RESOLUTIE VAN DE RAAD van 17 december 1998 over gebruiksaanwijzingen voor technische gebruiksgoederen (98/C 411/01)

DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE,

Gelet op de resolutie van de Raad van 5 april 1993 over de etikettering van producten in het belang van de consument (1),

(1) Overwegende dat het bevorderen van de belangen van de consumenten en het verzekeren van een hoog niveau van consumentenbescherming onder andere inhoudt dat de gezondheid en veiligheid van de consument beschermd wordt;

(2) Overwegende dat de consumenten recht hebben op de informatie over veiligheidsaspecten aan de hand waarvan zij de gevaren van een product kunnen beoordelen en daar voorzorgsmaatregelen tegen kunnen treffen;

(3) Overwegende dat de bescherming van economische belangen vereist dat de gebruikers van technische goederen toegang hebben tot voldoende informatie om een juist en volledig gebruik van het product te garanderen;

(4) Overwegende dat gebrekkige gebruiksaanwijzingen van invloed kunnen zijn op de presentatie van de betrokken producten en een factor kunnen zijn, naast alle andere pertinente criteria, waarmee bij de beoordeling of goederen gebreken vertonen rekening moet worden gehouden; dat in deze samenhang ook rekening moet worden gehouden met de ervaring die is opgedaan met Richtlijn 85/374/EEG van de Raad van 25 juli 1985 betreffende de onderlinge aanpassing van de wettelijke en bestuursrechtelijke bepalingen der lidstaten inzake de aansprakelijkheid voor producten met gebreken (2);

(5) Overwegende dat in het licht van de toenemende verscheidenheid aan producten op de markt en de frequente verbeteringen daarvan in verband met de technische vooruitgang, gebruiksaanwijzingen van technische gebruiksgoederen door de consumenten vaak als ontoereikend worden beschouwd, omdat zij onduidelijk zijn en de taal moeilijkheden oplevert, bijvoorbeeld door verkeerde vertalingen van de oorspronkelijke gebruiksinstructies of te ingewikkelde termen, en omdat zij onvoldoende gestructureerd zijn en niet de geschikte inhoud hebben; dat een juist taalgebruik essentieel is voor heldere, gebruikersvriendelijke gebruiksaanwijzingen;

(6) Overwegende dat er bindende voorschriften in het Gemeenschapsrecht bestaan voor gebruiksaanwijzingen op gebieden waar de bescherming van de menselijke gezondheid en de veiligheid van bijzonder belang zijn (met name geneesmiddelen, machines, speelgoed, laagspanningsapparatuur, gasapparaten en beschermingsmiddelen) om de inachtneming van de desbetreffende essentiële eisen te verzekeren;

(7) Overwegende dat er geen communautaire wetgeving bestaat over de specifieke aspecten van gebruiksaanwijzingen voor technische gebruiksgoederen in het algemeen;

(8) Overwegende dat in een markteconomie de producenten en de distributeurs in beginsel moeten zorgen voor geschikte gebruiksaanwijzingen, gelet op de behoeften aan de vraagzijde, waarbij in dialoog en samenwerking met de consumentenorganisaties moet worden gestreefd naar toepassing van beste praktijken; dat de consumenten kunnen profiteren van de ontwikkeling van passende methodes om de kwaliteit van gebruiksaanwijzingen te bepalen voordat een product wordt aangekocht;

(9) Overwegende dat het leveren van toegankelijke gebruiksaanwijzingen nauw samenhangt met het beginsel "productontwerp voor allen", dat inhoudt dat algemeen gangbare producten en diensten zodanig worden ontworpen dat zij door iedereen, ook door ouderen en gehandicapten, kunnen worden gebruikt, en de kern vormt van het huidige mandaat van de Europese normalisatieorganisaties voor informatie- en communicatietechnologie betreffende "normen voor gehandicapten en ouderen" (3); dat het ook een van de activiteiten is die plaatsvinden in de normalisatie-instellingen CEN, Cenelec en ETSI namens de Commissiediensten die bevoegd zijn voor onderzoek en programma's betreffende consumentenbehoeften op het gebied van de telecommunicatietechnologie; dat ook rekening dient te worden gehouden met gebruikersvriendelijke aspecten en met de totale levenscyclus van een product, van de productie- tot de recyclingfase;

(10) Overwegende dat er algemene (4) en specifieke (5) normen voor gebruiksaanwijzingen beschikbaar zijn op internationaal niveau en in sommige gevallen op nationaal niveau;

(11) Overwegende dat een aantal mandaten aangaande bepaalde consumentenbehoeften die via normalisatie geregeld moeten worden, al uitgevoerd zijn of worden, met name op het gebied van voorkoming van letsel, op basis van een mandaat dat de Commissie in 1995 als kader heeft gegeven;

(12) Overwegende dat er ruimte lijkt te bestaan voor een verbetering van de structuur, inhoud en bruikbaarheid van gebruiksaanwijzingen voor technische gebruiksgoederen, met het oog op een optimaal gebruik door de consument onder waarborging van een hoog veiligheidsniveau,

NEEMT NOTA van het voornemen van de Commissie om - als hulp bij het in kaart brengen van optimale methodes en praktijken - de lidstaten de resultaten te doen toekomen van een onder de nationale administraties van de Europese Unie en de EVA-landen gehouden enquête, alsmede het eindverslag van een door de Oostenrijkse autoriteiten verrichte studie betreffende gebruiksaanwijzingen;

VERZOEKT de Commissie zich te buigen over het vraagstuk van de gebruiksaanwijzingen voor technische gebruiksgoederen in het kader van normalisatieactiviteiten na een gedegen bestudering van de kosteneffectiviteit daarvan en er terdege aandacht aan te schenken op alle relevante terreinen, met name wat het meewegen van de consumentenbehoeften en de bevordering van een consumentenvertegenwoordiging in het normalisatieproces betreft;

VERZOEKT de lidstaten en het bedrijfsleven:

- ernaar te streven aan consumenten informatie beschikbaar te stellen die hen in staat stelt een veilig, gemakkelijk, juist en volledig gebruik te maken van technische goederen en, waar wenselijk en in overeenstemming met het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap, zoveel mogelijk rekening te houden met de indicaties in de bijlage bij deze resolutie voor de activiteiten op dit gebied;

- de mogelijkheid te overwegen van, bijvoorbeeld, convenanten tussen fabrikanten en consumentenorganisaties over ontwerp en inhoud van gebruiksaanwijzingen en over productetiketteringsregelingen en prijzenstelsels om te bevorderen dat er aan de jongste inzichten aangepaste, gebruikersvriendelijke gebruiksaanwijzingen komen.

(1) PB C 110 van 20.4.1993, blz. 1.

(2) PB L 210 van 7.8.1985, blz. 29.

(3) SOGITS - Senior Officials Group on Information Technology nr. 1032.

(4) Op internationaal niveau, zie ISO-IEC-richtsnoer nr. 37, 1995. Op nationaal niveau, zie bijvoorbeeld DIN V 8418.

(5) Kindveiligheid en normen - algemene richtsnoeren; ref. nr. ISO/IEC richtsnoer 50, 1987, eerste editie, 15 april.

BIJLAGE

INDICATIES VOOR GOEDE GEBRUIKSAANWIJZINGEN VOOR TECHNISCHE GEBRUIKSGOEDEREN (1)

De navolgende indicaties moeten beschouwd worden als een niet-volledige lijst van adviserende strekking.

1. Ontwikkeling van gebruiksaanwijzingen

a) Richtsnoeren, normen, wetten enz. betreffende gebruiksaanwijzingen worden in aanmerking genomen.

b) Om ervoor te zorgen dat de bij producten geleverde informatie praktisch nut heeft worden bruikbaarheidstests verricht; bij zo'n test krijgt een geschikte groep consumenten het apparaat, een lijst van daarmee te verrichten handelingen en de ontwerpgebruiksaanwijzing. Zij worden vervolgens geobserveerd bij het uitvoeren van de opdrachten en de waarnemingen worden op standaardformulieren genoteerd.

c) De inhoud is opgezet uitgaande van de normale dagelijkse handelingen van de gebruikers: de opzet van een handleiding volgt inhoudelijk de opdrachten die de gebruikers van een product moeten verrichten (beginsel van taakgerichtheid).

d) Een handleiding verstrekt alleen informatie die niet gemakkelijk valt af te leiden uit het product zelf (vanzelfsprekendheid), uit de kennis en ervaring van de gebruiker, of uit de bijzonderheden van de te verrichten opdracht (beginsel van het aanvullen van benodigde ontbrekende informatie).

2. Inhoud

Gebruiksaanwijzingen staan in een logische volgorde die aansluit bij een veilig en praktisch gebruik.

Veiligheidsinstructies en waarschuwingen, installatie-instructies en, tenslotte, gebruiksinstructies zijn duidelijk van elkaar gescheiden.

Gebruikelijke bestanddelen van dergelijke gebruiksaanwijzingen zijn:

- de lijst van de productversies waarvoor de handleiding geldt, met inbegrip van de verschillen daartussen;

- inhoudsopgave (voor lange gebruiksaanwijzingen);

- een korte beschrijving van de diverse functies van het product;

- per functie informatie over hoe gehandeld moet worden, met inbegrip van veiligheidsinstructies en waarschuwingen, zoals aanwijzingen voor installatie en starten (functie 1, functie 2 . . .), alle algemene informatie over de veilige omgang met het product die niet reeds opgenomen is in de informatie over functies, onderhoud en oplossen van problemen;

- technische gegevens;

- klantenservice-adressen en hulplijnen;

- index (voor producten met diverse functies of voor lange gebruiksaanwijzingen);

- los bijgevoegde korte referentie-instructies (voor producten met diverse functies of functies die uit verscheidene afzonderlijke stappen bestaan);

- typische voorbeelden van verkeerd gebruik, oorzaken en mogelijke oplossingen;

- informatie over de gebruikersvriendelijkheid van het product en hoe het gerecycleerd kan worden;

- informatie over de beschikbaarheid van instructies op andere media dan bedrukt papier, zoals videotape, CD-rom, world-wide web site enz.

3. Afzonderlijke gebruiksaanwijzingen voor verschillende modellen van hetzelfde product

Gebruiksaanwijzingen bevatten soms informatie over verschillende modellen of versies van hetzelfde product. Het is raadzaam voor elk afzonderlijk model te voorzien in afzonderlijke gebruiksaanwijzingen - met name wanneer verwarring een veiligheidsrisico oplevert.

Eén handleiding voor verscheidene producten kan echter aanvaardbaar zijn, wanneer de verschillen tussen de productversies niet leiden tot verschillen tussen de stapsgewijze handelingen (bijvoorbeeld wanneer een faxapparaat in bepaalde modelversies extra functies heeft, maar de basishandelingen voor het zenden van een fax gelijk blijven).

4. Veiligheidsinstructies en waarschuwingen

Instructies en waarschuwingen in verband met de veiligheid zijn duidelijk aangegeven aan het begin van de gebruiksaanwijzing, met gebruikmaking van de pictogrammen die ook op het product zelf staan. Deze instructies en waarschuwingen worden zo nodig op de relevante plaatsen herhaald.

Verder worden de aanwijzingen voor het veilige gebruik van het product het best gegeven door duidelijk aangegeven veiligheidsinstructies en waarschuwingen te koppelen aan elke stapsgewijze handeling bij normaal gebruik.

Typische voorbeelden van verkeerd gebruik worden vermeld in de volgorde waarin dit verkeerd gebruik zich kan voordoen.

5. Taal van de handleidingen

De consumenten moeten de gebruiksaanwijzingen gemakkelijk in tenminste hun eigen officiële communautaire taal kunnen raadplegen in een leesbare en voor de consument gemakkelijk te begrijpen vorm.

Uit een oogpunt van duidelijkheid en gebruikersvriendelijkheid worden de verschillende taalversies apart van elkaar geplaatst.

Voor de vertalingen wordt alleen uitgegaan van de oorspronkelijke taal en moet rekening worden gehouden met de specifieke culturele kenmerken van het gebied waar de betrokken taal gebruikt wordt; dat betekent dat de vertalingen worden gemaakt door goed opgeleide vakmensen die de taal van de doelgroep van het product delen, en dat de begrijpelijkheid ervan idealiter op consumenten wordt getest.

6. Informatieoverdracht

De overdracht van informatie voldoet idealiter aan de volgende eisen:

- voldoende duidelijk en nauwkeurig;

- correcte spelling en grammatica;

- geen moeilijke woorden;

- zoveel mogelijk de bedrijvende en niet de lijdende werkwoordsvorm gebruiken;

- onnodige vaktermen vermijden;

- dagelijkse taal gebruiken;

- consequent woordgebruik (d.w.z. voor hetzelfde voorwerp of dezelfde handeling dient steeds dezelfde term te worden gebruikt);

- een lettertype gebruiken waarbij kleine letters, hoofdletters en cijfers niet kunnen worden verward;

- afkortingen gaan vergezeld van een tekst;

- eventuele illustraties komen exact overeen met wat de consument ziet, geven alleen de nodige informatie weer en geven per illustratie slechts op één punt nieuwe informatie;

- eventuele tekens komen overeen met gebruikelijke pictogrammen, zijn gemakkelijk te herkennen en hebben altijd dezelfde betekenis;

- wanneer een combinatie van tekst en illustraties wordt gebruikt, moet één van de twee in de hele handleiding de voornaamste informatiebron zijn;

- geen illustraties zonder tekst want daarmee is duidelijkheid niet gewaarborgd; afbeeldingen alleen zijn immers niet altijd voldoende duidelijk.

7. Bewaren van gebruiksaanwijzingen voor latere raadpleging

Met het oog op het opbergen van gebruiksaanwijzingen en later gebruik ervan zijn geschikte formaten aan te bevelen. Losse bladen worden vermeden en de opmaak van de tekst weerspiegelt de volgorde van de informatie. De lettertypen zijn leesbaar voor consumenten, met name voor ouderen.

Het duidelijk doen uitkomen van belangrijke informatie, zoals veiligheidsadviezen, is nuttig.

(1) Zoals "witgoed" (d.w.z. gewoonlijk witgemoffelde keuken- en andere huishoudelijke apparaten), doe-het-zelf apparaten, al dan niet draagbare consumentenelektronica en telecommunicatie-eindapparatuur.