31. 7. 75 Publikatieblad  van  de Europese  Gemeenschappen Nr. C 174/1 
I 
(Mededelingen) 
RAAD  EN  COMMISSIE 
ZESTIENDE  VERSLAG 
VAN  DE  WERKZAAMHEDEN  VAN  HET  MONETAIR  COMITÉ 
VOORWOORD 
Dit verslag  bevat  een  overzicht  van  de werkzaamheden  van  het Monetair  Comité  gedu-
rende  het jaar  1974. 
Het Comité  heeft  in de loop  van  dat jaar  15 vergaderingen  gehouden  terwijl  werkgroe-
pen, binnen  of onder  auspiciën  van  het  Comité  ingesteld  eveneens  bij herhaling  bijeen 
zijn gekomen. 
Op de vergadering  van  10 juli  1974  heeft  het Comité  zijn  nieuwe  bestuur  gekozen.  De 
heer Oort,  thesaurier-generaal  aan  het  Ministerie  van  Financiën  van  Nederland,  werd 
gekozen  tot voorzitter;  de heer  Emminger,  vice-president  van  de Deutsche  Bundesbank 
en de heer  de Strycker,  vice-gouverneur  van  de Nationale  Bank  van  België  werden  geko-
zen als vice-voorzitters;  voorts  werd  de heer  Littler  (H.  M. Treasury)  gekozen  tot voor-
zitter  van  de plaatsvervangende  leden  van  het Comité.  Krachtens  het besluit  van  de Raad 
van 30 april  1972,  waarbij  de data  van  de hernieuwingen  van  de mandaten  van  de leden 
van bepaalde  comités  worden  gelijk  getrokken,  zal het mandaat  van  de leden  van  het 
nieuwe  bestuur  per 31 december  1975  een  einde  nemen.  De lijst  van  de per 31 december 
1974  fungerende  leden  vindt  men  in de bijlage. 
Het verslag  werd  afgesloten  per 31 december  1974. 
INLEIDING 
1. De  wereldeconomie  werd  in 1974  gekenmerkt 
door  een  aanzienlijke  vertraging  van  de economische 
bedrijvigheid  die  gepaard  ging  met  een  nieuwe  ver-
snelling  van  de inflatie  alsmede  ongekende  oneven-
wichtigheden  op de betalingsbalansen.  Een  van  de 
factoren  die deze  ontwikkeling  hebben  bepaald  was 
de ingrijpende  wijziging  van  de internationale  ruil-
voeten.  Deze  werd  niet  alleen  veroorzaakt  door  de 
stijging  van  de grondstoffenprijzen  maar  tevens  en 
vooral  door  de sinds  november  1973  opgetreden  ver-
viervoudiging  van  de prijs  van  ruwe  aardolie.  De be-
doelde  onevenwichtigheden  en inflatoire  tendensen 
zijn in de meeste  van  die  landen  die  reèds  vóór  de 
aardoliecrisis  te kampen  hadden  met  moeilijkheden 
nog ernstiger  geworden.  De wijzigingen  die zich  heb-ben voorgedaan  op het  gebied  van  de internationale 
betalingsbetrekkingen,  gepaard  aan  interne  economi-
sche  moeilijkheden,  vooral  in de landen  met  beta-
lingstekorten,  vormden  een  ernstige  bedreiging  van 
het vrije  verkeer  van  goederen  en kapitalen  zoals  dit 
zich in de loop  van  de laatste  decennia  had  ontwik-
keld. 
2. De  nieuwe  economische  en financiële  situatie 
heeft  eveneens  een  zeer  negatieve  weerslag  gehad  op 
het integratieproces  in de Gemeenschap.  Onder  de 
gegeven  omstandigheden  hebben  de Gemeenschaps-
autoriteiten  in de eerste  plaats  gestreefd  naar  onder-
linge  overeenstemming  over  concrete  hulpmaatrege-
Nr. C 174/2 Publikatieblad  van  de Europese  Gemeenschappen 31. 7. 75 
len aan  de zich  in moeilijkheden  bevindende  Lid-Sta-
ten en naar  bescherming  van  de reeds  bereikte  inte-
gratie  eerder  dan  naar  verdere  voortzetting  van  de 
opbouw  der  economische  en monetaire  unie  volgens, 
het in de voorgaande  jaren  opgestelde  plan.  De snelle 
vermindering  van  de enorme  evenwichtsverstoringen 
der betalingsbalans  van  sommige  Lid-Staten  en het 
herstel  van  de monetaire  stabiliteit  behoren  tot de 
allereerste  voorwaarden  van  een  hernieuwde  voort-
gang  van  het  communautaire  integratieproces;  de 
huidige  spanningen  kunnen  slechts  worden  opgehe-
ven als aan deze  voorwaarden  is voldaan. 3. Het  onderhavige  rapport  bestaat  uit vier  delen. 
Het eerste  hoofdstuk  geeft  een overzicht  van  de ont-
wikkeling  van  de wisselmarkten  in 1974;  het tweede 
hoofdstuk  bevat  een  beschrijving  van  de maatregelen 
der Gemeenschap  op monetair  gebied,  benevens  de 
stand  der werkzaamheden  ten aanzien  van  de realisa-
tie van  de economische  en monetaire  unie.  In het 
derde  hoofdstuk  wordt  de economische  en monetaire 
ontwikkeling  van  de Gemeenschap  geschetst  terwijl 
in het vierde  hoofdstuk  verslag  wordt  uitgebracht  van 
de werkzaamheden  van  werkgroepen  van  het Mone-
tair Comité. 
HOOFDSTUK  I 
ONTWIKKELING  DER  WISSELMARKTEN 
4. Het  Monetair  Comité  heeft  de ontwikkeling  van 
de wisselmarkten  op de voet  gevolgd.  In 1974  hebben 
de internationale  monetaire  betrekkingen  de weerslag 
ondergaan  van  zeer  ernstige  evenwichtsverstoringen 
der betalingsbalans.  Hoewel  deze  in sommige  landen 
aan interne  economische  factoren  waren  toe te schrij-
ven werd  de positie  verergerd  door  de plotselinge 
prijsverhoging  van  de ruwe  aardolie  in de laatste 
maanden  van  1973. 
5. De  valuta's  van  de meeste  geïndustrialiseerde 
landen  bleven  zweven  en de wijzigingen  in de wissel-
koersen  tussen  de voornaamste  valuta's  vormden  in 
hoofdzaak  de weerspiegeling  van  de economische  en 
monetaire  ontwikkeling  der  diverse  landen.  Gedu-
rende  een groot  deel  van  het jaar  hebben  de nationale 
maatregelen  inzake  de rentevoet  voor  tal van  valuta's 
een bijzonder  belangrijke  rol gespeeld.  De verschil-
len in rentevoet  bleken  namelijk  een  belangrijke  be-
palende  factor  voor  de richting  van  de kapitaalbe-
wegingen  waarvan  de potentiële  omvang  als gevolg 
van de enorme  overschotten  van  de olieproducerende 
landen  aanzienlijk  is gezwollen.  Een  andere  versto-
rende  factor  die aan  het eind  van  de zomer  betekenis 
kreeg  was  de onzekerheid  over  de situatie  van  enkele 
banken,  ontstaan  door  de moeilijkheden  waarin  deze 
geraakten  als gevolg  van  overmatige  verplichtingen 
op de wisselmarkten.  Aan  deze  tamelijk  korte  periode 
van onbehagen  kwam  echter  tegen  het jaarultimo  een 
einde. 
6. De  ontwikkeling  van  de koers  van  de Ameri-
kaanse  dollar  uitgedrukt  in de valuta's  van  de com-
munautaire  slang  vormt  een  illustratie  van  de wijzi-
gingen  die zich  in de wisselkoersverhoudingen  heb-
ben voorgedaan.  Aan  het begin  van  het jaar  was  de 
verbetering  van  de positie  van  de dollar,  die  zich 
gedurende  de laatste  week  vanl973  begon  af te teke-
nen, meer  geprononceerd  geworden  hoewel  verschei-
dene  centrale  banken  van  geïndustrialiseerde  landen 
gedurende  deze  periode  waren  overgegaan  tot ver-
koop  van  dollars  ter ondersteuning  van  hun  eigen 
valuta.  In de loop  van  de tweede  helft  van  januari was de koers  van  de dollar  ongeveer  8 % hoger  ge-
worden  dan  zijn  nominale  pariteit  ten opzichte  van 
de valuta's  van  de slang.  Deze  ontwikkeling  hield 
verband  met  het feit  dat de stijging  van  de aardolie-
prijs  voor  de Amerikaanse  economie  als minder  ern-
stig werd  beschouwd  dan  voor  die  van  de meeste 
andere  geïndustrialiseerde  landen. 
7. In  de eerste  weken  van  1974  echter  begonnen  de 
meeste  geïndustrialiseerde  landen  ter vergemakkelij-
king van  de financiering  van  hun  bestaande  of ver-
wachte  betalingsbalanstekorten  de maatregelen  tot 
beperking  van  de kapitaalinvoer,  die zij gedurende  de 
jaren  van  monetaire  crisis  hadden  genomen,  minder 
stringent  te maken.  De meeste  landen  hebben  maatre-
gelen  genomen  ter vergemakkelijking  of aanmoedi-
ging van  kapitaalinvoer;  bovendien  werden  in de lan-
den met  ernstige  betalingsbalansproblemen  de beper-
kingen  op de kapitaaluitvoer  versterkt.  Deze  maatre-
gelen  gingen  gepaard  met  een  duurgeldpolitiek  die 
een belangrijk  middel  tot bestrijding  van de inflatie  is 
geweest,  vooral  in de Europese  landen. 
8. In  de Verenigde  Staten  heeft  de vrijmaking  van 
de kapitaalbewegingen  en met  name  de afschaffing 
van alle  beperkingen  op de kapitaaluitvoer,  gepaard 
met een  rentevoetontwikkeling  die de investeringen  in 
het buitenland  aanmoedigde,  vanaf  eind  januari  1974 
geleid  tot grote  kapitaalexporten.  Als gevolg  daarvan 
onderging  de wisselkoers  van  de dollar  een  daling. 
Na op 21 februari  zijn  nominale  pariteit  ten opzichte 
van de groep  der  valuta's  van  de communautaire 
slang  weer  te hebben  bereikt  zette  deze  dollarkoers 
zijn geleidelijke  daling  voort  zodat  zij medio  mei 
ongeveer  10 % beneden  de nominale  pariteit  lag. 
9. Vanaf  die  datum  hebben  de door  de restrictie-
vere monetaire  politiek  veroorzaakte  verkrapping  van 
de Amerikaanse  geldmarkt  alsmede  het vooruitzicht 
op een  groeiende  toestroming  van  petro-dollars  tot 
een ommekeer  in deze  tendens  geleid;  de koers  van 
de dollars  is met  ups  en downs  tot medio  september 
geleidelijk  zodanig  gestegen  dat  zij op dat  tijdstip 
31. 7. 75 Publikatieblad  van  de Europese  Gemeenschappen Nr. C 174/3 
bijna  weer  gelijk  was  aan  de nominale  pariteit  ten 
opzichte  van de valuta's  van de communautaire  slang. 
10. Na  september  is de  tendens  echter  weer 
omgeslagen,  hoofdzakelijk  door  de tamelijk  scherpe 
daling  van  de rentevoet  voor  kortlopende  leningen  in 
de Verenigde  Staten  vergeleken  met  de andere  landen 
alsmede  door  de teleurstellende  ontwikkeling  van  de 
betalingsbalans  en de economische  bedrijvigheid  in de 
Verenigde  Staten.  Nadat  de verslechtering  zich  gedu-
rende  het vierde  kwartaal  had  voortgezet  is de dollar 
aan het eind  van  het jaar  praktisch  weer  gedaald  tot 
zijn laagste  koers  voor  1974,  namelijk  die van  medio 
mei; de depreciatie  van  de dollar  ten opzichte  van  de 
valuta's  van  de communautaire  slang  bedroeg  toen 
dus weer  ongeveer  10 %. 
11. Op  19 januari  1974  besloot  de Franse  Regering, 
na overleg  met  de overige  Lid-Staten  en de Commis-
sie, haar  deelneming  aan  het communautaire  valuta-
systeem  te schorsen  en de Franse  frank  voorlopig 
vrijelijk  te laten  zweven.  Deze  maatregel  had  ten doel 
elke potentiële  speculatie  de kop  in te drukken  en de 
Franse  deviezenreserves  te beschermen.  De  Franse 
autoriteiten  maakten  terzelfder  tijd  duidelijk  dat het 
haar  bedoeling  was  toe  te zien  op de behoorlijke 
functionering  van  de  wisselmarkt.  Het  Monetair 
Comité  heeft  zich  over  de door  Frankrijk  genomen 
beslissing  beraden.  Onmiddellijk  na de Franse  beslis-
sing,  die vergezeld  ging  van  maatregelen  tot afrem-
ming  van kapitaaluitvoer  en bevordering  van  kapitaal-
invoer,  is de Franse  frank  op de wisselmarkten  met 
ongeveer  5 % ten  opzichte  van  de valuta's  van  de 
slang  gedeprecieerd.  Medio  mei  bereikte  de deprecia-
tie van  de Franse  frank  ten opzichte  van  de commu-
nautaire  slang  haar  maximum,  namelijk  bijna  14 %. 
In de loop  van  de daarop  volgende  maanden  heeft  de 
koers  van  de Franse  frank  zich  geleidelijk  hersteld, 
zodat  tegen  het eind  van  het jaar  zijn  depreciatie  ten 
opzichte  van  de valuta's  van  de slang  nog  slechts  5 a 
6 % bedroeg. 
12. Het  communautaire  valutastelsel  heeft  overi-
gens  over  het geheel  genomen  betrekkelijk  geruisloos 
gefunctioneerd:  de koersen  Van  de valuta's  der deel-
nemende  landen  zijn  gedurende  het grootste  deel  van 
de verslagperiode  ruimschoots  binnen  de toegelaten 
marge  van  2,25  % gebleven  terwijl  de interventies  in 
communautaire  valuta's  over  het  algemeen  van  be-perkte  omvang  konden  blijven.  Wel  moet  erop  wor-
den gewezen  dat de interventies  in Amerikaanse  dol-
lars door  de centrale  banken  van  de „slang"  alsmede 
de interventies  in Duitse  marken  van  de Federal 
Reserve  Bank  van  New  York,  die  vooral  ten  doel 
hadden  de schommelingen  van  de dollarkoers  te 
matigen,  eveneens  tot de stabiliteit  van  het  stelsel 
hebben  bijgedragen.  Slechts  twee  keren  hebben  zich 
spanningen  voorgedaan:  eerst  tussen  eind  maart  en 
de tweede  helft  van mei  toen  de DM  praktisch  steeds 
tegen  de bovengrens  van  de slang  lag terwijl  de Belgi-
sche frank  en de Deense  kroon  zich  beurtelings  bij de 
benedengrens  bevonden.  Gezien  deze  situatie,  die 
vooral  door  speculatieve  kapitaalbewegingen  werd 
veroorzaakt,  zag  de Bundesbank  zich  genoodzaakt, 
conform  de regels  van  het  gezamenlijk  zweven,  de 
koers  van  de zwakste  valuta's  te ondersteunen:  gedu-
rende  de genoemde  periode  heeft  de Duitse  centrale 
bank  dan  ook  voor  ongeveer  4 miljard  DM  aan  de-
viezen  moeten  aankopen. 
13. Een  tweede  periode  van  spanning  voor  het 
communautaire  valutastelsel  strekte  zich  uit van  eind 
juli tot begin  oktober.  Tijdens  deze  periode  bevonden 
de Belgische  en Nederlandse  valuta  zich  voortdurend 
aan de bovengrens  van  de communautaire  slóng  ter-
wijl de Duitse  valuta  gedurende  het  grootste  deel 
daarvan  aan  de benedengrens  lag.  Deze  relatieve 
zwakte  van  de Duitse  valuta,  die,  gezien  de over  het 
geheel  genomen  gunstige  betalingsbalans  van  de 
Bondsrepubliek,  aanleiding  zou  hebben  kunnen  geven 
tot verwondering,  was  vooral  toe te schrijven  aan  de 
verschillen  tussen  de betrokken  rentevoeten  en aan  de 
nervositeit  die het faillissement  van  een  Duitse  bank 
op de internationale  valutamarkten  had  doen  ont-
staan.  Ten  einde  de koersen  te stabiliseren  heeft  de 
Duitse  Bundesbank  in deze  periode  voor  een  bedrag 
van ongeveer  3,5 miljard  DM  aan  deviezen  moeten 
afstaan.  De ommekeer  in de loop  van  het jaar  in de 
wisselkoerstendensen  en interventies  binnen  de slang 
heeft  de doeltreffendheid  van  het  communautaire 
valutastelsel  aangetoond. 
14. In  1974  zijn  de valuta's  van  de landen  die deel-
nemen  aan  het  communautaire  valutastelsel  ten 
opzichte  van  bijna  alle  andere  valuta's  gestegen,  en 
soms  zeer  sterk  gestegen.  Ten  opzichte  van  de Franse 
frank  bedraagt  deze  appreciatie  + 6 %, ten opzichte 
van de dollar  en het  pond  sterling  + 15 % en ten 
opzichte  van de lire en de yen + 25 %. 
HOOFDSTUK  II 
ECONOMISCHE  EN  MONETAIRE  UNIE  EN  ANDERE  GEZAMENLIJKE 
ACTIVITEITEN  DER  GEMEENSCHAP 
15. De  betalingsbalansonevenwichtigheden  die  als 
gevolg  van  de ontwikkelingen  en van  de divergentie 
van het economische  beleid  binnen  de Gemeenschap reeds  bestonden  werden  sterk  vergroot  door  de ener-
giecrisis  en plaatsten  de Gemeenschap  in 1974  voor 
uitermate  ernstige  vraagstukken.  Deze  gespannen 
Nr. C 174/4 Publikatieblad  van  de Europese  Gemeenschappen 31. 7. 75 
situatie  hield  het gevaar  in dat sommige  landen  zou-
den trachten  de moeilijkheden  door  unilaterale  maat-
regelen  op te lossen.  De allereerste  taak  van  de com-
munautaire  instanties  was  dan  ook  de mogelijkheid 
van protectionistische  of  concurrentievervalsende 
maatregelen  weg  te nemen  en een gemeenschappelijke 
actie  van  ondersteuning  der  Lid-Staten  die  zich  in 
moeilijkheden  bevonden  te bevorderen.  De voortgang 
naar  de Economische  en Monetaire  Unie  volgens  het 
programma  van  1973  werd  onderbroken  maar  de Ge-
meenschap  wist  een  akkoord  te bereiken  over  be-
paalde  concrete  maatregelen  die  haar  solidariteit 
effectief  hebben  versterkt. 
16. Na  januari  1974  namen  nog  slechts  vijf landen 
van de Gemeenschap  (te zamen  met  Noorwegen  en 
Zweden)  deel  aan  de op 24 april  1972  gesloten  ak-
koorden  over  de vernauwing  van  de intracommunau-
taire  wisselkoersmarges  aangezien  het  Verenigd 
Koninkrijk  en Ierland  op 23 juni  1972,  Italië  op 13 
februari  1973  en Frankrijk  op 19 januari  1974  beslo-
ten de slang  te verlaten. 
17. De  ministers  van  Financiën  en de presidenten 
van de centrale  banken  van  de landen  die  bleven 
deelnemen  aan  de  slang  (B.L.E.U.,  Denemarken, 
Duitsland  en Nederland)  hebben  op hun  vergadering 
van 21 januari  1974  hun  besluit  bevestigd  om  de 
tussen  hun  valuta's  bestaande  banden  in het kader  van 
het „akkoord  van  Bazel"  te handhaven  en zulks  voor-
al om een  spoedige  terugkeer  van  de overige  Lid-Sta-
ten van  de Gemeenschap  tot de communautaire  slang 
te vergemakkelijken.  Zij kwamen  bovendien  overeen 
bepaalde  principes  en procedures  toe te passen  inzake 
nauwere  coördinatie  van  hun  wisselmarktinterventies 
en deviezencontrolemaatregelen  alsmede  hun  mone-
taire  politiek,  een  en ander  ten  behoeve  van  een 
goede  functionering  van het communautaire  stelsel. 
18. In  januari  1974  heeft  de Commissie  voorge-
steld  dat de Lid-Staten  nogmaals  hun  vaste  bedoeling 
bevestigden  om af te zien  van  elke  op concurrentie-
overwegingen  gebaseerde  depreciatie  van  hun  valuta's 
en van  elke  restrictieve  maatregel  op handelsgebied 
en voorts  in communautair  verband  overleg  te plegen 
over de ontwikkeling'van  de valutakoersen,  de inte-
restpolitiek,  het beroep  op de internationale  kapitaal-
markt  en de gebruikmaking  van  reserves.  Deze  voor-
stellen  werden  op 18 februari  1974  door  de Raad 
aanvaard.  Op dezelfde  datum  heeft  de Raad  bevestigd 
dat de E.E.G.  zou  trachten  te bereiken  dat de gehele 
internationale  gemeenschap  op monetair  en commer-
cieel  gebied  maatregelen  neemt  tot herstel  van  sta-
biele  en geordende  betrekkingen.  Tijdens  dezelfde 
vergadering  van  18 februari  1974  heeft  de Raad  ver-
scheidene  formele  besluiten  genomen  ter versterking 
van de Economische  en Monetaire  Unie  ten aanzien 
waarvan  hij reeds  op 17 december  1973  zijn  principe-
akkoord  had  gegeven  (zie  15e  verslag  van  de werk-
zaamheden  van  het Monetair  Comité,  PB nr. C 123, 
blz. 5). Aldus  werden  in een  meer  systematische  en 
soms  striktere  vorm  de reeds  bestaande  akkoorden verlengd  door  beslissingen  betreffende:  de realisatie 
van een  hoge  mate  van  convergentie  van  het econo-
mische  beleid  der  Lid-Staten,  de stabiliteit,  de groei 
en de volledige  werkgelegenheid  binnen  de Gemeen-
schap  en de instelling  van  een  comité  voor  economi-
sche politiek;  de Raad  heeft  de centrale  banken  der 
Lid-Staten  eveneens  verzocht  haar  quota  in het 
systeem  van  monetaire  bijstand  op korte  termijn  te 
vergroten. 
19. Het  Monetair  Comité  heeft  zich  in 1974  even-
eens beziggehouden  met  de problemen  in verband 
met de situatie  in Italië.  In februari  bevond  dit land 
zich in onderhandeling  met  het Internationale  Mone-
tair Fonds  over  een  „stand-by"-overeenkomst.  Con-
form  het besluit  van  de Raad  van  8 mei  1964  heeft 
binnen  het Monetair  Comité  overleg  plaatsgevonden 
aangezien  Italië  een  beroep  wilde  doen  op middelen 
die in het  kader  van  internationale  akkoorden  ter 
beschikking  kunnen  komen.  Het  I.M.F.  heeft  Italië 
echter  pas  op 10 april  een  krediet  verleend  van 
1 miljard  BTS.  Intussen  had  op 18 maart,  met  instem-
ming  van  het  comité  van  presidenten  der  centrale 
banken  de Banca  d'Italia  een  krediet  opgenomen  ter 
hoogte  van  1 562,5  miljoen  rekeneenheden,  aldus  ge-
bruik  makende  van  de mogelijkheid  die  sinds  juni 
1973  in het kader  van  de monetaire  steun  op korte 
termijn  werd  geboden.  Ter  verkrijging  van  een  beter 
inzicht  in de Italiaanse  situatie  heeft  het  Monetair 
Comité  een  werkgroep  ingesteld  onder  voorzitter-
schap  van  de heer  de Strycker.  Deze  groep  heeft  in de 
loop  van  de maand  maart  contact  gehad  met  de Ita-
liaanse  autoriteiten  en een  verslag  opgesteld  waarvan 
de conclusies  door  het  Comité  in zijn  advies  van 
5 april  aan  de Raad  en de Commissie  werden  opge-
nomen. 
20. Op  29 april  besloot  de Italiaanse  Regering  be-
paalde  vrijwaringsmaatregelen  te nemen  uit hoofde 
van artikel  109  van  het E.E.G.-Verdrag.  Het  belang-
rijkste  punt  daarvan  was  het  voorschrijven  van  een 
renteloos  kasdeposito,  bij de Banca  d'Italia  voor  de 
duur  van  zes maanden  en ter hoogte  van  50 % van 
de waarde  van  de invoer  van  bepaalde  goederen.  Het 
voornaamste  doel  hierbij  was  een  onmiddellijk 
restrictief  effect  op de liquiditeit  van  het bedrijfsleven 
en op langere  termijn  het herstel  van  het betalingsba-
lansevenwicht.  De Commissie  is onmiddellijk  overge-
gaan  tot een  diepgaand  onderzoek  van  de economi-
sche situatie  van  Italië  en heeft  de Regering  van  dit 
land op 6 mei  1974  de saneringsmaatregelen  aanbe-
volen  die  zij  volstrekt  noodzakelijk  en dringend 
achtte.  Op 8 mei  heeft  de Commissie  een besluit  aan-
vaard  waarin  de Italiaanse  Republiek  wordt  gemach-
tigd deze  vrijwaringsmaatregelen  uit hoofde  van  arti-
kel 108,  lid 3, van het E.E.G.-Verdrag  te nemen. 
21. De  Italiaanse  Regering  had  op 6 juli 1974  een 
stel maatregelen  ingevoerd  inzake  belastingen  en 
oyerheidstarieven  strekkende  tot stabilisering  van  de 
economie.  Op  enkele  kleine  wijzigingen  na werden 
31. 7. 75 Publikatieblad  van  de Europese  Gemeenschappen Nr. C 174/5 
deze  door  het  Parlement  in augustus  goedgekeurd. 
Ondertussen  had  de werkgroep  onder  voorzitterschap 
van de heer  de Strycker  nog  een  reeks  gesprekken 
gevoerd  met  de Italiaanse  autoriteiten.  De monetaire 
bijstand  op korte  termijn  werd  twee  keer  verlengd, 
namelijk  op 18 juni  en op 18 september  telkens  voor 
een periode  van  drie  maanden.  Op grond  van  een der 
verslagen  van  deze  groep  heeft  het Monetair  Comité 
in november  een  advies  opgesteld  (zie  bijlage  I) dat 
tot een  Commissievoorstel  aan  de Raad  heeft  geleid. 
Op grond  daarvan  heeft  de Raad  op 18 november 
1974  een  richtlijn  aanvaard  waarbij  Italië  een  finan-
ciële  steun  op middellange  termijn  wordt  verleend  ten 
bedrage  van  1 159 200 000 rekeneenheden,  welk  be-
drag  in 1978  in vier  gelijke  stortingen  moet  worden 
afgelost.  Het  geldende  interesttarief  — 7,5625  % — 
is het gemiddelde  van  de marktrentetarieven  en het 
I.M.F.-tarief  voor  analoge  leningstermijnen.  Het  Ver-
enigd  Koninkrijk,  dat gezien  zijn  betalingsbalans  niet 
in staat  was  bij te dragen  tot de financiering  van deze 
bijstand  op middellange  termijn,  bleef  de Banca  d'Ita-
lia een  verlengbaar  drie-maandkrediet  verlenen  voor 
hetzelfde  bedrag  als het tijdens  de operatie  van  mone-
taire  steun  op korte  termijn  aan  de Banca  d'Italia 
reeds  had  toegekend.  Conform  de bepalingen  van 
artikel  9 van  de richtlijn  ziet  de Commissie  in samen-
werking  met  het Monetair  Comité  toe op de inacht-
neming  van  de voorwaarden  inzake  de te voeren  eco-
nomische  politiek  die de verlening  van  deze  bijstand 
vergezelden. 
22. Naast  deze  communautaire  steun  heeft  de 
Banca  d'Italia  een  lening  van  2 miljard  dollars  ont-
vangen  van  de Deutsche  Bundesbank  middels  verpan-
ding  van  een  gedeelte  van  haar  goudvoorraad  ge-
waardeerd  tegen  een prijs  verband  houdende  met  die 
van de goudmarkt. 
23. De  monetaire  en financiële  gevolgen  van  de 
energiecrisis  en inzonderheid  de terugsluizing  van  de 
verwachte  overschotten  van  de olieproducerende  lan-
den stonden  gedurende  het gehele  jaar  in het centrum 
van de aandacht  van  het Comité.  In februari  heeft  het 
Comité  het voorstel  tot uitschrijving  van een commu-
nautaire  lening  op de internationale  kapitaalmarkten 
met het tweevoudige  doel  zulke  overschotten  terug  te 
sluizen  en de Lid-Staten  met  betalingsbalansmoeilijk-
heden  te helpen  aan  een  onderzoek  onderworpen.  In 
uitvoering  van  het mandaat  dat het Comité  door  de 
Raad  op zijn  zitting  van  6 juni  werd  verleend,  heeft 
het Comité  in de loop  van  zijn  vergadering  van  10 en 
11 juli een advies  aangenomen  over  de vraagstukken 
verband  houdende  met  de uitschrijving  van een  com-
munautaire  lening.  Bovendien  heeft  het Comité  een 
werkgroep  ingesteld  bestaande  uit vertegenwoordi-
gers van  de ministeries  van  Financiën  en van  de cen-
trale  banken  op basis  van  de werkzaamheden  waar-
van zij op 10 oktober  een  advies  heeft  aanvaard  aan 
de Raad  en de Commissie  (zie  bijlage  II). Op grond 
van een  en ander  heeft  de Raad  verscheidene  zittin-
gen gewijd  aan  de kwestie  van  de communautaire lening  en op 21 oktober  1974  een  basisverordening 
en op 19 december  1974  een  uitvoeringsverordening 
daarvan  goedgekeurd. 
24. De  Gemeenschap  beschikt  aldus  over  een  in-
strument  waarmee  zij zal kunnen  bijdragen  tot de 
financiering  van  de betalingsbalanstekorten  veroor-
zaakt  door  de stijging  van de aardolieprijs.  Krachtens 
de basisverordening  zullen  de leningen  worden  aan-
gegaan  door  de Gemeenschap  in een  of meer  opera-
ties hetzij  rechtstreeks  bij derde  landen  en financiële 
organismen,  hetzij  op de kapitaalmarkt,  tot een maxi-
mum  — inclusief  interesten  — van  3 miljard  dollar 
en met  een  gemiddelde  looptijd  van  ten  minste  vijf 
jaar.  Uit de aldus  verkregen  middelen  zal de Gemeen-
schap  aan  de Lid-Staten  leningen  kunnen  verstrekken 
die vergezeld  gaan  van  voorwaarden  inzake  het eco-
nomisch  beleid  der  betrokken  Lid-Staten  die ad hoe 
door  de Raad  worden  vastgesteld. 
25. In  de uitvoeringsverordening  is inzonderheid 
de procedure  vastgesteld  die wordt  toegepast  als een 
Lid-Staat  die een Gemeenschapslening  heeft  gekregen 
niet in staat  is de nodige  deviezen  te vergaren  om een 
termijnaflossing  te verrichten.  Voor  een  dergelijk  ge-
val verplichten  de overige  Lid-Staten  zich  de Gemeen-
schap  de middelen  te verschaffen  om de dienst  en de 
aflossing  der lening  voort  te zetten.  Het  aandeel  van 
elke Lid-Staat  in deze  herfinanciering  wordt  vastge-
steld  volgens  zijn  quotum  in het stelsel  van  monetaire 
bijstand  op korte  termijn.  De Lid-Staten  die zelf voor 
betalingsbalansmoeilijkheden  zijn  gesteld  kunnen 
van deelneming  aan de herfinanciering  worden  vrijge-
steld  mits  geen  enkel  deelnemend  land  verplicht 
wordt  voor  meer  dan  tweemaal  zijn  quotum  bij te 
dragen.  De landen  die  verplicht  zijn  de garantie  te 
verlenen  verwerven  een  vordering  op de Gemeen-
schap.  De verleende  middelen  worden  ter beschikking 
gesteld  van  de centrale  bank  van  de leningnemende 
staat,  zulks  omdat  deze  leningen  uitsluitend  worden 
verstrekt  ter financiering  van  een  betalingsbalanste-
kort. 
26. Het  Monetair  Comité  heeft  eveneens  deelgeno-
men aan  de uitwerking  van  een  gemeenschappelijk 
standpunt  inzake  andere  voorstellen  betreffende  de 
terugvoering  van  de kapitalen  binnen  internationale 
instanties.  Het  .heeft  inzonderheid  en bij herhaling 
gediscussieerd  over  het mechanisme  van  de aardolie-
kredieten  van  het  I.M.F.  voor  1974  en voor  1975 
alsmede  over  het  door  de O.E.S.O.  voorgestelde 
fonds  voor  financiële  bijstand. 
27. Het  Monetair  Comité  heeft  gedurende  het jaar 
grote  aandacht  gewijd  aan  het  goudvraagstuk  en 
heeft  op zijn  vergadering  van  4 en 5 april  1974  een 
rapport  aanvaard  bestemd  voor  de Raad  en de Com-
missie.  Dit rapport  alsmede  dat van  het comité  van 
presidenten  van  centrale  banken  heeft  de grondslag 
gevormd  voor  het tussen  de ministers  van  Financiën 
tijdens  hun  vergadering  te Zeist  op 22 en 23 april 
bereikte  akkoord.  De essentie  van  dit akkoord  werd 
Nr. C 174/6 Publikatieblad  van  de Europese  Gemeenschappen 31. 7. 75 
door  de voorzitter  van  het Monetair  Comité  aan  het 
I.M.F.-Comité  van  Twintig  medegedeeld  tijdens  de 
I.M.F.-vergadering  van  juni  (zie  bijlage  III).  Het 
Monetair  Comité  bleef  het goudvraagstuk  in het oog 
houden  bij zijn  voorbereiding  van  conferenties  inzake 
de internationale  monetaire  vraagstukken 
28. Voorts  heeft  het Monetair  Comité  uitvoering 
gediscussieerd  over  andere  internationale  monetaire 
problemen.  Ten  aanzien  van  een aantal  daarvan  heeft 
het een  gemeenschappelijk  standpunt  kunnen  uitwer-
ken dat de Gemeenschap  ten dienste  is geweest  op de 
vergaderingen  van  het I.M.F.,  het Comité  van Twintig 
(comité  voor  de hervorming  van  het  internationale 
monetaire  stelsel  en daarmede  verbonden  kwesties) 
en in de Groep  van  Tien.  De belangrijkste  behan-
delde  vraagstukken  waren  de waarde  en de interest 
van het bijzondere  trekkingsrecht,  de herziening  van 
de I.M.F.-quota,  de in de statuten  en de algemene 
leningsakkoorden  daarvan  aan  te brengen  wijzigin-
gen, de oprichting  van  een  Interimcomité  van  de 
Raad  van  Gouverneurs  van  het  fonds  en de bijzon-
dere belangen  van  de ontwikkelingslanden. 
29. Het  Monetair  Comité  heeft  schriftelijke  rap-
porten  behandeld  en ingediend  inzake  diverse  mone-
taire  kwesties  verband  houdende  met  de verwezenlij-
king  van  de Economische  en Monetaire  Unie  zoals 
het communautaire  valutastelsel,  het gemeenschappe-
lijk maken  van  de reserves  en de rekeneenheid.  Op de 
Raadszitting  van  16 september  heeft  de voorzitter  van 
de Raad  een  memorandum  ingediend  inzake  een 
nieuw  begin  voor  de Europese  Monetaire  Unie  waar-in hij de hierna  volgende  vier  gebieden  noemt  die in 
aanmerking  komen  voor  bestudering  met  het oog  op 
onmiddellijke  nieuwe  vooruitgang: 
— de uitschrijving  van een communautaire  lening, 
— de door  de Gemeenschap  gebruikte  rekeneenhe-
den, 
— de wijziging  van het communautaire  valutaparitei-
tenstelsel, 
— een  gecoördineerde  actie  op de Euromarkten. 
30. Overeenkomstig  het  door  de Raad  aan  het 
Comité  gedane  verzoek  de laatste  drie  der  bovenge-
noemde  punten  op zo kort  mogelijke  termijn  te be-
handelen  heeft  het Monetair  Comité  een eerste  advies 
over de door  het  Europese  Ontwikkelingsfonds  te 
gebruiken  rekeneenheid  en over  het algemene  vraag-
stuk van  de Europese  rekeneenheid  uitgebracht.  De 
werkzaamheden  over  dit onderwerp  zijn  nog  gaande. 
Het Comité  heeft  eveneens  een  advies  uitgebracht 
over het  gemeenschappelijk  zweven  van  gemeen-
schapsvaluta's  en een  begin  gemaakt  met  de werk-
zaamheden  in verband  met  een  gecoördineerde  actie 
op de Euromarkten. 
31. Het  Comité  pleegde  overleg  en heeft  adviezen 
opgesteld  betreffende  de omrekeningskoersen  van  de 
nationale  valuta's  in rekeneenheden  ten behoeve  van 
het gemeenschappelijk  landbouwbeleid.  Dit  overleg 
had hoofdzakelijk  betrekking  op de Italiaanse  lire, 
het pond  sterling  en het Ierse  pond. 
HOOFDSTUK  III 
DE ECONOMISCHE  EN MONETAIRE  ONTWIKKELINGEN  IN DE GEMEENSCHAP 
32. Het  Comité  heeft  zijn  geregeld  onderzoek  van 
de monetaire  en financiële  ontwikkeling  der Lid-Sta-
ten voortgezet  waarbij  het bijzondere  aandacht  heeft 
besteed  aan  de uitvoering  van  de monetaire  politiek. 
In de loop  van  het jaar  werd  de situatie  in Frankrijk, 
in het Verenigd  Koninkrijk,  in Duitsland  en in Neder-
land aan  een onderzoek  onderworpen. 
33. In  1974  deed  zich  vooral  door  de verhoging 
van de prijs  van  aardolie  en — althans  in het eerste 
deel van  het  jaar  — van  die  van  de belangrijkste 
andere  grondstoffen  een wijziging  voor  in de tot dan 
toe heersende  tendensen  van  de algemene  economi-
sche bedrijvigheid  in de geïndustrialiseerde  landen. 
Aan de lange  periode  van  krachtige  groei  van  de 
wereldeconomie  is een einde  gekomen.  De conjunctu-
rele ontwikkeling  is bijzonder  ongelijkmatig  gewor-
den — in de meeste  landen  is de groei  verminderd  — 
terwijl  in sommige  landen  het B.N.P.  zelfs  is gedaald. 
Het volume  van  de internationale  handel,  dat in 1973 
met 15 % was  toegenomen,  is in 1974  met  minder dan 5 % gestegen  — terwijl  zich  in het vierde  kwar-
taal zelfs  in het geheel  geen  stijging  voordeed  —; in 
dollars  uitgedrukt  is de wereldhandel  in 1974  echter 
even  snel  gestegen  als in 1973  (+ 37 %),  hetgeen  een 
illustratie  is van  de inflatoir^  tendensen  die zich  in 
vrijwel  de gehele  wereld  voordoen.  De voornaamste 
partners  van  de Gemeenschap  in de internationale 
handel  werden  zwaar  getroffen:  in de eerste  plaats  de 
Verenigde  Staten  en Japan  waar  het B.N.P.  reëel  een 
krachtige  daling  onderging.  De trend  in de overige 
geïndustrialiseerde  landen  was  uiteenlopend  maar 
allen  hebben  in de loop  van  het  jaar  hun  expansie 
zien vertragen. 
34. De  landen  van  de Gemeenschap  waren  niet 
gevrijwaard  voor  deze  wijziging  in het conjuncturele 
klimaat.  Van  1973  tot 1974  is de groeivoet  van  het 
B.N.P-  naar  volume  met  de helft  gedaald  namelijk  van 
5,5 % tot iets  meer  dan  2 % voor  de Gemeenschap 
als geheel;  dit eindcijfer  werd  bovendien  nog  bereikt 
dank  zij een aanzienlijke  stijging  in het eerste  halfjaar 
31. 7. 75 Publikatieblad  van  de Europese  Gemeenschappen Nr. C 174/7 
aangezien  in het tweede  halfjaar  een duidelijke  achter-
uitgang  plaatsvond;  aan  het  eind  van  dit jaar  kan 
van de industriële  produktie  gezegd  worden  dat  zij 
zich hoogstens  op het bereikte  peil  handhaaft,  zo zij 
niet dalende  is. In 1974  vormde  de buitenlandse  vraag 
evenals  in 1973  de sterkste  of — nauwkeuriger  uitge-
drukt  — de minst  zwakke  groeifactor.  Het uitvoervo-
lume  van  de Gemeenschap  als geheel  dat in 1973  met 
12 % was  gestegen  nam  in 1974  met  slechts  9 % toe, 
welk  cijfer  nog  voornamelijk  is te danken  aan  een 
onverwachte  grote  stijging  (bijna  50%)  van  het  in-
voervolume  der  aardolieproducerende  landen.  Voor 
de Gemeenschap  als geheel  is het  particuliere  ver-
bruik  naar  volume  in 1974  slechts  met  1,7 % geste-
gen tegenover  4,6 % in 1973  en zulks  in weerwil  van 
de sterke  inkomensstijging  die zich  in 1974  voordeed; 
de bruto-investeringen  in vaste  activa  zijn  in 1974  reëel 
met 1,3 % gedaald  tegenover  een  stijging  van  4,8 % 
in 1973.  De verzwakking  van  deze  beide  vraagcompo-
nenten  heeft  zich  in de meeste  Lid-Staten  gedurende 
vrijwel  het gehele  jaar  voortgezet.  De toeneming  van 
het overheidsverbruik  naar  volume  is in 1974  even-
eens matiger  geworden  doch  niet  zo geprononceerd 
(+ 3 % tegenover  + 3,6  % in 1973). 
35. De  afzwakking  van  de economische  bedrijvig-
heid is uiteraard  niet  zonder  gevolgen  gebleven  voor 
de werkgelegenheid.  In 1974  ontstond  er ook  in de 
landen  met  een  tevoren  slechts  geringe  werkloosheid 
op dit terrein  problemen.  Eind  1974  was  meer  dan 
3 % van  de beroepsbevolking  van  de Gemeenschap 
werkloos.  Voorts  werden  in een groot  aantal  sectoren 
werktijdverkortingen  ingevoerd  die  tot het  ontstaan 
van een  grote  partiële  werkloosheid  hebben  geleid. 
Zwaar  getroffen  door  de energiecrisis  werden  de be-
drijfstakken  waarvan  de vooruitzichten  door  de ver-
dwijning  van een goedkope  energiebron  plotseling  bij-
zonder  somber  zijn  geworden  zoals  de automobielin-
dustrie  en haar  toeleveringsbedrijven.  De plotselinge 
en ingrijpende  wijziging  van  de ruilvoeten  en de gro-
tere onzekerheid  hebben  echter  in alle  sectoren  bijge-
dragen  tot het  ontstaan  van  pessimistische  beoorde-
lingen  en gedragspatronen  die  door  terughoudend-
heid worden  gekenmerkt. 
36. De  versnelling  van  de inflatie  die aan  het eind 
van 1973  werd  geconstateerd  heeft  zich  in 1974  beves-tigd;  de prijsstijgingstendens  is in bijna  alle  landen 
van de Gemeenschap  door  het  samenlopen  van  de 
prijsstijging  van aardolie,  de depreciatie  van  sommige 
valuta's,  de vertraging  van  de produktiviteitsstijging 
en vooral  de forse  toeneming  der  loonkosten  zeer 
sterk  geweest.  De  overmatige  expansietendens  der 
geldhoeveelheid  waarmede  deze  verschijnselen  ge-
paard  gingen,  werd  niet  in alle  Lid-Staten  door  toe-
reikend  restrictieve  monetaire  en budgettaire  maatre-
gelen  bestreden.  Het  inflatietempo  is echter  in de ver-
schillende  landen  van  de Gemeenschap  zeer  uiteenlo-
pend  geweest.  De stijging  van  het indexcijfer  van  de 
kosten  van  levensonderhoud  was  het zwakst  in Duits-
land (+ 5,9 %);  in Nederland  (+ 10,9  %),  Luxem-
burg  (4- 11,3  %),  Frankrijk  (+ 15,2%),  Denemar-
ken (+ 15,3  %) en België  (+ 15,7  %) waren  de infla-
tiepercentages  hoger  maar  niettemin  duidelijk  lager 
dan in Ierland  (+ 17,0  %),  het Verenigd  Koninkrijk 
(+ 19,1  %) en Italië  (+ 19,2%).  Tegen  het  einde 
van het jaar  deed  zich  echter  in de meeste  Lid-Staten 
een lichte  afzwakking  van  de inflatoire  spanningen 
voor. 
37. Het  allereerste  effect  van  de enorme  prijsstij-
ging van  aardolieprodukten  is de aanzienlijke  ver-
slechtering  van  het saldo  op de lopende  rekening  van 
de betalingsbalansen  der  geïndustrialiseerde  landen. 
De lopende  rekening  van  de Amerikaanse  betalings-
balans,  die  in 1973  een  klein  overschot  vertoonde 
(+ 0,5 miljard),  leverde  in 1974  een tekort  op van  1,3 
miljard  dollar  (x); in Japan  is het tekort  sterk  gestegen 
namelijk  van 0,1 miljard  dollar  in 1973  tot 4,5 miljard 
dollar  in 1974.  De verslechtering  is nog  gepronon-
ceerder  voor  de Gemeenschap  als geheel;  het tekort 
op haar  betalingsbalans  was  in 1974  van  de orde  van 
grootte  van  13 miljard  dollar  nadat  in 1973  een klein 
overschot  (+ 0,8  miljard)  was  bereikt.  Achter  deze 
totaalcijfers  gaan  evenwel  zeer  uiteenlopende  ont-
wikkelingen  schuil  aangezien  de E.E.G.-landen  die 
reeds  vóór  de aardoliecrisis  een overschot  hadden  op 
hun lopende  rekening  erin  slaagden  dit te handhaven 
of zelfs  te vergroten  terwijl  de landen  met  een  reeds 
deficitaire  of ternauwernood  in evenwicht  gehouden 
betalingsbalans  het ernstigst  werden  getroffen,  zoals 
blijkt  uit de onderstaande  tabel: 
(*) Alle  cijfers  in deze  paragraaf  zijn  ontleend  aan schat-
tingen  van het B.S.E.G. 
Lopende  rekening  der betalingsbalansen  van de landen  der Gemeenschap  (in miljarden  dollars) 
B.L.E.U. Denemarken Duitsland Frankrijk Ierland Italië Nederland Verenigd 
Koninkrijk 
1973 
1974 + 1,4 
+ 0,5 — 0,5 
— 0,1 + 4,4 
+ 9,4 
I 1 
o (N vo 
O O 
1 1 — 2,4 
- 7,9 + 1,8 
+ 1,8 - 2,9 
— 9,1 
Bron:  B.S.E.G. 
38. Eind  1973  moesten  de overheden  in de meeste 
Lid-Staten,  gezien  de versnelde  inflatie  aan  hun  eco-
nomisch  beleid  een hoe  langer  hoe  restrictievere  koers geven.  Nadat  deze  koers  in de loop  van  het  eerste 
halfjaar  van  1974  werd  gehandhaafd  of zelfs  ver-
scherpt,  werden  zij echter  in het tweede  halfjaar  ge-
Nr. C 174/8 Publikatieblad  van  de Europese  Gemeenschappen 31.7.  75 
zien de inkrimping  van  de bedrijvigheid  en de sterke 
stijging  van  de  werkloosheid  genoopt  tot  maat-
regelen,  zoniet  van  wederaanzwengeling,  dan  toch 
van selectieve  ondersteuning  van  de bedrijvigheid  en 
met name  van  de investeringen,  hoewel  behalve  in 
Duitsland  bij de inflatiebestrijding  nog  geen  enkel 
doorslaggevend  succes  werd  geboekt.  De rentevoet 
bereikt  in alle  landen  nieuwe  recordhoogten.  Deson-
danks  was  behalve  in Duitsland  de versnelling  van  de inflatie  in alle  landen  zodanig  dat het rendement  van 
de besparingen  lager  was  dan  de geldontwaarding. 
Dit verschijnsel,  gepaard  aan  het feit  dat de rentevoe-
ten op korte  termijn  dikwijls  hoger  waren  dan  die op 
lange  termijn  is mede  een  verklaring  van  de geringe 
neiging  die de investeerders  in deze  landen  aan  de 
dag hebben  gelegd  om hun  beschikbare  middelen  op 
lange  termijn  te beleggen  alsmede  van  de betrekkelijk 
povere  ontwikkeling  van de kapitaalmarkten. 
HOOFDSTUK  IV 
WERKGROEPEN  VAN  HET  MONETAIR  COMITÉ 
39. De  werkgroep  „Effectenmarkten"  heeft  het 
onderzoek  van  de ontwikkeling  der kapitaalmarkten 
in en buiten  de E.E.G.  voortgezet  en het ter zake  ge-
volgde  beleid  behandeld.  De groep  heeft  een verslag 
over  zijn  werkzaamheden  uitgebracht  (zie  bijlage  IV) 
waarvan  de conclusies  door  het  Monetair  Comité 
werden  overgenomen. 
40. Na  in oktober  1973  (zie  het 15e  verslag  van  de 
werkzaamheden)  een  verslag  van  de  werkgroep 
„Kapitaalbewegingen  op korte  termijn"  overeenkom-
stig deze  groep  gegeven  opdracht  te hebben  ontvan-
gen heeft  het Comité  de verdere  werkzaamheden  van 
deze  groep  omlijnd.  Op zijn  vergadering  van  4 en 5 
april  werden  de grondlijnen  van  de nieuwe  opdracht 
aan deze  groep  bepaald.  Zij houden  in dat deze  werk-
groep  in eerste  instantie  wordt  belast  met  de uitwisse-
ling en het onderzoek  van  gegevens  over  de nationale 
maatregelen  inzake  de valutacontrole,  en in een  later 
stadium  tot het uitwerken  van  een  concensus  betref-
fende  de elementen  van  een  gemeenschappelijk  mini-
mum  instrumentarium  en hoe  de gezamenlijke  ge-
bruikmaking  daarvan  gecoördineerd  zou  kunnen worden  en in een  derde  stadium  de mogelijkheid  te 
onderzoeken  hoe  deze  instrumenten  op Communau-
tair niveau  zodanig  aangewend  kunnen  worden  dat 
een onderscheid  kan  worden  gemaakt  tussen  de intra-
en de extracommunautaire  kapitaalbewegingen.  In 
een eerste  stadium  van  uitvoering  van  deze  opdracht 
heeft  de werkgroep  in december  een  interimverslag 
uitgebracht  dat door  het monetair  comité  werd  goed-
gekeurd  (zie  bijlage  V). 
41. Op  zijn  vergadering  van  4 en 5 februari  heeft 
het Monetair  Comité  de opdracht  aan  de werkgroep 
„Harmonisatie  van  de instrumenten  van  het monetair 
beleid"  goedgekeurd.  Deze  werkgroep  werd  gezamen-
lijk met  het Comité  van  presidenten  van  centrale  ban-
ken ingesteld  conform  de resolutie  van  de Raad  en de 
Vertegenwoordigers  van  de Regeringen  der  Lid-Sta-
ten van  22 maart  1971  inzake  de etappegewijze  ver-
wezenlijking  van de Economische  en Monetaire  Unie. 
Nadat  deze  opdracht  eveneens  door  het Comité  van 
presidenten  van  centrale  banken  was  goedgekeurd 
kon de werkgroep  zijn  activiteiten  medio  1974  begin-
nen. 
31. 7. 75 Publikatieblad  van  de Europese  Gemeenschappen Nr. C 174/9 
LIJST  VAN  LEDEN  EN PLAATSVERVANGENDE  LEDEN  VAN  HET  MONETAIR  COMITÉ 
Voorzitter 
Dr. C. J. Oort 
(sinds  10 juli 1974) 
Vice-voorzitters 
Dr. O. Emminger 
Dr. C. J. Oort 
(t/m 9 juli 1974) 
de heer  C. de Strycker 
(sinds  10 juli 1974) 
Leden 
de heren: 
S. Andersen 
J. Balfour 
(sinds  25 april  1974) 
F. Boyer  de la Giroday 
B. J. Breen 
R. de la Genière 
A. de Lattre 
(van 28 januari  1974  t/m 23 juli 1974) 
M. D'Haeze 
C. de Strycker 
C. W. Fogarty 
J. Y. Haberer 
K. Hansen 
C. Lamboray 
C. W. McMahon 
(t/m 24 april  1974) 
Prof.  G. Miconi 
Dott.  U. Mosca 
S. F. Murray 
(t/m 25 november  1974) 
T. O'Cofaigh 
(sinds  26 november  1974) 
Dott.  R. Ossola 
J. Schmitz 
Drs. A. Szasz 
Dr. H. H. Weber Thesaurier-generaal  bij het ministerie  van Financiën 
('s-Gravenhage) 
Vizeprasident  der  Deutschen  Bundesbank  (Frankfurt  am 
Main) 
Thesaurier-generaal  bij het ministerie  van Financiën 
('s-Gravenhage) 
Vice-gouverneur  van de Nationale  Bank  van België 
(Brussel) 
President-directeur  van  Danmarks  Nationalbank  (Kopen-
hagen) 
Bank  of England  (Londen) 
Directeur  bij het  Directoraat-generaal  Economische  en 
Financiële  Zaken  — Commissie  van de Europese  Gemeen-
schappen  (Brussel) 
Central  Bank  of Ireland  (Dublin) 
Sous-gouverneur  van de Banque  de France  (Parijs) 
Sous-gouverneur  van de Banque  de France  (Parijs) 
Directeur-generaal  van  de administratie  der Thesaurie  en 
de overheidsschuld  — Ministerie  van Financiën  (Brussel) 
Vice-gouverneur  van de Nationale  Bank  (Brussel) 
H. M. Treasury  (London) 
Hoofd  van de dienst  internationale  zaken  bij het Directo-
raat van de Schatkist  — Ministerie  van Economie  en Finan-
ciën (Parijs) 
Directeur-generaal  — Det 0konomiske  Sekretariat  (Kopen-
hagen) 
Directeur  adjoint  de la Caisse  d'épargne  de 1'État  (Luxem-
burg) 
Director  — Bank  of England  (Londen) 
Direttore  generale  del  tesoro  — ministero  del  Tesoro 
(Rome) 
Directeur-generaal  Economische  en Financiële  Zaken  — 
Commissie  van de Europese  Gemeenschappen  (Brussel) 
Department  of Finance  (Dublin) 
Department  of Finance  (Dublin) 
V. Direttore  generale  della  Banca  d'Italia  (Rome) 
Conseiller  de gouvernement  au ministère  des  Finances 
(Luxemburg) 
Directeur  van  de Nederlandsche  Bank  N.V.  (Amsterdam) 
Ministerialdirektor  — Bundesministerium  der  Finanzen 
(Bonn) 
Nr. C 174/10 Publikatieblad  van  de Europese  Gemeenschappen 31. 7. 75 
Voorzitter  der plaatsvervangende  leden  van het Monetair  Comité 
Prof.  Dr. J. Mertens  de Wilmars  Raad  bij de Nationale  Bank  (Brussel) 
(t/m 9 juli 1974) 
de heer  J. G. Littler  H.  M. Treasury  (Londen) 
(sinds  10 juli 1974) 
Plaatsvervangende  leden 
de heren: 
M. J. Balfour 
J. M. Bloch-Lainé 
Drs. D. H. Boot 
H. Dalgaard 
Drs. G. de Man 
(t/m 2 december  1974) 
A. Dondelinger 
Dr. W. Flandorffer 
F. L. Hall 
(sinds  25 april  1975) 
G. Jennemann 
H. Koch 
(t/m 26 december  1974) 
G. Lefort 
(sinds  27 december  1974) 
D. Lynch 
D. McCormack 
Prof.  G. Magnifico 
J. Mertens  de Wilmars 
Dr. B. Molitor 
J. E. Nash 
Dott.  S. Palumbo 
M. Schmit 
N. Ussing 
Drs. R. van Boven 
(sinds  3 december  1974) 
J. van Ypersele  de Strihou 
Secretariaat 
de heren: 
G. Morelli 
G. Lermen 
A. Chapman Bank  of England  (Londen) 
Sous-directeur  & la Direction  du Trésor  — ministère  de 
Péconomie  et des finances  (Parijs) 
Onderdirecteur  van de Nederlandsche  Bank  N.V.  (Amster-
dam) 
Afdelingshoofd  — Danmarks  Nationalbank  (Kopenhagen) 
Ministerie  van Financiën  ('s-Gravenhage) 
Commissaire  au controle  des banques  (Luxemburg) 
Ministerialrat  — Bundesministerium  für Wirtschaft  (Bonn) 
Bank  of England  (Londen) 
Bankdirektor  — Deutsche  Bundesbank  (Frankfurt  am Main) 
Directeur  général  des études  a la Banque  de France  (Parijs) 
Directeur  général  des services  étrangers  de la Banque  de 
France  (Parijs) 
Department  of Finance  (Dublin) 
Central  Bank  of Ireland  (Dublin) 
Banca  d'Italia 
Raad  bij de Nationale  Bank  (Brussel) 
Directeur  bij het  Directoraat-generaal  Economische  en 
Financiële  Zaken  — Commissie  van de Europese  Gemeen-
schappen  (Brussel) 
Directeur  bij het  Directoraat-generaal  Economische  en 
Financiële  Zaken  — Commissie  van de Europese  Gemeen-
schappen  (Brussel) 
Dirigente  generale  al ministero  del Tesoro  (Rome) 
Inspecteur  des finances  (Luxemburg) 
Onderdirecteur  — Det  0konomiske  Sekretariat  (Kopen-
hagen) 
Ministerie  van Financiën  ('s-Gravenhage) 
Adjunct-kabinetschef  van  de minister  van  Financiën  — 
Ministerie  van Financiën  (Brussel) 
31.7.  75 Publikatieblad  van  de Europese  Gemeenschappen Nr. C 174/11 
BIJLAGE  I 
RAPPORT  AAN  DE  RAAD  EN  AAN  DE  COMMISSIE 
(Verlening  van  financiële  bijstand  op middellange  termijn  aan  Italië) 
I. INLEIDING 
1. Op  grond  van  het op 9 februari  1970  gesloten  en op 
8 januari  1973  gewijzigd  akkoord  tot invoering  van  een 
stelsel  van  monetaire  bijstand  op korte  termijn  tussen  de 
centrale  banken  van  de Lid-Staten  van  de E.E.G.,  werd 
aan de Banca  d'Italia  op 28 juni  1973  monetaire  steun  op 
korte  termijn  verleend  voor  een  bedrag  van  1 562,5  mil-
joen rekeneenheden  (1 884,9  miljoen  USA-dóllar).  Bij die 
gelegenheid,  evenals  bij  de daadwerkelijke  aanwending 
van de steun  door  de Banca  d'Italia  op 18 maart  1974, 
had het Monetair  Comité,  overeenkomstig  artikel  VII  van 
het akkoord  tot invoering  van  een  stelsel  van  monetaire 
bijstand,  een  onderzoek  ingesteld  naar  de economische  en 
monetaire  situatie  in Italië.  De  conclusies  waartoe  het 
Monetair  Comité  was  gekomen  werden  neergelegd  in een 
rapport  van  24 juli  1973  (doe.  11/453/73)  en in een  advies 
van 5 april  (doe.  11/194/74)  aan  de Raad  en aan  de Com-
missie.  Daar  de monetaire  bijstand  op korte  termijn  op 18 
september  1974  zou  aflopen,  stelde  het Monetair  Comité 
een nieuw  onderzoek  in naar  de situatie  in Italië  en 
keurde  het op 11 september  1974  een  advies  aan  de Raad 
en aan  de Commissie  (doe.  11/496/74)  goed.  Het  gaf  met 
name  de mening  te kennen  dat  het  noodzakelijk  was  dat 
de Gemeenschap  zou  blijven  bijdragen  in de financierings-
behoeften  van  Italië  en dat een  actie  in deze  zin dringend 
noodzakelijk  was. 
2. Op  grond  van  dit advies  verzoekt  de Raad,  na kennis 
te hebben  genomen  van  het  besluit  van  het  Comité  van 
presidenten  van  de centrale  banken  de looptijd  van  de 
monetaire  steun  op  korte  termijn  aan  Italië  met  drie 
maanden  te verlengen,  in zijn  zitting  van  16 september 
1974  de Commissie  in samenwerking  met  het  Monetair 
Comité  en het  Comité  van  presidenten  van  de centrale 
banken  in deze  periode  van  drie  maanden  voorstellen  uit 
te werken  betreffende  de tenuitvoerlegging  van  financiële 
bijstand  op middellange  termijn  aan  Italië. 
3. In  zijn  zitting  van  6 en 7 november  1974  heeft  het 
Monetair  Comité  de Italiaanse  situatie  onderworpen  aan 
een diepgaand  onderzoek,  dat  was  voorbereid  door  een 
groep  ad hoe  „Italië"  onder  voorzitterschap  van  de heer 
de Strycker,  welke  verschillende  malen  te Rome  en te 
Brussel  bijeenkwam.  De conclusies  van  het  Monetair  Co-
mité  zijn  neergelegd  in het onderhavige  rapport. 
II. DE  ECONOMISCHE  SITUATIE  IN ITALIË 
EN DE  DESBETREFFENDE  VOORUITZICHTEN 
4: Na  de krachtige  expansie  in het afgelopen  jaar  en in 
het eerste  halfjaar  van  1974,  ondergaat  de economische 
bedrijvigheid  thans  een  verzwakking.  De expansie  van  de 
uitvoer  is weliswaar  zeer  levendig  gebleven,  maar  de ont-
wikkeling  van  de binnenlandse  vraag,  in het bijzonder  die 
van de investeringsvraag,  is veeleer  aarzelend.  Gecorri-geerd  voor  seizoeninvloeden  is de industriële  produktie  in 
juli-augustus  zelfs  gedaald  en ten  opzichte  van  het  over-
eenkomstige  niveau  van  1973  slechts  weinig  toegenomen 
(bijna  1 % tegen  + 18,6  % en + 8,7  % respectievelijk  in 
het eerste  en het  tweede  kwartaal  van  1974).  De prijzen 
zijn niettemin  uiterst  snel  blijven  stijgen;  in september 
overtrof  het  indexcijfer  van  de kosten  van  levensonder-
houd  met  24,6  % en dat  van  de groothandelsprijzen  met 
43,7 % het  niveau  van  een  jaar  tevoren. 
5. De  verzwakking  van  de binnenlandse  vraag  en de 
gelijktijdige  toeneming  van  de uitvoer  blijken  geleid  te 
hebben  tot een  conjuncturele  verbetering  van  de lopende 
rekening  van  de betalingsbalans.  Deze  gaf namelijk  over 
de maanden  juli-augustus  een  relatief  gering  tekort  te zien 
(47 miljard  lire),  tegen  een  tekort  van  2 027 miljard  over 
het eerste  kwartaal  en van  2 183 miljard  over  het tweede 
kwartaal.  Voor  de eerste  maal  sedert  vrij  lange  tijd  gaf 
bovendien  het  kapitaalverkeer  een  bepaald  positieve  ont-
wikkeling  te zien  en zulks  zonder  dat  de door  de staat 
gecontroleerde  ondernemingen  nieuwe  leningen  opnamen 
op de internationale  kapitaalmarkten.  Mede  als  gevolg 
van een  krediet  van  2 miljard  dollar,  dat is 1 321 miljard 
lire, dat  door  de Bundesbank  aan  Italië  werd  verleend, 
stegen  de goud-  en deviezenreserves  van  de Italiaanse 
monetaire  autoriteiten  van  2 793 miljard  lire  in juni  tot 
4 521 miljard  lire in september. 
6. Voor  het  lopende  jaar  als geheel  verwachten  de Ita-
liaanse  autoriteiten  een  stijging  van  het  B.N.P.  met  4 tot 
4,5 % naar  volume  en met  ongeveer  20 % naar  waarde. 
De consumptieprijzen  zullen  naar  raming  met  20 % toene-
men.  Het  tekort  op de goederen  en dienstenbalans,  dat in 
1973  1 551 miljard  lire  beliep,  zal in 1974  waarschijnlijk 
5 850  miljard  lire bedragen  (zie  paragrafen  8 en 9). 
7. Bij  een aanhoudend  zwakke  conjunctuur  in de eerste 
helft  van  het komende  jaar  zal de toeneming  van het B.N.P. 
over  1975  als geheel  slechts  1,5 % bedragen  (1). De stijging 
van de consumptieprijzen  wordt  geraamd  op 16 %. Een 
ongeveer  gelijke  stijging  wordt  aangehouden  voor  de 
loonsom.  De investeringen  in vaste  activa  zouden  tegen 
constante  prijzen  zelfs  een vermindering  mer  6,5 % te zien 
kunnen  geven;  de overige  componenten  van  de binnen-
landse  vraag  zullen  naar  verwacht  wordt  slechts  weinig 
toenemen.  Daarentegen  mag  gerekend  worden  op  een 
snelle  groei  van  de uitvoer  van  goederen  en diensten 
(+ 8 % tegen  constante  prijzen).  Onder  deze  omstandig-
heden  zal  het  tekort  op de goederen  en dienstenbalans 
tegen  lopende  prijzen  waarschijnlijk  aanzienlijk  verminde-
ren; thans  lijkt  een  tekort  van  ongeveer  3 400 miljard  lire 
voor  1975  aannemelijk  (dit  vormt  ongeveer  3 % van  het 
voor  1975  geraamde  nominale  B.N.P.  tegen  6 % in 1974). 
{') De weinige  gunstige  ontwikkeling  uit  een  oogpunt  van  groei  is 
volgens  de Italiaanse  deskundigen  een  gevolg  van  het  tekort  op de 
betalingsbalans  en het  hoge  schuldniveau  van  Italië. 
Nr. C 174/12 Publikatieblad  van  de Europese  Gemeenschappen 31. 7. 75 
Betalingsbalans 
8. De  verwachtingen  ten aanzien  van  de lopende  reke-
ning  van  de betalingsbalans  voor  1975  (tekort  van  3 250 
miljard  lire)  berusten  voornamelijk  op de veronderstelling 
van een  toeneming  van  de wereldhandel  naar  volume  niet 
6 tot 7 %. Voorts  wordt  uitgegaan  van  een  lichte  toene-
ming  van  het  aandeel  van  de Italiaanse  export  in de 
wereldhandel,  voortvloeiende  uit de depreciatie  van  de 
lire sedert  februari  1973.  Bovendien  lijkt  het waarschijnlijk 
dat de zwakte  van  de binnenlandse  vraag  de Italiaanse 
ondernemingen  ertoe  zal brengen  hun  activiteiten  op de 
exportmarkten  te vergroten. 
9. Voor  de handelsbalans  op fob-basis,  verwachten  de 
Italiaanse  autoriteiten  dat  het  aardolietekort  in 1975  op 
het in 1974  bereikte  niveau  zal blijven  (4 700 miljard  lire, 
overeenkomende  met  7,2 miljard  dollar  bij een  koers  van 
655 lire  per  dollar)  (x). Deze  verwachting  is gebaseerd  op 
de veronderstelling  dat de hoeveelheden  en de prijzen  van 
de ingevoerde  aardolieprodukten  ten opzichte  van  het ge-
middelde  van  1974  ongewijzigd  zullen  blijven.  Afgezien 
van de aardolie  zal de handelsbalans,  die in 1974  nog  een 
aanzienlijk  tekort  vertoonde  ( — 1 600 miljard  lire,  dat is 
2,4 miljard  dollar),  het  volgend  jaar  een  overschot  van 
ongeveer  700  miljard  lire  (1,1  miljard  dollar)  opleveren. 
Tevens  voorziet  men  een  overschot  van  dezelfde  orde  van 
grootte  op de rekening  diensten  en lopende  overdrachten. 
10. Ten  aanzien  van  de kapitaalbewegingen  kunnen  uit-
sluitend  de  aflossingsbetalingen  op  de  compenserende 
leningen  (2) met  zekerheid  worden  voorzien.  Deze  betalin-
gen belopen  in 1975  1 miljard  dollar.  In ronde  cijfers  zou 
het saldo  van  de lopende  rekening  plus  de aflossing  van 
de buitenlandse  schuld  in het komende  jaar  dus  ongeveer 
6 miljard  dollar  bedragen.  Eventuele  netto-kapitaalbewe-
gingen  van  andere  categorieën  dan  bovengenoemde  zouden 
uiteraard  in dit totaal  een  wijziging  kunnen  brengen. 
11. De  eind  oktober  ter financiering  van  dit tekort  be-
schikbare  middelen  waren  de volgende: 
— goudreserves  ter grootte  van  ongeveer  3,5 miljard  dol-
lar, gewaardeerd  tegen  de prijs  van  42,22  dollar  per 
ounce  (3), 
— deviezenreserves,  met  inbegrip  van  SDR's  ten bedrage 
van ongeveer  3,4 miljard  dollar, 
— 4 miljard  dollar  „swap"-kredieten, 
— 0,4  miljard  dollar  „stand-by"-kredieten  van  het  I.M.F. 
Openbare  financiën 
12. De  begrotingsontvangsten  van  de Schatkist  bedroe-
gen in de periode  januari-augustus  1974  11 656 miljard 
(') Het  aardolietekort  is in dit  rapport  gedefinieerd  als  het  verschil 
tussen  de  totale  waarde  van  de  invoer  en  van  de  uitvoer  van 
aardolieprodukten.  Ter  vergelijking  zij  vermeld  dat  dit  tekort  in 
1973  800  miljard  lire  bedroeg. 
(*) Het  gaat  hier  om  leningen  die  sedert  juni  1972  door  bepaalde  door 
de staat  gecontroleerde  ondernemingen  werden  opgenomen  op  de 
internationale  kapitaalmarkten.  De  opbrengst  van  deze  leningen 
werd  vrijwel  volledig  bij de Banca  d'Italia  geneutraliseerd. 
(*) Van  deze  voorraad  dient  ongeveer  20 % als zekerheid  voor  de bij 
de Deutsche  Bundesbank  opgenomen  lening  van  2 miljard  dollar. lire en de uitgaven  15 133 miljard;  zij hebben  het  niveau 
van het  voorgaande  jaar  met  respectievelijk  22,1  en 
11,1 % overtroffen.  Gezien  het hogere  stijgingstempo  van 
de ontvangsten  bleef  het  begrotingstekort  beperkt  tot 
3 477  miljard  lire  (4 068 miljard  in januari-augustus  1973). 
Evenwel,  met  inbegrip  van  de overige  transacties  van  de 
Schatkist  (Cassa  depositi  e prestiti  en autonome  instellin-
gen) was  het te financieren  tekort  hoger  dan  het vorig  jaar 
(5 921 miljard  lire  tegen  4 292 miljard).  Het  werd  vrijwel 
volledig  met  monetaire  middelen  gefinancierd.  Volgens 
ramingen  van  de Italiaanse  autoriteiten  zal het te financie-
ren tekort  van  de Schatkist  in 1974  ongeveer  8 400 miljard 
lire belopen.  Dit  cijfer  overtreft  het in september  in het 
vooruitzicht  gestelde  bedrag  met  400  miljard,  aangezien  be-
paalde'uitgaven,  in het bijzonder  ten behoeve  van  de over-
heidsondernemingen  ENEL  en IRI,  van  1975  naar  1974 
vervroegd  worden. 
13. Het  saldo  op de lopende  transacties  van  de over-
heid als geheel  was  sedert  1971  negatief.  Dit  tekort  be-
droeg  in 1971,  702  miljard  lire,  in 1972,  2 076 miljard  en 
in 1973,  3 463 miljard.  Voor  het  lopende  jaar  zou  het 
ongeveer  3 000 miljard  lire  kunnen  bedragen.  Het  deficit 
van de staat  (534  miljard  in 1971,  951  miljard  in 1972  en 
2 486 miljard  in 1973)  zal in 1974  verminderen  tot onge-
veer 1 650 miljard  lire.  Deze  verbetering  berust  voorname-
lijk op de hervorming  van  de directe  belastingen,  alsmede 
op de in juli  jongstleden  getroffen  belastingmaatregelen. 
Kredietbeleid 
14. Voor  de periode  van  1 april  1974  tot en met  31 
maart  1975  hebben  de Italiaanse  autoriteiten  de verplich-
ting op zich  genomen  de totale  expansie  van  het  krediet 
aan de nationale  economie  niet  uit te doen  gaan  boven 
het in maart  j.L bij de onderhandelingen  over  het door  het 
I.M.F.  toegekende  stand-by  krediet  vastgestelde  bedrag 
van 22 400 miljard  lire. 
De totale  kredietexpansie  omvat  de financiering  van  het 
tekort  van  de schatkist  (uitgezonderd  de financiële  bijstand 
aan financiële  instellingen),  de door  de Italiaanse  handels-
banken  en door  de gespecialiseerde  financiële  instellin-
gen (4) verleende  kredieten  alsmede  de obligatie-emissies 
door  ondernemingen  en door  andere  overheidsinstanties 
dan de schatkist.  Kapitaal  verhogingen  van  door  de staat 
gecontroleerde  ondernemingen  en aandelenemissies  zijn 
hier niet  bij de totale  kredietexpanise  inbegrepen. 
15. De  daadwerkelijke  vergrotingen  van  het totale  kre-
diet gedurende  de eerste  5 maanden  van  de genoemde 
periode  (april-augustus  1974)  is over  het geheel  genomen 
binnen  de door  de voor  1 jaar  (april  1974  — maart  1975) 
gestelde  norm  van  22 400 miljard  gebleven.  Hetzelfde  kan 
worden  geconstateerd  ten aanzien  van  de financiering  van 
de Schatkist  welke  volgens  het  akkoord  met  het  I.M.F. 
over  de gehele  periode  niet  meer  mocht  bedragen  dan 
8 600 miljard  lire.  Het  aan  de andere  overheidsinstellingen 
(met  inbegrip  van  de sociale  verzekeringen)  en aan  de on-
dernemingen  verleénde  krediet  volgde  in april-augustus 
1974  een  tendens  die min  of meer  overeenkwam  met  het 
(4) Deze  instellingen  verlenen  kredieten  op  middellange  en lange  ter-
mijn;  hun  financiering  geschiedt  door  middel  van  obligatie-emis-
31. 7. 75 Publikatieblad  van  de Europese  Gemeenschappen Nr. C 174/13 
verschil  (13  800 miljard)  tussen  het  totale  krediet  en de 
financiering  van de schatkist.  Laatstgenoemd  cijfer  betekent 
een expansie  van  ongeveer  17 %, tegen  20 % in 1973. 
16. De  stijging  van  het  totale  krediet  aan  de economie 
voor  de periode  1 april  1975  tot en met  31 maart  1976, 
waarvan  de componenten  worden  vermeld  in bijlage  1, 
zou niet  meer  moeten  bedragen  dan  24 700 miljard  lire (1). 
Gezien  het beroep  op de liquiditeiten  als gevolg  van  het te 
verwachten  betalingsbalanstekort,  zou  dit maximum  een 
vergroting  van  de monetaire  basis  inhouden  met  ongeveer 
16,1 % ten  opzichte  van  1974  terwijl  het  stijgingstempo 
van 1973  en 1974  16,3  % zou  bedragen. 
Deze  kredietexpansie  zal het mogelijk  maken  te voorzien 
in: 
— de financieringsbehoeften  van  de schatkist,  welke  voor 
1975  worden  geraamd  op 8 000 miljard  lire; 
— de financieringsbehoeften  van  de ondernemingen  en 
van andere  overheidsinstanties  dan  de schatkist,  ge-
raamd  op 16 700 miljard  lire.  Deze  financiering  zal 
het, gezien  de interne  financieringsmogelijkheden  van 
de ondernemingen  en de andere  in bijlage  1 vermelde 
financieringsbronnen,  mogelijk  maken  te komen  tot 
een bedrag  aan  investeringen  van  naar  schatting  25 000 
miljard  lire.  Opgemerkt  zij  dat  deze  ramingen  ge-
baseerd  zijn  op een  zeer  geringe  toeneming  van  de 
financiële  middelen  van  de ondernemingen,  te weten 
slechts  met  7 & 8 % van  1973  op 1975. 
III. RICHTSNOEREN  VOOR  DE 
ECONOMISCHE  POLITIEK 
17. Het  Monetair  Comité  is van  mening  dat  het  beta-
lingsbalansprobleem  van  Italië  een  actie  tot fundamentale 
herstructurering  van  de Italiaanse  economie  vereist.  Het 
acht het  noodzakelijk  dat  onmiddellijk  maatregelen  wor-
den getroffen  om  het  tekort  in 1975  aanzienlijk  te ver-
minderen  en meent  dat  spoedig  acties  op lange  termijn 
zullen  moeten  worden  aangevangen  om  Italië  in staat  te 
stellen  geleidelijk  het betalingsbalansevenwicht  te herstel-
len en de schulden  af te lossen. 
18. De  Italiaanse  Regering  is voornemens  een  economi-
sche politiek  te voeren  die erop  gericht  is de niet-aardolie-
posten  van  de handelsbalans  over  1975  te doen  afsluiten 
met een  overschot  van  ten minste  1 miljard  dollar. 
Onmiddellijke  maatregelen 
19. De  Italiaanse  Regering  zal zeer  krachtig  moeten  stre-
ven naar  een  sanering  van  de overheidsfinanciën  in de 
komende  jaren.  In dit  verband  zou  het  tekort  van  de 
schatkisttransacties,  dat in 1974  circa  8 400 miljard  lire zal 
bedragen,  verminderd  moeten  worden  tot  8 000 miljard 
lire in 1975  (2). 
(') Gezien  het  te verwachten  inflatietempo  zou  de  reële  stijging  van 
het totale  kredietvolume  (+ 17,8  %) vrijwel  nihil  zijn  ten  opzichte 
van de voorafgaande  periode  van  een  jaar. 
(2) Deze  cijfers  omvatten  niet  de financiële  bijstand  aan  de financiële 
instellingen  (100  miljard  lire  in 1974  en 400  miljard  lire  in 1975) 
en de consolidatie  van  bepaalde  schulden  van  lagere  publiekrechte-
lijke  lichamen  (144  miljard  lire  voor  de 8 maanden  voorafgaande 
aan augustus  1974). 20. Het  Comité  acht  het noodzakelijk  de stijging  van  de 
staatsuitgaven  in 1975  te beperken  tot 16 %. Dit  percen-
tage,  dat  overeenkomt  met  dat  wat  door  de Italiaanse 
Regering  wordt  aangehouden,  impliceert  een  reëel  gelijk-
blijvend  uitgaventotaal.  Daar  de door  het Parlement  goed-
gekeurde  begrotingsramingen  (Bilancio  di competenza) 
boven  deze  limiet  uitgaan  zou  bij de uitvoering  bijzondere 
zorg  moeten  worden  besteed  aan  de werkelijke  ontvang-
sten en uitgaven.  Op  het  gebied  van  de niet-produktieve 
lopende  uitgaven  en in niet-prioritaire  sectoren,  zouden 
daartoe  besnoeiingen  noodzakelijk  kunnen  blijken.  Boven-
dien zou  de Regering  met  de overige  overheidslichamen 
tot een  akkoord  moeten  komen  om te bereiken  dat laatst-
genoemde  een  zelfde  beperking  op hun  uitgaven  in 1975 
leggen  als die welke  werd  aangeduid  voor  de staatsuitga-
ven. Naar  de mening  van  het  Monetair  Comité  kan  een 
verbetering  van  het  begrotingsevenwicht  echter  op korte 
termijn  slechts  worden  bereikt  door  een  verdere  vergro-
ting van  de ontvangsten. 
21. Ten  aanzien  van  het  kredietbeleid  bevestigt  het 
Monetair  Comité  zijn  advies  van  11  september  1974, 
waarin  het  stelt  dat  de stijging  van  het  totaal  der  kredie-
ten aan  de overheid  en aan  het bedrijfsleven  in de peripde 
van 12 maanden  voorafgaande  aan  31 maart  1975  niet  uit 
mag gaan  boven  22 400 miljard  lire.  Van  1 april  1975  op 
31 maart  1976  zou  de stijging  niet  meer  mogen  bedragen 
dan 24 700 miljard  lire.  De financiering  van  de schatkist 
zou zodanig  moeten  zijn  dat  de daaruit  voortvloeiende 
geldcreatie  verenigbaar  is met  een  gejonde  expansie  van 
het krediet  welke  op middellange  termijn  een  niet-infla-
toire  financiering  van  de economie  verzekert. 
22. Voor  eind  1975  zullen  nieuwe  richtsnoeren  voor  de 
economische  politiek  in 1976  worden  vastgesteld. 
Maatregelen  op middellange  termijn 
23. De  sanering  van  de overheidsfinanciën  vormt  een 
van de hoofdproblemen  op middellange  termijn.  Het  ver-
schil  tussen  totale  uitgaven  en totale  ontvangsten  bedraagt 
ongeveer  5 tot 6 % van  het bruto  nationaal  produkt.  Het 
verschil  tussen  lopende  ontvangsten  en uitgaven  in het 
bijzonder  bedraagt  iets  meer  dan  3 % van  het B.N.P.  Met 
maatregelen,  waarvan  sommige  terstond  ten  uitvoer  ge-
legd zouden  moeten  worden,  zouden  de Italiaanse  autori-
teiten  er naar  moeten  streven  dit verschil  in een  periode 
van 5 jaar  geleidelijk  op te heffen.  Gedurende  deze  perio-
de zou  bovendien  de monetaire  financiering  van  de schat-
kistbehoeften  geleidelijk  en aanzienlijk  verminderd  moe-
ten worden. 
24., Ten  aanzien  van  de uitgavan  moeten  de autoriteiten 
zorgen  voor  een  daling  van  hun  stijgingstempo  met  name 
op het  gebied  van  de semi-overheidsinstellitigen,  zulks 
overeenkomstig  het  ontwerp  van  wet  nr. 1718  dat  thans 
bij het Parlement  in behandeling  is. 
25. In  het kader  van  de overdracht  van  de bevoegdhe-
den van  de centrale  overheid  aan  regionale  overheden 
dient  er voor  gewaakt  te worden  dat  meerdere  instanties 
zich met  dezelfde  zaken  bezig  houden,  hetgeen  een  onge-
motiveerde  uitgavenstijging  met  zich  zou  brengen. 
De kapitaaluitgaven  zouden  gericht  moeten  worden  op 
bepaalde  sectoren  welke  prioriteit  krijgen,  met  name  met 
het doel  te komen  tot bezuinigingen  bij het  energiever-
Nr. C 174/14 Publikatieblad  van  de Europese  Gemeenschappen 31. 7. 75 
bruik.  In dit verband  dient  prioriteit  te worden  gegeven 
aan het gemeenschappelijk  vervoer,  vooral  in de stadscen-
tra, ten  opzichte  van  voorzieningen  die  dienen  voor  het 
individueel  vervoer. 
26. Ten  aanzien  van  de ontvangsten  kan  worden  opge-
merkt  dat  de druk  van  de belastingen  en parafiscale  hef-
fingen  uitgedrukt  in percenten  van  het nationaal  inkomen, 
in Italië  aanzienlijk  lager  is dan  het  gemiddelde  van  de 
Gemeenschap,  zulks  als gevolg  van  het relatief  lage  niveau 
van de' directe  belastingen.  Derhalve  zouden  maatregelen 
tot opvoering  van  de ontvangsten  aan  directe  belastingen 
moeten  worden  getroffen:  in dit verband  is een  verster-
king  van  de  strijd  tegen  belastingontwijking  absoluut 
noodzakelijk. 
27. Reeds  in het werk  gestelde  pogingen  de infrastruc-
tuur van  de Italiaanse  economie  met  name  uit een  oog-
punt  van  administratieve  organisatie  te versterken,  moeten 
worden  geïntensiveerd.  Het  gaat  hier  in het bijzonder  om 
een vereenvoudiging  van  de administratieve  procedures 
dié thans  zeer  gecompliceerd  lijken  en van  de ene  dienst 
tot de andere  verschillen;  maatregelen  zouden  moeten 
worden  getroffen  om  de mobiliteit  van  de ambtenaren 
tussen  verschillende  overheidsdiensten  en in het bijzonder, 
parallel  met  de decentralisatie  van  bepaalde  taken,  tussen 
de centrale  en de regionale  overheid  te vergroten.  Dit zou 
het mogelijk  maken  te komen  tot  een  zeer  stringente 
controle  op het  personeelsbestand  van  de overheidsdiens-
ten. 
28. Voor  het  herstel  op middellange  termijn  van  de 
betalingsbalans  zullen  de Italiaanse  autoriteiten  streven 
naar  een  matiging  van  het  verbruik  van  aardoliepro-
dukten  voor  huishoudelijke  doeleinden.  Voorts  zullen 
maatregelen  die de uitbreiding  van  de landbouwproduktie 
bevorderen  met  inachtneming  van  de  communautaire 
voorschriften  nodig  zijn.  De Italiaanse  autoriteiten  zullen 
ernaar  moeten  streven  de praktische  tenuitvoerlegging  van 
de richtlijnen  van  de Raad  van  de E.E.G.  betreffende  de 
modernisering  van  de landbouwstructuur  (PB  nr. L 96 
van 23. 4. 1972)  te versnellen. 
29. Het  is van  belang  dat  de Italiaanse  autoriteiten 
maatregelen  nemen  om  de structuur  van  het  verbruik  en 
van de produktie  aan  te passen  aan  de nieuwe  verhoudin-
gen in het internationale  handelsverkeer. 
Om te komen  tot de vereiste  aanpassingen  van  het  pro-
duktie-apparaat  zijn  in het  bijzonder  een  modernisering 
van de werkwijze  van  de diensten  voor  arbeidsbemidde-
ling en de vermelde  totstandbrenging  van  centra  voor 
beroepsopleiding  aangewezen.  Met  thans  beschikbare 
communautaire  instrumenten  (in het bijzonder  het Sociaal 
Fonds)  zullen  de door  de Italiaanse  autoriteiten  op deze 
gebieden  te ondernemen  acties  ondersteund  kunnen  wor-
den. 
30. Tevens  zijn  maatregelen  nodig  ter bevordering  van 
het sparen  en ter verbetering  van  de oriëntatie  van  de 
besparingen.  In dit verband  zou  gedacht  kunnen  worden 
aan een  stelsel  van  premies  voor  besparingen  die  dienen 
tot het aanschaffen  van  een  woning  en aan  de oprichting 
van Italiaanse  beleggingsfondsen. 
31. De  Italiaanse  Regering  zal vóór  30 juni  1975  gede-
tailleerde  voorstellen  inzake  de ten uitvoerlegging  van  de 
in de paragrafen  23 tot en met  30 genoemde  acties  indie-
nen. Deze  ontwerpen  zullen  deel  moeten  uitmaken  van 
een integrale  benadering  op communautair  niveau. IV. FINANCIËLE  VOORWAARDEN  VAN  EEN 
BIJSTAND  OP  MIDDELLANGE  TERMIJN 
32. In  artikel  3 van  de beschikking  van  de Raad  van  22 
maart  1971  is bepaald  dat aan  een  Lid-Staat  die betalings-
balansmoeilijkheden  ondervindt  of daarmede  ernstig  be-
dreigd  wordt  financiële  bijstand  op middellange  termijn 
kan worden  verleend.  Het  Comité  stelt  vast  dat Italië  zich 
bevindt  in de in dit artikel  bedoelde  situatie  en is van 
mening  dat het bedrag  van  de bijstand  gelijk  zou  kunnen 
zijn aan  het bedrag  van  de in dollars,  voor  1 562,5  miljoen 
rekeneenheden,  verleende  monetaire  bijstand  op korte  ter-
mijn  (1 884,9  miljoen  dollar). 
33. De  financiële  bijstand  op middellange  termijn  zou 
als volgt  verwezenlijkt  kunnen  worden: 
— de landen  die op grond  van  bestaande  of te verwach-
ten betalingsbalansmoeilijkheden  geheel  of ten  dele 
ontheven  zouden  worden  van  deelneming  aan  de 
bijstand,  zulks  in toepassing  van  artikel  4 van  de 
beschikking  van  de Raad  van  22 maart  1971,  kunnen 
voortgaan  Italië,  tot  het  bedrag  van  hun  quote 
(of van  een  deel  daarvan)  in de bijstand,  steun  te 
verlenen  in het  kader  van  de monetaire  bijstand  op 
korte  termijn,  met  de bedoeling  deze  steun  tot  het 
einde  van  de financiële  bijstand  op middellange  ter-
mijn  te verlengen; 
— het  op middellange  termijn  te financieren  bedrag,  na 
aftrek  van  de op korte  termijn  verleende  steun  wordt 
over  de deelnemende  landen  verdeeld  in de verhou-
ding  die voortvloeit  uit hun  respectieve  quota; 
— in het  geval  dat  de monetaire  steun  op korte  termijn 
vervolgens  geheel  of ten dele  niet  zou  kunnen  worden 
verlengd  tot het  einde  van  de financiële  bijstand  op 
middellange  termijn,  worden  bij besluit  van  de Raad 
de voorwaarden  van  dé vereiste  financiering  vastge-
legd. 
34. In  artikel  3, lid 2, van  de beschikking  van  de Raad 
op 22 maart  1971,  wordt  een  looptijd  genoemd  van  2 tot 
5 jaar.  Een  in het verslag  van  de vergadering  van  de Raad 
opgenomen  verklaring  houdt  echter  in dat het om aanvan-
kelijk  een  hogere  mate  van  liquiditeit  te verzekeren  diens-
tig zou  zijn  de looptijd  van  dé kredieten  gedurende  een 
eerste  periode  van  ten  hoogste  3 jaar  na de daadwerke-
lijke  inwerkingtreding  van  het  stelsel  te beperken  tot 2 a 
3 jaar.  Gezien  het feit  dat het vervalboek  voor  de betaling 
van rente  en aflossing  op de reeds  thans  door  Italië  aange-
gane  buitenlandse  schuld  in 1976  en 1977  zwaar  belast  is, 
meent  het Comité  dat het overweging  verdient  de terugbe-
taling  te spreiden  over  het  jaar  1978.  Aldus  zou  men 
komen  tot een  gemiddelde  looptijd  van  de bijstand  van 
ongeveer  3V2  jaar. 
35. Ten  aanzien  van  de valuta  van  de bijstand  is in de 
beschikking  van  de Raad  van  22 maart  1971  bepaald  dat 
de vorderingen  en schulden  worden  uitgedrukt  in een 
rekeneenheid  m^t  een  waarde  van  een  bepaalde  hoeveel-
heid goud.  Er dienen  dus  passende  methoden  te worden 
gevonden  om de rekeneenheden  van  de bijstand  te herlei-
den tot betalingsvaluta's  zodat  de rechten  van  de schuld-
eisers  en de verplichtingen  van  de debiteur  kunnen  worden 
vastgelegd.  Daartoe  heeft  het Monetair  Comité  twee  alter-
natieve  mogelijkheden  in overweging  genomen: 
a) volgens  de eerste  mogelijkheid  zou  de financiële  bij-
stand  op middellange  termijn  door  alle  deelnemende 
landen  in US-dollars  worden  verstrekt  en door  het 
31.7.  75 Publikatieblad  van  de Europese  Gemeenschappen Nr. C 174/15 
debiteurland  in deze  valuta  terugbetaald.  De reken-
eenheid  zou  dan  in dollars  worden  omgerekend  op 
basis  van de spilkoers  van  de dollar  die van  kracht  is 
ten tijde  van de toekenning  van de bijstand;  een reken-
eenheid  is thans  gelijk  aan 1,20635  dollar; 
b) volgens  de tweede  mogelijkheid  zou  de financiële  bij-
stand  op middellange  termijn  door  alle  deelnemende 
landen  worden  verstrekt  in hun  respectieve  nationale 
valuta's  en door  het debiteurland  in dezelfde  valuta's 
worden  terugbetaald.  De rekeneenheid  zou  in de ver-
schillende  nationale  valuta's  worden  omgerekend  op 
grond  van  de spilkoers  of de marktkoers  van  deze 
valuta's;  deze  koersen  zouden  op het ogenblik  van  de 
toekenning  moeten  worden  vastgesteld  voor  de gehele 
looptijd  van de bijstand. 
36. Een  verklaring  in de notulen  houdt  in dat de rente-
voeten  ongeveer  halverwege  zouden  moeten  liggen  tussen 
de marktrentevoeten  en die welke  door  het I.M.F.  worden 
gehanteerd. 
De I.M.F.-tarieven  voor  bijstand  van  overeenkomstige 
duur  is 4,875  %, zodat  één enkel  percentage  voor  de ge-
hele looptijd  van  de bijstand  zou  moeten  worden  vast-
gelegd  op basis  van dit percentage  en van het rentepercen-
tage op de Eurodollarmarkt  voor  een  vergelijkbare  ver-
valdag,  voor  zover  bijstand  in dollars  zou  worden  ver-
strekt.  Indien  de bijstand  zou  worden  verstrekt  in 
nationale  valuta's  zou  het nodig  zijn  uit te gaan  van  de 
rentevoeten  die gelden  voor  vergelijkbare  vervaltermijnen 
op de betrokken  Eurodeviezenmarkten  of op de nationale 
markten.  De berekening  van  de voor  de verschillende 
valuta's  toe te passen  rentetarieven  is hierbij  gevoegd  als 
bijlage  2. V. TOEZICHT 
37. Het  naleven  van  de door  Italië  op zich  te nemen 
verplichting  en ten aanzien  van  de economische  politiek, 
alsmede  het periodieke  onderzoek  van  de economische 
situatie  van  dit land,  zouden  verzekerd  moeten  worden 
door  een procedure  van  gezamenlijk  door  de Commissie 
en het Monetair  Comité  uit te oefenen  geregeld  toezicht. 
Het toezicht  zou met  name  betrekking  moeten  hebben  op 
het inachtnemen  van  de kwantitatieve  doelstellingen  van 
de economische  politiek  zoals  deze  door  de Raad  worden 
vastgesteld  bij de toekenning  van de financiële  bijstand  op 
middellange  termijn.  Daartoe  zouden  de Italiaanse  autori-
teiten  op vaste  data  (b.v.  maandelijks)  aan  de Commissie 
een aantal  statistische  gegevens  op economisch,  financieel 
en monetair  gebied  moeten  verstrekken.  Bovendien  zou 
het Monetair  Comité  met  regelmatige  tussenpozen  (b.v. 
om de 6 maanden)  de ontwikkeling  van  de situatie  van 
Italië  aan een diepgaand  onderzoek  kunnen  onderwerpen. 
38. Om  een  verveelvoudiging  van  onderzoekingen  en 
aanbevelingen  te voorkomen  dient  ervoor  gezorgd  te wor-
den dat dit toezicht  een plaats  krijgt  in het kader  van  de 
reeds  binnen  de Gemeenschap  bestaande  procedures.  Met 
hetzelfde  doel  zou het nuttig  zijn  de nodige  contacten  tot 
stand  te brengen  met  de I.M.F.-instantiés. 
39. Indien  bij een dusdanig  onderzoek  of in het licht 
van de door  de Italiaanse  autoriteiten  verschafte  inlichtin-
gen zou blijken  dat de economische  ontwikkeling  dreigt  af 
te wijken  van de vastgestelde  doelstellingen  zou  de Com-
missie  zulks  voor  moeten  leggen  aan  de communautaire 
instanties.  Dezelfde  procedure,  zou  moeten  worden  ge-
volgd  indien  de noodzaak  van  een  herziening  van  de 
doelstellingen  zou blijken. 
Bijlage  1 
Totale  expansie  van het krediet  aan de nationale  economie 
(In miljard  lire) 
1974 1975 
A. Overheidsorgaan  (andere  dan die genoemd  onder  B) 
en ondernemingen,  met inbegrip  van de sector  woningbouw 
1. bruto-investeringen 23 550 25 000 
2. van  de Schatkist  ontvangen  kapitaaloverdrachten — 2 700 — 2 900 
3. mutatiés  in de financiële  activa 1550 2 300 
4. te financieren  behoeften  (1 + 2 + 3) 22 400 24 400 
5. Min: 
— aandelenemissies 700 70Ó 
— door  de Schatkist  als financiële  instelling  verstrekte 
kredieten 1500 1400 
— kredieten  uit het buitenland 600 200 
— brutobesparingen 5 600 5 400 
6. Financieringssaldo  (a) 14 000 16 700 
B. Schatkist,  Cassa  depositi  e prestiti,  autonome  instellingen 8 400 8 000 
C. Totale  expansie  van het krediet  (A 6 + B) 22 400 24 700 
(a) Door  handelsbanken  en gespecialiseerde  kredietinstellingen  alsmede  door  obligatie-emissies  te financieren  saldo. 
Nr. C 174/16 Publikatieblad  van  de Europese  Gemeenschappen 31.7.75 
Bijlage  2 
In de Lid-Staten  van  de E.E.G  (uitgezonderd  Italië)  geldende  rentetarieven  op de Euromarkten 
en rentetarieven  van  het I.M.F.  voor  termijnen  van  3 tot 4 jaar 
• (Midden  oktober  1974) 
I. Rentetarieven  op de nationale  markten  i1) 
— Bondsrepubliek  Duitsland 
— rendement  op Bondsobligaties  met  een  resterende  looptijd  van  3 
en 4 jaar  10,04  tot 10,33 
— rendement  op Schatkistbiljetten  op middellange  termijn  van  de 
Bond  10,40  tot 10,60 
— België 
— kasbons  van  de Nationale  Maatschappij  voor  krediet  aan  de 
Nijverheid  en van  het Gemeentekrediet  van  België  met  een loop-
tijd van  3 jaar  9,25 
— dito  5 jaar  9,75 
— Denemarken 
— rendement  op pandbrieven  en obligaties  van  het  Instituut  van 
Industriefinanciering  (looptijd  4 jaar)  13,50  tot 14,50 
— Frankrijk 
— biljetten  van de CNCA  met  een looptijd  van 3 jaar  8,60 
— Schatkistbiljetten  met  een looptijd  van  5 jaar  9,02 
— Ierland 
— rendement  op Schatkistpapier  met  een  resterende  looptijd  van 
3 jaar  12,10  (einde  juni) 
— Luxemburg 
— Spaarcertificaten  aan toonder  op 3 jaar  6,00 
— Nederland 
— rendement  op staatsobligaties  met  een  resterende  looptijd  van 
4 jaar  9,16 
— Verenigd  Koninkrijk 
— Schatkistpapier  met  een resterende  looptijd  van  4 jaar  9,62 
II. Tarieven  op de euromarkten 
—i- Eurodollar  10,50 
— Europond  met  een looptijd  van  4 jaar  22,50 
III. Tarieven  van  het I.M.F. 
— in het kader  van  de „oil  facility"  toegekende  kredieten  (lopptijden 
van 3 tot 7 jaar)  7  % 
— in het kader  van  de „extended  fund  facility"  toegekende  kredieten  ' 
(looptijden  van  4 tot 8 jaar)  progressief  tarief 
naar  gelang  van  de 
looptijd 
(van 4 tot 6,5 %) 
— reële  rentevoet  voor  trekkingen  met  een  looptijd  van  4 jaar  (pro-
visie  inbegrepen)  4,875  % 
(') De tarieven  op de nationale  markten  zijn  moeilijk  onderling  vergelijkbaar  en dikwijls  weinig  representatief  op 
grond  van  het  gering  volume  aan  transacties  betreffende  de betrokken  looptijden.  Bovendien  moet  in aanmerking 
worden  genomen  dat  deze  tarieven  dikwijls  direct  of indirect  gecontroleerd  worden. 
31. 7. 75 Publikatieblad  van  de Europese  Gemeenschappen Nr. C 174/17 
BIJLAGE  II 
ADVIES  AAN  DE  RAAD  EN DE COMMISSIE 
I. BETREFFENDE  COMMUNAUTAIRE  LENINGEN 
Tijdens  zijn  zitting  van 16 september  1974  heeft  de Raad, 
in verband  met  de kwestie  van  communautaire  leningen, 
het rapport  van de voorzitter  van hét Monetair  Comité  en 
van het Comité  van presidenten  besproken  en de commu-
nautaire  autoriteiten  verzocht  de lopende  technische  voor-
bereidingen  spoedig  af te ronden  met  inachtneming  van 
de in het  rapport  van  de voorzitter  van  het  Monetair 
Comité  gegeven  richtlijnen.  Bovendien  verzocht  de voor-
zitter  van  de Raad,  de heer  Fourcade,  de Regeringen  van 
de Lid-Staten  hun  officiële  reacties  op het rapport  van de 
voorzitter  van het Monetair  Comité  kenbaar  te maken. 
In zijn  bijeenkomst  van  17 september  1974  verzocht  het 
Monetair  Comité  de gezamenlijke  ad hoc-groep  de aan 
haar opgedragen  werkzaamheden  voort  te zetten  en zorg 
te dragen  voor  de door  de voorzitter  van  de Raad  ge-
vraagde  reacties  van  de Regeringen.  De gezamenlijke  ad 
hoc-groep  van  het Monetair  Comité  en het Comité  van 
presidenten  vergaderde  op 26 september  1974  en 7 okto-
ber 1974  en bestudeerde  alle  binnengekomen  officiële 
reacties.  Op basis  van  de reacties  van  de Regeringen  en 
het rapport  van  de ad hoc-groep  stelde  het  Monetair 
Comité,  tijdens  zijn  bijeenkomst  van  10 en 11 oktober 
1974,  het volgende  advies  op: 
II. ALGEMENE  KENMERKEN  VAN  DE OPERATIE 
Gezien  de noodzaak  het middelensurplus  van  de oliepro-
ducerende  landen  weer  in omloop  te brengen,  kwam  het 
Monetair  Comité  tot de conclusie  dat  de operatie  de 
volgende  algemene  kenmerken  moet  dragen: 
a) in plaats  van over  te gaan  tot één massale  leningopera-
tie zou  de Raad  de voorkeur  geven  aan  een  of meer 
leningen  van meer  bescheiden  omvang; 
b) de lening  of leningen  zouden  niet  de vorm  hebben  van 
openbare  emissies  van  overheidsobligaties,  maar  wor-
den geplaatst  bij bezitters  van omvangrijke  fondsen  — 
hoofdzakelijk  in olieproducerende  landen  — en wel-
licht voor  een deel  bij financiële  instellingen;  onder  de 
huidige  omstandigheden  zou  men  het  best  leningen 
met een looptijd  van  zeven  tot tien  jaar  kunnen  kie-
zen; men  was  van  mening  dat de techniek  van  „roll-
over-credits"  dient  te worden  vermeden;  opgemerkt 
werd  echter  dat de looptijd  en andere  kenmerken  van 
leningen  in belangrijke  mate  zullen  afhangen  van  de 
op het  tijdstip  van  de emissie  geldende  marktvoor-
waarden; 
c) het  besluit  een  lening  buiten  de Gemeenschap  uit te 
geven  zou  worden  genomen  op initiatief  van  een Lid-
Staat  die bijstand  nodig  heeft  om een  voornamelijk 
door  de stijging  van  de olieprijzen  veroorzaakt  beta-
lingsbalanstekort  op te vangen;  met  betrekking  tot de 
gehele  onderhandelingsprocedure  betreffende  elke  ope-
ratie zou de grootste  discretie  moeten  worden  betracht 
om een verstoring  van kapitaalmarkten  te vermijden; d) de Raad  behoudt  zeggenschap  over  tijdstip  en voor-
waarden  van iedere  leningoperatie. 
III. KEUZE  VAN  DE LENINGONTVANGER 
De verschillende  mogelijkheden  in verband  met  de keuze 
van de leningontvanger  werden  opnieuw  onderzocht. 
Daarbij  werd  algemene  overeenstemming  bereikt  over  het 
volgende: 
1. De leningen  dienen  te worden  opgenomen  door  de 
Gemeenschap. 
2. De Raad  moet  machtiging  verlenen  voor  elke  afzonder-
lijke leningtransactie.  Ook  dient  hij het doorlenen  van 
opgenomen  middelen  aan  de betrokken  Lid-Staat  of 
Lid-Staten  goed  te keuren  en de economische  voor-
waarden  die een  integrerend  deel  zijn  van  een  derge-
lijke leningovereenkomst  te bepalen. 
3. a) De onderhandelingen  over  de condities  van  elke 
leningoperatie  met  de leningverstrekkers  zullen  wor-
den gevoerd  onder  auspiciën  van  de Commissie,  die 
de definitieve  voorwaarden  zal voorstellen  aan  de 
Raad,  na advies  van  het Monetair  Comité  en het 
Comité  van presidenten.  Terwijl  de Commissie  wel-
licht vooraf  politieke  contacten  dient  te leggen,  zou-
den deze  onderhandelingen  in de praktijk  op tech-
nisch  niveau  kunnen  worden  gevoerd  door  functio-
narissen  van  de Commissie  en van  de E.I.B.  geza-
menlijk,  die verslag  zouden  moeten  uitbrengen  aan 
een zeer  beperkte  ad hoc-werkgroep.  De hierbe-
doelde  werkgroep,  bestaande  uit de door  de Lid-
Staten,  de Commissie  en de E.I.B.  benoemde  des-
kundigen,  zou belast  zijn  met  het voorbereiden  van 
de operatie  ter goedkeuring  door  de Raad  van 
Ministers; 
b) de Commissie  zal onderhandelen  met  de Lid-Staten 
die leningen  wensen  te ontvangen  en de economi-
sche voorwaarden  aanbevelen  waarop  een  voorge-
stelde  lening  aan een Lid-Staat  dient  te worden  ver-
strekt.  Dergelijke  voorwaarden  omvatten  het gehele 
controlesysteem  dat voor  de looptijd  van  de lening 
moet  worden  vastgesteld.  Na advies  van het Mone-
tair Comité  en het Comité  van  presidenten  zal dan 
weer  een besluit  van de Raad  noodzakelijk  zijn. 
Het Monetair  Comité  stelt  voor  de kwestie  van de benoe-
ming  van  een  met  het  beheer  van  de leningen  belaste 
functionaris  binnenkort  te bestuderen. 
IV. AFLOSSING  VAN  LENINGEN 
1. Aangenomen  wordt  dat slechts  in extreme  gevallen 
een situatie  kan  ontstaan  waarin  het voor  een  Lid-Staat 
die een lening  heeft  ontvangen  niet  mogelijk  zou zijn  een 
Nr. C 174/18 Publikatieblad  van  de Europese  Gemeenschappen 31. 7. 75 
in vreemde  valuta  luidende  leningverplichting  na te 
komen.  Dit geldt  te meer  daar  een dergelijke  situatie  zich 
eerst  drie  of vier  jaar  na het verstrekken  van de lening  zou 
kunnen  voordoen,  in welke  periode  de ontwikkeling  sterk 
zou zijn  gecontroleerd. 
2. Indien  de Raad  ermee  instemt  dat in het kader  van 
de Gemeenschap  een lening  aan een Lid-Staat  wordt  ver-
strekt,  zou  voor  iedere  andere  Lid-Staat  een  bepaalde 
aansprakelijkheid  in verband  met  een  dergelijke  lening 
ontstaan.  Deze  aansprakelijkheid  zou  de verplichting  be-
helzen  de Gemeenschap  vreemde  valuta  te verschaffen  om 
een of meer  aflossingen  of rentebetalingen  te kunnen  ver-
richten,  voor  het geval  dat de Lid-Staat  die de lening  heeft 
ontvangen  tijdelijk  niet in staat  zou zijn  zijn verplichtingen 
in vreemde  valuta  na te komen. 
3. Men  was  van  mening  dat een regeling  dient  te wor-
den getroffen  die aan twee  criteria  voldoet: 
a) zij moet  verzekeren  dat aflossingen  en rentebetalingen 
op de buitenlandse  schuld  te allen  tijde  door  de Ge-
meenchap  worden  verricht; 
b) met  betrekking  tot elke  operatie  dient  een plafond  te 
worden  vastgesteld  voor  de eventuele  herfinancierings-
verplichting  van iedere  Lid-Staat. 
4. De  hierbedoelde  regeling  zou  als volgt  werken:  in-
dien het voor  een Lid-Staat  die een lening  heeft  ontvangen 
niet mogelijk  is alle  of enige  door  hem  verschuldigde 
betalingen  in vreemde  valuta  te verrichten: 
a) zou  elk  van  de andere  Lid-Staten  de Gemeenschap 
tijdelijk  financieringsmiddelen  in vreemde  valuta  ver-
schaffen  in de verhouding  waarin  zijn  quota  in het 
bestaande  systeem  voor  monetaire  steun  op korte  ter-
mijn  staat  tot de totale  quota's  van deze  staten  (1), 
b) mochten  een  of meer  van  deze  Lid-Staten  als gevolg 
van betalingsbalansmoeilijkheden  en/'of  een  ernstige 
verslechtering  van  hun  monetaire  reserves  (geheel  of 
gedeeltelijk)  niet  in staat  zijn  hun  aandeel  in de herfi-
nanciering  te leveren,  dan  zouden  de overblijvende 
staten,  nadat  overleg  tot overeenstemming  binnen  de 
Gemeenschap  heeft  geleid,  tijdelijke  faciliteiten  aan de 
Gemeenschap  verlenen  om het tekort  te dekken,  zulks 
weer  in verhouding  tot hun  respectieve  quota's,  maar 
met dien  verstande  dat op geen  Lid-Staat  eeii  beroep 
mag worden  gedaan  voor  een bijdrage  die zijn  plafond 
te boven  gaat; 
c) als  na fase  b) nog  een bedrag  dient  te worden  gefinan-
cierd,  zouden  de Lid-Staten  die te kampen  hebben  met 
betalingsbalansmoeilijkheden  en/of  een  verslechtering 
van hun  monetaire  reserves  dit saldo  alsnog  moeten 
dekken  in verhouding  tot hun  quota's  in het systeem 
voor  monetaire  steun  op korte  termijn  (zie  5 f) 
hierna); 
d) het plafond  voor  de eventuele  financieringsverplichting 
van iedere  Lid-Staat  zou overeenkomen  met  tweemaal 
zijn quota  in het systeem  voor  monetaire  steun  op 
korte  termijn,  uitgedrukt  in procenten; 
(l) Quota's  van  de Lid-Staten  in het  systeem  voor  monetaire  steun  op 
korte  termijn: 
B.R.  Duitsland  22,02  %, België/Luxemburg 
Verenigd  Koninkrijk  22,02  %, Nederland 
Frankrijk  22,02  %, Denemarken 
Italië  14,68  %, Ierland 7,34  %, 
7,34  %, 
3,30  %, 
1,28 %. e) algemene  regel  zou moeten  zijn  dat zowel  in geval  van 
aanvankelijk  onvermogen  tot betalen  van de leningont-
vanger  als in geval  van  tijdelijke  vrijstellingen  van 
financiering  voor  andere  Lid-Staten  alle  mogelijke  ex-
terne  en communautaire  financieringsregelingen  eerst 
dienen  te zijn  uitgeput. 
5. Het  controlesysteem  dient  te zijn  afgestemd  op het 
karakter  van  elke  operatie.  Uiteindelijk  gaat  het er echter 
om dat het controlesysteem  er gedurende  de gehele  loop-
tijd van  de lening  volledig  op is gericht  te verifiëren  dat 
de Lid-Staat  die de lening  heeft  ontvangen  de economisch-
politieke  voorwaarden,  als integrerend  deel  van de lening-
overeenkomst,  nakomt.  Gedacht  zou  kunnen  worden  aan 
het volgende  systeem: 
a) tijdens  de aflossingsvrije  periode  van  een door  de Ge-
meenschap  aan  een  Lid-Staat  verstrekte  lening,  als 
alleen  rente  behoeft  te worden  betaald,  zou de ontwik-
keling  van  de voornaamste  economische  indicatoren, 
en met  name  van  de betalingsbalans  en de monetaire 
reserves,  van  het  debiteurland  halfjaarlijks  moeten 
worden  gecontroleerd; 
b) wanneer  de eerste  aflossing  nadert,  dient  een  meer 
intensieve  controle  plaats  te vinden  om te verzekeren 
dat zich  geen  problemen  voordoen  in verband  met  de 
betaling  op de voorgeschreven  datum  of data; 
c) mocht  het evenwel  waarschijnlijk  worden  geacht  dat 
er moeilijkheden  zullen  rijzen,  dan moet  de positie  van 
het debiteurland  tijdig  voor  elke  betaaldatum  aan  een 
speciaal  onderzoek  worden  onderworpen; 
d) alle  onder  a), b) en c) bedoelde  controles  zullen  onder 
leiding  van  de Commissie  in samenwerking  met  het 
Monetair  Comité  en het Comité  van presidenten  wor-
den uitgevoerd; 
e) bij  het onder  c) vermelde  speciale  onderzoek  zal het 
debiteurland  moeten  aantonen  dat het niet  in staat  is 
een betaling  te verrichten  (geheel  of gedeeltelijk).  In-
dien het speciale  onderzoek  uitwijst  dat een  dergelijk 
onvermogen  bestaat,  stelt  de Commissie  de Raad  voor 
in te stemmen  met  een herfinancieringsregeling  als be-
schreven  onder  3 hiervoor.  Wordt  er ernstig  getwijfeld 
aan het  bestaan  van  dit onvermogen,  dan  kan  het 
debiteurland  zich  wenden  tot de Raad,  die  beslist 
nadat  de Commissie  advies  heeft  uitgebracht  en het 
Monetair  Comité  en het Comité  van  presidenten  zijn 
geraadpleegd:  Het besluit  van de Raad  wordt,  naar  zijn 
goeddunken,  genomen  met  eenparigheid  van  stemmen 
of met  gekwalificeerde  meerderheid  van stemmen; 
f) iedere  Lid-Staat  die  tijdelijk  (geheel  of gedeeltelijk) 
wenst  te worden  ontslagen  van  zijn  herfinancierings-
verplichtingen  dient  zijn  positie,  uiteen  te zetten  tij-
dens hetzelfde  onderzoek  als vermeld  onder  c); ten 
aanzien  van  zijn  verzoek  wordt  dezelfde  procedure 
gevolgd  als met  betrekking  tot het  verzoek  van  het 
oorspronkelijke  debiteurland.  De criteria  aan  de hand 
waarvan  de communautaire  organen  het geval  van  de 
Lid-Staat  die tijdelijk,  geheel  of gedeeltelijk,  wenst  te 
worden  vrijgesteld  beoordelen,  kunnen  minder  streng 
zijn dan  de criteria  welke  ten opzichte  van  het oor-
spronkelijke  debiteurland  moeten  worden  aangehou-
den, waarbij  echter  r in aanmerking  dient  te worden 
genomen  in hoeverre  de plafonds  van andere  Lid-Sta-
ten worden  benaderd; 
31.7.  75 Publikatieblad  van  de Europese  Gemeenschappen Nr. C 174/19 
g) indien  de Raad*  instemt  met  een herfinancieringsproce-
dure  als bedoeld  onder  e) en f), wordt  er geacht  een 
noodsituatie  te zijn  ontstaan  en  worden  de  ten 
opzichte  van  het oorspronkelijke  debiteurland  getrof-
fen controlemaatregelen  aanzienlijk  versterkt  totdat 
alle normale  financiële  betrekkingen  zijn  hersteld; 
h) algemene  regel  dient  te zijn  dat de eerste  aflossing  of 
achterstallige  betaling  wordt  verricht  zodra  de beta-
lingsbalanspositie  en de monetaire  reserves  van  de be-
trokken  Lid-Staat  voldoende  zijn  verbeterd. 
V. SLOTOPMERKINGEN 
1. Het  Monetair  Comité  beschouwt  zichzelf  niet  be-
voegd  een uitspraak  te doen  over  de vraag  of de Gemeen-
schap  tot een  leningoperatie  als in het voorafgaande  be-
schreven  kan  overgaan  op grond  van  artikel  235  van  het 
Verdrag  van  Rome.  Evenmin  acht  het zichzelf  in staat  alle 
vragen  te beantwoorden  in verband  met  de begrotings-  en 
comptabiliteitsprocedures  van de Gemeenschap. 2. Uitvoerig  is besproken  of formele  aanbevelingen 
moeten  worden  gedaan  betreffende  de geldeenheid  van 
een te verstrekken  eerste  lening.  Men  was  evenwel  van 
mening  dat dit afhankelijk  is van exogene  factoren  en dat 
deze kwestie  het best  kan  worden  overgelaten  aan  het met 
de onderhandelingen  belaste  orgaan. 
Tevens  zij erop  gewezen  dat  de geldeenheid  van  de 
eerste  lening  niet  impliceert  dat volgende  leningen  in de-
zelfde  eenheid  zullen  luiden;  in dit verband  dient  men 
voor  ogen  te houden  dat het wenselijk  is uiteindelijk  een 
communautaire  munteenheid  te bereiken. 
3. Het  Monetair  Comité  gelooft  dat het  voor  de Ge-
meenschap  mogelijk  is leningen  op te nemen,  mits  zij niet 
van exfcessieve  omvang  zijn.  Het  meent  dat,  naast  de ver-
bintenis  van  de Gemeenschap,  vooral  van  belang  zouden 
zijn openbare  verklaringen  waaruit  blijkt  dat de Raad  een 
desbetreffend  besluit  met  eenparigheid  van  stemmen  heeft 
genomen  en dat binnen  de Gemeenschap  maatregelen  zijn 
getroffen  om op alle  eventualiteiten  met  betrekking  tot de 
betalingen  voorbereid  te zijn. 
BIJLAGE  UI 
VERKLARING  VAN  DE  VOORZITTER  VAN  HET  MONETAIR  COMITÉ  VOOR  HET 
COMITÉ  VAN  DE  TWINTIG 
Er werd  mij gevraagd  verslag  uit te brengen  over  de infor-
mele  besprekingen  en ik leg  de nadruk  op het  woord 
informeel  — die door  de ministers  van  Financiën  van  de 
E.E.G.  op 22 en 23 april  in Zeist  werden  gehouden  over 
het onderwerp  goud. 
Alvorens  verslag  uit te brengen  over  het resultaat  van  de 
besprekingen  moet  ik er op wijzen  dat  zij niet  geleid 
hebben  tot een  formeel  besluit  van  de E.E.G.-landen  en 
zelfs  niet tot een in een ruimere  internationaal  verband  aan 
de orde  te stellen  vastomlijnd  voorstel.  Wat  in Zeist  werd 
bereikt  was  een  consensus  over  bepaalde  punten  die ver-
der moeten  worden  uitgewerkt  alvorens  te worden  voor-
gelegd  aan  één  van  de komende  vergaderingen  van  de 
ministerraad  van  de E.E.G.  Indien  de Raad  in een  later 
stadium  over  een  bepaald  punt  tot overeenstemming  ge-
raakt,  zou  het verdere  verloop  van  de procedure  kunnen 
zijn dat de Europese  Gemeenschap  een  formeel  voorstel 
indient  met  betrekking  tot de wijze  waarop  het  goud-
vraagstuk  moet  worden  behandeld  in de periode  vóór  de 
wijziging  van het internationale  monetaire  stelsel. 
In Zeist  bereikten  de ministers  over  twee  algemene  stand-
punten  overeenstemming.  In de eerste  plaats  verklaarden 
zij opnieuw  dat de SDR's  de voornaamste  reservemiddelen 
van het toekomstige  stelsel  zouden  moeten  worden  en dat 
de regelingen  met  betrekking  tot goud  in de tussentijdse 
periode  niet  met  dat doel  onverenigbaar  mogen  zijn.  In de 
tweede  plaats  kwamen  zij overeen  dat  zulke  tussentijdse 
regelingen  de monetaire  autoriteiten  in staat  zouden  moe-
ten stellen  de monetaire  goudvoorraden  daadwerkelijk  te 
gebruiken  als instrument  voor  internationale  verrekening. De ministers  waren  het er over  eens  dat een toename  van 
de officiële  goudprijs  hoewel  deze  nuttig  zou  zijn  voor  de 
tweede  doelstelling,  onverenigbaar  zou  zijn  met  de eerste. 
Ten einde  monetair  goud  als internationaal  reservemiddel 
te kunnen  gebruiken  kwamen  zij overeen  dat: 
1. het de monetaire  autoriteiten  zou  moeten  worden  toe-
gestaan  van  elkaar  goud  te kopen  tegen  een  aan  de 
markt  gebonden  prijs  en op de vrije  markt  goud  te 
verkopen  en te kopen.  De monetaire  autoriteiten  zou-
den volledige  vrijheid  moeten  hebben  goud  te kopen  of 
te verkopen  en zouden  op geen  enkele  wijze  verplicht 
zijn bepaalde  transacties  aan te gaan; 
2. sommige  delegaties  zijn  van mening  dat goudtransacties 
met de vrije  markt  niet  zouden  moeten  leiden  tot een 
nettotoename  van  de gezamenlijke  officiële  goudvoor-
raden  na zeker  tijdsverloop; 
3. voor  het toepassen  van  deze  principes  kunnen  verschei-
dene  praktische  oplossingen  worden  overwogen.  Op 
twèe  daarvan  werd  in het bijzonder  de aandacht  geves-
tigd.  Ten  eerste  zouden  de monetaire  autoriteiten  perio-
diek een  minimum-  en een  maximumprijs  kunnen 
vastleggen  voor  hun  aankopen  respectievelijk  verkopen. 
Ten tweede  zou  een  buffervoorraad  gecreëerd  kunnen 
worden,  te beheren  door  een agent,  die door  de mone-
taire  autoriteiten  zou  worden  belast  met  het verkopen 
of kopen  op de markt  om zodoende  ordelijke  condities 
op de vrije  goudmarkt  te waarborgen. 
Nr. C 174/20 Publikatieblad  van  de Europese  Gemeenschappen 31. 7. 75 
4. deze  regelingen  zouden  voor  een  proefperiode  kunnen 
worden  ingevoerd  en op grond  van  de ervaringen,  na 
bij voorbeeld  een  jaar,  kunnen  worden  herzien. 
Concluderend,  mijnheer  de voorzitter,  zou  ik nogmaals 
met nadruk  willen  stellen  dat  hetgeen  ik zojüist  gezegd heb niet  een  voorstel  van  de E.E.G.  is,-maar  een  verslag 
over een tussenfase  van de onderhandelingen.  De ministers 
stonden  ons  toe dit verslag  uit te brengen  ten einde  U zo 
spoedig  mogelijk  in kennis  te stellen  van  de richting  waarin 
overeenstemming  tussen  de E.E.G.-Staten  ontstaat.  Zij ver-
trouwen  dat  de afgevaardigden  de aard  van  de inlichtin-
gen in dit licht  zullen  interpreteren. 
BIJLAGE  IV 
VERSLAG  VAN  DE  WERKGROEP  „EFFECTENMARKTEN' 
Algemeen  overzicht 
Gedurende  het  grootste  deel  van  het  jaar  waren  alle  — 
zowel  nationale  als  internationale  — kapitaalmarkten 
onderhevig  aan  aanzienlijke  verstoringen  in het internatio-
nale kapitaalverkeer  als  gevolg  van  de stijging  van  de, 
aardolieprijzen.  De inflatiepercentages  waren  hoger  dan 
ooit in vredestijd,  terwijl  de aardolieproducerende  landen 
aanzienlijke  betalingsbalansóverschotten  kweekten  en de 
aardolieverbruikende  landen  overeenkomstig  grote  tekor-
ten opliepen.  Het  rechtstreekse  gevolg  voor  de kapitaal-
markten  was  een  snelle  en voortdurende  stijging  van  de 
rentetarieven,  in het bijzonder  de korte  rentetarieven  die 
in de eerste  tien  maanden  van  het  jaar  veelal  die  van 
langlopende  obligaties  overtroffen. 
De toestroming  van  kapitaal  naar  de markten  was  dan 
ook onvoldoende,  daar  de beleggers  er met  het oog  op de 
inflatie  de voorkeur  aan  gaven  liquide  te blijven  en de 
emittenten  buitengewoon  terughoudend  waren  ten aanzien 
van emissie  van  leningen  op lange  termijn  tegen  hoge 
rente. 
Het „abnormale"  rentetarievenpatroon,  waarbij  de korte 
rentetarieven  geruime  tijd  boven  de lange  rentetarieven 
(het tarief  voor  6-maands-dollars  steeg  op een  gegeven 
ogenblik  tot 14%)  lagen,  leidde  bij de beleggers  tot een 
voorkeur  voor  beleggingen  op korte  termijn.  Dit komt  in 
de meeste  landen  tot uiting  in het buitengewoon  geringe 
emissievolume  van  obligaties  op middellange  en lange  ter-
mijn  en een  dienovereenkomstig  omvangrijk  volume  van 
bankleningen  in Eurodeviezen  (roll-over  credits). 
Een andere  techniek  van  de financiële  autoriteiten  tot 
herstel  van  de markten  was,  ook  voor  obligatie-emissies, 
emissie  tegen  een  zwevende  rentevoet  op basis  van  een 
tevoren  gekozen  zesmaandsgemiddelde  (gewoonlijk  de 
London  Inter-Bank  rate)  met  een  premie  („spread")  die 
wisselde  naar  de kwaliteit  van  de emittent  en de looptijd 
van de lening.  Zelfs  met  de extra  beveiliging  van  een 
gegarandeerde  minimumrente,  evenwel,  was  de verbete-
ring van  de markten  niet  belangrijk. 
Alleen  aan  het  einde  van  het  vierde  kwartaal  waren  er 
tekenen  van  een  „normalisatie"  van  de markten  met  een 
herstel  van  het emissievolume  van  obligaties  en een  daling 
van het renteniveau. 
De trend  in rentetarieven  was  niet  in alle  Lid-Staten  ge-
lijk. In sommige  landen  werd  de top eerder  bereikt  dan  in andere  en trad  de daling  reeds  aan  het einde  van  het jaar 
in. Bovendien  verschilde  de omvang  van  de stijging  tussen 
de landen  aanzienlijk,  zodat  de rentekloof  nog  groter 
werd.  In het algemeen  bereikten  de landen  met  de gering-
ste stijging  ook  het  eerst  de top,  zoals  Duitsland  met 
10,9 % in oktober  en Frankrijk  met  12 % in juni.  Landen 
met het grootste  stijgingstempo  hebben  of de top nog  niet 
bereikt  of deden  dit pas  in december  (V.K.  en Ierland 
meer  dan  17 % op  langlopende  obligaties),  hoewel  in 
laatstgenoemde  landen  de korte  rentetarieven  aanzienlijk 
beneden  de lange  rentetarieven  bleven  en de helling  van 
de rendementscurve  soms  abnormaal  steil  was. 
Het emissievolume  liep  tussen  de  landen  aanzienlijk 
uiteen.  In de meeste  landen  liep  het  volume  terug.  In 
Frankrijk,  Italië  en het V.K.  was  deze  daling  zeer  ernstig. 
In andere  landen  was  ondanks  de daling  in de eerste 
negen  maanden  het  cijfer  van  het  vierde  kwartaal  hoog 
genoeg  om  nog  een  geringe  stijging  in 1973  te bereiken 
(Denemarken). 
In alle  landen  waren  de aandelenmarkten  getroffen  door 
de heersende  economische  toestand  en de algemene  onze-
kerheid.  Overal  liep  het indexcijfer  van  de aandelenkoer-
sen gedurende  het  jaar  terug,  doch  de omvang  van  de 
daling  en de mate  van  herstel  aan  het einde  van  het jaar 
liepen  aanzienlijk  uiteen.  Over  het  gehele  jaar  genomen 
was de daling  van  het indexcijfer  van  de aandelenkoersen 
in Duitsland  het geringst,  aangezien  in het vierde  kwartaal 
een herstel  plaatsvond  tot  vrijwel  het  niveau  van  eind 
december  1973.  In drie  landen  strekte  de stijging  van  het 
indexcijfer  zich  uit over  het eerste  deel  van  het  jaar.  In 
Duitsland  en Nederland  kon  dit  worden  toegeschreven 
aan een  voorbarig  geloof  dat  de oorspronkelijke  effecten 
van de aardoliecrisis  voorbij  waren  en de recessie  niet  al 
te ernstig  zou  zijn.  Toen  het duidelijk  werd  dat de econo-
mische  toestand  in de wereld  in feite  verslechterde  zette  in 
het derde  kwartaal  opnieuw  een  daling  van  het indexcijfer 
in. In Italië  was  de stijging  van het indexcijfer  in het eerste 
kwartaal  (stijging  van  16 punten  tussen  januari  en april) 
toe te schrijven  aan  het geloof  dat  de aankoop  van  effec-
ten bescherming  bood  tegen  inflatie.  Toen  de daarop  vol-
gende  gebeurtenissen  het tegendeel  bewezen  onderging  het 
indexcijfer  een aanzienlijke  daling  gedurende  de rest  van 
het jaar.  In het Verenigd  Koninkrijk,  Ierland  en België  was 
sprake  van  een  voortdurende  dalingstendens.  In Frankrijk 
daalde  het  indexcijfer  onafgebroken  totdat  in het  vierde 
kwartaal  een  zeker  herstel  intrad. 
31.7.  75 Publikatieblad  van  de Europese  Gemeenschappen Nr. C 174/21 
Nationale  markten 
In Duitsland  waren  de markten  in de eerste  drie  kwarta-
len zeer  gedrukt,  doch  nadat  de Bundesbank  in oktober 
een versoepeling  had  aangebracht  in de restrictieve  kre-
dietpolitiek  onderging  de toestand  een  aanzienlijke  verbe-
tering,  mede  door  de verwachting  van  de investeerders  van 
daling  van  de rentetarieven.  Het  typische  verschil  met  het 
voorgaande  jaar  was  dat  als gevolg  van  de toenemende 
economische  onzekerheid  de gezinnen  zeer  terughoudend 
waren  in hun  beleggingen  in langlopende  obligaties  zodat 
de gehele  activiteit  op de obligatiemarkt  in handen  was 
van de banken.  Een  ander  typisch  kenmerk  was  de buiten-
gewoon  sterke  verkorting  van  de looptijd  van  nieuwe 
emissies  (5 tot 7 jaar). 
In het  eerste  kwartaal  heerste  een  gebrek  aan  emissie-
activiteit,  gepaard  gaande  met  koersdaling  eri rendements-
stijging.  Terzelfder  tijd  bestond  bij het publiek  een  sterke 
voorkeur  tot  verwerving  van  kortlopende  activa  boven 
langlopende  waardepapieren.  Deze  marktsituatie  onder-
ging in de daarop  volgende  maanden  geen  essentiële  wijzi-
ging.  Na de maatregelen  tot  liquiditeitsverruiming,  eind 
oktober,  ondergingen  de markten  in het  vierde  kwartaal 
een krachtig  herstel  zodat  het uiteindelijke  netto-emissie-
volume  voor  1974  als  geheel  van  26 700 miljoen  DM 
vrijwel  gelijk  was  aan  het  volume  van  1973  van  26 800 
miljoen  DM. 
Aan het begin  van  het tweede  kwartaal  verrichtte  de Bun-
desbank  omvangrijke  interventies  ter beperking  van  de 
rentestijging,  daar  een  nieuwe  stijging  om  conjuncturele 
redenen  als ongewenst  werd  beschouwd.  Niettemin  bleven 
de obligatierendementen  stijgen  tot 10,9  % in juni,  waarna 
een stabilisatie  op dit  niveau  tot  oktober  intrad.  Op 
24 oktober  hebben  de maatregelen  van  de Bundesbank 
een periode  ingeleid  van  dalende  rendementen,  die  aan 
het einde  van  het jaar  9,4 % bereikten. 
Het volume  van  buitenlandse  emissies  in DM  was  gedu-
rende  het  eerste  halfjaar  zeer  laag,  daar  het  verschil  in 
rendement  van  deze  obligaties  "en dat  van  binnenlandse 
obligaties  steeds  kleiner  werd  en in mei  en juni  zelfs 
omgekeerd  was.  Gedurende  het tweede  halfjaar  leefde  de 
markt  door  een  vergroting  van  de rendementsverschillen 
weer  op. Ondanks  een  verkleining  van  deze  verschillen  in 
het derde  kwartaal,  trad  in het vierde  kwartaal  een krach-
tig herstel  in met  een  emissievolume  van  643  miljoen  DM 
en een  rendement  dat  ongeveer  1 % boven  dat  van  bin-
nenlandse  obligaties  lag.  Het  totale  emissievolume  was 
ongeveer  lU van  dat  van  het vorige  jaar  met  637  miljoen 
DM in vergelijking  met  2 571 miljoen  DM  in 1973. 
Ook de aandelenmarkten  vertoonden  eën  onbevredigend 
jaar,  hoewel  de omvang  van  de daling  minder  was  dan  in 
andere  financiële  centra.  Het  indexcijfer  van de aandelen-
koersen  daalde  van  127  in januari  tot 106  begin  oktober, 
waarmede  het  laagste  niveau  sinds  oktober  1967  werd 
bereikt.  Aan  het  einde  van  het  jaar  nam  het  vertrouwen 
evenwel  toe en het indexcijfer  kwam  vrijwel  terug  tot het 
niveau  van  een  jaar  tevoren.  Het  emissievolume  van  aan-
delen  (tegen  marktprijzen)  was  vrijwel  gelijk  aan  dat  van 
1973. 
In Frankrijk  waren  de cijfers  het grootste  deel  van  het jaar 
onbevredigend  als gevolg  van  de het gehele  jaar  aanhou-
dende  flauwe  stemming  en een  volledige  onderbreking 
van 5 weken  gedurende  juli  en agustus.  Het  totale  bruto-emissievolume  was  ongeveer  1/3  lager  dan  dat  van  1973 
en bedroeg  22 550 miljoen  FF tegenover  34 640 miljoen  FF 
in het  vorige  jaar.  Vooral  in de eerste  drie  kwartalen 
waren  de resultaten  aanzienlijk  lager  dan  het vorige  jaar. 
Aan de kant  van  de emittenten  werd  de markt  geken-
merkt  door  een  vrijwel  volledig  ontbreken  van  over-
heidsbedrijven  in de eerste  drie  kwartalen  en van  finan-
ciële  instellingen  in het  tweede  en derde  kwartaal,  die 
gezien  de omstandigheden  op de binnenlandse  markten  de 
voorkeur  gaven  aan  emissies  op internationale  markten. 
Zij werden  hierin  door  de autoriteiten  aangemoedigd,  in 
hoofdzaak  wegens  de zwakte  van  de binnenlandse  markt 
en in de tweede  plaats  om  redenen  van  betalingsbalans-
evenwicht.  Dit ontbreken  werkte  ten gunste  van  het parti-
culiere  bedrijfsleven  dat gedurende  deze  periode  het hoofd-
aandeel  had  in de marktactiviteiten  en een  totaal  volume 
van 8 170 miljoen  FF voor  het  gehele  jaar  bereikte.  Het 
herstel  van  de activiteit  in het vierde  kwartaal  leidde  tot 
het weer  verschijnen  van  financiële  instellingen  en over-
heidsbedrijven  op de binnenlandse  obligatiemarkt. 
Zowel  de tendensen  op de obligatiemarkt  als die op de 
internationale  markten  kwamen  tot uiting  in de ontwikke-
ling van  de rendementen.  Van  het begin  van  het jaar  tot 
juni stegen  de rendementen  van  overheidsemissies  in hoog 
tempo  van  9,40  tot 11,30  % (de  rentevoet  van  particuliere 
emissies  was  ongeveer  0,5 % höger).  Gedurende  het derde 
kwartaal  waren  zij stabiel  op een  niveau  van  11,50  met 
een geringe  doch  regelmatige  daling  sedert  het einde  van 
het kwartaal  totdat  zich  in het vierde  kwartaal  weer  ge-
ringe  spanningen  voordeden.  Aan  het  einde  van  het  jaar 
waren  de brutorendementen  op de secundaire  markt  11,21 
voor  overheidsobligaties  en 11,90  voor  particuliere  obliga-
ties, tegenover  respectievelijk  10,21  en 10,47  aan  het begin 
van het jaar.  De nominale  rente  volgde  de tendens  van  de 
secundaire  markt  en bedroeg  aan  het  einde  van  het  jaar 
11,3 % (overheid)  en 12 % (bedrijfsleven),  d. w. z. een stij-
ging met  respectievelijk  1,9 en 2,4 percentpunten. 
Het emissievolume  van  aandelen  was  iets  groter  dan  in 
1973,  ondanks  een  zeer  geringe  emissie-activteit  in het 
derde  kwartaal.  Dit  werd  gecompenseerd  door  een  rede-
lijk emissieniveau  in het tweede  kwartaal  (in tegenstelling 
tot een  vrij  laag  emissievolume  van  obligaties  in dit kwar-
taal) en door  een  aanzienlijk  herstel  in het vierde  kwartaal 
dat zich  in vrijwel  alle  financiële  centra  voordeed.  In het 
indexcijfer  van  de aandelenkoersen  komt  tot  uiting  iri 
welke  omvang  de Parijse  beurs  meegesleurd  werd  in de 
wereldomvattende  inzinking  van  de activiteit  op de aande-
lenmarkten.  Het  indexcijfer  daalde  tussen  januari  en sep-
tember  met  ongeveer  40 punten,  doch  vertoonde  aan  het 
einde  van  het jaar  een  herstel  tot een  verschil  van  onge-
veer 30 punten  tot 59 tegenover  92 aan  het begin  van  het 
jaar. 
De ontwikkeling  op de Italiaanse  obligatiemarkt  werd  in 
hoge  mate  beïnvloed  door  de belastinghervorming  per 
1 januari,  een restrictieve  kredietpolitiek  en de inflatie.  De 
vraag  naar  obligaties  door  het publiek  was  het gehele  jaar 
buitengewoon  gering.  De  versnelling  van  het  inflatie-
tempo,  de verwachting  van  hogere  rentetarieven  en het 
ontstaan  van  een  kloof  tussen  korte  en lange  rentetarieven 
waren  voor  de beleggers  even  zovele  prikkels  om de voor-
keur  te geven  aan  meer  liquide  vormen  van  beleggingen. 
Er waren  zeer  weinig  nieuwe  emissies  in de eerste  drie 
kwartalen  van  het jaar,  terwijl  het netto  totale  volume  van 
5 173  000 miljoen  lire  ongeveer  50 % lager  was  dan  in 
1973  (10  476000  miljoen  lire).  Het  cijfer  van  1974  werd 
Nr. C 174/22 Publikatieblad  van  de Europese  Gemeenschappen 31.7.  75 
alleen  bereikt  dank  zij het  grote  aantal  emissies  in het 
laatste  kwartaal  (4 525 000 miljoen  lire).  Het  beroep  op de 
internationale  markten  voor  1 855 000 miljoen  lire  be-
reikte  vrijwel  het niveau  van  1973  van  1 900 000 miljoen 
lire, ondanks  de concentratie  daarvan  in het  eerste  half-
jaar.  De krachtige  daling  van  het binnenlandse  emissievo-
lume  in het  eerste  kwartaal  kon  vrijwel  geheel  worden 
toegeschreven  aan  een  concentratie  van  emissies  in het 
laatste  kwartaal  van  1973  ter vermijding  van  hogere  belas-
tingen  op obligaties  die na 1 januari  1974  waren  uitgege-
ven overeenkomstig  de op genoemde  datum  in werking 
tredende  belastinghervormingen,  De  markten  bleven  op 
een zeer  laag  niveau  werken  niettegenstaande  de maatre-
gelen  tot  aantrekking  van  particulier  kapitaal  naar  de 
markt,  zoals  variabele  rentetarieven,  verkorting  van  de 
looptijd  en clausules  voor  vervroegde  aflossing.  Onder 
deze  omstandigheden  werd  vrijwel  het totale  bedrag  van 
elke lening  opgenomen  door  het  bankwezen,  voor  een 
deel wegens  de verlenging  van  de maatregelen  volgens 
welke  kredietinstellingen  verplicht  zijn  een  bepaald  deel 
van hun  middelen  in obligaties  te beleggen. 
De rendementen  vertoonden  gedurende  het  gehele  jaar 
een stijgingstendens  en liepen  op van  7,5 % in januari  en 
februari  tot 11 % in juni,  vervolgens  tot ongeveer  12 % in 
oktober  en 12,7  % in december.  Deze  rendementsstijging, 
die gepaard  ging  met  een  rentetarievenpatroon  waarin  de 
korte  rente  aanzienlijk  boven  de middellange  en lange 
rente  lag,  heeft  eveneens  bijgedragen  tot de liquiditeits-
voorkeur  van  het publiek. 
Het emissievolume  van  aandelen  daalde  zelfs  sterker  dan 
dat van  obligaties,  waarbij  slechts  minder  , dan een  derde 
werd  bereikt  van  1973  (620  000 miljoen  lire  tegenover 
1 983  000 miljoen  lire). 
Het indexcijfer  van  de aandelenkoersen  steeg  gestadig  tot 
april  van  169  tot 185,  daalde  daarna  tot 115  aan  het einde 
van het  jaar  toen  de beleggers  terughoudend  werden  als 
gevolg  van  de onzekere  economische  toestand  en winst-
mogelijkheden. 
In het Verenigd  Koninkrijk  werden  de markten  gedurende 
het gehele  jaar  ontwricht  door  de onzekerheid  die  ont-
stond  door  twee  algemene  verkiezingen  en drie  begrotin-
gen, hoewel  er perioden  waren  gedurende  welke  de mark-
ten zeer  vast  bleven. 
Het netto-emissievolume  daalde  aanzienlijk.  Aan  het begin 
van het jaar,  toen  de koersen  daalden  en de rendementen 
stegen,  vonden  omvangrijke  emissies  plaats  van  middel-
lang en lang  overheidspapier,  terwijl  een  nieuwe  onder-
handse  plaatsing  van  schatkistpromessen  op middellange 
termijn  plaatsvond.  Deze  situatie  hield  aan  in het  tweede 
kwartaal  met  opnieuw  aanzienlijke  emissies  en  een 
nieuwe  langlopende  en een  nieuwe  kortlopende  onder-
handse  plaatsing  van  schatkistpromessen,  ondanks  een 
verkrapping  van  de markt  in mei  en juni.  In het  derde 
kwartaal  schommelden  de markten  onder  invloed  van  ver-
schillende  economische  ontwikkelingen,  terwijl  slechts  één 
nieuwe  emissie  plaatsvond,  hoewel  de koersen  van  alle 
goudgerande  waarden  over  de gehele  periode  stegen.  De 
markt  was  in september  vast,  doch  werd  daarna  zeer 
zwak,  waarbij  noch  de algemene  verkiezingen  in oktober, 
noch  de begroting  in november  in staat  waren  het gevoel 
van onzekerheid  weg  te nemen  en hoewel  eind  november 
een gering  herstel  intrad  bleef  de vraag  naar  effecten 
zwak. Over  het  gehele  jaar  gezien  vertoonden  de rendementen 
een stijgingstendens  die vrijwel  parallel  liep  met  de meeste 
rentetarieven.  De rendementen  van  langlopend  overheids-
papier  zette  het  jaar  in op ongeveer  13 %, stegen  tot 
ongeveer  14 % in maart  en 16 % in oktober  en sloten  het 
jaar met  meer  dan  17%,  hoewel  de korte  termijnrende-
menten  op een  niveau  bleven  van  ongeveer  12 tot 13 %. 
Het rentetarievenpatroon  was  „normaal",  waarbij  gedu-
rende  het  gehele  jaar  de korte  rentetarieven  lager  waren 
dan de lange  rentetarieven. 
Voor  de aandelenmarkt  was  het  een  zeer  slecht  jaar.  De 
koersindex  daalde  onafgebroken  tot  11 december,  toen 
met 150,4  het  dieptepunt  van  de afgelopen  20 jaar  werd 
bereikt.  Aan  het  einde  van  het  jaar  was  het  indexcijfer 
161,4,  d. w. z. gedaald*  met 70 % sedert  het „hoogtepunt" 
van 543,6  in mei  1972  en met  51 % gedurende  1974  tegen-
over  een daling  van  33 % in 1973. 
De activiteit  was  het  gehele  jaar  buitengewoon  zwak,  in 
het bijzonder  in de eerste  drie  kwartalen,  hoewel  het 
totale  voli/me  van  nieuwe  emissies  van  136  miljoen  £ 
niet belangrijk  lager  was  dan  in 1973  (162  miljoen  £). 
Dit betrekkelijk  gunstige  resultaat  kan  worden  toegeschre-
ven aan  de omstandigheid  dat  één  emissie  in het  vierde 
kwartaal  bijna  de helft  van het totaal  uitmaakte. 
De gebeurtenissen  op de Ierse  kapitaalmarkten  volgden 
die op de V.K.-kapitaalmarkten  op de voet. 
De vraag  naar  Ierse  overheidsfondsen  was  het gehele  jaar 
zeer krachtig  en stabiel,  terwijl  nieuwe  tranches  van  be-
staande  fondsen  met  verschillende  looptijd  in elk  kwar-
taal werden  geëmitteerd.  Achter  deze  algemene,  zij het 
zeer geprononceerde  trend,  gaan  schommelingen  schuil  in 
de werkelijke  effectenverkopen  gedurehde  het  jaar.  Het 
eerste  kwartaal  zette  goed  in, doch  werd  later  zwakker 
toen  de koersen  van  lang  papier  daalden  en het nettocijfer 
voor  het gehele  kwartaal  aanzienlijk  beneden  het overeen-
komstige  kwartaal  van  het  vorige  jaar  bleef.  De markt 
bleef  gedurende  het  tweede  kwartaal  zeer  stabiel  waarna 
de koersen  in juli  en augustus  ten opzichte  van  de koersen 
van eind  juni  daalden  en leidden  tot  zeer  omvangrijke 
verkopen  in genoemde  maanden.  Deze  trend  hield  even-
wel niet  aan  en gedurende  de rest  van  het jaar  daalden  de 
koersen  van  middellang  en lang  papier  voortdurend  onder 
invloed  van  de bezorgheid  omtrent  de toekomstige  ontwik-
keling  van  de rentetarieven  die scherp  waren  gestegen  tot 
15 lU % in oktober  en 17 % in november  (voor  langlo-
pende  fondsen).  Deze  tendens  verzwakte  in december  toen 
nieuwe  tranches  werden  geëmitteerd  ter voldoening  aan 
een oplevende  vraag  naar  fondsen. 
De rendementen  en rentetarieven  volgden  die  in het Ver-
enigd  Koninkrijk  op de voet  met  over  het  gehele  jaar 
gezien  een  stijgingstendens.  Aan  het  begin  van  het  jaar 
vertoonden  de lange  rentetarieven  nog  steeds  een  stijging 
ten opzichte  van  het vorige  jaar,  terwijl  de rendementen  in 
maart  schommelden  tussen  12V2  % en 14 %. Gedurende 
het tweede  kwartaal  werd  de spreiding  groter  waarbij  de 
rendementen  van  fondsen  met  korte  en middellange  loop-
tijden  daalden  en die  van  langlopende  fondsen  stegen 
binnen  een  marge  van  12 tot 14V2  % eind  juni.  Deze  bleef 
stabiel  tot het  vierde  kwartaal  toen  de lange  rente  nog 
verder  opliep  tot  rendementen  tussen  12 en 15V2  % in 
31.7.  75 Publikatieblad  van  de Europese  Gemeenschappen Nr. C 174/23 
oktober  en vervolgens  tussen  13 en 17%  aan  het einde 
van het jaar.  • 
Aangezien  een fusie  heeft  plaatsgevonden  tussen  de beur-
zen in Ierland  en hèt Verenigd  Koninkrijk  volgen  de ont-
wikkelingen  een overeenkomstig  patroon,  zodat  evenals  in 
het Verenigd  Koninkrijk  de koersindex  van  de aandelen 
gedurende  het  jaar  onafgebroken  daalde  van  234,0  tot 
119,0. 
In Nederland  werd  een  aanzienlijk  groter  bedrag  aan 
leningen  geplaatst  dan  in 1973:  3 715 miljoen  Fl. tegen-
over 1 938 miljoen  Fl. aan overheidsemissies.  Het nettobe-
drag van  particulier  geplaatste  leningen  steeg  van  11100 
miljoen  Fl. in 1973  tot 12 500 miljoen  Fl. in 1974.  Nadere 
gegevens  van  de brutobewegingen  zijn  niet  beschikbaar. 
De Bank  voor  Nederlaftdsche  Gëmeenten  plaatste  lenin-
gen met  een looptijd  van 5 jaar  en langer  voor  een totaal-
bedrag  van 3 160 miljoen  Fl. (1973:  2 515 miljoen  FL). 
De vraag  naar  kapitaal  was  gedutende  de gehele  periode 
zeer'krachtig,  iri het bijzonder  door  overheidsinstellingen 
en niet-bankinstellingen  in het bedrijfsleven.  De emissies 
konden  evenwel  niet  steeds  gemakkelijk  worden  geplaatst 
en ter beantwoording  aan  de krachtige  voorkeur  van  ge-
zinshuishoudingen  voor  obligaties  op korte  termijn  moes-
ten de looptijden  worden  ingekort.  De particuliere  plaat-
sing van obligaties  met een looptijd  van 25 jaar  werd  zeer 
moeilijk,  zelfs  bij achtereenvolgende  verhogingen  van  de 
rentevoet.  Gedurende  het vierde  kwartaal  trad  evenwel 
een krachtig  herstel  in als gevolg  van de verwachting  dat 
de lange  rentetarieven  hun  top hadden  bereikt.  Dit komt 
tot uiting  in zeer  levendige  markten,  zowel  voor  over-
heidsemissies  als voor  obligatie-emissies  door  het bedrijfs-
leven. 
In overeenstemming  met  de internationale  rente-ontwikke-
ling en de hardnekkige  inflatie  bleven  de lange  rentetarie-
ven in de eerste  zeven  maanden  van het jaar  stijgen  waar-
mede  de trend  werd  voortgezet  die zich  reeds  in de laatste 
maanden  van 1973  manifesteerde.  Aanvankelijk  werd  deze 
ontwikkeling  versterkt  door  de terughoudendheid  van  de 
institutionele  beleggers  om te beleggen  tegen  de heersende 
rente  op lange  termijn  en door  een krachtige  vraag  naar 
kapitaal,  in het bijzonder  door  overheidsinstanties.  In april 
steeg  de rentevoet  tot boven  10 % en vervolgens  tot 
llVï % voor  leningen  met  een looptijd  van 25 jaar  in juli. 
De rendementen  op de secundaire  markt  volgden  dit 
voorbeeld  ien stegen  van  9,01  % in december  1973  tot 
ongeveer  10,4  % in augustus.  Daarna  trad  enige  ontspan-
ning in en aan  het einde  van  het jaar  werd  het dalings-
tempo  groter  en daalden  de rendementen  tot 9,1  % in 
december  (een  daling  met 1,3 punten). 
De steeds  groter  wordende  kloof  in de eerste  kwartalen 
tussen  de rendementen  van particuliere  emissies  en obliga-
tierendementen  als gevolg  van  de toenemende  belangstel-
ling van  buitenlanders  voor  guldenobligaties  werd  in de 
laatste  maanden  gevolgd  door  een  verkleining  van  deze 
kloof  waarbij  de rentetarieven  bij particuliere  emissies  met 
ongeveer  1,6 % daalden. 
Sedert  1 februari  werd  het gesloten  circuit  (obligatie-gul-
den) verlaten,  terwijl  na het tweede  kwartaal  een  grote 
vraag  ontstond  van buitenlanders  naar  guldenbeleggingen, 
zowel  in de vorm  van vastrentende  guldenobligaties  als in 
kortlopende  guldennotes.  Na een  stilstand  in het eerste kwartaal  steeg  de emissie-activiteit  in het tweede  en derde 
kwartaal  met  300  miljoen  Fl. per kwartaal  en met  400 
miljoen  Fl. in het vierde  kwartaal. 
De aandelenmarkt,  die traditioneel  onbelanrijk  is als bron 
van financiële  middelen,  vertoonde  eveneens  lagere  cijfers 
dan in 1973,  terwijl  het indexcijfer  van de aandelenkoer-
sen in deze  periode  daalde  van 108 tot 88. 
In Denemarken  komt  als gevolg  van de overheersende  rol 
van onderhandse  plaatsingen  door  hypothecaire  kredietin-
stellingen  op de obligatiemarkt,  de ontwikkeling  van deze 
markt  tot uiting  in de ontwikkeling  van koersen  en rende-
menten  op de secundaire  markt,  welke  de wijzigingen  in 
vraag  en aanbod  van kapitaal  in het bijzonder  voor  bouw-
doeleinden  volgt. 
Over  het gehele  jaar  genomen  stabiliseerde  het emissievo-
lume  zich  op het hoge,  na de aanzienlijke  jaarlijkse  stijgin-
gen van 1970  tot 1973  bereikte  peil.  Het totale  bruto-emis-
sievolume  was  nauwelijks  hoger  dan in 1973. 
In het eerste  halfjaar  evenwel  stonden  de obligatiemarkten 
óndéT zware  druk:  versnelling  van  het  inflatietempo, 
krappe  liquiditeit  van  het bankwezen  en het bedrijfsleven 
als gevolg  van de restrictieve  kredietpolitiek  van de mone-
taire autoriteiten,  hetgeen  gezamenlijk  leidde  tot  een 
daling  van  de obligatiekoersen  ondanks  aanzienlijke  aan-
kopen  door  de Nationalbank.  Het  gemiddelde  rendement 
van alle uitstaande  obligaties  steeg  van 14 % in januari  tot 
15,3 % in maart  en tot een absoluut  record  van 17,7  % in 
begin  augustus. 
Eind  augustus  evenwel  was  er een  scherpe  ommekeer  in 
de marktsituatie,  waarbij  zowel  de rentetarieven  van lang-
lopende  obligaties  als de tarieven  op de geldmarkt  daal-
den, hetgeen  zowel  een uiting  was  van het teruglopen  van 
het aantal  in aanbouw  genomen  woningen  als van  een 
verruiming  van  de liquiditeitspositie  van  de banken,  die 
opnieuw  overgingen  tot aankopen  nadat  zij in het tweede 
kwartaal  nettoverkopers  van  obligaties  waren,  terwijl  de 
Nationalbank  opnieuw  een  nettoverkoper  werd.  Eind 
september  daalden  de rendementen  tot beneden  16 %. De 
koersen  bleven  in het vierde  kwartaal  stijgen  en aan  het 
einde  van de periode  waren  de rendementen  teruggelopen 
tot 14,5  %. Buitenlandse  aankopen  van  Deense  kronen-
obligaties,  die werden  gereguleerd  door  een  quotastelsel, 
waren  over  het gehele  jaar  genomen  matig  en overtroffen 
in de eerste  9 maanden  de repatriëring  van  obligaties 
slechts  in geringe  mate.  Met  ingang  van 1 december  waren 
buitenlandse  aankopen  van  Deense  obligaties  volledig  ge-
liberaliseerd. 
Het emissievolume  van aandelen  was  gedurende  het gehele 
jaar zwak.  Het  indexcijfer  van  de aandelenkoersen  ver-
toonde  tot november  een dalingstendens  van  188  tot 133 
en ondering  een gering  herstel  in december  tot 147. 
De plaatsing  van emissies  op de Belgische  kapitaalmarkten 
verliep  in 1974  iets moeilijker  dan in 1973,  in het bijzonder 
in het tweede  en derde  kwartaal,  hoewel  het totale  bruto-
emissievolume  273  000 miljoen  Bfr.  bereikte  tegenover 
267 000 miljoen  Bfr.  een jaar  tevoren.  Het netto-emissievo-
lume  daalde  (134  000 miljoen  Bfr.  tegenover  143  000 mil-
joen Bfr»  in 1973)  als gevolg  van  aanzienlijke  toeneming 
van de bedrageri  waarmede  de staat  voldeed  aan  contrac-
tuele  aflossingen  en definitieve  en intermediaire  terugbeta-
lingen  verrichtte,  waartegenover  evenwel  het nettovolume 
aan onderhandse  leningen  aanzienlijk  hoger  was. 
Nr. C 174/24 Publikatieblad  van  de Europese  Gemeenschappen 31. 7. 75 
Gedurende  het eerste  halfjaar  deed  de staat  tweemaal  een 
beroep  op de markt.  Hoewel  de plaatsing  van de februari-
lening  zeer  vlot  verliep,  had  de meilening  niet  hetzelfde 
succes.  Na verbetering  van  de leningcondities  en verho-
ging van de rentevoet  tot 10 % (1 % boven  de meilening) 
voor  de septemberlening,  die zeer  gemakkelijk  werd  ge-
plaatst,  is de opnamecapaciteit  van de markt  en het vierde 
kwartaal  groter  geworden. 
Gedurende  de eerste  acht  maanden  van het jaar  stegen  de 
rentetarieven  onafgebroken,  doch  in september  vond  een 
zekere  stabilisatie  plaats  welke  tot het einde  van het jaar 
aanhield.  De rendementen  van  overheidsemissies  op de 
secundaire  markt,  die het jaar  inzetten  op 7,92,  stegen  tot 
9,26 in september  en daalden  opnieuw  tot 9,0 in decem-
ber, terwijl  de rendementen  van  particuliere  emissies  ste-
gen van  8,5 tot 11,9  in oktober  en daalden  tot 11,0  in 
december.  De nominale  rente  op staatsemissies  bereikte 
een maximum  van  10 % in september  en handhaafde  dit 
niveau  tot het einde  van het jaar. 
Voor  de aandelenmarkt  was  het jaar  tamelijk  goed.  In de 
eerste  negen  maanden  was  het totale  volume  van  nieuwe 
emissies  groter  dan  in 1973,  doch  in het vierde  kwartaal 
liep de emissie-activiteit  terug,  zodat  het totale  jaarcijfer 
lager  was  dan in 1972  en 1973. 
Het indexcijfer  van  de aandelenkoersen  vertoonde  de-
zelfde  ontwikkeling  als in de meeste  landen,  daalde  35 
punten  over  het gehele  jaar,  van 164  eind  december  1973 
tot 129 eind  december  1974. 
Gezien  de grote  marge  tussen  de rentevoet  op de geld-
markt  en de lange  rentetarieven  besloten  de autoriteiten  in 
Luxemburg  alle  voor  de eerste  negen  maanden  van  het 
jaar op het  programma  staande  emissies  te verbieden, 
hetgeen  zowel  gold  voor  binnenlandse  emissies  als voor  de 
klassieke  buitenlandse  emissies. 
In augustus  verbeterden  de banken  hun  condities  voor 
plaatsingen  op middellange  en lange  termijn,  gevolgd  door 
een rentedaling  op de geldmarkt,  hetgeen  een  einde 
maakte  aan deze  krap-geldperiode.  Wel  stonden  de autori-
teiten  in oktober  een  proefemissie  toe door  de E.G.K.S. 
Deze  werd  gevolgd  door  een  iets  grotere  E.I.B.-lening  in 
november  en een  lening  van  de Raad  van  Europa  in 
december,  waardoor  het  totale  emissievolume  werd  ge-
bracht  op 1100  miljoen  Luxemburgse  franken,  tegenover 
2 700 miljoen  Luxemburgse  franken  in 1973. 
Hoewel  dit geringe  bedrag  gemakkelijk  door  de markt 
werd  opgenomen,  hielden  de autoriteiten  vast  aan  de 
strikte  naleving  van  de oorspronkelijk  vastgestelde  pla-
fonds,  ten einde  over  een  zekere  kapitaalreserve  te be-
schikken  om de secundaire  markt  weer  te doen  opleven. 
De rendementen  op de secundaire  markt  bleven  gedu-
rende  het gehele  jaar  tamelijk  stabiel  en bereikten  een 
hoogtepunt  aan het einde  van het derde  kwartaal,  waarna 
een daling  intrad. 
Internationale  obligatiemarkten 
Belangrijke  veranderingen  in de wereldgeldstromen  en in 
de betalingsbalansen  van  de meeste  handelstanden  als ge-volg van  de stijging  van  de aardolieprijs  en de daaruit 
voortvloeiende  overschotten  van  de olieproducerende  lan-
den en tekorten  voor  de meeste  olie-importerende  landen 
hebben  een  belangrijke  invloed  uitgeoefend  op de inter-
nationale  obligatiemarkten  in deze  periode. 
Voor  de eerste  negen  maanden  van  het jaar  toonden  de 
beleggers  een  uitgesproken  voorkeur  voor  liquide  beleg-
gingen  op korte  termijn.  Dit bleek  uit het grote  bedrag 
aan „roll-over"-kredieten,  dat  werd  verstrekt  ten  koste 
van de traditionele  obligatie-emissies.  Het  volume  van  de 
verstrekte  „roll-over"-kredieten  (door  banksyndicaten  in 
Eurovaluta's  verstrekte  leningen)  is omgekeerd  gerelateerd 
aan het volume  van obligatie-emissies.  Gedurende  de eers-
te twee  kwartalen  van  het jaar  was  de verhouding  van 
„roll-over"-kredieten  tot obligatie-emissies  respectievelijk 
17 en 26. In het derde  kwartaal  daalde  deze  tot 15 en in 
het vierde  kwartaal,  toen  de emissiemarkten  herstelden, 
was het bedrag  aan „roll-over"-kredieten  slechts  driemaal 
dat van obligatie-emissies.  Het totale  bedrag  was  ongeveer 
30 000 miljoen  $, d.w.z.  een  stijging  van  30 % ten 
opzichte  van 1973,  doch  tegenover  een stijging  van 400  % 
van 1972  op 1973. 
De algemene  malaise  op de obligatiemarkten,  getuige  het 
laag emissievolume,  de stijgende  rentetarieven,  en de kor-
tere looptijden,  kon  in hoofdzaak  worden  toegeschreven 
aan de aanhoudende  monetaire  instabiliteit,  waardoor  de 
beleggers  aarzelden  te beleggen  in langlopende  obligaties 
in een periode  waarin  de rendementen  op dergelijke  obli-
gaties  ongunstig  zijn  in vergelijking  met het inflatietempo. 
Een bijkomende  factor  evenwel  is de aanzienlijke  liquidi-
teitsvoorkeur  van  de beleggers  van  de olieproducerende 
landen  in combinatie  met de tijdspanne  tussen  de kapitaal-
ontvangsten  van  de olieproducerende  landen  en de terug-
voering  daarvan  naar  de obligatiemarkten,  terwijl  vroeger 
de industrielanden  de belangrijkste  bron  van  financiële 
middelen  waren.  De belangrijke  verbetering  in het vierde 
kwartaal  kon  in hoofdzaak  worden  toegeschreven  aan  de 
omstandigheid  dat de vrijwillige  terugvoering  van kapitaal 
via de particuliere  lange  termijnobligatiemarkt  plaatsvond 
in een periode  van een politiek  van lage  rentetarieven,  die 
door  de autoriteiten  op de nationale  markt  werd  gevoerd 
ter stimulering  van de vraag. 
Het emissievolume  daalde  in de eerste  drie  kwartalen  van 
het jaar  aanzienlijk.  Van  1 204 miljoen  EUR  in het laatste 
kwartaal  van  1973  daalde  dit tot 504  miljoen  EUR  in het 
eerste  kwartaal  en tot het dieptepunt  van  de laatste  10 
jaar van  249  miljoen  EUR  in het derde  kwartaal  als ge-
volg van bovenbeschreven  factoren.  In het vierde  kwartaal 
vond  onder  invloed  van  verbeterde  condities  een krachtig 
herstel  plaats  tot 1 169 miljoen  EUR,  zodat  voor  het ge-
hele jaar  een cijfer  werd  bereikt  van  2 300 miljoen  EUR, 
hetgeen,  hoewel  niet  zo laag  als verwacht,  slechts  amper 
de helft'  bedroeg  van 1973.  De daling  trof alle  emissievalu-
ta's behalve  de gulden  en de rekeneenheid. 
Uit de onderverdeling  naar  emissievaluta's  blijkt  een per-
centuele  stijging  voor  de dollar  (53 % tegenover  46 % van 
het totale  volume),  de gulden  en de rekeneenheid  (respec-
tievelijk  12 % tegenover  4 % en 9 % tegenover  3 %) ten 
koste  van  de andere  valuta's.  In tegenstelling  tot het 
vorige  jaar  was  er een  daling  in Zwitserse  franken  (van 
15 % naar  -11 %) en in DM  (van  25 % tot 10 %). In het 
tweede  kwartaal  verdwenen  de DM-emissies  volkomen. 
31.7.  75 Publikatieblad  van  de Europese  Gemeenschappen Nr. C 174/25 
Emissies  in rekeneenheden  en „EURCO"  namen  aanzien-
lijk toe,  doch  de EURCO-emissies  waren  niet  bijzonder 
succesvol.  Dit  kon  worden  toegeschreven  aan  het  feit  dat 
deze  formule  voor  de meeste  beleggers  te moeilijk  te 
begrijpen  is. 
Er waren  in het  afgelopen  jaar  enkele  wijzigingen  in het 
debiteurenlandenpatroon,  Het  E.E.G.-aandeel  bleef  gelijk, 
doch  daarbinnen  vonden  aanzienlijke  verschuivingen 
plaats.  Tegenover  aanzienlijk  minder  emittenten  uit het 
Verenigd  Koninkrijk  stonden  meer  Franse  en Duitse.  Het 
aandeel  van  de V.S.  en niet-E.E.G.  internationale  organisa-
ties nam  af waartegenover  dat  van  de rest  van  de wereld 
toenam. 
De rentetarieven  op de internationale  kapitaalmarkt  wer-
den ernstig  getroffen  door  de gebeurtenissen  op de geld-
markten  en de wijzigingen  in de geld-  en kapitaalstromen. 
Een stijgingstendens  deed  zich  dit jaar  voor  voor  leningen 
met een variabele  rentevoet,  gebaseerd  op de LIBOR  (Lon-
don Inter-Bank  Offer  Rate)  en een bijkomende  „spreiding" 
van de rente  welke  varieert  naar  de looptijd  van  de lening 
en de kwaliteit  van  de emittent.  Dit laatste  was  een  poging 
tot overwinning  van  de onzekerheid  en het gebrek  aan  op 
de markt  heersend  vertrouwen. 
De rentetarieven  van  dollaremissies,  gemeten  aan  de ren-
dementen  op de secundaire  markt,  weerspiegelden  zowel 
de mate  van  internationaal  vertrouwen  in de dollar,  de 
interne  politieke  gebeurtenissen  in de V.S.,  de capaciteit 
van de V.S.  het  hoofd  te bieden  aan  de financiële  moei-
lijkheden  van  de energiecrisis,  als internationale  ontwikke-
lingen.  Deze  rentetarieven  bedroegen  aan  het  begin  van 
het jaar  8V2  %, stegen  in juni  tot 10 % en bereikten  een 
top van  12 % in oktober.  Daarna  liepen,  hand  in hand 
met het  herstel  op de markten,  de interesten  op dollar-
emissies  enigszins  terug  tot IIV4  % aan  het einde  van  het 
jaar. 
Met uitzondering  van  de periode  mei-juni  lagen  de rende-
menten  van  internationale  obligatie-emissies  in DM  voort-
durend  boven  die  van  binnenlandse  emissies.  Ondanks 
deze  rendementskloof  was  de vraag  naar  internationale 
DM-emissies  tot de herfst  zwak.  Aan  het  einde  van  1974 
evenwel  steeg  het  volume  van  buitenlandse  emissies  in 
DM scherp,  hetgeen  ten dele  kon  worden  verklaard  door 
de terugkeer  van  het  vertrouwen  na het  slagen  van  de 
door  de Duitse  autoriteiten  gevoerde  stabilisatiepolitiek 
en ten dele  door  de wijziging  in het gedrag  van  de beleg-
gers uit olieproducerende  landen,  die zich  begonnen  toe te 
leggen  op beleggingen  op langere  termijn  en terzelfder  tijd de scala  van  valuta's  waarin  zij belegden  wensten  te ver-
groten.  Voorts  scheen  het  dat  beleggers  geen  aanzienlijke 
revaluatie  van  de DM  verwachtten  ten  opzichte  van  hun 
eigen  valuta's  gedurende  de looptijd  dezer  leningen. 
De markt  voor  internationale  in Zwitserse  franken  lui-
dende  obligaties,  waar  de rentetarieven  traditioneel  laag 
zijn in vergelijking  met  andere  emissievaluta's,  werd  dit 
jaar aanzienlijk  getroffen.  Na 6V2  % eind  1973  steeg  het 
rendementsniveau  tot ongeveer  8V2  — 9 % aan  het  einde 
van het  tweede  kwartaal.  Ondanks  een  sluiting  van  de 
markten  door  de Zwitserse  autoriteiten  bleek  dat  de druk 
op de rentetarieven  te groot  was,  zodat  de markten  werden 
heropend  met  tarieven  voor  nieuwe  emissies  van  8 % in 
juli en daarna  stegen  tot 8V4  — 83/4  % aan  het einde  van 
het jaar. 
De door  de Lid-Staten  gevoerde  obligatiemarktpolitiek 
onderging  enkele  wijzigingen.  In Duitsland  werden  eind 
januari  de verkopen  aan  niet-ingezetenen  van  binnen-, 
landse  obligaties  met  een  looptijd  van  meer  dan  vier  jaar 
weer  toegestaan.  In september  werd  het vereiste  kasdepo-
sito voor  in het  buitenland  door  ingezetenen  opgenomen 
kredieten,  dat  reeds  was  verlaagd,  definitief  afgeschaft.  In 
Nederland  werd  in maart  in overeenstemming  met  de 
arrangementen  met  andere  „slang"-landen  tot versoepeling 
van de beperkingen  op de toestroming  van  kapitaal  het 
O-guldencircuit  opgeheven.  Een  nieuwe  wet  tot toezicht 
op de beurzen  en op emitterende  vennootschappen  werd 
in juni  in Italië  ingevoerd. 
De werkgroep  zette  haar  onderzoek  van  de problemen  tot 
bescherming  van  de houders  van  vastrentende  waardepa-
pieren  tegen  verlies  aan  werkelijke  waarde  voort  en be-
sprak  verscheidene  aspecten  van  het probleem  in details,  in 
het bijzonder  de ervaringen  van  de individuele  Lid-Staten 
met de toepassing  van  dergelijke  maatregelen. 
Met betrekking  tot de coördinatie  en de integratie  van 
kapitaalmarkten  wisselde  het  Comité  regelmatig  informa-
tie uit over  ontwikkelingen  in de Lid-Staten  en begon  met 
een analyse  van  de belemmeringen  die thans  bestaan  voor 
het vrije  verkeer  van  obligaties  en andere  effecten.  Te dien 
einde  werd  een  aanvang  gemaakt  met  de herziening  en 
bijwerking  van  het  in 1970  uitgebrachte  verslag  over  de 
obligatiemarktpolitiek  in de Lid-Staten  van  de E.E.G.,  ten 
einde  hierin  de drie  nieuwe  Lid-Staten  op te nemen.  De 
werkgroep  voltooide  dit jaar  haar  studies  van  de structuur 
van de kapitaalmarkt  op twee  vergaderingen  die  in de 
eerste  plaats  waren  gewijd  aan  de bestudering  van  de Ierse 
en Deense  kapitaalmarkten. 
Nr. C 174/26 Publikatieblad  van  de Europese  Gemeenschappen 31. 7. 75 
LEDEN  VAN  DE WERKGROEP  EFFECTENMARKTEN 
Voorzitter  M.  D'Haeze,  Directeur-generaal  van de Thesaurie,  Brussel 
DUITSLAND  Dr.  K. Andreas,  Leiter  der Hauptabteilung  Kredit,  Deutsche  Buncles-
bank,  Frankfurt/Main 
Ministerialrat  Dr. G. Levermann,  Bundesministerium  der Finanzen, 
Bonn 
Regierungsdirektor  D. Thorand,  Bundesministerium  der  Finanzen, 
Bonn 
Regierungsdirektor  H. Stoller,  Bundesministerium  für  "Wirtschaft, 
Bonn  (sedert  1 januari  1974) 
BELGIË  F.  Junius,  Nationale  Bank  van België,  Brussel 
E. Kestens,  Inspecteur-generaal  bij het Ministerie  van  Financiën, 
Brussel  ' 
M. Esselens,  Inspecteur-generaal  bij de Thesaurie,  Brussel 
DENEMARKEN  J.  Kjaer,  Kontorchef,  Danmarks  Nationalbank,  Kopenhagen  (tot 
31 december  1974) 
H. Olsen,  Fuldmaïgtig,  Handelsministeriet,  Kopenhagen 
FRANKRIJK  Y.  Berger,  conseiller  auprès  du gouverneur  de la Banque  de France, 
Parijs 
J. M. Bloch-Lainé,  Sous-directeur  a la direction  du trésor,  ministère 
de Péconomie  et des finances,  Parijs 
J. de la Motte  de Broöns,  Direction  du trésor,  ministère  de Pécono-
mie et des finances,  Parijs 
Mevr.  L. Beauvais,  Banque  de France,  Parijs 
IERLAND C. O'Carra,  Department  of Finance,  Dublin 
M. Coffey,  Central  Bank  of Ireland,  Dublin 
ITALIË 
LUXEMBURG Dott.  B. Bianchi,  Servizio  studi,  Banca  d'Italia,  Rome 
Dott.  G. Monterastelli,  Condirettore  centrale,  Banca  d'Italia,  Rome 
Dott.  V. Platino,  Ispettore  capo  del Tesoro,  direzione  generale  del 
Tesoro,  Ministero  del Tesoro,  Rome 
A. Dondelinger,  Commissaire  au contróle  des banques,  Luxemburg 
E. Israël,  Directeur  k la Banque  Internationale  te Luxemburg 
Mevr.  P. Weides-Schaeffer,  Conseiller  adjoint  au Commissariat  au 
contróle  des banques,  Luxemburg 
NEDERLAND Drs. M. M. Keyzer,  Nederlandsche  Bank  N.V.,  Amsterdam 
Drs. P. C. Timmerman,  onderdirecteur  van  de Nederlandsche  Bank 
N.V.,  Amsterdam 
Drs. J. Grooters,  directeur  binnenlands  geldwezen,  Ministerie  van 
Financiën,  Den  Haag 
31.7.  75 Publikatieblad  van  de Europese  Gemeenschappen Nr. C 174/27 
VERENIGD 
KONINKRIJK J. M. Bridgeman,  Treasury  Chambers,  Londen  (van  1 januari  tot 
30 april  1975) 
H. S. Lee,  Treasury  Chambers,  Londen  (sedert  1 mei 1974) 
D. A. C. Nendick,  Cashiers  Department,  Bank  of England,  Londen 
(tot 31 december  1974) 
COMMISSIE  VAN  DE 
EUROPESE 
GEMEENSCHAPPEN J. E. Nash,  Directeur  Monetaire  Zaken,  Directoraat-generaal  Econo-
mische  en Financiële  Zaken,  Commissie  van  de Europese  Gemeen-
schappen,  Brussel 
A. Kees,  afdelingshoofd,  Directoraat-generaal  Economische  en Finan-
ciële Zaken,  Commissie  van de Europese  Gemeenschappen,  Brussel 
P. Ohlmann,  afdelingshoofd,  Directoraat-generaal  Economische  en 
Financiële  Zaken,  Commissie  van  de Europese  Gemeenschappen, 
Brussel 
M. Zucker,  Directoraat-generaal  Economische  en Financiële  Zaken, 
Commissie  van de Europese  Gemeenschappen,  Brussel 
SECRETARIAAT G. Morelli,  secretaris  van het Monetair  Comité,  Brussel 
G. Lermen,  Brussel 
A. Chapman,  Brussel 
Nr. C 174/28 Publikatieblad  van de Europese  Gemeenschappen 31.7.  75 
BIJLAGE  V 
INTERIMRAPPORT  VAN  DE  GROEP  „KORTLOPEND  KAPITAALVERKEER' 
Inleiding 
De groep  is sinds  9 oktober  1973,  toen  hij het Monetair 
Comité  zijn  eerste  rapport  heeft  overgelegd,  op drie  verga-
deringen  bijeen  geweest.  Overeenkomstig  de  nieuwe 
opdracht  die het comité  hem  op 16 april  1974  heeft  gege-
ven heeft  de groep  zich  in eerste  aanleg  vooral  gewijd  aan 
de verzameling  van  gegevens  over  de verschillende  beper-
kingen  van  het kapitaalverkeer  in de Lid-Staten.  Naar  het 
oordeel  van  de deskundigen  wordt  deze  opzet  der  werk-
zaamheden  gerechtvaardigd  door  het  feit  dat  de verslag-
periode  (oktober  1973  — eind  december  1974)  door  diep-
ingrijpende  wijzigingen  van  de internationale  economische 
en monetaire  betrekkingen  werd  gekenmerkt  waarvan  de effecten  op lange  termijn  soms  bijzonder  moeilijk  zijn  te 
beoordelen. 
De belangrijkste  ontwikkelingen  die  de wijzigingen  van 
omvang  en richting  der  kapitaalbewegingen  alsmede  de 
maatregelen  van  de Lid-Staten  verklaren,  worden  hierna 
volgend  geanalyseerd  in een  eerste  hoofdstuk  dat  tevens 
een samenvatting  inhoudt  van  het  gewijzigde  gebruik  der 
verschillende  instrumenten.  In een  tweede  hoofdstuk 
wordt  per  land  een  analyse  en een  beschrijving  gegeven 
van de maatregelen  die aldaar  werden  genomen. 
HOOFDSTUK  I 
Analyse  van  de ontwikkeling  der  kapitaalbewegingen  en de beperkingen  op het kapitaalverkeer 
— Gewijzigd  gebruik  der  instrumenten 
A. De.  factoren  die  tot wijzigingen  in  het  stelsel  van  de 
kapitaalverkeersbeperkingen  in  de Lid-Staten  hebben 
geleid 
In de verslagperiode  hebben  de internationale  economi-
sche  en monetaire  betrekkingen  diepingrijpende  wijzigin-
gen ondergaan  die  hebben  genoopt  tot  aanpassingen  in 
het stelsel  van  de kapitaalverkeersbeperkingen  in de Lid-
Staten. 
Zeer  belangrijk  waren  de volgende  ontwikkelingen: 
— De Amerikaanse  dóllar  was  tot  september  1974  een 
zeer gevraagde  valuta.  Dit  wordt  enerzijds  verklaard 
door  de omstandigheid  dat  de meeste  betalingen  voor 
aardolieprodukten  in dollars  werden  afgewikkeld  en 
anderzijds  door  de restrictieve  geld-  en kredietpolitiek 
der Verenigde  Staten  gedurende  het grootste  deel  van 
de verslagperiode.  De immiddels  ingetreden  versoepe-
ling van  de Amerikaanse  geld-  en kredietpolitiek  als-
mede  de in het vierde  kwartaal  van  1974  sterk  geslon-
ken stroom  van  petro-dollars  naar  het  Amerikaanse 
bankstelsel  hebben  de wisselkoersontwikkeling  van  de 
Amerikaanse  dollar  ongunstig  beïnvloed. 
— Alle  Lid-Staten  verwachtten  vooral  wegens  de prijsstij-
ging  van  ingevoerde  grondstoffen  — inzonderheid  aard-
olieprodukten  — een  aanzienlijke  verslechtering  van 
de lopende  rekening  van  hun  betalingsbalans  hetgeen 
of op daling  van  de overschotten  of op vergroting  van 
de tekorten  neerkwam. 
— In de meeste  Lid-Staten  werd  aanvankelijk  een  restric-
tieve  geldpolitiek  gevoerd  zodat  de rentetarieven  van 
kortlopende  leningen  stegen.  Als gevolg  van  deze  poli-
tiek zijn  de verschillen  tussen  de interestvoeten  op de 
diverse  geldmarkten  aanzienlijk  kleiner  geworden. 
Sinds  de herfst  van  1974  werd  in de meeste  Lid-Staten tot een  geleidelijke  matiging  van  de restrictieve  geld-  en 
kredietpolitiek  overgegaan;  het ist aan  het samenlopen 
van de kredietpolitieke  maatregelen  in de Lid-Staten  te 
danken  dat hun  rentevoeten  niet  verder  divergeerden. 
— Ondanks  het bijna  algemeen  toegepaste  zweven  van  de 
valuta's  werd  op de deviezenmarkten  soms  krachtig 
geïntervenieerd  om  de wisselkoersen  op een  aanvaard-
baar  peil  te houden. 
— De autoriteiten  der landen  met  belangrijke  betalingsba-
lanstekorten  hebben  — hoofdzakelijk  om hun  valutare-
serves  op peil  te houden  — buitenlandse  kredieten 
opgenomen. 
De hierna  beschreven  ontwikkelingen  hebben  de omvang 
en de richting  van  de kortlopende  kapitaalbewegingen 
ingrijpend  gewijzigd: 
— De speculatieve  kapitaalstromen  hebben  zich  gedu-
rende  de eerste  maanden  van  het jaar  1974  wegens  de 
stijging  van  de dollarkoers  ten opzichte  van  de Euro-
pese  valuta's  verlegd;  de later  begonnen  omslag  in de 
dollarkoersontwikkeling  heeft  echter  de neiging  tot be-
legging  in Europese  valuta's  weer  versterkt. 
— De omvang  van  de door  divergerende  rentevoeten  ge-
stimuleerde  kapitaalbewegingen  is wegens  hét  weer 
convergeren  van  de rentetarieven  voor  kortlopende 
kredieten  op de geldmarkten  in Europa  en de Verenigde 
Staten  alsmede  door  de kredietbeperkingen  gedaald. 
— Het  zweven  van  de valuta's  heeft,  vergeleken  met  het 
stelsel  van  de vaste  wisselkoersen,  het  risico  van  in 
anticipatie  op wisselkoerswijzigingen  verrichte  transac-
ties vergroot. 
31. 7. 75 Publikatieblad  van  de Europese  Gemeenschappen Nr. C 174/29 
B. Doelstellingen 
De hierboven  geschetste  ontwikkelingen  hebben  ertoe  ge-
leid dat de kapitaalverkeersbeperkingen  in de meeste  Lid-
staten  in de loop  van  de verslagperiode  minder  stringent 
zijn gemaakt.  Wegens  de verlegging  van  de kortlopende 
kapitaalbewegingen  in het  begin  van  de verslagperiode 
zijn vele  beperkingen  op de kapitaalinvoer  onnodig  ge-
worden.  De nog  storende  kapitaalbewegingen  konden  als 
gevolg  van  het  bijna  algemeen  toepassen  van  vrij  zwe-
vende  wisselkoersen,  verbonden  met  gezamenlijke  maatre-
gelen  der centrale  banken  in Europa  en in de Verenigde 
Staten,  zonder  al te veel  moeilijkheden  worden  opgevan-
gen. 
C. Analyse  van  de wijzigingen  uit gemeenschapsoogpunt 
De maatregelen  der Lid-Staten  lopen  weliswaar  in intensi-
teit uiteen  maar  gaan  toch  alle  in dezelfde  richting:  ver-
soepeling  van de beperkingen  van de kapitaalinvoer  en/of 
versterking  van de beperkingen  van de kapitaaluitvoer. 
Als gevolg  daarvan  is zelfs  een zekere  „harmonisering"  vast 
te stellen  ofschoon  de specifieke  verschillen  tussen  de door 
de Lid-Staten  genomen  maatregelen  nauwelijks  zijn gewij-
zigd:  tegenover  een meer  liberale  politiek  van  enkele  Lid-
Staten  gekenmerkt  door  de opheffing  van  beperkingen 
staat  een  weer  meer  „intervensionistisch"  beleid  van  an-
dere landen. 
Deze  wijzigingen  leidden  niet  tot een differentiëring  tussen 
Lid-Staten  en derde  landen  terwijl  ten aanzien  van  de 
gebruikte  instrumenten  nog  steeds  grote  verschillen  be-
staan. 
In de onderstaande  tabel  zijn  in de betrokken  kolom  de 
Lid-Staten  die in de verslagperiode  de beperkingen  van de 
kapitaalinvoer  hebben  verminderd  en/of  beperkingen  van 
de kapitaaluitvoer  hebben  ingevoerd  of versterkt  met  een 
X aangemerkt. 
Land Verzwakking 
van de beper-
kingen  van  de 
kapitaalinvoer Intensivering 
van de maat-
regelen  tegen  de 
kapitaaluitvoer 
Duitsland X 
België X 
Denemarken X 
Frankrijk X X 
Ierland X X 
Italië X 
Luxemburg X 
Nederland X 
Verenigd  Koninkrijk X X D. De belangrijkste  buiten  gebruik  gestelde,  gewijzigde  of 
nieuw  ingevoerde  instrumenten 
a) Tweevoudige  deviezenmarkt 
De tweevoudige  deviezenmarkt  werd  in Frankrijk  en in 
Italië  afgeschaft.  In Frankrijk  werd  van  dit instrument 
afgezien  opdat  het deviezenaanbod  uit kredietopnemingen 
de vraag  van importeurs  naar  deviezen  op één ongedeelde 
markt  kan  compenseren.  Voortzetting  van  de scheiding 
van de deviezenmarkt  zou  tot een  zwakke  officiële  frank 
en een  sterke  financiële  frank  hebben  geleid,  hetgeen  de 
kapitaalinvoer  zou hebben  tegengewerkt. 
In Italië  werd  dit instrument  afgeschaft  omdat  het te ge-
compliceerd  bleek  en de omvang  der  transacties  op de 
vrije  markt  onbeduidend  klein  werd  sinds  de ingezetenen 
een renteloos  deposito  ter hoogte  van  50 % van  hun  bui-
tenlandse  investeringen  moesten  storten  en alle  handels-
kredieten  via de geregelde  markt  moesten  worden  afge-
wikkeld. 
b) Beperkte  tweevoudigheid  van  de deviezenmarkt 
In Nederland  werd  de beziging  van  dit  instrument 
(„O-guldencirculatie")  afgeschaft  toen  werd  vastgesteld 
dat de vraag  van  niet-ingezetenen  naar  in giildens  lui-
dende  vastrentende  beleggingen  dalende  was. 
In het Verenigd  Koninkrijk  werden  de voorschriften  in-
zake het beroep  op de „investment  currency  market"  of 
van de officiële  markt  stringenter  gemaakt,  zulks  om be-
paalde  deviezenontvangsten  via de officiële  markt  te doen 
binnenkomen. 
In Ierland  werden  de bepalingen  met  het oog  op het vrije 
kapitaalverkeer  tussen  Groot-Brittannië  en Ierland  dien-
overeenkomstig  gewijzigd. 
c) Voorschriften  inzake  tegoeden  van  niet-ingezetenen 
— In België  en Luxemburg  werd  de heffing  van negatieve 
rente  op de convertibele  franktegoeden  van  niet-inge-
zetenen  geschorst  en vervolgens  in België  afgeschaft. 
— Het  verbod  van rente-uitkering  op de zichttegoeden  in 
nationale  valuta  van  niet-ingezetenen  werd  in Frank-
rijk ingetrokken.  In België  en in Luxemburg,  waar  dit 
verbod  van  rentevergoeding  alleen  betrekking  had  op 
de convertibele  rekeningen,  werd  dit eerst  geschorst  en 
vervolgens  afgeschaft. 
— In België  en Luxemburg  werden  het verbod  van  ter-
mijndeposito's  op convertibele  rekeningen  ten goede 
van niet-ingezetenen,  alsmede  het verbod  tot rente-uit-
kering  op alle tegoeden  op convertibele  rekeningen  ge-
schorst  en vervolgens  opgeheven. 
d) Bepalingen  betreffende  door  ingezetenen  in het buiten-
land opgenomen  en niet  met  handelstransacties  ver-
band  houdende  kredieten 
In Duitsland  werden  met  ingang  van  1 februari  1974  de 
goedkeuringsplicht  voor  kredietopnemingen  door  ingeze-
tenen  in het buitenland  en met  ingang  van  15 september 
1974  het verbod  van  het afstaan  van binnenlandse  vorde-
ringen  aan  niet-ingezetenen  opgeheven.  Het  kasdeposito 
werd  met  ingang  van 1 oktober  1974  afgeschaft. 
Nr. C 174/30 Publikatieblad  van  de Europese  Gemeenschappen 31.7.75 
In Frankrijk  werd  het plafond  geldende  voor  door  ingeze-
tenen  in het  buitenland  opgenomen  deviezenkredieten 
aanzienlijk  verhoogd. 
In Nederland  werden  de beperkingen  op de kredietverle-
ning  tussen  met  elkaar  verbonden  ondernemingen  vermin-
derd. 
In Denemarken  werden  de bepalingen  met  betrekking  tot 
de opneming  van  langlopende  buitenlandse  kredieten,  met 
het oogmerk  deze  in het  binnenland  te gebruiken,  gewij-
zigd. 
e) Regeling  van  de buitenlandse  positie  der  banken 
In België  werden  de plafonds  van  de debiteurpositie  der 
banken  verhoogd  en plafonds  voor  de crediteurpositie 
ingevoerd. 
In Italië  werd  de  banken  voorgeschreven  haar  netto-
debiteurpositie  ten opzichte  van  het buitenland  niet  boven 
het peil  van  19 juli 1974  te doen  uitgaan. 
f) Vaststelling  van  bijzondere  minimum-kaspercentages 
met betrekking  tot  de verplichtingen  van  de banken 
tegenover  niet-ingezetenen 
De minimumreserves  geldende  voor  het  bestand  van  de 
kortlopende  buitenlandse  verplichtingen  der  banken  in 
nationale  valuta  werden  in Frankrijk  afgeschaft.  Dezelfde 
maatregel  werd  genomen  in België  en Luxemburg  voor  de 
gereglementeerde  sector. 
In België  en Luxemburg  werden  de minimumreserves  gel-
dende  voor  de bestandswijziging  van  de kortlopende  ver-
plichtingen  der  banken  tegenover  niet-ingezetenen  in de 
gereglementeerde  sector  afgeschaft. 
In Duitsland  werden  met  ingang  van  1 januari  1974  de 
minimum-kaspercentages  met  betrekking  tot  de aanwas 
van de  buitenlandse  verplichtingen  der  kredietinstel-
lingen  afgeschaft. 
g) Bepalingen  inzake  de betalingstermijnen 
De bepalingen  inzake  de .betalingstermijnen  in de buiten-
landse  handel  werden  in verscheidene  landen  gewijzigd met het oog  op vergemakkelijking  van  de kapitaaluitvoer 
(Frankrijk).  In Duitsland  vervielen  door  de afschaffing  van 
het kasdeposito  de bepalingen  inzake  de betalingstermij-
nen. 
h) Aankoop  van  binnenlandse  effecten  door  niet-ingezete-
nen 
In Duitsland  werd  de aankoop  van  de betrokken  effecten 
vrijgemaakt,  met  uitzondering  van  de vastrentende  effecten 
met een resterende  looptijd  van  minder  dan  vier  jaar. 
In Denemarken  werd  de aankoop  door  niet-ingezetenen 
van in Deense  kronen  luidende  vastrentende  op de beurs 
genoteerde  effecten  vrijgegeven. 
i) Renteloos  deposito  op  bepaalde  importen 
Italië  heeft  een  zodanig  deposito  vooral  ingevoerd  ter 
beperking  van  de liquiditeit  van  het bedrijfsleven. 
j) Beperking  van  de bestedingen  van  ingezetenen  in  het 
buitenland 
Italië  heeft  een desbetreffende  maatregel  ingevoerd  om de 
kapitaal  vlucht  tegen  te gaan. 
k) Beperking  van  de financiering  van  rechtstreekse  inves-
teringen  in het buitenland 
In Groot-Brittannië  hebben  de autoriteiten  in maart  1974 
een eerder  ingevoerde  liberalisering  met  betrekking  tot de 
door  Britse  ingezetenen  in de overige  landen  van  de Ge-
meenschap  verrichte  rechtstreekse  investeringen  ingetrok-
ken. 
1) Beperking  van  de termijnaankopen  van  deviezen 
In Frankrijk  werd  de mogelijkheid  van  termijnaankopen 
door  ingezetenen  aanzienlijk  beperkt. 
m) Verbod  van  kredietverlening  aan  niet-ingezetenen 
In Frankrijk  hebben  de autoriteiten  de verlening  van  kre-
dieten  in nationale  valuta  aan  niet-ingezetenen  verboden. 
HOOFDSTUK  II 
De belangrijkste  wijzigingen  in de kapitaalverkeersbeperkingen  der Lid-Staten 
Dit hoofdstuk  bevat  een  samenvatting  van  de belangrijk-
ste wijzigingen.  Enerzijds  worden  de afgeschafte  of nieuw 
ingevoerde  instrumenten  vermeld  en anderzijds  worden  de 
met deze  maatregelen  nagestreefde  doeleinden  geschetst. 
1. Duitsland 
De meeste  beperkingen  van  de kapitaalinvoer  werden 
geleidelijk  afgeschaït  toen  de vaster  wordende  dollar-
koers  en de convergentie  van  de rentevoeten  de geva-
ren van  speculatieve  en door  rentewinst  gestimuleerde 
kapitaaltoevloeiingen  kleiner  maakten.  Voorts  leek,  ge-
zien de prijsstijgingstendens  voor  ingevoerde  produk-ten, een  revaluatie  van  de DM  wenselijk  om het  effect 
op de binnenlandse  prijzen  zo klein  mogelijk  te hou-
den. Tenslotte  deden  zich  kapitaalexporten  voor  die 
echter  gedurende  de laatste  maanden  van  het jaar  1974 
ophielden  en veranderden  in valutatoestromingen. 
Sinds  de afschaffing  van het „kasdeposito"  (in oktober 
1974)  bestaan  er nog  slechts  beperkingen  op de rente-
vergoeding  op tegoeden  van  niet-ingezetenen  alsmede 
inzake  de aankoop  onder  bezwarende  titel  van  geld-
markteffecten  en obligaties  met  een  resterende  looptijd 
van minder  dan  vier  jaar  door  niet-ingezetenen.  Het 
minimumpercentage  geldende  voor  de aanwas  van  ver-
plichtingen  van  de banken  tegenover  niet-ingezetenen 
31. 7. 75 Publicatieblad  van de Europese  Gemeenschappen Nr. C 174/31 
werd  opgeheven  maar  het kaspercentage  op het globale 
bestand  is van kracht  gebleven.  Dit percentage  is overi-
gens hoger  dan  dat  geldende;  voor  binnenlandse  ver-
plichtingen. 
2. België 
Als gevolg  van  de aardoliecrisis  en met  het oog  op het 
verwachte  betalingsbalanstekort  werden  de beperkingen 
op de kapitaalinvoer  geleidelijk  opgeheven  terwijl  met 
betrekking  tot de buitenlandse  positie  van  de banken 
een plafond  voor  de crediteurpösitie  werd  ingevoerd. 
De volgende  maatregelen  werden  afgeschaft: 
— de negatieve  rente  op de tegoeden  op convertibele 
rekeningen  van  niet-ingezetenen  en het verbod  op 
deze rekeningen  rente  uit te keren; 
— de minimumreserves  geldende  voor  het bestand  en 
de aanwas  van deze  rekeningen. 
Daarentegen  werd  in de gereglementeerde  sector  voor 
de crediteurpositie  der banken,  in buitenlandse  valuta's 
een plafond  ingevoerd.  De bepalingen  inzake  de beta-
lingstermijnen  in de buitenlandse  handel  zijn  gewijzigd 
om de controle  op de vooruitbetalingen  voor  uitvoer 
en de bij importen  gebezigde  betalingstermijnen  te ver-
eenvoudigen. 
3. Denemarken 
In december  1973  werden  de bepalingen  betreffende  de 
door  ingezetenen  in het buitenland  opgenomen  finan-
cieringskredieten  verscherpt  ter ondersteuning  van  de 
restrictieve  binnenlandse  kredietpolitiek.  Dienovereen-
komstig  werden  alleen  kredieten  goedgekeurd  die ter 
financiering  van de door  de kredietnemer  zelf verrichte 
investeringen  in vaste  activa  werden  opgenomen. 
In september  1974  werden  deze  beperkingen  minder 
stringent  gemaakt,  hoofdzakelijk  om de investeringen 
aan te moedigen  en de werkloosheid  tegen  te gaan. 
Verder  wordt  verwacht  dat de kapitaaltoevloeiingen  tot 
de financiering  van  het constant  stijgende  betalingsba-
lanstekort  zullen  bijdragen. 
Sinds  1 december  1974  zijn  de tot die datum  geldende 
beperkingen  op de aankoop  door  niet-ingezetenen  van 
ter beurze  genoteerde  in Deense  kronen  luidende  obli-
gaties  opgeheven. 
4. Ierland 
Gezien  het vrije  kapitaalverkeer  tussen  Groot-Brittan-
nië en Ierland  wqrden  de Ierse  maatregelen  aan  in het 
Verenigd  Koninkrijk  ingevoerde  wijzigingen  aangepast 
en wel op de volgende  gebieden: 
— opbrengst  uit de liquidatie  van  rechtstreekse  inves-
teringen  in derde  landen, 
— opbrèngst  uit de verkoop  van  effecten  uit het over-
zeese  sterlinggebied, 
— rechtstreekse  investeringen  in de landen  van  het 
overzeese  sterlinggebied, — aankoop  voor  privégebruik  van  huizen  en gronden 
buiten  de „Scheduled  Territories". 
5.; Frankrijk 
De speculatie  tegen  de Franse  frank  in de laatste  maan-
den van  1973  en het begin  van  1974  heeft  de Franse 
autoriteiten  er na een  sterke  daling  van  de deviezen-
reserves  toe gebracht  de toepassing  van  het  akkoord 
inzake  de vermindering  van  de bandbreedten  tijdelijk 
te schorsen.  Vervolgens  heeft  de prijsstijging  van 
aardolieprodukten  tot een vergroting  van het betalings-
balanstekort  geleid  dat  door  buitenlandse  leningen 
moest  worden  gedekt.  Een  en ander  verklaart  waarom 
teglijkertijd  maatregelen  tot afschaffing  van de beper-
kingen  op de kapitaalinvoer  en maatregelen  tot bemoei-
lijking  van de kapitaaluitvoer  werden  genomen. 
De belangrijkste  stappen  waren: 
— de afschaffing  van de gescheiden  deviezenmarkt; 
— het minder  strikt  maken  van  de bepalingen  ten 
aanzien  van  door  ingezetenen  in het  buitenland 
opgenomen  kredieten; 
' • de  schorsing  van: 
1. het verbod  van  rente-uitkering  op tegoeden  van 
niet-ingezetenen, 
2. de verplichting  minimum-kaspercentages  voor 
deze rekeningen  in acht  te nemen, 
— de invoering  van de volgende  maatregelen: 
1. de beperking  van  de termijnaankopen  van  devie-
zen, 
2. het verbod  om in franken  luidende  kredieten  aan 
niet-ingezetenen  te verlenen, 
3. de beperking  van  de maximum-betalingstermijn 
voor  exporten  tot zes maanden. 
6. Italië 
De toeneming  van  het betalingsbalanstekort  was  voor 
de autoriteiten  aanleiding  de beperkingen  op de kapi-
taaluitvoer  geleidelijk  te verscherpen  en beperkingen  in 
te voeren  ten aanzien  van  de betalingen  van  importen 
en de bestedingen  in het buitenland  door  ingezetenen. 
De gescheiden  deviezenmarkt  werd  afgeschaft  omdat 
hij zijn betekenis  geheel  had verloren. 
Belangrijk  zijn: 
—• de beperking  van  de invoer  van  Italiaanse  bank-
biljetten, 
— de verplichting  tot storting  van  een  niet-rentedra-
gend  deposito  van  50 % bij de invoer  van  bepaalde 
goederen, 
T— de beperking  v^n  de uitgaven  door  ingezetenen  tij-
dens  reizen  in het buitenland. 
Verder  werd  een grens  gesteld  aan de netto-debiteurpo-
sitie der banken.  (19 juli 1974). 
Nr. C 174/32 Publikatieblad  van  de Europese  Gemeenschappen 31.7.75 
7. Luxemburg 
Gezien  het steeds  minder  waarschijnlijk  worden  van 
speculatieve  deviezenstromingen  zijn  de indertijd  ter 
bemoeilijking  van  deze  kapitaalinvoer  genomen  maat-
regelen  geschorst: 
— het minimum-kaspercentage  voor  de tegoeden  op 
convertibele  rekeningen  van  niet-ingezetenen  werd 
tot nul verminderd, 
— het tarief  van  de negatieve  rente  op de convertibele 
creditsaldi  van  niet-ingezetenen  werd  tot nul vermin-
derd, 
De wijziging  van  de voorschriften  met  betrekking  tot 
de crediteurpositie  in vreemde  valuta  der banken  in de 
gereglementeerde  sector  en de betalingstermijnen  in de 
buitenlandse  handel  is identiek  aan  die welke  onder 
„België"  werden  geschetst. 
8. Nederland 
Na de revaluatie  van  de gulden  in september  1973  en 
na de boycott  door  de aardolieproducentenlanden  be-
sloten  de autoriteiten  wegens  de betalingsbalansvoor-
uitzichten  op langere  termijn  de beperkingen  op de 
kapitaalinvoer  geleidelijk  te verminderen.  De interna-
tionale  voorkeur  voor  belegging  in guldens  luidende 
vastrentende  effecten  was namelijk  verdwenen. — Versoepeling  van de voorschriften  inzake  in het bui-
tenland  bij verbonden  ondernemingen  opgenomen 
financieringskredieten  met een looptijd  van ten min-
ste 5 jaar, 
— afschaffing  van de „O-guldencirculatie". 
9. Verenigd  Koninkrijk 
Gezien  de betalingsbalans,  die reeds  voor  de prijsverho-
ging van  aardolieprodukten  een  tekort  vertoonde 
werden  de geldende  bepalingen  verscherpt  ter bevorde-
ring van  de kapitaalinvoer  en ter bemoeilijking  van de 
kapitaaluitvoer: 
— de beperkingen  op de door  ingezetenen  in het bui-
tenland  opgenomen  kredieten  met  het doel  de ver-
kregen  middelen  in het binnenland  te besteden  wer-
den minder  stringent  gemaakt; 
— de bepalingen  inzake  de financiering  van de in de 
Gemeenschap  en het overzeese  Sterlinggebied  ver-
richte  rechtstreekse  investeringen  werden  aan  de 
voor  investeringen  in de rest  van  de wereld  gel-
dende  bepalingen  aangepast,  hetgeen  betekent  dat 
het beroep  op de officiële  deviezenmarkt  in de 
meeste  gevallen  niet  is toegestaan; 
— de voorschriften  inzake  de terugvoering  van  win-
sten,  de opbrengsten  uit de liquidatie  van  recht-
streekse  investeringen  in het buitenland  en de ver-
koop  van  in buitenlandse  valuta  luidende  effecten 
door  ingezetenen  werden  verscherpt.