VERORDENING (EG) Nr. 1891/97 VAN DE RAAD van 26 september 1997 tot instelling van een definitief compenserend recht op de invoer van gekweekte Atlantische zalm van oorsprong uit Noorwegen

DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE,

Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap,

Gelet op Verordening (EEG) nr. 3284/94 van de Raad van 22 december 1994 betreffende beschermende maatregelen tegen invoer met subsidiëring uit landen die geen lid zijn van de Europese Gemeenschap (1), inzonderheid op artikel 11, lid 6,

Gelet op het voorstel dat de Commissie, na raadpleging van het Raadgevend Comité, heeft voorgelegd,

Overwegende hetgeen volgt:

A. PROCEDURE

1. Klacht

(1) Op 31 augustus 1996 heeft de Commissie door middel van een bericht in het Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen (2) de inleiding aangekondigd van een antisubsidieprocedure betreffende de invoer van gekweekte Atlantische zalm van oorsprong uit Noorwegen en is zij met een onderzoek begonnen.

(2) De procedure werd ingeleid naar aanleiding van de klacht die door de Scottish Salmon Growers' Association Ltd en de Shetland Salmon Farmers' Association was ingediend namens hun leden wier gezamenlijke productie van gekweekte Atlantische zalm een groot deel van de totale productie van dit product in de Gemeenschap vertegenwoordigt.

Het bij de klacht gevoegde bewijsmateriaal betreffende de subsidiëring van het betrokken product uit Noorwegen en de daaruit voortvloeiende aanmerkelijke schade werd voldoende geacht om tot de inleiding van een antisubsidieprocedure over te gaan. Overeenkomstig artikel 7, lid 9, van Verordening (EG) nr. 3284/94 (hierna "basisverordening" genoemd) werd de Noorse autoriteiten het voorstel gedaan de kwestie te bespreken voordat het onderzoek werd geopend, welke besprekingen op 19 en 20 augustus 1996 te Brussel hebben plaatsgevonden. Bij dit overleg kon echter geen voor beide partijen aanvaardbare oplossing worden gevonden.

Tegelijkertijd met deze antisubsidieprocedure werd ten aanzien van de invoer van hetzelfde product een antidumpingprocedure geopend (3), in het kader waarvan een afzonderlijk onderzoek werd ingesteld.

2. Opening van het onderzoek

(3) De Commissie heeft de haar bekende belanghebbende exporteurs en importeurs, de vertegenwoordigers van het exportland en de EG-producenten namens wie de klacht was ingediend, officieel van de inleiding van de procedure in kennis gesteld. De betrokkenen werden in de gelegenheid gesteld binnen een bepaalde termijn hun standpunt schriftelijk uiteen te zetten en een onderhoud aan te vragen.

(4) Het inwinnen van de nodige gegevens gebeurde op de volgende wijze:

a) Producenten/exporteurs in Noorwegen

Op 3 september 1996 heeft de Commissie de haar bekende organisaties in Noorwegen die de zalmproducenten en -exporteurs vertegenwoordigen, namelijk de Noorse Viskwekersorganisatie en de Federatie van de Noorse Visindustrie, een brief gezonden met een kopie van het bericht van inleiding van de procedure en een kopie van de niet-vertrouwelijke versie van de klacht. De producenten en exporteurs werd in die brief verzocht contact op te nemen met de Commissie en de gegevens te verstrekken die in punt 5, onder a), van het bericht van inleiding (de "voorlopige vragenlijst") werden gevraagd.

Op 5 september 1996 werd een vergadering gehouden op verzoek van de Noorse producenten en exporteurs, dat wil zeggen de twee organisaties en hun wettelijke vertegenwoordiger. Op die vergadering bleek dat in Noorwegen ongeveer 650 viskwekerijen bij de productie van zalm zijn betrokken en 200 à 300 exporteurs (ofschoon het grootste deel van de export naar de Gemeenchap geconcentreerd is bij 40 à 50 bedrijven). De vergadering had voor de Noorse industrie voornamelijk ten doel de Commissie uit te leggen dat het zeer moeilijk was de medewerking te verkrijgen van de bijna 1 000 bedrijven in de zalmsector, zelfs in de vorm van een antwoord op de voorlopige vragenlijst. Om het onderzoek tot een redelijk aantal partijen te beperken werd daarom, overeenkomstig artikel 18, lid 1, van de basisverordening, overeengekomen dat slechts een geselecteerd aantal kwekers en exporteurs de voorlopige vragenlijst zou beantwoorden. De Commissie mocht echter vragenlijsten van andere bedrijven aanvaarden of gegevens opvragen bij bedrijven die niet in de oorspronkelijke selectie waren opgenomen.

Ongeveer 100 bedrijven hebben binnen de gestelde termijn met de Commissie contact opgenomen. Volgens de Noorse industrie vertegenwoordigden deze bedrijven 25 % van de Noorse productie en 60 % van de Noorse export. De Commissie heeft deze bedrijven een gedetailleerde vragenlijst ("volledige vragenlijst") toegezonden.

32 producenten/exporteurs hebben de volledige vragenlijst binnen de voorgeschreven termijn beantwoord. Deze 32 bedrijven waren over geheel Noorwegen verspreid en vertegenwoordigden een aanzienlijk deel van de Noorse zalmproductie en -export. Dankzij de medewerking van de Noorse overheid konden de antwoorden op de vragenlijsten als voldoende representatief voor de Noorse zalmproductie worden beschouwd voor bepaalde delen, doch niet voor alle delen van het onderzoek.

b) EG-producenten

Gezien het grote aantal producenten die de klacht steunden en de bij artikel 8, lid 9, van de basisverordening voorgeschreven termijnen, heeft de Commissie besloten de schade aan de hand van een representatieve steekproef van EG-producenten te onderzoeken.

(5) De Commissie heeft alle gegevens die zij voor de vaststelling van subsidiëring, daaruit voortvloeiende schade en belang van de Gemeenschap noodzakelijk achtte, ingewonnen en geverifieerd. Voorts heeft zij bij de volgende instanties/ondernemingen een onderzoek ter plaatse ingesteld:

a) Noorse overheid

Ministerie van Visserij, Oslo

Ministerie van Buitenlandse Zaken, Oslo

Ministerie van Plaatselijk Bestuur en Arbeid, Oslo

Ministerie van Financiën, Oslo

Noors Industrieel en Regionaal Ontwikkelingsfonds (SND), Oslo

b) Niet-gouvernementele instanties in Noorwegen

Nor-Cargo, Skein

Kreditkassen, Norske Bank, Oslo

c) Producenten in Noorwegen

Bolstad Fiskeopdrett AS, Eikelandsosen

E. Karstensen Fiskeopdrett AS, Batalden

Erwik's Laks og Ørret AS, Dyrvik

Finmark Stamfiskstasjon AS, Korsfjord

Hydro Seafood Mowi AS, Bergen

Hyen Laks AS, Hyen

Marius Eikremsvik AS, Skodje

Sørrollnesfisk AS, Hamnvik

Tom Hansen Fiskeopdrett AS, Rørvik

Veidholmen Fisk, Veidholmen

d) Exporteurs in Noorwegen

Aalesundfisk AS, Aalesund

Domstein Salmon AS, Måløy

Fresh Marine Company AS, Trondheim

Hydro Seafood Sales AS, Bergen

Møre Codfish, Aalesund

Nils Williksen AS, Rørvik

Rolf Olsen Seafood AS, Bergen

Salmonor AS, Bergen

Skaarfish Group A/S, Florø

Terra Seafood AS, Trondheim

TiMar Seafood AS, Trondheim

e) EG-producenten (UK)

Aquascot, Alness

Ardessie, Dundonnell

Ardvar, Laing

Ayre, Mossbank

Dury, Laxo

Highland Fish Farmer, Aberdeen

Joseph Johnston, Montrose

Kames, Argyll

Kyles of Bute, Tighnabruich

Landcatch, Langbank

Marine Harvest, Edinburgh

Murray Seafood, Dunoon

North Atlantic, Vadlure Walls

Ocean Reaper, Scalloway

Shetland Norse, Lerwick

Strathaird, Inverness

f) Verwerkend bedrijf

Pêcheries de Fécamp, Fécamp (Frankrijk)

(6) Het onderzoek naar subsidiëring had betrekking op de periode 1 januari 1995 tot en met 31 juli 1996 (hierna "onderzoekperiode" genoemd). Voor het onderzoek van bepaalde schade-indicatoren zoals prijsonderbieding, was de onderzoekperiode echter de twaalf maanden onmiddellijk voorafgaande aan de inleiding van het onderzoek, namelijk de periode van augustus 1995 tot en met juli 1996.

(7) Na van de voorlopige bevindingen van de Commissie in kennis te zijn gesteld, hebben de in bijlage I genoemde exporteurs en de Noorse overheid verbintenissen aangeboden, overeenkomstig artikel 10 van de basisverordening.

(8) De Commissie heeft het onderzoek naar subsidiëring en schade vervolgens afgesloten en alle partijen in kennis gesteld van de voornaamste feiten en overwegingen op grond waarvan zij voornemens was de aanbeveling te doen definitieve, residuele compenserende rechten in te stellen die van toepassing zullen zijn op die exporteurs die geen verbintenis hebben aangeboden of die hun verbintenis intrekken of niet nakomen. Overeenkomstig artikel 21 van de basisverordening werd belanghebbenden een termijn toegekend waarbinnen ze opmerkingen konden maken over de medegedeelde feiten en overwegingen.

(9) De opmerkingen van partijen zijn onderzocht en de Commissie heeft haar conclusies op grond hiervan zo nodig gewijzigd.

B. BETROKKEN PRODUCT EN SOORTGELIJK PRODUCT

1. Omschrijving van het betrokken product

(10) De procedure heeft betrekking op gekweekte Atlantische zalm, ook indien in de vorm van filets, vers, gekoeld of bevroren.

Uitgesloten zijn andere soortgelijke gekweekte visproducten zoals zalmforel, andere zalmsoorten zoals Pacifische zalm en wilde zalm en verwerkte producten, zoals gerookte zalm.

Het betrokken product wordt thans ingedeeld onder de GN-codes ex 0302 1200, ex 0304 10 13, ex 0303 22 00 en ex 0304 20 13, die met de verschillende presentaties van het product overeenstemmen (de gehele vis, vers, gekoeld of bevroren, dan wel verse, gekoelde of bevroren filets). De verschillende presentaties van het product waren voldoende gelijkaardig om ze in het kader van deze procedure als een enkel product te beschouwen.

2. Soortgelijk product

(11) Bij het onderzoek is gebleken dat de in Noorwegen gekweekte en naar de Gemeenschap uitgevoerde Atlantische zalm identiek is met, dat wil zeggen in alle opzichten gelijk is aan de door de bedrijfstak van de Gemeenschap gekweekte en in de Gemeenschap verkochte Atlantische zalm. Ze dienen dus als soortgelijke producten in de zin van artikel 1, lid 5, van de basisverordening te worden beschouwd.

C. SUBSIDIES

1. Algemeen

a) Algemene werkwijze

(12) Volgens de indiener van de klacht hebben de Noorse zalmkwekers geprofiteerd van een aantal subsidies van de Noorse overheid die tot compenserende maatregelen aanleiding kunnen geven overeenkomstig artikel 3 van de basisverordening.

(13) Derhalve werd onderzocht of de Noorse zalmkwekers van de overheid, met inbegrip van onder de overheid ressorterende openbare of particuliere instanties, een financiële bijdrage in de zin van artikel 2, lid 1, van de basisverordening hebben ontvangen. Voorts werd onderzocht of de financiële bijdrage een voordeel inhield voor de ontvangers.

(14) De Raad heeft de betwiste subsidieregelingen onderzocht en vastgesteld of deze tot compenserende maatregelen aanleiding kunnen geven overeenkomstig de basisverordening. Subsidies, als hierboven omschreven, kunnen tot compenserende maatregelen aanleiding geven, tenzij ze niet-specifiek zijn of in een van de drie "groene" categorieën vallen (onderzoek en ontwikkeling, regionale steun of steun ten behoeve van het milieu). Specificiteit moet worden beoordeeld aan de hand van de in artikel 3, leden 2, 3 en 4, van de basisverordening opgenomen criteria. Subsidies worden uitsluitend als niet-specifiek beschouwd indien ze algemeen beschikbaar zijn en automatisch worden toegekend, terwijl de "groene" status door het derde land moet zijn aangevraagd (er zijn geen voorafgaande kennisgevingen gedaan aan de WTO) waarbij de overheid moet aantonen dat ze aan de criteria in artikel 3 van de basisverordening voldoen. Daar geen van de betrokken tot compenserende maatregelen aanleiding gevende subsidies toegekend wordt op basis van geproduceerde of verkochte hoeveelheden, en er geen sprake is van exportsubsidies, wordt het bedrag van elke subsidie over de gehele verkoop (van de medewerking verlenende bedrijven of de gehele bedrijfstak) in de onderzoekperiode verdeeld overeenkomstig artikel 4, lid 3, onder c) van de basisverordening en als een percentage van de prijs uitgedrukt. Het bedrag van de subsidie wordt berekend op grond van het "voordeel voor de ontvanger" overeenkomstig artikel 4, lid 2, van de basisverordening.

(15) De Raad is zich ervan bewust dat niet alle zalmkwekers in alle gevallen in dezelfde mate van de subsidieregelingen hebben geprofiteerd. Daar elke kweker echter aan elke exporteur kan verkopen, is het niet mogelijk een specifiek recht per kweker vast te stellen dat de douaneautoriteiten zouden kunnen toepassen, daar de identiteit van de kweker niet kan worden vastgesteld. Daarom is bij deze procedure één enkel recht berekend, omdat slechts één enkel recht voor het gehele land in dit geval passend is. Hoewel de totale verkoop van zalm in Noorwegen in aanmerking is genomen, betekent dit echter niet dat alle kwekers geacht worden subsidies te hebben ontvangen. Importeurs die van oordeel zijn dat zij zalm hebben aangekocht bij kwekers en/of exporteurs die niet in meer of mindere mate zijn gesubsidieerd kunnen overeenkomstig artikel 13 van de basisverordening om terugbetaling van de compenserende rechten verzoeken.

b) Overeenkomst betreffende de Europese Economische Ruimte (EER)

(16) De Noorse overheid voerde aan dat sommige van de subsidies niet in het kader van de antisubsidieverordening moeten worden onderzocht, gezien het bestaan van de EER-Overeenkomst. Compenserende maatregelen zijn bij artikel 26 van de EER-Overeenkomst verboden, tenzij in de Overeenkomst anders is bepaald. In artikel 20 van de Overeenkomst wordt echter verwezen naar de in Protocol 9 bij de Overeenkomst opgenomen bepalingen en regelingen die op vis van toepassing zijn. In artikel 4, lid 3, van Protocol 9 is uitdrukkelijk bepaald dat compenserende maatregelen genomen kunnen worden om de schadelijke gevolgen van subsidies in de visserijsector te compenseren.

Protocol 13 bij de Overeenkomst beperkt het gebruik van antisubsidiemaatregelen tot gebieden waarin het "acquis communautaire" niet geheel geïntegreerd is, wat voor de visserijsector het geval is. Noorwegen heeft er echter op gewezen dat hoewel sommige subsidies specifiek op vis betrekking hadden (bijv. FOS/Rødfisk), andere regelingen, bijvoorbeeld die voor regionale hulp en de gedifferentieerde socialepremieheffing, "horizontale" regelingen zijn die in Noorwegen in alle sectoren van toepassing zijn. Deze subsidies zouden, omdat ze door de Toezichthoudende Autoriteit van de EVA goedgekeurd worden aan de hand van dezelfde regels voor staatshulp als die welke de Gemeenschap hanteert, niet in het kader van de basisverordening moeten worden onderzocht, die in het geval van Noorwegen slechts op voor de visserijsector bestemde subsidies van toepassing zou kunnen zijn.

De Raad is van oordeel dat alle in de klacht genoemde subsidies in het kader van deze procedure onderzocht moeten worden. Het feit dat bepaalde "horizontale" subsidies in dit geval subsidies kunnen blijken waartegen compenserende maatregelen genomen kunnen worden, staat los van de goedkeuring of afwijzing van deze subsidies door de Toezichthoudende Autoriteit van de EVA, en van de wettelijke status van de subsidies in het kader van een internationale overeenkomst. Een bedrijfstak van de Gemeenschap die een product vervaardigt waarop de EER-Overeenkomst niet volledig van toepassing is, wordt echter wel de mogelijkheid gegeven rechtsherstel te verkrijgen door middel van maatregelen aan de grens van de Gemeenschap.

De basisverordening heeft ten doel de schadelijke gevolgen teniet te doen van subsidies die tot compenserende maatregelen aanleiding kunnen geven, ongeacht het feit of het subsidiërende land die subsidies op grond van internationale overeenkomsten mag toestaan. De toepassing van de basisverordening op een van de "horizontale" subsidies is geenszins strijdig met de goedkeuring van die subsidies door de Toezichthoudende Autoriteit van de EVA en de rechtmatigheid van deze subsidies in het kader van de EER-Overeenkomst. De basisverordening heeft uitsluitend betrekking op de gevolgen van deze "horizontale" subsidies op de productie van zalm en de export van zalm naar de Gemeenschap.

I. REGELINGEN DIE TOT COMPENSERENDE MAATREGELEN AANLEIDING GEVEN

1. Gedifferentieerde sociale premieheffing

a) Beschrijving van de regeling

(17) De indiener van de klacht stelde dat de zalmindustrie door het Noorse socialezekerheidsstelsel wordt gesubsidieerd doordat de werkgeversbijdrage van de locatie afhangt.

Wat de heffing van sociale premies betreft is Noorwegen in vijf zones onderverdeeld. Voor elke zone geldt een andere heffing, als hieronder aangegeven:

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

Het stelsel van gedifferentieerde werkgeversbijdragen is neergelegd in de Noorse Verzekeringswet van 17 juni 1966. De regeling werd in 1975 ingevoerd, als wijziging op de Nationale Verzekeringswet. Het vormt een onderdeel van het Noorse beleid om de afgelegen gebieden van Noorwegen te steunen en te ontwikkelen. De bijdrage is een percentage van de betaalde brutosalarissen (zie hierboven).

De woonplaats van de werknemer is bepalend voor de hoogte van de premie. Alle economische sectoren komen voor de vrijstelling of vermindering in aanmerking, waaronder de zalmsector.

De zones zijn vastgesteld aan de hand van een model dat uit elf indicatoren bestaat: netto migratie, afstand tot centra met meer dan 5 000, 10 000 of 50 000 inwoners, percentage van de bevolking dat in steden of dorpen woont, aantal vrouwen per 100 mannen, percentage van de bevolking in de leeftijdsgroep 20-49 jaar, werkloosheidspercentage, percentage van de bevolking dat een invaliditeitspensioen ontvangt, percentage van de bevolking met een academische graad, gemiddeld belastbaar inkomen, percentage van de bevolking dat in de primaire sector werkzaam is en percentage van de beroepsbevolking dat in bepaalde tertiaire sectoren werkzaam is. Deze indicatoren worden met 0,075 gewogen, behalve migratie die met 0,25 wordt gewogen. Dit onderzoek werd in 1988 voor het laatst op gemeentelijk, regionaal en provinciaal niveau uitgevoerd.

b) Bestaan van een subsidie

(18) Uit het antwoord op de vragenlijst en de controle bij de Noorse overheid bleek dat de gedifferentieerde werkgeversbijdragen een subsidie vormen in de zin van artikel 2 van de basisverordening.

Indien de Noorse overheid toestaat dat werkgevers minder of geen sociale premies betalen, dan komt dit neer op een financiële bijdrage van de Noorse overheid. Het gaat om inkomsten waarvan de overheid afstand doet of die ze niet int. Door de vermindering of vrijstelling van sociale premies in andere zones dan in zone 1 heeft de overheid minder inkomsten. De regeling is derhalve een financiële bijdrage in de zin van artikel 2, lid 1, onder a), ii), van de basisverordening.

De regeling houdt duidelijk een voordeel voor de ontvanger in overeenkomstig artikel 2, lid 2, van de basisverordening. Door de tewerkstelling van mensen die in de zones 2 tot en met 5 wonen in plaats van mensen die in zone 1 woonachtig zijn en waarvoor de basispremie van 14,1 % betaald zou moeten worden, verkrijgen de werkgevers een voordeel. Vermeld dient te worden dat 73 % van de bevolking in zone 1 woont. Het voordeel voor werkgevers die werknemers uit de zones 2 tot en met 5 in dienst nemen, is het verschil tussen het werkelijk betaalde bedrag aan sociale premies en het bedrag dat betaald zou zijn indien de basispremie van 14,1 % zou zijn toegepast.

De Noorse overheid stelde dat de betrokken regeling een algemene belastingmaatregel is en dat de overheid geen inkomsten derft daar de hoogte van de premies voor elke zone afzonderlijk door de centrale overheid wordt vastgesteld. Dit argument kan niet worden aanvaard, daar dit soort regeling, waarbij voor elke regio een andere premie geldt, gelijk staat met een stelsel van verminderingen en vrijstellingen ten opzichte van een basispremie en een duidelijk voordeel betekent voor die ondernemingen die voor die verminderingen of vrijstellingen in aanmerking komen. De Raad is derhalve tot de conclusie gekomen dat het subsidiebedrag dient te worden vastgesteld door vergelijking met het hoogste premiebedrag.

c) Specificiteit

(19) Deze subsidie is specifiek in de zin van artikel 3, lid 2, onder a), van de basisverordening. Bij het onderzoek is gebleken dat in de praktijk bijna alle werknemers in dezelfde zone wonen als de werkgever. De regeling geeft dus een feitelijk voordeel aan werkgevers op grond van hun locatie. De regeling is specifiek omdat werkgevers in de zones 2-5 minder dan de basispremie voor zone 1 betalen, en het voordeel is daarom beperkt tot bedrijven die in deze zones zijn gevestigd.

d) Berekening van het voordeel

(20) De Noorse overheid heeft geen cijfers verstrekt over de door zalmkwekers betaalde sociale premies. Voor de berekening van het voordeel werd daarom uitgegaan van de sociale premies die waren betaald door de medewerkende producenten in de zones 2, 3, 4 en 5, bij wie de Commissie een onderzoek ter plaatse had ingesteld. De subsidie werd berekend door de werkelijk betaalde bedragen aan sociale premies te vergelijken met het bedrag dat betaald had moeten worden indien de basispremie van 14,1 % was toegepast.

Een medewerking verlenende producent, die banden heeft met een groot aantal bedrijven die het betrokken product kweken, verstrekte slechts gegevens over een klein aantal bedrijven die van zijn groep deel uitmaken. Deze gegevens werden echter, omdat ze niet volledig waren, buiten beschouwing gelaten.

Het verschil werd geacht het voordeel voor de zalmproducenten te zijn. De totale subsidie, in procenten van de omzet van de medewerkende producenten, wier cijfers door de Commissie waren gecontroleerd (met inbegrip van producenten in zone 1), bedraagt 0,93 %.

2. Regionaal Ontwikkelingsfonds (SND)

a) Klacht

(21) Volgens de indiener van de klacht is het SND de voornaamste financieringsbron van de viskwekerijen. Noorse zalmkwekers hebben geprofiteerd van subsidieregelingen van het SND, zoals giften, leningen en kredietgaranties.

b) Beschrijving van de regeling

(22) Het Noorse Industriële en Regionale Ontwikkelingsfonds ("SND") werd bij Wet nr. 97 van 3 juli 1992 opgericht. Het SND wordt door de overheid beheerd en staat onder toezicht van het Ministerie van Industrie en Energie. Doel van het SND is de bevordering van de commerciële en sociaal-economische ontwikkeling van de Noorse industrie. Steun wordt op de eerste plaats verleend aan middelgrote en kleine bedrijven en aan economisch onderontwikkelde gebieden.

In de praktijk worden projecten door middel van een combinatie van giften en leningen gefinancierd. Elke aanvrager moet een financieel overzicht indienen van het project waarvoor financiering wordt aangevraagd. Indien financiële hulp wordt verleend, wordt een percentage van de totale kosten door een schenking gedekt en een ander percentage gewoonlijk door een lening.

Het SND garandeert ook commerciële leningen. Bovendien kan het deelnemen aan het aandelenkapitaal van een bedrijf (zie overweging 69).

c) Soorten subsidie

A. Schenkingen

(23) De SND-schenkingen worden gedeeltelijk gefinancierd uit de begroting van het Ministerie van Industrie en Energie (voor alle regio's) en gedeeltelijk uit de begroting van het Ministerie voor Plaatselijk Bestuur en Arbeid (ondersteunde gebieden). In de periode 1986-1996 hebben zalmkwekers voor 270 miljoen Nkr. schenkingen ontvangen, terwijl gemengde/geïntegreerde bedrijven (visverwerkende bedrijven en visconservenfabrieken, met inbegrip van bedrijven die zalm verwerken of conserveren) 100 miljoen Nkr. ontvingen.

Er zijn vijf soorten schenkingen:

1. voor ontwikkeling;

2. voor de bedrijfsontwikkeling van middelgrote en kleine bedrijven in centrale regio's;

3. voor investeringen in ondersteunde gebieden;

4. voor bedrijfsontwikkeling in ondersteunde gebieden;

5. voor regionale ontwikkeling.

De onder 2, 3 en 4 genoemde schenkingen zijn tot bepaalde regio's van Noorwegen beperkt, terwijl de onder 1 en 5 genoemde schenkingen in alle regio's kunnen worden toegekend.

Bestaan van een subsidie

(24) SND-schenkingen zijn duidelijk subsidies in de zin van artikel 2 van de basisverordening.

De schenkingen zijn een financiële bijdrage, omdat er een directe overdracht van middelen plaatsvindt aan de begunstigden in de zin van artikel 2, lid 1, onder a), i), van de basisverordening. Door de regeling verkrijgen zalmkwekers een voordeel omdat de investeringskosten met het bedrag van de schenking worden verminderd.

Specificiteit

(25) De SND-schenkingen zijn op twee niveaus specifiek, namelijk:

- regionale specificiteit en,

- het ontbreken van objectieve criteria en automatische toekenning bij niet-regionale projecten.

(26) De schenkingen voor bedrijfsontwikkeling in centrale regio's, voor investeringen in ondersteunde gebieden en voor bedrijfsontwikkeling in ondersteunde gebieden worden uitsluitend toegekend aan bedrijven in specifieke gebieden en er is daarom sprake van specificiteit.

(27) Wat de schenkingen betreft die voor heel Noorwegen beschikbaar zijn, worden de meeste SND-middelen over alle provincies van Noorwegen verdeeld. Elke provincie bepaalt welke projecten voor steun in aanmerking komen. Hoewel de SND-middelen in theorie algemeen beschikbaar zijn, worden deze niet consequent toegekend voor projecten die aan de criteria voldoen. Bij de selectie van projecten worden geen objectieve criteria toegepast. Daar de provincies uiteindelijk verantwoordelijk zijn voor de selectie van de projecten, verschillen de criteria en prioriteiten per provincie en zelfs binnen de provincies worden de criteria niet consequent toegepast. Daar er geen objectieve criteria zijn, beschikken de provincies over een ruime beoordelingsbevoegdheid. Dit blijkt ook uit het antwoord op de vragenlijst van de Noorse overheid. Het antwoord bevat voorbeelden van soortgelijke aanvragen, waarvan de een werd afgewezen en de andere ingewilligd. Hoewel het feit dat de subsidieverlenende instantie over een zekere beoordelingsbevoegdheid beschikt niet noodzakelijkerwijs betekent dat de subsidie specifiek is, is het wel zo dat het volledig ontbreken van een vaste gedragslijn en objectieve criteria in de provincies bij de selectie van projecten betekent dat aan de voorwaarde van niet-specificiteit in artikel 3, lid 2, onder b), van de basisverordening niet is voldaan. Bovendien heeft het SND enkele jaren lang buitensporig hoge bedragen aan viskwekerijen toegekend, hetgeen onvermijdelijk tot de conclusie leidt dat het SND in het algemeen specifieke subsidies heeft verleend in de zin van artikel 3, lid 2, onder c), van de basisverordening.

(28) Als conclusie: de SND-schenkingen zijn specifiek in de zin van artikel 3, lid 2, van de basisverordening. Er zijn er geen objectieve criteria voor de toekenning van de schenkingen en het SND heeft in sommige gevallen onevenredig grote voordelen aan de viskwekerijsector verleend. Bovendien zijn schenkingen die tot bepaalde regio's zijn beperkt per definitie specifiek.

"Groene" subsidies

(29) De Noorse overheid stelde dat de door de SND verleende regionale steun voor investeringen en bedrijfsontwikkeling in ondersteunde gebieden als subsidies aan achtergebleven gebieden zijn te beschouwen in de zin van artikel 3, lid 8, van de basisverordening.

Om deze claim te kunnen beoordelen, werd onderzocht of aan de criteria van genoemd artikel is voldaan.

i) Beoordeling

a) Positieve factoren

(30) De schenkingen worden toegekend in het algemene kader van de regionale steun, die bij wet en in de regionale programma's van Noorwegen is omschreven.

(31) De regionale steun wordt toegekend op grond van het BBP per hoofd van de bevolking, de werkloosheid en de bevolkingsdichtheid. Drie zones, de zones A, B en C, die samen ongeveer 25 % van de Noorse bevolking tellen, komen hiervoor in aanmerking. De rest van Noorwegen komt niet voor regionale steun in aanmerking.

(32) Voor elke in aanmerking komende zone zijn steunplafonds vastgesteld, afhankelijk van het ontwikkelingsniveau van die zone. De minst ontwikkelde zone A (het uiterste Noorden van Noorwegen) kan steun ontvangen tot 50 % van de subsidiabele kosten, zone B tot 30 % en zone C tot 25 %. Alle percentages omvatten een supplement voor middelgrote en kleine bedrijven.

(33) De regio's die voor regionale steun in aanmerking komen zijn duidelijk afgebakende aaneengesloten geografische gebieden.

Noorwegen is onderverdeeld in 19 provincies en 435 gemeenten. Alle voor regionale steun in aanmerking komende regio's bestaan uit een combinatie van gehele provincies en groepen gemeenten binnen provincies. De provincie is de basiseenheid wat regionale steun betreft, maar veel provincies bestaan uit gemeenten die in verschillende zones zijn ingedeeld, en verschillende provincies omvatten gemeenten die wel en gemeenten die niet voor regionale steun in aanmerking komen. Desondanks schijnt er een zekere homogeniteit te bestaan bij de toewijzing van verschillende gemeenten tot verschillende zones en de grenzen van elke zone vallen altijd met gemeentegrenzen samen.

b) Negatieve factoren

(34) Op grond van de vier bovengenoemde factoren wordt aan de "groene" criteria van artikel 3, lid 8, van de basisverordening voldaan. Binnen de regio's is de steun echter specifiek in de zin van de basisverordening.

Zoals reeds vermeld wordt de steun voornamelijk door de rijksoverheid verleend, maar het zijn de gemeenten die de begunstigden selecteren en de steun uitbetalen. Daar de criteria voor de selectie van bedrijven subjectief zijn (zie overweging 25) zijn er verschillen tussen de provincies bij de toekenning van de steun en wordt deze derhalve binnen elke zone niet op steeds dezelfde wijze toegepast. Bovendien heeft het SND de viskwekerijsector onevenredig grote voordelen verleend. Daarom is de steun binnen elke ondersteunde regio specifiek.

(35) Bovendien worden de criteria voor de selectie van in aanmerking komende regio's niet consequent toegepast. Volgens artikel 3, lid 8, onder iii), van de basisverordening moet aan een van de volgende twee criteria worden voldaan:

- het BBP per hoofd van de bevolking moet lager zijn dan 85 % van het nationale gemiddelde;

- het werkloosheidspercentage moet ten minste 110 % zijn van het nationale gemiddelde.

Vastgesteld werd dat alle in aanmerking komende regio's in de zones A en B (gehele provincies of groepen gemeenten) aan het BBP-criterium voldoen, maar dat de situatie in zone C ingewikkelder is. Het BBP voor zone C in zijn geheel bedraagt 81,6 % van het nationale gemiddelde, maar één provincie van zone C (Sogn of Fjordane) voldoet noch aan het BBP- noch aan het werkloosheidscriterium. Hetzelfde geldt voor een aantal andere groepen gemeenten die binnen een bepaalde provincie de zone C vormen.

ii) Conclusie

(36) Volgens artikel 3, lid 8, van de basisverordening kan steun aan gebieden die voor regionale steun in aanmerking komen, slechts als een subsidie worden beschouwd die niet tot compenserende maatregelen aanleiding geeft indien ze niet-specifiek is. In dit geval, daar de steun in alle in aanmerking komende regio's specifiek is, kan geen ervan beschouwd worden in de "groene" categorie te vallen. Dat verschillende voor regionale steun in aanmerking komende gebieden binnen zone C niet aan het BBP- of werkloosheidscriterium voldoen is een tweede factor op grond waarvan zone C in elk geval uitgeschakeld moet worden. De claim dat de regionale steun in de categorie "groene" subsidies valt, moet derhalve worden verworpen.

De conclusie is derhalve dat alle SND-schenkingen subsidies zijn waartegen compenserende maatregelen genomen kunnen worden.

Berekening van het voordeel

(37) Bij de controlebezoeken aan de zalmkwekers werd vastgesteld dat de SND-schenkingen in het algemeen voor de verwerving van vaste activa werden aangewend. Overeenkomstig artikel 4, lid 3, onder d), van de basisverordening werd de waarde van de schenking aan een periode toegerekend die overeenstemt met de normale afschrijvingstermijn van vaste activa in de industrie. Volgens algemeen gebruikte Noorse boekhoudmethoden worden productieve activa gemiddeld met 15 % per jaar afgeschreven, wat neerkomt op een afschrijvingstermijn van zeven jaar. Daar de zalmkwekers deze methoden ook toepasten, werd deze afschrijvingstermijn voor de toerekening van het voordeel van de schenkingen gebruikt.

(38) Het totale bedrag dat in de periode van 1 januari 1989 tot het einde van de onderzoekperiode aan de zalmkwekers was geschonken (204 miljoen Nkr.) werd gelijkelijk over zeven jaar verdeeld. Het voordeel voor elk jaar werd met de commerciële rente verhoogd, waardoor de normale kosten voor de begunstigde werden verkregen indien hij het betrokken bedrag had moeten lenen. Aldus berekend werd in de onderzoekperiode voor een bedrag van 49,98 miljoen Nkr. aan schenkingen toegekend, in welk bedrag de rente van 8,25 % per jaar is begrepen, de gemiddelde rente in de betrokken periode.

De Noorse zalmkwekers verkochten in de onderzoekperiode (op de binnenlandse markt en voor de export) voor 10,46 miljard Nkr.

Het bedrag van de schenkingen was dus gelijk aan 0,48 % van de totale omzet.

B. Leningen

(39) De SND verstrekt ook leningen, waarvan er drie typen zijn:

- gewaarborgde leningen voor investeringen op lange termijn;

- risicokapitaalleningen voor investeringen;

- risicokapitaalleningen voor investeringen in ondersteunde gebieden.

De criteria voor de toekenning van leningen zijn dezelfde als die voor schenkingen.

Het rentepercentage is gelijk aan de rente op staatsobligaties plus een depositocommissie van 0,4 %. Het rentepercentage bleek tijdens de onderzoekperiode dicht bij de rente van commerciële banken te liggen. Daarvóór waren de rentetarieven van het SND echter lager dan die van commerciële banken.

Over SND-leningen behoeven gewoonlijk in het eerste en/of tweede jaar geen rente te worden betaald, zonder dat dit van invloed is op het rentepercentage.

Bestaan van de subsidie

(40) SND-leningen zijn subsidies in de zin van artikel 2 van de basisverordening.

Er is een financiële bijdrage doordat de overheid leningen verstrekt en er wordt op drie wijzen een voordeel verkregen: a) over de lening behoeft gedurende een of twee jaar geen rente te worden betaald (afhankelijk van het bedrag van de lening en de terugbetalingstermijn), b) de rente op de lening is lager dan de rente voor soortgelijke leningen op de vrije markt, of c) leningen worden niet terugbetaald en worden door het SND kwijtgescholden.

Het SND leed tussen 1989 en het einde van de onderzoekperiode ongeveer een verlies van 235 miljoen Nkr. op leningen aan viskwekerijen.

Specificiteit

(41) De SND-leningen zijn dus subsidies die tot compenserende maatregelen aanleiding kunnen geven indien ze onder een van bovenomschreven categorieën vallen. Daar voor de toekenning van SND-leningen dezelfde criteria worden toegepast als voor SND-schenkingen (zie de overwegingen 25-28) kan worden gesteld dat de leningen ook specifiek worden toegekend. Voorts zijn er duidelijke bewijzen dat de viskwekerijsector in sommige jaren op onevenredige wijze van deze subsidie gebruik heeft gemaakt.

Berekening van het voordeel

(42) Het voordeel van de gunstiger rentevoorwaarden voor SND-leningen werd berekend aan de hand van de door de Commissie gecontroleerde gegevens over dergelijke leningen die door de medewerkende producenten waren verstrekt. De SND-leningen verlenen twee soorten voordelen: een voordeliger rentevoet (voor leningen die vóór 1994 werden verstrekt) en een periode van één à twee jaar gedurende welke geen rente betaald hoeft te worden.

De subsidie werd berekend door de werkelijk betaalde rente met de normale commerciële rentetarieven te vergelijken. Als commerciële rentetarieven werden de maandelijkse rentetarieven van de Norske Bank aangehouden, de voornaamste commerciële bank in Noorwegen.

Het rentevoordeel werd verdeeld over de looptijd van de lening om het jaarlijkse rentevoordeel te verkrijgen. Ten slotte werd dit voordeel aan de onderzoekperiode toegerekend. Een medewerkende producent die banden heeft met een groot aantal bedrijven die het betrokken product kweken, heeft aanvankelijk slechts gegevens verstrekt over een beperkt aantal bedrijven in zijn groep. Gegevens over leningen die andere bedrijven in de groep hadden verkregen werden eerst ontvangen na het verstrijken van de daarvoor gestelde termijn. De door deze groep verstrekte gegevens werden derhalve buiten beschouwing gelaten omdat ze niet volledig waren.

De subsidie bleek 0,19 % te bedragen van de omzet van de medewerkende zalmproducenten die SND-leningen hadden verkregen en die de Commissie had gecontroleerd.

(43) De verliezen die het SND had geleden ten gevolge van de niet-terugbetaling van leningen bleken voornamelijk in de periode 1990-1993 geconcentreerd. Ofschoon de voordelen, in de vorm van een vrijstelling van de door de zalmindustrie aangegane verplichtingen, regelmatig werden verkregen, dienen deze niet aan het betrokken jaar te worden toegerekend, daar de ongewone concentratie van verliezen in een korte periode "bijzondere omstandigheden" zijn in de zin van artikel 4, lid 3, onder e), van de basisverordening die een toerekening over meerdere jaren rechtvaardigen. Dit voordeel kan als een eenmalige schenking worden beschouwd en over de normale periode van zeven jaar worden verdeeld (zie overweging 37).

Een andere reden om deze werkwijze toe te passen is dat het, bij gebrek aan voldoende medewerking van de zijde van de Noorse producenten, redelijk is te veronderstellen dat zulke grote bedragen gebruikt moeten zijn om vaste activa te verwerven, daar reeds werd vastgesteld dan de meeste SND-schenkingen voor dit doel werden gebruikt. Indien aan dit bedrag de rente wordt toegevoegd (met gebruikmaking van de in overweging 36 genoemde parameters) is het bedrag dat aan de onderzoekperiode wordt toegerekend 57,6 miljoen Nkr. Dit bedrag komt overeen met een subsidie van 0,55 % van de totale verkoop van Noorse zalm in de onderzoekperiode.

Noorwegen voerde aan dat het niet redelijk was alle verliezen op leningen als subsidies te beschouwen, daar particuliere banken ook verliezen hebben geleden en het SND, zoals particuliere banken, een zeker risico aanvaardde. De aangerekende rente dekte een bepaald risico. Daar bovendien de meeste verliezen tot faillissementen leidden, waardoor de bedrijven werden stopgezet, hadden de betrokken zalmkwekers hierdoor geen voordeel verkregen.

Er wordt echter vanuit gegaan dat de verliezen gelijk staan aan een kwijtschelding van schulden door de overheid, en derhalve als een subsidie moeten worden beschouwd. In ieder geval waren de rentetarieven van het SND lager dan de commerciële tarieven en werden aflossingsvrije perioden toegestaan. Bovendien werd geen bewijsmateriaal voorgelegd waaruit bleek dat de meeste SND-verliezen verband hielden met faillissementen, maar zelfs indien dit het geval was, valt op te merken dat de meeste vergunningen door andere kwekers werden voortgezet, die dan geen schulden meer behoefden te betalen.

(44) De totale subsidie uit hoofde van de SND-leningen bedraagt dus 0,74 %.

C. Garanties voor leningen

(45) De SND geeft twee soorten leninggaranties:

- gewone leninggaranties

- leninggaranties in ondersteunde gebieden.

De garanties waarborgen de terugbetaling van leningen. De door het SND gegarandeerde leningen mogen slechts voor de financiering van investeringen of van het bedrijfskapitaal worden gebruikt. De bank die de lening verstrekt is verplicht de door het SND gegarandeerde lening te verstrekken volgens de voorwaarden die in het goedkeuringsschrijven zijn vermeld. Voordat het SND enige betaling uit hoofde van een door haar gegarandeerde lening doet, gaat ze na of de schuldenaar inderdaad insolvent is.

Bij het onderzoek bleek niet dat de garantie die het SND verstrekt van invloed is op de rente die de leningverstrekkende bank aanrekent. Bovendien moet het bedrijf dat een garantie van het SND verkrijgt hiervoor een premie betalen die gelijk is aan 1 % à 1,5 % van het geleende bedrag. Vanaf 1989 is deze premie duidelijk onvoldoende geweest om de betalingen te dekken die het SND uit hoofde van de door haar verleende garanties moest verrichten. Dit geldt voor de garantieregeling in het algemeen en de viskwekerijsector in het bijzonder.

Op grond van deze regeling werden leningen die zalmkwekers bij banken hadden aangegaan door het SND terugbetaald, indien de zalmkwekers ze niet zelf konden terugbetalen. In feite kwamen deze leningen dus neer op schenkingen.

Bestaan van een subsidie en specificiteit

(46) Bij het onderzoek is gebleken dat de leninggaranties subsidies zijn.

De financiële bijdrage van het SND houdt een voordeel in voor de zalmkwekers, daar de leninggarantie niet op commerciële voorwaarden wordt verleend. De premies waren, zelfs op lange termijn, niet toereikend om de betalingen te dekken die het SND moet verrichten indien de kwekers in gebreke blijven. Daarom vormen de betalingen die het bedrag van de premies overschrijden een schenking aan de zalmkwekers. De subsidie is specifiek: de in de overwegingen 25-28 genoemde factoren waaruit blijkt dat de SND-schenkingen specifiek zijn, gelden ook voor leninggaranties. Voorts zijn er duidelijke bewijzen dat de viskwekerijsector op onevenredige wijze van deze subsidie gebruik heeft gemaakt.

Berekening van het voordeel

(47) Tussen 1989 en het einde van de onderzoekperiode bedroegen de verliezen van de regeling in de viskwekerijsector 317 miljoen NKr. Overeenkomstig artikel 4, lid 3, onder b), i), van de basisverordening werden de kosten die gemaakt moesten worden om voor de regeling in aanmerking te komen, van de totale betalingen van het SND uit hoofde van de leninggaranties afgetrokken. Ofschoon de leninggaranties gelijkmatig over de jaren waren verspreid, werden bijna alle betalingen wegens het in gebreke blijven van de schuldenaar tussen 1989 en 1992 gemaakt. Gezien deze sterke concentratie kan dit voordeel als een feitelijke eenmalige schenking worden beschouwd en dient het over een periode van zeven jaar te worden verdeeld. Hier gelden dezelfde overwegingen als in het geval van de verliezen op de SND-leningen (zie overweging 43). Aan het betrokken bedrag werd de rente toegevoegd, met gebruikmaking van de in overweging 38 genoemde parameters, waarna het aan de onderzoekperiode toe te rekenen bedrag 77,89 miljoen NKr. bedroeg.

Het bovenstaande in aanmerking genomen blijkt de subsidie 0,74 % van de totale verkoop van Noorse zalm in de onderzoekperiode te bedragen.

Wat de SND-leningen betreft, heeft Noorwegen aangevoerd dat het niet redelijk is alle verliezen op kredietgaranties als subsidies te beschouwen, daar zalmkwekers failliet waren gegaan op leningen waarvoor zowel het SND als particuliere banken een risico hadden aanvaard dat in de rentetarieven was doorberekend. De Raad is echter van oordeel dat de SND-leningen subsidies zijn en dat de verliezen op dergelijke leningen gelijk staan met de kwijtschelding van schulden. Voorts waren de voor de kredietgaranties berekende premies duidelijk onvoldoende om aan de verplichtingen op lange termijn te voldoen bij het in gebreke blijven van de leningnemers.

3. Vervoersubsidies

a) Klacht

(48) Volgens de klacht zou voor het vervoer van zalm subsidies worden toegekend om de extra kosten van het vervoer vanuit afgelegen gebieden te compenseren.

b) Beschrijving van de regeling

(49) Bij het onderzoek bleek dat Noorwegen via de provincies een regeling voor de subsidiëring van vervoer hanteert. De regeling is bedoeld om tegemoet te komen aan de kosten van het vervoer over lange afstanden naar de markt. De regelingen worden door de provincies toegepast en gefinancierd. Slechts vijf van de 19 provincies hanteerden een vervoersubsidieregeling in de onderzoekperiode, namelijk More og Romsdal, Nord-Trondelag, Nordland, Troms en Finnmark.

Voor de vervoersubsidies was in de vijf provincies in 1995 in totaal een bedrag van 74 267 402 Nkr. uitgetrokken. In More og Romsdal, Nord-Trondelag en Finmark werden geen subsidies toegekend voor het vervoer van verse vis. Slechts in Nordland werd het vervoer van verse vis gesubsidieerd.

Een aantal geselecteerde sectoren in de verwerkende industrie komen in Nordland in aanmerking voor vervoerssubsidies. Deze sectoren kunnen aanvragen indienen voor een tegemoetkoming in de werkelijke vervoerskosten mits deze aanzienlijk zijn. De maximumsubsidie bedraagt 30-45 % van de totale vervoerskosten. Slechts een deel van het vervoer in het binnenland kan voor deze subsidie in aanmerking komen.

c) Bestaan van een subsidie

(50) De regeling voor ondersteuning van de vervoerskosten is een subsidie in de zin van artikel 2 van de basisverordening.

De regeling voorziet duidelijk in een financiële bijdrage in de zin van artikel 2, lid 1, onder a), i), van de basisverordening, daar tot 45 % van de kosten door de provincies kunnen worden terugbetaald. De zalmkwekers en/of -exporteurs verkrijgen door deze regeling een voordeel, daar hun vervoerkosten lager zijn dan in normale omstandigheden het geval was geweest.

De regeling is specifiek in de zin van artikel 3 van de basisverordening. Er zijn geen duidelijke, objectieve criteria voor de toekenning van vervoersubsidies en deze worden niet automatisch verleend. De gemeenten beschikken over een ruime beoordelingsbevoegdheid bij a) de toekenning van de subsidie, en b) de vaststelling van de terug te betalen bedragen. Bij de controle bleek dat zelfs indien een bedrijf aan de voorwaarden voor toekenning van de subsidie voldoet, zijn aanvraag zonder uitdrukkelijke motivering van de hand kan worden gewezen. De vervoerssubsidie is daarom specifiek binnen het gebied van de betrokken provincie en kan daarom tot compenserende maatregelen aanleiding geven.

d) Berekening van het voordeel

(51) Het totale bedrag van de vervoerssubsidies aan bedrijven die, naast andere visproducten, ook zalm vervoerden, werd berekend. Er waren geen cijfers voor het vervoer van zalm alleen voorhanden. Bij de berekening werd uitgegaan van de bedragen voor 1995 en 1996. Het bedrag aan vervoerssubsidies dat aan de onderzoekperiode werd toegerekend was 1,42 miljoen NKr.

De subsidie bedroeg 0,01 % van de totale waarde van de verkochte zalm in de onderzoekperiode.

4. Regionale Commissie voor Noord-Noorwegen en Noord-Trondelag

(52) De Regionale Commissie voor Noord-Noorwegen en Noord-Trondelag is een politiek orgaan dat het regionale beleid moet uitwerken en de commerciële en industriële ontwikkeling van de regio moet bevorderen.

Er worden middelen ter beschikking gesteld voor bijzondere ontwikkelingsmaatregelen in Noord-Noorwegen met het doel innovatie en herstructurering van de handel en de industrie in de regio te bevorderen. Er zijn programma's opgesteld voor de bevordering van het toerisme, de industrie, de visserij en de aquacultuur.

In de onderzoekperiode werd 800 000 NKr. toegekend ten behoeve van een project waarbij drie bedrijven waren betrokken, waaronder een bedrijf dat zich met zalm bezighoudt.

Bestaan van een subsidie

(53) De schenking is een rechtstreekse overdracht van middelen van de overheid en is derhalve een subsidie. Het is duidelijk dat deze een voordeel voor de zalmsector inhoudt. Op ad-valorembasis is het bedrag ervan echter te gering om in het kader van deze procedure in aanmerking te worden genomen.

5. FOS/Rødfisk

a) Klacht

(54) Volgens de klacht heeft de overheid de zalmkwekers gesteund via de Verkooporganisatie van de Noorse Viskwekers (FOS) en Rødfisk AS.

b) Beschrijving van de regeling

(55) Aan het eind van 1989 waren vraag en aanbod op de Europese markt voor zalm niet meer in evenwicht. Gezien de problemen op de markt hebben de Noorse Organisatie van Viskwekers en FOS, de enige exporteur van zalm in Noorwegen, in januari 1990 een programma opgezet om de zalm in te vriezen en op te slaan, met het doel een bepaalde hoeveelheid zalm niet op de markt te brengen waardoor de prijzen zouden stijgen. Om het programma te financieren moest een bijdrage aan het invriezen van de zalm van 5 NKr. per kg worden betaald. Daarnaast ging de FOS een lening van 1,3 miljard NKr. aan bij de Christiana Bank, en een andere lening van 600 miljoen NKr. bij een consortium van Noorse banken.

In oktober 1991 ondervond FOS ernstige financiële problemen bij de terugbetaling van de lening. Bovendien besliste de Rechtbank van Trondheim op 28 oktober 1991 dat de bijdrage van 5 NKr. voor het invriezen van de zalm met de wet in strijd was. Hierdoor ontstond ernstige twijfel of FOS wel in staat was de schuld aan de banken terug te betalen, waardoor de FOS in november 1991 failliet ging.

De banken en de Noorse overheid hebben toen overleg gepleegd om een oplossing voor deze crisis te vinden. Voordat de FOS failliet ging, had ze 90 000 ton zalm ingevroren en de meeste zalmkwekers die zalm aan de FOS leverden, hadden nog rekeningen bij haar uitstaan. De banken en de Noorse overheid maakten afspraken over de liquidatie van de FOS, die tot de oprichting van Rødfisk leidde, dat belast was met de liquidatie van FOS. Rødfisk is een consortium van de belangrijkste Noorse banken die de voornaamste leningen aan FOS hadden verstrekt. De twee belangrijkste zaken die Rødfisk moest regelen, waren de verkoop van de resterende voorraad en de betaling van de viskwekers die rekeningen bij de FOS hadden uitstaan. Ten tijde van het faillissement bedroeg de voorraad nog 35 000 ton bevroren zalm.

De middelen voor Rødfisk kwamen van de banken en de Noorse overheid. De overheid verstrekte een renteloze lening van 400 miljoen NKr. die nooit werd terugbetaald en uiteindelijk werd afgeschreven. De banken namen claims op de failliete FOS over voor een bedrag van 560 miljoen NKr.

Het pas opgerichte Rødfisk betaalde 49 % van de uitstaande facturen van de zalmkwekers en verkocht de bevroren zalm op niet-traditionele markten. Noorwegen kwam zelfs met de Europese Commissie overeen de zalm niet in de Gemeenschap te verkopen.

Bij het onderzoek bleek tevens dat Rødfisk in 1992 leningen heeft verstrekt aan zalmkwekers tegen een rente van 6 %, terwijl de commerciële rentevoet in die tijd 11,5 % bedroeg.

c) Bestaan van een subsidie

Overheidssubsidies aan Rødfisk

(56) De renteloze lening van 400 miljoen Nkr. die de Noorse overheid aan Rødfisk had verstrekt en die vervolgens werd afgeschreven, is een subsidie in de zin van artikel 2 van de basisverordening.

De financiële bijdrage bestaat uit een eenmalige schenking van 400 miljoen Nkr. overeenkomstig artikel 2, lid 1, onder a), i), van de basisverordening.

De zalmkwekers verkregen door het gebruik van de subsidie door Rødfisk een dubbel voordeel: a) een gedeeltelijke betaling van hun claim op FOS, hetgeen ze onder normale marktomstandigheden niet zouden hebben verkregen, en b) leningen tegen een gunstige rente.

Ofschoon de subsidie van 400 miljoen Nkr. aan Rødfisk was verstrekt en niet rechtstreeks aan de zalmkwekers, is het redelijk te concluderen dat deze in het voordeel van de kwekers was, daar Rødfisk uitsluitend was opgericht om de problemen die door het faillissement van FOS waren ontstaan, op te lossen. Het bedrag van 400 miljoen Nkr. wordt beschouwd te zijn gebruikt voor de betaling van de uitstaande rekeningen en de toekenning van voordelige leningen.

Specificiteit

(57) De subsidie is duidelijk specifiek daar alleen zalmkwekers voor de betalingen door Rødfisk in aanmerking konden komen.

De eenmalige schenking van 400 miljoen Nkr. is derhalve een subsidie die tot compenserende maatregelen aanleiding geeft.

Onder verwijzing naar de overeenkomst met de Europese Commissie (zie overweging 55) voerde de Noorse overheid aan dat het, gezien de omstandigheden toendertijd, het niet redelijk was weer op deze zaak terug te komen en compenserende maatregelen te nemen. De Raad is echter van oordeel dat de overeenkomst geen bepalingen bevat die verhinderen dat beschermingsmaatregelen worden genomen en daar de gevolgen van de subsidiëring zich nog steeds doen voelen, is hij zelfs verplicht compenserende maatregelen te nemen om verdere schade te voorkomen.

Leningen van de banken aan de FOS

(58) De leningen van de banken bleken op commerciële voorwaarden te zijn toegekend. Christiana Bank was in die tijd een particuliere bank en bijna de gehele lening werd uiteindelijk terugbetaald. Ofschoon een aantal banken die later leningen aan de FOS en aan Rødfisk hebben verstrekt gedurende enige tijd in handen van de overheid waren, zijn er geen aanwijzingen dat de leningen niet op commerciële voorwaarden werden verstrekt.

Voorzover bepaalde banken in handen van de overheid waren, als in artikel 1, lid 3, van de basisverordening omschreven, was er een financiële bijdrage in de vorm van leningen aan de FOS en Rødfisk. Daar de banken echter op commerciële basis hebben gewerkt en Rødfisk de leningen heeft terugbetaald, hebben de zalmkwekers hierdoor geen voordeel verkregen.

Berekening van het voordeel

(59) Eenmalige leningen voor een groot bedrag worden aan een periode toegerekend die overeenstemt met de normale afschrijvingsperiode voor vaste activa in de betrokken bedrijfstak.

Het totale bedrag van de subsidie (400 miljoen Nkr.) werd over een periode van zeven jaar verdeeld, daar, zoals in verband met de SND-subsidies reeds uitgelegd, zeven jaar de normale afschrijvingstermijn is in Noorwegen (overweging 37). Het aan de onderzoekperiode toe te rekenen bedrag was 97,94 miljoen Nkr. Zoals in het geval van de SND-subsidies werd aan dit bedrag de gewogen gemiddelde rente op leningen aan de viskwekerijsector in de onderzoekperiode toegevoegd (8,25 %), daar de zalmkwekers rente hadden moeten betalen indien ze het bedrag bij een commerciële bank hadden geleend.

De subsidie bedroeg 0,94 % van de totale waarde van de verkochte zalm in de onderzoekperiode.

II. REGELINGEN WAARTEGEN GEEN COMPENSERENDE MAATREGELEN KUNNEN WORDEN GENOMEN

6. De Noorse Raad voor Onderzoek (RCN)

(60) Volgens de indiener van de klacht besteedt de Noorse Raad voor Onderzoek (RCN) per jaar 100 miljoen Nkr. aan vijf verschillende onderzoeks- en ontwikkelingsprogramma's op het gebied van de viskwekerij.

Doel van de RCN is de bevordering van onderzoek en ontwikkeling in verscheidene bedrijfstakken in Noorwegen. Deze steun kan aan universiteiten, onderzoekinstellingen en bedrijven worden toegekend. De zalmkwekers bleken in de onderzoekperiode voor een bedrag van 24 miljoen Nkr. steun van de RCN te hebben ontvangen.

De Noorse overheid had aangevoerd dat deze subsidie in de categorie "groene subsidies" valt daar aan de voorwaarden van artikel 3, lid 7, van de basisverordening wordt voldaan. Vastgesteld werd dat de RCN tot 50 % van de kosten voor fundamenteel industrieel onderzoek kan steunen en 25 % van de kosten voor toegepast onderzoek; deze percentages kunnen voor middelgrote en kleine bedrijven met 10 % worden verhoogd. De kosten vallen onder de definitie van "in aanmerking te nemen kosten" van artikel 3, lid 7, en de percentages liggen ruimschoots onder de daarin genoemde maxima van 75 % en 50 %.

Geconcludeerd werd dat de door de RCN toegekende steun voor onderzoek en ontwikkeling niet tot compenserende maatregelen aanleiding geeft.

Bovendien, afgezien van de vraag of de steun van de RCN in de "groene" categorie valt, is niet gebleken dat deze specifiek is.

7. Raad voor de Uitvoer van Zeevisserijproducten

(61) Dit orgaan werd in 1991, als opvolger van de FOS, opgericht om Noorse zeeproducten op exportmarkten te promoten. De uitgaven van dit orgaan zijn gestegen van 2 miljoen Nkr. in 1992 tot 35 miljoen Nkr. in 1995.

Gebleken is dat deze Raad geen steun verleent aan individuele zalmkwekers of -exporteurs, maar de verkoop van het product door middel van deelneming aan handelsbeurzen en de organisatie van reclamecampagnes bevordert.

Dit orgaan wordt rechtstreeks gefinancierd door bijdragen van zalmkwekers. De middelen komen dus uit particuliere bron en de verleende hulp is geen subsidie.

8. Noord-Noorse Ontwikkelingsmaatschappij

(62) Volgens de indiener van de klacht verleende de Noord-Noorse Ontwikkelingsmaatschappij, die voor 30 % in handen is van de staat en ook gedeeltelijk in handen van overheidsorganen zoals SIVA, DNM en de Provincie Troms, subsidies en neemt ze deel aan het aandelenkapitaal van aquacultuurbedrijven en andere bedrijven.

De Noord-Noorse Ontwikkelingsmaatschappij bleek een openbare investeringsmaatschappij te zijn die aandelenkapitaal en advies verstrekt aan middelgrote en kleine bedrijven in Noord-Noorwegen met groei- en winstmogelijkheden. De maatschappij is in 1992 opgericht en de activiteiten zijn in de zeesector geconcentreerd.

Het is duidelijk dat de Noord-Noorse Ontwikkelingsmaatschappij middelen voor investeringen verstrekt aan bedrijven in het Noorden van Noorwegen. De maatschappij is in handen van de overheid, maar streeft naar een winst van die ten minste 8 à 10 % hoger is dan de rente op risicoloze beleggingen per jaar. In juni 1996 heeft ze de grootste investering in de zalmsector gedaan, door 8,5 miljoen Nkr. in een zalmkwekerij te investeren, waarbij ze 34,5 % van de aandelen verwierf. Bij het onderzoek van deze aandelenverwerving werd bevestigd dat de Noord-Noorse Ontwikkelingsmaatschappij op lange termijn werkt en dat het de bedoeling is dat de geïnvesteerde bedragen voldoende winst opleveren. De aandelenverwerving lijkt vanuit het standpunt van een verstandige particuliere investeerder verantwoord, gezien de economische vooruitzichten van het bedrijf. Tevens werd vastgesteld dat vroegere aandelenverwervingen in de viskwekerijsector rendabel zijn. Bovendien zijn er geen aanwijzingen, in de gevallen waarin de aandelen van de betrokken bedrijven een marktprijs hadden, dat de Noord-Noorse Ontwikkelingsmaatschappij meer dan die prijs heeft betaald.

De deelname aan het aandelenkapitaal is weliswaar een financiële bijdrage van de overheid, maar de ontvanger heeft hierdoor geen voordeel verkregen. Deze deelname is dus geen subsidie waartegen compenserende maatregelen kunnen worden genomen.

9. Sties Transport

a) Klacht

(63) Volgens de klacht heeft Sties Transport, dat 70 % à 80 % van de Noorse zalm vervoert, de laatste jaren verliezen geleden. Er zouden sterke aanwijzingen zijn dat de Noorse staat de verliezen van Sties op zich heeft genomen.

b) Beschrijving van de regeling

(64) Sties Thermo-Transport AS heeft zijn naam op 1 juni 1996 gewijzigd in Nor-Cargo Thermo AS (hierna "Nor-Cargo" genoemd). Nor-Cargo is gespecialiseerd in het nationale en internationale vervoer van temperatuurgevoelige producten zoals zalm. Het aandeel van Nor-Cargo in het vervoer van Noorse zalm was tien jaar geleden ongeveer 50 %, maar dit aandeel is gedaald tot 36 % in 1994, 34 % in 1995 en 24 % in 1996.

Nor-Cargo heeft in 1994 en 1995 een kleine winst gemaakt (4 % op de omzet). Het bedrijf in zijn geheel heeft tussen 1992 en 1995 geringe verliezen geleden. Bij het onderzoek bleek dat deze verliezen gedekt werden uit de middelen van het bedrijf (in vroegere jaren opgebouwde reserves) of door een bijdrage van een winstgevende zusteronderneming binnen de Cargo-groep.

Nor-Cargo heeft uitgelegd dat het zalm tegen een prijs moet vervoeren die dicht bij de kostprijs ligt, gezien de sterke concurrentie op de vervoermarkt. Er worden geen speciale kortingen toegekend voor het vervoer van zalm.

Nor-Cargo is geheel in handen van Nor-Cargo AS, een particuliere onderneming, met als drie voornaamste aandeelhouders: Vesteralens Dampskipsselskap (VD), Stavagerske Dampskipsselskap (SD) en Troms Fylkes Dampskipsselskap (TFD). VD en TFD zijn beide voor 25 % in handen van gemeenten, maar deze hebben geen vertegenwoordiger in de raad van bestuur van Nor-Cargo. Bij het onderzoek bleek niet dat plaatselijke of nationale overheidsinstanties enige invloed op de gang van zaken bij Nor-Cargo uitoefenden.

c) Bestaan van een subsidie

(65) Het vervoer door Nor-Cargo is om de volgende redenen geen subsidie in de zin van artikel 2 van de basisverordening:

Op de eerste plaats valt Nor-Cargo niet onder de in artikel 1, lid 3, van de basisverordening gegeven omschrijving van een overheid of een overheidsinstantie. Nor-Cargo Thermo is voor 100 % in handen van het particuliere bedrijf Nor-Cargo. Hoewel gemeenten en staatsbedrijven een minderheidsbelang (ongeveer 16 %) in Nor-Cargo hebben, bleek bij het onderzoek niet dat deze enige invloed hadden op het besluitvormingsproces van Nor-Cargo.

Op de tweede plaats heeft Nor-Cargo geen financiële bijdrage geleverd aan de zalmkwekers. Het bedrijf verleent zijn diensten op de normale marktvoorwaarden. Nor-Cargo concurreert als particulier bedrijf op de Noorse vervoermarkt.

Op de derde plaats hanteerde Nor-Cargo geen bijzonder voordelige tarieven voor de zalmkwekers en heeft deze kwekers daarom geen voordeel toegekend.

Ten slotte werden de verliezen van Nor-Cargo niet door de overheid of een overheidsinstantie gedekt. Alle verliezen werden gedekt door de middelen van het bedrijf of door een overdracht van middelen binnen de Nor-Cargo-groep.

Er is daarom geen sprake van subsidiëring.

10. Staatsbanken

a) Klacht

(66) Volgens de klacht hebben Noorse staatsbanken, na de bankcrisis in Noorwegen, de verliezen in de zalmsector gefinancierd. Ongeveer 14 % van de leningen aan de zalmsector zouden in 1991 zijn afgeschreven.

b) Beschrijving

(67) De Noorse banken leden in 1987 ernstige verliezen op leningen en in de daaropvolgende jaren werden deze verliezen steeds ernstiger. In 1989 hadden acht banken hun totale vermogen verloren en konden ze niet langer aan hun verplichtingen voldoen. In het begin van 1991 bleek dat het garantiefonds voor de particuliere banken niet meer aan de behoeften aan kapitaal van het bedrijfsleven zou kunnen voldoen.

De overheid heeft daarom in 1991 een Bankverzekeringsfonds opgericht (Wet nr. 2 van 15 maart 1991) om op speciale voorwaarden leningen te verstrekken aan het garantiefonds van de banken en uiteindelijk een belang te nemen in de banken. In oktober 1991 richtte de overheid een Bankinvesteringsfonds op dat aan het kapitaal van banken kon participeren en leningen op commerciële basis kon verstrekken. Op deze wijze verwierf de overheid in de periode 1991/1992 een meerderheidsbelang in de meeste grote Noorse banken. Het belang van de overheid in sommige banken is sindsdien verminderd of verdwenen.

Deze maatregelen werden noodzakelijk geacht om het Noorse bankwezen te redden en om het bedrijfsleven en de plaatselijke overheden van middelen te voorzien.

Ofschoon het Bankverzekeringsfonds door gebruik van zijn stemrecht zeggenschap had over de banken, had het geen bemoeienis met de commerciële gang van zaken bij de banken. De bewering dat de overheid van het Bankverzekeringsfonds gebruik heeft gemaakt om bepaalde sectoren te begunstigen, lijkt ongegrond. Bij het onderzoek bleek niet dat banken die geheel of gedeeltelijk in handen van de staat waren, hun klanten op een andere dan de gewone zakelijke wijze hebben behandeld.

c) Bestaan van een subsidie

(68) De Noorse banken waarin de overheid een belang heeft, hebben niet gehandeld op een wijze die met tot compenserende maatregelen aanleiding gevende subsidiëring overeenstemt.

Bij het onderzoek bleek dat de zalmkwekers geen voordeel hebben verkregen. Zoals hierboven vermeld bleven de banken tegen de gewone commerciële rentetarieven leningen verstrekken. De rente die de viskwekerijen werd aangerekend in de periode dat de overheid een belang in de banken had, was gelijk aan de rente op langlopende staatsobligaties (meer dan elf jaar), plus 1,5 à 2 %. Deze rente werd ook aan andere sectoren aangerekend.

Bij controle bleek dat de rente op aan zalmkwekers verstrekte leningen vergelijkbaar was met de nationale gemiddelde rente van alle banken op leningen aan alle sectoren. De zalmsector heeft geen gunstiger behandeling verkregen.

Bij het onderzoek bleek dat de betrokken banken in de periode vanaf 1987 ernstige verliezen hebben geleden op leningen aan de viskwekerijsector. Deze verliezen zijn in 1990 en 1991 sterk toegenomen, maar waren in 1994 nagenoeg verdwenen. De verliezen bestonden dus al toen de banken nog in particuliere handen waren. Er zijn geen aanwijzingen dat de participatie van de overheid in de banken van invloed was op de leningpraktijken van die banken of dat ze hierdoor op voordeliger voorwaarden leningen gingen verstrekken. De verliezen op leningen aan de viskwekerijsector waren juist het grootst in 1990, voordat de overheid een belang in een van de grote banken had verworven. Verliezen op leningen aan zalmkwekers in de periode dat de overheid een belang had in de banken waren te wijten aan de aanhoudende problemen in die sector in het begin van de jaren negentig (na de overproductie en het invriesprogramma van de FOS). Er waren geen aanwijzingen dat de banken ten aanzien van de viskwekers geen normale handelspraktijken toepasten. Het is weliswaar zo dat het dankzij overheidsinterventie in de banksector mogelijk was dat de zalmkwekers steun bleven ontvangen, en dat deze steun er wellicht niet was geweest indien de overheid niet had ingegrepen.

De verliezen op de leningen in de periode waarin de banken staatseigendom waren, stonden echter gelijk aan steeds terugkerende voordelen en zou aan het betrokken jaar zijn toegerekend. Een eventuele subsidie zou daarom geen invloed meer hebben gehad. Voorts is er geen bewijs dat de ontvangen voordelen specifiek waren.

11. Participatie van het SND

(69) Het SND heeft ongeveer 120 miljoen Nkr. geïnvesteerd in bedrijven in de zalmsector. Bij het onderzoek bleek dat het SND streeft naar een redelijk rendement op zijn investeringen, en uit de boeken van het SND blijkt dat zijn investeringen inderdaad winstgevend zijn. In de gevallen waarin de aandelen van bedrijven een marktprijs hadden, heeft het SND niet meer dan die prijs betaald.

Deze participaties waren een financiële bijdrage van de overheid, maar de zalmkwekers hebben hierdoor geen voordeel verkregen, daar niet gebleken is dat de investeringspraktijken van het SND van die van particuliere investeerders in Noorwegen verschillen.

Uit het onderzoek bleek dus niet dat er sprake was van subsidiëring.

12. Andere instellingen

(70) Volgens de klacht zouden de Noorse zalmkwekerijen nog steeds subsidies ontvangen van een aantal andere overheidsinstanties die in de klacht waren genoemd.

Vastgesteld werd dat geen van deze instanties financiële steun verleenden die een subsidie vormen in de zin van de basisverordening.

a) Noorse Zalmfokkersorganisatie

(71) De Noorse Zalmfokkerorganisatie geeft geen financiële bijdragen aan zalmkwekers. De organisatie is de opvolger van het Norske Fiskroppdretteres Avlsstasjon AS (NFA AS) dat in 1985 werd opgericht door de Noorse organisatie van Viskwekers, de Verkooporganisatie van de Viskwekers en de Nationale Organisatie van Visfokkers. De Noorse Zalmfokkersorganisatie is een fusie van de NFA AS en het pas opgerichte bedrijf Akva Gen AS te Sunndaløra. Na het plaatsen van de aandelen bij deelnemers in de viskwekerijsector, had de Noorse Zalmfokkersorganisatie een kapitaal van 21 182 000 Nkr. dat over 149 aandeelhouders was verdeeld. De SND is een van de aandeelhouders.

b) VESCO

(72) Het Nationale Centrum voor Contractueel Veterinair Onderzoek en Commerciële Diensten (VESCO) is een aandelenvenootschap die geheel in handen is van het Ministerie van Landbouw. VESCO gaat op nationaal en internationaal niveau contracten aan om onderzoek uit te voeren voor handel, industrie en de openbare sector. VESCO is de voornaamste distributeur van veterinaire vaccins in Noorwegen.

VESCO maakte winst op de verkoop van goederen en diensten aan viskwekerijen. Het werkte op commerciële basis en heeft de zalmkwekers geen subsidies verleend waartegen compenserende maatregelen kunnen worden genomen.

c) SIVA

(73) SIVA is een overeenkomstig de Wet op Staatsondernemingen opgerichte staatsonderneming die geheel in handen is van de Noorse staat, vertegenwoordigd door het Ministerie van Plaatselijk Bestuur en Arbeid. De financiële activiteiten van SIVA hebben betrekking op de bouw en verhuur van industriegebouwen en deelname aan de oprichting van regionale investeringsmaatschappijen.

SIVA heeft deelgenomen aan de oprichting van de Noord-Noorse Ontwikkelingsmaatschappij (zie overweging 62), en bezit 25,62 % van het aandelenkapitaal van deze maatschappij ten bedrage van 60,3 miljoen Nkr. Zoals reeds vermeld heeft de Noord-Noorse Ontwikkelingsmaatschappij in viskwekerijen geïnvesteerd, maar SIVA heeft in de onderzoekperiode geen investeringen gedaan in viskwekerijen noch heeft ze financiële transacties in die sector ondernomen.

d) Veterinaire Staatslaboratoria

(74) De Veterinaire Staatslaboratoria (SVL) omvatten de wetenschappelijke veterinaire diagnoselaboratoria bestaande uit het Centraal Veterinair Laboratorium te Oslo en de regionale veterinaire laboratoria te Sandnes, Bergen, Trondheim en Harstad. Naast diagnostisch werk voor dieren, inclusief vissen en schaaldieren, is de SVL een raadgevend orgaan voor landbouwinstanties op het gebied van ziektebestrijding en het beheer van de officiële voorschriften betreffende de gezondheid van dieren en waterdieren. De viskwekerijen moeten voor de diagnoses van de SVL betalen, die ook gezondheidscertificaten aan visexporteurs afgeven (indien het land van invoer dit eist) waarvoor betaald moet worden.

Een andere belangrijke activiteit van de SVL in verband met vis is het onderzoek van de verschillende aspecten van ernstige ziekten die zich in de Noorse viskwekerijen hebben voorgedaan. Dit onderzoek werd deels gefinancierd door subsidies van de Noorse Raad voor Onderzoek en deels uit eigen middelen of middelen die het bedrijfsleven of de overheid ter beschikking stelden om bepaalde onderzoeken uit te voeren.

De financiering houdt geen voordeel in voor de zalmkwekers en kan geen aanleiding geven tot compenserende maatregelen.

a) Het Garantie-instituut voor Exportkredieten

(75) Het Garantie-instituut voor Exportkredieten (GIEK) is een openbare instelling. GIEK verleent garanties en verzekert exportkredieten voor Noorse bedrijven in het algemeen. De uitvoer van zalm naar de Gemeenschap werd derhalve meermalen door GIEK verzekerd in het kader van zijn commerciële kredietprogramma's op korte termijn, indien de Noorse exporteur een krediet aan de Europese afnemer had toegestaan.

Het verlenen van garanties is een financiële bijdrage in de zin van artikel 2, lid 1, onder a), van de basisverordening. Het GIEK verzekert exportkredieten waarvoor de exporteur een premie betaalt. De premie wordt geacht alle kosten van het GIEK voor de transactie te dekken, met inbegrip van de risico's van claims en verliezen. Dit volgt uit het juridisch kader van het GIEK, de jaarlijkse rijksbegroting. Volgens de begroting is het GIEK bevoegd exportkredieten te verzekeren mits de kosten worden gedekt. In 1995 heeft het GIEK dekking verleend voor de uitvoer van vis voor een bedrag van ongeveer 1 800 miljoen Nkr. Volgens de interne controle van het GIEK heeft het naar raming een nettowinst gemaakt van 1,5 tot 2 miljoen Nkr.

Bij het onderzoek bleek dat het GIEK-programma aan de OESO-regeling inzake de door de overheid gesteunde exportkredieten voldoet en dat de in deze regeling voorgeschreven rentetarieven worden aangehouden. Het programma valt dus onder de uitzondering waarvan sprake is in punt k) van bijlage I bij de basisverordening ("Enuntiatieve lijst van exportsubsidies").

Daar het GIEK-programma in de dekking van de gemaakte kosten voorziet en in de onderzoekperiode winstgeven was, wordt geconcludeerd dat er geen sprake is van een subsidie waartegen compenserende maatregelen kunnen worden genomen.

f) Gemeenschappelijk Comité voor de Visindustrie (FFK)

(76) Dit Comité werd op grond van de samenwerkingsovereenkomst van 9 oktober 1991 opgericht door de Noorse Vissersvereniging, de Noorse Viskwekersorganisatie, de Federatie van de Noorse Visindustrie en de Noorse Federatie van Vakverenigingen. FFK is het verbindingsorgaan voor bovengenoemde organisaties van de visindustrie en de visserijautoriteiten die door het Ministerie van Visserij worden vertegenwoordigd.

Er worden geen voordelen toegekend voor de productie of de export van zalm en evenmin worden voordelen gegeven aan individuele producenten.

g) Vrouwencomité van de Visserijsector

(77) Het Vrouwencomité van de Visserijsector werd in juli 1991 door het Ministerie van Visserij opgericht. Het comité beheert de middelen die uit de begroting van het Ministerie van Visserij voor vrouwen beschikbaar worden gesteld. Het werk van het comité is met name op 66 Noorse gemeenten gericht die van de visserij afhankelijk zijn. Het voornaamste doel van het comité is de positie van de vrouw in de visserijsector en de kustgemeenten te versterken. De middelen worden niet gebruikt om bepaalde ondernemingen te steunen.

De subsidie is geen subsidie aan zalmkwekers als in de basisverordening omschreven.

III. CONCLUSIES INZAKE SUBSIDIËRING

(78) De volgende subsidies werden geacht subsidies te zijn waartegen overeenkomstig de basisverordening compenserende maatregelen genomen kunnen worden. Het bedrag van de subsidie in steeds vermeld, in procenten van de waarde:

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

Het totale bedrag van de subsidie in procenten van de waarde is 3,84 %.

D. BEDRIJFSTAK VAN DE GEMEENSCHAP

(79) De EG-producenten die de klacht steunden vertegenwoordigen ongeveer 57 % van de totale productie van het betrokken product in de Gemeenschap en werden daarom, overeenkomstig artikel 6, lid 1, van de basisverordening, representatief geacht voor de bedrijfstak van de Gemeenschap.

E. SCHADE

1. Opmerkingen vooraf

(80) Gegevens over productie, verkoop en marktaandeel werden gevraagd en verkregen van alle bedrijven die de klacht ondersteunden. Gezien echter het grote aantal producenten dat de klacht steunde en de bij artikel 8, lid 9, van de basisverordening vastgestelde termijnen, werden de overige schade-indicatoren gebaseerd op een representatieve steekproef van EG-producenten.

(81) 16 van de 90 producenten die de klacht steunden, werden geselecteerd, waarbij rekening werd gehouden met de plaats van vestiging en de omvang van de bedrijven in termen van productie en verkoop. Deze bedrijven waren goed voor 73 % van de productie van de bedrijven die de klacht ondersteunden en voor 42 % van de totale productie in de Gemeenschap.

(82) Voor de vaststelling van de schade werden de gegevens onderzocht betreffende de periode van 1992 tot de periode van augustus 1995 tot en met juli 1996. Het geografische toepassingsgebied van het onderzoek in die periode was de Gemeenschap in de samenstelling ten tijde van de inleiding van de procedure, namelijk een Gemeenschap met 15 lidstaten. De schadebeoordeling werd gebaseerd op relevante economische factoren zoals vermeld in artikel 5 van basisverordening.

(83) Er wordt op gewezen dat reeds in 1991, in het kader van een vorige antidumpingprocedure, werd vastgesteld dat de bedrijfstak van de Gemeenschap schade leed door de invoer met dumping van gekweekte Atlantische zalm uit Noorwegen. Sindsdien heeft de Commissie, gezien de gevolgen van de invoer van zalm uit Noorwegen, enkele malen een minimumprijs voor deze invoer vastgesteld. Deze maatregelen hadden echter hoogstens op korte termijn invloed op de markt.

(84) De volgende schade-indicatoren moeten derhalve worden bezien in het licht van een reeds lang bestaande ongunstige situatie van de betrokken bedrijfstak van de Gemeenschap.

2. Verbruik in de Gemeenschap

(85) Bij de berekening van het totale zichtbare verbruik van gekweekte Atlantische zalm werd rekening gehouden met de volgende factoren:

- de hoeveelheden die de EG-productenten in de Gemeenschap hebben verkocht. Gegevens hierover werden verstrekt door de Scottish Salmon Growers' Association, de Shetland Salmon Farmers' Association en de Irish Salmon Growers' Association en werden aangevuld door Eurostat-cijfers over de export uit de Gemeenschap naar derde landen;

- de invoer in de Gemeenschap van de betrokken producten (die onder de GN-codes 0302 12 00, 0303 22 00, 0304 10 13 en 0304 20 13 bij de douane worden aangegeven) uit Noorwegen;

- de invoer in de Gemeenschap van dezelfde producten uit alle andere derde landen.

Om voor de hele onderzochte periode coherente cijfers te verkrijgen voor de uitgebreide Gemeenschap van 15 landen, werd uitgegaan van de invoerstatistieken van Eurostat en de EVA. Om de cijfers vergelijkbaar te maken, werden alle gegevens in gehele visequivalenten omgezet. Te dien einde werden de invoercijfers voor verse en gekoelde zalm en voor verse en gekoelde zalmfilets gedeeld door respectievelijk 0,9 en 0,65.

Opgemerkt dient te worden dat de GN-codes 0302 12 00, 0304 10 13 en 0304 20 13 ook betrekking hebben op producten die niet onder deze procedure vallen (bijv. Pacifische zalm en/of wilde zalm), maar waarvan de ingevoerde hoeveelheden, gezien de vermelde oorsprong, als te verwaarlozen konden worden beschouwd.

(86) Aldus berekend is het zichtbare verbruik van gekweekte Atlantische zalm in de Gemeenschap gestegen van 201 037 ton in 1992 tot 316 866 ton in de laatste twaalf onderzochte maanden (namelijk van 1 augustus 1995 tot en met 31 juli 1996), dat wil zeggen met 58 %.

3. Invoervolume en marktaandeel

(87) De invoer uit Noorwegen is steeds aanzienlijk gestegen - van 134 338 ton in 1992 tot 211 597 ton in de laatste twaalf onderzochte maanden (dus met 58 %) - welke stijging met die van het verbruik in de Gemeenschap overeenstemt.

(88) Het marktaandeel in de Gemeenschap van zalm uit Noorwegen daalde van ongeveer 67 % in 1992 tot ongeveer 62 % in 1993 en 1994, waarna het in 1995 en de laatste twaalf onderzochte maanden weer tot 67 % steeg.

(89) Het feit dat zalm uit Noorwegen in de laatste vier en een half jaar zijn zeer aanzienlijke marktaandeel op een sterk groeiende markt heeft weten te behouden illustreert de positie van de Noorse producenten zalm op de EG-markt. Bovendien vond deze sterke stijging van de invoer plaats ondanks de minimuminvoerprijzen die de Commissie in die periode had opgelegd (zie overweging 123).

4. Prijzen van de Noorse zalm

a) Algemene trend

(90) Uit de statistieken blijkt dat de cif-invoerprijs van zalm uit Noorwegen tussen 1992 en de laatste twaalf onderzochte maanden (namelijk van 1 augustus 1995 tot en met 31 juli 1996) daalde en wel 27 % goedkoper werd. Deze ontwikkeling lijkt erop te wijzen dat de Noorse exporteurs zich niet steeds aan de minimuminvoerprijzen hebben gehouden die in die tijd van kracht waren.

b) Onderbieding

(91) De prijzen van de in de steekproef opgenomen EG-producenten werden, voor de laatste twaalf onderzochte maanden, vergeleken met die van de Noorse producenten. Voor de EG-producenten werden de prijzen van schoongemaakte zalm met kop gebruikt. Deze categorie zalm is goed voor meer dan 65 % van de verkoop van alle soorten zalm door de in de steekproef opgenomen EG-producenten en het merendeel van de verkoop in de Gemeenschap door de Noorse producenten.

(92) Voor de Noorse exporteurs werden de prijzen op de verkoopcijfers gebaseerd die de aan het dumping- en subsidieonderzoek medewerkende Noorse exporteurs hebben verstrekt. Deze prijzen werden op het niveau grens Gemeenschap, na inklaring, gebracht.

(93) De gewogen gemiddelde prijzen per maand werden vergeleken. Voor de EG-producenten werden de prijzen af fabriek genomen, in een handelsstadium dat met dat van de Noorse invoer vergelijkbaar was. Bij deze vergelijking bleek dat de maandelijkse onderbiedingsmarges tot 12 % gingen. Bovendien bleek de onderbieding het sterkst te zijn tijdens de meest belangrijke verkoopperiode, namelijk de periode vlak voor Kerstmis.

(94) Zalm is een basisproduct dat op een transparante en concurrerende markt wordt verhandeld. Het product wordt dagelijks verkocht en de leveranciers moeten zich snel, dat wil zeggen per uur of dag, aanpassen aan prijsverlagingen van concurrenten, waardoor de beoordeling van de onderbieding wordt bemoeilijkt. De vastgestelde onderbiedingsmarges moeten derhalve worden bezien in het licht van de voortdurende druk die de Noorse zalm op de marktprijzen uitoefende.

(95) Volgens sommige importeurs moeten de Noorse prijzen bij de prijsvergelijking naar boven worden bijgesteld vanwege het feit dat de consument bereid is iets meer te betalen voor Schotse zalm. Deze bewering kon echter niet worden gestaafd. Met name kon niet worden aangetoond dat er verschillen waren in fysieke kenmerken die een prijscorrectie zouden rechtvaardigen.

5. Situatie van de bedrijfstak van de Gemeenschap

5.1. Algemeen

a) Productie

(96) De productie van het betrokken product door de bedrijfstak van de Gemeenschap steeg van 45 801 ton in 1992 tot 90 206 in de laatste twaalf onderzochte maanden. Deze productiegroei werd door de toegenomen vraag veroorzaakt, waardoor de EG-producenten hun kostprijs konden verminderen en hun productiviteit verhogen. Uit de gegevens die de in de steekproef opgenomen bedrijven hadden verstrekt bleek dat ze in de laatste twaalf onderzochte maanden met hetzelfde aantal werknemers 2,35 maal zoveel hadden geproduceerd als in 1992.

b) Verkoopvolume en marktaandeel

(97) De verkoop van de EG-bedrijven op de EG-markt nam toe van 42 535 ton in 1992 tot 82 885 ton in de laatste twaalf onderzochte maanden, dat wil zeggen met 40 320 ton. Deze toename moet worden afgezet tegen de toename van het verbruik in de Gemeenschap in dezelfde periode van bijna 116 000 ton.

(98) Uit de ontwikkeling van de verkoop in vergelijking met die van het zichtbare verbruik in de Gemeenschap blijkt dat het marktaandeel van de EG-producenten steeg van 21,2 % in 1992 tot 28,9 % in 1994 en daarna tot 26,2 % daalde in de laatste twaalf onderzochte maanden.

5.2. Gegevens die bij de in de steekproef opgenomen bedrijven werden verkregen

c) Capaciteit en bezettingsgraad

(99) Bij het onderzoek bleek dat de in de steekproef opgenomen bedrijven verschillende criteria hanteerden om de capaciteit te meten. Daarom konden geen betrouwbare historische gegevens worden verkregen over de capaciteit die vóór de laatste twaalf onderzochte maanden aanwezig was. De cijfers betreffende de capaciteit in deze laatste twaalf maanden die door de Scottish Environment Protection Agency waren verstrekt, een pas opgericht bureau dat duurzame capaciteitsgrenzen vaststelt, bleken wel betrouwbaar te zijn. Op grond van deze cijfers bleek de bezettingsgraad in de laatste twaalf onderzochte maanden 59 % te bedragen.

d) Prijsontwikkeling

(100) De prijzen van de in de steekproef opgenomen bedrijven daalden tussen 1992 en de laatste twaalf onderzochte maanden met 24 %. Deze prijsvermindering ligt zeer dicht bij de prijsvermindering van de zalm uit Noorwegen, de voornaamste leverancier op de EG-markt, waaruit bleek dat de EG-bedrijven geen weerstand konden bieden aan de druk die door de Noorse zalm op de prijzen werd uitgeoefend.

(101) De Noorse exporteurs stelden dat de daling van de prijzen uitsluitend was veroorzaakt door een wereldwijde verbetering van de kostenefficiëntie van zalmproducenten.

(102) De productie en omzet van de EG-producenten is in de onderzochte periode inderdaad gestegen, waardoor de kostprijs kon worden gedrukt en de productiviteit aanzienlijk vooruitging. Bij het onderzoek kwam echter vast te staan dat de rentabiliteit van de EG-producenten ondanks deze factoren onvoldoende was, omdat de prijzen meer zijn gedaald dan de productiviteit is gestegen. Het is weliswaar zo dat de prijs van zalm daalt indien de productiekosten dalen, maar de achteruitgang van de winstgevendheid van de bedrijfstak van de Gemeenschap wordt hierdoor niet verklaard (zie overweging 103).

e) Rentabiliteit

(103) De gemiddelde rentabiliteit verbeterde in 1993 ten opzichte van 1992, maar ging daarna achteruit ofschoon de markt groeide en de bedrijven hun kosten hadden verlaagd. De gemiddelde rentabiliteit bereikte bovendien nooit het minimumwinstniveau (ongeveer 15 % op de omzet) dat noodzakelijk wordt geacht in een risicovolle bedrijfstak als deze (gezien de onzekerheden in verband met ziektes, roofdieren en slecht weer) en was in de laatste twaalf onderzochte maanden op het laagste punt (3,3 %) sinds 1992. De meeste in de steekproef opgenomen bedrijven leden in de laatste twaalf onderzochte maanden aanzienlijke verliezen.

(104) De Commissie had een winst van 15 % als normale winstmarge aangehouden, welk cijfer door de Noorse exporteurs als abnormaal hoog werd beschouwd.

(105) Zoals reeds eerder vermeld bleek bij het onderzoek dat een winst van 15 % over de omzet in deze bedrijfstak noodzakelijk was. Afgezien van de vele risico's in deze bedrijfstak, als hiervoor vermeld, werd genoemd cijfer bevestigd door onderzoek naar de winstmarges in de zalmkwekerijsector voordat deze door de invoer van gesubsidieerde producten schade ondervond. Voorts stemde dit cijfer overeen met de winstmarges in andere, vergelijkbare bedrijfstakken in de Gemeenschap, zoals de forellen- en de pluimveesector. Bovendien werd een winst van 15 % als een redelijke, en zelfs vrij lage raming beschouwd door een EG-kwekerij die in Noorse handen was. Dit bedrijf was van oordeel dat 15 % voor kleinere bedrijven zelfs aan de lage kant was. Ten slotte bleek bij het onderzoek dat dit cijfer van 15 % overeenstemde met de gecumuleerde winsten op de verkoop in het kader van normale handelstransacties die de in de steekproef opgenomen Noorse kwekers en exporteurs op de binnenlandse markt maakten.

f) Werkgelegenheid

(106) Het aantal arbeidsplaatsen bij de in de steekproef opgenomen EG-bedrijven bleef tussen 1992 en de laatste twaalf onderzochte maanden stabiel. Deze bedrijven waren goed voor ongeveer 1 100 arbeidsplaaten die rechtstreeks met de productie van gekweekte Atlantische zalm verband hielden. Naar raming zouden in dezelfde periode in totaal 3 300 personen bij deze bedrijfstak in zijn geheel zijn tewerkgesteld.

g) Investeringen

(107) De investeringen zijn tussen 1992 en de laatste twaalf onderzochte maanden toegenomen. Deze toename moet echter worden bezien in het licht van de bijzondere situatie van de zalmindustrie waarin meer dan de helft van de investeringen in de periode vervangingen waren. Voorts lijkt de netto-investering, voor een groeiende bedrijfstak waarin de aanschaf van het nieuwste materiaal cruciaal is, onvoldoende voor een duurzame groei op langere termijn.

6. Conclusie

(108) Bij de beoordeling of de bedrijfstak van de Gemeenschap in de onderzochte periode aanmerkelijke schade heeft geleden, werd rekening gehouden met de volgende gegevens:

(109) Bij het onderzoek is gebleken dat de in de steekproef opgenomen EG-producenten in de onderzochte periode te maken hebben gehad met een aanzienlijke druk op de prijzen waardoor deze aanzienlijk zijn gedaald. De financiële situatie van de betrokken producenten is hierdoor sterk achteruitgegaan: de rentabiliteit van de in de steekproef opgenomen bedrijven was in het algemeen te laag en vele producenten leden verliezen. Een aantal bedrijven is onlangs gesloten en het voortbestaan van sommige in de steekproef opgenomen bedrijven staat op het spel. Voorts dient de achteruitgang van de rentabiliteit te worden bezien in het licht van de aanzienlijke prestaties op het gebied van de productiviteit in de onderzochte periode. Wat het marktaandeel van de EG-producenten betreft, wordt erop gewezen dat dit, na een verbetering in 1994, weer daalt, ondanks de aanzienlijke toename van het verbruik.

(110) Gezien het bovenstaande werd geconcludeerd dat de bedrijfstak van de Gemeenschap aanmerkelijke schade heeft geleden in de zin van artikel 5, lid 1, van de basisverordening. De conclusie is voornamelijk gebaseerd op de druk die op de prijzen werd uitgeoefend, gekoppeld aan de afnemende en duidelijk onvoldoende rentabiliteit van de in de steekproef opgenomen EG-producenten.

F. OORZAAK VAN DE SCHADE

(111) Bij de beoordeling of de schade die de bedrijfstak van de Gemeenschap heeft geleden aan de invoer van gesubsidieerde producten uit Noorwegen was te wijten of dat andere factoren die schade hebben veroorzaakt of daartoe hebben bijgedragen, werden de volgende elementen onderzocht.

1. Oorzakelijk verband tussen de betrokken invoer en de schade

(112) Daar de zalm uit Noorwegen met dumping werd ingevoerd in de periode waarin de Noorse producenten subsidies ontvingen waartegen compenserende maatregelen genomen kunnen worden, kunnen de gevolgen van dumping en subsidiëring niet worden gescheiden en moeten deze tezamen worden onderzocht.

(113) Bij het onderzoek of de aanmerkelijke schade die de bedrijfstak van de Gemeenschap heeft geleden het gevolg was van de invoer met dumping van gesubsidieerde producten, werd in de eerste plaats geconstateerd dat de schade voornamelijk voortvloeide uit de voortdurende druk op prijzen en de verminderde rentabiliteit van de EG-producenten, terwijl tezelfdertijd de invoer van goedkope zalm uit Noorwegen aanzienlijk toenam. Ten gevolge hiervan heeft Noorwegen op een groeinde markt een aanzienlijk marktaandeel (67 %) kunnen behouden. Bovendien daalden de prijzen van de Noorse zalm in de onderzochte periode aanzienlijk en in de meest belangrijke verkoopperiode werd een onderbieding tot 12 % vastgesteld. In dit verband dient erop te worden gewezen dat de markt voor zalm transparant is. Op een dergelijke markt is het waarschijnlijk dat de voornaamste aanbieder in dit geval Noorwegen, de druk op de prijzen veroorzaakt.

(114) Gezien het bovenstaande wordt geconcludeerd dat dumping en subsidiëring van zalm uit Noorwegen tezamen de aanmerkelijke schade hebben veroorzaakt die de bedrijfstak van de Gemeenschap heeft geleden.

2. Andere factoren

(115) De ontwikkeling van het verbruik in de Gemeenschap, de ontwikkeling en de gevolgen van de invoer uit andere derde landen en het concurrentievermogen van de zalmindustrie van de Gemeenschap werden onderzocht in verband met de beoordeling of deze factoren de schade konden hebben veroorzaakt die de bedrijfstak van de Gemeenschap heeft geleden.

a) Verbruik in de Gemeenschap

(116) Het verbruik in de Gemeenschap van gekweekte Atlantische zalm is steeds toegenomen en is tussen 1992 en de laatste twaalf onderzochte maanden met 58 % gestegen. De door de bedrijfstak van de Gemeenschap geleden schade kan dus niet aan een daling van de vraag zijn te wijten.

b) Invoer uit andere derde landen

(117) Het marktaandeel van zalm uit derde landen die niet bij deze procedure zijn betrokken (voornamelijk de Faeröer, Chili, Canada en IJsland) is in de betrokken periode gedaald van 12 % tot 7 %. Derhalve werd geconcludeerd dat deze invoer slechts van geringe invloed was.

c) Concurrentievermogen van de bedrijfstak van de Gemeenschap

De EG-producenten van zalm hebben hun concurrentievermogen tussen 1992 en de laatste twaalf onderzochte maanden sterk verbeterd. De productie per werknemer werd meer dan verdubbeld, de mortaliteit onder de vissen daalde met 23 % en het gemiddelde gewicht van de geproduceerde zalm nam met 25 % toe. Bovendien steeg de winstgevende export van de EG-producenten van 3 266 ton in 1992 tot 7 321 ton in de laatste twaalf onderzochte maanden. Op grond van deze cijfers kan worden gesteld dat de bedrijfstak van de Gemeenschap een aanzienlijke kostenefficiëntie heeft bereikt.

3. Conclusie

(118) Gezien het bovenstaande werd geconcludeerd dat de invoer met dumping van gesubsidieerde zalm uit Noorwegen, op zich, aanmerkelijke schade heeft toegebracht aan de bedrijfstak van de Gemeenschap. Voorts is de schade die door de betrokken invoer is veroorzaakt voor een groot deel ook aan subsidiëring te wijten, hoewel de subsidiëringsmarge lager was dan de dumpingmarge.

G. BELANG VAN DE GEMEENSCHAP

1. Algemeen

(119) Op grond van al het voorgelegde bewijsmateriaal werd onderzocht of er dwingende redenen waren, ondanks de conclusies inzake subsidiëring en daaruit voortvloeiende schade, die tot de conclusie leiden dat het niet in het belang van de Gemeenschap was in het onderhavige geval maatregelen te nemen. Te dien einde is nagegaan wat de gevolgen van eventuele maatregelen zouden zijn voor alle betrokkenen bij deze procedure en wat de consequenties voor hen zouden zijn indien geen maatregelen werden genomen.

(120) Bij deze beoordeling werd, overeenkomstig de basisverordening, bijzondere aandacht geschonken aan het feit dat het noodzakelijk is de handelsverstorende gevolgen van schadeveroorzakende dumping weg te nemen en de concurrentie te herstellen.

2. Belang van de bedrijfstak van de Gemeenschap

(121) In de eerste plaats dient erop te worden gewezen dat de producenten van gekweekte Atlantische zalm in de Gemeenschap reeds lang te lijden hebben van de oneerlijke handelspraktijken van de Noorse exporteurs.

(122) Reeds in 1991 is de Commissie tot de conclusie gekomen dat deze zich aan schadeveroorzakende dumping schuldig maakten, maar toen werd besloten (Besluit 91/142/EEG van de Commissie (4), ondanks het feit dat zowel dumping als schade werden vastgesteld, geen maatregelen te nemen omdat de Noorse overheid op nationaal niveau maatregelen had genomen die, naar men aannam, de markt zouden stabiliseren.

(123) Vervolgens heeft de Commissie de laatste jaren herhaaldelijk minimuminvoerprijzen vastgesteld (november 1993, februari 1994, maart 1994) en voor de laatste maal, bij Verordening (EG) nr. 2907/95 (5), van 16 december 1995 tot en met 13 juni 1996. De minimuminvoerprijzen waren gerechtvaardigd op grond van het feit dat de omvang van de invoer en de prijzen van de ingevoerde producten de markt verstoorden of dreigden te verstoren, dat daardoor economische, sociale of milieuproblemen ontstonden en dat daarom onmiddellijk maatregelen moesten worden genomen. In tegenstelling tot antidumpingrechten of compenserende rechten was het voor het vaststellen van deze maatregelen niet nodig eerst te onderzoeken of het exportland zich aan oneerlijke handelspraktijken had schuldig gemaakt. Deze maatregelen hadden echter niet het gewenste gevolg.

(124) Gezien het bovenstaande is de Commissie van oordeel dat indien geen effectieve maatregelen worden genomen om de schadelijke gevolgen van de dumping van gesubsidieerde Noorse zalm weg te nemen, de situatie van de bedrijfstak van de Gemeenschap achteruit zal blijven gaan tot het punt waarop deze bedrijfstak in zijn voortbestaan wordt bedreigd.

(125) Er wordt aan herinnerd dat de bedrijven in de Gemeenschap die Atlantische zalm kweken, gewoonlijk kleine en middelgrote bedrijven zijn die in rurale en meestal minder ontwikkelde gebieden van de Gemeenschap zijn gelegen (doelstelling 1 - regio's), waar niet veel economische bedrijvigheid is. Zoals boven vermeld hebben deze bedrijven hun productiviteit steeds vergroot, die derhalve niet in twijfel wordt getrokken. Tijdens de reorganisatie die heeft plaatsgevonden, zijn een aantal kleine bedrijven overgenomen door producenten die van grote concerns deel uitmaken. Indien geen maatregelen worden genomen zullen de investeringen van de EG-bedrijven om de productiviteit te verbeteren en de bedrijven te reorganiseren vergeefs zijn geweest, nog afgezien van het feit dat het aantal concurrenten op de markt dan zal afnemen.

3. Belang van andere bedrijfstakken van de Gemeenschap

(126) Een aantal bedrijven lager in de productieketen, zoals rokerijen en groothandelsbedrijven die zalm verhandelen, beweerden dat maatregelen ten aanzien van gekweekte Atlantische zalm uit Noorwegen nadelige gevolgen voor hen zouden hebben. Deze bedrijven stelden dat ze de zalm niet elders konden betrekken indien er, ten gevolge van de maatregelen, minder zalm uit Noorwegen op de markt komt. Ze stelden voorts dat indien de gekweekte Atlantische zalm uit Noorwegen duurder zou worden, ze de kosten aan de eindgebruiker zouden doorberekenen die dan op een ander product zou overschakelen. Tevens werd erop gewezen dat rechten op onbewerkte zalm uit Noorwegen ertoe zouden leiden dat de Noorse zalmverwerkende industrie zich ten koste van de zalmverwerkende bedrijven in de Gemeenschap zou uitbreiden.

(127) In de eerste plaats wordt erop gewezen dat bij het onderzoek is gebleken dat de EG-bedrijven hun productie kunnen verhogen en dit zouden doen als ze van een behoorlijk rendement verzekerd waren. Indien de voorgestelde maatregelen tot een verlaging van de invoer van gekweekte Atlantische zalm uit Noorwegen zouden leiden, dan kan dit product bovendien nog steeds uit andere landen worden ingevoerd, bijvoorbeeld Chili, Canada, IJsland en de Faeröer.

(128) De prijzen die de EG-producenten na de instelling van de maatregelen zullen aanrekenen, zullen waarschijnlijk niet hoger zijn dan strikt noodzakelijk is om een redelijke opbrengst te verkrijgen. Bij een sterke stijging an de prijzen van de EG-producenten zullen de andere exportlanden hoogstwaarschijnlijk een veel groter aandeel op de EG-markt verwerven. Bovendien is er een andere factor die een te sterke prijsstijging van in de Gemeenschap gekweekte Atlantische zalm waarschijnlijk zal verhinderen: namelijk de beschikbaarheid op de EG-markt, tegen een iets lagere prijs, van de zalmforel, een sterk op zalm gelijkend product dat zalm kan vervangen en waarvan de verkoop ook door de steeds grotere invoer met dumping van gesubsidieerde Atlantische zalm uit Noorwegen schijnt te zijn getroffen.

(129) Wat de concurrentie betreft die de zalmverwerkende bedrijven in de Gemeenschap mogelijkerwijs zullen ondervinden van in Noorwegen verwerkte zalm, wordt opgemerkt dat de antidumpingrechten en compenserende rechten geheven zullen worden op de onbewerkte zalm die slechts een deel vertegenwoordigt van de kosten van de bewerkte zalm. De voorgestelde rechten zijn niet zo hoog dat ze tot een vermindering van de zalmverwerking in de Gemeenschap zullen leiden. Tenslotte verwerken en verhandelen de meeste rokerijen in de Gemeenschap ook in de Gemeenschap geproduceerde zalm en andere producten en zijn dus niet geheel afhankelijk van zalm uit Noorwegen.

(130) Voorts dient te worden opgemerkt dat, om de waarschijnlijke gevolgen van de maatregelen op de verwerkende industrie in de Gemeenschap te beoordelen, de Commissie vragenlijsten heeft gezonden aan alle bedrijven die lid waren van de drie organisaties van handelaars en verwerkende bedrijven die zich hadden aangemeld en die gevraagd hadden te worden gehoord.

(131) In totaal werden 93 vragenlijsten verzonden, maar er werd slechts één volledig en controleerbaar antwoord ontvangen, waardoor het niet mogelijk is geweest de eventuele gevolgen van het instellen van maatregelen voor de bedrijven in de Gemeenschap die de gekweekte Atlantische zalm zal verwerken of verhandelen, op representatieve basis te boordelen.

(132) Uit de tot dusverre verkregen informatie is echter gebleken dat de kosten van de grondstof, dat wil zeggen van gekweekte Atlantische zalm, ongeveer 45 % bedraagt van de totale kosten om gerookte zalm te produceren. Dit betekent dat, indien de prijs van de grondstof met, bijvoorbeeld, 10 % verhoogd zou worden, de kosten om gerookte zalm te produceren slechts met 4,5 % zouden toenemen.

(133) Bovendien werden uit diverse betrouwbare bronnen gegevens verkregen die erop wijzen dat de situatie van de zalmverwerkende bedrijven in de Gemeenschap sterk uiteenloopt. Enerzijds zijn er bedrijven die kant-en-klaarmaaltijden bereiden en deel uitmaken van grote concerns. Daar de kosten van de grondstof vis voor deze bedrijven slechts een beperkt deel zijn van de kosten van het eindproduct, is het niet waarschijnlijk dat ze door de hier bedoelde maatregelen in beduidende mate getroffen zullen worden. Anderzijds zijn er bedrijven die zalm roken of inmaken en die meer afhankelijk zijn van de prijzen van de grondstof. Deze bedrijven zullen een deel van de extra kosten waarschijnlijk aan het volgende handelsstadium doorberekenen. Als in overweging 132 reeds vermeld, zal de kostenstijging beperkt zijn. In ieder geval wijzen de tot nu toe verkregen gegevens erop dat slechts bij een prijsstijging van meer dan 20 % het gevaar bestaat dat de consument op een ander product zal overschakelen.

4. Belang van de importeurs

(134) Een a