++++

BESCHIKKING VAN DE COMMISSIE

van 23 oktober 1978

inzake een procedure op grond van artikel 85 van het EEG-Verdrag ( IV/1.576 - Zanussi )

( Slechts de tekst in de Italiaanse taal is authentiek )

( 78/922/EEG )

DE COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN ,

Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Economische Gemeenschap , en met name op artikel 85 ,

Gelet op Verordening nr . 17 van de Raad van 6 februari 1962 ( 1 ) , en met name op de artikelen 2 , 5 en 7 ,

Gezien de aanmelding welke op 28 januari 1963 conform artikel 5 van Verordening nr . 17 bij de Commissie is verricht betreffende de overeenkomst tot alleenverkoop in België gesloten met de Ets . Freddy Drion te Brussel en , na de ontbinding van deze overeenkomst in 1971 als gevolg van de oprichting door Industrie A . Zanussi SpA van dochtervennootschappen voor de verkoop binnen de gemeenschappelijke markt , betreffende de garantievoorwaarden die worden toegepast in het kader van het op deze wijze in het leven geroepen verkoopsysteem ,

Gehoord de betrokken ondernemingen conform artikel 19 , lid 1 , van de bovengenoemde Verordening nr . 17 en conform Verordening nr . 99/63/EEG van de Commissie van 25 juli 1963 ( 2 ) ,

Gezien de bekendmaking van het essentiële gedeelte van de aanmelding conform artikel 19 , lid 3 , van de bovengenoemde Verordening nr . 17 in het Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen nr . C 313 van 29 december 1977 , blz . 4 ,

Gezien het advies van het Adviescomité voor Mededingingsregelingen en Economische Machtsposities , uitgebracht conform artikel 10 van Verordening nr . 17 op 25 mei 1977 en op 14 februari 1978 ,

I . DE FEITEN

1 . Het Zanussi-concern ( hierna Zanussi te noemen ) , met aan het hoofd de vennootschap Industrie A . Zanussi SpA te Pordenone ( Italië ) , beweegt zich vooral op het gebied van de huishoudelijke apparaten als fabrikant van koelkasten , fornuizen , vaatwasmachines , wasmachines en televisietoestellen . In deze branche van zijn in Italië gevestigde produktie in haar geheel heeft Zanussi in 1976 een omzet bereikt van ongeveer 525 miljoen RE ; hij heeft een personeel in dienst van ongeveer 30 000 mensen . De bovengenoemde apparaten worden in Italië verkocht via de groothandel en in andere landen van de gemeenschappelijke markt geïmporteerd door de volgende vennootschappen , die deel uitmaken van de groep :

- I.A.Z . International France SA te Montreuil ( Frankrijk ) ,

- I.A.Z . International Belgium SA te Lembeek ( België ) ,

- I.A.Z . International UK Ltd te Caversham ( Verenigd Koninkrijk ) ,

- I.A.Z . Elektrovertrieb Deutschland GmbH te Frankfurt a/M ( Bondsrepubliek Duitsland ) ,

- I.A.Z . International Danmark AS te Tinglev ( Denemarken ) ,

- I.A.Z . International Nederland BV te Alphen a/d Rijn ( Nederland ) , die op 1 januari 1977 de Verkoopmaatschappij Marijnen BV Rijswijk en vervolgens de Verkoopmaatschappij Zanussi BV te Alphen en Zoppas Nederland BV te Woerden is opgevolgd , die tot die datum instonden voor de invoer van Zanussi-apparaten in Nederland .

2 . Zanussi vervaardigt per jaar ongeveer 3 800 000 elektrische huishoudelijke apparaten , waarvan de helft wordt geëxporteerd ; ongeveer driekwart van de geëxporteerde apparaten zijn bestemd voor de gemeenschappelijke markt . In de verschillende landen van de Gemeenschap bezit Zanussi voor de betrokken apparaten omvangrijke marktaandelen , bij voorbeeld voor koelkasten in Italië ongeveer 25 % , in België 15 % en in Nederland 10 % , voor wasmachines in Denemarken ongeveer 20 % en voor vaatwasmachines in Italië ongeveer 25 % . Met uitzondering van I.A.Z . UK en I.A.Z . Belgium , die tevens resp . de Ierse en de Luxemburgse markt bevoorraden , importeren de bovengenoemde dochtermaatschappijen de Zanussi-apparaten alleen in de Lid-Staat op het grondgebied waarvan zij zijn gevestigd . In het latere stadium van de handel worden de Zanussi-apparaten binnen de gemeenschappelijke markt in de handel gebracht door wederverkopers ( grossiers , detailhandelaren en grote warenhuizen ) aan welke Zanussi zonder uitzondering de vrijheid toekent , zijn apparaten overal in de Gemeenschap door te verkopen tegen prijzen die zij zelf bepalen .

3 . De door Zanussi gefabriceerde elektrische huishoudelijke apparaten worden in de Gemeenschap in de handel gebracht onder verschillende merken , zoals Zanussi , Rex , Castor en Zoppas . Naar gelang van de Lid-Staten waarvoor zij bestemd zijn , vertonen deze apparaten dikwijls uiteenlopende technische kenmerken . Deze verschillen , welke o.a . de leidingen , de amperage , de stekkers , de sluitingen enz . betreffen , zijn voornamelijk het gevolg van uiteenlopende normen die in de Lid-Staten gelden ter waarborging van hetzij de veiligheid van het gebruik van het elektrische materiaal , hetzij de naleving van andere voorschriften inzake de werking van de elektrische huishoudelijke apparaten .

4 . Zanussi verleent de in de Gemeenschap gevestigde gebruikers een garantie die de kosteloze uitvoering gedurende een bepaalde periode beoogt van een aantal prestaties in het kader van de technische service die hij binnen de gemeenschappelijke markt heeft ingevoerd . Deze prestaties betreffen , ofschoon zij soms van land tot land en van apparaat tot apparaat verschillen , de mechanische delen van de Zanussi-apparaten en bestaan vooral uit de kosteloze reparatie of vervanging van onderdelen die als defect erkend zijn en het verschaffen van het nodige personeel .

5 . Tot in mei 1977 vond de garantieverlening door Zanussi in de verschillende EEG-landen plaats via zijn wederverkopers , die bij de verkoop van het apparaat verplicht waren de gebruiker het daarbij behorende garantiebewijs ter hand te stellen , na daarop hun naam en de datum van de verkoop te hebben ingevuld . De garantievoorwaarden hielden o.a . het volgende in :

a ) de gebruiker van een Zanussi-apparaat kon de garantie slechts doen uitvoeren bij het filiaal van Zanussi dat het apparaat had geïmporteerd ,

b ) de garantie werd geweigerd voor apparaten die in dienst waren gesteld in een ander land dan dat waar het oorspronkelijk door het daar gevestigde Zanussi-filiaal was geïmporteerd ,

c ) de garantie werd tenslotte geweigerd wanneer de apparaten wijzigingen hadden ondergaan , dan wel wanneer de wijziging niet was aangebracht door personen die door het bevoegde filiaal waren gemachtigd .

6 . Nadat de Commissie de firma had doen weten dat de beperkingen die aldus waren opgelegd aan de garantieverlening in de EEG-landen onverenigbaar waren met artikel 85 van het Verdrag , besloot Zanussi zijn garantiesysteem in dier voege te wijzigen dat het verenigbaar zou zijn met de concurrentieregels van de Gemeenschap , rekening houdend evenwel met de noodzaak de plaatselijke technische en veiligheidsnormen in acht te nemen die voor de elektrische apparaten golden . Daarom zond de onderneming haar filialen in mei 1977 instructies om , bij wijze van overgangsregeling de garantie voor alle Zanussi-apparaten te waarborgen , ongeacht waar deze vandaan kwamen , in afwachting van de meer volledige uitwerking van een nieuw garantiesysteem dat niet meer op bezwaren uit hoofde van artikel 85 zou stuiten . Op 11 oktober 1977 heeft Zanussi de Commissie de nieuwe voorwaarden medegedeeld op grond waarvan hij met ingang van 15 februari 1978 zijn garantieservice aan de Europese kopers van zijn apparaten aanbiedt .

Het gaat in feite om de volgende algemene voorwaarden :

1 . In de landen van de EEG verleent de vennootschap Industrie A . Zanussi garantie voor alle apparaten van eigen fabrikaat die onder de eigen merken in de handel worden gebracht en in een land van de Gemeenschap worden verkocht .

2 . De garantieservice zal , in overeenstemming met de bovengenoemde voorwaarden , worden verleend door het Zanussi-filiaal dat werkzaam is in de Lid-Staat van de EEG waar het apparaat in werking is gesteld , volgens de procedures die plaatselijk door dit filiaal worden toegepast .

3 . De garantieservice kan worden geweigerd :

a ) voor defecten van het apparaat als gevolg van een installatie en/of inwerkingstelling die niet heeft plaatsgevonden in overeenstemming met de technische en veiligheidsnormen die gelden in het land waar de garantieverlening wordt verlangd ;

b ) indien het apparaat is gebruikt op abnormale wijze en in ieder geval op een wijze die niet in overeenstemming is met de voorschriften en instructies van de fabrikant Industrie A . Zanussi SpA .

4 . De garantieservie kan bovendien worden geweigerd wanneer het apparaat op de een of andere wijze is gewijzigd of veranderd , behalve om het , via correct uitgevoerde wijzigingen , in overeenstemming te brengen met de technische en veiligheidsnormen die gelden in het land waar de garantie wordt verlangd .

5 . De boven bedoelde aanpassing aan de technische en veiligheidsnormen , die eventueel voor de normale werking in het apparaat noodzakelijk is , kan geschieden door het Zanussi-filiaal dat geografisch bevoegd is of door iedere vakbekwame persoon die de nodige wijzigingen correct kan tot stand brengen . De kosten van de aanpassing zijn geheel voor rekening van de gebruiker ; indien de aanpassing plaats vindt door het Zanussi-filiaal , wordt zij gefactureerd tegen de voorwaarden die gelden op de plaats waar zij is verzocht en tot stand gebracht .

Deze naar behoren in de verschillende talen van de Gemeenschap vertaalde clausules zijn aangebracht op de garantiebewijzen die door Zanussi aan de gebruikers worden aangeboden via de wederverkopers die op het moment van de levering aan de koper het behoorlijk ingevulde en ondertekende bewijs ter hand moeten stellen ( in Italië , het Verenigd Koninkrijk en Denemarken ) dan wel ( in de andere Lid-Staten ) een formulier dat , als bewijs van de aankoop , de klant het recht geeft van Zanussi een formeel garantiebewijs te verlangen .

7 . Bij de Commissie zijn van de zijde van derden naar aanleiding van de bekendmaking van het essentiële gedeelte van de aangemelde overeenkomst en van haar voornemen ten behoeve daarvan een negatieve verklaring af te geven , geen opmerkingen binnen gekomen ;

II

Overwegende dat uit juridisch oogpunt het volgende relevant is :

A . Artikel 85 van het EEG-Verdrag

8 . Volgens artikel 85 , lid 1 , van het Verdrag tot oprichting van de EEG zijn onverenigbaar met de gemeenschappelijke markt en verboden alle overeenkomsten tussen ondernemingen welke de handel tussen Lid-Staten ongunstig kunnen beïnvloeden en ertoe strekken of ten gevolge hebben dat de mededinging binnen de gemeenschappelijke markt wordt verhinderd , beperkt of vervalst .

9 . De door de Zanussi-groep aan de gebruiker geboden garantie maakt deel uit van leveringsovereenkomsten die reeds door Zanussi met zijn wederverkopers van elektrische huishoudelijke apparaten binnen de gemeenschappelijke markt zijn gesloten of nog zullen worden gesloten . Deze overeenkomsten hebben weliswaar ten aanzien van de fabrikant voornamelijk de verkoop van Zanussi-apparaten aan elk der wederverkopers ten doel , maar leggen de laatstgenoemden tegelijkertijd de verplichting op om de gebruikers bij de wederverkoop de garantie te verstrekken tegen de voorwaarden die door de fabrikant worden aangeboden . Derhalve zijn de betrokken overeenkomsten , overeenkomsten tussen ondernemingen die , voorzover de garantievoorwaarden concurrentiebeperkende elementen bevatten , onder de toepassing van artikel 85 van het EEG-Verdrag vallen .

a ) Concurrentiebeperkend karakter van de garantievoorwaarden die tot in mei 1977 golden

10 . Het garantiesysteem van voor mei 1977 had ten gevolge dat de mededinging binnen de gemeenschappelijke markt werd beperkt of vervalst , omdat het bepaalde dat de gebruiker alleen een beroep op de door Zanussi aangeboden garantie kon doen bij het Zanussi-filiaal dat het apparaat had geïmporteerd in de Lid-Staat waar het gevestigd is en omdat de verplichting voor Zanussi om de gegarandeerde prestaties te verrichten eindigde ingeval het apparaat in een andere Lid-Staat dan die waar het filiaal gevestigd is in dienst was gesteld ; op deze wijze bevonden zich de wederverkopers van Zanussi-apparaten namelijk in een concurrentiepositie die op kunstmatige wijze was verzwakt ten opzichte van die der andere ondernemingen die ook Zanussi-apparaten of soortelijke apparaten van andere merken in de handel brengen , wanneer deze wederverkopers in hun land Zanussi-apparaten doorverkochten die elders in de Gemeenschap waren gekocht of wanneer zij in een andere Lid-Staat Zanussi-apparaten doorverkochten die in hun land waren gekocht , omdat in die gevallen de gebruikers niet konden profiteren van de door Zanussi geboden garantie .

De clausule waarin is bepaald dat het recht op de garantie en de verplichting deze te verlenen eindigen ingeval het apparaat de een of andere wijziging heeft ondergaan of is gewijzigd door iemand die niet door het importerende filiaal is gemachtigd , had eveneens ten gevolge dat de mededinging binnen de gemeenschappelijke markt werd beperkt , omdat zij de wederverkopers die wilden importeren of exporteren verhinderde , de apparaten op zulk een wijze te veranderen dat zij werden aangepast aan de technische en veiligheidsnormen in de andere Lid-Staten , wanneer de inachtneming daarvan onmisbaar bleek voor de verkoop van deze apparaten .

Deze inbreuken op de vrije concurrentie waren des te meer waarneembaar , omdat zij tevens rechtstreeks de belangen van de gebruiker raakten aangezien zij grotendeels betrekking hadden op het gebied van de kosteloze service , waaraan de gebruiker bij de betrokken typen apparaten veel waarde hecht .

11 . Het garantiesysteem kon de handel tussen Lid-Staten ongunstig beïnvloeden omdat het op merkbare wijze het handelsverkeer binnen de Gemeenschap in elektrische huishoudelijke apparaten zoals Zanussi-apparaten kon verminderen en in ieder geval vervalsen . De kostenloze service voor Zanussi-apparaten heeft voor de gebruikers een groot belang gezien de plaats die deze apparaten bij vraag en aanbod naar elektrische huishoudelijke apparaten op de gemeenschappelijke markt innemen .

12 . Toepassing van de voorschriften van artikel 85 , lid 3 , op de overeenkomsten die uit het vroegere garantiesysteem voortvloeien was niet mogelijk . Weliswaar komt de verlening van garantie voor de Zanussi-apparaten tot uiting in de verrichting van kosteloze prestaties die tot het gebruik en de werking onder optimale technische omstandigheden bijdragen en waarvan zowel de gebruikers als de wederverkopers profiteren ; de bovengenoemde clausules dwongen echter de wederverkopers hun activiteiten te beperken tot de markt van de respectievelijke Lid-Staten . Door aldus de expansie van de werkzaamheden der dealers tot voorbij de nationale concurrentiestructuren tegen te gaan , belemmerden deze beperkingen een optimale verspreiding in de gehele gemeenschappelijke markt van de concepties en de technische verbeteringen die in bepaalde Lid-Staten beschikbaar kwamen . Bovendien valt , zelfs al erkent men dat deze beperkingen enkele gunstige gevolgen hadden , niet in te zien hoe een billijk aandeel in de daaruit voortvloeiende voordelen de gebruikers ten goede zou hebben kunnen komen . Hetgeen rechtstreeks op het spel stond was namelijk de vrijheid van de gebruikers om zich de Zanussi-apparaten daar te verschaffen waar het hun het beste uitkwam gezien de verkoopvoorwaarden en in het bijzonder de mogelijkheid de garantie te ontvangen ; in ieder geval kon niet worden erkend dat de door Zanussi opgelegde beperkingen onmisbaar waren voor de goede werking van het garantiesysteem , omdat zij ten gevolge hadden dat de garantieverlening in gevallen van intracommunautair handelsverkeer via andere economische subjecten dan de filialen van Zanussi werd verhinderd of belemmerd .

13 . Het argument dat ter rechtvaardiging van dit systeem werd aangevoerd , t.w . dat de bestaande dispariteiten tussen de technische en veiligheidsnormen in de Lid-Staten bij de fabricage van elektrische huishoudelijke apparaten , waaronder die van Zanussi , verschillen noodzakelijk maken die van dien aard zouden zijn dat zij praktisch zouden verhinderen dat deze apparaten worden aangeboden of gevraagd in een ander land dan dat van de technische en veiligheidsnormen waaraan zij zijn aangepast , en dus de circulatie daarvan tussen de Lid-Staten zouden verhinderen , kon niet worden aanvaard .

Immers , zelfs als men erkent dat de verscheidenheid van de betrokken normen een belemmering vormt voor de circulatie van de produkten , kan zulks niet rechtvaardigen dat men , bij een overbrengen van die normen naar het contractuele vlak , elementen invoert ( in casu beëindiging van de garantie ) waardoor die belemmering kan worden versterkt ; anderzijds heeft de Commissie erop gewezen dat voor de apparaten die het onderwerp van de onderhavige procedure vormen , de werkelijk dwingende technische en veiligheidsnormen in de Lid-Staten in feite niet in zulk een mate uiteenliepen dat zij de circulatie van de betrokken produkten buiten de grenzen zouden verhinderen of , meer algemeen , dat zij het voor derden economisch geheel oninteressant zouden maken de noodzakelijke wijzigingen aan te brengen om de export of de import ervan mogelijk te maken .

b ) Niet-concurrentiebeperkend karakter van de in mei 1977 ingevoerde garantievoorwaarden , waardoor niet-toepasselijkheid van artikel 85

14 . De garantievoorwaarden die bij wijze van overgangsmaatregel sinds mei 1977 door Zanussi zijn toegepast en later zijn omschreven in de garantiebewijzen die op 15 februari 1978 in werking zijn getreden , hebben niet langer ten gevolge dat de mededinging binnen de gemeenschappelijke markt wordt beperkt ; derhalve vallen de leveringsovereenkomsten tussen Zanussi en zijn wederverkopers niet meer onder het verbod van artikel 85 , lid 1 , van het Verdrag .

De nieuwe algemene garantievoorwaarden die zijn opgenomen in de certificaten , die thans in alle landen van de Europese Gemeenschap dezelfde strekking hebben , geven de gebruikers namelijk het recht de uitvoering te verlangen van de prestaties die door Zanussi onverschilling waar binnen de Europese Gemeenschap worden gegarandeerd , ongeacht het land waar zij het apparaat hebben gekocht of waar zij het in dienst hebben gesteld .

Het feit dat de garantie wordt verleend volgens de procedures die worden toegepast door het Zanussi-filiaal dat verantwoordelijk is voor het gebied waar het apparaat in werking is gesteld en niet volgens de procedures die gelden in het land waar het apparaat is gekocht , levert geen enkele discriminatie op tussen de Zanussi-apparaten die door het genoemde filiaal zijn verkocht en die welke van andere filialen afkomstig zijn .

De nieuwe garantievoorwaarden geven de tussenpersonen of de gebruikers voortaan de mogelijkheid , de apparaten te wijzigen of te doen wijzigen zodat zij overeenstemmen met de technische of veiligheidsnormen in het land waar zij in werking zijn gesteld , zonder dat zulk een wijziging voor Zanussi grond kan opleveren de garantie te weigeren . Bovendien kan deze aanpassing der apparaten zowel geschieden door Zanussi als door ieder ander vakbekwaam persoon , die de nodige wijzigingen correct kan aanbrengen . Onder die omstandigheden zou een Zanussi-apparaat dat in een Lid-Staat zou zijn geïmporteerd en vervolgens door de importeur zelf aan de plaatselijke technische en veiligheidsnormen aangepast , in aanmerking blijven komen voor de Zanussi-garantie .

Het thans geldende garantiesysteem kan derhalve niet langer de wederverkopers ervan weerhouden Zanussi-apparaten uit andere Lid-Staten te importeren of deze naar andere Lid-Staten te exporteren . Evenmin kan zulk een garantiesysteem de gebruiker er nog van weerhouden een Zanussi-apparaat te kopen in een ander land dan dat waar hij het zal gebruiken .

Tenslotte kan de Commissie een negatieve verklaring in de zin van artikel 2 van de bovengenoemde Verordening nr . 17 afgeven ten gunste van het nieuwe garantiesysteem dat door Zanussi wordt aangeboden , omdat dit systeem geen concurrentiebeperkende clausules meer bevat die de handel tussen Lid-Staten ongunstig kunnen beïnvloeden .

B . Artikel 7 , lid 1 , van Verordening nr . 17

15 . De garantievoorwaarden die vervat zijn in de tussen Zanussi en zijn EEG-wederverkopers gesloten overeenkomsten voldoen aan de voorwaarden van artikel 7 , lid 1 , van Verordening nr . 17 . Deze voorwaarde , die bestonden op het tijdstip van inwerkingtreding van Verordening nr . 17 ( 13 maart 1962 ) en op basis van een standaardovereenkomst tussen Zanussi en de Etablissements F . Drion te Brussel waren aangemeld , voldeden namelijk niet aan de voorwaarden voor toepassing van artikel 85 , lid 3 , maar zijn in dier voege gewijzigd dat de overeenkomsten waarin zij zijn opgenomen , niet meer vallen onder het verbod van artikel 85 , lid 1 . Derhalve is het verbod in het genoemde artikel 85 , lid 1 , slechts van toepassing voor de periode die door de Commissie wordt vastgesteld .

16 . Het verbod van artikel 85 , lid 1 , kan voor de betrokken overeenkomsten buiten toepassing worden verklaard voor de gehele periode welke voorafgaat aan het tijdstip van inwerkingtreding van de onderhavige beschikking houdende niet-toepassing van artikel 85 , lid 1 , rekening houdende met de volgende omstandigheden :

a ) Zanussi heeft gedurende de procedure actief met de Commissie samengewerkt ten einde de beste oplossing te vinden om zijn garantiesysteem in dier voege te wijzigen dat het zowel in overeenstemming zou worden gebracht met de communautaire mededingingsregels als met de eisen van fabricage , verkoop en service voortvloeiend uit de technische en veiligheidsnormen die van de ene Staat tot de andere binnen de Europese Gemeenschap verschillen .

b ) Alvorens definitief nieuwe , volstrekt bevredigende garantievoorwaarden op te stellen , heeft Zanussi het initiatief genomen , voorlopige maatregelen in te voeren om de voornaamste concurrentiebeperkingen in zijn oude systeem weg te nemen ,

HEEFT DE VOLGENDE BESCHIKKING GEGEVEN :

Artikel 1

Er is voor de Commissie op grond van de haar bekende gegevens geen aanleiding om krachtens artikel 85 , lid 1, van het Verdrag tot oprichting van de Europese Economische Gemeenschap op te treden tegen de leveringsovereenkomsten , gesloten tussen Industrie A . Zanussi SpA en zijn wederverkopers van elektrische huishoudelijke apparaten , waarin de nieuwe garantievoorwaarden zijn vervat , welke Zanussi heeft besloten binnen de Europese Economische Gemeenschap toe te passen met ingang van 15 februari 1978 .

Artikel 2

Het verbod van artikel 85 , lid 1 , van het Verdrag is op grond van artikel 7 , lid 1 , van Verordening nr . 17 niet van toepassing op de leveringsovereenkomsten waarin de garantievoorwaarden zijn vervat welke voorheen door de Zanussi-groep binnen de Europese Economische Gemeenschap werden toegepast voor het tijdperk tussen 13 maart 1962 en 14 februari 1978 .

Artikel 3

Deze beschikking is gericht tot Industrie A . Zanussi SpA te Pordenone ( Italië ) .

Gedaan te Brussel , 23 oktober 1978 .

Voor de Commissie

Raymond VOUEL

Lid van de Commissie

( 1 ) PB nr . 13 van 21 . 2 . 1962 , blz . 204/62 .

( 2 ) PB nr . 127 van 20 . 8 . 1963 , blz . 2268/63 .