Advies van de Commissie

van 3 mei 2002

in het kader van Richtlijn 73/23/EEG van de Raad betreffende elektrisch materiaal bestemd voor gebruik binnen bepaalde spanningsgrenzen

Voor kinderen aantrekkelijke verplaatsbare verlichtingsarmaturen

(2002/C 112/02)

(Voor de EER relevante tekst)

I. Inleiding

1. Dit advies is gebaseerd op Richtlijn 73/23/EEG van de Raad(1) betreffende elektrisch materiaal bestemd voor gebruik binnen bepaalde spanningsgrenzen ("laagspanningsrichtlijn"). Het verwijst naar de toepassing van artikelen 1, 2, 5 en 9 van voornoemde richtlijn.

2. Dit advies heeft betrekking op problemen in verband met voor kinderen aantrekkelijke verplaatsbare verlichtingsarmaturen(2).

3. De Commissie is door lidstaten formeel op de hoogte gebracht van meer dan twintig maatregelen die sinds 1999 werden genomen om het in de handel brengen van voor kinderen aantrekkelijke verplaatsbare verlichtingsarmaturen te beperken op basis van de voorzorgsprocedure die wordt beschreven in de laagspanningsrichtlijn. De verlichtingsarmaturen die het voorwerp van deze maatregelen uitmaken, hebben over het algemeen een nominale spanning van meer dan 24 V. Dit advies is bedoeld om de toepassing van de laagspanningsrichtlijn op deze producten toe te lichten met betrekking tot het risico van een elektrische schok.

4. Of een verlichtingsarmatuur als "aantrekkelijk voor kinderen" moet worden beschouwd, moet geval per geval worden beoordeeld op basis van de specifieke kenmerken van het desbetreffende product.

II. Beoordeling van de veiligheid van voor kinderen aantrekkelijke verplaatsbare verlichtingsarmaturen in de context van de laagspanningsrichtlijn

5. Eigenlijk zijn er twee configuraties waarmee voor kinderen aantrekkelijke verplaatsbare verlichtingsarmaturen van stroom worden voorzien:

a) via een kabel met rechtstreekse stroomvoorziening vanuit de contactdoos (volgens de Europese norm HD 472 S1:1989 en HD 472 S1:1989/A1:1995 leveren contactdozen voor huishoudelijk gebruik een nominale wisselspanning van 230 V); of

b) via en kabel die minder dan 24 V ontvangt, doorgaans van een transformator waarmee hij meestal een geheel vormt, zodat hij via de transformator op de contactdoos van 230 V kan worden aangesloten. De transformator en de kabel worden samen met de verlichtingsarmaturen geleverd.

Artikel 1 van de Laagspanningsrichtlijn 73/23/EEG specificeert dat de richtlijn betrekking heeft op elektrisch materiaal dat bestemd is voor gebruik met een nominale wisselspanning tussen 50 V en 1000 V.

6. De Laagspanningsrichtlijn heeft derhalve betrekking op:

a) de verlichtingsarmatuur van de eerste configuratie (zie punt 5, onder a));

b) alleen de transformator van de tweede configuratie (zie punt 5, onder b)) als de verlichtingsarmatuur en de transformator niet permanent met elkaar zijn verbonden; en

c) zowel de transformator als de verlichtingsarmatuur van de tweede configuratie (zie punt 5, onder b)) als de transformator en de verlichtingsarmatuur permanent met elkaar zijn verbonden.

7. Dit advies heeft alleen betrekking op de voor kinderen aantrekkelijke verlichtingsarmaturen waarnaar wordt verwezen in punt 6, onder a), en punt 6, onder c).

8. Artikel 2, lid 2, van de laagspanningsrichtlijn bevat een verwijzing naar een lijst met veiligheidsdoeleinden in bijlage I van de laagspanningsrichtlijn. In bijlage I, lid 3, onder c), wordt een van de voornaamste elementen van de veiligheidsdoeleinden als volgt beschreven: "Er worden technische maatregelen overeenkomstig punt 1 vastgesteld opdat personen, huisdieren en voorwerpen niet in gevaar worden gebracht bij de te verwachten overbelasting van het elektrisch materiaal".

9. Bij normaal gebruik kunnen verplaatsbare verlichtingsarmaturen gemakkelijk verplaatst worden terwijl ze nog op het stroomnet zijn aangesloten. Doordat de verlichtingsarmatuur kinderen aantrekt, is het mogelijk dat kinderen dergelijke producten aanraken en verplaatsen, hoewel ze niet ontworpen of duidelijk bedoeld werden als speelgoed. Op voorwaarde dat deze producten niet worden voorgesteld als voorwerpen die ontworpen of duidelijk bedoeld werden om door kinderen onder de leeftijd van veertien jaar bij het spelen te worden gebruikt, worden ze niet als speelgoed beschouwd en vallen ze bijgevolg niet onder Richtlijn 88/378/EEG(3) van de Raad inzake de veiligheid van speelgoed(4). Als dergelijke verlichtingsarmaturen door kinderen worden aangeraakt, kan zich een te verwachten mechanische overbelasting van de verlichtingsarmatuur voordoen, wat op zijn beurt tot rechtstreeks contact met onder stroom staande onderdelen kan leiden.

10. Om aan de eisen van de laagspanningsrichtlijn te voldoen (zie punt 8), moet de fabrikant een risico-evaluatie uitvoeren om te garanderen dat het risico van een elektrische schok die verband houdt met het te verwachten gebruik van de verlichtingsarmatuur, aanvaardbaar is.

11. Het is belangrijk om erop te wijzen dat voor voorwerpen die bedoeld werden om door kinderen als speelgoed te worden gebruikt, een maximumspanning van 24 V in de Europese Richtlijn 88/378/EEG (speelgoedrichtlijn) werd opgenomen om het risico van elektrische schokken te beperken.

Ook de Europese norm EN 60598-2-10 "Verlichtingsarmaturen - Deel 2 - Sectie 10: Bijzondere eisen - Verplaatsbare verlichtingsarmaturen voor kinderen" bepaalt de maximumspanning op 24 V.

12. Als gevolg van de bovengenoemde risico-evaluatie moet de fabrikant maatregelen nemen om het risico van een elektrische schok die verband houdt met het te verwachten gebruik van de verlichtingsarmatuur op gepaste wijze aan te pakken:

a) De fabrikant kan een stekkertransformator of een gelijkaardig middel gebruiken om ervoor te zorgen dat de toevoer voor de verlichtingsarmatuur minder dan 24 V bedraagt.

Daarom kunnen voor kinderen aantrekkelijke verplaatsbare verlichtingsarmaturen die via een kabel worden voorzien van minder dan 24 V, afkomstig van een transformator, en bij de fabricage met een stekker voor een contactdoos van 230 V worden uitgerust, aan de essentiële eisen van de Laagspanningsrichtlijn voldoen (zie punt 8). Dat kan door de desbetreffende Europese norm EN 60598-2-10 op de verlichtingsarmatuur toe te passen en de desbetreffende geharmoniseerde Europese norm (EN 61558-reeks) op de transformator.

b) Er zijn mogelijk ook andere technologieën die kunnen worden toegepast op voor kinderen aantrekkelijke verlichtingsarmaturen met een spanning van meer dan 24 V die aan de essentiële veiligheidseisen van de Laagspanningsrichtlijn 73/23/EEG voldoen. In dergelijke gevallen moeten, overeenkomstig passende veiligheidsconcepten en testmethoden, speciale voorzorgsmaatregelen worden genomen om te voorkomen dat bij te verwachten overbelasting onder stroom staande onderdelen rechtstreeks kunnen worden aangeraakt. Dit moet in de technische documentatie worden beschreven.

13. De overheden van de lidstaten moeten dit advies in aanmerking nemen bij het markttoezicht.

(1) PB L 77 van 26.3.1973, gewijzigd bij Richtlijn 93/68/EEG (PB L 220 van 30.8.1993, blz. 1).

(2) De Europese norm EN 60598-2-10 "Verlichtingsarmaturen - Deel 2 - Sectie 10: Bijzondere eisen - Verplaatsbare verlichtingsarmaturen voor kinderen" definieert een voor kinderen aantrekkelijke verlichtingsarmatuur als volgt: "Een verlichtingsarmatuur die bij normaal gebruik kan worden verplaatst terwijl ze op het stroomnet is aangesloten en die een voorwerp, persoon of dier voorstelt dat gezien het ontwerp en de gebruikte materialen door een kind voor een stuk speelgoed kan worden aangezien.". Voorbeelden van dergelijke verlichtingsarmaturen zijn nachtlampjes met gloeilampen, replica's van personen, dieren, gebouwen, auto's of treinen met interne of externe gloeilampen. Deze definite wordt momenteel herzien in het kader van het Europese normalisatieproces.

(3) Richtlijn 88/378/EEG van 3 mei 1988 betreffende de onderlinge aanpassing van de wetgevingen van de lidstaten inzake de veiligheid van speelgoed (speelgoedrichtlijn).

(4) Artikel 1 van Richtlijn 88/378/EEG (speelgoedrichtlijn) definieert speelgoed als "elk product dat is ontworpen of kennelijk is bestemd om door kinderen onder leeftijd van veertien jaar bij het spelen te worden gebruikt.".