BIJLAGE

PROJECT TER BEVORDERING VAN DOELTREFFENDE CONTROLE P DE WAPENUITVOER

1. Doelstellingen

Dit besluit is erop gericht verantwoordingsplicht en verantwoordelijkheidsbesef in de legale wapenhandel te bevorderen, in overeenstemming met Gemeenschappelijk Standpunt 2008/944/GBVB, en zo bij te dragen tot vrede, veiligheid en stabiliteit in de buurlanden van de Unie. De doelstellingen van dit besluit zijn de verbetering van de controles op overdrachten van wapens door derde landen en de ondersteuning van de nationale en regionale activiteiten van derde landen, om de internationale handel in conventionele wapens verantwoorder en transparanter te maken, en om het gevaar dat wapens in de handen van onbevoegde gebruikers terechtkomen, te beperken. Deze doelstellingen moeten worden bereikt door het promoten van de beginselen en criteria van Gemeenschappelijk Standpunt 2008/944/GBVB en van het WHV. De resultaten moeten erop gericht zijn nationale wapenuitvoersystemen in de beoogde landen efficiënter te maken: de uitvoerende instantie brengt verslag uit over juridische, institutionele en andere relevante wijzigingen en de afstemming ervan op Gemeenschappelijk Standpunt 2008/944/GBVB, en waar nodig het WHV. Voor het bereiken van deze resultaten moet worden gestreefd naar complementariteit en synergie met de lopende bijstandsprojecten van de Unie ter ondersteuning van de uitvoering van het WHV en op het gebied van controle op de uitvoer van producten voor tweeërlei gebruik. De lijst van begunstigden uit hoofde van dit besluit overlapt niet met de lijst van begunstigden in het kader van Besluit (GBVB) 2017/915 ter ondersteuning van het WHV.

Ter verwezenlijking van bovengenoemde doelstellingen dient de Unie door te gaan met het promoten van de normen van Gemeenschappelijk Standpunt 2008/944/GBVB, op basis van de resultaten die zijn bereikt door middel van de uitvoering van Gemeenschappelijk Optreden 2008/230/GBVB en Besluiten 2009/1012/GBVB, 2012/711/GBVB, (GBVB) 2015/2309 en (GBVB) 2018/101. Daartoe moeten begunstigde derde landen worden geholpen bij het opstellen, actualiseren en uitvoeren, indien nodig, van wettelijke, administratieve en bestuursrechtelijke maatregelen voor de ondersteuning van een efficiënt systeem voor controle op de overdracht van conventionele wapens.

Tevens moet steun worden verleend voor het opleiden van functionarissen die vergunningen afgeven en toezien op de naleving ervan, en die belast zijn met de uitvoering en handhaving van controle op de overdracht van wapens, en voor de nationale en regionale maatregelen ter bevordering van transparantie in en passend toezicht op de uitvoer van conventionele wapens. Daarnaast moeten contacten met de particuliere sector (inclusief de bedrijfswereld, onderzoeksinstellingen en de academische wereld) worden bevorderd zodat de wetgeving en regelgeving inzake controle op wapenoverdracht wordt nageleefd, met bijzondere aandacht voor interne nalevingsprogramma’s.

2. Keuze van de uitvoerende instantie

De uitvoering van dit besluit wordt toevertrouwd aan het BAFA. Waar passend gaat het BAFA een partnerschap aan met de instanties voor uitvoercontrole van de lidstaten van de Unie, relevante regionale en internationale organisaties, denktanks, onderzoeksinstellingen en ngo’s.

Het BAFA heeft de meeste ervaring met het leveren van bijstand bij de controle op de uitvoer en met voorlichtingsactiviteiten. Het bureau heeft deze ervaring opgedaan op alle ter zake doende gebieden van strategische controle op de uitvoer, en heeft ervaring met CBRN-gerelateerde producten voor tweeërlei gebruik en militaire goederen. Via die programma’s en activiteiten heeft het BAFA een grondige kennis opgedaan van de systemen voor controle op de uitvoer van de meeste landen die onder dit besluit vallen.

Wat betreft bijstand en voorlichting bij controle op de uitvoer van wapens, heeft het BAFA de uitvoering van Besluiten 2009/1012/GBVB, 2012/711/GBVB, (GBVB) 2015/2309 en (GBVB) 2018/101 met succes afgerond. Het BAFA is tevens belast met de technische uitvoering van het programma ter ondersteuning van de uitvoering van het WHV dat bij Besluiten 2013/768/GBVB en (GBVB) 2017/915 is ingesteld.

Het BAFA verkeert derhalve in een unieke positie om de sterke en zwakke punten aan te wijzen in de systemen voor controle op de uitvoer van landen die de begunstigden zullen zijn van activiteiten uit hoofde van dit besluit. Het BAFA is eveneens het meest geschikt om synergie te bewerkstelligen tussen de verschillende bijstands- en voorlichtingsprogramma’s inzake controle op de uitvoer van wapens, en om dubbel werk te voorkomen. Dit is met name van belang voor begunstigde landen die reeds steun hebben ontvangen uit hoofde van eerdere samenwerkingsprogramma’s van de Unie ter versterking van de lokale capaciteit om hun nationale systeem voor controle op wapenhandel overeenkomstig internationale normen en recente ontwikkelingen toe te passen en te actualiseren.

3. Coördinatie met overige Uniebijstandsprojecten op het gebied van exportcontrole

Op basis van de ervaring van eerdere voorlichtingsactiviteiten van de Unie inzake controle op de uitvoer van producten voor tweeërlei gebruik en conventionele wapens moet worden gestreefd naar synergie en complementariteit. Derhalve moeten de in deel 5 bedoelde activiteiten alleen worden uitgevoerd in landen waar nog geen activiteiten van het voorlichtings- en bijstandsproject in het kader van het WHV plaatsvinden. Waar passend kan worden gestreefd naar synergie met andere activiteiten die uit de GBVB-begroting worden gefinancierd, of met andere activiteiten in verband met controle op de uitvoer van producten voor tweeërlei gebruik die uit andere financiële instrumenten van de Unie dan de GBVB-begroting worden gefinancierd. Dit moet gebeuren met volledige inachtneming van de wettelijke en financiële mogelijkheden om die instrumenten van de Unie in te zetten.

Daartoe zal regelmatig informatie uitgewisseld worden tussen de uitvoerende instanties van de Unie die belast zijn met de voorlichtingsactiviteiten inzake controle op de uitvoer, en met de Europese Dienst voor extern optreden. Dit coördinatiemechanisme moet worden geformaliseerd en de deelname van deskundigen uit andere lidstaten moet worden aangemoedigd, wanneer dit relevant is.

4. Coördinatie met overige donorhulpprojecten op het gebied van uitvoercontrole

In voorkomend geval moet worden gestreefd naar synergie en complementariteit met andere donorhulpprojecten op het gebied van voorlichting inzake uitvoercontrole. Zoals vermeld in deel 3, is coördinatie met andere donoren met name van belang voor de activiteiten als bedoeld in de onderdelen 5.2.1, 5.2.2, 5.2.3 en 5.2.6.

5. Beschrijving van projectactiviteiten

5.1. Doelstellingen van het project

De hoofddoelstelling is technische bijstand te verlenen aan een aantal begunstigde landen die bereid zijn hun normen en praktijken inzake controle op de uitvoer van wapens te ontwikkelen. Daartoe zal bij de geplande activiteiten worden bekeken wat de status van de begunstigde landen is, met name:

— of het land is toegetreden of een verzoek tot toetreding heeft ingediend tot internationale regelingen voor controle op de uitvoer in verband met de overdracht van conventionele wapens en producten en technologieën voor tweeërlei gebruik;

— of het begunstigde land een verzoek om toetreding tot de Unie heeft ingediend en of het land een officiële of een mogelijke kandidaat-lidstaat is;

— over welke handelscapaciteit het land beschikt op het gebied van conventionele militaire uitrusting en technologieën, als producent, importeur of handelsknooppunt;

— hoe matuur het bestaande nationale systeem voor controle op de uitvoer is; daarbij wordt vooral gekeken naar de geboekte vooruitgang als resultaat van steun ontvangen uit eerdere, door de Unie gefinancierde samenwerkingsprogramma’s inzake controle op de uitvoer van wapens, en

— wat de positie ten aanzien van het WHV is.

Indien de begunstigde landen waarop de activiteiten zijn gericht, louter het WHV hebben ondertekend, moet er bij de activiteiten, waar mogelijk, naar worden gestreefd in kaart te brengen wat de obstakels voor bekrachtiging van het WHV zijn, met name waar het gaat om obstakels van juridische of regelgevende aard die te maken hebben met lacunes in of behoeften aan uitvoeringscapaciteiten. Indien de landen waarop de activiteiten zijn gericht, geen stappen richting het WHV hebben gedaan (geen ondertekening, bekrachtiging, of toetreding), moeten de activiteiten de toetreding tot het WHV bevorderen, mogelijkerwijs met de steun van andere begunstigde landen die het WHV hebben bekrachtigd.

5.2. Projectbeschrijving

5.2.1. Regionale workshops

Dit project bestaat uit ten hoogste acht tweedaagse regionale workshops, waarbij een theoretische en praktische opleiding wordt gegeven en de mogelijkheid wordt geboden in dialoog te gaan om de regionale benaderingen van relevante aspecten van de controle op de uitvoer van conventionele wapens te consolideren.

Bij de deelnemers aan de workshops (ten hoogste 35) zullen onder meer overheidsfunctionarissen zijn van de begunstigde landen die onder het besluit vallen. Waar passend, kunnen onder meer ook vertegenwoordigers van nationale parlementen, het bedrijfsleven en het maatschappelijk middenveld worden uitgenodigd.

De opleiding zal worden gegeven door deskundigen uit nationale overheidsdiensten van lidstaten (onder wie voormalige functionarissen), vertegenwoordigers van de landen die zich hebben aangesloten bij Gemeenschappelijk Standpunt 2008/944/GBVB, en vertegenwoordigers van de particuliere sector en van het maatschappelijk middenveld.

De workshops kunnen plaatsvinden in een begunstigd land of op een andere locatie nader te bepalen door de hoge vertegenwoordiger in overleg met de Groep export van conventionele wapens (Coarm).

De organisatie van de regionale workshops is als volgt:

a) maximaal twee workshops voor de landen in Zuidoost-Europa;

b) maximaal twee workshops voor Oost-Europese en Kaukasische landen van het Europees nabuurschapsbeleid;

c) maximaal twee workshops voor de Noord-Afrikaanse mediterrane landen van het Europees nabuurschapsbeleid, en

d) maximaal twee workshops voor de landen in Centraal-Azië.

Om regio-overschrijdende samenwerking aan te moedigen, zullen partnerlanden uit andere regio’s voor ten minste één workshop per regio worden uitgenodigd.

Deze regionale verdeling van twee workshops per regio is misschien niet mogelijk indien de omstandigheden niet gunstig zijn (bv. een onverwacht te laag aantal deelnemers, geen serieus aanbod van een begunstigd land in de regio om als gastland te fungeren, doublures met andere activiteiten van andere voorlichtingsverstrekkers). Indien één of meer workshops niet kunnen plaatsvinden, kan het aantal workshops in de andere bovengenoemde regio’s dienovereenkomstig worden verhoogd tot in totaal twaalf.

5.2.2. Studiebezoeken

Dit project bestaat uit ten hoogste zeven twee- of driedaagse studiebezoeken van overheidsfunctionarissen aan de ter zake bevoegde autoriteiten van lidstaten of andere begunstigde landen.

Bij de studiebezoeken moeten twee tot vier begunstigde landen worden aangedaan. Begunstigde landen van de studiebezoeken hoeven niet noodzakelijkerwijs tot dezelfde regio te behoren.

5.2.3. Individuele bijstand en bijstand op afstand aan begunstigde landen

Dit project bestaat uit workshops met een duur van in totaal niet meer dan tien dagen voor individuele begunstigde landen die daarom verzoeken. Overheidsfunctionarissen van begunstigde landen, met inbegrip van voor vergunningen en handhaving bevoegde functionarissen, zullen deelnemen aan de workshops, welke bij voorkeur in de respectievelijke begunstigde landen zullen plaatsvinden. Afhankelijk van de precieze behoeften en van de beschikbaarheid van deskundigen van de begunstigde landen en van de lidstaten, zullen de in totaal tien beschikbare dagen worden verdeeld over workshops van ten minste twee dagen.

Deze workshops voor individuele bijstand zullen vooral worden gehouden op verzoek van de begunstigde landen. Zij zijn bedoeld voor de behandeling van een specifiek probleem in verband met controle op de uitvoer van wapens dat door een begunstigd land aan de orde is gesteld, bijvoorbeeld in de marge van een regionale workshop of tijdens regelmatige contacten met de Uniedeskundigen en met het BAFA. Tijdens deze workshops kunnen problemen in verband met controle op de uitvoer van wapens en verzoeken van de begunstigde landen worden behandeld, met inbegrip van gerichte nationale maatregelen voor capaciteitsopbouw, voorlichting aan het bedrijfsleven en/of de academische wereld, en nationale opleidingsstrategieën op het gebied van controle op de uitvoer van wapens.

Daarnaast zullen maximaal twintig dagen worden uitgetrokken voor individuele ondersteuning op afstand (bv. juridische toetsing, raadpleging over specifieke gevallen, daaronder begrepen steun voor technische classificatie van een bepaald product enz.).

Deskundigen uit nationale overheidsdiensten van lidstaten (onder wie voormalige functionarissen), vertegenwoordigers van de landen die zich hebben aangesloten bij Gemeenschappelijk Standpunt 2008/944/GBVB, en vertegenwoordigers van de particuliere sector zullen hun expertise beschikbaar stellen.

5.2.4. Institutionele capaciteitsopbouw en geavanceerde bewustmakingsinitiatieven

Het project bestaat uit maximaal drie workshops, elk van ten hoogste vier dagen, die bedoeld zijn om begunstigde landen met geavanceerde systemen voor controle op de wapenuitvoer ondersteuning te bieden bij de opbouw van hun eigen nationale capaciteit. Er wordt onder meer een “opleiding van opleiders”-benadering gehanteerd, waarbij de aandacht onder meer uitgaat naar didactiek, kennisoverdracht en institutioneel geheugen in het begunstigde land. De nationale institutionele capaciteitsopbouw moet onder meer gaan over thema’s als interne naleving, risicobeheer, en het raakvlak tussen vermindering van hybride dreigingen en controle op wapenuitvoer.

5.2.5. Conferentie voor partnerlanden met geavanceerde systemen voor controle op de uitvoer

Het project bestaat uit één conferentie in Brussel van maximaal twee dagen. De conferentie zal als forum fungeren voor geavanceerde gesprekken tussen Uniedeskundigen en hoge vertegenwoordigers (op het gebied van beleid, vergunningverlening en handhaving) van begunstigde landen met geavanceerde systemen voor controle op de uitvoer.

Deze conferentie zal voor de deelnemende begunstigde landen een gelegenheid zijn om:

a) informatie te krijgen over de nieuwste ontwikkelingen op het gebied van wapenhandel (bv. huidige aankoopkanalen, de invloed van nieuwe technologieën en problemen in verband met beveiligingsbeleid zoals hybride dreigingen,), en

b) te spreken en van gedachten te wisselen over de manier waarop recente wijzigingen en verbeteringen op het gebied van controle op de wapenhandel kunnen worden geïmplementeerd als onderdeel van het eigen nationale systeem voor controle op de uitvoer.

5.2.6. Evaluatie-evenementen

Om de in het kader van dit besluit uitgevoerde activiteiten te evalueren en het effect ervan te beoordelen, zullen in Brussel twee evenementen worden georganiseerd (voor tussentijdse en definitieve evaluatie), idealiter aansluitend op een gewone Coarm-vergadering.

Het evenement voor tussentijdse evaluatie zal de vorm aannemen van een workshop waaraan lidstaten deelnemen. De workshop duurt maximaal één dag.

Het evenement voor definitieve evaluatie zal de vorm aannemen van een bijeenkomst in Brussel, waaraan begunstigde landen en lidstaten zullen deelnemen. Ten hoogste twee vertegenwoordigers (passende overheidsfunctionarissen) van elk begunstigd land zullen voor het evenement voor definitieve evaluatie worden uitgenodigd.

6. Begunstigden

6.1. Begunstigde landen zijn uit hoofde van dit besluit

De lijst van begunstigden uit hoofde van het onderhavige besluit overlapt niet met de lijst van begunstigden uit hoofde van Besluit (GBVB) 2017/915. Begunstigde landen uit hoofde van dit besluit zijn:

a) Kandidaat-lidstaten of mogelijke kandidaat-lidstaten in Zuidoost-Europa (Albanië, Bosnië en Herzegovina, de Republiek Noord-Macedonië, Montenegro, Servië en Kosovo (*));

b) Oost-Europese en Kaukasische landen van het Europees nabuurschapsbeleid (Armenië, Azerbeidzjan, Belarus, Georgië, de Republiek Moldavië en Oekraïne);

c) Noord-Afrikaanse, mediterrane en Zuidelijke-Nabuurschapslanden van het Europees nabuurschapsbeleid (Algerije, Egypte, Marokko, Tunesië, Jordanië en Libanon), en

d) Centraal-Aziatische landen (Kazachstan, Tadzjikistan, Oezbekistan, Kirgizië en Turkmenistan).

6.2. Wijziging van de lijst van begunstigde landen

Coarm kan, na overleg met het in deel 3 bedoelde coördinatiemechanisme, besluiten om landen toe te voegen aan de lijst van begunstigden, op voorwaarde dat zijn geen begunstigden zijn uit hoofde van Besluit (GBVB) 2017/915 In uitzonderlijke gevallen kan het coördinatiemechanisme, wanneer dit zinvol wordt geacht, ook overeenkomen begunstigden die onder Besluit (GBVB) 2017/915 vallen, op te nemen. Wijzigingen moeten via de Coarmvoorzitter op formele wijze worden uitgewisseld tussen het BAFA en de Unie.

7. Projectresultaten en indicatoren betreffende de uitvoering

Naast het in onderdeel 5.2.6 vermelde evenement voor de definitieve evaluatie zal bij de evaluatie van de projectresultaten rekening worden gehouden met de volgende elementen:

7.1. Individuele evaluatie van begunstigde landen

Na voltooiing van de vastgestelde activiteiten zal het BAFA aan de Europese Dienst voor extern optreden en de Commissie een voortgangsverslag over elk van de in onderdeel 6.1 vermelde begunstigde landen voorleggen. Het verslag biedt een overzicht van de activiteiten die tijdens de looptijd van het besluit in het begunstigde land hebben plaatsgevonden en geeft een beoordeling en beschrijving van de capaciteit van het begunstigde land op het gebied van controle op wapenoverdracht op basis de informatie waarover het BAFA beschikt. Bij de beoordeling wordt gekeken naar de toepassing door het begunstigde land van de controle-instrumenten zoals bepaald in Gemeenschappelijk Standpunt 2008/944/GBVB, voor zover deze niet alleen op lidstaten van toepassing zijn.

7.2. Effectbeoordeling en uitvoeringsindicatoren

Voor de begunstigde landen moet na voltooiing van de activiteiten in het kader van dit besluit een effectbeoordeling plaatsvinden. De effectbeoordeling wordt uitgevoerd door de hoge vertegenwoordiger, in samenwerking met Coarm en, zo nodig, met de delegaties van de Unie in de begunstigde landen en met andere belanghebbenden.

Daartoe worden de volgende uitvoeringsindicatoren gebruikt:

— er wordt nagegaan of er al dan niet nationale regelgeving betreffende controle op de overdracht van wapens is vastgesteld en in welke mate deze voldoet aan Gemeenschappelijk Standpunt 2008/944/GBVB (waaronder wat betreft de toepassing van de beoordelingscriteria, de toepassing van de gemeenschappelijke EU-lijst van militaire goederen en verslaglegging);

— er wordt gebruikgemaakt van informatie over handhavingszaken, indien beschikbaar;

— er wordt nagegaan of de begunstigde landen verslag kunnen uitbrengen over uitvoer en/of invoer van wapens (bv. VN-wapenregister, jaarlijks rapport in het kader van het WHV, Wassenaar Arrangement, OVSE, verslagen aan nationale parlementen), en

— er wordt bekeken of het begunstigde land zich officieel heeft aangesloten bij Gemeenschappelijk Standpunt 2008/944/GBVB, dan wel voornemens is dat te doen.

De in onderdeel 7.1 bedoelde individuele evaluatieverslagen dienen in voorkomend geval naar die toepassingsindicatoren te verwijzen.

8. Bevordering van het gebruik van het EU-P2P-webportaalvoor voorlichting (1)

Het EU-P2P-webportaal waarin Besluit 2012/711/GBVB voorziet, werd ontwikkeld als EU-eigen hulpmiddel. Het werkt als gemeenschappelijk platform voor alle voorlichtingsprogramma’s van de Unie (tweeërlei gebruik, wapens). De in onderdelen 5.2.1 tot en met 5.2.6 vermelde activiteiten zullen het Uniewebportaal voor voorlichting beter bekendmaken en het gebruik ervan bevorderen. Deelnemers aan voorlichtingsactiviteiten moeten worden geïnformeerd over het niet-openbare gedeelte van het webportaal, dat een permanente toegang tot hulpmiddelen, documenten en contacten biedt. Op dezelfde manier moet het gebruik van het webportaal worden bevorderd bij andere functionarissen die niet direct kunnen deelnemen aan bijstands- en voorlichtingsactiviteiten. Voorts moeten de activiteiten onder de aandacht worden gebracht door middel van de EU-P2P-nieuwsbrief.

9. Zichtbaarheid van de Unie

Het BAFA zal alle passende maatregelen nemen om bekendheid te geven aan het feit dat de Unie de actie financiert. Die maatregelen worden uitgevoerd in overeenstemming met de communicatie- en zichtbaarheidshandleiding betreffende externe maatregelen van de Unie, die door de Europese Commissie is gepubliceerd. Het BAFA zal aldus de zichtbaarheid van de bijdrage van de Unie verzekeren met passende profilering en publiciteit, waarin de rol van de Unie wordt benadrukt en bekendheid wordt gegeven aan de redenen die tot dit besluit hebben geleid, aan de steun van de Unie voor dit besluit en aan de resultaten waartoe die steun heeft geleid. Op in het kader van het project geproduceerd materiaal moet duidelijk zichtbaar de Unievlag worden aangebracht, alsook het logo “EU-P2P-programma voor controle op de uitvoer”, overeenkomstig de Unierichtsnoeren ter zake. Delegaties van de Unie moeten bij evenementen in derde landen worden betrokken om de politieke follow-up en zichtbaarheid te versterken.

Aangezien de voorgenomen activiteiten sterk verschillen qua toepassingsgebied en aard, zal gebruik worden gemaakt van een veelheid aan promotie-instrumenten: traditionele media, website, sociale media, informatie- en promotiemateriaal (waaronder infographics, folders, nieuwsbrieven, persmededelingen en andere instrumenten, naargelang het geval). Op de in het kader van dit project gefinancierde publicaties en publieke evenementen zal de nodige informatie worden vermeld.

10. Looptijd

De totale duur van het project wordt op 24 maanden geraamd.

11. Verslaglegging

De uitvoerende instantie zal driemaandelijkse verslagen opstellen waarin beknopt de vooruitgang van het project wordt beschreven en stelt na voltooiing van elke activiteit missieverslagen op. De verslagen zullen uiterlijk zes weken na voltooiing van de betrokken activiteiten aan de hoge vertegenwoordiger worden voorgelegd.

12. Totale geraamde kosten van het project en financiële bijdrage van de Unie

De totale geraamde kosten van het project belopen 1 538 292,73 EUR met medefinanciering door de regering van de Bondsrepubliek Duitsland. De totale geraamde kosten van het door de Unie gefinancierde project belopen 1 377 542,73 EUR.

(*) Deze benaming laat de standpunten over de status van Kosovo onverlet, en is in overeenstemming met Resolutie 1244/1999 van de VN-Veiligheidsraad en het advies van het Internationaal Gerechtshof over de onafhankelijkheidsverklaring van Kosovo.

(1) https://ec.europa.eu/jrc/en/research-topic/chemical-biological-radiological-and-nuclear-hazards/eu-p2p-outreach-programmes-export-control en https://circabc.europa.eu/