Beschikking van de Commissie

van 12 maart 2002

betreffende de staatssteun die Duitsland verleend heeft aan Ingenieur- und Gewerbebau GmbH (IGB)

(Kennisgeving geschied onder nummer C(2002) 912)

(Slechts de tekst in de Duitse taal is authentiek)

(Voor de EER relevante tekst)

(2002/897/EG)

DE COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN,

Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap, inzonderheid op artikel 88, lid 2, eerste alinea,

Gelet op de Overeenkomst betreffende de Europese Economische Ruimte, inzonderheid op artikel 62, lid 1, onder a),

Na de belanghebbenden overeenkomstig de genoemde artikelen te hebben aangemaand hun opmerkingen te maken(1),

Overwegende hetgeen volgt:

I. PROCEDURE

(1) Bij faxbericht van 29 december 1999 dat door de Commissie op 10 januari 2000 als steunzaak NN 2/2000 werd geregistreerd, bracht Duitsland de Commissie op de hoogte van de financiële maatregelen ten gunste van Ingenieur- und Gewerbebau GmbH (IGB). Daar deze financiële maatregelen op het ogenblik van de kennisgeving reeds waren uitgevoerd, werden zij overeenkomstig artikel 88, lid 3, van het EG-Verdrag geregistreerd als niet-gemelde steun (NN).

(2) Bij schrijven van 29 september 2001 heeft de Commissie Duitsland in kennis gesteld van haar besluit wegens de steun over te gaan tot inleiding van de procedure overeenkomstig artikel 88, lid 2, van het EG-Verdrag.

(3) Het besluit van de Commissie inzake de inleiding van de procedure werd gepubliceerd in het Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen(2). De Commissie heeft de betrokkenen gevraagd om toelichtingen te verstrekken met betrekking tot de betrokken steun. Vanaf dit moment werd de steunzaak geregistreerd onder referentie C 66/2001. Van derden werden geen standpuntbepalingen ontvangen. De opmerkingen van Duitsland werden op 11 november 2001 door de Commissie ontvangen.

II. BESCHRIJVING

(4) Het gaat hierbij om financiële maatregelen tot herstructurering van een MKB dat in de bouwsector in Thüringen werkzaam was. Op 1 januari 1997 fuseerde IGB met HAB, dat aan dezelfde vennoten toebehoorde, en draagt sindsdien de naam HAB. Het hieronder staande overzicht bevat enkele fundamentele economische gegevens.

Tabel:Ontwikkeling/prestatie

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

(5) Op 28 maart 2001 vroeg HAB om inleiding van de insolventieprocedure.

1. De herstructurering

(6) De herstructurering duurde van 1996 tot 2000. De herstructureringskosten beliepen 2610000 DEM.

2. Financiële maatregelen van de staat ten gunste van de herstructurering

(7) Overeenkomstig de in het bezit van de Commissie zijnde informatie werden volgende herstructureringsmiddelen uit openbare middelen toegekend:

a) een BvS-toelage van 580000 DEM;

b) een exportgarantie ten belope van 80 % van de deelstaat Thüringen ter hoogte van 1200000 DEM in het kader van een ingewilligde steunregeling(3);

c) een eenmalige investeringstoelage van de staat ter hoogte van 1700 DEM op grond van de ingewilligde investeringssteunregeling(4).

(8) Volgens de informatie werden bovendien verleend een krediet in het kader van het Europees Wederopbouwprogramma (ERP-krediet) ter hoogte van 500000 DEM, en wel ten belope van 5,5 %, alsook een lening van de "Thüringer Aufbaubank" (TAB-lening) ter hoogte van 250000 DEM, en wel ten belope van 5,5 %. Nadere informatie over deze maatregelen waren niet beschikbaar.

3. Financiële bijdragen uit andere bronnen

(9) Volgens gegevens van Duitsland stammen volgende bijdragen uit eigen middelen van de steunontvanger of uit externe middelen:

a) eigen kapitaal van de investeerder: 170000 DEM;

b) aansprakelijkheid ten belope van 20 % van de investeerder ter hoogte van 300000 DEM;

c) gemeenschappelijke aansprakelijkheid van de investeerders voor 80 % van de lening, d.w.z. ongeveer 920000 DEM;

d) afzien door het personeel van de kerstgratificatie ter hoogte van in totaal 345000 DEM.

(10) Duitsland is van oordeel dat deze bijdragen als bijdragen van de steunontvanger uit eigen of externe middelen tot herstructurering ter hoogte van 1735000 DEM, met andere woorden 66 % van de herstructureringskosten moeten worden beschouwd.

4. Redenen voor de inleiding van de procedure overeenkomstig artikel 88, lid 2, van het EG-Verdrag

(11) De Commissie maakt met betrekking tot de verenigbaarheid van de steun met de gemeenschappelijke markt de volgende opmerkingen:

a) Het ERP-krediet van 500000 DEM en de TAB-lening van 250000 DEM hielden mogelijkerwijs steunelementen in; daarom werd om uitleg gevraagd.

b) Het herstructureringsplan was mogelijkerwijs niet geschikt om de rentabiliteit op lange termijn van IGB-HAB te herstellen, daar de marktvoorwaarden in de betrokken sector zeer moeilijk waren, en de onderneming een kleine onderneming met beperkte middelen was.

c) De steun ten gunste van IGB verstoorde mogelijkerwijs op onredelijke wijze de concurrentie daar de onderneming in een sector met overcapaciteit werkzaam was, en in het kader van de herstructurering een bepaalde capaciteit afgebouwd had moeten worden; ondanks een dringend verzoek om informatie werd deze evenwel door Duitsland niet verstrekt met betrekking tot de capaciteitstoestand van HAB. Daarom gelast de Commissie de betrokken onderneming inlichtingen te verstrekken daaromtrent.

d) De steun was mogelijkerwijs tegenover de herstructureringskosten en het nut ervan te hoog daar in tegenstelling tot de zienswijze van de Duitse overheidsinstanties de bijdrage van de steunontvanger naar alle waarschijnlijkheid 240000 DEM bedroeg, d.w.z. 9,2 % van de herstructureringskosten.

III. OPMERKINGEN VAN DUITSLAND

(12) In zijn reactie op het besluit tot inleiding van de procedure deelde Duitsland de Commissie mede dat het bevoegde "Amtsgericht" Gera het afwees de insolventieprocedure in te leiden omdat het overblijvende vermogen niet volstond om de procedurekosten te dekken. De onderneming werd door het afwijzingsbesluit automatisch geliquideerd. Daardoor is volgens de gegevens van Duitsland de voortzetting van het bedrijf, in welke vorm dan ook, in feite uitgesloten.

(13) Andere opmerkingen in verband met de in het inleidingsbesluit opgeworpen vragen werden niet gemaakt omdat Duitsland van oordeel is dat dit gezien de ondertussen ontstane situatie niet meer nodig is.

IV. BEOORDELING VAN DE STEUN

(14) Artikel 87, lid 1, van het EG-Verdrag is op alle financiële maatregelen toepasbaar die Duitsland heeft genomen ten gunste van de begunstigde onderneming. Want alle maatregelen hebben een bepaalde onderneming economische voordelen verschaft die het van particuliere kant niet had gekregen. Derhalve gaat het, wat de maatregelen betreft, om staatssteun die de concurrentie kan vervalsen. Gezien de aard van de ondersteuning en op grond van het feit dat in de sector van de begunstigde onderneming handel tussen de landen binnen de gemeenschappelijke markt bestaat, vallen de genomen financiële maatregelen binnen de werkingssfeer van artikel 87, lid 1, van het EG-Verdrag.

(15) Wat de kennelijk in het kader van de ingewilligde steunregelingen verleende steun betreft, stelt de Commissie vast dat volgens de in haar bezit zijnde informatie de desbetreffende maatregelen aan de in de regelingen vastgelegde voorwaarden voldoen en dat derhalve een beoordeling in het kader van de betrokken beslissing overbodig is.

(16) Afgezien van de BvS-toelage van 580000 DEM moeten ook het ERP-krediet van 500000 DEM en de TAB-lening van 250000 DEM als ad-hocsteun voor de herstructurering worden beschouwd daar nadere desbetreffende informatie ontbreekt.

(17) Bovendien stelt de Commissie vast dat Duitsland zijn verplichting niet is nagekomen die voortvloeit uit artikel 88, lid 3, van het EG-Verdrag. Formeel gezien is de steun zodoende onwettig. Hij is daarom echter niet noodzakelijkerwijs onverenigbaar met de gemeenschappelijke markt. Dientengevolge moeten de afzonderlijke maatregelen overeenkomstig artikel 87 van het EG-Verdrag worden onderzocht.

(18) Daar geen ander vrijstellingsfeitenmateriaal van artikel 87, lid 2, respectievelijk lid 3, van toepassing is, worden de maatregelen overeenkomstig artikel 87, lid 3, onder c), en de richtsnoeren van de Commissie voor de beoordeling van staatssteun voor redding en herstructurering van ondernemingen in moeilijkheden van 1994(5) (hierna "richtsnoeren" genoemd) beoordeeld. In het betrokken geval zijn de richtsnoeren van 1994 van toepassing daar alle steun vóór het tijdstip werd verleend vanaf hetwelk de richtsnoeren van 1999(6) konden worden toegepast.

(19) Daar in het kader van de formele toetsingsprocedure geen bemerkingen ter zake werden gemaakt, konden de in de inleidingsbeslissing uiteengezette bedenkingen niet ter zijde worden geschoven. Derhalve komt de Commissie op grond van de in haar bezit zijnde gegevens tot het volgende besluit:

a) Het herstructureringsplan was niet geschikt om de rentabiliteit op lange termijn van HAB te herstellen.

b) De steun ten gunste van IGB heeft de concurrentie op onredelijke wijze vervalst.

c) De steun stond in geen enkele verhouding tot de kosten en het nut van de herstructurering.

(20) De steun ten gunste van IGB voldoet dientengevolge niet aan de voorwaarden van de richtsnoeren en moet als onverenigbaar met de gemeenschappelijke markt worden beschouwd.

(21) Wanneer een onwettig verleende steun onverenigbaar met de gemeenschappelijke markt wordt verklaard, dan moet de Commissie overeenkomstig artikel 14, lid 1, van Verordening (EG) nr. 659/1999 van de Raad van 22 maart 1999 tot vaststelling van nadere bepalingen voor de toepassing van artikel 93 van het EG-Verdrag(7) om terugvordering van de steun verzoeken, voorzover die niet in strijd is met een algemene grondregel van het Gemeenschapsrecht. Volgens de door Duitsland verstrekte informatie is de begunstigde onderneming wegens ontoereikend vermogen bij besluit van het "Amtsgericht" Gera geliquideerd en is een voortzetting van om het even welke activiteit uitgesloten. Derhalve zou het volgens de zienswijze van de Commissie in het betrokken geval niet zinvol zijn van Duitsland de terugvordering van de steun te verlangen.

V. CONCLUSIE

(22) De Commissie stelt vast dat Duitsland financiële maatregelen ten gunste van Ingenieur- und Gewerbebau GmbH (IGB) in strijd met artikel 88, lid 3, van het EG-Verdrag op onwettige wijze heeft genomen. Uitgaande van haar beoordeling komt de Commissie tot het besluit dat de steun met de gemeenschappelijke markt onverenigbaar is omdat niet is voldaan aan de voorwaarden van de richtsnoeren. Gezien de stand van zaken zou evenwel overeenkomstig artikel 14, lid 1, tweede zin, van Verordening (EG) nr. 659/1999 de terugvordering niet geëist worden,

HEEFT DE VOLGENDE BESCHIKKING GEGEVEN:

Artikel 1

De steun die door Duitsland ten gunste van het Ingenieur- und Gewerbebau GmbH (IGB) ter hoogte van 680018 EUR (1330000 DEM) werd verleend, is onverenigbaar met de gemeenschappelijke markt.

Artikel 2

Deze beschikking is gericht tot de Bondsrepubliek Duitsland.

Gedaan te Brussel, 12 maart 2002.

Voor de Commissie

Mario Monti

Lid van de Commissie

(1) PB C 330 van 24.11.2001, blz. 5.

(2) Zie voetnoot 1.

(3) Richtlijn borgtocht van de Thüringer Aufbaubank SG(96) D/11696 van 27 december 1996 (N 117/96).

(4) Investeringssituatie voor de nieuwe deelstaten SG(95) D/17154 van 27 december 1995, gewijzigd door SG(96) D/3794 van 12 april 1996 (N 494/A/95).

(5) PB C 368 van 23.12.1994, blz. 12.

(6) PB C 288 van 9.10.1999, blz. 2.

(7) PB L 83 van 27.3.1999, blz. 1.