Advies van de Raad

van 12 februari 2001

over het geactualiseerde stabiliteitsprogramma van Italië voor de periode 2000-2004

(2001/C 77/03)

DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE,

Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap,

Gelet op Verordening (EG) nr. 1466/97 van 7 juli 1997 over versterking van het toezicht op begrotingssituaties en het toezicht op en de coördinatie van het economisch beleid(1), met name op artikel 5, lid 3,

Gelet op de aanbeveling van de Commissie,

Na raadpleging van het Economisch en Financieel Comité,

HEEFT HET VOLGENDE ADVIES UITGEBRACHT:

Op 12 februari 2001 heeft de Raad het geactualiseerde stabiliteitsprogramma van Italië voor de periode 2000-2004 besproken. De Raad is verheugd over de bijstelling van de streefcijfers voor het begrotingssaldo van de totale overheid in 2000 en daarna, zoals wordt aanbevolen in de globale richtsnoeren voor het economisch beleid. De Raad juicht toe dat de verlaging van de schuldquote tot minder dan 100 % van het BBP in 2003 wordt bevestigd ondanks het hogere streefpercentage in 2000 in vergelijking met de eerste actualisering van het stabiliteitsprogramma. Niettemin is de Raad, gelet op de nog hoge schuldquote en de uitdagingen in de toekomst voor de houdbaarheid van de overheidsfinanciën op de lange termijn ten gevolge van de vergrijzing, van oordeel dat de bijgestelde begrotingsdoelstellingen van Italië ambitieuzer hadden kunnen zijn.

De Raad neemt kennis van het voornemen van Italië om de in het oorspronkelijke programma uiteengezette begrotingsstrategie voort te zetten, waarin ernaar wordt gestreefd het primaire overschot op een hoog niveau te houden en de lopende uitgaven als percentage van het BBP te verlagen, gekoppeld aan enige verlichting van de belastingdruk. Verondersteld wordt dat hoger dan verwachte belastingontvangsten de verlaging van de belastingen en van de sociale bijdragen die in het programma wordt aangegeven, mogelijk hebben gemaakt. Het primaire overschot zal naar verwachting toenemen als percentage van het BBP, met een gemiddelde van 5,5 % van het BBP in deze periode. De onderliggende begrotingssituatie gedurende de periode die door het programma wordt bestreken zorgt voor een veiligheidsmarge tegen overschrijding van de drempelwaarde voor het tekort van 3 % van het BBP bij normale conjuncturele fluctuaties, hetgeen betekent dat Italië tot 2004 aan de vereisten van het Stabiliteits- en groeipact zal blijven voldoen.

De Raad merkt op dat het gevaar bestaat dat het begrotingskader zoals dat in het geactualiseerde stabiliteitsprogramma wordt aangegeven, niet zoals gepland wordt gerealiseerd. De macro-economische prognoses, waarin wordt uitgegaan van een aanmerkelijke versnelling van de groei van het BBP van een jaarpercentage van 1,4 % in 1999 tot meer dan 3 % in 2002-2004, zijn wellicht optimistisch, mede gezien de recente ontwikkelingen in de internationale economische situatie; anderzijds is de prognose voor de rentevoeten tamelijk bescheiden in het licht van de recente ontwikkelingen op de financiële markten.

De beschikbare gegevens maken op dit ogenblik een definitieve beoordeling van de uitvoering van de begroting in 2000 niet mogelijk. Indien het tekort van de totale overheid echter hoger zou uitvallen dan het nieuwe streefpercentage van 1,3 % van het BBP, zou Italië niet geheel voldoen aan het advies van de Raad van vorig jaar en aan de aanbevelingen in de GREB's van juni 2000. Ten aanzien van 2001 en de jaren daarna is er bezorgdheid dat de stijging van de geplande ontvangsten, die de belastingverlaging en de verlaging van de sociale bijdragen mogelijk hebben gemaakt, niet geheel structureel blijkt te zijn en dat de maatregelen tot verlaging van de uitgaven die bij de Financieringswet 2001 zijn ingevoerd, mogelijk niet geheel doeltreffend zijn.

In het licht van de bovenstaande overwegingen dringt de Raad er bij Italië op aan dat dit land zich er plechtig toe verbindt de doelstellingen van het programma in acht te nemen. De primaire overschotten moeten op het in het programma geraamde hoge niveau blijven. Iedere afwijking van de beoogde resultaten met betrekking tot het tekort en het primaire overschot moet onverwijld worden bestreden door corrigerende maatregelen. Hiertoe is een stringente controle op de lopende primaire uitgaven onontbeerlijk. De Raad moedigt Italië aan naast de vermindering van de lopende primaire uitgaven in percent van het BBP te zorgen voor een efficiëntere en meer algemene rationalisering van de overheidsuitgaven, met als doel de aanbodzijde van de economie te versterken.

Daarnaast moet Italië, ook al voldoet het aan de vereisten van het Stabiliteits- en groeipact, iedere gelegenheid te baat nemen om de toekomstige begrotingsdoelstellingen te verbeteren en het consolideringsproces te versnellen om de schuldquote sneller terug te dringen. De Raad beveelt aan dat in de toekomst besluiten tot verlaging van de belastingen en van de sociale bijdragen door uitgavenbesnoeiingen worden gecompenseerd.

In de lijn van zowel zijn advies over het oorspronkelijke stabiliteitsprogramma(2) als zijn advies over het eerste geactualiseerde stabiliteitsprogramma(3), constateert de Raad dat Italië geen verdere maatregelen heeft genomen om in te spelen op de structurele uitdagingen die op de middellange termijn voor de openbare financiën zullen voortvloeien uit pensioen- en andere vergrijzingsgerelateerde begrotingsuitgaven. De herziening van de parameters van het pensioenstelsel, die voor later dit jaar is gepland, mag niet worden uitgesteld. De Raad beveelt Italië aan deze problematiek vastberaden aan te pakken. Hoewel in de Financieringswet 2001 wel hier en daar maatregelen inzake pensioenen zijn vervat, bepleit de Raad een omvattender aanpak. De herziening van het pensioenstelsel moet plaatsvinden in het kader van de herziening in ruimere zin van het stelsel van sociale voorzieningen in Italië.

(1) PB L 209 van 2.8.1997, blz. 1.

(2) PB C 68 van 11.3.1999, blz. 1.

(3) PB C 98 van 6.4.2000, blz. 2.