Resolutie van de Raad

over de invoering van nationale systemen voor toezicht en controle op de aanwezigheid van radioactieve stoffen in de recycling van metaalhoudende materialen in de lidstaten

(2002/C 119/05)

DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE,

Overwegende hetgeen volgt:

(1) Het gebruik van stralingstechnologieën is in de lidstaten onderworpen aan een specifiek regelgevingstelsel dat strenge maatregelen inzake controle op grensoverschrijdend verkeer omvat; ondanks deze controlemaatregelen is bij voor recycling bestemde metaalhoudende materialen de aanwezigheid van ongecontroleerde stralingsbronnen, dan wel met radionucliden van natuurlijke of kunstmatige oorsprong besmette materialen vastgesteld.

(2) De aanwezigheid van radioactieve stoffen in metalen kan ernstige gevolge hebben voor de economische positie van de betrokken ondernemingen, de veiligheid van het milieu en, in bepaalde gevallen, de volksgezondheid, zoals het geval is geweest bij diverse ongevallen.

(3) Teneinde de kans op herhaling van dergelijke ongevallen te reduceren, dienen er bij wijze van aanvulling op de reeds bestaande bepalingen bijkomende specifieke en adequate preventieve maatregelen genomen te worden, aangezien er stralingsbronnen zijn die reeds werden gebruikt voordat de huidige controlesystemen bestonden, of omdat altijd de kans bestaat dat een bron aan de ingestelde controsystemen onttrokken wordt, of zelfs omdat dergelijke systemen niet noodzakelijk toepasbaar zijn.

(4) De preventie van stralingsrisico bij de recycling van metaalhoudende materialen kan niet los worden gezien van het grote economische en maatschappelijke belang van de metaalindustrie in de meeste landen, met name in de lidstaten.

(5) De oorzaken van de aanwezigheid van radioactieve stoffen in metalen moeten buiten de metaalindustrie worden gezocht.

(6) Bij het minimaliseren van stralingsrisico in de metaalindustrie dient rekening gehouden te worden met de op dit gebied geldende veiligheidsnormen, waarop over het algemeen geen enkele regelgeving betreffende straling van toepassing is. Een van de basiseisen van de maatregelen die getroffen worden moet daarom de bescherming zijn door de metaalindustrie zelf tegen dit soort risico, teneinde zoveel mogelijk te voorkomen dat in de metaalindustrie partijen radioactieve stoffe binnendringen die zowel schade zouden kunnen toebrengen aan de producten als aan de markt daarvoor. Daarom moet deze maatregel zo spoedig mogelijk in de gehele handelscyclus van deze bedrijfstak worden uitgevoerd ten aanzien van grondstoffen die nodig zijn in metaalbe- of -verwerkende bedrijven. Een en ander kan worden aangevuld met adequate controles en toezicht op de eindproducten.

(7) De voorkoming van starlingsrisico bij de recycling van metalen geschiedt op het raakvlak tussen twee industriesectoren die van oudsher geen nauwe banden met elkaar onderhouden; en dus is het aangewezen dat bij de uitvoering van de maatregelen rekening wordt gehouden met de capaciteit, de behoeften en de belangen van beide sectoren; in dit verband moet de uitwerking van preventieve maatregelen voortvloeien uit samenwerking tussen de verschillende instanties die bij de beide bedrijfstakken betrokken zijn, waaronder de autoriteiten die verantwoordelijk zijn voor de besluitvorming, de regelgevende instanties, de metaalsector en de sectoren nuttige toepassing en beheer van radioactief afval.

(8) De markt voor recycling bestemde metaalhoudende producten draagt een uitgesproken internationaal karakter, en bij elke maatregel moet daarmee rekening gehouden worden; in het bijzonder dienen de maatregelen voor het minimaliseren van stralingsrisico homogeen te worden uitgevoerd in de verschillende landen, met name in de lidstaten van de Europese Unie, waartussen geen grensbeperkingen bestaan en waar de normen voor stralingsbescherming op gemeenschappelijke grondslagen stoelen.

(9) Deze maatregelen kunnen echt zeer positieve bijdrage leveren tot het wegnemen van de bezorgheid van de burgers wegens de ongevallen die zich de afgelopen jaren in staalfabrieken en afvalverwerkingscentra hebben voorgedaan.

(10) Internationaal gezien is er sprake van toenemende bezorgdheid over de illegale handel in radioactieve stoffen, en hoewel de voorkoming van stralingsrisico bij de recycling van metalen niet rechtstreeks verband houdt met dergelijke activiteiten, zou de toepassing van dit soort systemen verder bijdragen aan het verlichten van de gevolgen van dergelijke illegale activiteiten.

(11) Naar aanleiding van de stralingsongevallen in de sector recycling van metaalhoudende materialen hebben verscheidene internationale organisaties, waaronder de Internationale Organisatie voor Atoomenergie (IAEA), de Werelddouaneorganisatie (WCO), de Internationale Criminele Politie Organisatie (ICPO-Interpol) en de Economische Commissie voor Europa van de Verenigde Naties (ECE), de jongste jaren in samenwerking met het Internationaal bureau van oude materialen en afvalstoffen (BIR) initiatieven genomen om stralingsrisico in deze industrietak te minimaliseren.

(12) De bestaande Gemeenschapswetgeving bevat basisnormen voor de bescherming van de gezondheid der bevolking en der werkers tegen de aan ioniserende straling verbonden gevaren; tot die basisnormen behoren bepalingen over de door de nationale bevoegde autoriteiten te bepalen vrijgaveniveaus.

(13) De Commissie heeft tevens verscheidene initiatieven ontplooid met het oog op het minimaliseren van de gevaren die verbonden zijn aan de aanwezigheid van radioactieve materialen in voor recycling bestemde metaalhoudende materialen, zoals de toezegging om een voorstel in te dienen voor een richtlijn van de Raad ter verbetering van de controle op ingekapselde radioactieve bronnen met hoge activiteit in de lidstaten van de Europese Unie, de bekendmaking van richtsnoeren over het praktische gebruik van de begrippen vrijgave en vrijstelling, de instelling van een groep van deskundigen uit de lidstaten op het gebied van radioactieve besmetting van metaalafval.

(14) De conclusies van de Raad van juni 1999 met betrekking tot het toezicht op de recycling van metaal en de conclusies van de studiebijeenkomst over de preventie van stralingsrisico bij de recycling van metaal in januari 2002 te Sevilla, waaraan werd deelgenomen door vertegenwoordigers van de stralingsbeschermings- en de metaalsector.

(15) Naar aanleiding van hun eigen bezorgdheid op dit punt hebben diverse lidstaten de bezorgdheid hierover van brancheverenigingen en vakbonden in de metaalsector aan de Europese Commissie overgebracht, opdat deze bepaalde maatregelen op Gemeenschapsniveau treft.

(16) In sommige landen zijn er bijkomende maatregelen genomen, met de invoering van systemen voor stralingsbewaking in staalfabrieken en afvalopslagruimten; er zijn andere aanvullende maatregelen getroffen ter voorkoming van dit soort incidenten en met het oog op het beheer van de radioactieve stoffen die in de voor recycling bestemde metaalhoudende producten zijn aangetroffen.

(17) In bepaalde gevallen zijn deze nationale acties uitgemond in een specifiek geïntegreerd plan met wettelijke, bestuursrechtelijke, financiële en operationele maatregelen, alsmede maatregelen op het gebied van materiaalbeheer, opleiding en voorlichting, aangezien de toepassing van dergelijke geïntegreerde systemen doeltreffend is gebleken voor de detectie van en de controle op ongecontroleerde stralingsbronnen.

(18) Sommige van deze nationale systemen stoelen op diverse maatregelen, waaronder vrijwillige acties van het bedrijfsleven; gebleken is dat zulke acties, die op hun beurt stoelen op de verantwoordelijkheid van een industrietak die over vaste praktijken beschikt, eenvoudig toepasbaar zijn en concrete resultaten opleveren.

(19) De beide betrokken sectoren, de metaalindustrie en de sector nucleaire of stralingsbescherming, hebben herhaaldelijk hun wens te kennen gegeven dat nationale systemen tot stand worden gebracht.

(20) Gezien het transnationale karakter van de markt voor metaalhoudende materialen is het raadzaam dergelijke nationale activiteiten in een algemenere context te ontplooien, omwille van samenhang van de door de verschillende landen genomen maatregelen en besluiten; dit geldt met name voor de Europese Gemeenschap, waar geen binnengrenzen bestaan en goederen vrij, zonder grenscontroles, kunnen circuleren,

1. VERZOEKT DE LIDSTATEN de vereiste maatregelen te bestuderen voor het minimaliseren van de stralingsrisico's in verband met de aanwezigheid van radioactieve stoffen in voor recycling bestemde metaalhoudende materialen, teneinde zo nodig hun regelgeving tot uitvoering van de Euratomwetgeving, met name de richtlijn basisnormen(1), aan te vullen.

2. VERZOEKT daartoe DE COMMISSIE om in samenwerking met de lidstaten de op dit gebied bestaande maatregelen bijeen te voegen.

3. GAAT ERVAN UIT dat de werkbaarheid en de doeltreffendheid van deze maatregelen ter voorkoming van stralingsrisico gebaseerd zijn op een aantal elementen, waaronder vrijwillige maatregelen, zoals vrijwillige overeenkomsten, technische of wettelijke maatregelen of een combinatie van beide, toekenning van middelen, opleiding van de betrokken instanties, ontwikkeling van passende procedures en informatiekanalen, met inbegrip van voorlichting van het publiek, gereedheid om tot actie over te gaan bij acuut gevaar, en analyse van de opgedane ervaringen ter verbetering van de maatregelen.

4. SPOORT DE LIDSTATEN AAN om de maatregelen aan te nemen die vereist zijn om op nationaal niveau systemen in te voeren die het stralingsrisico bij metaalrecycling zo klein mogelijk maken, en die de aanwezigheid van radioactieve stoffen zoveel mogelijk voorkomen.

5. VERZOEKT DE COMMISSIE homogeniteit van de verschillende nationale systemen te bevorderen en te vergemakkelijken, de informatie-uitwisseling tussen de voor de nationale systemen verantwoordelijke instanties te vergemakkelijken, de in het kader van de verschillende nationale plannen verstrekte informatie systematisch op te slaan in samenwerking met de lidstaten, zodat deze als referentie voor actualisering en verbetering kan dienen, en mogelijke verbeteringen te bepalen om aspecten van grensoverschrijdende controle op één lijn te brengen.

6. SPOORT ELKE LIDSTAAT AAN maatregelen te nemen om de - qua stralingsbescherming significante - aanwezigheid van radioactieve stoffen in importen van metaalhoudende materialen tot een minimum en in de mate van het mogelijke te beperken, radioactieve stoffen die mogelijk in ingevoerde partijen worden aangetroffen, onder passende controle te plaatsen en de veilige terugzending te vergemakkelijken van radioactieve stoffen die mogelijk in een ander land worden aangetroffen in partijen die van zijn grondgebied afkomstig zijn, in het bijzonder in het goederenverkeer binnen de Gemeenschap.

7. VERZOEKT DE COMMISSIE voort te gaan met haar studies over hoe de aanwezigheid van radioactieve stoffen in importen van metaalhoudende materialen gereduceerd kan worden en hoe de veilige terugzending van deze gedetecteerde stoffen vergemakkelijkt kan worden.

8. MERKT OP dat de technische, juridische en administratieve middelen waarover het land van herkomst beschikt om de radioactieve materialen veilig te beheren, geëvalueerd moeten worden vooraleer de radioactieve stoffen ernaar worden teruggezonden.

9. SPOORT DE LIDSTATEN AAN te zorgen voor de invoering en de toepassing van regelingen om het beheer van de besmette materialen, die radioactieve bronnen vormen, die in de recyclingskringloop worden ontdekt, te vergemakkelijken, met duidelijk toegewezen verantwoordelijkheden, een en ander om de opsporing en de passende verwerking van die radioactieve materialen te stimuleren.

10. BENADRUKT het belang van het nemen van de juiste maatregelen om ervoor te zorgen dat stralingsweesbronnen onder passend toezicht worden geplaatst.

11. SPOORT DE LIDSTATEN AAN om, geassisteerd door de Commissie, met elkaar samen te werken bij de uitwisseling van ervaringen, informatie en technologie voor de ontwikkeling van de nationale systemen ter voorkoming van stralingsrisico bij de recycling van metaalhoudende producten, inzonderheid het risico dat radioactieve materialen vermengd worden met voor recycling bestemd metaalafval. Geeft in dit opzicht in overweging dat elke lidstaat en de Commissie een organisatie aanwijzen die verantwoordelijk zal zijn voor de coördinatie van het preventiesysteem.

12. RAADT DE LIDSTATEN EN DE COMMISSIE AAN, de uit de toepassing van deze preventiesystemen voortkomende informatie aan te wenden om samen te werken met de internationaal ingestelde systemen ter voorkoming van de illegale handel in radioactieve stoffen.

(1) Richtlijn 96/29/Euratom van de Raad van 13 mei 1996 tot vaststelling van de basisnormen voor de bescherming van de gezondheid der bevolking en der werkers tegen de aan ioniserende straling verbonden gevaren (PB L 159 van 29.6.1996, blz. 1).