*****

BESCHIKKING VAN DE COMMISSIE

van 13 november 1985

inzake de steun die door Griekenland in de vorm van een rentesubsidie wordt verleend voor de uitvoer van alle produkten met uitzondering van aardolieprodukten

(Slechts de tekst in de Griekse taal is authentiek)

(86/187/EEG)

DE COMMISSIE VAN DE EUROPESE

GEMEENSCHAPPEN,

Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Economische Gemeenschap, en met name op artikel 93, lid 2,

Gelet op Verordening (EEG) nr. 2727/75 van de Raad van 29 oktober 1975 houdende een gemeenschappelijke ordening der markten in de sector granen (1), laatstelijk gewijzigd bij Verordening (EEG) nr. 1019/84 (2), en met name op artikel 22, alsmede op de overeenkomstige bepalingen van de andere verordeningen houdende een gemeenschappelijke ordening der markten in de sector landbouwprodukten,

Na de belanghebbenden overeenkomstig artikel 93, lid 2, van het Verdrag uitgenodigd te hebben hun opmerkingen te maken (3) en gezien deze opmerkingen,

Overwegende hetgeen volgt:

I

Op grond van de artikelen 42 en 43 van het EEG-Verdrag zijn de artikelen 92 tot en met 94 van dit Verdrag volledig van toepassing verklaard op het merendeel van de in bijlage II bij dit Verdrag genoemde produkten. Op de overige in die bijlage vermelde produkten is ingevolge artikel 4 van Verordening nr. 26 inzake de toepassing van bepaalde regels betreffende de mededinging op de voortbrenging van en de handel in landbouwprodukten (4) alleen het bepaalde in artikel 93, lid 1 en lid 3, eerste zin, van toepassing. Om deze reden heeft de onderhavige beschikking geen betrekking op die overige produkten.

II

Per telexbericht nr. 51686 van 2 februari 1984 heeft de Commissie de Griekse Regering verzocht haar informatie te verstrekken over de uitvoersteun voor granen die Griekenland in april 1983 zou hebben ingesteld. Dit verzoek is herhaald in een telexbericht dat is verzonden op 21 maart 1984. Het antwoord dat Griekenland per telex van 16 april 1984 heeft doen toekomen, werd door de diensten van de Commissie onvolledig geacht. Deze hebben op 19 juni 1984 in een nieuw telexbericht om nadere inlichtingen verzocht en op 24 juli 1984 hebben zij dit verzoek per telex herhaald. Per telex van 10 augustus 1984 heeft de Griekse Regering gevraagd de gestelde termijn met één maand te verlengen om haar antwoord te kunnen voorbereiden. Dit antwoord is uiteindelijk medegedeeld bij schrijven van 18 oktober 1984.

Dit schrijven bevat de volgende informatie:

- de Griekse autoriteiten verlenen een rentesubsidie van 6 % of van 3 % op de leningen die door de autoriteiten worden verstrekt aan de exporteurs van granen (het normale tarief voor de exporteurs is 18,5 %);

- deze steun wordt slechts verleend indien het door de exporteurs bij de verkoop verkregen bedrag snel naar het eigen land wordt overgemaakt en in drachmen wordt gewisseld;

- deze subsidie wordt verstrekt in het kader van de algemene hervorming van het door de Griekse Regering gecreëerde kredietsysteem, dat neerkomt op het volgende:

1.2 // A. Vóór april 1983: // // Aard van de lening // Rentetarief // Leningen ter aanvulling van het bedrijfskapitaal // 21,5 % // Leningen voor investeringen en aan ondernemingen die landbouwprodukten verwerken // 18,5 % // Leningen aan ondernemingen in de ambachtssector // 14,0 % // Leningen ten behoeve van de vooruitfinanciering en de financiering van exporten // 10,5 % // B. Vanaf april 1983: // // Aard van de lening // Rentetarief // Leningen aan industrieën // 21,5 % // Leningen aan ondernemingen die verwerkte landbouwprodukten uitvoeren // 18,5 % // Leningen aan ondernemingen in de ambachtssector // 14,0 %

- bij de vaststelling van de vergoeding op 6 % of (voor leningen tegen een rente van 14 %) 3 % is voorts rekening gehouden met de algemene rentestijging en met de gemiddelde looptijd van de leningen voor de financiering van exporten, alsmede met het feit dat deze vergoeding geldt voor de uitvoer van alle produkten met uitzondering van aardolieprodukten;

- deze maatregel draagt een louter monetair karakter, aangezien ermee wordt beoogd de Griekse exporteurs tot een snelle overmaking van de door hen verkregen buitenlandse valuta's naar het eigen land aan te zetten en eenheid te brengen in het voor de Griekse uitvoer geldende stelsel van rentetarieven;

- om deze redenen mag deze maatregel van de Griekse Regering niet worden beschouwd als uitvoersteun voor Griekse produkten.

III

Na deze maatregel te hebben bestudeerd, heeft de Commissie de Griekse Regering bij schrijven van 4 januari 1985 het volgende medegedeeld:

- deze rentesubsidie komt in feite neer op uitvoersteun die onverenigbaar is met het bepaalde in artikel 92, lid 1, van het EEG-Verdrag en met de gemeenschappelijke marktordening voor granen (voor meel en griesmeel bedroeg deze steun onderscheidenlijk ongeveer 10 en 12 dollar per uitgevoerde ton);

- het argument van de Griekse Regering dat het om een louter monetaire maatregel zou gaan, staat de gevolgtrekking niet in de weg dat de betrokken steun wel degelijk de uitvoer van Griekse produkten kan bevorderen ten koste van soortgelijke produkten uit andere Lid-Staten en daarom kan worden gelijkgesteld met uitvoersteun die onverenigbaar is met het genoemde artikel van het Verdrag;

- ook al streeft de Griekse Regering met een subsidie van 6 % of van 3 % op het geldende rentetarief bepaalde monetaire doelstellingen na, dan betekent dit nog niet dat zij maatregelen mag nemen die onverenigbaar zijn met andere bepalingen van het Gemeenschapsrecht; op monetair gebied behouden de Lid-Staten weliswaar vrij ruime bevoegdheden, maar dit geeft hun niet het recht nationale maatregelen vast te stellen en toe te passen die onverenigbaar zijn met andere bepalingen van het Gemeenschapsrecht;

- uit het antwoord dat de Griekse Regering op 18 oktober 1984 heeft gegeven, blijkt duidelijk dat het stelsel van rentesubsidies op uitvoerkredieten niet alleen voor granen geldt, maar ook voor alle andere produkten met uitzondering van aardolieprodukten;

- om deze redenen heeft de Commissie besloten ten aanzien van de betrokken maatregel de procedure van artikel 93, lid 2, van het EEG-Verdrag in te leiden voor alle produkten waarvoor deze maatregel geldt.

In het kader van deze procedure heeft de Commissie de Griekse Regering, de overige Lid-Staten en de andere belanghebbenden dan de Lid-Staten aangemaand hun opmerkingen te maken.

IV

Op de brief van de Commissie van 4 januari 1985 heeft de Griekse Regering bij schrijven van 11 maart 1985 met name het volgende geantwoord:

- de betrokken rentesubsidie houdt verband met de algemene verandering die na april 1983 heeft plaatsgevonden in het beleid van de Griekse Regering ten aanzien van de rentetarieven; als gevolg van deze verandering is het rentetarief voor de verwerkende industrieën die produkten uitvoeren, gestegen van 10,5 % tot 12,5 %;

- door deze rentestijging hebben de Griekse exporteurs nu in het algemeen gesproken hogere financiële lasten dan vóór de hervorming van het algemene stelsel van kredieten dat in Griekenland van toepassing is;

- over het geheel genomen is de nieuwe regeling voor de financiering van de uitvoerkredieten die na april 1983 in Griekenland van toepassing is geworden, neutraal uit het oogpunt van de invloed ervan op de concurrentiepositie van de Griekse exporterende ondernemingen.

V

De Griekse autoriteiten zijn de verplichtingen die krachtens artikel 93, lid 3, van het EEG-Verdrag op hen rusten niet nagekomen, in de eerste plaats niet omdat zij geen kennis hebben gegeven van de betrokken maatregel, en in de tweede plaats niet omdat zij deze maatregel sinds april 1983 toepassen zonder dat de Commissie zich erover heeft kunnen uitspreken.

Het feit dat deze verplichtingen niet zijn nagekomen, heeft tot een bijzonder ernstige situatie geleid in de landbouwsector. De betrokken uitvoersteun betekent immers een fundamentele inbreuk op de gemeenschappelijke marktordeningen en is bijgevolg krachtens artikel 92 van het EEG-Verdrag onverenigbaar met de gemeenschappelijke markt.

De rentesubsidies (6 of 3 %) die Griekenland in 1983 heeft ingesteld voor de uitvoer van Griekse produkten met uitzondering van aardolieprodukten, vergemakkelijken op kunstmatige wijze de afzet van de betrokken produkten op de markten in en buiten de Gemeenschap, doordat zij de kosten die aan de verkoop op buitenlandse markten zijn verbonden, in belangrijke mate drukken.

De volgende feiten moeten namelijk in de overwegingen worden betrokken: enerzijds vindt er een omvangrijk handelsverkeer in Griekse produkten plaats (in 1982 kwam van de totale waarde van de Griekse uitvoer - die 4 381 miljoen Ecu bedroeg - 46,3 % voor rekening van de afzet naar andere Lid-Staten; in 1984 bedroeg de uitvoerwaarde 13,6 % van het bruto binnenlands produkt) en anderzijds is er bij de uitvoerhandel sprake van scherpe concurrentie tussen Griekse ondernemingen en ondernemingen uit de andere Lid-Staten.

Bovendien maakt de betrokken steun (waarvan de omvang rechtstreeks samenhangt met het uitvoervolume) het gemakkelijker om nieuwe afzetmogelijkheden te vinden of althans de bestaande te behouden, zodat de Griekse producenten ertoe worden aangemoedigd hun produktie op te voeren. Dit biedt hun dan weer de mogelijkheid om - onder meer dank zij schaalvoordelen - hun kostprijs te drukken en zodoende hun concurrentiepositie op alle markten te verbeteren. Om deze redenen is de betrokken steun - waardoor de Griekse producenten zich in een gunstigere concurrentiepositie bevinden dan de andere producenten, voor wie geen dergelijke maatregel geldt - van dien aard dat de mededinging erdoor wordt vervalst en dat het handelsverkeer tussen Lid-Staten er ongunstig door wordt beïnvloed.

De betrokken maatregel voldoet derhalve aan de criteria die zijn vastgesteld in artikel 92, lid 1, van het Verdrag. Steunmaatregelen die aan de aldaar genoemde criteria voldoen, zijn in beginsel onverenigbaar met de gemeenschappelijke markt.

De bij artikel 92, lid 2, vastgestelde afwijkingen van deze onverenigbaarheid zijn duidelijk niet van toepassing op de betrokken steunmaatregel. In de afwijkingen die zijn vastgesteld bij lid 3 van dit artikel, worden doelstellingen gepreciseerd die worden nagestreefd in het belang van de Gemeenschap en niet uitsluitend in het belang van bepaalde sectoren van een nationale economie. Bij het onderzoek van ieder steunprogramma met regionale of sectoriële strekking en van iedere individuele toepassing van algemene steunregelingen moeten deze afwijkingen op strikte wijze worden geïnterpreteerd.

Met name kunnen deze afwijkingen slechts worden toegestaan indien de Commissie zich ervan kan overtuigen dat de steun noodzakelijk is voor het bereiken van één van de doelstellingen waarop de bewuste bepalingen betrekking hebben. Wanneer deze afwijkingen zouden worden toegepast voor steunmaatregelen die niet op een dergelijke doelstelling zijn gericht, zou worden ingestemd met nadelige gevolgen voor het handelsverkeer tussen Lid-Staten en concurrentiedistorsies die niet door het communautaire belang worden gerechtvaardigd, en derhalve met ongegronde voordelen voor bepaalde Lid-Staten.

In het onderhavige geval kan niet tot het bestaan van dergelijke doelstellingen worden geconcludeerd. De Griekse Regering heeft immers niet kunnen aantonen - en de Commissie heeft ook nergens uit kunnen afleiden - dat de betrokken steunmaatregel voldoet aan de eisen die worden gesteld voor toepassing van één van de afwijkingen die zijn vastgesteld in artikel 92, lid 3, van het Verdrag.

Het gaat niet om een maatregel ter bevordering van de verwezenlijking van een belangrijk project van gemeenschappelijk Europees belang als bedoeld in artikel 92, lid 3, onder b), aangezien deze steunmaatregel door de mogelijke uitwerking ervan op het handelsverkeer juist tegen het gemeenschappelijk belang indruist.

De nieuwe regeling die vanaf april 1983 is ingegaan, mag dan op efficiëntere wijze dan de vorige regeling ertoe bijdragen dat valuta's naar het eigen land worden overgemaakt, doch betreft evenmin een maatregel om een verstoring in de economie van de betrokken Lid-Staat op te heffen in de zin van genoemde bepaling.

Met betrekking tot de afwijkingen die bij artikel 92, lid 3, onder a) en c), worden toegelaten voor steunmaatregelen om de economische ontwikkeling van streken te bevorderen of te vergemakkelijken en om de ontwikkeling van bepaalde vormen van economische bedrijvigheid te vergemakkelijken, dient te worden vastgesteld dat door het feit dat de betrokken maatregel het karakter van werkingssteun draagt, deze niet kan leiden tot een duurzame verbetering van de omstandigheden voor de begunstigde bedrijven en ondernemingen, aangezien die zich bij stopzetting van de steun weer in dezelfde structurele situatie zouden bevinden als vóór de invoering van deze staatssteun.

De steun moet derhalve worden beschouwd als werkingssteun voor de betrokken ondernemingen, tegen welk type van steun de Commissie zich in beginsel steeds heeft verzet omdat de toekenningsvoorwaarden geen aanleiding geven tot toepassing van één van de in artikel 92, lid 3, onder a) en c), bedoelde afwijkingen.

Wat voorts meer in het bijzonder de uitvoersteun betreft voor produkten die worden genoemd in bijlage II van het Verdrag en waarvoor een gemeenschappelijke marktordening geldt, zijn er grenzen gesteld aan de bevoegdheid van de Lid-Staten om rechtstreeks in te grijpen in de werking van de gemeenschappelijke marktordeningen die een stelsel van gemeenschappelijke prijzen omvatten. Met betrekking tot deze marktordeningen is uitsluitend de Gemeenschap bevoegd.

De betrokken steunverlening in deze sector druist in tegen het beginsel dat in het kader van een gemeenschappelijke marktordening de Lid-Staten niet langer de bevoegdheid hebben om door toekenning van dergelijke steun unilateraal over de inkomens van de landbouwers te beslissen.

Ook al zou voor de landbouwprodukten een afwijking op grond van artikel 92, lid 3, kunnen worden overwogen, dan nog zou het feit dat de aan de orde zijnde steunmaatregel een inbreuk vormt op de betrokken gemeenschappelijke marktordeningen, toepassing van een dergelijke afwijking voor die produkten uitsluiten.

De betrokken steunmaatregel voldoet derhalve niet aan de voorwaarden die worden gesteld voor toepassing van één van de afwijkingen van artikel 92 en moet worden beschouwd als onverenigbaar met de gemeenschappelijke markt. De Griekse autoriteiten moeten bijgevolg de nodige voorzieningen treffen om een dergelijke maatregel te beëindigen.

Met deze beschikking wordt niet vooruitgelopen op de consequenties die de Commissie eventueel zal trekken ten aanzien van het van de begunstigden terugvorderen van de bovenbedoelde steun en ten aanzien van de financiering van het gemeenschappelijk landbouwbeleid uit het Europees Oriëntatie- en Garantiefonds voor de Landbouw,

HEEFT DE VOLGENDE BESCHIKKING GEGEVEN:

Artikel 1

De steun in de vorm van een rentesubsidie van 6 % of van 3 % die door Griekenland onder bepaalde voorwaarden wordt verleend aan de exporteurs van de in bijlage II van het Verdrag vermelde landbouwprodukten, waarop de artikelen 92 tot en met 94 van het Verdrag volledig van toepassing zijn verklaard op grond van de artikelen 42 en 43 van dat Verdrag, alsmede aan de expor teurs van alle andere, niet in die bijlage genoemde produkten met uitzondering van aardolieprodukten, is onverenigbaar met de gemeenschappelijke markt in de zin van artikel 92 van het Verdrag en moet worden afgeschaft.

Artikel 2

Griekenland dient de Commissie binnen een termijn van één maand te rekenen vanaf de kennisgeving van deze beschikking in kennis te stellen van de maatregelen die zij heeft genomen om aan deze beschikking te voldoen.

Artikel 3

Deze beschikking is gericht tot de Helleense Republiek.

Gedaan te Brussel, 13 november 1985.

Voor de Commissie

Frans ANDRIESSEN

Vice-Voorzitter

(1) PB nr. L 281 van 1. 11. 1975, blz. 1.

(2) PB nr. L 107 van 19. 4. 1984, blz. 4.

(3) PB nr. C 54 van 28. 12. 1985, blz. 3.

(4) PB nr. 30 van 20. 4. 1962, blz. 993/62.