14. 6. 76 Publikatieblad  van  de Europese  Gemeenschappen Nr. C 132/1 
I 
(Mededelingen) 
RAAD  EN  COMMISSIE 
ZEVENTIENDE  VERSLAG 
VAN  DE WERKZAAMHEDEN  VAN  HET  MONETAIR  COMITÉ 
VOORWOORD 
Doel  van  dit verslag  is het geven  van  een  kort  overzicht  van  de werkzaamheden  die het 
Monetair  Comité  in 1975  heeft  verricht. 
In genoemd  jaar  hield  het Comité  dertien  vergaderingen  terwijl  de uit zijn  leden  samen-
gestelde  of op zijn  initiatief  opgerichte  werkgroepen  veelvuldig  bijeenkwamen.  De leden-
lijst per 31 december  1975  is in de bijlage  opgenomen. 
Het verslag  is per 31 december  1975  goedgekeurd. 
INLEIDING 
1. In  1975  maakte  de economie  een  recessie  door 
zoals  sinds  de jaren  dertig  niet  meer  was  voorge-
komen.  Alle  industrielanden  en de ontwikkelings-
landen  zonder  aardolieproduktie  hadden  eronder  te 
lijden  terwijl  de weerslag  voelbaar  was  in de inter-
nationale  handel  waarvan  het  volume  een  scherpe 
daling  onderging.  De betalingsbalanssituatie  werd  in 
1975  gekenmerkt  door  een  aanzienlijke  daling  van 
het overschot  der OPEC-landen,  een  duidelijke  voor-
uitgang  bij de groep  der voornaamste  industrielanden 
en een  achteruitgang  bij andere  landengroepen,  de 
ontwikkelingslanden  zonder  aardolieproduktie,  de 
kleinere  O.E.S.O.-leden  en de landen  met  centraal 
geleide  volkshuishouding. 2. De  recessie  leidde  in alle  Gemeenschapslanden 
tot een  betere  positie  in de buitenlandse  handel  maar 
veroorzaakte  anderzijds  een  aanzienlijke  werkloos-
heid terwijl  de inflatiedruk  slechts  ten dele  werd  ver-
licht.  Onder  deze  omstandigheden  beschouwden  de 
Gemeenschapsautoriteiten  het  als  hun  taak  om, 
evenals  het  vorige  jaar,  de in moeilijkheden  verke-
rende  Lid-Staten  te helpen  en voorrang  te verlenen 
aan de zorg  voor  het  behoud  van  de verworven-
heden  die  de Gemeenschap  tot nu toe  heeft  bereikt 
en die door  de moeilijke  economische  toestand  gevaar 
zouden  kunnen  lopen. 
HET  OPTREDEN  VAN  DE  GEMEENSCHAP  EN  DE  WERKZAAMHEDEN  VAN  HET 
COMITÉ 
3. Begin  1975  hielden  vijf  Lid-Staten  van  de Ge-
meenschap  zich  aan  de communautaire  regeling  van 
10 april  1972  voor  de  vernauwing  der  intra-
communautaire  wisselkoersmarges  (de  slang).  Op 10 juli  kondigde  Frankrijk,  dat zich  sinds  21 januari 
1974  niet  meer  aan  de regeling  hield,  evenwel  aan 
dat de Franse  frank  officieel  weer  aan  het  slang-
arrangement  ging  deelnemen  op basis  van  de vroegere 
Nr. C132/2 Publikatieblad  van de Europese  Gemeenschappen 14. 6. 76 
spilkoers.  Terzelfder  tijd  werden  de regels  van  het 
systeem  gewijzigd.  Tot  nu toe was  de verlenging  met 
drie maanden  in het  kader  van  de financiering  op 
zeer korte  termijn  uitsluitend  bij  wilsovereenstem-
ming  tussen  debiteuren  en  crediteuren  mogelijk 
geweest,  doch  voortaan  zou  deze  faciliteit  na daartoe 
gedaan  verzoek  automatisch  ter beschikking  van  de 
debiteur  komen  althans  tot een  zeker  maximum.  De 
vereffeningsvoorschriften  werden  aangepast  doordat 
goud  bij de berekening  der reserves  niet  meer  wordt 
meegeteld  en bij de eigenlijke  betaling  nu ook  offi-
cieel  buiten  beschouwing  blijft. 
4. In  de loop  van  het jaar  werd  een oplossing  voor 
het belangrijke  vraagstuk  der  Europese  rekeneen-
heden  gevonden,  aanvankelijk  in het  kader  van  het 
Europese  Ontwikkelingsfonds.  De  Raad  had  het 
Monetair  Comité  in zijn  vergadering  van  16 septem-
ber 1974  opdracht  gegeven  zich  met  het  vraagstuk 
van de in verschillende  sectoren  gebruikte  rekeneen-
heden  bezig  te houden.  Reeds  voor  het einde  van  dat 
jaar waren  twee  adviezen  uitgebracht  (zie  zestiende 
jaarverslag,  punt  30). 
5. Aan  de hand  van  een  door  de plaatsvervangers 
opgesteld  verslag  keurde  het Monetair  Comité  in zijn 
vergadering  van  4 maart  nog  een  advies  over  deze 
aangelegenheid  goed  (bijlage  I) en op  18  maart 
stemde  de Raad  in met  een nieuwe  rekeneenheid  voor 
transacties  uit hoofde  van de Overeenkomst  van  Lomé 
waaraan  bijzonder  dringende  behoefte  bestond.  Deze 
nieuwe  eenheid  berustte  op een  „pakket",  was  in 
waarde  gelijk  aan  één  eenheid  bijzondere  trekkings-
rechten  per 28 juni  1974  en had  de volgende  samen-
stelling: 
DM 0,828 (27,3  °/o) 
£ sterling 0,0885 (17,5  %) 
FF 1,15 (19,5  °/o) 
Lire 109 (14,0  %) 
Gulden 0,286 ( 9,0 %) 
Bfr. 3,66 ( 7,9%) 
Lfr. 0,14 ( 0,3 %) 
Dkr. 0,217 ( 3,0 %) 
Ierse  £ 0,00759 ( 1,5 %) 
De waarde  van  de rekeneenheid,  uitgedrukt  in diverse 
munteenheden,  wordt  dagelijks  door  de diensten  van 
de Commissie  berekend  en  bekendgemaakt.  De 
nieuwe  eenheid  werd  vervolgens  door  de Europese 
Investeringsbank  gebruikt  en ook  door  de Europese 
Gemeenschap  voor  Kolen  en  Staal  aangenomen. 
Bovendien  nam  de Europese  Raad  in zijn  vergade-
ring van  2 december  te Rome  kennis  van  het voor-
nemen  van  de Commissie,  voorstellen  in te dienen 
om als volgende  stap  de Europese  eenheid  ook  in de 
Gemeenschapsbegroting  te gebruiken. 
6. Internationale  monetaire  aangelegenheden  en in 
het bijzonder  de herziening  van  het  internationale monetaire  stelsel  namen  in de loop  van  het jaar  een 
groot  deel  van  dê tijd  van  het  Monetair  Comité  in 
beslag.  De oorzaken  waren  de vijfjaarlijkse  herzie-
ning  der quota  bij het Internationaal  Monetair  Fonds 
en de noodzaak  om  de hervorming  van  het  inter-
nationale  monetaire  systeem  verder  uit te bouwen 
en de inhoud  van  het statuut  met  de bereikte  resul-
taten  in overeenstemming  te brengen. 
7. Bij  het  uitwerken  van  een  gemeenschappelijk 
standpunt  over  deze  aangelegenheden  speelde  het 
Monetair  Comité  een  belangrijke  rol.  Er waren  drie 
hoofdpunten  van  onderhandeling,  namelijk  de ver-
deling  der  vergroting  der  I.M.F.-quota,  de goud-
problematiek  en het wisselkoerssysteem. 
8. Gegeven  de binnen  het  I.M.F.  reeds  bereikte 
overeenstemming  om de quota  van  de OPEC-landen 
te verdubbelen  en die  van  de ontwikkelingslanden 
onveranderd  te laten,  nam  het Comité  in hoofdzaak 
het volgende  standpunt  omtrent  de quota  in: 
a) instemming  met  het  voorstel  om  de gekwalifi-
ceerde  meerderheid,  vereist  voor  het  stemmen 
over  belangrijke  aangelegenheden  bij het I.M.F., 
over  de gehele  linie  vast  te stellen  op 85 °/o in 
plaats  van  op 80 °/o, 
b) instemming  met  de verdeling  der  quota  over  de 
industrielanden  op grondslag  van  een  gewijzigde 
toepassing  van de formule  van Bretton  Woods. 
9. In  zijn  verslag  van  27 juni  (bijlage  II), gaf het 
Comité  zijn  steun  aan  voorstellen  betreffende  de 
goudvoorraad  van  het  I.M.F.,  alsmede  een  gedetail-
leerd  plan  voor  regelingen  inzake  goudtransacties 
door  monetaire  autoriteiten  aan  de hand  van  de op 
22 en 23 april  1974  te Zeist  tussen  de ministers  van 
Financiën  der  E.E.G.-landen  bereikte  overeenstem-
ming  (zie  punt  27 van  het 16e  jaarverslag),  welke  alle 
de grondslag  vormden  voor  het  latere  akkoord  dat 
in augustus  binnen  het interimcomité  van  het I.M.F. 
tot stand  kwam. 
10. Op  een  later  tijdstip  besloot  het Comité  tot het 
benadrukken  van  de noodzaak  van  een  evenwichtige 
hantering  van  bepaalde  componenten  van  de goud-
regeling,  namelijk  verkoop  van  goud  ten  behoeve 
van ontwikkelingslanden,  teruggave  van  goud  aan 
leden-landen  en vrijheid  voor  monetaire  autoriteiten 
om goudtransacties  uit te voeren. 
11. Bij  de bespreking  van  een  samenwerkingsclau-
sule met  het  I.M.F.  in verband  met  het  goudbeleid 
kwam  het  Comité  tot de conclusie  dat  het  statuut 
van het I.M.F.  de bijzondere  trekkingsrechten  tot het 
voornaamste  reserve-activum  in het  internationale 
monetaire  stelsel  dient  te verheffen  en dat  eventuele 
verwijzingen  naar  een  geringere  betekenis  van  het 
goud  vergezeld  dienen  te gaan  van  verwijzingen  naar 
de geringere  betekenis  van  reservevaluta's. 
14. 6. 76 Publikatieblad  van de Europese  Gemeenschappen Nr. C 132/3 
12. In  alle  fases  van  de  bespreking  wees  het 
Monetair  Comité  op de betekenis  van  een  even-
wichtige  samenstelling  der  nieuwe  regelingen  voor 
het ook  al is op  de  vergadering  van 
31 augustus  van  het  interimcomité  geen  onmiddel-
lijke  vooruitgang  in de wisselkoersregelingen  mogelijk 
gebleken.  Ten  aanzien  van  laatstbedoeld  punt  kwam 
het Comité  tot overeenstemming  over  de doelstel-
lingen  op lange  termijn,  zoals  in zijn  verslag  van 
27 juni  is bericht.  Later  gaf  het  Comité  zijn  steun 
aan het tussen  de Franse  en Amerikaanse  autoriteiten 
bereikte  akkoord  dat op zijn  beurt  de grondslag  voor 
de algemene  overeenkomst  is geworden  die in januari 
1976  te Jamaica  is gesloten. 
13. Uit  hoofde  van  de door  de Raad  vastgestelde 
regelingen,  in het bijzonder  ten aanzien  van  de voor-
waarden  inzake  het te voeren  economisch  beleid,  die 
zijn gesteld  bij de toekenning  van  financiële  bijstand 
op middellange  termijn  ten bedrage  van  1 159,2  mil-
joen rekeneenheden  aan  Italië  in december  1974, 
bleef  het  Comité  de economische  en financiële  toe-
stand  in Italië  volgen.  Voor  dit doel  werd  een  bij-
zondere  werkgroep  opgericht  onder  voorzitterschap 
van de heer  de la Genière.  Naar  aanleiding  van  een 
aanbeveling  van  de Commissie  en op grondslag  van 
een advies  van het Monetair  Comité  wijzigde  de Raad 
op 18 december  1975  de voorwaarden  inzake  het te 
voeren  economisch  beleid,  verbonden  aan  de finan-
ciële  bijstand  op middellange  termijn  voor  Italië  in 
het volgende  jaar. 
14. Uit  hoofde  van  artikel  4 van  het  besluit  van 
de Raad  van  22 maart  1971  betreffende  de regeling 
voor  financiële  bijstand  op  middellange  termijn 
bestudeerde  een werkgroep  van  het Monetair  Comité onder  voorzitterschap  van  de heer  Andersen  twee-
maal  de betalingsbalanssituatie  en de reservepositie 
van het Verenigd  Koninkrijk  dat weliswaar  bilaterale 
steun  op korte  termijn  bleef  verlenen,  doch  niet  aan 
de financiële  bijstand  op middellange  termijn  voor 
Italië  had  medegewerkt.  Het  Monetair  Comité  hechtte 
in zijn  vergaderingen  van  15 april  en 28 november 
zijn goedkeuring  aan de conclusies  in de verslagen  van 
zijn werkgroep  welke  in beide  gevallen  inhielden  dat 
het achterwege  blijven  van  de deelneming  van  het 
Verenigd  Koninkrijk  aan  de financiering  op middel-
lange  termijn  toelaatbaar  bleef. 
15. In  verband  met  een  eventueel  beroep  van 
Italië  en Ierland  op het  stelsel  van  communautaire 
leningen  begon  het Monetair  Comité  met  de bestu-
dering  van  de economische  toestand  in deze  beide 
landen. 
16. Het  Comité  wijdde  bijzondere  aandacht  aan 
zijn regelmatig  onderzoek  van  de  monetaire  en 
financiële  ontwikkeling  in de  Lid-Staten,  in het 
bijzonder  het gevoerde  monetaire  beleid  en de wijze 
van financiering  der  begrotingstekorten  in de Lid-
Staten. 
17. Verder  hield  het Comité  zich  met  verscheidene 
andere  aangelegenheden  bezig,  waaronder  voorstel-
len voor  het optreden  der Gemeenschap  op gebieden 
als versterking  van  de rol van  het  Europees  Fonds 
voor  monetaire  samenwerking  en de uitgifte  van 
leningen  door  Euratom  voor  de financiering  van kern-
centrales,  alsook  regelingen  voor  de voorbereiding 
van Raadsvergaderingen  over  economische  en 
financiële  kwesties  en voorstellen  tot wijziging  van 
de koersen  voor  de omrekening  der nationale  munt-
eenheden  in rekeneenheden  ten  behoeve  van  het 
gemeenschappelijk  landbouwbeleid. 
WERKGROEPEN  VAN  HET  MONETAIR  COMITÉ 
18. De  werkgroep  „Effectenmarkten"  zette  haar 
onderzoek  van  de ontwikkeling  op de kapitaalmark-
ten van  de Lid-Staten  en de internationale  kapitaal-
markten  voort  en  besprak  het  door  de  landen 
gevoerde  kapitaalmarktbeleid.  De  groep  hield  zich 
ook bezig  met  diverse  aspecten  van  het  effect  der 
inflatie  op financiële  vermogensbestanddelen  en de 
mogelijkheden  van  indexatie.  Een  belangrijk  moment 
was de voltooiing  van  het in 1974  begonnen  verslag 
over „Methoden  voor  de bescherming  van  de obliga-
tiehouder  tegen  inflatie  en hun  gevolgen  voor  het 
kapitaalverkeer  binnen  de Gemeenschap"  (bijlage  III). 
De werkgroep  ging  voort  met  hun  werkzaamheden 
inzake  de regulering  van  de emissievoorwaarden  op 
de obligatiemarkten  van  de Lid-Staten.  De resultaten 
moeten  continu  worden  bijgewerkt  en verbeterd  en 
zullen  als aanvulling  dienen  bij het  in 1970  uitge-
brachte  verslag  over  „Obligatiemarktbeleid  van  de 
E.E.G.-landen". 
19. Naar  aanleiding  van  het door  de Raad  in zijn 
vergadering  van  16 september  1974  tot het Monetair 
Comité  en het  comité  van  presidenten  der  centrale banken  gerichte  verzoek  om zo spoedig  mogelijk  met 
de werkzaamheden  inzake  gecoördineerde  acties  op 
de Euromarkten  te beginnen  (zie  16e  jaarverslag), 
besloten  de beide  comités  om deze  taak  toe  te ver-
trouwen  aan  de werkgroep  „Kapitaalbewegingen  op 
korte  termijn"  welke  voor  dit doel  als een  gecombi-
neerde  werkgroep  van  het  Monetair  Comité  en het 
comité  van  presidenten  zou  fungeren.  Het  Monetair 
Comité  wijzigde  in zijn  vergadering  van  12 februari 
het mandaat  van  bedoelde  werkgroep  in overeen-
stemming  met  deze  situatie.  De werkgroep  is begon-
nen met  werkzaamheden  inzake  de Eurovalutamarkt 
en de regulering  der internationale  geldstromen. 
20. De  werkgroep  „Harmonisatie  van  de instru-
menten  der monetaire  politiek",  die door  het Mone-
tair Comité  en het  comité  van  presidenten  in 1974 
gezamenlijk  was  opgericht,  vergaderde  in de loop 
van het  jaar  enkele  malen  ter uitvoering  van  haar 
mandaat.  Het  voornemen  bestaat  om  in de eerste 
maanden  van  1976  een  tussentijds  verslag  uit  te 
brengen. 
Nr. C 132/4 Publikatieblad  van  dc Europese  Gemeenschappen 14. 6. 76 
LIJST  VAN  DE  LEDEN  EN  PLAATSVERVANGENDE  LEDEN  VAN  HET  MONETAIR 
COMITÉ 
Voorzitter 
Dr. C. J. Oort Thesaurier-generaal  bij het Ministerie  van  Financiën 
('s-Gravenhage) 
Vice-voorzitters 
Dr. O. Emminger 
de heer  C. de Strycker 
(t/m 24 maart  1975) Vizeprasident  der Deutschen  Bundesbank 
(Frankfurt-am-Main) 
Vice-gouverneur  van  de Nationale  Bank  van  België 
(Brussel) 
Leden 
de heren: 
S. Andersen 
M. J. Balfour 
F. Boyer  de la Giroday 
B. J. Breen 
R. de la Genière 
M. D'Haeze 
(t/m 23 mei) 
A. Dondelinger 
(sinds  1 januari  1975) 
C. W. Fogarty 
(t/m 31 december  1975) 
J.-Y.  Haberer 
K. Hansen 
G.Janson 
(sinds  23 mei  1975) 
R. Kirsch 
(sinds  1 januari  1975) 
Prof.  G. Magnifico 
(sinds  2 september  1975) 
Prof.  G. Miconi 
(t/m 2 september  1975) 
Dott.  U. Mosca 
T. O'Cofaigh 
Dott.  R. Ossola 
(t/m 2 september  1975) 
Dott.  S. Palumbo 
(sinds  2 september  1975) 
Drs. A. Szasz 
J. van  Ypersele  de Strihou 
(sinds  23 mei  1975) 
Dr. H. H. Weber Nationalbankdirektor  (Kopenhagen) 
Bank  of England  (Londen) 
Directeur  bij het Directoraat-generaal  Economische  en 
Financiële  Zaken  — Commissie  van  de Europese  Gemeen-
schappen  (Brussel) 
Central  Bank  of Ireland  (Dublin) 
Sous-gouverneur  de la Banque  de France  (Parijs) 
Directeur-generaal  van  de administratie  der Thesaurie  en de 
overheidsschuld  — Ministerie  van  Financiën  (Brussel) 
Commissaire  au controle  des banques  (Luxemburg) 
H. M. Treasury  (Londen) 
Chef  du service  des affaires  internationales  a la direction  du 
trésor  — ministère  de 1'économie  et des finances  (Parijs) 
Departementschef  — Det  0konomiske  Sekretariat 
(Kopenhagen) 
Directeur  van  de Nationale  Bank  van  België  (Brussel) 
Conseiller  de gouvernement  — ministère  des finances 
(Luxemburg) 
Banca  d'Italia  (Rome) 
Direttore  generale  del tesoro  — ministero  del tesoro  (Rome) 
Directeur-generaal  Economische  en Financiële  Zaken  — 
Commissie  van  de Europese  Gemeenschappen  (Brussel) 
Department  of Finance  (Dublin) 
Vicedirettore  generale  della  Banca  d'Italia  (Rome) 
Dirigente  generale  al Ministero  del Tesoro  (Rome) 
Directeur  van  de Nederlandsche  Bank  N.V.  (Amsterdam) 
Raadadviseur  bij het Ministerie  van  Financiën  (Brussel) 
Ministerialdirektor  — Bundesministerium  der Finanzen  (Bonn) 
14. 6. 76 Publikatieblad  van  de Europese  Gemeenschappen Nr. C 132/5 
Voorzitter  der  plaatsvervangende 
leden  van  het Monetair  Comité 
de heer  J. G. Littler 
Plaatsvervangende  leden 
de heren: 
Dott.  V. Barattieri  di san Pietro 
(sinds  2 september  1975) 
J.-M.  Bloch-Lainé 
Drs. D. H. Boot 
C. F. Cavanagh 
(sinds  4 oktober  1975) 
H. Dalgaard 
Dr. W. Flandorffer 
F. L. Hall 
P.Jaans 
(sinds  1 januari  1975) 
G. Jennemann 
G. Lefort 
D. Lynch 
(t/m 3 oktober  1975) 
D. McCormack 
Prof.  G. Magnifico 
(t/m 2 september  1975) 
J. Mertens  de Wilmars 
L. Meulemans 
(sinds  23 mei  1975) 
Dr. B. Molitor 
(t/m 1 april  1975) 
J. E. Nash 
Dott.  S. Palumbo 
(t/m 2 september  1975) 
M. Schmit 
N. Ussing 
Drs. R. Van  Boven 
J. van  Ypersele  de Strihou 
(t/m 23 mei  1975) 
Dr. M. Wegner 
(sinds  1 april  1975) 
Dott.  A. Zodda 
(sinds  2 september  1975) H. M. Treasury  (Londen) 
Banca  d'Italia  (Rome) 
Sous-directeur  a la direction  du trésor  — ministère  de 
1'économie  et des finances  (Parijs) 
Onderdirecteur  van  de Nederlandsche  Bank  N.V.  (Amsterdam) 
Department  of Finance  (Dublin) 
Kontorchef  — Danmarks  Nationalbank  (Kopenhagen) 
Ministerialrat  — Bundesministerium  für Wirtschaft  (Bonn) 
Bank  of England  (Londen) 
Secrétaire  général  au commissariat  au contröle  des banques 
(Luxemburg) 
Bankdirektor  — Deutsche  Bundesbank  (Frankfurt-am-Main) 
Directeur  général  des services  étrangers  de la Banque  de 
France  (Parijs) 
Department  of Finance  (Dublin) 
Central  Bank  of Ireland  (Dublin) 
Banca  d'Italia  (Rome) 
Raadadviseur  bij de Nationale  Bank  van  België  (Brussel) 
Inspecteur-generaal  bij de Thesaurie  (Brussel) 
Directeur  bij het Directoraat-generaal  Economische  en 
Financiële  Zaken  — Commissie  van  de Europese  Gemeen-
schappen  (Brussel) 
Directeur  bij het Directoraat-generaal  Economische  en 
Financiële  Zaken  — Commissie  van  de Europese  Gemeen-
schappen  (Brussel) 
Dirigente  generale  al Ministero  del Tesoro  (Rome) 
Inspecteur  des finances  (Luxemburg) 
Komitteret  — Det  0konomiske  Sekretariat  (Kopenhagen) 
Ministerie  van  Financiën  ('s-Gravenhage) 
Raadadviseur  bij het Ministerie  van  Financiën  (Brussel) 
Directeur  bij het Directoraat-generaal  Economische  en 
Financiële  Zaken  — Commissie  van  de Europese  Gemeen-
schappen  (Brussel) 
Ministero  del Tesoro  (Rome) 
Sekretariaat 
de heren: 
G. Morelli 
G. Lermen 
A. Chapman 
Nr. C 132/6 Publikatieblad  van de Europese  Gemeenschappen 14. 6. 76 
BIJLAGE  1 
VERSLAG  VAN  HET  MONETAIR  COMITÉ  OVER  DE  REKENEENHEID,  UITGEBRACHT 
AAN  DE  RAAD  EN  DE  COMMISSIE 
1. Het  Comité  heeft  zich  beziggehouden  met  de defi-
nitie  van  een  nieuwe  rekeneenheid.  Uitgangspunten  waren 
het door  de  plaatsvervangers  ingediende  verslag  (zie 
bijlage)  en de door  de Commissie  overgelegde  resultaten 
van een  simulatie. 
2. Recente  gebeurtenissen  in de monetaire  sfeer,  waar-
door  het  zweven  van  valuta's  een  algemeen  verschijnsel  is 
geworden,  zijn  de  oorzaak  van  moeilijkheden  bij  de 
toepassing  der  rekeneenheden  in de E.E.G.  want  deze 
laatste  berustten  op de pariteitenconceptie  en werden  met 
behulp  van  een  bepaald  gewicht  aan  goud  gedefinieerd. 
Het Comité  stelt  vast  dat  er behoefte  bestaat  aan  het 
definiëren  van  een  nieuwe  rekeneenheid  die  beter  bij de 
tegenwoordige  verhoudingen  past  en geschikt  is om gelei-
delijk  in onderscheidene  sectoren  te worden  ingevoerd 
onder  gelijktijdige  aanpassingen  ten  aanzien  van  omreke-
ningsvoorschriften.  In de  E.E.M.S.-sector,  waarbinnen 
uitsluitend  transacties  tussen  landen  met  onderling  vaste 
valutaverhoudingen  voorkomen,  voldoet  de tegenwoordige 
pariteitenpatrooneenheid  evenwel  het  best. 
3. Voor  het  overige  meent  het  Comité  dat  voor  de 
doeleinden  van  de  Gemeenschap  in het  algemeen  een 
rekeneenheid  op grondslag  van  een  standaardpakket  van 
Europese  valuta's  het meest  in aanmerking  komt. 4. Diepgaande  bestudering  van  de in het  verslag  van 
de plaatsvervangers  behandelde  argumenten  omtrent  de 
wegingsfactoren  voor  de  in het  pakket  op  te nemen 
valuta's  bracht  het  Comité  tot  de  gevolgtrekking  dat 
zelfs  aanzienlijke  verschillen  tussen  deze  factoren  slechts 
tot geringe  verschillen  in het  gedrag  van  de rekeneenheid 
kunnen  leiden.  Het  Comité  hield  zich  voorts  bezig  met 
de diverse  criteria  die  bij  de definitie  van  een  E.E.G.-
pakket  in aanmerking  dienen  te worden  genomen  en 
meent  hiermede  de te treffen  beslissingen  voldoende  te 
hebben  voorbereid. 
5. Het  Comité  is van  opvatting  dat  de nieuwe  reken-
eenheid,  als  omschreven  in punt  3, in de E.O.F.-sector 
onmiddellijk  in gebruik  kan  worden  genomen.  Het  denk-
beeld  werd  geopperd  dat  hierdoor  een  grondslag  kan 
worden  geschapen  waarop  de autoriteiten  van  de E.I.B. 
een tussentijdse  beslissing  kunnen  treffen  ten aanzien  van 
door  hen  in de boekhouding  aan  te wenden  regelingen 
voor  de omrekening  van  valuta's.  Het  Comité  meent  dat 
de studie  moet  worden  voortgezet  alvorens  de eenheid 
onder  gelijktijdige  aanpassingen  ten  aanzien  van  de 
omrekeningsvoorschriften  kan  worden  ingevoerd  in andere 
sectoren  waarin  de Gemeenschap  optreedt. 
6. Het  Comité  nam  kennis  van  het  voornemen  dei-
Commissie  om  voorstellen  inzake  dit  onderwerp  bij  de 
Raad  in te dienen. 
Bijlage 
Verslag  van  de plaatsvervangers  van  het Monetair  Comité  over  Europese  rekeneenheden 
1. Het  Comité  heeft  in samenwerking  met  deskun-
digen  — welker  bijstand  hier  dankbaar  zij  vermeld  — 
enkele  praktische  problemen  bestudeerd  die  zich  bij  de 
aanwending  van  verschillende  soorten  rekeneenheden  voor 
een aantal  activiteiten  van  de  Gemeenschap  voordoen. 
Aangezien  voor  een  bestudering  van  dergelijke  problemen 
in alle  sectoren  van  de Gemeenschap  de tijd  ontbrak, 
heeft  het  Comité  voor  zijn  onderzoek  vier  belangrijke 
sectoren  uitgezocht  die  een  breed  gamma  van  uiteen-
lopende  operaties  bestrijken. 
2. In  dit verslag 
— wordt  een  overzicht  gegeven  van  de in aanmerking 
genomen  soorten  rekeneenheid; 
— wordt  onderzocht  in  hoeverre  de  onderscheidene 
varianten  geschikt  zijn  voor  elk  der  bestudeerde 
sectoren; 
— wordt  een  aantal  algemene  overwegingen  opgesomd; — wordt  aangegeven  ten  aanzien  van  welke  punten  op 
grondslag  van  een  reeks  van  technisch  aanvaardbare 
keuzemogelijkheden  een  politieke  beslissing  moet 
worden  getroffen. 
Mogelijke  rekeneenheden 
3. De  momenteel  in gebruik  zijnde  rekeneenheden  van 
de Gemeenschap,  die op de conceptie  van  vaste  pariteiten 
en stabiele  wisselkoersverhoudingen  berusten,  werden  alle 
vastgesteld  in een  kader  van  handhaving  der  muntpari-
teiten  ten  opzichte  van  een  centrale  waarde-eenheid  die 
is uitgedrukt  in goud  of in aan  het goud  gebonden  dollars. 
Door  het  verdwijnen  van  dit  kader  heeft  niet  alleen  de 
grondslag  van  de rekeneenheden  der  Gemeenschap  zijn 
actualiteit  verloren  maar  ontstonden  bovendien  veelal 
moeilijkheden  in het  dagelijks  gebruik  en een  wijdver-
breide  ontevredenheid  met  de resultaten.  Ten  aanzien  van 
14. 6. 76 Publikatieblad  van de Europese  Gemeenschappen Nr. C 132/7 
alle rekeneenheden  waren  voorzieningen  getroffen  om 
pariteitswijzigingen  op te vangen  maar  er was  niet  gedacht 
aan de tegenwoordige  toestand  waarin  pariteiten  formeel 
ongewijzigd  blijven  maar  niet  meer  met  de marktkoersen 
overeenkomen.  Deze  situatie  vergde  in vele  gevallen  een 
incidentele  oplossing. 
4. Onder  de huidige  omstandigheden  blijft  het mogelijk 
in de Gemeenschap  de conceptie  van  een  vaste  waarde-
verhouding  binnen  de rekeneenheid  aan  te houden  maar 
dit geldt  uitsluitend  voor  de „slang"-valuta's  voor  welke 
onderling  vaste  verhoudingen  worden  gehandhaafd.  De 
rekeneenheid  die  deze  conceptie  belichaamt  is de paritei-
tenpatrooneenheid.  Hoofdkenmerk  van  deze  eenheid  — in 
de vorm  waarin  zij door  het  Europees  fonds  voor  mone-
taire  samenwerking  regelmatig  in regelingen  voor  inter-
ventie  en verrekening  wordt  gebruikt  — is dat  alle  slang-
valuta's  daarbinnen  een  stabiele  waarde  hebben,  afgezien 
van minder  belangrijke  schommelingen  binnen  vastgestelde 
marges  en bewuste  wijzigingen  van  de spilkoers.  Om  tot 
een parallelle  realistische  verhouding  tussen  deze  eenheid 
en andere  valuta's  te geraken,  zouden  deze  laatste  aan  de 
hand  van  hun  schommelende  marktverhoudingen  met  het 
gemiddelde  van  de slangvaluta's  moeten  worden  omge-
rekend,  zoals  met  de  tegenwoordige  E.G.K.S.-eenheid 
gebeurt. 
5. Het  alternatief  van  de benadering  via  het  pariteiten-
patroon  is een  of andere  samengestelde  eenheid,  gebaseerd 
op een  pakket  van  munteenheden,  die  op elk  ogenblik 
de gemiddelde  marktwaarde  van  alle  opgenomen 
valuta's  weergeeft.  De Gemeenschap  staat  hier  voor  een 
belangrijke  keuze:  een  pakket  van  wereldvaluta's  of een 
pakket  van  E.E.G.-valuta's. 
6. Kenmerkend  voor  een  mondiaal  valutapakket  is dat 
het een  maat  voor  een  of ander  gemiddelde  van  de 
waarden  van  alle  wereldvaluta's  vormt.  Het  door  het 
Internationaal  Monetair  Fonds  met  ingang  van  1 juli  1974 
ingevoerde  STR-pakket  is  de  internationaal  aanvaarde 
variant  en tevens  de enige  die  een  nadere  beschouwing 
verdient.  In dit  pakket  is aan  de US-dollar  een  gewicht 
van bijna  een  derde  en aan  de opgenomen  E.E.G.-valuta's 
van bijna  een  half  toegekend. 
7. Evenzo  zou  een  E.E.G.-pakket  een  of ander  gemid-
delde  van  de waarde  van  alle  munteenheden  der  E.E.G. 
voorstellen.  Het  totale  aantal  E.E.G.-valuta's  is voldoende 
hanteerbaar  om  daarmee  een  pakket  samen  te stellen  en 
het wordt  gewenst  geacht  ze alle  op te nemen.  Aangezien 
enkele  valuta's  ten  opzichte  van  elkaar  zweven,  moeten 
bij de  samenstelling  en  de  hantering  van  het  pakket 
dezelfde  grondslagen  worden  gevolgd  als  bij  de STR-
variant,  namelijk  een  standaardpakket  waarin  het  bedrag 
van elk  der  samenstellende  valuta's  ongewijzigd  blijft. 
Een der  voornaamste  problemen  is dat  de wegingsfactoren 
voor  de  negen  munteenheden  zodanig  moeten  worden 
gekozen  dat  daaruit  het  gewenste  gemiddelde  resulteert; 
hierop  wordt  later  nader  ingegaan. 
8. In  het  onderstaande  worden  de volgende  mogelijk-
heden  besproken: 
— de pariteitenpatrooneenheid, 
—• het STR-pakket, 
•—• een  of meer  versies  van  een  E.E.G.-pakket. Regelingen  voor  de omrekening 
9. Het  is van  belang  in te zien  dat  een  deel  van  de 
ernstigste  moeilijkheden  bij het werken  met  rekeneenheden 
tegenwoordig  verband  houdt  met  de  koersen  voor  de 
omrekening  in nationale  munt  welke  de  marktkoersen 
niet automatisch  volgen  en  in de  praktijk  aanzienlijk 
daarvan  zijn  afgeweken.  Deze  problemen  worden  door  de 
definitie  van  een  nieuwe  rekeneenheid  niet  vanzelf  opge-
lost maar  terwille  van  een  overgang  op meer  realistische 
omrekeningskoersen  zou  het  gewenst  zijn,  een  definitie 
te kiezen  die  dit  proces  bevordert.  Zelfs  dan  kunnen  in 
sommige  gevallen  bijzondere  regelingen  nodig  zijn  om 
deze  omrekeningskoersen  gedurende  zekere  tijd  te 
bevriezen.  Deze  bijzondere  regelingen  behoeven  evenwel 
geen  afwijking  te betekenen  van  het  streven  naar  een 
nieuwe  en betere  definitie  van  de rekeneenheid. 
De beschouwde  sectoren 
10. Het  Comité  heeft  met  bijstand  van  deskundigen 
een studie  gemaakt  van  de gevolgen  die  bij  een  poging 
tot aanwending  van  de  hierboven  besproken  rekeneen-
heden  te verwachten  zijn  in de volgende  vier  sectoren 
van Gemeenschapsbedrijvigheid:  het  Europees  fonds  voor 
monetaire  samenwerking,  het  Europees  Ontwikkelings-
fonds,  het  gemeenschappelijk  landbouwbeleid  en  de 
Gemeenschapsbegroting. 
In het onderstaande  wordt  op enkele  punten  van  bijzonder 
belang  en bijzondere  betekenis  ingegaan. 
11. In  de grond  der  zaak  berust  de behoefte  aan  een 
rekeneenheid  in elk  dezer  sectoren  in het  algemeen  op de 
technische  behoefte  aan  een  gemeenschappelijke  noemer 
binnen  de betreffende  sector  ten  behoeve  van  de boek-
houding.  Een  bijkomende  reden  is in bepaalde  gevallen 
dat zekere  aspecten  van  de operaties  een  bepaling  van 
waarden,  vorderingen  en  verplichtingen  volgens  een 
systeem  van  verdeling  over  de deelnemende  landen  met 
zich brengen,  alsmede  de handhaving  van  gelijke  aandelen 
en aanspraken  in de loop  van  de tijd  wanneer  de munt-
eenheden  ten  opzichte  van  elkaar  verschuiven.  Tenslotte 
kan de rekeneenheid  nog  van  nut  zijn  als maat  voor  de 
gewenste  groeivoet  in diverse  sectoren. 
12. Onder  de tot  de vier  beschouwde  sectoren  beho-
rende  operaties  komt  slechts  één  geval  voor  waarvan 
gezegd  kan  worden  dat  de keuze  van  een  bepaalde  reken-
eenheid  technische  problemen  oplost  of opheft  terwijl  elke 
andere  soort  eenheid  dergelijke  problemen  zou  veroor-
zaken.  Bedoeld  geval  is het  Europees  fonds  voor  mone-
taire  samenwerking  waar  de thans  gebruikte  eenheid,  nl. 
de pariteitenpatrooneenheid,  aan  alle  eisen  voldoet  en 
nauwkeurig  past  bij  de operaties  waarover  zij  wordt 
aangewend.  Het  is geen  toeval  dat  dit soort  operaties  zich 
van alle  overige  soorten  waarbij  met  rekeneenheden  moet 
worden  gewerkt,  in een  belangrijk  opzicht  onderscheidt; 
het is namelijk  per  definitie  beperkt  tot  onderlinge  ver-
richtingen  tussen  „slang"-landen,  dus  landen  die  onderling 
vaste  wisselkoersen  handhaven.  Het  Comité  heeft  zich 
niet beziggehouden  met  de geheel  verschillende  situatie 
die bij het  Europees  fonds  voor  monetaire  samenwerking 
zou ontstaan  wanneer  nieuwe  regelingen  (die  nog  niet 
gedefinieerd  kunnen  worden)  ingevoerd  zouden  worden 
welke  bepaalde  interventie-  en  verrekeningsregelingen 
Nr. C 132/8 Publikatieblad  van de Europese  Gemeenschappen 14. 6. 76 
zouden  omvatten  waaraan  alle  E.E.G.-valuta's  en niet 
alleen  de slangvaluta's  te pas  zouden  komen.  Ten  aanzien 
van de huidige  stand  van  zaken  kan  evenwel  gezegd 
worden  dat  er sterke  technische  argumenten  schijnen  te 
zijn om  zo'n  situatie  als een  uitzondering  te behandelen 
en, ongeacht  de  besluiten  die  elders  zullen  worden 
getroffen,  het  gebruik  van  de pariteitenpatrooneenheid 
voor  dit doel  te bestendigen. 
13. Alle  andere  beschouwde  operaties  van  de Gemeen-
schap  moeten  zich  tot  alle  leden  van  de Gemeenschap 
uitstrekken  en derhalve  ook  in zwevende  valuta's  kunnen 
worden  uitgevoerd.  Het  is duidelijk  dat  de eigenlijke 
moeilijkheden  in dit  geval  niet  door  de keuze  van  de 
rekeneenheid  worden  veroorzaakt  en niet  automatisch 
door  een  bepaalde  keuze  kunnen  worden  opgelost.  Er 
bestaat  geen  kunstgreep  om  de  waardeverhoudingen 
tussen  alle  munteenheden  van  de E.E.G.  thans  eenvoudig-
weg door  de definitie  van  een  rekeneenheid  weer  in orde 
te brengen.  De  ene  rekeneenheid  kan  bruikbaarder  zijn 
dan de andere  omdat  het  voorspelbare  waardeverloop 
geschikter  is om  de gewenste  waarde  van  bepaalde  ope-
raties  te handhaven  en sommige  eenheden  zullen  meer 
respectievelijk  minder  aanpassing  vereisen  om  bij de dag-
koerswijzigingen  van  deze  of gene  E.E.G.-valuta  aan  te 
sluiten.  Over  de gehele  linie  zijn  evenwel  voor-  en nadelen 
aan te wijzen  zodat  het  een  kwestie  van  beoordeling 
blijft. 
14. Vele  problemen  doen  zich  in vrijwel  gelijke  vorm 
voor  bij  alle  activiteiten  waaraan  E.E.G.-munteenheden 
te pas  komen.  Alvorens  tot  algemene  beschouwingen 
wordt  overgegaan,  dienen  evenwel  enkele  punten  in ver-
band  met  specifieke  sectoren  te worden  genoemd,  name-
lijk 
a) Europees  Ontwikkelingsfonds:  de  keus  van  de 
rekeneenheid  is een  bepalende  factor  voor  het verloop 
van koopkracht  en kosten  van  het  Fonds  als  een 
geheel,  zowel  voor  begunstigden  als  donors.  Het 
Comité  is van  oordeel  dat de waarde  der slangvaluta's 
de voor  dit  doel  minst  geschikte  maatstaf  is.  De 
wereldwaardemaatstaf  van  het  STR-pakket  mag  een 
verstandige  keus  worden  genoemd  voor  een  soort 
operaties  die  vele  landen  buiten  de  Gemeenschap 
rechtstreeks  raken.  STR  is voor  hen  een  vertrouwd 
en gemakkelijk  te vatten  begrip.  Vanuit  het standpunt 
der E.E.G.-landen  ligt  het meer  in de rede  het bedrag 
als een  gemiddelde  van  E.E.G.-valuta's  te garanderen. 
Voor  de begunstigde  landen  moet  dit eveneens  aan-
vaardbaar  zijn  omdat  de  uitgaven  van  het  Fonds 
immers  volledig  met  bijdragen  van  de E.E.G.-landen 
samenhangen. 
b) Gemeenschappelijk  landbouwbeleid:  deskundigen  zien 
geen  systematisch  verband  tussen  prijzen  van  onder  dit 
beleid  vallende  produkten  en een  bepaalde  valuta  of 
valutagroep  dat een voorkeur  voor  een bepaalde  reken-
eenheid  verantwoord  zou  maken.  Met  het  oog  op de 
gevolgen  voor  consumentenprijzen  en landbouwin-
komens  wenst  geen  enkele  Lid-Staat  dat de interventie-
prijzen  of de  heffingsdrempels  de wijzigingen  in de 
waarde  van  zijn  munteenheid  volgen.  Daarom  geschiedt 
de aanpassing  van de omrekeningskoersen  tussen  munt-
eenheden  en E.E.G-valuta's  uitsluitend  bij uitdrukkelijk 
besluit  en volgen  deze  koersen  niet  automatisch  de 
marktschommelingen  of pariteitswijzigingen,  althans 
niet op korte  termijn.  Afwijkingen  van de marktkoersen 
worden  door  toeslagen  of aftrekposten  op monetaire compenserende  bedragen  verrekend.  Afschaffing  van 
deze  monetaire  compenserende  bedragen,  in het  bij-
zonder  volgens  een  automatische  procedure,  zou 
moeilijkheden  met  zich  brengen  anwege  hun  effect  op 
het prijspeil  in diverse  landen.  In dit verband  zij het 
volgende  opgemerkt: 
i) een E.E.G.-pakket  zou  de  nodige  aanpassingen 
over  de E.E.G.-valuta's  verdelen  en het  risico  van 
een zeer  ingrijpende  aanpassing  voor  een  of twee 
munteenheden  tot  een  minimum  terugbrengen. 
Daar  staat  tegenover  dat  meer  aanpassingen  nodig 
worden  of dat  de monetaire  compenserende  bedra-
gen bij alle  munteenheden  worden  geheven  wan-
neer de waarde  van  een  valuta  verandert.  Dit  zou 
voor  de „sterkere"  valuta's  betekenen  — aangezien 
verlaging  van  de landbouwprijzen  waarschijnlijk 
niet mogelijk  zou  blijken  — dat  geleidelijk  steeds 
hogere  positieve  monetaire  compenserende  bedragen 
worden  geheven  welker  afschaffing  later  met  aan-
zienlijke  moeilijkheden  gepaard  kan  gaan; 
ii) de pariteitenpatrooneenheid  zou,  aangenomen  dat 
deze  eenheid  op de lange  duur  sterker  is dan  het 
gemiddelde  van  de E.E.G.-valuta's,  voor  zwakkere 
valuta's  meer  en grotere  aanpassingen  of negatieve 
monetaire  compenserende  bedragen  met  zich  bren-
gen, zulks  naast  de algemene  verhogingen  van  de 
landbouwprijzen  die  de  omrekeningskoersen  in 
overeenstemming  moeten  brengen  met  de markt-
koers.  De grotere  en wellicht  inflatoire  prijsverho-
gingen  die  bij een  dergelijk  stelsel  van  landen  met 
zwakkere  valuta's  worden  geëist,  zouden  een  nadeel 
vormen; 
iii) het STR-pakket  brengt  het  risico  met  zich  dat  de 
rekeneenheid  in  ontwikkeling  aanzienlijk  gaat 
afwijken  van  alle  E.E.G.-munteenheden,  een  min-
der wenselijk  vooruitzicht. 
c) Gemeenschapsbegroting:  evenals  op andere  gebieden 
betekent  het  ook  hier  voor  elk  E.E.G.-land  een  aan-
zienlijke  vereenvoudiging  dat  een  vaste  verhouding 
tussen  de eigen  munteenheid  en de rekeneenheid  ge-
handhaafd  kan  worden  dank  zij de automatische  over-
eenstemming  tussen  de in eigen  valuta  uitgedrukte 
posten  in de nationale  begroting  en de in rekeneen-
heden  uitgedrukte  betalingen  en ontvangsten.  Hier 
staat  evenwel  tegenover  dat  — zoals  thans  het  geval 
is — de vaste  verhouding  tussen  de munteenheden  zeer 
sterk  van  de  werkelijkheid  der  marktverhoudingen 
verwijderd  is. Niettemin  wordt  het  nuttig  geacht,  de 
rekeneenheid  te definiëren  op  een  wijze  die  een 
realistische  verhouding  tussen  munteenheden  in het 
algemeen  bevordert. 
Afgezien  van  deze  overweging  ontmoette  het  Comité 
geen  technische  motieven  om  enig  soort  rekeneenheid 
te verkiezen  of af te wijzen.  Men  was  evenwel  alge-
meen  van  gevoelen  dat  het  STR-pakket  onbruikbaar 
zou zijn  omdat  niet-communautaire  valuta's  onver-
mijdelijkerwijs  een rol gaan  spelen  bij in wezen  intern-
communautaire  operaties.  Twee  conclusies  liggen  in 
elk geval  voor  de hand:  ten  eerste  dat  het  omreke-
ningsprobleem  — namelijk  of en met  welke  graad  van 
14.6.  76 Publikatieblad  van de Europese  Gemeenschappen Nr. C 132/9 
nauwkeurigheid  en  welke  wijzigingsfrequentie  de 
omrekening  tegen  marktkoers  dient  te geschieden  — in 
zijn praktische  gevolgen  veel  belangrijker  is dan  de 
keuze  van  de rekeneenheid;  ten  tweede  dat  de mate 
waarin  begrotingstransacties  in rekeneenheden  luiden 
naar  verwachting  zal  afnemen  aangezien  de tegen-
woordige  bijdragen  der  Lid-Staten  geleidelijk  vervan-
gen worden  door  eigen  middelen  die  in nationale 
valuta's  zijn  uitgedrukt  zonder  dat  aan  de uitgaven-
zijde  een  overeenkomstige  wijziging  in het  waarde-
ringspatroon  optreedt. 
15. Een  korte  samenvatting  van  de voornaamste  resul-
taten  van  dit onderzoek  van  bepaalde  sectoren  levert  de 
volgende  uitgangspunten  voor  de keuze  van  rekeneen-
heden: 
a) het  Europees  fonds  voor  monetaire  samenwerking  is 
een speciaal  geval.  Uit  hoofde  van  zeer  klemmende 
redenen  van  technische  aard  dient  de  pariteiten-
patrooneenheid  gekozen  en elke  andere  oplossing  ver-
worpen  te worden; 
b) voor  andere  sectoren  gelden  geen  technische  argumen-
ten van  gelijke  kracht; 
c) voor  het Europees  Ontwikkelingsfonds  wordt  de pari-
teitenpatrooneenheid  de minst  geschikte  geacht; 
d) voor  de  Gemeenschapsbegroting  en  het  gemeen-
schappelijk  landbouwbeleid  wordt  het  STR-pakket  de 
minst  geschikte  eenheid  geacht. 
16. Het  Comité  heeft  zich  niet  beziggehouden  met  de 
bijzonderheden  van  de technische  voorzieningen  welke 
eventueel  nodig  zijn  voor  de overgang  van  het  tegen-
woordige  systeem  op een  nieuwe  rekeneenheid  in elke 
sector.  Bij toekomstige  werkzaamheden  dient  er vooral  op 
te worden  gelet  dat  de technische  voorzieningen  voor  de 
overgang  op de nieuwe  rekeneenheid  zodanig  worden 
ontworpen  dat  geen  ernstige  moeilijkheden  van  economi-
sche  of politieke  aard  ontstaan  voor  bepaalde  Lid-Staten, 
in het bijzonder  op landbouwgebied. 
Algemene  overwegingen 
17. Enkele  overwegingen  gelden,  zij het niet  steeds  in 
dezelfde  mate,  voor  alle  of vrijwel  alle  vormen  van 
gebruik  van  rekeneenheden,  afgezien  van  het  bijzondere 
geval  van  het  Europees  fonds  voor  monetaire  samen-
werking. 
18. De  eerste  dezer  overwegingen  houdt  verband  met 
het relatieve  waardeverloop  van  verschillende  rekeneen-
heden. 
In de door  de Commissie  overgelegde  resultaten  van  een 
simulatie  (waarvan  de tekst  op aanvraag  verkrijgbaar  is) 
komen  enkele  punten  van  belang  voor  de relatieve  waar-
den der onderscheidene  eenheden  naar  voren: 
a) hoewel  de waarden  afwisselend  divergeren  en conver-
geren,  is de totale  divergentie  wellicht  minder  groot 
dan op grond  van  de zeer  heftige  schommelingen  in 
relatieve  waarden  der  afzonderlijke  munteenheden 
verwacht  kon  worden.  Dit komt  doordat  alle  eenheden 
in zekere  zin veeleer  gemiddelden  of middenwaarden 
dan uiterste  waarden  voorstellen; b) niettemin  is er sprake  van  enige  systematische  diver-
gentie  want  per  saldo  wordt  het STR-pakket  zwakker 
en de  pariteitenpatrooneenheid  sterker  terwijl  het 
E.E.G.-pakket  in het  algemeen  tussen  deze  beide 
waarden  in blijft; 
c) de zwakte  van  het  STR-pakket  in de jongste  tijd  is 
een rechtstreeks  gevolg  van  de grote  dollarcomponent. 
Natuurlijk  mag  niet  worden  aangenomen  dat  het ver-
loop  tussen  maart  1973  en december  1974  bepalend 
voor  de toekomst  is. Mocht  de relatieve  waarde  van 
de US-dollar  in de toekomst  omhooggaan,  dan  zal de 
recente  ontwikkeling  omslaan; 
d) de relatieve  kracht  die de pariteitenpatrooneenheid  in 
de praktijk  in het algemeen  bleek  te bezitten,  althans 
in vergelijking  met  pakketten  die  alle  E.E.G.-valuta's 
omvatten. 
19. Het  vraagstuk  van  de relatieve  waarde  heeft  nog 
een tweede  aspect,  namelijk  het  verband  tussen  elke 
mogelijke  eenheid  en elke  afzonderlijke  E.E.G.-valuta. 
Hoofdpunt  van  overweging  is dat  elk  E.E.G.-land  een 
betrekkelijk  stabiele  verhouding  tussen  zijn  munteenheid 
en de rekeneenheid  wenst.  Wanneer  de  verhoudingen 
tussen  de munteenheden  onderling  schommelen,  kan  er 
geen  sprake  van  zijn  dat zij alle  in een  vaste  verhouding 
tot een  gemeenschappelijke  eenheid  staan.  In dit opzicht 
biedt  de pariteitenpatrooneenheid  landen  met  vaste  wis-
selkoersverhoudingen  grote  voordelen.  Er valt  evenwel 
niet aan  te ontkomen  dat  de andere  deelnemende  valuta's 
dan de volle  last  van  eventuele  aanpassingen  hebben  te 
dragen  en dat  de het  verst  van  de slangzone  afwijkende 
valuta's  wellicht  tot  aanzienlijke  aanpassingen  moeten 
overgaan.  Daarentegen  zal  een  pakket  met  een  waarde 
gelijk  aan  het  gemiddelde  van  de waarden  der  E.E.G.-
valuta's  tot aanpassingen  van  alle  deelnemende  munteen-
heden  nopen  (een  wijziging  in een  der  valuta's  zal immers 
zonder  mankeren  de waarde  van  de eenheid  en derhalve 
haar  verhouding  tot  alle  andere  valuta's  verschuiven) 
maar  de uitersten  worden  getemperd.  In zekere  zin wor-
den de lasten  gelijkmatiger  verdeeld  en zullen  de uitersten 
minder  ver uit elkaar  liggen. 
20. De  derde  algemene  overweging  heeft  betrekking  op 
de omrekeningsregelingen.  Er is reeds  op gewezen  dat 
bij gebruik  van  de pariteitenpatrooneenheid  geen  omre-
keningsproblemen  rijzen  ten aanzien  van  de slangvaluta's 
behalve  wanneer  de spilkoers  bewust  gewijzigd  wordt 
(aangenomen  wordt  dat  de betrekkelijk  geringe  schom-
melingen  binnen  de marges  van  de E.E.G.-valutaregelin-
gen buiten  beschouwing  kunnen  worden  gelaten).  Bij alle 
andere  oplossingen  ontstaan  problemen  ten  aanzien  van 
de mate  waarin  de dagelijkse  marktkoersschommelingen 
bij de omrekening  in aanmerking  dienen  te worden 
genomen.  Zoals  in het voorgaande  werd  betoogd,  kan  het 
nivelleringseffect  van  E.E.G.-pakketten  de mate  van  wij-
ziging  temperen  voor  wat  het  voor  elke  munteenheid 
vereiste  maximum  betreft  maar  overigens  zijn  uit  dit 
gezichtspunt  geen  bijzondere  technische  argumenten  voor 
of tegen  de keuze  van  een  bepaalde  rekeneenheid  af te 
leiden.  De bij de omrekening  volgens  marktkoers  te be-
trachten  nauwkeurigheid  is een  kwestie  waarover  in ver-
band  met  de behoeften  en omstandigheden  van  elke  soort 
activiteit  besloten  zal moeten  worden  (b.v.  de bijzondere 
overwegingen  die  voor  het  gemeenschappelijk  landbouw-
beleid  gelden  en eventueel  de wenselijkheid  om  bij  de 
Gemeenschapsbegroting  een  vast  tijdskader  van  een  jaar 
of enige  andere  vaste  periode  aan  te houden  enz.). 
Nr. C 132/10 Publikatieblad  van  de Europese  Gemeenschappen 14. 6. 76 
21. Een  vierde  algemene  overweging  is de frequentie 
waarmee  rekeneenheden  moeten  worden  aangepast.  Bij 
de pariteitenpatrooneenheid  doet  zich  de noodzaak  van 
een aanpassing  wellicht  nooit  voor  (zie  evenwel  punt  22). 
De bevoegdheid  tot het besluiten  tot een  aanpassing  van 
het STR-pakket  berust  bij  het  Internationaal  Monetair 
Fonds,  een  niet  tot de E.E.G.-familie  behorende  organi-
satie.  Of een  E.E.G.-pakket  al dan  niet  van  tijd  tot tijd 
aanpassing  behoeft,  is een kwestie  die nader  dient  te wor-
den beschouwd,  eventueel  in het  licht  van  toekomstige 
ontwikkelingen. 
22. Hierbij  sluit  aan  de vijfde  overweging  die  betrek-
king  heeft  op de „duurzaamheid"  van  de onderscheidene 
rekeneenheden.  Dit  aspect  vormt  bij een  E.E.G.-pakket 
geen  probleem,  afgezien  van  de eventuele  noodzaak  van 
aanpassing  der  samenstelling,  een  kwestie  waarover  de 
Gemeenschap  zal moeten  besluiten.  Ten  aanzien  van  de 
beide  andere  in aanmerking  komende  eenheden  dient 
evenwel  op  twee  punten  een  voorbehoud  te worden 
gemaakt: 
a) Pariteitenpatrooneenheid:  zoals  in de aanvang  is ge-
zegd,  is de bestaansvoorwaarde  voor  -deze  eenheid  de 
aanwezigheid  van  een  stel  valuta's  binnen  de Gemeen-
schap  die onderling  vaste  koersverhoudingen  handha-
ven. Helaas  is deze  groep  minder  representatief  dan 
elkeen  zou  wensen.  Mocht  de omvang  van  de groep 
verder  afnemen,  dan  zouden  niet  alleen  de argumen-
ten voor  de voortzetting  van  de aanwending  aan 
kracht  verminderen  maar  tenslotte  zelfs  een  punt 
bereikt  worden  waarop  de definitie  zelf  aanvechtbaar 
wordt. 
b) STR-pakket:  toen  het  Internationaal  Monetair  Fonds 
deze  eenheid  opnieuw  definieerde,  besloot  het tot een 
herziening  per  medio  1976.  Redelijkerwijze  mag  wor-
den aangenomen  dat  een  internationaal  besluit  over 
deze  aangelegenheid  zal  worden  uitgewerkt  om  de 
bruikbaarheid  van  de nieuwe  eenheid  te bestendigen. 
Het feit  dat dit besluit  buiten  het  kader  van  de Ge-
meenschap  wordt  getroffen,  kan  evenwel  redenen 
opleveren  op zijn  hoede  te zijn. 
23. De  laatste  algemene  overweging  is meer  van  poli-
tieke  dan  van  technische  aard.  Naast  hun  technische 
functie  als gemeenschappelijke  noemer  voor  boekhoud-
en in sommige  gevallen  voor  waarderingsdoeleinden  bezit-
ten Europese  rekeneenheden  een  zekere  representatieve 
betekenis  als symbool  van  het Gemeenschapskarakter  van 
bepaalde  werkzaamheden.  Een  verdere  uitwerking  van 
deze  gedachte  leidt  tot  het  denkbeeld  dat  de gekozen 
eenheden  mede  tot functie  hebben  de Gemeenschap  te 
vertegenwoordigen  voor  zover  technische  overwegingen 
dit toelaten.  De pariteitenpatrooneenheid  is ongetwijfeld 
de definitiegrondslag  die het best  met  de doelstelling  op 
lange  termijn  van  stabiele  wisselkoersverhoudingen  tussen 
alle E.E.G.-landen  overeenkomt.  Onder  de tegenwoordige 
omstandigheden  wijzen  technische  overwegingen  evenwel 
in de richting  van  ten  eerste  een  E.E.G.-pakket  en ten 
tweede  van  één  enkel  E.E.G.-pakket  en niet  een  stel  pak-
ketten  met  verschillende  wegingscoëfficiënten.  Dit laatste 
punt  is van  bijzonder  gewicht  aangezien  er geen  grote 
verschillen  in  bruikbaarheid  tussen  de  verschillende 
E.E.G.-pakketten  bestaan  (de  twee  tijdens  de simulatie 
van de Commissie  getoetste  pakketten  waren  binnen  het 
interval  der  aannemelijke  mogelijkheden  vrij  sterk  ver-
schillend),  noch  ook  specifieke  operationele  redenen  om 
bijzondere  wegingscoëfficiënten  voor  bepaalde  activiteiten te kiezen.  Daarnaast  verdient  het de aandacht  dat in geval 
van invoering  van  een  E.E.G.-pakket  met  daaropvolgend 
herstel  van  vaste  verhoudingen  tussen  alle  E.E.G.-valuta's, 
dit pakket  zelf  een  betrekkelijk  vaste  verhouding  tot alle 
E.E.G.-valuta's  bereiken  zou.  Het  zou  dan  slechts  van 
te nemen  besluiten  afhangen  of deze  eenheid  verder  als 
pakket  wordt  gedefinieerd  dan  wel  van  de gelegenheid 
gebruik  wordt  gemaakt  om een  nieuwe  definitie  op basis 
van een pariteitenpatroon  in te voeren. 
Conclusies  en  aanbevelingen 
24. Dit  verslag  is in wezen  technisch  en het  Comité 
beseft  dat formele  aanbevelingen  niet  op hun  plaats  zou-
den zijn,  vooral  ook  omdat  de technische  overwegingen 
niet duidelijk  in de richting  van  één  bepaalde  oplossing 
wijzen. 
25. Niettemin  kan  kennisneming  van  onderstaande 
probleemstelling  en vragen  bevorderlijk  voor  de besluit-
vorming  van de Raad  zijn. 
26. Het  is van  belang  in te zien  dat  voor  bepaalde 
sectoren  de ernstigste  problemen  rondom  het  hanteren 
van rekeneenheden  momenteel  verband  houden  met  de 
koersen  voor  de omrekening  in nationale  valuta's  die de 
marktkoersen  niet  automatisch  volgen  en in de praktijk 
aanzienlijk  daarvan  afgeweken  zijn.  Deze  problemen  wor-
den door  de definitie  van  een  nieuwe  rekeneenheid  niet 
automatisch  opgelost,  maar  het zou  in het belang  van  een 
overgang  naar  meer  realistische  omrekeningskoersen  wel 
gewenst  zijn  een  definitie  te kiezen  die  bij  dit proces 
bruikbaar  is. Zelfs  dan  kunnen  in sommige  gevallen  bij-
zondere  regelingen  nodig  zijn  om deze  omrekeningskoer-
sen gedurende  een  zeker  tijdsverloop  te bevriezen.  Der-
gelijke  regelingen  mogen  de ontwikkeling  echter  niet 
afleiden  van  de weg  naar  het  doel:  het  kiezen  van  een 
nieuwe  en beter  geschikte  definitie  van  de rekeneenheid. 
27. Vraag  1: Is het van  wezenlijk  belang  of wenselijk 
dat voor  alle  Gemeenschapssectoren  een  enkele  definitie 
van de rekeneenheid  wordt  ingevoerd?  Afgezien  van  de 
representatieve  voordelen  meent  het  Comité  erop  te 
moeten  wijzen  dat er in deze  tijd  ten minste  één  belang-
rijke  Gemeenschapsactiviteit  is, nl.  het  tegenwoordige 
interventie-  en verrekeningssysteem  van het Europees  fonds 
voor  monetaire  samenwerking,  ten  aanzien  waarvan 
klemmende  technische  redenen  voor  het  kiezen  van  de 
bestaande  (op  het  pariteitenpatroon  berustende)  eenheid 
bestaan.  Bedoelde  eenheid  schijnt  voor  andere  sectoren 
evenwel  minder  in aanmerking  te komen  en vormt  om 
algemene  redenen  wellicht  niet  de meest  aantrekkelijke 
keuze. 
28. Vraag  2: Is het nodig,  een nieuwe  eenheid  voor  alle 
in aanmerking  komende  sectoren  gelijktijdig  in te voeren? 
Uit zuiver  technisch  oogpunt  is gelijktijdige  invoering  zeer 
zeker  niet  noodzakelijk.  Er zijn  uiteraard  verscheidene 
raakpunten  en overlappingen  tussen  de boekhoudingen 
van verschillende  operaties  doch  deze  zijn  niet  van 
zodanige  aard  dat  gebruik  van  een  zelfde  eenheid  een 
dwingende  eis  wordt.  Bovendien  blijkt  de vaststelling 
van een  nieuwe  definitie  in sommige  gevallen  meer  haast 
te hebben  dan  in andere. 
29. Vraag  3: Indien  het  antwoord  op de eerste  twee 
vragen  voor  het  ogenblik  ontkennend  luidt,  is het  dan 
niettemin  wenselijk  naar  de invoering  van  een  nieuwe 
14. 6. 76 Publikatieblad  van  de Europese  Gemeenschappen Nr. C 132/11 
rekeneenheid  te streven  die op ruime  schaal  bruikbaar  is, 
ook al kan  deze  niet  onmiddellijk  en wellicht  nooit  voor 
alle activiteiten  van  de Gemeenschap  worden  toegepast? 
Indien  het antwoord  op deze  vraag  bevestigend  luidt,  dan 
kan uit technisch  oogpunt  worden  gezegd  dat de eenheid 
die met  de minste  moeite  voor  het grootste  aantal  activi-
teiten  gebruikt  kan  worden,  een  aan  de eisen  voldoend 
E.E.G.-pakket  is. 
30. Vraag  4: Wanneer  die  invoering  van  een  E.E.G.-
pakket  wenselijk  wordt  geacht,  hoe  dient  dit  dan  te 
worden  samengesteld? 
31. Vraag  5: Dient  voor  het  ogenblik  enig  besluit 
omtrent  rekeneenheden  voor  bijzondere  operaties  te 
worden  getroffen?  Het  Comité  oppert  drie  gevallen: 
a) Europees  fonds  voor  monetaire  samenwerking:  een 
besluit  is niet  noodzakelijk,  maar  de Raad  vindt  het 
wellicht  wenselijk,  na te gaan  of de pariteitenpatroon-
eenheid  — althans  voorshands  — in gebruik  dient  te 
blijven,  een  en ander  zonder  vooruit  te lopen  op 
besluiten  omtrent  andere  activiteiten. b) Europees  Ontwikkelingsfonds:  het  Comité  acht  het 
een zaak  van  wezenlijk  belang  een  nieuwe  rekeneen-
heid voor  dit Fonds  vast  te stellen  voordat  de werk-
zaamheden  in 1976  beginnen  en meent  dat  het  voor 
het zekerheidsgevoel  van  alle  betrokkenen  wenselijk 
is deze  kwestie  zo vroeg  mogelijk  te regelen. 
c) Europese  Investeringsbank:  de  invoering  van  een 
tussentijdse  maatregel  waardoor  de  Bank  bij  de 
indiening  van  haar  jaarrekening  over  1974  realistische 
wisselkoersen  kan  toepassen,  is een  zaak  van  zeer 
spoedeisend  karakter.  Hiermede  behoeft  niet  op latere 
besluiten  te worden  vooruitgelopen.  Een  besluit 
omtrent  het Europees  Ontwikkelingsfonds  zou evenwel 
voor  de autoriteiten  van  de E.I.B.  van  nut  kunnen 
zijn bij het  besluiten  omtrent  een  tussentijdse  maat-
regel  die aan  de eisen  voldoet. 
d) Ten  aanzien  van  alle  overige  sectoren  dient  de diensten 
van de Commissie  te worden  verzocht,  hun  studies 
volgens  een  uitvoerbaar  tijdschema  en met  inacht-
neming  van  het  spoedkarakter  van  bepaalde  aangele-
genheden  voort  te zetten  en de nodige  voorstellen  uit 
te werken  volgens  de koers  van  het  beginselbesluit 
dat de Raad  in antwoord  op de hierboven  gestelde 
vraag  3 zal nemen. 
BIJLAGE  11 
VERSLAG  AAN  DE  RAAD  EN  DE  COMMISSIE  OVER  DE  HERVORMING  VAN  HET 
INTERNATIONALE  MONETAIRE  STELSEL 
1. Gevolg  gevend  aan  het  verzoek  dat  de Raad  heeft 
gedaan  tijdens  zijn  vergadering  van  16 juni  1975,  heeft  het 
Monetair  Comité  de resultaten  van  de bijeenkomst  van 
het interimcomité  van  het  I.M.F.  op 10/11  juni  te Parijs 
en de vooruitzichten  voor  verdere  vooruitgang  nader 
bestudeerd. 
2. Het  Comité  is van oordeel  dat naar  overeenstemming 
dient  te worden  gestreefd  op alle  punten  die  tijdens  de 
vergadering  van  het  interimcomité  in Parijs  werden 
besproken  en in het  perscommuniqué  werden  genoemd, 
en wel  als een geheel  met  inbegrip  van  de quotaherziening. 
In de volgende  paragrafen  van  dit  verslag  worden  de 
elementen  van  een mogelijk  akkoord  constructief  benaderd 
en wordt  aangegeven  welke  geschilpunten  er nog  zijn  en 
hoe de Gemeenschap  zich  ter zake  kan  opstellen. 
De goudvoorraad  van  het I.M.F. 
3. Het  Comité  beveelt  aan  de in Parijs  gunstig  ont-
vangen  voorstellen  te steunen  volgens  welke  de goud-
voorraad  van  ongeveer  150  miljoen  ounces  van  het Fonds 
grosso  modo  de volgende  bestemming  zou  krijgen: 
— twee  derde  (100  miljoen  ounces)  blijft  bij het Fonds  en 
het College  van  Bewindvoerders/Raad  van  Bestuur  zou 
met een  meerderheid  van  85 °/o over  de toekomstige 
bestemming  ervan  beslissen;  de statuten  van  het Fonds 
dienen  een  breed  gamma  van  beslissingen  binnen  het 
kader  van  de algemene  doelstellingen  van  het  I.M.F. 
mogelijk  te maken  en noch  verdere  teruggaven  noch 
verdere  verkopen  uit te sluiten; — een  zesde  (25 miljoen  ounces)  dient  te worden  geresti-
tueerd  aan  de huidige  leden  in verhouding  tot hun 
quota  (op  1 juli 1975);  de ontvangende  landen  zouden 
het I.M.F.  daarvoor  in hun  eigen  munt  moeten  betalen, 
zonder  terugkoopverplichting,  tot  een  bedrag  dat 
overeenkomt  met  de officiële  SDR-waarde  van  het 
teruggegeven  goud  (*); het  Fonds  zou  geen  andere 
voorwaarden  stellen; 
— een  zesde  (25  miljoen  ounces)  wordt  door  het  Fonds 
verkocht  op  zodanige  wijze  dat  een  maximale 
opbrengst  wordt  verkregen,  of wel  op  de  markt 
of wel  aan  leden  tegen  prijzen  waarbij  rekening  wordt 
gehouden  met  de situatie  op de goudmarkten;  het 
equivalent  van  de officiële  SDR-waarde  van  het  ver-
kochte  goud  dient  op de algemene  rekening  van  het 
I.M.F.  te worden  geboekt  en overschotten  zouden  in 
overeenstemming  met  toekomstige  uitgavenbeslissin-
gen worden  gebruikt  ten  behoeve  van  de ontwikke-
lingslanden,  in het  bijzonder  die  met  een  laag 
inkomen. 
Hoewel  de hierboven  vermelde  verdeling  voor  alle  leden 
van het  Comité  aanvaardbaar  is, zou  er enige  ruimte 
kunnen  zijn  voor  onderhandelingen,  met  dien  verstande 
echter  dat de verhouding  van  de laatste  twee  categorieën 
onveranderd  moet  blijven. 
(') Het  Comité  is zich  bewust  van  het  probleem  van  de  waarde-
vastheid  van  de aan  het  Fonds  in ruil  voor  goud  betaalde  valuta's. 
Het is echter  van  mening  dat  dit  probleem  het  best  door  de 
bewindvoerders  kan  worden  bestudeerd. 
Nr. C 132/12 Publikatieblad  van  de Europese  Gemeenschappen 14. 6. 76 
Goudtransacties  door  monetaire  autoriteiten 
4. Alle  landen  van  de Gemeenschap  zijn  bereid,  buiten 
de statuten  van  het  Fonds  om,  regelingen  te treffen  met 
betrekking  tot goudtransacties  door  monetaire  autoriteiten 
op voorwaarde  dat dergelijke  regelingen  het gezamenlijke 
standpunt  dat  te Zeist  werd  bereikt  respecteren  en geen 
beperkingen  bevatten  op transacties  van  de afzonderlijke 
landen  naast  die  welke  in bijlage  I, waarin  het  voorstel 
van het Comité  is opgenomen,  zijn  vermeld. 
5. Zoals  overeengekomen  door  het  interimcomité 
zouden  deze  regelingen  buiten  de statuten  vallen,  maar 
op twee  manieren  kan  er in de I.M.F.-statuten  naar 
worden  verwezen: 
(a) Behoud  in artikel  VIII  van  de verplichting  om  goud-
voorraden  van  de monetaire  autoriteiten  aan  te geven. 
(b) Een  clausule  betreffende  de goudpolitiek  in het alge-
meen,  hetgeen  verband  houdt  met  en nader  wordt 
verklaard  in de volgende  paragraaf. 
Reservevaluta's 
6. Bij  vroegere  besprekingen  over  de hervorming  van 
het internationale  monetaire  stelsel  nam  de Gemeenschap 
een overeengekomen  standpunt  in ten  gunste  van  beta-
lings-  en convertibiliteitsregelingen  die  de  geleidelijke 
uitschakeling  van  reservevaluta's  impliceerden.  Zich  ervan 
bewust  dat  zulke  regelingen  onmogelijk  in de nabije 
toekomst  kunnen  worden  uitgevoerd,  achten  alle  leden 
van het  Comité  het  nuttig  in de statuten  van  het  I.M.F. 
enige  indicatie  op te nemen  van  deze  toekomstige  koers 
van het  internationale  monetaire  stelsel.  Hierin  zou 
kunnen  worden  voorzien  door  een  clausule  die ongeveer 
als volgt  luidt: 
„Elk  lid verbindt  zich  ertoe  met  het  Fonds  en met 
andere  leden  samen  te werken  ten  einde  van  de 
bijzondere  trekkingsrechten  het  voornaamste  reserve-
middel  te maken  en de rol van  het  goud  en van  de 
reservevaluta's  in het  internationale  geldstelsel  te 
verminderen." 
Wisselkoersregelingen 
7. De  geschilpunten  op  de  vergadering  te Parijs 
betroffen  het omschrijven  van  de uiteindelijke  doelstelling en de daaruit  voortvloeiende  regelingen  of regels  voor  de 
invoering  van  een  toekomstig  pariteitensysteem  alsmede 
de toetreding  tot en naleving  daarvan. 
8. Wat  de uiteindelijke  doelstelling  betreft,  wenst  het 
Comité  dat in de statuten  de tekst  wordt  opgenomen  die 
in het communiqué  van  Parijs  werd  overeengekomen  en 
welke  op zijn  beurt  terugging  op de bewoordingen  van 
de „blauwdruk  voor  .hervorming"  waarover  in 1973  te 
Nairobi  overeenstemming  werd  bereikt,  namelijk:  „Het 
uiteindelijke  doel  is een  stelsel  dat  gebaseerd  is op 
stabiele  doch  aanpasbare  pariteiten  en het  zweven  van 
de munten  onder  bijzondere  omstandigheden,  op gepaste 
wijze  geregeld  en gecontroleerd  door  het Fonds." 
9. In  bijlage  II zijn  enige  ontwerp-bepalingen  opge-
nomen  betreffende  de voornaamste  punten  in verband 
met de totstandbrenging  van  en de toetreding  tot  een 
toekomstig  pariteitenstelsel.  De  procedure  voor  het 
invoeren  van  het nieuwe  systeem  levert  geen  meningsver-
schillen  op:  voor  de beslissing  daarover  is slechts  een 
(eenvoudige)  meerderheid  vereist.  Moeilijkheden  doen 
zich voor  ten aanzien  van  de twee  andere  aspecten: 
— de mate  waarin  een  afzonderlijk  lid verplicht  is tot 
het nieuwe  stelsel  toe te treden  door  opgave  van  een 
pariteit  voor  zijn  eigen  munteenheid; 
— de mate  van  dwang  die moet  worden  toegepast  jegens 
een lid dat  een  pariteit  heeft  bepaald  en daarna  zijn 
munt  wenst  te laten  zweven. 
De bijlage  biedt  drie  alternatieven  voor  elk van  deze  twee 
punten,  gaande  van  vrije  keuze  van  het  lid tot volledige 
beslissingsmacht  van  het Fonds.  In beide  gevallen  kunnen 
verreweg  de meeste  leden  waarschijnlijk  instemmen  met 
het tweede  alternatief,  hetzij  als eerste  keuze  hetzij  als 
poging  om een  gemeenschappelijk  standpunt  te bereiken. 
Quotaherziening 
10. Het  Comité  heeft  de mogelijkheden  tot quotaher-
ziening  niet  tot in details  bestudeerd.  Het  is echter  van 
mening  dat  de Gemeenschap  contact  dient  op te nemen 
met de Amerikaanse  overheid  om  deze  de verzekering 
te geven  dat  een  gepaste  procedure  kan  worden  overeen-
gekomen,  zodanig  dat  de verandering  in haar  stemrecht 
als gevolg  van  de quotaherziening  niet  effectief  wordt 
voordat  de gewijzigde  statuten  zijn  goedgekeurd. 
Bijlage  1 
Voorstel  van  verbintenis  met  betrekking  tot het verhandelen  van  goud 
Ondertekenaars  van  deze  verbintenis  komen  overeen  dat  de monetaire  autoriteiten  vrij  zijn 
goudtransacties  aan te gaan  met  dien  verstande  dat: 
a) deze  transacties  niet  mogen  worden  verricht  met  de bedoeling  de facto  tot een  vaste  goud-
prijs  te komen; 
14. 6. 76 Publikatieblad  van de Europese  Gemeenschappen Nr. C 132/13 
b) geen  goudaankopen  mogen  plaatsvinden  indien  het  gevolg  daarvan  zou  zijn  dat  de totale 
omvang  van  de goudvoorraden  van  de Lid-Staten  en het  I.M.F.  boven  het  niveau  van 
1 mei  1975  stijgt; 
c) deze  verbintenis  binnen  twee  jaar  of steeds  wanneer  blijkt  dat  goudtransacties,  ondanks 
het gestelde  sub  a), in feite  toch  tot een  vaste  goudprijs  leiden  zal worden  herzien.  Sommige 
leden  zijn  van  oordeel  dat de datum  waarop  de overeenkomst  van  kracht  wordt  niet  open 
kan blijven  en evenmin  kunnen  zij  aanvaarden  dat  de overeenkomst  voortdurend  zou 
worden  herzien.  Bijgevolg  stellen  zij voor  c) de volgende  tekst  voor: 
„Deze  verbintenis  geldt  voor  twee  jaar  vanaf  de  inwerkingtreding  van  de gewijzigde 
statuten;  gedurende  deze  periode  kan  zij het  voorwerp  uitmaken  van  overleg  wanneer, 
ondanks  het  gestelde  sub  a), goudtransacties  in feite  toch  tot een  vaste  goudprijs  leiden". 
Bijlage  2 
a) Invoering  van  het stelsel 
Het Fonds  zal  de leden  er zo spoedig  mogelijk  van  in 
kennis  stellen  dat  de pariteiten  in het  kader  van  deze 
overeenkomst  opnieuw  kunnen  worden  bepaald  in termen 
van bijzondere  trekkingsrechten  of een  door  het  Fonds 
voorgeschreven  andere  gemeenschappelijke  noemer.  De 
gemeenschappelijke  noemer  zal  niet  zijn  goud  of een 
valuta. 
b) Toetreding  van  een  lid tot het  stelsel 
Alternatief  1 
Een lid  mag  op ieder  tijdstip  na de sub  a) bedoelde 
kennisgeving  een pariteit  voorstellen. 
Alternatief  2 
Een lid zal  binnen  een  redelijke  termijn  na de sub  a) 
bedoelde  kennisgeving  een  pariteit  voorstellen,  tenzij  het 
aan het  Fonds  uiteenzet  dat  zijn  omstandigheden  het 
bepalen  van  een  pariteit  niet  toelaten.  Het  Fonds  zal een 
dergelijke  uiteenzetting  niet  betwisten.  Het  lid dient  dan 
echter  regelmatig  overleg  te plegen  met  het  Fonds  en 
zijn wisselkoerspolitiek  af te stemmen  op de door  het 
Fonds  gegeven  richtlijnen  voor  het zweven. 
Alternatief  3 
Een lid zal  binnen  een  redelijke  termijn  na de sub  a) 
bedoelde  kennisgeving  een  pariteit  voorstellen  tenzij  het 
aan het  Fonds  uiteenzet  dat  zijn  omstandigheden  het 
bepalen  van  een  pariteit  niet  rechtvaardigen  en het Fonds 
het daarmee  eens  is. 
c) Tijdelijk  zweven  na toetreding 
Alternatief  1 
De krachtens  deze  overeenkomst  bepaalde  pariteit  van 
de munteenheid  van  een  lid houdt  in het kader  van  deze 
overeenkomst  op  te bestaan  wanneer  het  lid  aan  het 
Fonds  mededeelt  dat  het  de pariteit  heeft  opgeheven. Alternatief  2 
De krachtens  deze  overeenkomst  bepaalde  pariteit  van  de 
munteenheid  van  een  lid houdt  in het  kader  van  deze 
overeenkomst  op  te bestaan  wanneer  het  lid  aan  het 
Fonds  uiteenzet  dat  zijn  omstandigheden  handhaving  van 
een pariteit  niet  langer  toelaten.  Het  Fonds  zal een  derge-
lijke  uiteenzetting  niet  betwisten.  Een  lid dat  zijn  pariteit 
aldus  heeft  opgeheven  dient  onmiddellijk  overleg  te plegen 
met het  Fonds  en zijn  wisselkoerspolitiek  af te stemmen 
op de door  het  Fonds  gegeven  richtlijnen  voor  het 
zweven. 
Alternatief  3 
De krachtens  deze  overeenkomst  bepaalde  pariteit  van 
de munteenheid  van  een  lid houdt  in het kader  van  deze 
overeenkomst  op  te bestaan  wanneer  het  lid  aan  het 
Fonds  mededeelt  dat  het  voornemens  is de pariteit  op te 
heffen  en het Fonds  opheffing  op door  hem  nuttig  geachte 
voorwaarden  toestaat. 
Sommige  leden  menen  dat  het  Comité  er goed  aan  zou 
doen  de  mogelijke  technische  varianten  op  de  alter-
natieven  2 en 3 bij zowel  toetreding  tot het  stelsel  als 
tijdelijk  zweven  na toetreding  te inventariseren.  In ieder 
geval  kan  de uiteindelijke  beslissing,  die  aan  de  Lid-
Staat  toekomt,  slechts  worden  genomen  nadat  een  van 
de volgende  procedures,  gerangschikt  in opgaande  lijn 
van morele  dwang,  heeft  plaatsgevonden: 
1. Het  lid  moet  zijn  verzoek  motiveren;  goedkeuring 
wordt  verleend  indien  enige  grond  aanwezig  is om 
het voordeel  van  de twijfel  toe te kennen. 
2. Het  lid moet  zijn  verzoek  motiveren;  de goedkeuring 
gaat vergezeld  van  door  het Fonds  ad hoe  vastgestelde 
speciale  richtlijnen. 
3. Het  lid  moet  zijn  verzoek  motiveren;  voordat  het 
Fonds  zijn  goedkeuring  verleent  kan  het  aan  het  lid 
vragen  zijn  standpunt  (binnen  een  bepaalde  periode) 
opnieuw  te overwegen;  het  lid  kan  echter  bij  zijn 
eenmaal  ingenomen  standpunt  blijven. 
Nr. C 132/14 Publikatieblad  van de Europese  Gemeenschappen 14. 6. 76 
4. Het  lid  moet  zijn  verzoek  motiveren;  het  Fonds 
verleent  zijn  goedkeuring  slechts  voor  een  bepaalde 
periode,  na afloop  waarvan  het  lid zijn  verzoek  dient 
te herhalen. 
5. Het  lid moet  zijn  verzoek  motiveren;  de goedkeuring 
van het Fonds  wordt  slechts  voor  een  bepaalde  periode 
verleend  en kan  steeds  worden  herroepen. 
6. Het  lid moet  zijn  verzoek  motiveren;  de goedkeuring 
van het  Fonds  wordt  verleend  met  een  meerderheid 
van [85],  [80],  [70],  [50]  %>. Andere  leden  suggereren  een  oplossing  die  ligt  tussen  de 
alternatieven  1 en 2 van  b): 
Een lid  mag  op  ieder  tijdstip  na de  sub  a) bedoelde 
kennisgeving  een  pariteit  voorstellen. 
Als het  meent  daartoe  niet  in staat  te zijn,  dient  het 
regelmatig  overleg  te plegen  met  het Fonds  en zijn  wissel-
koerspolitiek  af te stemmen  op  de  door  het  Fonds 
gegeven  richtlijnen  voor  het zweven. 
BIJLAGE  lil 
NOTA  VOOR  DE  WERKGROEP  „EFFECTENMARKTEN";  BETREFT  METHODEN  OM 
OBLIGATIEHOUDERS  TEGEN  INFLATIE  TE  BESCHERMEN.  GEVOLGEN  VAN  DE 
EVENTUELE  TOEPASSING  VAN  DEZE  METHODEN  VOOR  HET  INTRACOMMU-
NAUTAIRE  KAPITAALVERKEER 
Het hoge  inflatietempo  in de meeste  Lid-Staten  van  de 
Gemeenschap  was  voor  de deelnemers  van  de werkgroep 
„effectenmarkten"  aanleiding  het  probleem  van  de be-
scherming  van  de houder  van  vastrentend  waardepapier 
tegen  verliezen  als gevolg  van  de geldontwaarding,  te on-
derzoeken. 
De aandacht  van  de deskundigen  ging  in het  bijzonder 
uit naar  2 punten: 
— methoden  welke  op dit gebied  toegepast  zouden  kun-
nen worden; 
— invloed  van  de eventuele  toepassing  van  deze  metho-
den in bepaalde  Lid-Staten  op  het  intracommunau-
taire  kapitaalverkeer  en, in verband  daarmee,  het  pro-
bleem  van  de convergentie  van  de ter zake  door  de 
Lid-Staten  gevoerde  politiek. 
I. Algemene  aspecten  van  het probleem 
1. Obligaties  ondergaan  een  reëel  rendementsverlies, 
wanneer  de munteenheid  waarin  zij  luiden  deprecieert. 
Het reële  rendement  wordt  nul  en zelfs  negatief,  wanneer 
het inflatietempo  gelijk  is aan  of hoger  is dan  de nomi-
nale rentevoet  van  de effecten.  Bovendien  kan  het kapitaal-
verlies  nog  worden  vergroot  door  de daling  van  de obliga-
tiekoersen  aan  de beurs  als gevolg  van  de stijging  van  de 
rentevoet  die  in het  algemeen  perioden  van  krachtige  in-
flatie  kenmerkt. 
Deze  reële  achteruitgang  van  de  belegde  besparingen 
komt  voornamelijk  ten goede  aan  de debiteuren.  Het  lijkt 
dus in eerste  instantie  alleen  al uit een  oogpunt  van  bil-
lijkheid  noodzakelijk  maatregelen  te nemen  om  deze 
overdracht  van  rijkdom  te verminderen  zoniet  te verhin-
deren. 
Deze  overweging  moet  evenwel  worden  genuanceerd. 
In de eerste  plaats  omdat  de vermogensoverdracht  van  de 
crediteur  aan  de  debiteur  veelal  geheel  of gedeeltelijk 
wordt  geannuleerd,  nl. voor  zover  deze  overdracht  plaats-vindt  binnen  hetzelfde  vermogen.  Dit  geldt  b.v.  voor  de 
banken  waarvan  de verplichtingen  tegelijk  met  de vor-
deringen  depreciëren  maar  ook  voor  particuliere  obligatie-
houders,  wanneer  deze  daarnaast  op krediet  reële  activa 
hebben  verworven.  Deze  laatste  situatie  komt  overigens 
veel voor  sedert  de toeneming  van  het eigen-woningbezit. 
In de tweede  plaats  zouden,  als beoogd  wordt  obligatie-
houders  met  terugwerkende  kracht  schadeloos  te stellen, 
de datum  en de voorwaarden  van  aankoop  van  de effec-
ten in aanmerking  genomen  moeten  worden.  Het  zou  im-
mers  niet  billijk  zijn  alle  obligatiehouders  schadeloos  te 
stellen  alsof  zij hun  effecten  sedert  de emissie  in hun  be-
zit hebben,  terwijl  zij de stukken  zeer  wel  na het  sluiten 
van de emissie  en tegen  gunstiger  voorwaarden  op  de 
markt  hebben  kunnen  kopen. 
Wel kan  worden  vastgesteld,  dat  de vermogens  die  uit-
sluitend  uit obligaties  bestaan  in vergelijking  met  de situa-
tie die  voor  de Eerste  Wereldoorlog  bestond  thans  zeld-
zaam  zijn  en nog  zeldzamer  de personen  die  hun  inkom-
sten uitsluitend  ontlenen  aan  vastrentende  waarden.  Niet-
temin  bestaan  zulke  situaties  nog,  hetzij  waar  het  gaat 
om particulieren  — landbouwers  die  hun  bedrijf  hebben 
gestaakt  en de opbrengst  van  de verkoop  van  hun  grond 
hebben  belegd  in staatsleningen  — hetzij  waar  het  gaat 
om instellingen  en in het  bijzonder  pensioenfondsen.  De 
positie  van  deze  laatste,  die  verplicht  zijn  uitgaven  te fi-
nancieren  welke  vrijwel  in het  tempo  van  de inflatie  toe-
nemen,  terwijl  de waarde  van  hun  activa  voortdurend 
achteruitgaat,  zou  op  zichzelf  al een  voldoende  reden 
vormen,  om  in hun  belang  passende  maatregelen  te tref-
fen. 
Toch  blijkt  al uit de enkele  hiervoor  uiteengezette  over-
wegingen  dat  het  probleem  van  de bescherming  van  de 
obligatiehouder  niet  zo eenvoudig  opgelost  kan  worden 
als het op het eerste  gezicht  zou  lijken. 
2. Afgezien  van  argumenten  die  uitsluitend  op overwe-
gingen  van  billijkheid  berusten  dient  te worden  opge-
merkt  dat  het  voortduren  van  een  sterke  inflatie  de nood-
14. 6. 76 Publikatieblad  van  de Europese  Gemeenschappen Nr. C 132/15 
zaak  van  maatregelen  voor  obligatiehouders  en voor  het 
sparen  in het algemeen,  vergroot,  wil men  over  de nodige 
middelen  kunnen  beschikken  die  de voortzetting  van  de 
economische  groei  vereist.  De geschiedenis  van  de na-oor-
logse  jaren  in de meeste  Europese  landen  toont  trouwens 
aan dat  de eerder  ter bevordering  van  het  sparen  getrof-
fen maatregelen  voornamelijk  op deze  gedachte  berusten. 
3. Het  spreekt  vanzelf  dat  de meest  doeltreffende  be-
scherming  die  de  houders  van  schuldvorderingen  kan 
worden  gegeven  bestaat  uit  een  succesvolle  bestrijding 
van de inflatie  zelf;  alle  leden  van  de groep  zijn  dan  ook 
van mening  dat een  relatieve  stabiliteit  van  de geldwaarde 
prioriteit  behoudt.  Het  is echter  een  feit  dat,  ondanks 
het door  de  Lid-Staten  gevoerde  stabilisatiebeleid  en 
waarschijnlijk  in verband  met  de veelheid  en de ingewik-
keldheid  van  de factoren  die  bijdragen  tot de ontwikke-
ling van  de inflatie,  alle  valuta's  van  de landen  van  de 
Gemeenschap  depreciëren,  zij het in verschillende  mate. 
Onder  deze  omstandigheden  zijn  de deskundigen  unaniem 
van mening  dat  de  mogelijkheden  om  houders  van 
vastrentende  waarden  een  minimum  aan  bescherming  te-
gen de vermindering  van  de reële  waarde  van  hun  beleg-
gingen  te geven  moet  worden  onderzocht. 
4. Tenslotte  dient  in overweging  te worden  genomen 
of de middelen  die  eventueel  gevonden  kunnen  worden 
om de belangen  van  de spaarders  te beschermen,  niet  al-
leen voor  de toekomst  moeten  gelden,  maar  ook  voor  het 
verleden,  hetgeen  het  probleem  van  de aan  obligatiehou-
ders voor  de verliezen  die  zij hebben  geleden  toe  te ken-
nen compensaties  zou  doen  rijzen. 
II. De verschillende  middelen  om  de obligatiehouder  te 
beschermen 
De verschillende  middelen  om  de obligatiehouder  een  re-
latieve  stabiliteit  van  de reële  waarde  van  zijn  vermogen 
en van  de inkomsten  die  hij daaraan  ontleent  te verzeke-
ren, kunnen  in drie  groepen  worden  verdeeld: 
1. methoden  om  de emissies  verder  aan  te passen  aan  de 
marktvoorwaarden; 
2. verhoging  in een  of andere  vorm  van  het  nominale 
rendement  van  de uitgeleende  middelen  met  het  doel 
het kapitaal  van  een  positief  reëel  rendement  te verze-
keren; 
3. indexering. 
De leden  van  de groep  hebben  vooral  aandacht  geschon-
ken aan  de eerste  twee  punten.  De indexering  heeft  onder-
werp  gevormd  van  lange  discussies.  Het  algemene  ge-
voelen  was  echter  dat  de aanwending  van  deze  techniek 
een algemeen  probleem  vormt  dat  het  kader  van  de be-
scherming  van  de houder  van  vastrentende  waarden  ver 
te buiten  gaat. 
Bovendien  hebben  de in het  verleden  ondernomen  experi-
menten  en die  welke  nog  gaande  zijn  weinig  uitsluitsel 
gegeven,  hetgeen  voor  de meerderheid  van  de deskundi-
gen aanleiding  was  een  zeer  gereserveerde,  om  niet  te 
zeggen  negatieve  houding  in dit opzicht  aan  te nemen. 
1. Methoden  om  de emissies  beter  aan  te passen  aan  de 
marktfluctuaties 
Een betere  aanpassing  van  de emissies  aan  de marktvoor-
waarden  vereist  in de eerste  plaats  dat  de emittenten  een grotere  vrijheid  van  handelen  wordt  gelaten  bij het  vast-
stellen  van  de voorwaarden  van  nieuwe  emissies.  Aldus 
zouden  op  de nationale  markten  weer  omstandigheden 
tot stand  gebracht  worden,  die  min  of meer  overeenko-
men met  die  op de internationale  kapitaalmarkt  waar,  bij 
het ontbreken  van  enigerlei  regeling,  geldgevers  en geld-
nemers  zich  te allen  tijde  aan  de omstandigheden  kunnen 
aanpassen. 
De in overweging  te nemen  methoden  betreffen  het rente-
niveau  en de looptijd. 
a) Een  betere  bescherming  van  de obligatiehouder  zou 
ongetwijfeld  bereikt  kunnen  worden  met  een  rentebe-
leid dat  erop  gericht  is hem  een  positieve  kapitaalbe-
loning  te verschaffen.  Het  huidige  rentepeil  op de na-
tionale  markten  wordt  echter  bepaald  door  de con-
junctuur  in elk  van  de landen  afzonderlijk  en in het 
bijzonder  door  de intensiteit  van  de inflatoire  span-
ningen.  Ook  echter  door  het  optreden  van  de mone-
taire  autoriteiten,  dat  op  zijn  beurt  weer  bepaald 
wordt  door  overwegingen  van  algemene  economische 
politiek.  De vrijheid  van  de monetaire  autoriteiten  is 
trouwens  op dit gebied  verre  van  volledig  en wordt, 
als er een  voldoende  mate  van  vrijheid  in het  kapi-
taalverkeer  met  het  buitenland  bestaat  in feite  beperkt 
door  de werking  van  de externe  factoren. 
Deze  algemene  overwegingen  verklaren  waarom  aan 
de bescherming  van  de houder  van  vastrentende  waar-
den of van  de spaarder  in het algemeen  door  de mone-
taire  autoriteiten  in hun  beleid  geen  prioriteit  kan 
worden  gegeven. 
Derhalve  loopt  de bezitter  van  vastrentende  waarden 
altijd  de kans  een  verlies  te lijden  zodra  de marktrente 
hoger  wordt  dan  de  rentevoet  van  zijn  effecten. 
Uiteraard  bestaat  dit gevaar  ook  in een  periode  van 
relatieve  stabiliteit,  maar  het  wordt  aanmerkelijk  ver-
groot  in tijden  van  inflatie. 
Het kan  ten  dele  worden  opgeheven  als de rente  die 
op obligaties  wordt  uitgekeerd  periodiek  aan  de 
marktomstandigheden  wordt  aangepast.  De  emissies 
met variabele  rente  die  op de internationale  kapitaal-
markt  zijn  verschenen  en vervolgens  ook  op sommige 
nationale  kapitaalmarkten,  beantwoorden  aan  deze  be-
hoefte. 
Ten aanzien  van  emissies  van  deze  aard  in de Lid-Sta-
ten kan  worden  aangetekend  dat  in Italië  de ENEL  in 
juni 1974  een  lening  heeft  uitgegeven  waarvan  de rente, 
met een  minimum  van  4 °/o per  halfjaar,  varieert  met 
het gemiddelde  rendement  aan  de  beurs  van  een 
bepaalde  groep  obligaties.  Zo heeft  in december  1974 
ook de  Groupement  de  Plndustrie  Sidérurgique 
(Frankrijk)  een  lening  uitgegeven  waarvan  de  rente 
wordt  vastgesteld  op grond  van  de gemiddelde  rente-
tarieven  die  tot stand  komen  op de geldmarkt  in de 
periode  van  6 maanden  die  voorafgaat  aan  de verval-
datum  van  de coupon. 
Hierbij  dient  evenwel  te worden  aangetekend  dat  deze 
techniek  in principe  de houder  beschermt  tegen  nomi-
nale kapitaalverliezen,  maar  niet  altijd  tegen  reële  ver-
liezen.  Hetzelfde  geldt  wanneer  de  rentevoet  lager 
blijft  dan  het  tempo  waarin  de waarde  van  het  geld 
daalt  omdat  het  inflatietempo  en in het  bijzonder  het 
geanticipeerde  inflatietempo  slechts  een  van  de facto-
ren die bepalend  zijn  voor  het rentepeil  vormt. 
Nr. C 132/16 Publikatieblad  van de Europese  Gemeenschappen 14. 6. 76 
b) Een  andere  techniek  stelt  de emittenten  in staat  zich 
makkelijker  aan  te passen  aan  de wisselende  omstan-
digheden  op de markt  door  de looptijd  van  de lenin-
gen te verkorten.  Deze  methode  heeft  het  voordeel 
voor  de obligatiehouder  dat  hij in het  geval  van  een 
snelle  rentestijging  eerder  zijn  middelen  op meer  lo-
nende  voorwaarden  kan  herbeleggen.  Bovendien  zal 
de koersdaling  minder  sterk  zijn  voor  effecten  met 
een niet  ver in de toekomst  gelegen  vervaldatum  dan 
voor  obligaties  met  een  langere  looptijd.  Men  heeft 
trouwens  in de afgelopen  jaren  in sommige  Lid-Staten 
van de Gemeenschap  een  ontwikkeling  in de richting 
van een  verkorting  van  de looptijden  kunnen  constate-
ren. 
Aldus  werd  de gemiddelde  looptijd  van  de door  over-
heid en bedrijfsleven  in de Bondsrepubliek  Duitsland 
uitgegeven  leningen  de afgelopen  jaren  teruggebracht 
van ongeveer  15/20  jaar  tot 10 jaar  en tijdelijk,  in de 
herfst  1974  zelfs  5 jaar;  de looptijd  van  pandbrieven 
werd  verkort  van  30/40  jaar  tot 5/10  jaar. 
In België  kan  een  overeenkomstige  tendens  worden 
geconstateerd,  die  tot uiting  komt  in het  toenemend 
gebruik  van  „scharnier"-leningen,  dat  wil  zeggen  le-
ningen  met  een  tussentijdse  vervaldag  waarop  de in-
schrijver  aflossing  kan  vragen  dan  wel  zijn  effecten 
kan behouden  tot de laatste  vervaldag,  dit laatste  in 
het algemeen  tegen  een hogere  beloning. 
In dezelfde  zin zou  men  de in het algemeen  ten gunste 
van de  geldnemer  werkende  clausules  inzake  ver-
vroegde  aflossing  ook  in het  voordeel  van  de geld-
gevers  kunnen  laten  werken,  dan  wel  veelvuldige  en 
regelmatige  aflossingsmogelijkheden  vanaf  een bepaalde 
datum  kunnen  openen.  De reeds  genoemde  CIS-lening 
(Frankrijk)  heeft  een  dusdanige  clausule  welke  van 
toepassing  is vanaf  het tweede  jaar. 
2. Verhoging  van  het  rendement  op  de uitgeleende  mid-
delen 
a) De  hierboven  beschreven  methoden  kunnen  slechts 
worden  toegepast  in geval  van  nieuwe  emissies.  Per 
definitie  beschermen  zij dus  alleen  nieuwe  inschrijvers. 
De houder  van  in het verleden  uitgegeven  effecten  die 
zijn vermogen  achteruit  ziet  gaan  door  de inflatie  en 
de rentestijging  blijft  dus  onbeschermd.  In het  alge-
meen  kan  worden  gesteld  dat  voor  dit probleem  nog 
nooit  een  algemene  oplossing  is gevonden,  daar  het 
vrijwel  onmogelijk  is de middelen  vrij  te maken  die 
nodig  zouden  zijn  om  de betrokken  obligatiehouders 
schadeloos  te stellen.  Dit  geldt  in het  bijzonder  voor 
de door  de  staat  en  de  lagere  publiekrechtelijke 
lichamen  uitgegeven  effecten,  daar  de schuld  van  deze 
emittenten  in bepaalde  landen  zeer  aanzienlijk  is. De 
bedragen  die  aan  de obligatiehouders  uitbetaald  zou-
den moeten  worden  zouden  een  zeer  aanzienlijke  ver-
hoging  van  de belastingopbrengsten  vergen,  wat  in de 
meeste  landen  waarschijnlik  moeilijk  te verwezen-
lijken  is. 
Men  dient  echter  rekening  te houden  met  een  ander 
belangrijk  aspect  van  het  probleem.  Het  kan  immers 
in het algemeen  uit een  oogpunt  van  bescherming  van 
de spaarders  wenselijk  geacht  worden  ten  behoeve 
van de obligatiehouder  de voorwaarden  van  de lening 
tijdens  de looptijd  daarvan  te wijzigen  en af te wijken 
van de oorspronkelijke  overeenkomst.  Dergelijke  maat-regelen  zouden  trouwens  op initiatief  van  de staat  ge-
nomen  kunnen  worden.  Het  is evenwel  niet  zeker  dat 
dit tot het gewenste  voordeel  voor  de spaarder  zal lei-
den. Deze  wijze  van  handelen  zou  immers  preceden-
ten scheppen  op grond  waarvan  de aard  zelf  van  een 
vastrentend  fonds  (vaste  rente  en vaste  looptijd)  op 
losse  schroeven  zou  komen  te staan.  Bovendien  zou  de 
emittent  uiteraard  geneigd  zijn  de extra  lasten  die  hij 
zou moeten  dragen  te compenseren  door  een  verho-
ging  van  de prijs  — in het geval  van  een  commerciële 
onderneming  — of een  verhoging  van  de belastingen, 
in het geval  dat de debiteur  een overheidslichaam  is. 
Tenslotte,  en in het  bijzonder  daar  waar  een  ruime 
markt  voor  vastrentende  waarden  bestaat,  zouden 
onbillijkheden  ontstaan  als gevolg  van  het  feit  dat  de 
obligatiehouders  die  hun  effecten  vóór  de invoering 
van de maatregelen  tot schadeloosstelling  zouden  heb-
ben verkocht  geen  compensatie  zouden  krijgen. 
Dit zou  tot onrust  leiden  en een  verlies  van  vertrou-
wen dat  in strijd  zou  zijn  met  het  doel  dat  wordt 
nagestreefd. 
Deze  opvatting  sluit  de mogelijkheid  niet  uit gebruik 
te maken  van  de ruimte  die de bepalingen  van  de le-
ningovereenkomst  bieden  om  de effecten  die zich  in 
circulatie  bevinden  af te lossen  en aldus  de spaarder 
te verlossen  van  rentevoorwaarden  die te laag  zijn  ten 
opzichte  van  het inflatietempo. 
Deze  oplossing  werd  toegepast  in de Bondsrepubliek 
Duitsland.  In dit land  hebben  de hypotheekbanken  en 
de andere  emissiebanken,  door  middel  van  hun  ver-
enigingen,  onlangs  jegens  de Bondsregering  de ver-
plichting  op zich  genomen  een  bedrag  van  200  miljoen 
DM per  jaar  te besteden  aan  vrijwillige  aflossing 
van hun  eigen  obligaties  met  lage  rentevoet  (5 °/o en 
5 V'2 %). Deze  vrijwillige  aflossingen  geschieden  door 
aankoop  buiten  de beurs  tegen  de gemiddelde  emissie-
koers  van  deze  effecten.  De aankopen  betreffen  een be-
perkt  bedrag  per  begunstigde;  deze  laatste  moet  het 
bewijs  leveren  dat hij de betrokken  effecten  sedert  een 
bepaalde  datum  bezit.  Aldus  tracht  men  zoveel  moge-
lijk uit te sluiten  dat  van  deze  bepalingen  wordt  ge-
profiteerd  met  effecten  die  onder  de emissieprijs  op 
de beurs  zijn  gekocht.  Andere  vormen  van  vrijwillige 
aflossing  zijn  uitloting  en vervroegde  aflossing  van  be-
paalde  reeksen  of gehele  emissies. 
Er bestaan  trouwens  in verschillende  landen  geïso-
leerde  gevallen  van  geldnemers  uit de private  sector  en 
uit overheidssector  die  zich  bereid  hebben  verklaard 
hun effecten  boven  de beurskoers  terug  te kopen  — in 
het algemeen  bij  de lancering  van  nieuwe  leningen, 
zoals  bij voorbeeld  zeer  onlangs  bij een  emissie  van  de 
IMI in Italië  — dan  wel  de rente  op de effecten  die 
zich onder  het  publiek  bevinden  te verhogen,  zoals 
onlangs  in Oostenrijk  werd  gedaan. 
b) Ook  zou  men  kunnen  overwegen  bepalingen  op 
fiscaal  gebied  vast  te stellen  welke  ertoe  zouden  leiden 
dat slechts  het  gedeelte  van  de rente  dat  het  percen-
tage van  de geldontwaarding  te boven  gaat,  dat  wil 
zeggen  het reële  inkomen,  wordt  belast.  In dit verband 
kan worden  gewezen  op de in deze  zin enkele  jaren 
geleden  in de B.R.  Duitsland  door  een  belastingplich-
tige voor  het  Federale  Hof  van  Financiën  aanhangig 
gemaakte  zaak,  welke  destijds  geen  succes  heeft  gehad. 
14. 6. 76 Publikatieblad  van de Europese  Gemeenschappen Nr. C 132/17 
Voorstellen  in dezelfde  richting  werden  in verschillende 
landen  door  verschillende  economische  en politieke 
groeperingen  naar  voren  gebracht.  Zij  beogen  slechts 
een deel  van  de nominale  rente  te belasten:  hetzij 
„de basisrente"  — de daarboven  ontvangen  rente  wordt 
vrijgesteld  —, hetzij  slechts  het deel  van  de rente  dat 
overeenkomt  met  het percentage  waarmee  het inflatie-
tempo  wordt  overtroffen.  Deze  pogingen  hebben  tot 
dusver  niet  tot concrete  resultaten  geleid,  althans  niet 
in de verschillende  landen  van  de Gemeenschap. 
c) In feite  komt  de verhoging  van  de rente  die  aan 
obligatiehouders  wordt  uitgekeerd  slechts  indirect  en 
globaal  aan  de orde  in het  kader  van  de maatregelen 
om het  sparen  in het  algemeen  te stimuleren.  Dit 
geldt  bij voorbeeld  voor  de belastingvrijstellingen  die 
in Frankrijk  worden  verleend  voor  obligatierente  tor 
een bedrag  van  3 000 FF en de belastingvrijstellingen 
die in bepaalde  landen  worden  toegekend  voor 
middelen  die  worden  belegd  in de vorm  van  effecten 
in het  kader  van  spaarcontracten,  alsmede  voor  de 
door  de staat  toegekende  premies. 
3. Indexering 
De meningen  over  de  indexering  als  methode  van 
bescherming  staan  soms  diametraal  tegenover  elkaar.  Deze 
methode  houdt,  zoals  bekend,  in dat  een  band  wordt 
gelegd  tussen  de nominale  waarde  van  het  vermogen  of 
de rente,  of beide,  en een  indexcijfer  dat de koopkracht 
weergeeft. 
Het indexcijfer  van  de kosten  van  levensonderhoud  wordt 
het meest  als referentie  gebruikt  maar  deze  regel  is niet 
absoluut  en men  kan  evengoed  het  indexcijfer  van  de 
groothandelsprijzen  (Brazilië),  het indexcijfer  van  de koers 
van een  buitenlandse  valuta  (koers  van  de US-dollar  in 
Israël)  of een  indexcijfer  dat  representatief  is voor  de 
bedrijvigheid  van  de  debiteur  (omzet  bij  voorbeeld) 
gebruiken. 
De leden  van  de groep  waren  in grote  meerderheid  van 
mening  dat  het  nauwelijks  mogelijk  is het probleem  van 
de indexering  van  de vastrentende  waarden  los te maken 
van het  meer  algemene  probleem  van  de indexering  van 
schuldvorderingen  in de economie  als geheel  (*). 
In de huidige  economische  constellatie  lijkt  het  immers 
moeilijk  de indexering  op de kapitaalmarkt  in te voeren 
zonder  deze  methode  ook  op andere  vormen  van  sparen 
toe te passen.  Een  algemene  indexering  van  de besparingen 
zou uiteindelijk  de inflatoire  druk  in stand  houden,  zoniet 
vergroten.  De financiële  instellingen  en de banken  zouden 
alleen  al door  overschrijvingen  tussen  rekeningen,  ver-
plicht  zijn  vrijwel  al hun  verplichtingen  te indexeren, 
terwijl  zij hun  oude  schuldvorderingen  vrijwel  niet  zouden 
kunnen  opwaarderen. 
Uiteraard  kan  men  overwegen  de  toepassing  van  de 
indexering  te beperken  tot de financiële  activa,  die voor 
een bepaalde  tijd  zijn  vastgelegd,  zoals  termijndeposito's 
of deposito's  met  een  opzegtermijn,  dan  wel  geblokkeerde 
spaarrekeningen.  Dit  onderscheid  zou  echter  tot  gevolg 
hebben  dat de financiële  instellingen  en banken,  met  name 
in landen  waar  de specialisatie  van  de kredietinstellingen 
(') Andere  beschouwingen  over  dit  onderwerp  vindt  men  in een  ver-
slag van  het  comité  Effectenmarkten  van  de  O.E.S.O.,  getiteld 
,,Indexation  des  valeurs  k revenu  fixe"  (OESO  — Parijs  1973). ver doorgevoerd  is, in zeer  ongelijke  concurrentieposities 
komen  te verkeren  naar  gelang  van  het  aandeel  van 
geïndexeerde  elementen  in de middelen  van  deze  instel-
lingen.  Tenslotte  lijkt  ook  de keuze  van  de referentie-
index  zelf,  aangezien  het  gaat  om  financiële  activa, 
uiteindelijk  nogal  moeilijk.  Afgezien  van  deze  algemene 
overwegingen,  bleek  een  andere  reden  voor  de meeste 
deskundigen  doorslaggevend  om  de indexering  niet  op 
te nemen  onder  de methoden  die  de houder  van  vastren-
tende  waarden  kunnen  beschermen,  nl. het  weinig  over-
tuigende  resultaat  van  de tot dusver  uitgevoerde  experi-
menten.  De  Finse  autoriteiten  hebben  moeten  erkennen 
dat hun  poging  op dit gebied  mislukt  is. Het  Braziliaanse 
model  dat zeer  vaak  als voorbeeld  wordt  genomen  werkt 
in een  economische  en politieke  context  die  moeilijk  als 
voorbeeld  voor  Europa  genomen  kan  worden. 
Ten aanzien  van  de  landen  van  de  Gemeenschap  is 
Frankrijk  het  enige  land  waar  in de jaren  vijftig  de 
emissie  van  geïndexeerde  obligaties  door  overheid  en 
bedrijfsleven  een zekere  omvang  heeft  aangenomen.  Opge-
merkt  moet  echter  worden  dat  grondig  uitgevoerde  studies, 
althans  ten aanzien  van  door  de particuliere  sector  uitge-
geven  effecten  tot  de conclusie  hebben  geleid  dat  de 
kopers  van  geïndexeerde  effecten  in het  algemeen  niet 
beter  beschermd  waren  dan  wanneer  zij klassieke  obli-
gaties  hadden  gekocht. 
Sedert  het  stabilisatieplan  van  1958  is de indexering  aan 
indexcijfers  van  de algemene  koopkracht  of aan  index-
cijfers  van  bepaalde  produkten  of  grondstoffen  die 
representatief  zijn  voor  het  prijsniveau  (bij  voorbeeld 
goud)  niet  meer  toegestaan,  maar  een  indexering  aan  de 
prijs  van  de door  de geldnemer  geproduceerde  goederen 
en diensten  nog  wel. 
In andere  landen  — met  name  Duitsland  — is elk verband 
met de geldwaarde  van  goederen  en diensten  of met  de 
indexcijfers  die de ontwikkeling  van  het  algemene  prijs-
niveau  weergeven  onderworpen  aan  een  vergunning  die 
op financieel  gebied  nooit  is verleend. 
In Groot-Brittannië  heeft  tot dusver  geen  volledig  plan 
van indexering  van  spaargelden  bestaan.  De regering  zal 
echter  in juni  en juli  1975  bij wijze  van  experiment  twee 
plannen  indienen  welke  uitsluitend  ten  goede  zullen 
mogen  komen  aan  kleine  spaarders  en die  individuele 
maxima  voor  geïndexeerde  spaarbedragen  bevatten.  Uit-
sluitend  het kapitaal  zal worden  geïndexeerd.  Op de ver-
valdag  zal  een  geringe  premie  worden  uitgekeerd  die 
aldus  de  spaarder  een  positieve,  zij  het  bescheiden, 
beloning  zal geven  van  zijn  kapitaal.  Afgezien  van  deze 
twee  plannen  worden  geen  nieuwe  indexeringsmaatregelen 
overwogen. 
III. Gevolgen  voor  het  intracommunautaire  kapitaalver-
keer  van  de invoering  door  een  of meer  Lid-Staten  van 
maatregelen  ter bescherming  van  de obligatiehouders 
Uitgegaan  wordt  van  de veronderstelling  dat een  of meer 
Lid-Staten  van  de Gemeenschap  maatregelen  nemen  ter 
bescherming  van  houders  van  vastrentende  waarden. 
Zouden  deze  maatregelen  het  kapitaalverkeer  kunnen 
verstoren  in het  nadeel  van  andere  Lid-Staten?  Op  deze 
vraag  kan  moeilijk  een  enkel  antwoord  gegeven  worden. 
1. Onder  de huidige  omstandigheden  moet  in de eerste 
plaats  in aanmerking  worden  genomen  dat op de nationale 
Nr. C 132/18 Publikatieblad  van  de Europese  Gemeenschappen 14. 6. 76 
markten  particulieren  die  beleggen  in  vastrentende 
waarden  in het  algemeen  slechts  weinig  kennis  hebben 
van buitenlandse  kapitaalmarkten  en nauwelijks  geneigd 
zijn elders  hun  middelen  te beleggen.  Om  hierin  ver-
andering  te brengen  moet  het  verschil  in behandeling 
tussen  markten  aanzienlijk  zijn.  De eventuele  belasting-
voordelen  zijn  buiten  de  grenzen  meestal  niet  beter 
bekend  en het  voordeel  ervan  komt  vrijwel  uitsluitend 
toe aan  de eigen  ingezetenen.  Dit  gebrek  aan  kennis 
aangaande  andere  markten  dan  de nationale  markt  wordt 
in sommige  landen  nog  versterkt  door  het  bestaan  van 
voorschriften  die  publiciteit  voor  buitenlandse  emissies 
verbieden. 
Institutionele  beleggers  daarentegen  zijn  veel  beter  uitgerust 
om de mogelijkheid  van  beleggingen  op een  andere  markt 
te beoordelen.  Vele  institutionele  beleggers  zijn  echter 
onderworpen  aan  regels  inzake  de belegging  van  hun 
activa  die  in feite  hun  vrijheid  van  handelen  beperken. 
2. Bovendien  zullen  de beleggers  zolang  binnen  de 
Gemeenschap  geen  hoge  mate  van  economische,  mone-
taire  en financiële  integratie  zal  zijn  bereikt  en in het 
bijzonder  zolang  het  systeem  van  zwevende  valuta's 
gehandhaafd  blijft,  telkens  wanneer  zij fondsen  kopen  die 
in een  ander  land  van  de Gemeenschap  zijn  uitgegeven 
een moeilijk  te beoordelen  wisselkoersrisico  nemen. 
In dit verband  kan  men  ook  van  mening  zijn  dat  de 
maatregelen  die  door  een  land  ter bescherming  van  de 
obligatiehouders,  of de spaarders  in het algemeen,  worden 
genomen  een  groot  deel  van  hun  aantrekkingskracht verliezen  daar  zij  de zwakte  van  de valuta  van  het 
betrokken  land  kunnen  weerspiegelen. 
3. Deze  algemene  overwegingen  verliezen  aan  over-
tuigingskracht  in het bijzondere  geval  van  volkshuishou-
dingen  waartussen,  binnen  de Gemeenschap,  bijzonder 
nauwe  banden  van  economische,  monetaire  of financiële 
aard bestaan.  Het  spreekt  vanzelf  dat  enigerlei  maatregel 
die afzonderlijk  door  een  land  wordt  genomen  ter 
bescherming  of begunstiging  van  obligatiehouders,  of 
spaarders  in het algemeen,  kan  leiden  tot wijzigingen  in 
de richting  of omvang  van  het kapitaalverkeer. 
4. Bovenbedoelde  situatie  zal zich  in de Gemeenschap 
voordoen  naarmate  de voorwaarden  volgens  welke  de 
kapitaalmarkten  werken  nader  tot  elkaar  zullen  komen 
in het  ruimere  verband  van  de totstandbrenging  van  de 
Economische  en Monetaire  Unie. 
IV. Conclusies 
Uit het  bovenstaande  blijkt  duidelijk  de noodzaak  voor 
de Lid-Staten  in het kader  van  de communautaire  instan-
ties de maatregelen  die  zij zouden  kunnen  nemen  ter 
bescherming  van  houders  van  vastrentende  waarden  te 
coördineren.  De te nemen  of uit te breiden  maatregelen 
zouden  gebaseerd  moeten  worden  op de methoden  die 
werden  beschreven  onder  II-l  en II-2  hierboven,  waarbij 
men zich  wel  bewust  moet  zijn  van  de moeilijkheden  die 
zich bij hun  toepassing  kunnen  voordoen.