30.4.2004 NL Publicatieblad van de Europese Unie L 157/ 
_______________________________________________________________________________ 7
VERORDENING (EG) Nr. 847/2004 
VAN HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD 
van 29 april 2004 
 
inzake onderhandelingen over en de uitvoering van 
overeenkomsten inzake luchtdiensten 
tussen lidstaten en derde landen 
    HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE, 
 Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Euro pese Gemeenschap, en met name op artikel 80, 
lid 2,  Gezien het voorstel van de Commissie, 
 Gezien het advies van het Europ ees Economisch en Sociaal Comité 
1, 
 Handelend overeenkomstig de procedure van artikel 251 van het Verdrag 
2, 
                                                 
1   PB C 234 van 30.9.2003, blz. 21. 
2  Advies van het Europees Parlement van 2 september 2003 (nog niet in het PB 
bekendgemaakt), gemeenschappelijk standpunt van de Raad van 5 december 2003 (PB C 54 E van 2.3.2004, blz. 33), standpunt van het Europees Parlement van 30 maart 2004 (nog niet in 
het PB bekendgemaakt) en beslu it van de Raad van 14 april 2004. 
30.4.2004 NL Publicatieblad van de Europese Unie L 157/ 
_______________________________________________________________________________ 8
 
Overwegende hetgeen volgt: 
 (1)  De internationale betrekkingen op het gebied van de lu chtvaart tussen lidstaten en derde 
landen worden traditioneel be heerst door bilaterale over eenkomsten inzake luchtdiensten 
tussen lidstaten en derde landen, de bijlagen  daarbij en andere daarmee samenhangende 
bilaterale en multilaterale regelingen. 
 (2)  Volgens het arrest van het Hof van Justitie  van de Europese Gemeenschappen in de zaken 
C-466/98, C-467/98, C-468/98, C-469/98, C-471/98, C-472/98, C-475/98 en C-476/98 is de 
Gemeenschap als enige bevoegd inzake de diverse aspecten van dergelijke overeenkomsten. 
 (3)  Het Hof heeft ook verduidelijking gegeve n over het recht van co mmunautaire luchtvaart-
maatschappijen op vestiging binnen de Gem eenschap, inclusief het recht op niet-
discriminerende markttoegang. 
 (4)  Wanneer blijkt dat het o nderwerp van een overeenkomst d eels onder de bevoegdheid van de 
Gemeenschap en deels onder die van haar lids taten valt, is nauwe samenwerking tussen de 
lidstaten en de instellingen van de Gemeensc hap van essentieel belang, zowel bij de onder-
handelingen over en de sluiting van de overee nkomst als bij het nakomen van de aangegane 
verplichtingen. De verplichting tot samenwerking vloeit voort uit de eis dat de Gemeenschap 
internationaal met één stem mo et spreken. De instellingen van de Gemeenschap en de lid-
staten ondernemen alle nodige stappen in dit verband om voor een optimale samenwerking te 
zorgen.  
30.4.2004 NL Publicatieblad van de Europese Unie L 157/ 
_______________________________________________________________________________ 9
 
(5) De samenwerkingsprocedure tussen de lidstat en en de Commissie volgens deze verordening 
raakt niet aan de verdeling van de bevoegdhe den tussen de Gemeenschap en de lidstaten 
overeenkomstig het Gemeenschapsrecht, zo als uitgelegd door het Hof van Justitie. 
 (6) Alle bestaande bilaterale overeenkomsten tussen lidstaten en  derde landen die bepalingen 
bevatten die in strijd zijn met het Gem eenschapsrecht moeten worden gewijzigd of 
vervangen door nieuwe overeenkomsten die volledig verenigbaar zijn met het Gemeen-
schapsrecht. 
 (7) Onverminderd het Verdrag, en met name artikel 300, mogen lidstaten desgewenst in 
bestaande overeenkomsten wijzigingen aanbrenge n en maatregelen voor het beheer van de 
uitvoering daarvan treffen tot een door de Gemeenschap gesloten overeenkomst van kracht 
wordt. 
 (8) Het is van essentieel belang ervoor te zorg en dat een lidstaat bij onderhandelingen rekening 
houdt met het Gemeenschapsrecht, de breder e communautaire bela ngen en de lopende 
onderhandelingen van de Gemeenschap. 
 (9) Wanneer lidstaten luchtvaartmaatschappijen bij onderhandelingen willen betrekken, worden 
alle luchtvaartmaatschappijen met een vestig ing op het grondgebied van de betrokken lid-
staat gelijk behandeld. 
30.4.2004 NL Publicatieblad van de Europese Unie L 157/ 
_______________________________________________________________________________ 10
(10) Vestiging op het grondgebied van een lidstaat  veronderstelt het daad werkelijk uitoefenen 
van luchtvervoeractiviteiten middels regelinge n voor een onbepaalde periode. De rechts-
vorm van een dergelijke vestiging, of het nu ga at om een bijkantoor of om een dochter-
onderneming met rechtspersoonlijkheid, is daarbij niet doorsla ggevend. Wanneer een 
onderneming gevestigd is op het grondgebi ed van verscheidene lidstaten, zoals 
gedefinieerd door het Verdrag, waarborgt deze, teneinde te voorkomen dat nationale voor-
schriften worden omzeild, dat elk van de vest igingen voldoet aan de verplichtingen die het 
nationale recht, overeenkomstig  het Gemeenschapsrecht, aan de activiteiten stelt.  
 (11) Teneinde ervoor te zorgen dat de rech ten van communautaire luchtvaartmaatschappijen 
niet onrechtmatig worden ingeperkt, worden  in bilaterale overeenkomsten inzake lucht-
diensten geen nieuwe regelingen opgenomen  die een beperking inhouden van het aantal 
communautaire luchtvaartmaatschappijen die kunnen worden aangewezen om op een 
bepaalde markt diensten te verstrekken.  
 (12) De lidstaten stellen niet-dis criminerende en transparante pr ocedures vast voor de verdeling 
van verkeersrechten onder de communautaire luchtvaartmaatschappije n. Bij het volgen van 
deze procedures kunnen de lidstaten de noodzaak om  te zorgen voor de continuïteit van de 
diensten naar behoren laten meewegen. 
 (13) De voor de uitvoering van deze verordeni ng vereiste maatregelen worden vastgesteld 
overeenkomstig artikel 2 van Besluit 1999/468/EG  van de Raad van 28 juni 1999 tot vast-
stelling van de voorwaarden voor de uitoefen ing van de aan de Commissie verleende 
uitvoeringsbevoegdheden 
1.  
 (14) Iedere lidstaat mag zich beroepen op de ve rtrouwelijkheid van de bepalingen in bilaterale 
overeenkomsten die hij heeft gesloten en de Commissie verzoeken de desbetreffende 
informatie niet aan andere lidstaten door te geven. 
                                                
 
1  PB L 184 van 17.7.1999, blz. 23. 
30.4.2004 NL Publicatieblad van de Europese Unie L 157/ 
_______________________________________________________________________________ 11
 
(15) Op 2 december 1987 hebben het Koninkrijk Sp anje en het Verenigd Koninkrijk in Londen 
in het kader van een gezamenlijke verklaring van de ministers van Buitenlandse Zaken van beide landen overeenstemming bereikt over re gelingen voor meer samenwerking bij het 
gebruik van de luchthaven van Gibraltar. Die regelingen moeten evenwel nog in werking 
treden. 
 (16) De doelstellingen van deze verordening, na melijk coördinatie van de onderhandelingen met 
derde landen over de sluiting van overeenkomsten  inzake luchtdiensten, het garanderen van 
een geharmoniseerde aanpak bij de uitvoering en toepassing van die overeenkomsten, alsook 
controle op de verenigbaarhe id van die overeenkomsten me t het Gemeenschapsrecht, 
kunnen niet in voldoende mate door de lidstat en worden verwezenlijkt. Aangezien een 
verordening in de hele Gemeenschap van to epassing is, kunnen zij beter op communautair 
niveau worden verwezenlijkt. Overeenkomstig het subsidiariteitsbeginsel  van artikel 5 van 
het Verdrag kan de Gemeenschap derhalve m aatregelen treffen. Overeenkomstig het in dat 
artikel omschreven evenredigheidsbeginsel gaat deze verordening niet verder dan hetgeen nodig is om de genoemde doelstellingen te bereiken, 
 HEBBEN DE VOLGENDE VERORDENING VASTGESTELD:  
30.4.2004 NL Publicatieblad van de Europese Unie L 157/ 
_______________________________________________________________________________ 12
 
Artikel 1  
Kennisgeving aan de Commissie 
 1. Een lidstaat kan onverminderd de respectieve bevoegdheden van de Gemeenschap en haar lid-
staten, met een derde land onderhandelingen open en over een nieuwe overeenkomst of over de 
wijziging van een bestaande over eenkomst inzake luchtdiensten, de  bijlagen daarvan of enige 
andere daarmee samenhangende bi laterale of multilaterale re geling, wanneer die onderwerpen 
betreffen die gedeeltelijk onder de bevoe gdheid van de Gemeenschap vallen, mits: 
 - toepasselijke standaardbepalingen die door de  lidstaten en de Commissie gezamenlijk zijn 
opgesteld en vastgelegd, in deze onde rhandelingen worden opgenomen en 
 - de kennisgevingsprocedure in de leden 2, 3 en 4 wordt gevolgd.  In voorkomend geval wordt de Commissie uitgenodi gd om als waarnemer deel te nemen aan deze 
onderhandelingen.  2. Indien een lidstaat voornemens is dergelijke o nderhandelingen te openen, stelt hij de Commissie 
schriftelijk van zijn voornemen in kennis. D eze kennisgeving omvat een kopie van de bestaande 
overeenkomst, indien beschikbaar, en andere relevante documentatie en een opgave van de 
bepalingen waarover bij de onderhandelingen moet worden gesproken en van de onderhandelings-
doelstellingen, alsook alle andere  relevante informatie. De Co mmissie stelt dergelijke kennis-
gevingen en, desgevraagd, de begeleidende documenta tie beschikbaar voor de  overige lidstaten, met 
inachtneming van de vereis ten van vertrouwelijkheid. 
30.4.2004 NL Publicatieblad van de Europese Unie L 157/ 
_______________________________________________________________________________ 13
 
De informatie wordt ten minste één kalenderm aand vóór het beoogde begin van de formele onder-
handelingen met het betrokken derde land toeg ezonden. Indien formele onderhandelingen ten-
gevolge van uitzonderlijke omsta ndigheden op een kortere termijn dan een maand worden georga-
niseerd, zendt de lidstaat de informatie zo spoedig mogelijk toe.  3. De lidstaten kunnen hun opmerkingen doen toekom en aan de lidstaat die overeenkomstig lid 2 
zijn voornemens kenbaar heeft gemaakt. Die lidstaat houdt zoveel mogelijk rekening met die 
opmerkingen bij de onderhandelingen.  4. Indien de Commissie binnen 15 werkdagen na ontvangst van de in lid 2 bedoelde kennisgeving 
tot de slotsom komt dat de onderhandelingen:  - de doelstellingen van lopende communautai re onderhandelingen met dit derde land kunnen 
ondermijnen, en/of 
 
- kunnen leiden tot een overeenkomst die onve renigbaar is met het Gemeenschapsrecht 
 brengt zij de lidstaat  daarvan op de hoogte. 
 
Artikel 2
 
Raadpleging van belanghebbenden en deelname aan de onderhandelingen 
 Wanneer luchtvaartmaatschappijen en andere bela nghebbenden bij de in ar tikel 1 bedoelde onder-
handelingen worden betrokken, behandelen de li dstaten alle communautaire luchtvaart-
maatschappijen met een vestiging op hun respectieve onder de toepas sing van het Verdrag vallende 
grondgebieden op gelijke voet.  
30.4.2004 NL Publicatieblad van de Europese Unie L 157/ 
_______________________________________________________________________________ 14
 
Artikel 3  
Verbod op de invoering van re strictievere regelingen 
 
Een lidstaat gaat geen nieuwe overeenkomst me t een derde land aan die een vermindering inhoudt 
van het aantal communautaire luchtvaartmaatscha ppijen die volgens bestaande overeenkomsten 
kunnen worden aangewezen om diensten te verstre kken op routes tussen zijn grondgebied en het 
derde land, noch voor de hele markt van het luchtvervoer tussen beide partijen, noch voor 
specifieke stedenparen. 
 
Artikel 4  
Sluiting van overeenkomsten 
 1. Na ondertekening van een overeenkomst brengt de  betrokken lidstaat het resultaat van de onder-
handelingen en alle relevante documen ten ter kennis van de Commissie. 
 2. Wanneer de onderhandelingen hebben geleid tot een  overeenkomst waarin de in artikel 1, lid 1, 
bedoelde toepasselijke standaardbe palingen zijn opgenomen, is de lidstaat gemachtigd de overeen-
komst te sluiten.  3. Wanneer de onderhandelingen hebben geleid tot een  overeenkomst waarin de in artikel 1, lid 1, 
bedoelde standaardbepalingen niet zijn opgenomen, wo rdt het de lidstaat volgens de procedure van 
artikel 7, lid 2, toegestaan de overeenkomst te sl uiten, op voorwaarde dat deze sluiting geen schade 
berokkent aan het voorwerp en de  doelstelling van het gemeenscha ppelijke vervoersbeleid van de 
Gemeenschap. De lidstaat mag de overeenkomst voor lopig toepassen in afwachting van het resul-
taat van deze procedure. 
30.4.2004 NL Publicatieblad van de Europese Unie L 157/ 
_______________________________________________________________________________ 15
 
4. Onverminderd de leden 2 en 3, mag het de lidstaat  in kwestie volgens de procedure van artikel 7, 
lid 2, worden toegestaan de overeenkomst voorlopi g toe te passen en/of te sluiten, indien de 
Commissie met hetzelfde derde land actief aan het onderhandelen is op basis van een specifiek 
mandaat voor dat land of op basis van Besluit 20 04/.../EG van de Raad betreffende onderhande-
lingen tussen de Commissie en derde landen 1. 
 
Artikel 5  
Verdeling van verkeersrechten 
 Wanneer een lidstaat overeenstemming bereikt ov er een overeenkomst of wijzigingen in een 
overeenkomst of de bijlagen daarvan waarbij wo rdt voorzien in beperkingen van het gebruik van 
verkeersrechten of van het aantal communautaire luchtvaartm aatschappijen dat kan worden aange-
wezen als begunstigde van verkeersrechten, zorgt de betrokken lidstaat ervoor dat de verkeers-
rechten op niet-discriminerende wijze onder de  daarvoor in aanmerking komende luchtvaart-
maatschappijen van de Gemeenschap worden ve rdeeld volgens een transparante procedure. 
 
Artikel 6
 
Bekendmaking van procedures 
 De lidstaten stellen de Commissie onverwijld in ke nnis van de procedures di e zij voor de toepassing 
van artikel 5 en, in voorkomend geval, artikel 2 vo lgen. De Commissie draagt er zorg voor dat deze 
procedures binnen acht weken na ont vangst ter informatie in het P ublicatieblad van de Europese 
Unie worden bekendgemaakt. Eventuele nieuwe pr ocedures en latere w ijzigingen van bestaande 
procedures worden uiterlijk ach t weken vóór deze van kracht worden aan de Commissie mede-
gedeeld, zodat de Commissie ervoor  kan zorgen dat zij binnen die periode van acht weken in het 
Publicatieblad van de Europese Unie worden bekendgemaakt. 
                                                
 
1  PB L 
30.4.2004 NL Publicatieblad van de Europese Unie L 157/ 
_______________________________________________________________________________ 16
 
Artikel 7  
Comité 
 
1. De Commissie wordt bijgestaan door het co mité dat is ingesteld bij artikel 11 van 
Verordening (EEG) nr. 2408/92 van de Raad van 23 juli 1992 betreffende de toegang van commu-
nautaire luchtvaartmaatschappijen to t intracommunautaire luchtroutes 1. 
 2. Wanneer naar dit lid wordt verwezen zijn de  artikelen 3 en 7 van Besluit 1999/468/EG van toe-
passing, met inachtneming van artikel 8 daarvan.  3. Het comité stelt zijn reglement van orde vast.  
Artikel 8
 
Vertrouwelijkheid 
 Bij de kennisgeving aan de Commissie van onderh andelingen en het resultaat daarvan, zoals 
bepaald in de artikelen 1 en 4, laten de lidstaten de Commissie duidelijk weten of in de kennis-
geving opgenomen informatie als vertrouwelijk dien t te worden beschouwd en of deze informatie 
aan andere lidstaten kan worden doorgegeven. De Co mmissie en de lidstaten dragen er zorg voor 
dat als vertrouwelijk aangemerkte informatie wordt behandeld overeenkomstig artikel 4, lid 1, onder a), van Verordening (EG) nr. 1049/2001 van het Europees Parlement en de Raad van 
30 mei 2001 inzake de toegang van het publiek tot documenten van het Europees Parlement, de 
Raad en de Commissie 
2. 
  
                                                
 
1  PB L 240 van 24.8.1992, blz. 8. Verordening laat stelijk gewijzigd bij Verordening (EG) 
nr. 1882/2003 van het Europees Parlement en de Raad (PB L 284 van 31.10.2003, blz. 1). 
2  PB L 145 van 31.5.2001, blz. 43. 
30.4.2004 NL Publicatieblad van de Europese Unie L 157/ 
_______________________________________________________________________________ 17
Artikel 9  
Gibraltar 
 1. De toepassing van deze verorden ing op de luchthaven van Gibralta r laat de respectieve rechts-
opvattingen van het Koninkrijk Spanje en het Ve renigd Koninkrijk betreffende het geschil inzake 
soevereiniteit over het grondgebied waarop de luchthaven gelegen is, onverlet. 
 2. De toepassing van deze verordening op de luch thaven van Gibraltar wo rdt opgeschort tot de 
datum waarop de regelingen van de gezamenlijke verklaring van de ministers van Buitenlandse 
Zaken van het Koninkrijk Spanje en het Verenigd  Koninkrijk van 2 december 1987 van toepassing 
worden. De regeringen van het Koninkrijk Spanje en  het Verenigd Koninkrijk  zullen de Raad van 
die datum in kennis stellen.  
Artikel 10
 
Inwerkingtreding 
 Deze verordening treedt in werking op de dertig ste dag volgende op die van haar bekendmaking in 
het Publicatieblad van de Europese Unie.     Deze verordening is verbindend in al haar onderdelen en is rechtstreeks toepasselijk in elke lidstaat. 
   Straatsburg, 29.4.2004.  Voor het Europees Parlement Voor de Raad  De voorzitter  De voorzitter  P. COX          M. McDOWELL 
_______________