoeve van alle producenten in de regio, maar als steun voor de landbouwsector. Derhalve betreft het steun die bij uitstek gericht is op de sector en die beoordeeld dient te worden overeenkomstig het bepaalde in artikel 87, lid 3, onder c).

(188) In artikel 87, lid 3, onder c), staat dat steun die de ontwikkeling van bepaalde activiteiten of bepaalde economische regio's stimuleert, als verenigbaar met de gemeenschappelijke markt kan worden beschouwd, mits de omstandigheden waaronder het verkeer plaatsvindt, niet het gemeenschappelijk belang schaden.

(189) Wat de belastingmaatregel betreft die bestaat in de verlenging gedurende de jaren 2000 en 2001 van de belastingvoordelen in het kader van de IB op de overdracht van bepaalde landbouwgronden en -bedrijven, zou dit beschouwd kunnen worden als steun voor investeringen in de sector primaire productie, aangezien de maatregel verbonden is met de overdracht van landbouwgronden en -bedrijven. Wet 14/2000, die de rechtsgrond vormt voor de toekenning van deze steunmaatregelen, voorziet echter niet in de verplichting dat er aan de voorwaarden moet worden voldaan die worden genoemd onder punt 4.1 van de communautaire richtsnoeren voor staatssteun in de landbouwsector.

(190) Om precies te zijn kan steun voor investeringen alleen worden toegekend aan landbouwbedrijven waarvan de economische levensvatbaarheid aangetoond kan worden via een onderzoek naar de toekomstmogelijkheden(24), en mits de eigenaar over de vereiste deskundigheid en bekwaamheden beschikt; bovendien dient het bedrijf te voldoen aan de minimale communautaire normen betreffende milieu, hygiëne en dierenwelzijn; er mag geen enkele steun worden toegekend voor investeringen waarvan de doelstelling bestaat in een verhoging van de productie die niet op de normale wijze op de markt kan worden gebracht, en het maximumpercentage aan overheidssteun voor investeringen bedraagt 40 % (50 % in achterstandsgebieden als vastgesteld in artikel 17 van Verordening (EG) nr. 1257/1999 van de Raad van 17 mei 1999 inzake steun voor plattelandsontwikkeling uit het Europees Oriëntatie- en Garantiefonds voor de Landbouw (EOGFL) en tot wijziging en instelling van een aantal verordeningen(25)) (zie ook artikel 51, lid 2, in verband met artikel 7 van genoemde verordening).

(191) Spanje heeft in zijn commentaar geen enkele informatie verstrekt waarmee kan worden nagegaan of die steun voor investeringen voldoet aan de voorwaarden zoals voorzien in genoemde richtsnoeren. Men heeft zich beperkt tot het aangeven dat deze maatregelen in ruimere zin dienen te worden beoordeeld dan alleen op de voordelen die zij opleveren voor overdragende partijen. Die voordelen worden immers uitsluitend toegekend onder bepaalde omstandigheden, die afhankelijk zijn van de verkrijger van de overgedragen landbouwgronden en -bedrijven. Het betreft niet uitsluitend een belastingvoordeel, maar het voordeel wordt toegekend wanneer de verkrijger voldoet aan bepaalde voorwaarden, die gericht zijn op een betere ordening van de landbouwactiviteit in Spanje en op een verbetering van de omvang van de bedrijven.

(192) Bij steun in de vorm van borgstellingen is bovendien geen rekening gehouden met de voorwaarden die zijn vastgesteld in de Mededeling van de Commissie betreffende de toepassing van de artikelen 87 en 88 van het EG-Verdrag op staatssteun die wordt verleend in de vorm van borgstellingen, voor de verenigbaarheid van de toegekende staatssteun in de vorm van borgstellingen.

(193) Steun in de vorm van een verlenging van de belastingvoordelen bij de overdracht van bepaalde landbouwgronden en -bedrijven en steun in de vorm van rentesubsidie bij leningen en borgstellingen dienen derhalve beschouwd te worden als steun die onverenigbaar is met de gemeenschappelijke markt. Dit soort steun heeft geen blijvende invloed op de ontwikkeling van de sector, aangezien de onmiddellijke effecten verdwijnen als de maatregel zelf verdwijnt (zie het arrest van het Gerecht van eerste aanleg van 8 juni 1995 in zaak T-459/93, Siemens SA tegen Commissie(26)). Deze steun heeft als direct gevolg een verbetering ten aanzien van de productie en de verhandeling van de producten voor de producenten die de steun ontvangen, ten opzichte van andere, zowel in het land in kwestie als in de overige lidstaten gevestigde producenten, die geen vergelijkbare steun ontvangen.

(194) Bovendien dient er rekening mee te worden gehouden dat deze steun voor landbouwproducten uit bijlage I van het Verdrag (behalve de steun voor aardappelen die niet voor de zetmeelproductie zijn bestemd, paardenvlees, honing, alcohol van landbouwproducten, azijn uit alcohol en kurk) toegekend wordt aan producten waarvoor een gemeenschappelijke ordening van de markt geldt en dat de lidstaten maar beperkte macht hebben om in te grijpen in het functioneren van die ordeningen, aangezien die bevoegdheid uitsluitend bij de Gemeenschap berust.

(195) De gemeenschappelijke ordening van de markt blijft niet beperkt tot de beschikkingen betreffende prijsbeheersing, maar bestaat uit verschillende mechanismen en beschikkingen die gezamenlijk een volledig en uitputtend kader vormen waarbinnen de Commissie benadrukt dat er geen plaats is voor uitzonderingen en dat, volgens de heersende jurisprudentie van het Hof van Justitie, geen ruimte laat voor lidstaten om maatregelen te nemen die daarmee in strijd zijn of om uitzonderingen vast te stellen (zie het arrest van het Hof van Justitie van 26 juni 1979 in zaak 177/78, Pigs and Bacon Commission tegen McCarren and Company Limited(27)).

Conclusie

(196) Gelet op het voorafgaande en op de van toepassing zijnde communautaire normen, is de Commissie van mening dat, ten aanzien van de uitzonderingen als voorzien in artikel 87, lid 2, voor steun die bestemd is voor het vergoeden van door natuurrampen of andere uitzonderlijke omstandigheden ontstane schade, en van artikel 87, lid 3, onder a) en c), voor steun die bestemd is om de economische ontwikkeling van bepaalde regio's of bepaalde activiteiten te stimuleren of mogelijk te maken, de steun in kwestie kan leiden tot een voor het algemeen belang nadelige wijziging in de omstandigheden waarin het handelsverkeer plaatsvindt en het overtreden van de communautaire normen en dat geen enkele van de uitzonderingen als vastgesteld in artikel 87, leden 2 en 3, van het Verdrag van toepassing is.

VI. CONCLUSIE

(197) De Commissie komt tot de conclusie dat Spanje de steun in kwestie op onwettige wijze heeft toegekend, en dat het een overtreding is van het bepaalde in artikel 88, lid 3, van het Verdrag. De toekenning was onwettig, aangezien die tot stand is gekomen voordat de Commissie een uitspraak had gedaan over de verenigbaarheid ervan met de gemeenschappelijke markt.

(198) Bovendien is deze steun, om de hierboven uiteengezette redenen, onverenigbaar met de gemeenschappelijke markt, aangezien hij binnen de werkingssfeer van artikel 87, lid 1, valt, zonder dat er sprake is van een van de uitzonderingen als voorzien in de leden 2 en 3 van genoemd artikel.

(199) Wanneer steun onverenigbaar is met de gemeenschappelijke markt, dient de Commissie de lidstaat te verplichten om per incasso de op onwettige wijze toegekende steun terug te vorderen. Deze verplichting tot terugvordering, die staat beschreven in artikel 14, lid 1, van Verordening (EG) nr. 659/1999 van de Raad van 22 maart 1999 tot vaststelling van nadere bepalingen voor de toepassing van artikel 93 van het EG-Verdrag(28), is noodzakelijk om de oorspronkelijke situatie te herstellen, waarbij alle financiële voordelen die de begunstigden onterecht hebben genoten sinds de toekenning van de steun, worden opgeheven.

(200) De toegekende steun dient volledig te worden terugbetaald.

(201) De steun dient te worden terugbetaald volgens de procedures van het Spaanse recht. Over de bedragen die terugbetaald dienen te worden, dient rente berekend te worden vanaf de datum dat de steun werd toegekend tot de datum dat de steun werkelijk wordt terugbetaald. Die rente dient berekend te worden met behulp van het commerciële rentetarief, waarbij als referentie het tarief wordt gehanteerd om het subsidie-equivalent in de context van de regionale steun te berekenen, overeenkomstig het bepaalde in de richtsnoeren inzake regionale steunmaatregelen(29).

(202) Deze beschikking loopt niet vooruit op de gevolgen die de Commissie eventueel trekt uit de financiering van het gemeenschappelijke beleid uit het Europees Oriëntatie- en Garantiefonds voor de Landbouw (EOGFL),

HEEFT DE VOLGENDE BESCHIKKING GEGEVEN:

Artikel 1

De door Spanje ten uitvoer gelegde maatregelen, die bestaan in de wijziging van wet 37/1992 zoals vervat in wetsbesluit 10/2000, de steunmaatregelen aan landbouwcoöperaties uit wetsbesluit 10/2000 en de belastingmaatregelen uit de beschikking van 29 november 2000 van het ministerie van Financiën, die neerkomen op de toepassing op bepaalde veeteeltactiviteiten waarvoor een forfaitair stelsel geldt, van een correctiefactor voor het diervoeder dat van derden wordt aangekocht, de verlaging van het nettorendement in het kader van het forfaitaire stelsel van de IB voor landbouw- en veeteeltactiviteiten, de verlaging van het percentage om de driemaandelijkse BTW te bepalen in het kader van het vereenvoudigde stelsel voor bepaalde landbouwactiviteiten, en de belastingmaatregel die bestaat in de verhoging van het percentage voor de moeilijk te rechtvaardigen uitgaven in het kader van de IB voor natuurlijke personen, zijn geen staatssteun in de zin van artikel 87, lid 1, van het Verdrag.

Artikel 2

De staatssteun die door Spanje is toegekend ten gunste van eigenaren van landbouwbedrijven in de vorm van subsidie op leningen en borgstellingen uit de resolutie van het ministerie van Landbouw van 15 november 2000, waarbij een besluit van de Raad van Ministers van 10 november 2000 wordt bekendgemaakt, en de maatregel ter verlenging gedurende de jaren 2000 en 2001 van de belastingvoordelen die worden toegepast op de IB van natuurlijke personen op de overdracht van bepaalde landbouwgronden en -bedrijven zoals vervat in de zevende overgangsbepaling van wet 14/2000, zijn onverenigbaar met de gemeenschappelijke markt.

Artikel 3

Spanje dient de in artikel 2 genoemde maatregelen te schrappen.

Artikel 4

1. Spanje neemt alle noodzakelijke maatregelen om de in artikel 2 bedoelde, onterecht verleende steun bij de begunstigden terug te vorderen.

2. De terugvordering dient onverwijld en volgens de procedures van het nationale recht te worden uitgevoerd, mits die de onmiddellijke en effectieve uitvoering van deze beschikking mogelijk maken. Over de terug te vorderen steun is rente verschuldigd vanaf de datum waarop de steun is uitgekeerd tot de datum van de terugvordering. De rente wordt berekend op basis van het referentietarief dat gebruikt wordt bij de berekening van het subsidie-equivalent in het kader van regionale steun.

Artikel 5

Spanje stelt de Commissie binnen twee maanden, te rekenen vanaf de datum van kennisgeving van deze beschikking, in kennis van de maatregelen die zijn genomen om hieraan gevolg te geven.

Artikel 6

Deze beschikking is gericht tot het Koninkrijk Spanje.

Gedaan te Brussel, 11 december 2002.

Voor de Commissie

Franz Fischler

Lid van de Commissie

(1) PB C 172 van 16.6.2001, blz. 2.

(2) Zie noot 1.

(3) BOE (Spaans staatsblad) 312 van 29.12.1992, blz. 44247.

(4) BOE 241 van 7.10.2002, blz. 36614.

(5) PB L 145 van 13.6.1977, blz. 1.

(6) PB L 331 van 7.12.2002, blz. 27.

(7) BOE 170 van 17.7.1999, blz. 27027.

(8) BOE 304 van 20.12.1990, blz. 37970.

(9) BOE 241 van 8.10.1998, blz. 33517.

(10) PB C 384 van 10.12.1998, blz. 3.

(11) BOE 276 van 17.11.2000, blz. 40088.

(12) Subsidiëring van de rentevoet: 3 %, looptijd van de lening: vijf jaar. Een jaar vrijstelling. Maximaal bedrag van de lening per hectare: 75000 ESP. 0,03 x 75000 (1 + 1+ 1/4 + 2/4 + 3/4)1/5 = 1575 ESP per hectare.

(13) BOE 287 van 30.11.2000, blz. 41611.

(14) BOE 159 van 5.7.1995, blz. 20394.

(15) BOE 313 van 30.12.2000, blz. 46631.

(16) PB C 28 van 1.2.2000, blz. 2 (gecorrigeerde versie in PB C 232 van 12.8.2000, blz. 19).

(17) PB C 71 van 11.3.2000, blz. 14.

(18) BOE 188 van 7.8.1986, blz. 27907.

(19) BOE 58 van 9.3.1970, blz. 3820.

(20) BOE 308 van 24.12.1992, blz. 43867.

(21) BOE 295 van 10.12.1998, blz. 40730.

(22) BOE 310 van 28.12.1995, blz. 37072.

(23) Bron: Eurostat.

(24) Landbouwbedrijven in financiële moeilijkheden mogen alleen steun ontvangen die voldoet aan de voorwaarden die zijn vastgesteld in de Communautaire richtsnoeren voor reddings- en herstructureringssteun aan ondernemingen in moeilijkheden (PB C 288 van 9.10.1999, blz. 2).

(25) PB L 160 van 26.6.1999, blz. 80.

(26) Jurisprudentie 1995, blz. II-1675.

(27) Spaanse bijzondere uitgave 1979, blz. 1083.

(28) PB L 83 van 27.3.1999, blz. 1.

(29) PB C 74 van 10.3.1998, blz. 9.