Advies van de Raad

van 21 januari 2003

over het geactualiseerde stabiliteitsprogramma van Griekenland voor de periode 2002-2006

(2003/C 26/03)

DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE,

Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap,

Gelet op Verordening (EG) nr. 1466/97 van de Raad van 7 juli 1997 over versterking van het toezicht op begrotingssituaties en het toezicht op en de coördinatie van het economisch beleid(1), met name op artikel 5, lid 3,

Gezien de aanbeveling van de Commissie,

Na raadpleging van het Economisch en Financieel Comité,

BRENGT HET VOLGENDE ADVIES UIT:

Op 21 januari 2003 heeft de Raad het geactualiseerde stabiliteitsprogramma van 2002 van Griekenland voor de periode 2002-2006 besproken. Het programma voldoet aan de vereisten van de gedragscode voor de inhoud en het formaat van de programma's, die op 10 juli 2001 is goedgekeurd door de Raad (Ecofin). Het programma is gedeeltelijk in overeenstemming met de aanbevelingen in de GREB.

In 2002 vertraagde de reële groei van het BBP enigszins als gevolg van de verslechtering van de externe omgeving, maar bleef niettemin hoog op 3,8 %, zoals was geraamd in het stabiliteitsprogramma van 2001. De inflatoire druk is in de laatste maanden iets afgenomen, maar duurt onder invloed van de secundaire gevolgen van de stijging van de aardolieprijzen en van andere tijdelijke factoren, zoals slechte weersomstandigheden, nog steeds voort, waarbij het inflatiepercentage hoog blijft: het HICP was in november 2002 op jaarbasis met 3,9 % gestegen.

In het geactualiseerde stabiliteitsprogramma 2002 wordt voor de periode 2003-2006 een jaarlijkse reële groei van het BBP van gemiddeld ongeveer 3,8 % verwacht en voor de periode tot 2004 een iets lager groeicijfer dan in het geactualiseerde stabiliteitsprogramma 2001. Volgens de Raad is de verwachte reële groei van het BBP haalbaar, in het bijzonder tot 2004, aangezien de economische activiteit zal worden ondersteund door hoge particuliere en openbare investeringen ter voorbereiding van de Olympische Spelen en door de instroom van financiële middelen van het derde communautair bestek. Wil men evenwel tot duurzame groei komen, dan is het van essentieel belang dat een strak begrotingsbeleid wordt aangehouden en loonsverhogingen gebaseerd zijn op veranderingen in de arbeidsproductiviteit.

De Raad merkt op dat de algemene overheidsrekeningen in 2000 en 2001 zijn verslechterd in vergelijking met de prognoses in het geactualiseerde stabiliteitsprogramma 2001, grotendeels als gevolg van de herzieningen van de rekeningen met het oog op de naleving van de ESR-regels. Daardoor is het uitgangspunt van de begrotingsprognoses aanzienlijk verouderd in vergelijking met het geactualiseerde stabiliteitsprogramma 2001: in het geactualiseerde stabiliteitsprogramma 2002 wordt een begrotingstekort van 1,1 % van het BBP verwacht in plaats van het in het geactualiseerde stabiliteitsprogramma van 2001 geraamde overschot van 0,8 % van het BBP. Evenzo wordt in het huidige geactualiseerde stabiliteitsprogramma de schuldquote in 2002 geraamd op 105,3 % van het BBP, tegen 97,3 % in het vorige geactualiseerde stabiliteitsprogramma.

De Raad is van mening dat de in de herziene gegevens geschetste begrotingsontwikkelingen, en meer in het bijzonder het trage tempo van de vermindering van de schuldquote in een periode waarin de Griekse economie snel groeide, zeer zorgwekkend is.

De Raad merkt op dat volgens het geactualiseerde stabiliteitsprogramma 2002 het begrotingstekort van 1,1 % van het BBP in 2002 naar verwachting zal omslaan in een overschot van 0,6 % van het BBP in 2006; tegelijkertijd wordt verwacht dat de schuldquote van 107 % van het BBP in 2001 zal dalen tot 87,9 % in 2006; in het bijzonder zal de schuldquote tijdens de periode 2001-2004 van een hoger aanvankelijk niveau naar verwachting met 10,9 procentpunten van het BBP dalen in plaats van met 9,6 procentpunten zoals werd verwacht in het geactualiseerde stabiliteitsprogramma 2001.

De Raad merkt op dat de verbetering van het begrotingssaldo in de periode van 2002 tot 2006 zowel berust op een vermindering van de rentebetalingen als op bezuinigingen op de lopende primaire uitgaven. De Raad is evenwel van mening dat, gelet op recente ervaringen, snelle en voortdurende verminderingen van lopende primaire uitgaven moeilijk te verwezenlijken zijn. Tot dusverre bevat het programma geen duidelijke bindende norm voor de lopende primaire uitgaven. De Raad neemt nota van het initiatief van de Griekse regering om een code voor begrotingsstabiliteit in te voeren, als reactie op de aanbeveling van de Raadsadviezen over het stabiliteitsprogramma 2000(2) en het geactualiseerde stabiliteitsprogramma 2001(3). De Raad spoort de Griekse autoriteiten ertoe aan samen met deze nieuwe wet passende mechanismen in te voeren om een controle op de uitgaven te verzekeren. De vaststelling van bindende normen voor sommige categorieën openbare uitgaven, zoals de loonwet voor de overheidssector, zullen bijdragen tot een daadwerkelijke toepassing van deze code.

De Raad acht aanvullende budgettaire aanpassingen nodig. Aangezien de in het geactualiseerde stabiliteitsprogramma 2002 voorgenomen begrotingsaanpassing in latere fases zal plaatsvinden, rust er een zware last op de laatste jaren van het programma. In 2006 zal er misschien nog een gering voor de conjunctuur aangepast overheidstekort zijn. De Raad is evenwel van mening dat het niveau en de recente ontwikkelingen van de schuldquote een sterkere en robuustere aanpassing van de begroting op middellange termijn vereisen van ten minste 0,5 % van het BBP per jaar, op basis van de achterliggende ontwikkelingen. Dit is eveneens vereist gelet op het vooruitzicht van stijgende begrotingskosten als gevolg van de vergrijzing. De Raad dringt er bij de Griekse regering op aan het huidige gunstige macro-economische klimaat te baat te nemen om een vastberaden inspanning te leveren met het oog op de tenuitvoerlegging van een duurzame begrotingsaanpassing die leidt tot een verbetering van de onderliggende begrotingssituatie en tot een bevredigend tempo van schuldreductie.

De Raad merkt op dat versterking van de structurele hervormingen een belangrijke economische beleidsdoelstelling van het geactualiseerde programma is; hij is van mening dat, hoewel in de laatste jaren op dit terrein vooruitgang is geboekt, de structurele hervormingen op de product-, diensten- en arbeidsmarkten moeten worden voortgezet om de efficiëntie van deze markten en het concurrentievermogen van de economie te verzekeren; de Raad moedigt de regering aan de noodzakelijke hervormingen snel ten uitvoer te leggen en juicht het regeringsvoornemen toe om de budgettering en het beheer van de uitgaven in de overheidssector te hervormen.

De Raad is ingenomen met de in het geactualiseerde programma verstrekte informatie over de houdbaarheid van de overheidsfinanciën op lange termijn. Volgens de Raad is er bij het huidige beleid een groot risico van begrotingsonevenwichtigheden als gevolg van de vergrijzing. In dit verband wijst de Raad op de informatie die in het programma is verstrekt over de "tweede fase" van de hervorming van de sociale zekerheid in 2002 zoals werd aanbevolen in zijn advies over het geactualiseerde stabiliteitsprogramma 2001(4). Wil het terugdringen van de schuld een tastbare bijdrage leveren aan het opvangen van de kosten van de vergrijzing voor de begroting, dan is het bereiken van een sluitende begroting in 2006 van essentieel belang; dit moet deel uitmaken van een ambitieuze drieledige strategie om de langertermijngevolgen van de vergrijzing voor de begroting te ondervangen, waarbij misschien overschotten moeten worden aangelegd. Met gezonde overheidsfinanciën op lange termijn zal een aanzienlijke reductie van de schuldquota kunnen worden bewerkstelligd voordat de impact van de vergrijzing op de begroting zich doet gevoelen. De Raad is van oordeel dat verdere hervormingen van het pensioenstelsel zijn vereist om een onhoudbare stijging van de overheidsuitgaven te vermijden. Voorts spoort de Raad de Griekse autoriteiten aan om aanvullende door de particuliere sector gefinancierde pensioenregelingen te bevorderen en maatregelen te nemen om de participatiegraad te verhogen en de ontwikkeling van leeftijdsgebonden uitgaven te beheersen.

(1) PB L 209 van 2.8.1997.

(2) PB C 77 van 9.3.2001.

(3) PB C 51 van 26.2.2002.

(4) PB C 51 van 26.2.2002.