RESOLUTIE VAN DE RAAD van 18 december 1979 betreffende de aanpassing van de arbeidstijd

DE RAAD VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN,

Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Economische Gemeenschap,

Gezien de ontwerp-resolutie ingediend door de Commissie,

Overwegende dat de demografische ontwikkeling, het vooruitzicht van een gematigde economische groei, de aanpassingsmoeilijkheden als gevolg van met name de stijging van de aardolieprijzen, de structurele problemen op de arbeidsmarkt en de geleidelijke invoering van nieuwe technologieën, de werkgelegenheidsproblemen in de jaren'80 zullen verscherpen;

Overwegende dat de algehele strategie, gericht op versterking van het groeipotentieel en van de concurrentie- en innovatiemogelijkheden, de verbetering van de werkgelegenheidssituatie en ten einde te beantwoorden aan nieuwe sociale behoeften zonder dat de inflatie hierdoor wordt aangewakkerd, moet worden voortgezet en dat de maatregelen voor de aanpassing van de arbeidstijd deel zouden moeten uitmaken van deze algehele strategie als begeleidende maatregelen die kunnen bijdragen tot beleidsvormen die de werkgelegenheidssituatie moeten verbeteren;

Overwegende voorts dat de maatregelen voor de aanpassing van de arbeidstijd moeten worden opgezet met het oog op een verbetering van de levens- en arbeidsomstandigheden ; dat zij moeten bijdragen tot een verbetering van de arbeidsbescherming en het delen van de werknemers in de sociale en economische vooruitgang moeten bevorderen;

Overwegende dat de eventuele kosten van deze maatregelen in de hand moeten worden gehouden en dat de toerekening van deze kosten op passende wijze moet worden bezien ; dat, in het kader van de onderhandelingen tussen de sociale partners, rekening moet worden gehouden met de mogelijkheid, de totale produktiviteitsstijging te verdelen tussen aanpassing van de arbeidstijd en loonsverhoging;

Overwegende dat dit beleid niet kan worden opgezet los van de maatregelen ter bevordering van de mobiliteit en de opleiding van de werknemers en ter vergemakkelijking van de investeringen of reorganisaties die - met name in de ondernemingen - nodig zijn om de totstandkoming van nieuwe arbeidsplaatsen te bevorderen of ontslagen te voorkomen;

Overwegende dat dergelijke maatregelen inspraak van de werknemers en van hun vertegenwoordigers veronderstellen;

Overwegende dat deze maatregelen tot het terrein behoren van collectieve overeenkomsten of van de nationale wetgeving, doch dat de algehele onderlinge samenhang ervan, vooral uit een oogpunt van onderlinge verenigbaarheid van de door de sociale partners gevolgde gedragslijnen, door alle betrokken partijen ook in het kader van een dialoog en van coördinatie op het niveau van de Gemeenschap moet worden nagestreefd;

Rekening houdend met het mondelinge verslag van de Commissie betreffende de contacten die tussen en met de sociale partners over de aanpassing van de arbeidstijd hebben plaatsgehad, in aansluiting op de werkzaamheden van de Raad van 15 mei 1979 en van het Permanent Comité voor arbeidsmarktvraagstukken van 22 mei 1979;

Rekening houdend met de werkzaamheden van het Permanent Comité voor arbeidsmarktvraagstukken van 9 oktober 1979;

Rekening houdend met het advies van het Comité voor economische politiek van 26 oktober 1979, NEEMT DE VOLGENDE RESOLUTIE AAN:

De Raad onderstreept dat bij de beoordeling van eventuele maatregelen inzake de aanpassing van de arbeidstijd met talrijke elementen rekening moet worden gehouden, waarvan de weerslag op de produktiecapaciteit van de ondernemingen, de produktiviteitsschommelingen en de looncompensaties tot de voornaamste behoren ; dat de mogelijkheden voor decentralisatie, differentiatie per sector en per actiegebied, alsmede voor geleidelijke tenuitvoerlegging, in overweging zouden moeten worden genomen bij het zoeken naar de te treffen maatregelen ; dat deze maatregelen herzien zouden moeten kunnen worden.

Hij verzoekt de Commissie om de reeds gelegde contacten te intensiveren, omdat deze essentieel zijn voor de verwezenlijking van de initiatieven die in deze resolutie worden genoemd.

Hij hecht, uitgaande van zijn conclusies van 15 mei 1979 en in het licht van de gedachtenwisselingen die in de voorbije maanden hebben plaatsgevonden en van de eerste werkzaamheden van de Commissie, zijn goedkeuring aan de volgende richtsnoeren:

A. Actiegebieden

1. Alternerende opleiding

De Raad heeft zijn standpunt neergelegd in een afzonderlijke resolutie.

2. Overwerk

De Raad is van mening i) dat het dienstig is het systematisch verrichten van overwerk te beperken, daarbij rekening houdend met de voor het produktieproces in de onderneming vereiste flexibiliteit en de situatie op de arbeidsmarkt;

ii) dat het, aangezien er in de Lid-Staten uiteenlopende situaties bestaan, dienstig is te voorzien in een geleidelijke tenuitvoerlegging van dit beginsel in de verschillende Lid-Staten, daarbij rekening houdend met de problemen die zich in dit verband voor werknemers met lage lonen in bepaalde Lid-Staten zouden kunnen voordoen;

iii) dat het voorts dienstig is voor de tenuitvoerlegging van dit beginsel de in de verschillende Lid-Staten gebruikelijke procedure te volgen, onder eerbiediging van de autonomie van de sociale partners;

iv) dat een van de passende middelen om tot dergelijke beperkingen te komen bij voorbeeld zou zijn de introductie van het beginsel van compenserend verlof voor het systematisch verrichten van overwerk, zonder dat die compensatie noodzakelijk op alle overuren behoeft te slaan;

v) dat de controle zou moeten worden verricht volgens de in iedere Lid-Staat geldende procedures.

3. Flexibele pensioenleeftijd

De Raad roept in herinnering dat hij groot belang hecht aan de voortzetting door de Commissie van haar werkzaamheden met betrekking tot de flexibele pensioenleeftijd.

De Raad is van mening dat de flexibele pensionering, die op basis van vrijwilligheid zou moeten plaatsvinden, moet worden ontwikkeld in samenhang met maatregelen ter vergemakkelijking van de geleidelijke vermindering van de arbeid aan het einde van de loopbaan, zoals deeltijdarbeid en verlenging van de vakantie voor oudere werknemers.

4. Deeltijdarbeid

De Raad constateert dat de deeltijdarbeid een realiteit is geworden op de arbeidsmarkt, maar dat het dienstig is de voorwaarden voor de tenuitvoerlegging ervan nader te regelen.

De Raad is van mening dat men zich bij een communautaire aanpak zou moeten laten leiden door de volgende beginselen: i) deeltijdarbeid dient te geschieden op basis van vrijwilligheid en dient open te staan voor mannen en vrouwen. Deeltijdarbeid mag niet worden opgelegd aan diegenen die full-time wensen te werken. Voorts dient men er zorgvuldig op toe te zien dat deeltijdarbeid niet wordt beperkt tot vrouwen noch tot de laagste opleidingsniveaus;

ii) het is dienstig na te gaan in hoeverre deeltijdarbeid op ruimere schaal toegankelijk zou kunnen worden gemaakt voor bepaalde groepen werknemers, meer in het bijzonder voor ouders met jonge kinderen en voor oudere werknemers;

iii) werknemers die deeltijdarbeid verrichten, moeten in beginsel dezelfde sociale rechten en plichten hebben als werknemers die full-time werken, waarbij evenwel rekening moet worden gehouden met het specifieke karakter van dit werk;

iv) deeltijdarbeid mag niet uitsluitend tot werk voor halve dagen worden beperkt ; er kan worden voorzien in een dagelijks, wekelijks of maandelijks ritme, aangepast aan de behoeften van de verschillende groepen werknemers en van de bedrijven.

5. Uitzendarbeid

De Raad constateert dat uitzendarbeid in de meeste Lid-Staten de laatste jaren een aanzienlijke ontwikkeling heeft doorgemaakt.

De Raad is van mening dat er een communautaire actie dient te worden ondernomen ter ondersteuning van de actie van de Lid-Staten om enerzijds het toezicht op uitzendarbeid en anderzijds de sociale bescherming van de uitzendkrachten te verzekeren.

6. Ploegenarbeid

De Raad is van mening dat ploegenarbeid moet worden bezien rekening houdend met de aspecten verbonden aan de arbeidsomstandigheden en de gezondheid.

De Raad is voorts van mening dat de economische aspecten van het vraagstuk eveneens in aanmerking moeten worden genomen, met name met het oog op het concurrentievermogen van de ondernemingen.

7. Jaarlijks arbeidsvolume

De Raad verzoekt de Commissie om met de sociale partners de voorwaarden na te gaan waaronder een communautaire aanpak met betrekking tot de vermindering van het jaarlijkse arbeidsvolume zou kunnen worden ontwikkeld. Deze aanpak zou in voorkomend geval in overweging kunnen worden genomen in akkoorden op nationaal, interprofessioneel of sectorieel niveau.

De Raad verzoekt om bij deze aanpak zowel het probleem van de verbetering van de arbeidsomstandigheden als de noodzaak ontslagen te vermijden en de aanwerving van personeel te bevorderen, in overweging te nemen.

Evenzo dient rekening te worden gehouden met de noodzaak om de concurrentievoorwaarden te handhaven en om het effect van de vermindering van de jaarlijkse arbeidsduur op de arbeidskosten, in de hand te houden.

Bij deze aanpak zou eveneens rekening moeten worden gehouden met alle initiatieven die zouden kunnen worden genomen op het gebied van de aanpassing van de arbeidstijd, met name in het licht van de hierboven bedoelde richtsnoeren.

B. Slotbepalingen

1. In het licht van de geboekte vooruitgang ten aanzien van de verschillende aspecten van de aanpassing van de arbeidstijd die in deze resolutie worden vermeld, verzoekt de Raad, onder verwijzing naar de conclusies van de te Parijs op 12 en 13 maart 1979 bijeengekomen Europese Raad, de Commissie: - haar conclusies voor te leggen inzake de mogelijkheden voor de ontwikkeling van een communautaire aanpak op het gebied van de beperking van het systematisch verrichten van overwerk en de vermindering van de effectieve jaarlijkse arbeidsduur in de Gemeenschap;

- specifieke mededelingen te doen over de flexibele pensioenleeftijd, deeltijdarbeid en uitzendarbeid.

2. Voorts verzoekt de Raad: - de Commissie om met breed opgezet overleg met de sociale partners door te gaan op het gebied van de aanpassing van de arbeidstijd;

- de sociale partners om hun contacten op het niveau van de Gemeenschap voort te zetten en uit te breiden, hun medewerking te verlenen aan de inspanningen van de Raad en de Commissie, en hun acties in de Lid-Staten in het kader van hun eigen verantwoordelijkheid voort te zetten.

Dit overleg en deze contacten zouden moeten leiden tot een communautaire aanpak waardoor een algemene samenhang kan worden gewaarborgd en een communautaire consensus kan worden bevorderd.