Advies van de Raad

van 12 februari 2002

over het geactualiseerde stabiliteitsprogramma van Spanje voor de periode 2001-2005

(2002/C 51/08)

DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE,

Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap,

Gelet op Verordening (EG) nr. 1466/97 van de Raad van 7 juli 1997 over versterking van het toezicht op begrotingssituaties en het toezicht op en de coördinatie van het economisch beleid(1), en met name op artikel 5, lid 3,

Gezien de aanbeveling van de Commissie,

Na raadpleging van het Economisch en Financieel Comité,

BRENGT HET VOLGENDE ADVIES UIT:

Op 12 februari 2002 heeft de Raad het geactualiseerde stabiliteitsprogramma van Spanje voor de periode 2001-2005 besproken. De in het programma verstrekte informatie is grotendeels in overeenstemming met de herziene "Gedragscode voor de inhoud en de vorm van de stabiliteits- en convergentieprogramma's"(2). Een meer volledige informatie over de langetermijnprognoses zou echter wenselijk zijn geweest. De toekomstige bijwerkingen moeten vollediger zijn.

De Raad stelt met tevredenheid vast dat de implementatie van het vorige programma grotendeels volgens plan verloopt, ondanks de zwakkere groei. Na een tekort van 0,3 % van het BBP in 2000 is het nagestreefde begrotingsevenwicht in 2001 volgens de ramingen bereikt en is het streefcijfer voor de schuldquote ruimschoots gehaald. De verwezenlijking van de begrotingsdoelstellingen voor 2001 werd in de hand gewerkt door een krachtiger dan geplande beheersing van de uitgaven en door een hoger dan verwacht nominaal BBP. Rekening houdend met de verslechtering van het internationale klimaat is er in het centrale scenario van het geactualiseerde programma van uitgegaan dat de groei van het BBP in 2002 zal vertragen tot 2,4 %, maar daarna weer zal oplopen tot 3 % vanaf 2003, hetgeen dicht bij zijn potentiële peil is. Ofschoon enigszins optimistisch voor de korte termijn, zijn de vooruitzichten voor de middellange termijn plausibel, gezien de recente resultaten en het lopende inhaalproces. De inflatieprognose lijkt eveneens haalbaar en wordt geholpen door de recente loonmatigingsovereenkomst tussen de sociale partners, hoewel het raadzaam zou zijn een einde te maken aan de indexering in de loononderhandelingen, zoals aanbevolen in het advies van de Raad van vorig jaar.

De begrotingsconsolidatie voor de periode 2002-2005 is gebaseerd op beperking van de primaire lopende uitgaven en verlaging van de rentelasten, terwijl de overheidsinvesteringen zullen worden uitgebreid en de belastingdruk iets zal worden verlicht. Ondanks de huidige economische vertraging wordt in het geactualiseerde programma gerekend op een evenwichtige begroting in 2002 (en 2003) en een gering overschot in 2004 en 2005 van respectievelijk 0,1 % en 0,2 % van het BBP. De schuldquote zal verder worden teruggedrongen tot 50 % van het BBP in 2005.

De budgettaire prognoses voor de middellange termijn zijn alles samen genomen aan de voorzichtige kant wat betreft de stijging van de ontvangsten en de verlaging van de rentelasten, hetgeen enige armslag geeft mochten zich minder gunstige ontwikkelingen voordoen. De voornemens om de vereiste beheersing van de primaire lopende uitgaven te verwezenlijken worden echter niet nauwkeurig beschreven.

De in het programma gegeven streefcijfers, met inbegrip van de evaluatie ervan in voor de conjunctuur gecorrigeerde termen, voldoen over de hele periode aan de doelstelling van het stabiliteits- en groeipact van een begroting nagenoeg in evenwicht of met batig saldo. De Raad is derhalve van oordeel dat het geactualiseerde stabiliteitsprogramma in overeenstemming is met de bepalingen van het stabiliteits- en groeipact en dat de streefcijfers met een steeds grotere marge voldoen aan de doelstelling. De strekking van het begrotingsbeleid, gedefinieerd als de verandering van de voor de conjunctuur gecorrigeerde saldi, is licht restrictief, hetgeen in overeenstemming is met de aanbevelingen uit de globale richtsnoeren voor het economisch beleid 2001.

De Raad is ingenomen met de belangrijke ontwikkelingen in het institutionele kader van Spanje, met name de onlangs goedgekeurde algemene wet inzake begrotingsstabiliteit en de begrotingshervormingen 2002, waardoor belangrijke belastings- en bestedingsbevoegdheden aan de regionale overheden zijn overgedragen. Hoewel de Raad geen bijzondere vorm voor de noodzakelijke interne coördinatie tussen centrale en lagere overheden aanbeveelt, is de betrokkenheid van alle subsectoren van de overheid bij de handhaving van de begrotingsdiscipline toe te juichen, en het is belangrijk dat de bestaande coördinatie ook efficiënt werkt onder de nieuwe regelingen.

De in 2001 uitgevoerde structurele hervormingen zijn voor het grootste deel afkomstig van het pakket dat in juni 2000 werd goedgekeurd om de markten verder te dereguleren en de mededingingsautoriteit te versterken.

De Raad stelt vast dat het geactualiseerde programma niet meer bijzonderheden bevat over de maatregelen die moeten worden genomen om de houdbaarheid van de openbare financiën op lange termijn te verbeteren. Dit geeft vooral reden tot bezorgdheid, gezien het kwetsbare demografische profiel van Spanje en de nadelige budgettaire gevolgen van de vergrijzing van de bevolking. Het risico van ernstige onevenwichtigheden op lange termijn kan niet worden uitgesloten, tenzij passende maatregelen worden toegepast. De budgettaire gevolgen van de vergrijzing komen niet voldoende tot uiting in de prognoses van de pensioenuitgaven en de bijdragen voor de sociale zekerheid in de bijwerking, die slechts tot 2015 gaan. Aangekondigd is dat het pensioenstelsel zal worden hervormd, maar een tijdschema wordt niet gegeven. De Raad is van oordeel dat de pensioenstelselmaatregelen van april 2001 niet die positieve hervormingen vertegenwoordigen die hij in zijn advies over het vorige geactualiseerde programma had aanbevolen. De voornaamste maatregel die onlangs is genomen om de vergrijzing op te vangen, is het socialezekerheidsfonds dat in 2000 werd opgericht en waarvan de activa tegen 2004 minstens 1 % van het BBP moeten bedragen.

De Raad is ten slotte ingenomen met de belangrijke rol die andere structurele beleidsmaatregelen, met name op de goederen- en dienstenmarkt, zullen spelen om een niet-inflatoire en op werkgelegenheid gerichte groei te verzekeren. Deze maatregelen stroken met de globale richtsnoeren voor het economisch beleid. De maatregelen die tot dusverre zijn uitgevoerd moeten nauwgezet worden gevolgd en indien nodig versterkt.

(1) PB L 209 van 2.8.1997.

(2) Herzien advies van het Economisch en Financieel Comité over de inhoud en de vorm van de stabiliteits- en convergentieprogramma's, door de Raad Ecofin goedgekeurd op 10 juli 2001.