AANBEVELING VAN DE RAAD van 24 september 1998 betreffende de ontwikkeling van de concurrentiepositie van de Europese industrie van audiovisuele en informatiediensten door de bevordering van nationale kaders teneinde een vergelijkbaar en doeltreffend niveau van bescherming van minderjarigen en de menselijke waardigheid te bereiken (98/560/EG)

DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE,

Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap, inzonderheid op artikel 130,

Gezien het voorstel van de Commissie,

Gezien het advies van het Europees Parlement (1),

Gezien het advies van het Economisch en Sociaal Comité (2),

(1) Overwegende dat de Commissie op 16 oktober 1996 het Groenboek over de "bescherming van minderjarigen en de menselijke waardigheid in de context van de audiovisuele en informatiediensten" heeft goedgekeurd en dat de Raad dit tijdens zijn 2022e zitting op 16 december 1996 gunstig heeft onthaald;

(2) Overwegende dat zowel het Europees Parlement (3) als het Economisch en Sociaal Comité (4) en het Comité van de Regio's (5) adviezen over het Groenboek hebben aangenomen;

(3) Overwegende dat de Commissie de conclusies van het raadplegingsproces aan de Raad heeft voorgelegd tijdens diens zitting van 30 juni 1997 en dat deze door de Raad unaniem gunstig werden onthaald;

(4) Overwegende dat de Commissie op 16 oktober 1996 de mededeling betreffende illegale en schadelijke inhoud op het Internet heeft goedgekeurd; dat de Raad en de vertegenwoordigers van de regeringen van de lidstaten, in het kader van de Raad bijeen, op 17 februari 1997 een resolutie hebben goedgekeurd betreffende illegale en schadelijke inhoud op Internet (6); dat het Europees Parlement op 24 april 1997 een advies heeft uitgebracht over de mededeling van de Commissie betreffende illegale en schadelijke inhoud op het Internet; dat de werkzaamheden die in dat verband worden verricht als een aanvulling op deze aanbeveling moeten worden gezien, daar zij betrekking hebben op alle vormen van illegale en schadelijke inhoud specifiek op het Internet;

(5) Overwegende dat de onderhavige aanbeveling in het bijzonder de specifieke vraagstukken betreft op het gebied van de bescherming van minderjarigen en van de menselijke waardigheid in voor het publiek beschikbaar gestelde audiovisuele en informatiediensten, ongeacht de wijze van verspreiding (zoals omroeporganisaties, particuliere on-linediensten of diensten op het Internet);

(6) Overwegende dat het, om het concurrentievermogen van de industrie van audiovisuele en informatiediensten en haar aanpassing aan de technologische ontwikkelingen en structurele veranderingen te stimuleren, van essentieel belang is de gebruikers voor te lichten, bewust te maken en op te voeden; dat een en ander tevens een voorwaarde vormt voor de volledige deelneming van de Europese burger aan de informatiemaatschappij; dat derhalve naast maatregelen ter bescherming van minderjarigen en ter bestrijding van illegale inhoud die de menselijke waardigheid aantast, een legaal en verantwoord gebruik van de informatie- en communicatiediensten dient te worden aangemoedigd, onder meer via maatregelen die de uitoefening van ouderlijk toezicht in de hand werken;

(7) Overwegende dat in Richtlijn 97/36/EG van het Europees Parlement en de Raad van 30 juni 1997 tot wijziging van Richtlijn 89/552/EEG van de Raad betreffende de coördinatie van bepaalde wettelijke en bestuursrechtelijke bepalingen in de lidstaten inzake de uitoefening van televisieomroepactiviteiten (7), inzonderheid in de artikelen 22, 22 bis en 22 ter, is voorzien in een geheel van maatregelen ter bescherming van minderjarigen en van de menselijke waardigheid met betrekking tot televisie-uitzendingen, teneinde het vrije verkeer daarvan te waarborgen;

(8) Overwegende dat de ontwikkeling van de audiovisuele en informatiediensten van essentieel belang is voor Europa, gezien de uitgebreide mogelijkheden die erdoor worden geboden op het gebied van onderwijs, de toegang tot informatie en cultuur, de economische ontwikkeling en de werkgelegenheid;

(9) Overwegende dat de Gemeenschap voor de optimale benutting van dit potentieel moet kunnen beschikken over een succesvolle en innoverende industrie; dat het in de eerste plaats het bedrijfsleven is dat zijn concurrentievermogen moet verzekeren en verbeteren, waar nodig bijgestaan door de overheid;

(10) Overwegende dat het scheppen van een klimaat van vertrouwen dat nodig is voor de optimale benutting van het potentieel van de industrie van audiovisuele en informatiediensten door het wegnemen van belemmeringen voor de ontwikkeling en het concurrentievermogen van deze industrie wordt bevorderd door de bescherming van bepaalde grote algemene belangen, met name door de bescherming van minderjarigen en van de menselijke waardigheid;

(11) Overwegende dat voor de verbetering van de algemene concurrentievoorwaarden van de Europese industrie van audiovisuele en informatiediensten een klimaat tot stand moet worden gebracht dat bevorderlijk is voor samenwerking tussen de bedrijven uit de sector inzake aangelegenheden op het gebied van de bescherming van minderjarigen en van de menselijke waardigheid;

(12) Overwegende dat het bestaan van bepaalde technologische voorwaarden borg staat voor een hoog niveau van bescherming van de bovengenoemde grote algemene belangen, in het bijzonder de bescherming van minderjarigen en van de menselijke waardigheid, en derhalve voor de aanvaarding door alle gebruikers van deze diensten;

(13) Overwegende dat het derhalve belangrijk is het bedrijfsleven ertoe aan te zetten een nationaal zelfreguleringskader tot stand te brengen door samenwerking tussen het bedrijfsleven en de andere betrokken partijen; dat zelfregulering het bedrijfsleven de middelen kan verschaffen om zich snel aan te passen aan de steeds sneller voortschrijdende technische vooruitgang en aan de mondialisering van de markten;

(14) Overwegende dat een dergelijke bescherming van het algemeen belang gebaseerd moet zijn op de fundamentele beginselen van de eerbiediging van de persoonlijke levenssfeer en van de vrijheid van meningsuiting, welke met name zijn vastgelegd in de artikelen 8 en 10 van het Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens en de fundamentele vrijheden, en als erkend in artikel F.2 van het Verdrag betreffende de Europese Unie en in de jurisprudentie van het Hof van Justitie;

(15) Overwegende dat geen enkele maatregel ter beperking van deze rechten en vrijheden discriminatie mag inhouden; dat de opgelegde beperkingen noodzakelijk moeten zijn voor en strikt in verhouding moeten staan tot het nagestreefde doel;

(16) Overwegende dat het wereldomspannende karakter van de communicatienetwerken een internationale benadering noodzakelijk maakt van het probleem van de bescherming van minderjarigen en van de menselijke waardigheid in audiovisuele en informatiediensten; dat de ontwikkeling van een gemeenschappelijk richtkader op het niveau van de Unie het tevens mogelijk maakt de Europese waarden uit te dragen en een doorslaggevende bijdrage te leveren aan het internationale debat;

(17) Overwegende dat het van essentieel belang is dat onderscheid wordt gemaakt tussen het probleem van illegale inhoud die de menselijke waardigheid aantast enerzijds, en dat van inhoud die legaal is maar minderjarigen in hun lichamelijke, geestelijke of morele ontwikkeling kan schaden anderzijds; dat beide problemen een verschillende benadering en verschillende oplossingen kunnen vereisen;

(18) Overwegende dat de nationale wetgevingen van de lidstaten waarin de regels en beginselen inzake de bescherming van minderjarigen en van de menselijke waardigheid zijn vastgelegd, een afspiegeling zijn van de verscheidenheid van de culturen en van nationale en plaatselijke gevoeligheden; dat in dit verband bijzondere aandacht moet worden besteed aan de toepassing van het subsidiariteitsbeginsel;

(19) Overwegende dat, gezien het transnationale karakter van communicatienetwerken, de doeltreffendheid van nationale maatregelen op communautair niveau kan worden versterkt door de nationale initiatieven en van de werkzaamheden van de met de uitvoering daarvan belaste instanties te coördineren met inachtneming van de respectieve verantwoordelijkheden en taken van de betrokken partijen en door de samenwerking en uitwisseling van goede praktijken op in dit verband relevante gebieden te ontwikkelen;

(20) Overwegende dat, in aanvulling op en met inachtneming van het daartoe bestemde regelgevingskader op nationaal en op communautair niveau meer zelfregulering door de exploitanten ertoe kan bijdragen dat spoedig concrete oplossingen worden gevonden voor de problemen met betrekking tot de bescherming van minderjarigen en van de menselijke waardigheid, terwijl toch de flexibiliteit behouden blijft welke nodig is om de snelle ontwikkeling van de audiovisuele en informatiediensten bij te houden;

(21) Overwegende dat de bijdrage van de Gemeenschap, die erop gericht is de maatregelen die de lidstaten nemen op het gebied van de bescherming van minderjarigen en van de menselijke waardigheid in audiovisuele en informatiediensten aan te vullen, gebaseerd moet zijn op een optimaal gebruik van de bestaande instrumenten;

(22) Overwegende dat dient te worden gezorgd voor nauwe coördinatie van de verschillende initiatieven die in dit verband met de follow-up van het Groenboek worden genomen, in het bijzonder de werkzaamheden op grond van de mededeling "Illegale en schadelijke inhoud op het Internet", en van de op 17 februari 1997 door de Raad en de vertegenwoordigers van de regeringen van de lidstaten, in het kader van de Raad bijeen, aangenomen resolutie, de resolutie van het Europees Parlement van 24 april 1997 en de twee verslagen van de werkgroep die respectievelijk op 28 november 1996 en op 27 juni 1997 bij de Raad zijn ingediend, alsmede de werkzaamheden die zijn verricht overeenkomstig artikel 22 ter van Richtlijn 89/552/EEG van de Raad van 3 oktober 1989 betreffende de coördinatie van bepaalde wettelijke en bestuursrechtelijke bepalingen in de lidstaten inzake de uitoefening van televisieomroepactiviteiten (8) en de werkzaamheden inzake samenwerking op het gebied van justitie en binnenlandse zaken;

(23) Overwegende dat deze aanbeveling moet worden uitgevoerd in nauwe coördinatie met de uitvoering van eventuele nieuwe maatregelen welke voortvloeien uit de werkzaamheden op grond van de mededeling "Illegale en schadelijke inhoud op het Internet",

I. BEVEELT de lidstaten AAN een klimaat van vertrouwen te scheppen dat de ontwikkeling van de industrie van audiovisuele en informatiediensten ten goede komt, door:

1. in aanvulling op het regelgevingskader, de oprichting, op vrijwillige basis, te bevorderen van nationale kaderregelingen voor de bescherming van minderjarigen en van de menselijke waardigheid bij audiovisuele en informatiediensten, en wel door

- in overeenstemming met de nationale tradities en praktijken, de betrokken partijen (zoals gebruikers, consumenten, bedrijven en overheid) aan te moedigen deel te nemen aan het bepalen, uitvoeren en evalueren van de nationale maatregelen op de onder deze aanbeveling vallende gebieden;

- de oprichting van een nationaal zelfreguleringskader door de exploitanten van on-linediensten, met inachtneming van de in de bijlage opgenomen indicatieve beginselen en methodologie;

- samenwerking op het niveau van de Gemeenschap bij de uitwerking van een methodologie voor vergelijkende evaluatie;

2. de omroeporganisaties in hun rechtsgebied ertoe aan te zetten om, bij wijze van aanvulling op de nationale en communautaire regelgevingen op omroepgebied, op vrijwillige basis onderzoek te verrichten naar en te experimenteren met nieuwe middelen voor de bescherming van minderjarigen en de voorlichting van de televisiekijkers;

3. in het kader van de bestrijding van illegale inhoud die de menselijke waardigheid aantast, waar dit passend en mogelijk is doeltreffende maatregelen te nemen om potentiële belemmeringen voor de ontwikkeling van de on-linedienstensector te verminderen, door:

- de behandeling van klachten en het doorzenden van de nodige informatie over de vermeende illegale inhoud aan de betrokken nationale autoriteiten;

- transnationale samenwerking tussen de instanties die klachten behandelen teneinde de doeltreffendheid van de nationale maatregelen te vergroten;

4. met het oogmerk de assimilatie van technologische ontwikkelingen aan te moedigen, naast en in aansluiting op de bestaande wettelijke en andere maatregelen ten aanzien van omroepdiensten, en in nauwe samenwerking met de betrokken partijen, acties te bevorderen om:

- minderjarigen in staat te stellen een verantwoord gebruik te maken van de on-line audiovisuele en informatiediensten, met name door ouders, opvoeders en leraren beter bewust te maken van de mogelijkheden van de nieuwe diensten en van de wijzen waarop zij veilig kunnen worden gemaakt voor minderjarigen;

- indien passend en noodzakelijk, de identificatie te vergemakkelijken van voor jongeren bestemde inhoud en diensten met een hoge kwaliteit, en deze diensten toegankelijker te maken voor jongeren, onder meer in onderwijsinstellingen en openbare gebouwen.

II. BEVEELT de bedrijfstakken en de andere betrokken partijen AAN:

1. in overeenstemming met de nationale tradities en praktijken met de betrokken autoriteiten samen te werken om structuren op te zetten waarin alle betrokken partijen op nationaal niveau vertegenwoordigd zijn zodat onder andere de deelneming aan coördinatiewerkzaamheden op Europees en op internationaal niveau op de onder deze aanbeveling vallende gebieden wordt vergemakkelijkt;

2. samen te werken bij de opstelling van gedragscodes voor on-linediensten ter bescherming van minderjarigen en de menselijke waardigheid, onder andere om een klimaat te scheppen dat gunstig is voor de ontwikkeling van nieuwe diensten, zulks met inachtneming van de beginselen en de methoden die in de bijlage zijn opgenomen;

3. op vrijwillige basis nieuwe middelen voor de bescherming van minderjarigen en voor de voorlichting van de kijker in de omroepdiensten te ontwikkelen en uit te proberen teneinde innovatie aan te moedigen en tegelijkertijd de bescherming te verbeteren;

4. positieve maatregelen ten behoeve van minderjarigen te ontwikkelen, waaronder initiatieven die erop gericht zijn de toegang van minderjarigen tot de audiovisuele en informatiediensten te verruimen en een mogelijk schadelijke inhoud te voorkomen;

5. mee te werken aan de regelmatige follow-up en evaluatie van de initiatieven die naar aanleiding van deze aanbeveling op nationaal niveau worden opgezet.

III. VERZOEKT de Commissie:

1. waar nodig met de bestaande financiële instrumenten van de Gemeenschap bij te dragen tot het opzetten van netwerken tussen de instanties die verantwoordelijk zijn voor het vaststellen en uitvoeren van nationale zelfreguleringskaders, en de uitwisseling van ervaring en goede praktijken tussen de lidstaten en de betrokken partijen, met name waar het gaat om vormen van innoverende aanpak, op het niveau van de Gemeenschap te bevorderen op de gebieden waarop deze aanbeveling betrekking heeft;

2. de samenwerking en de uitwisseling van ervaring en goede praktijken tussen de zelfreguleringsstructuren en instanties die klachten behandelen aan te moedigen teneinde een klimaat van vertrouwen te scheppen door de verspreiding via on-line audiovisuele en informatiediensten van illegale inhoud die de menselijke waardigheid aantast te bestrijden;

3. met de lidstaten de internationale samenwerking te bevorderen op de gebieden waarop deze aanbeveling betrekking heeft, met name door de uitwisseling van ervaring en goede praktijken tussen de exploitanten en andere betrokken partijen in de Gemeenschap en hun partners in andere gebieden van de wereld;

4. samen met de bevoegde nationale instanties methoden te ontwikkelen voor de evaluatie van de naar aanleiding van deze aanbeveling genomen maatregelen, en daarbij bijzondere aandacht te besteden aan de meerwaarde die uit de samenwerking op het niveau van de Gemeenschap voortvloeit en twee jaar na de aanneming van deze aanbeveling een evaluatieverslag over het effect ervan voor te leggen aan het Europees Parlement en de Raad.

Gedaan te Brussel, 24 september 1998.

Voor de Raad

De Voorzitter

J. FARNLEITNER

(1) Advies uitgebracht op 13 mei 1998 (nog niet verschenen in het Publicatieblad).

(2) PB C 214 van 10. 7. 1998, blz. 25.

(3) PB C 339 van 10. 11. 1997, blz. 420.

(4) PB C 287 van 22. 9. 1997, blz. 11.

(5) PB C 215 van 16. 7. 1997, blz. 37.

(6) PB C 70 van 6. 3. 1997, blz. 1.

(7) PB L 202 van 30. 7. 1997, blz. 60.

(8) PB L 298 van 17. 10. 1998, blz. 23. Richtlijn gewijzigd bij Richtlijn 97/36/EG van het Europees Parlement en de Raad (PB L 202 van 30. 7. 1997, blz. 60).

BIJLAGE

INDICATIEVE RICHTSNOEREN VOOR DE INVOERING OP NATIONAAL NIVEAU VAN EEN ZELFREGULERINGSKADER VOOR DE BESCHERMING VAN MINDERJARIGEN EN VAN DE MENSELIJKE WAARDIGHEID IN ON-LINE AUDIOVISUELE EN INFORMATIEDIENSTEN

Doel

Met deze richtsnoeren wordt beoogd in de on-line audiovisuele en informatiediensten een klimaat van vertrouwen tot stand te brengen door te zorgen voor een ruime mate van samenhang op het niveau van de Gemeenschap bij de ontwikkeling door de bedrijven en andere betrokken partijen, van nationale zelfreguleringskaders voor de bescherming van minderjarigen en van de menselijke waardigheid. Deze richtsnoeren hebben betrekking op diensten die op afstand via elektronische weg worden verstrekt. Zij hebben geen betrekking op de omroepdiensten die onder Richtlijn 89/552/EEG vallen of op de radio-omroep. Het betreft hier inhouden die beschikbaar zijn gesteld voor het publiek; privécorrespondentie valt buiten de werkingssfeer.

Een dergelijke samenhang moet de doeltreffendheid van het zelfreguleringsproces verhogen en een basis verschaffen voor grensoverschrijdende samenwerking tussen de betrokken partijen.

Ervan uitgaande dat het zelfreguleringsproces op vrijwillige basis moet plaatsvinden en in de eerste plaats ten doel heeft de geldende voorschriften aan te vullen, en dat recht moet worden gedaan aan de uiteenlopende benaderingen en de verschillende gevoeligheden van de lidstaten van de Gemeenschap, hebben deze indicatieve richtsnoeren betrekking op vier belangrijke onderdelen van het nationale zelfreguleringskader:

- het overleg met en het representatieve karakter van de betrokken partijen,

- de gedragscode(s),

- nationale instanties die samenwerking op het niveau van de Gemeenschap vergemakkelijken,

- nationale evaluatie van de zelfreguleringskaders.

1. OVERLEG MET EN REPRESENTATIEF KARAKTER VAN DE BETROKKEN PARTIJEN

Het doel is ervoor te zorgen dat de betrokken partijen, zoals de overheid, de gebruikers, de consumenten en de bedrijven die rechtstreeks of onrechtstreeks betrokken zijn bij het aanbieden van on-line audiovisuele en informatiediensten, ten volle kunnen medewerken aan de vaststelling, de toepassing en de evaluatie van een kader voor zelfregulering op nationaal niveau. De onderscheiden verantwoordelijkheden en taken van de betrokken partijen, zowel de publieke als de particuliere, dienen duidelijk te worden omschreven.

Doordat het zelfreguleringsproces op vrijwillige basis moet plaatsvinden, zijn de aanvaarding en de doeltreffendheid van de nationale zelfreguleringskaders afhankelijk van de mate waarin de betrokken partijen hun actieve medewerking verlenen bij de vaststelling, de toepassing en de evaluatie ervan.

Alle betrokken partijen moeten tevens hun bijdragen leveren aan het werk op langere termijn, zoals het ontwikkelen van gemeenschappelijke instrumenten of concepten (bijvoorbeeld op het gebied van de etikettering van inhoud) of het uitwerken van begeleidende maatregelen (bijvoorbeeld op het gebied van voorlichting, bewustmaking en opleiding).

2. DE GEDRAGSCODE(S)

2.1. Algemene beschouwingen

Het doel is binnen het nationale zelfreguleringskader basisregels vast te stellen die in een juiste verhouding staan tot de nagestreefde doelstellingen: deze regels dienen te worden opgenomen in een gedragscode of in gedragscodes die vrijwillig door de betrokken exploitanten (d.w.z. voornamelijk de bedrijven) worden aanvaard en toegepast en die op zijn minst de categorieën moeten bestrijken die hierna onder punt 2.2 zijn aangegeven.

Bij het opstellen van deze regels moet rekening worden gehouden met:

- de verscheidenheid van de diensten en de taken van de verschillende categorieën van exploitanten (netwerkproviders, verstrekkers van toegang, diensten, inhoud, enz.) en hun respectieve verantwoordelijkheden;

- de verscheidenheid qua gebruiksomgeving en toepassingen in on-linediensten (open en gesloten netwerken, toepassingen van uiteenlopende interactiviteitniveaus).

Het is derhalve mogelijk dat exploitanten een of meer gedragscodes nodig hebben.

Gezien deze verscheidenheid moet worden getoetst of de vastgestelde regels in verhouding staan tot:

- de beginselen van de vrijheid van meningsuiting, bescherming van de persoonlijke levenssfeer en het beginsel van vrij verkeer van diensten;

- het beginsel van technische en economische uitvoerbaarheid in het licht van het algemene doel, namelijk de uitbouw van de informatiemaatschappij in Europa.

2.2. Inhoud van de gedragscode(s)

De gedragscod(es) moet(en) de volgende gebieden bestrijken:

2.2.1. Bescherming van minderjarigen

Doel: minderjarigen in de gelegenheid stellen een verantwoord gebruik te maken van on-linediensten en voorkomen dat zij zonder toestemming van hun ouders of opvoeders toegang verkrijgen tot legale inhoud die schadelijk kan zijn voor hun lichamelijke, geestelijke of morele ontwikkeling. Daarvoor moeten, naast de gecoördineerde maatregelen met het oog op de vorming en de bewustmaking van minderjarigen, bepaalde normen worden vastgelegd op de volgende gebieden:

a) voorlichting van de gebruikers

Doel: in het kader van de bevordering van een verantwoord gebruik van de netwerken moeten de exploitanten van on-linediensten de gebruiker, waar mogelijk, informeren over alle risico's die aan het gebruik van bepaalde on-linediensten verbonden zijn en over de beschikbare middelen voor een passende bescherming.

De gedragscodes moeten bijvoorbeeld betrekking hebben op de basisregels betreffende de aard van de informatie die aan de gebruikers moet worden verstrekt en de tijdstippen waarop en de vorm waarin zulks moet gebeuren. Het komt erop aan deze informatie te verschaffen bij de meest geschikte gelegenheden (zoals de verkoop van apparatuur, het sluiten van contracten met gebruikers, web sites, enz.).

b) presentatie van legale inhoud die schadelijk kan zijn voor minderjarigen

Doel: wanneer legale inhoud schadelijk kan zijn voor minderjarigen of voor hun lichamelijke, geestelijke of morele ontwikkeling, moet deze waar mogelijk zodanig worden gepresenteerd dat de gebruiker basisinformatie krijgt over het mogelijk schadelijke karakter ervan voor minderjarigen.

De gedragscodes moeten daarom bijvoorbeeld betrekking hebben op de basisregels voor de betrokken exploitanten van on-linediensten en voor gebruikers en leveranciers van inhoud; deze regels moeten aangeven in welke omstandigheden bij het aanbieden en verspreiden van inhoud die schadelijk kan zijn voor minderjarigen, gebruik zou moeten worden gemaakt van beschermingsmiddelen zoals:

- een waarschuwingspagina, een geluidssignaal of een visueel signaal;

- de beschrijvende etikettering en/of classificatie van de inhoud;

- systemen ter controle van de leeftijd van de gebruikers.

In dit verband moet in de eerste plaats aandacht worden besteed aan beschermingsmiddelen die in de presentatiefase worden toegepast wanneer het gaat om geoorloofde inhoud met een karakter dat duidelijk schadelijk kan zijn voor minderjarigen, zoals pornografie of geweld.

c) ondersteuning van het ouderlijk toezicht

Doel: ter ondersteuning van het toezicht op dit gebied moeten waar mogelijk gebruiksvriendelijke en voldoende soepele voorzieningen worden verschaft die het mogelijk maken dat ouders, leerkrachten en andere voor minderjarigen verantwoordelijke personen de aan hun zorg toevertrouwde minderjarigen ook zonder hun begeleiding gebruik kunnen laten maken van de diensten in kwestie onder voorwaarden die met hun pedagogische beginselen overeenstemmen.

De gedragscodes moeten bijvoorbeeld betrekking hebben op de basisregels waarin vastgelegd is in welke omstandigheden, waar mogelijk, aanvullende voorzieningen of diensten moeten worden verschaft ter ondersteuning van het ouderlijk toezicht, waaronder:

- filtersoftware die door de gebruiker wordt geïnstalleerd en geactiveerd,

- filteropties die door de exploitanten op verzoek van de eindgebruiker worden geactiveerd (bijvoorbeeld door de toegang tot vooraf geïdentificeerde sites te beperken of algemeen toegang te verschaffen tot die diensten).

d) behandeling van klachten ("hotlines")

Doel: het bevorderen van een doeltreffende afhandeling van klachten betreffende inhoud die onverenigbaar is met de regels inzake de bescherming van minderjarigen en/of met de gedragscode terzake.

De gedragscodes moeten bijvoorbeeld betrekking hebben op de basisregels betreffende het omgaan met klachten, teneinde de exploitanten ertoe aan te zetten de nodige instrumenten en structuren te ontwikkelen om een vlotte verzending en ontvangst van de klachten te verzekeren (telefoon, e-mail, fax) en procedures in te voeren voor de behandeling van de klachten (informeren van de leveranciers van inhoud, uitwisseling van informatie tussen de exploitanten onderling, het reageren op klachten, enz.).

2.2.2. Bescherming van de menselijke waardigheid

Doel: het steunen van doeltreffende maatregelen ter bestrijding van illegale inhoud die de menselijke waardigheid aantast.

a) informatie van de gebruikers

Doel: de gebruikers, waar mogelijk, duidelijk te informeren over de risico's die voor hen, als leveranciers van inhoud, aan het gebruik van on-linediensten verbonden zijn, om een legaal en verantwoord gebruik van de netwerken te bevorderen.

De gedragscodes moeten bijvoorbeeld betrekking hebben op de basisregels betreffende de aard van de informatie die aan de gebruikers moet worden verstrekt, en de tijdstippen waarop en de vorm waarin zulks moet gebeuren.

b) behandeling van klachten ("hotlines")

Doel: het bevorderen van een doeltreffende behandeling van klachten betreffende illegale inhoud die de menselijke waardigheid aantast, overeenkomstig de respectieve verantwoordelijkheden en taken van de betrokken partijen, teneinde de verspreiding via de netwerken van illegale inhoud te ontmoedigen en het risico op misbruik te beperken.

De gedragscodes moeten bijvoorbeeld betrekking hebben op basisregels betreffende het omgaan met klachten en de exploitanten ertoe aanzetten de nodige voorzieningen en structuren te ontwikkelen om vlotte toezending en ontvangst van de klachten te verzekeren (telefoon, e-mail, fax) en procedures in te voeren voor de behandeling van de klachten (informeren van de leveranciers van inhoud, uitwisseling van informatie tussen de exploitanten onderling, het reageren op klachten, enz.).

c) samenwerking van de exploitanten met justitie en politie

Doel: met inachtneming van de respectieve verantwoordelijkheden en functies van de betrokken partijen zorgen voor een doeltreffende samenwerking tussen de exploitanten, de politiediensten en de gerechtelijke instanties binnen de lidstaten in de strijd tegen de productie en de verspreiding via on-line van audiovisuele en informatiediensten van illegale inhoud die de menselijke waardigheid aantast.

De gedragscodes moeten bijvoorbeeld betrekking hebben op basisregels betreffende de procedures voor samenwerking tussen de exploitanten en de bevoegde overheidsinstanties waarbij de beginselen van evenredigheid en van de vrijheid van meningsuiting alsook de desbetreffende nationale wettelijke bepalingen worden geëerbiedigd.

2.2.3. Overtredingen van de gedragscodes

Doel: de geloofwaardigheid van de gedragscode(s) bevorderen door te voorzien in ontmoedigingsmaatregelen die in een juiste verhouding staan tot de aard van de overtreding van de gedragscode, zonder daarbij uit het oog te verliezen dat deze op vrijwillige basis worden toegepast. Ook moet in dit verband, waar zulks passend is, worden voorzien in beroeps- en bemiddelingsprocedures.

In de gedragscodes moeten de nodige regels op dit gebied worden opgenomen.

3. NATIONALE INSTANTIES DIE SAMENWERKING OP HET NIVEAU VAN DE GEMEENSCHAP VERGEMAKKELIJKEN

Doel: de samenwerking op het niveau van de Gemeenschap (uitwisseling van ervaring en goede praktijken; gezamenlijke werkzaamheden) vergemakkelijken door de relevante structuren binnen de lidstaten op een met hun nationale taken en bevoegdheden overeenstemmende wijze in een netwerk op te nemen. Met behulp van deze structuren kan ook een bijdrage worden geleverd tot de uitbreiding van de samenwerking op internationaal niveau.

De samenwerking op Europees niveau berust op:

- samenwerking van de betrokken partijen:

alle partijen die betrokken zijn bij de totstandbrenging van het nationale zelfreguleringskader wordt verzocht op nationaal niveau een representatieve organisatie op te zetten om de uitwisseling van ervaring en goede praktijken te vergemakkelijken en om samen te werken op het niveau van de Gemeenschap en op internationaal niveau;

- samenwerking tussen de nationale structuren voor de behandeling van klachten:

om hun samenwerking op Europees en internationaal niveau te vergemakkelijken en te verdiepen, wordt de partijen die betrokken zijn bij een doeltreffend klachtenverwerkingssysteem verzocht een nationaal contactpunt te installeren om de samenwerking in de strijd tegen illegale inhoud te versterken, de uitwisseling van informatie en goede praktijken te vergemakkelijken en het legale en verantwoorde gebruik van de netwerken te bevorderen.

4. EVALUATIE VAN DE ZELFREGULERINGSKADERS

Het doel is op nationaal niveau tot een periodieke evaluatie van de zelfreguleringskaders te komen teneinde de doeltreffendheid ervan voor de bescherming van het algemeen belang te beoordelen, na te gaan in hoeverre het aan de doelstellingen beantwoordt en een geleidelijke aanpassing aan de ontwikkeling van de markt, de technologie en de gebruiken te verzekeren.

De partijen wordt verzocht een evaluatiesysteem op nationaal niveau op te zetten, dat hun de mogelijkheid geeft de resultaten van de toepassing van het zelfreguleringskader te beoordelen. Daarbij moet rekening gehouden worden met een passende samenwerking op Europees niveau, onder andere bij de uitwerking van vergelijkbare beoordelingsmethoden.