*****

BESCHIKKING VAN DE COMMISSIE

van 22 juli 1982

betreffende een voorgenomen steunmaatregel van de Belgische Regering ten behoeve van de nieuwe vestiging van een onderneming die frisdranken produceert

(Slechts de teksten in de Nederlandse en de Franse taal zijn authentiek)

(82/774/EEG)

DE COMMISSIE VAN DE EUROPESE

GEMEENSCHAPPEN,

Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Economische Gemeenschap, inzonderheid op artikel 93, lid 2, eerste alinea,

Na belanghebbenden overeenkomstig genoemd artikel te hebben aangemaand hun opmerkingen te maken en gezien deze opmerkingen,

I

Overwegende dat bij de Belgische wet van 17 juli 1959 en het Koninklijk Besluit van 17 augustus 1959 tot uitvoering daarvan (1) steunmaatregelen zijn ingevoerd ten behoeve van de Belgische economie, die met name beogen het verrichten van investeringen, door voor deze steun in aanmerking komende ondernemingen, te vergemakkelijken; dat deze bestaan uit bepaalde rentesubsidies, staatsgaranties en een vrijstelling van de onroerende voorheffing gedurende ten hoogste vijf jaar;

Overwegende dat de Commissie bij haar onderzoek van deze wet conform artikel 93, leden 1 en 2, van het EEG-Verdrag vaststelde dat hier sprake was van een algemene steunverlening zonder sectoriële of regionale strekking; dat de betrokken steun kan worden verleend voor alle investeringen van ongeacht welke onderneming in ongeacht welk gebied of bedrijfstak en dat hij derhalve niet in aanmerking kan komen voor toepassing van één der uitzonderingsbepalingen van artikel 92, lid 3, sub a) of c), van het EEG-Verdrag; dat de Commissie, wegens het ontbreken van een sectoriële of regionale doelstelling, de gevolgen van deze algemene steun voor het handelsverkeer tussen Lid-Staten en voor de mededinging niet kon beoordelen en derhalve niet kon nagaan of die steun verenigbaar is met de gemeenschappelijke markt;

Overwegende dat de Commissie ten aanzien van dergelijke algemene steunregelingen nu de vaste gedragslijn volgt hiermede akkoord te gaan, mits aan één der volgende twee voorwaarden wordt voldaan, namelijk dat de Lid-Staat haar in kennis stelt hetzij van een regionaal of sectorieel programma voor de toepassing of, wanneer deze zulks niet mogelijk acht, van belangrijke individuele toepassingsgevallen;

Overwegende dat de Commissie bij Beschikking 75/397/EEG (2) de eis stelde dat de Belgische Regering haar vooraf en tijdig mededeling doet van belangrijke toepassingsgevallen van de Belgische wet van 17 juli 1959, opdat zij zich kan uitspreken over hun verenigbaarheid met de gemeenschappelijke markt;

II

Overwegende dat de Belgische Regering de Commissie bij brief van 13 april 1981 in kennis heeft gesteld van haar voornemen tot steunverlening uit hoofde van genoemde wet ten behoeve van de investeringen van een onderneming die frisdranken produceert;

Overwegende dat het voor de betrokken onderneming - een vennootschap met zetel in de staat Delaware in de Verenigde Staten die frisdranken in talrijke landen produceert en afzet - gaat om een nieuwe vestiging in de provincie Brabant, voor de produktie, het bottelen en de afzet van haar produkten;

Overwegende dat de betrokken onderneming voor de vestiging van deze nieuwe eenheid een deel van haar produkten afzette via een gevestigde Belgische onderneming in deze sector;

Overwegende dat de voorgenomen steun zou worden verleend in de vorm van een rentesubsidie van 3 % gedurende vijf jaar over een bedrag van 428 miljoen Bfr., alsmede in de vorm van een vrijstelling van onroerende voorheffing gedurende drie jaar, en dat de steun derhalve in netto-subsidie-equivalent circa 4,6 % van het te investeren bedrag zou belopen;

Overwegende dat door de voorgenomen investering 184 arbeidsplaatsen zouden worden geschapen;

Overwegende dat in deze sector een zeer levendige concurrentie heerst, zowel bij de producenten van koolzuurhoudende dranken en limonades als bij de groothandelaren en wederverkopers van deze produkten, en dat de Europese markt beheerst wordt door drie wereldbekende multinationals, die een groot deel van de sector frisdranken bestrijken met koolzuurhoudende dranken en limonades;

Overwegende dat in deze sector van frisdranken over het algemeen, op de Belgische markt een zeer krachtige plaatselijke concurrent aanwezig is;

Overwegende dat op Europees niveau een potentiële markt bestaat voor zowel het reeds in de handel gebrachte assortiment produkten als voor nieuwe soortgelijke produkten;

Overwegende dat een sterk handelsverkeer van frisdranken tussen de verschillende Europese landen kan worden waargenomen; dat meer in het bijzonder in België de hoeveelheden uit Lid-Staten ingevoerde frisdranken van 1974 tot en met 1980 met 41,35 % zijn toegenomen, en dat de naar de Lid-Staten uitgevoerde hoeveelheden in dezelfde periode met 296 % zijn toegenomen;

Overwegende dat zowel de produktie als het verbruik in deze sector sinds een tiental jaren duidelijk zijn gestegen, in België respectievelijk met 34,83 % en 24,19 %;

III

Overwegende dat de onderneming die voor de betrokken steun in aanmerking zou komen op de wereldmarkt van frisdranken de tweede plaats inneemt; dat haar omzet van 1975 tot en met 1979 meer dan verdubbeld is en haar winst in dezelfde periode vrijwel is verdrievoudigd;

Overwegende dat de onderneming in België drie typen frisdranken produceert: een coladrank, een koolzuurhoudende drank met verschillende smaken en een limonade; dat de nieuwe fabriek de gehele Belgische markt moet bedienen; dat overigens tot oprichting van deze eenheid is besloten ten einde te kunnen voldoen aan een steeds toenemende vraag;

Overwegende dat het verkoopnet van de onderneming sinds de bouw van deze fabriek in volle ontwikkeling is en dat de verkoop verzevenvoudigd is; dat bovendien het aantal wederverkopers dat de door de onderneming geproduceerde coladrank in de handel brengt is verdubbeld;

Overwegende dat de onderneming vóór de oprichting van haar nieuwe vestiging in België nauwelijks 5 % van de Belgische markt van coladranken verzorgde, doch dat zij enkele maanden na de inbedrijfstelling van de fabriek reeds beweerde een marktaandeel van 15 % te bezitten en hoopte dit binnenkort op 25 à 30 % te kunnen brengen;

Overwegende dat de Commissie na deze feiten te hebben geanalyseerd en rekening te hebben gehouden met de door de Belgische autoriteiten verstrekte aanvullende inlichtingen, heeft besloten op 22 juli 1981 de procedure van artikel 93, lid 2, van het EEG-Verdrag in te leiden ten aanzien van dit steunvoornemen, daar zij met name van oordeel was dat niet was vastgesteld dat de bewuste onderneming de beoogde investering niet zonder de voorgenomen steun zou hebben verricht;

Overwegende dat in het kader van de procedure van artikel 93, lid 2, eerste alinea, van het EEG-Verdrag door een Lid-Staat en een beroepsorganisatie is bevestigd dat zij het standpunt van de Commissie delen;

IV

Overwegende dat de steun die de Belgische Regering voornemens is te verlenen aan een onderneming die frisdranken produceert het handelsverkeer tussen de Lid-Staten ongunstig kan beïnvloeden en de mededinging kan vervalsen of dreigen te vervalsen in de zin van artikel 92, lid 1, van het EEG-Verdrag, door begunstiging van de betrokken onderneming;

Overwegende dat volgens artikel 92, lid 1, van het EEG-Verdrag steunmaatregelen die aan de in dat lid vermelde criteria voldoen, onverenigbaar zijn met de gemeenschappelijke markt; dat de in artikel 92, lid 3, van het EEG-Verdrag vermelde uitzonderingen op deze onverenigbaarheid betrekking hebben op doelstellingen die in het belang van de Gemeenschap en niet in dat van de individuele begunstigde worden nagestreefd; dat deze uitzonderingen strikt moeten worden geïnterpreteerd bij het onderzoek van elk steunprogramma en dat een uitzondering met name slechts dan mag worden toegestaan wanneer kan worden vastgesteld dat bij ontstentenis van deze maatregelen de begunstigde ondernemingen via het marktmechanisme alleen niet zouden overgaan tot het leveren van een bijdrage tot de verwezenlijking van één der doelstellingen waarop deze uitzonderingen betrekking hebben;

Overwegende dat het maken van een uitzondering voor steunmaatregelen zonder een dergelijke tegenprestatie als rechtvaardigingsgrond zou neerkomen op aanvaarding van een ongunstige beïnvloeding van het handelsverkeer tussen de Lid-Staten en van een vervalsing of dreigende vervalsing van de mededinging zonder dat daarmede enig belang van de Gemeenschap wordt gediend; dat zulks tot gevolg zou hebben dat sommige ondernemingen en sommige Lid-Staten ongerechtvaardigd zouden worden bevoordeeld;

Overwegende dat, bij haar onderzoek van individuele gevallen in het kader van de steunprogramma's, de Commissie bij de hantering van bovenbedoelde beginselen zich ervan dient te vergewissen dat er van de zijde van de begunstigde in kwestie een tegenprestatie als specifieke rechtvaardigingsgrond aanwezig is voor de conclusie dat toekenning van de steun nodig is om het bereiken van één der in artikel 92, lid 3, van het EEG-Verdrag bedoelde doelstellingen te bevorderen; dat indien zulks niet het geval zou zijn de steun in hoofdzaak zou dienen tot versterking van de financiële positie van de bewuste onderneming; Overwegende dat in het onderhavige geval van een dergelijke tegenprestatie niet is gebleken;

Overwegende dat de Belgische Regering geen argumenten heeft kunnen aanvoeren en de Commissie geen rechtvaardiging heeft kunnen ontdekken voor de conclusie dat de betrokken steun voldoet aan de gestelde voorwaarden voor de toepassing van één der uitzonderingsbepalingen van artikel 92, lid 3, van het EEG-Verdrag;

Overwegende dat, wat de uitzonderingen van artikel 92, lid 3, sub a) en c), van het EEG-Verdrag ten behoeve van steunmaatregelen ter bevordering of ter vergemakkelijking van de ontwikkeling van bepaalde streken betreft, het gebied waarin de beoogde investering moet plaatsvinden niet behoort tot de regio's waarin de sociaal-economische situatie de verlening van steun met regionale strekking in België rechtvaardigt; dat ten gunste van de betrokken steun derhalve niet kan worden aangevoerd dat hij de ontwikkeling van deze regio zou bevorderen of vergemakkelijken en dat dit hoe dan ook niet het hoofddoel van deze steun is;

Overwegende dat, wat de uitzondering van artikel 92, lid 3, sub b), van het EEG-Verdrag betreft, de betrokken investering kennelijk geen project van gemeenschappelijk Europees belang is en niet kan dienen om een ernstige verstoring in de Belgische economie op te heffen;

Overwegende dat, met betrekking tot de uitzondering van artikel 92, lid 3, sub c), van het EEG-Verdrag ten gunste van steunmaatregelen om de ontwikkeling van bepaalde vormen van bedrijvigheid te vergemakkelijken, mits de voorwaarden waaronder het handelsverkeer plaatsvinden daardoor niet zodanig worden veranderd dat het gemeenschappelijk belang wordt geschaad, de betrokken steun niet onmisbaar lijkt voor de ontwikkeling van de sector of de onderneming in kwestie, terwijl hij wel de voorwaarden waaronder het handelsverkeer plaatsvindt zodanig kan veranderen dat het gemeenschappelijk belang wordt geschaad;

Overwegende namelijk dat, gezien de te verwachten rentabiliteit van de betrokken investeringen, haar eigen belang de betrokken onderneming ertoe aanmoedigt de beoogde bedrijfsvestiging te verwezenlijken, zij het ook slechts om aan de tendens van de vraag te kunnen voldoen;

Overwegende eveneens dat de financiële situatie van de onderneming zich niet wezenlijk onderscheidt van die van andere ondernemingen in deze sector, die dergelijke steun niet ontvangen;

Overwegende, in verband met het voorgaande, dat de voorgenomen steun van de Belgische Regering niet voldoet aan de vereiste voorwaarden om in aanmerking te komen voor de toepassing van één der uitzonderingsbepalingen van artikel 92, lid 3, van het EEG-Verdrag,

HEEFT DE VOLGENDE BESCHIKKING GEGEVEN:

Artikel 1

Het Koninkrijk België mag zijn op 13 april 1981 aan de Commissie medegedeelde voornemen, bepaalde steun uit hoofde van de wet van 17 juli 1959 inzake de economische expansie en de schepping van nieuwe industrieën te verlenen aan een in de provincie Brabant gevestigde onderneming welke frisdranken produceert, niet tot uitvoering brengen.

Artikel 2

Het Koninkrijk België zal de Commissie, binnen twee maanden na de datum van kennisgeving van deze beschikking, mededeling doen van de maatregelen die het getroffen heeft tot nakoming daarvan.

Artikel 3

Deze beschikking is gericht tot het Koninkrijk België.

Gedaan te Brussel, 22 juli 1982.

Voor de Commissie

Frans ANDRIESSEN

Lid van de Commissie

(1) Belgisch Staatsblad van 29. 8. 1959.

(2) PB nr. L 177 van 8. 7. 1975, blz. 13.