*****

BESCHIKKING VAN DE COMMISSIE

van 10 december 1986

inzake een procedure op grond van artikel 85 van het EEG-Verdrag

(IV/29.036 - The GAFTA Soya Bean Meal Futures Association)

(Slechts de tekst in de Engelse taal is authentiek)

(87/44/EEG)

DE COMMISSIE VAN DE EUROPESE

GEMEENSCHAPPEN,

Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Economische Gemeenschap,

Gelet op Verordening nr. 17 van de Raad van 6 februari 1962, eerste verordening over de toepassing van de artikelen 85 en 86 van het Verdrag (1), laatstelijk gewijzigd bij de Akte van Toetreding van Spanje en Portugal, en met name op artikel 2,

Gezien de aanmelding en het verzoek om een negatieve verklaring betreffende de Articles of Association (statuten) en de Rules and Regulations (reglementen) van de GAFTA Soya Bean Meal Futures Association Limited, ingediend op 11 april 1975,

Gezien de bekendmaking van het essentiële gedeelte van de aanmelding (2) overeenkomstig artikel 19, lid 3, van Verordening nr. 17,

Na raadpleging van het Adviescomité voor mededingingsregelingen en economische machtsposities,

Overwegende hetgeen volgt:

I. DE FEITEN

(1) De GAFTA (3) Soya Bean Meal Futures Association Limited (SOMFA) is een van de vele goederenmarkten die in Londen gevestigd zijn. De goederenmarkten zijn zelfregulerende organisaties, geleid door bestuurscomités (»Committees of Management") die door de leden uit eigen midden zijn gekozen en door secretariaten worden bijgestaan en die gebruik maken van bevoegdheden welke daaraan door de leden ervan in marktregelingen (»market rule books") zijn toegekend. Hoewel de markten zelfregulerend zijn, is er een zekere mate van toezicht door de »Bank of England" en in toenemende mate controle op de leden door de »Association of Futures Brokers and Dealers Limited" (AFBD).

(2) SOMFA heeft ten doel in Londen een termijnmarkt voor sojabonenmeel op te richten en deze te beheren. Een termijnmarkt stelt faciliteiten ter beschikking voor het sluiten van overeenkomsten voor de aankoop en verkoop van een goed dat op aangegeven tijdstippen in de toekomst moet worden geleverd. Termijnmarkten zijn voornamelijk ontwikkeld om diegenen die aan goederenhandel doen tegen de risico's van ongunstige prijsbewegingen bescherming te bieden.

(3) SOMFA stelt voor handel en prijsvorming een marktruimte (»floor") ter beschikking, beslist over uiteenlopende technische vraagstukken zoals toelaatbare leveringsmaanden en condities voor standaardovereenkomsten en biedt clearings- en afwikkelingsfaciliteiten. De handel geschiedt op de »floor" waar de handelaren elkaar ontmoeten met offerten en biedingen in een stelsel dat als »open outcry" (open afroep) bekend staat.

(4) De Londense internationale termijnmarkten behoren tot de voornaamste markten die in de internationale goederenhandel worden gebruikt en dragen bij tot de stabiliteit en de vlotte afwikkeling van de wereldhandel en tot de wereldprijsvorming. De relatieve omvang van SOMFA ten opzichte van haar voornaamste concurrenten is hieronder weergegeven:

Jaarlijkse handelsvolumes bij sojabonenmeel (in verhandelde ton)

1982-1985

1.2.3.4.5 // // // // // // Jaar // Londen // Chicago (100 ton) // Hong-Kong (30 ton) // Mid-America (20 ton) // // // // // // 1982 // 3 842 500 // // // // 1983 // 4 466 100 // // // // 1984 // 2 493 760 // 3 822 179 // 340 545 // 10 981 // 1985 // 2 078 500 // 3 339 268 // 372 352 // // // // // //

NB: De cijfers voor Londen omvatten het sojabonenmeelcontract voor 20 ton dat vanaf 8 mei 1984 werd toegepast (het thans geldende contract); het sojabonenmeelcontract in pond sterling voor 100 ton, dat werd toegepast tot en met 31 december 1984; en het sojabonenmeelcontract in Amerikaanse dollar voor 100 ton dat werd toegepast van 1 juli 1983 tot 22 augustus 1984.

(5) Het thans op de sojabonenmeelmarkt toegepaste contract betreft 20 ton, of meervouden daarvan, sojabonenmeelkorrels van een kwaliteit die in details is omschreven in »Rule" 13.05 van SOMFA's Reglementen. Het contract heeft betrekking op de levering van elke 20 ton in een van de depots welke door SOMFA zijn goedgekeurd in de Bondsrepubliek Duitsland, België, Nederland of het Verenigd Koninkrijk, naar keuze van de verkoper. Offerten gelden voor het komende jaar en de maanden voor handel zijn december, februari, april, juni, augustus en oktober.

(6) Alle op SOMFA gesloten contracten moeten worden geregistreerd bij de »International Commodities Clearing House Limited" (ICCH), een onafhankelijke servicemaatschappij die SOMFA clearings- en afwikkelingsfaciliteiten biedt. ICCH beschikt over een omvangrijk kapitaal en reserves en is voor 100 % eigendom van zes clearingbanken. De voornaamste taken van ICCH zijn het verzorgen van een »dagelijkse clearing" van alle transacties en het verschaffen van een waarborg voor de nakoming van contracten in overeenstemming met de »Rules" van SOMFA, aan »clearing leden" in wier naam deze contracten zijn geregistreerd.

(7) Er zijn drie categorieën lidmaatschap bij SOMFA. De eerste categorie bestaat uit leden met stemrecht, »floor members" genaamd. »Floor members" hebben het recht om op de »floor" van de markt handel te drijven. De »Rules" stellen geen grens aan het aantal »floor members". De twee volgende categorieën leden zonder stemrecht, of »associate members", bestaan uit commerciële (»trade") »associate members" en algemene (»general") »associate members". Ook aan hun aantal is geen grens gesteld. Leden zonder stemrecht moeten alle overeenkomsten langs een »floor member" om sluiten.

(8) Volgens de criteria in de Statuten voor toelating van »floor members" moet een gegadigde voor het lidmaatschap aan bepaalde financiële voorwaarden voldoen. Een gedetailleerd overzicht van de criteria die ten tijde van de aanvrage gelden, kan bij de secretaris worden verkregen. Om »floor member" te worden moet de gegadigde ten overstaan van het Comité aantonen dat hij handel drijft vanuit een behoorlijk gevestigd kantoor te Londen en actief belang stelt in de handel in sojabonenmeel. Ondernemingen en vennootschappen welker voornaamste kantoor niet in de Lid-Staten gelegen is, komen niet voor »floor membership" in aanmerking.

(9) Alle »floor members" moeten ICCH-lid zijn en hun contracten bij de ICCH registreren die, tegen aanrekening van kosten, de nakoming van de contracten waarborgt.

(10) Commerciële »associate members" zijn vennootschappen of ondernemingen die een permanent belang hebben bij de produktie, handel of consumptie van fysiek sojabonenmeel. Algemene »associate members" zijn vennootschappen of ondernemingen die een permanent belang hebben bij de handel op de termijnmarkt voor sojabonenmeel.

(11) »Floor membership" kan worden overgedragen mits de ontvanger in overeenstemming met de Statuten wordt gekozen. »Associate membership" kan ook overeenkomstig de »Rules" van SOMFA worden overgedragen.

(12) Het Comité moet thans zijn besluiten met betrekking tot de rechten van de leden inzake het lidmaatschap met redenen omkleden. Een beroepsprocedure is van toepassing indien het Comité een lidmaatschapsaanvrage afwijst, toestemming weigert voor de overdracht van het lidmaatschap van een lid of een verandering in het bestuur of in het bedrijfsdoel van de firma of vennootschap van een der leden niet accepteert. De procedure is ook van toepassing indien het Comité een lid voor meer dan zeven dagen schorst, of weigert een lid te herbenoemen dan wel een lid van het lidmaatschap vervallen verklaart of op andere wijze bepaalt dat het lidmaatschap van een lid moet worden beëindigd. In die gevallen kan de kandidaat of het lid, dat met het besluit van het Comité geen genoegen neemt, dit Comité vragen zijn besluit te herover wegen en daarbij alle door hem relevant geachte opmerkingen maken en gegevens overleggen.

(13) In de Reglementen is bepaald dat een lid over het algemeen lid moet zijn van de »Association of Futures Brokers and Dealers Limited" (AFBD). Dit vereiste is evenwel niet bindend voor alle leden. Een lid is van deze verplichting ontslagen indien hij a) geen »floor member" is en geen zakencentrum in het Verenigd Koninkrijk heeft, dan wel b) uitsluitend voor eigen rekening of namens een verbonden onderneming zakelijke transacties verricht of c) onder een categorie leden valt die op grond van de bepalingen van de AFBD zelf geen lid behoeft te zijn van de AFBD. De AFBD is een van de zeven zelfregulerende instellingen (»self-regulatory organisations" (SRO's)) die naar verwachting zullen worden erkend door het »Securities and Investments Board" (SIB) dat vooruitlopend op de »Financial Services Act" is opgericht, volgens welke wet de enigen die investeringen in het Verenigd Koninkrijk mogen doen »erkende personen" of bepaalde »vrijgestelde personen" zijn. De leden van de SOMFA zullen aldus worden erkend door het feit dat zij leden zijn van de AFBD. Ten einde lid van de AFBD te kunnen worden, dienen kandidaten aan bepaalde kwalitatieve criteria te voldoen die het hoofddoel van de AFBD tot uitdrukking brengen: het bevorderen en handhaven van een systeem van toezicht op de bedrijfsvoering van makelaars en handelaren op goederen-, financiële en andere termijnmarkten, in het bijzonder met het oog op de bescherming van de belangen van hun klanten. Deze criteria hebben betrekking op de geschiktheid van de financiële en bedrijfsstatus van de leden en hun geschiktheid in andere opzichten zoals betrouwbaarheid, opleiding, ervaring en financiële middelen.

(14) De Reglementen bepalen dat »een" commissieloon moet worden berekend door elk lid over iedere transactie die voor een derde wordt gesloten (ongeacht of deze al dan niet lid is). Over de commissietarieven kan evenwel vrij worden onderhandeld. Indien een lid in twee opvolgende handelsmaanden een afwijkende positie inneemt (een »straddle"), kunnen de transacties voor één commissieloon worden uitgevoerd mits beide gelijktijdig worden afgesloten.

II. JURIDISCHE BEOORDELING

(15) De aangemelde Reglementen van de SOMFA moeten worden beschouwd als overeenkomsten in de zin van artikel 85.

(16) De Statuten en Reglementen van de SOMFA zijn opgesteld met inachtneming van de opmerkingen van de Commissie met betrekking tot een aantal andere termijnmarkten in Londen. De Commissie heeft met betrekking tot de Reglementen van deze organisaties reeds negatieve verklaringen afgegeven bij Beschikking 85/563/EEG (1) (suiker), Beschikking 85/564/EEG (2) (cacao), Beschikking 85/565/EEG (3) (koffie) en Beschikking 85/566/EEG (4) (rubber).

(17) In de Reglementen zoals die oorspronkelijk waren aangemeld, waren de nettominimumtarieven van de commissielonen vastgelegd welke door een lid konden worden berekend. De Reglementen geven commissietarieven aan die wisselden naar gelang van de degene die het commissieloon betaalde en die het ontving en van de vraag of het contract al dan niet op naam van de klant was geregistreerd. De tarieven waren lager indien het contract op eigen naam van de klant bij ICCH was geregistreerd. Zij waren bovendien lager wanneer de betaler een volledig lid was dan wanneer deze een »associate member" was. Het hoogste commissietarief gold indien de betaler geen lid was.

(18) De Reglementen bepaalden dat de commissietarieven de nettominimumtarieven waren die door leden konden worden berekend en dat geen deel van dit commissieloon door een lid aan zijn klant of agent in enige vorm rechtstreeks of onrechtstreeks kon worden gerestitueerd. Het Comité kreeg bevoegdheden om vermoede inbreuken te onderzoeken en had het recht, overtredende leden te schorsen of van hun lidmaatschap vervallen te verklaren.

(19) De Commissie beschouwde dit systeem van gespecificeerde minimumcommissietarieven als een vorm van prijsvaststelling in strijd met artikel 85, lid 1. SOMFA werd verzocht het systeem van vaste minimumtarieven af te schaffen. Het systeem is thans volledig verlaten en verwijzingen ernaar in de Reglementen zijn geschrapt. De Reglementen bepalen nu dat er door ieder lid »een" commissieloon moet worden berekend over iedere transactie die voor een derde wordt gesloten (ongeacht of deze al dan niet lid is); over de commissietarieven kan evenwel vrij worden onderhandeld. De Commissie meent dat deze verplichting geen waarneembare beperking van de mededinging oplevert omdat zij slechts leidt tot de verplichting »een" commissieloon te berekenen zonder verwijzing naar een tarief dat moet worden toegepast. Daaruit vloeit voort dat er een volledige vrijheid bestaat om over de huidige commissietarieven te onderhandelen.

(20) Voorts zijn naar aanleiding van de opmerkingen van de Commissie in de Reglementen met betrekking tot het lidmaatschap wijzigingen aangebracht, zodat daaruit nu duidelijk blijkt dat het lidmaatschap open is en de criteria aan de hand waarvan aanvragen om lidmaatschap worden beoordeeld, objectief zijn (zie hierboven overweging nr. 8). Het Comité moet thans zijn besluiten met betrekking tot de rechten van de leden inzake het lidmaatschap met redenen omkleden. Om de rechten van bestaande of potentiële leden te beschermen is een beroepsprocedure ingevoerd.

(21) Er zijn naar aanleiding van de bekendmakingen in het Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen op grond van artikel 19, lid 3, van Verordening nr. 17 geen opmerkingen binnengekomen.

(22) De Statuten en de Reglementen en contractsvoorwaarden van de SOMFA als hierboven beschreven, bevatten geen bedingen die waarneembare beperkingen van de mededinging binnen de gemeenschappelijke markt opleveren. Daarom bestaat er voor de Commissie op grond van de haar bekende feiten geen gronden om uit hoofde van artikel 85, lid 1, op te treden. De Commissie kan derhalve uit hoofde van artikel 2 van Verordening nr. 17 een negatieve verklaring afgeven,

HEEFT DE VOLGENDE BESCHIKKING GEGEVEN:

Artikel 1

Voor de Commissie bestaat op grond van de haar bekende gegevens geen aanleiding om uit hoofde van artikel 85, lid 1, van het EEG-Verdrag op te treden tegen de Statuten (»Articles of Association") en de Reglementen (»Rules and Regulations") van de GAFTA Soya Bean Meal Futures Association zoals deze op 11 april 1975 zijn aangemeld.

Artikel 2

Deze beschikking is gericht tot de GAFTA Soya Bean Meal Futures Association Limited, met zetel in Baltic Exchange Chambers, 24/28 St Mary Axe, London EC 3A 8EP, Verenigd Koninkrijk.

Gedaan te Brussel, 10 december 1986.

Voor de Commissie

Peter SUTHERLAND

Lid van de Commissie

(1) PB nr. 13 van 21. 2. 1962, blz. 204/62.

(2) PB nr. C 251 van 8. 10. 1986, blz. 10.

(3) »GAFTA" is de afkorting van »Grain and Feed Trade Association".

(1) PB nr. L 369 van 31. 12. 1985, blz. 25.

(2) PB nr. L 369 van 31. 12. 1985, blz. 28.

(3) PB nr. L 369 van 31. 12. 1985, blz. 31.

(4) PB nr. L 369 van 31. 12. 1985, blz. 34.