++++

ONDERZOEK - EN ONTWIKKELINGSPROGRAMMA IN DE SECTOR GRONDSTOFFEN

( 1982 - 1985 )

Mededeling van de Commissie betreffende een meerjaring onderzoek - en ontwikkelingsprogramma van de Europese Economische Gemeenschap in de sector grondstoffen waartoe op 17 mei 1982 door de Raad van de Europese Gemeenschappen werd besloten ( 1 )

Uitnodiging tot het indienen van voorstellen inzake deelneming aan het deelprogramma

VERVANGING EN TECHNOLOGIE VAN MATERIALEN

De Commissie van de Europese Gemeenschappen is belast met de taak om gedurende het tijdvak 1982-1985 een onderzoek - en ontwikkelingsprogramma in de sector grondstoffen uit te voeren .

De essentiële doelstelling van dit programma is om de externe afhankelijkheid van de Gemeenschap , wat betreft de voorziening van grondstoffen , te verminderen door de mogelijkheden tot zelfvoorziening te vergroten en door materiaaltechnologieën te ontwikkelen .

Dit sectorieel programma bestaat uit vier deelprogramma's : metalen en mineralen , hout als vernieuwbare grondstof , recyclage van non-ferrometalen , vervanging en technologie van materialen ( technische keramiek ) .

Het deelprogramma " Vervanging en technologie van materialen " omvat zes onderzoekgebieden :

onderzoekgebied 1 : onderzoek naar vervanging van in de elektrische en elektronische industrie gebruikte materialen ;

onderzoekgebied 2 : onderzoek naar vervangende materialen voor oppervlaktebehandeling en -bekleding ;

onderzoekgebied 3 : onderzoek naar vervangingsmaterialen voor snij - en gereedschapswerktuigen ;

onderzoekgebied 4 : roestvrij staal en legeringen ;

onderzoekgebied 5 : andere toepassingen ( solderen , hardsolderen , looien ) ;

onderzoekgebied 6 : technische keramiek .

Bijzonderheden over de eerste vijf onderzoekgebieden zijn vermeld in bijlage I .

Voor het gehele deelprogramma is in totaal een bedrag van 10,5 miljoen Ecu toegewezen .

Voor onderzoekgebied 6 ( technische keramiek ) is een afzonderlijk verzoek tot het indienen van voorstellen gepubliceerd .

De Commissie zou gaarne voorstellen ontvangen voor deelneming aan dit O en O-programma door middel van onderzoekcontracten voor gezamenlijke rekening ( de maximumbijdrage van de Commissie van de Europese Gemeenschappen bedraagt 50 % ) .

De voorstellen mogen worden ingediend door iedere natuurlijke of rechtspersoon naar publiek - of privaatrecht , die op het grondgebied van een Lid-Staat is gevestigd .

Antwoorden op deze " uitnodiging tot het indienen van voorstellen " , moeten voor 15 oktober 1982 worden ingezonden .

De contracten zullen een geldigheidsduur hebben tot uiterlijk 31 december 1985 .

Belangstellenden dienen , alvorens hun voorstellen in te dienen , contact op te nemen met de diensten van de Commissie op onderstaand adres , ter verkrijging van :

a ) formulieren voor de indiening van de voorstellen ;

b ) een gedetailleerde beschrijving van de onderwerpen en deelonderwerpen die door de verschillende onderzoekgebieden worden bestreken .

De voorstellen zullen vertrouwelijk worden behandeld . Zij zullen worden onderzocht en geselecteerd voor het verstrekken van financiële steun door de Commissie van de Europese Gemeenschappen met medewerking van een Raadgevend Comité inzake programmabeheer .

Over het algemeen zal bij de beoordeling van de voorstellen de voorkeur van de Commissie uitgaan naar :

( i ) aanbiedingen die gericht zijn op concrete toepassingen ,

( ii ) joint ventures waarbij universiteiten , instellingen , bedrijven of andere gespecialiseerde laboratoria zijn betrokken ,

( iii ) projecten waarbij meerdere Lid-Staten zijn of kunnen worden betrokken .

Adres :

Commissie van de Europese Gemeenschappen

Directoraat-generaal XII - Wetenschappen , onderzoek en ontwikkeling

Onderzoekprogramma's Milieu en grondstoffen

Wetstraat 200

B-1049 Brussel

tel . 235 70 62 en 235 40 70

telex : 21877 COMEU B .

( 1 ) PB nr . L 174 van 21 . 6 . 1982 , blz . 23 .

BIJLAGE

BIJZONDERHEDEN VAN HET DEELPROGRAMMA

Bijzonderheden van de onderwerpen en deelonderwerpen voor elk onderzoekgebied zijn hierna vermeld :

ONDERZOEKGEBIED 1

Onderzoek naar de vervanging van in de elektrische en elektronische industrie gebruikte materialen

Het doel is om mogelijke middelen te vinden voor vervanging van grondstoffen , in het bijzonder zilver , wolfraam , tin en koper voor de volgende toepassingen :

1.1 . Elektrische contacten

Op zilver gebaseerde contactmaterialen worden gebruikt in :

- schakelaars ( 50 % ) , waarbij gebruik wordt gemaakt van materialen van het type Ag-CdO ( over het algemeen 10 tot 15 % CdO ) ;

- laagspanningsstroomonderbrekers ( 25 % ) die bestand moeten zijn tegen solderen en daarom vuurvaste materialen bevatten ( Ag-W en Ag-WC ) ;

- relais ( 25 % ) , waarbij gebruik wordt gemaakt van een uitgebreide reeks contactmaterialen die variëren van zuiver zilver tot legeringen ( Ag-Cu , Ag-Ni , Ag-PD , Ag-Pt , Ag-grafiet ) .

De hierboven vermelde contactmaterialen bieden grote mogelijkheden voor O en O .

Met de volgende punten kan rekening worden gehouden :

- de invloed op de contacteigenschappen van toegevoegde materialen zoals CdO , W of WC ;

- het beschadigingsproces van zilverhoudende contactmaterialen onder invloed van het boogeffect en temperatuur ;

- de vervanging van nieuwe contactmaterialen voor zilverhoudende metalen ( koperlegeringen , Pb-Sn-legeringen , enz . ) ;

- bestudering van oppervlaktebehandelingsprocessen toegepast op zilverhoudende contactmaterialen of vervangingsmaterialen ten einde deze de specifieke fysische eigenschappen te verlenen ( b.v . diffusie of harding ) ;

- de ontwikkeling van nieuwe contactsystemen , speciaal elektronische , waarbij geen gebruik wordt gemaakt van de traditionele systemen ;

- de ontwikkeling van zilverhoudend wolfraamcarbide in plaats van een wolfraam-zilververbinding en molybdeen in plaats van wolfraam ;

- ontwikkeling van nieuwe materialen voor elektrische contacten ( b.v . molybdeen-koper en koperhoudend carbide ) ;

- verbetering van het gebruik van koolstof in elektrische contacten , anoden en laselektroden ;

- enz .

1.2 . De magnetische functie

Kobalt wordt gebruikt voor de vervaardiging van permanente magneten . De groep van ALNICO-legeringen ( die ijzer , aluminium , nikkel en kobalt bevatten ) is van bijzonder belang . Het kobaltgehalte van deze legeringen varieert van 5 tot 50 % , maar ligt meestal rond 20 tot 25 % .

Als eerste stap zal prioriteit worden gegeven aan het zoeken naar vervangingsmiddelen voor kobalt of materialen die magnetische eigenschappen bezitten die vrijwel gelijk staan met die van ALNICO-legeringen .

Deze activiteit zal gericht zijn op de volgende punten :

- ontwikkeling van de technologie van nieuwe verbeterde ferrieten en de eigenschappen van deze produkten ;

- vervanging van kobalt of vermindering van het kobaltgehalte in ALNICO-legeringen met behoud van vergelijkbare magnetische eigenschappen .

Op het gebied van magnetische legeringen ( technologie en nieuwe vervangingsmiddelen ) worden de volgende ontwikkelingen voorgesteld :

- studies inzake de ontwikkeling van Mn , Al , C en Fe-legeringen ;

- studies inzake de ontwikkeling van Co + zeldzame aardmetalen ( b.v . cerium , yttrium en andere ) ;

- studies inzake de ontwikkeling van zeldzame aardmetalen en Co/Fe/Cu-legeringen .

Op het gebied van de poedermetallurgie kan de studie worden gestimuleerd van het gebruik van Mn en Bi te zamen met de ontwikkeling van nieuwe fabricagemethodes die geschikt zijn voor reeds op de marktzijnde legeringen van het magnetische type .

ONDERZOEKGEBIED 2

Onderzoek naar vervangende materialen voor oppervlaktebehandeling en -bekleding

Prioriteit zal worden verleend aan het onderzoek naar middelen om grondstoffen te gebruiken die minder duur zijn en eventueel meer direct beschikbaar en minder verontreinigend zijn dan die welke normaal worden gebruikt voor oppervlaktebehandeling en -bekleding ( chroom , tin , cadmium ) .

2.1 . Verpakking ( blik )

- niet-vertind staal ( chroom-type ) ;

- niet-vertind staal ( chroomvrij-type ) ;

- blik met lichtgewicht tinbekleding .

2.2 . Slijtvaste en corrosievaste deklagen

Het onderzoek kan meer in het bijzonder betrekking hebben op de volgende aspecten :

- ontwikkeling van continue vacuuemopbrengingsprocédés ( ionenimplantaties , kathodeverstuiving ) ;

- ontwikkeling van andere typen procédés zoals bekleding onder plasma of door laserenergie ;

- ontwikkeling van composietprodukten . Karakterisering van de verkregen produkten ( gebruik van niet-destructieve beoordelingsmethoden ) ;

- ontwikkeling van beschermende organische deklagen waarbij gebruik wordt gemaakt van methoden met laag energieverbruik ;

- ontwikkeling van anorganische deklagen zoals keramische ( borieten , nitriden , carbiden ) met een hoog smeltpunt en goede warmtestabiliteit ; het gebruik van vuurvaste metalen ( molybdeen en wolfraam ) kan ook worden overwogen met het gebruik van organische oplossingen op gesmolten zoutbaden ;

- ontwikkeling van processen waarbij gebruik wordt gemaakt van nikkel ter vervanging van chroom : onderzoek aan nikkelhoudende verbindingen ( nikkel , fosfor of borium , bij voorbeeld ) , of nikkelgeharde door doping met oplossingen zoals ammoniumzouten , organische additieven of nikkelsulfamaat . Een ander onderzoekgebied is studie van nikkellagen waarin via een geschikt procédé carbiden of aluminiumoxyde worden ingebracht ;

- technologische verbeteringen die leiden tot een beter gebruik van materialen in galvaniseringstechnieken waarbij gebruik wordt gemaakt van metalen in oplossing ;

- op het gebied van anti-frictiedeklagen , technologische verbeteringen waarbij tinhoudende legeringen ( brons ) zullen kunnen worden vervangen door een nieuw type legering ( op basis van aluminium ) ;

- enz .

ONDERZOEKGEBIED 3

Onderzoek naar vervangingsmaterialen voor snij - en gereedschapswerktuigen

Doelstellingen zijn : gehele of gedeeltelijke vervanging van wolfraam en kobalt en de ontwikkeling van materialen met grotere slijtvastheid maar met adequate weerstand tegen breuk . Ontwikkeling van nieuwe bekledingstechnieken .

Het onderzoek zou moeten worden gericht op de volgende twee hoofdpunten :

- totale of gedeeltelijke vervanging van wolfraam en kobalt , dat wordt gebruikt als bindmateriaal voor toepassingen op het gebied van snij - en gereedschapswerktuigen ;

- de produktie van hardere materialen die meer slijtvast zijn maar nog een adequate weerstand tegen breuk bezitten .

Van toepassingen op het gebied van snijwerktuigen kan het onderzoek in het bijzonder worden gericht op :

- de ontwikkeling van gemengde carbiden met minder wolfraamgehalte en combinaties met titaniumcarbide en tantalumcarbide en nitride ;

- de ontwikkeling van zeer fijnkorrelige hardmetalen ( 0,1 tot 0,5 micrometer ) door sintering of samenpersing bij hoge temperatuur ;

- de ontwikkeling van carbiden van de typen wolfraam carbide-dimolybdeencarbide - titaniumcarbide ( WC , Mo2C , TiC ) door vervanging van het dimolybdeencarbide en wolfraamcarbide door molybdeen monocarbide ( MoC ) , molybdeen carbonitride ( Mo , C , N ) en gemengde carbiden en carbonitriden ( Mo , W ) ( C , N ) in plaats van Mo2C ;

- ontwikkeling van wolfraamvrije carbiden op basis van titanium - en molybdeencarbide en van nieuwe kristalgeharde carbonitriden op basis van ( Ti , Mo ) ( C , N)1-x - ( Ni , Mo ) ;

- ontwikkeling van boriden van titanium , zirconium en chroom voor snijdoeleinden ;

- ontwikkeling van soorten op basis van titaniumcarbonitriden met een Ni/Mo bindmiddel en zeer fijne korrel ;

- enz .

Voor andere toepassingen dan voor snijwerktuigen zal prioriteit worden verleend aan onderzoek inzake nieuwe materialen zoals keramische oxyden , siliciumnitride , zirconiumoxyden en cermothermen ( carbiden + oxyden ) .

Voor slijtvastheid , bekleding en oppervlaktebescherming worden materialen gebruikt zoals stelliten die Co , Cr , W en C bevatten .

Verder zou op de volgende wijze onderzoek worden verricht naar de vervanging van cobalt :

- Ni voor Co , Ni harde legeringen ( Ni , Cr , Si , B ) en keramische stoffen van AL en Zr-oxyden ;

- ontwikkeling van slijtvaste produkten zoals metallische en niet-metallische boriden , metaalsiliciden en nieuwe oppervlakte-bekledingstechnologieën , dat wil zeggen submicron poederafzetting zoals CVD ( chemical vapour deposition ) ;

- enz .

ONDERZOEKGEBIED 4

Roestvrij staal en legeringen

Het doel hiervan is om de hoeveelheid chroom , kobalt en wolfraam te verminderen die is vereist voor deze staalsoorten en legeringen zonder aantasting van de gewenste specificatie en nieuwe legeringen te ontwikkelingen voor sneldraaistaalsoorten .

4.1 . Roestvrij staal en legeringen

Prioriteit zal worden verleend aan de volgende gebieden :

- vermindering van chroom van 18 % tot 12 à 14 % door toevoeging van Al , Si en zeldzame aardmetalen ;

- fundamenteel onderzoek naar de structuur en eigenschappen van de beschermende film ( invloed van de additie van Si , Al en zeldzame aardmetalen ) .

4.2 . Verbetering van sneldraaiend staal

- Verbetering van sneldraaiende staalkwaliteiten door het accent te verleggen naar chemische verbindingen waarbij minder kobalt en wolfraam wordt gebruikt ;

- ontwikkeling van procesmethodes met laag energie - en grondstoffenverbruik ( in het bijzonder van poeders ) ;

- studie van de mogelijkheid van toevoeging van grafiet en fijn carbidepoeder ( TiC , VC , enz . ) aan sneldraaiend staalpoeder of een daaraan verwante legering ( bij voorbeeld Fe , Cr , W ) ten einde nieuwe staalsoorten te produceren met een hoog carbidegehalte ;

- ontwikkeling van bekledingsprocédés ter verbetering van de frictie-eigenschappen en bijgevolg de condities voor het gebruik van werktuigen ;

- ontwikkeling van nieuwe legeringen met bij voorbeeld een hoog Si , Al en N-gehalte ;

- enz .

ONDERZOEKGEBIED 5

Andere toepassingen

5.1 . Zacht - en hardsoldeertechnieken

Prioriteit zal worden verleend aan de volgende gebieden :

- nieuwe zacht - en hardsoldeerlegeringen ;

- verbetering van de technieken voor oppervlaktevoorbereiding die worden gebruikt voor het zacht - en hardsolderen ;

- nieuwe mechanische assembleermethodes .

5.2 . Leerplooien

Het hoofddoel is de bestudering van vervangingsmiddelen voor chroom en verbetering van technieken met het oog op vermindering van het chroomverbruik en verontreiniging Prioriteit zal worden verleend aan onderzoek inzake :

- fundamentele studies betreffende het looiingsproces ;

- ontwikkeling van looisystemen waarbij gebruik gemaakt wordt van andere grondstoffen dan Cr en derivaten daarvan , zoals bij voorbeeld Al en Zr ;

- verbetering van de huidige technologie met het oog op een lager Cr-verbruik en betere opbrengst .