30.4.2004 Publicatieblad van de Europese Unie L 153/107 NL 
RICHTLIJN 2004/78/EG VAN DE COMMISSIE 
van 29 april 2004 
tot wijziging, ter aanpassing aan de technische vooruitgang, van Richtlijn 2001/56/EG 
van het Europees Parlement en de Raad inzake de verwarming van motorvoertuigen en 
aanhangwagens daarvan, en van Richtlijn 70/156/EEG van de Raad 
(Voor de EER relevante tekst) 
DE COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN, 
Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap, 
Gelet op Richtlijn 70/156/EEG van de Raad van 6 februari 1970 inzake de onderlinge 
aanpassing van de wetgevingen van de li dstaten betreffende de goedkeuring van 
motorvoertuigen en aanhangwagens daarvan1, en met name op artikel 13, lid 2, 
Gelet op Richtlijn 2001/56/EG van het Europees Parlement en de Raad van 27 september 
2001 inzake de verwarming van motorvoertuigen en aanhangwagens daarvan2, en met name 
op artikel 5, 
Overwegende hetgeen volgt: 
(1) Richtlijn 2001/56/EG is een van de bijzondere richtlijnen van de bij Richtlijn 
70/156/EEG vastgestelde goedkeuringsprocedure. Richtlijn 2001/56/EG bevat voorschriften voor de typegoedkeuring van voertuigen die met een 
verwarmingssysteem op brandstof zijn uitgerust en van verwarmingssystemen op 
brandstof als onderdeel.  
(2) Krachtens artikel 5 van Richtlijn 2001/56/EG onderzoekt de Commissie de 
bijkomende veiligheidsvoorschriften betreffende op LPG werkende 
verwarmingssystemen van motorvoertuigen. 
(3) Tot nu toe hebben de lidstaten elk hun eigen nationale voorschriften inzake voertuigen 
met een verwarmingssysteem op LPG toegepast. Om tot een geharmoniseerde 
benadering van de technische voorschrifte n voor toestellen en verwarmingssystemen 
op LPG te komen, moeten in het typegoedkeuringssysteem voor motorvoertuigen en 
aanhangwagens daarvan twee thans beschikbare Europese normen worden toegepast. 
In het licht van de technische vooruitgang wordt het daarom noodzakelijk geacht zowel deze twee EN-normen als de bela ngrijkste elementen van VN/ECE-reglement 
nr. 67 in Richtlijn 2001/56/EG op te nemen.  
(4) Richtlijn 2001/56/EG moet derhalve dienovereenkomstig worden gewijzigd; voor de 
duidelijkheid moet met name bijlage VIII worden vervangen. 
                                                
 
1 PB L 42 van 23.2.1970, blz. 1. Richtlijn laatstelijk gewijzigd bij Verordening (EG) nr. 807/2003 (PB L 
122 van 16.5.2003, blz. 36).  
2 PB L 292 van 9.11.2001, blz. 21. Richtlijn gewijzigd bij de Akte van toetreding van 2003. 
 2    (5) Uitzonderingen met betrekking tot verwarmingssystemen voor voertuigen voor 
speciale doeleinden, met name voor kampeerwagens en caravans, die vaak met 
verwarmingssystemen op LPG zijn uitgerust, zijn niet langer nodig door de invoering 
van voorschriften voor verwarmingssystemen op LPG. De geharmoniseerde 
veiligheidsvoorschriften van Richtlijn 2001 /56/EG moeten derhalve voor alle 
voertuigen gelden, ook voor de voertuigen voor speciale doeleinden waarnaar in bijlage XI bij Richtlijn 70/156/EEG wordt verwezen. 
(6) Richtlijn 70/156/EEG moet derhalve dienovereenkomstig worden gewijzigd. 
(7) De in deze richtlijn vervatte maatregelen zijn in overeenstemming met het advies van 
het bij artikel 13 van Richtlijn 70/156/EEG ingestelde Comité voor de aanpassing aan 
de technische vooruitgang, 
 3    HEEFT DE VOLGENDE RICHTLIJN VASTGESTELD: 
Artikel 1 
Wijziging van Richtlijn 2001/56/EEG 
Richtlijn 2001/56/EG wordt als volgt gewijzigd: 1) De bijlagen I en II worden gewijzigd overeenko mstig deel A van bijlage I bij deze richtlijn. 
2) Bijlage VIII wordt vervangen door de tekst in deel B van bijlage I bij deze richtlijn. 
Artikel 2 
Wijziging van Richtlijn 70/156/EEG 
Richtlijn 70/156/EEG wordt gewijzigd over eenkomstig bijlage II bij deze richtlijn.  
Artikel 3 
Overgangsbepalingen 
1. Voor een nieuw type voertuig dat is uitgerust met een verwarmingssysteem op LPG 
dat voldoet aan de voorschriften in de bijlagen I, II en IV tot en met VIII van Richtlijn 
2001/56/EG, zoals gewijzigd bij deze richtlijn , mogen de lidstaten met ingang van 1 oktober 
2004, om redenen die verband houden met verwarmingssystemen: 
a) noch weigeren EG-typegoedkeuring of nationale typegoedkeuring te verlenen, 
b) noch de registratie, de verkoop of he t in het verkeer brengen verbieden. 
2. Voor een nieuw type verwarmingssysteem op LPG als onderdeel dat voldoet aan de 
voorschriften in de bijlagen I, II en IV tot en met VIII van Richtlijn 2001/56/EG, zoals 
gewijzigd bij deze richtlijn, mogen de  lidstaten met ingang van 1 oktober 2004: 
a) noch weigeren EG-typegoedkeuring of nationale typegoedkeuring te verlenen, 
b) noch de verkoop of de ingebruikname verbieden. 
3. Voor een nieuw type voertuig dat is uitgerust met een verwarmingssysteem op LPG of 
een type verwarmingssysteem op LPG als onderdeel, dat niet voldoet aan de voorschriften in 
de bijlagen I, II en IV tot en met VIII van Richtlijn 2001/56/EG, zo als gewijzigd bij deze 
richtlijn, zullen de lidstaten met ingang van 1 januari 2006 EG-typegoedkeuring weigeren te verlenen en mogen ze weigeren nationale typegoedkeuring te verlenen.  
4. Voor voertuigen die zijn uitgerust met een verwarmingssysteem op LPG dat niet 
voldoet aan de voorschriften in de bijlagen I, II en IV tot en met VIII van Richtlijn 
2001/56/EG, zoals gewijzigd bij deze richtlijn, zullen de lidstaten met ingang van 1 januari 
2007: 
 4    a) de certificaten van overeenstemming waarvan nieuwe voertuigen overeenkomstig de 
bepalingen van Richtlijn 70/156/EEG vergezeld gaan, als niet langer geldig 
beschouwen voor de doeleinden van artikel 7, lid 1, van die richtlijn, en 
b) de registratie, de verkoop of het in het verkeer brengen van nieuwe voertuigen mogen 
weigeren, 
om redenen die verband houden met verwarmingssystemen. 
5. Met ingang van 1 januari 2007 zijn de voorschriften in de bijlagen I, II en IV tot en 
met VIII van Richtlijn 2001/5 6/EEG, zoals gewijzigd bij deze richtlijn, inzake 
verwarmingssystemen op LPG als onderdeel van toepassing voor de doeleinden van artikel 7, 
lid 2, van Richtlijn 70/156/EEG. 
Artikel 4  
Omzetting 
1. De lidstaten doen de nodige wettelijke en  bestuursrechtelijke bepalingen in werking 
treden om uiterlijk op 30 september 2004 aan deze richtlijn te voldoen. Zij delen de 
Commissie die bepalingen onverwijld mede, alsmede een transponeringstabel ter weergave 
van het verband tussen die bepalingen en deze richtlijn. 
 Wanneer de lidstaten deze bepalingen aann emen, wordt in die bepalingen naar deze 
richtlijn verwezen of wordt hiernaar verwezen bij de officiële bekendmaking van die bepalingen. De regels voor deze verwijzi ng worden vastgesteld door de lidstaten. 
2. De lidstaten delen de Commissie de tekst van de belangrijkste bepalingen van 
nationaal recht mede die zij op het onder de ze richtlijn vallende gebied vaststellen. 
Artikel 5 
Inwerkingtreding 
Deze richtlijn treedt in werking op de twintigste dag volgende op die van haar bekendmaking 
in het Publicatieblad van de Europese Unie . 
Artikel 6 
Adressaten 
Deze richtlijn is gericht tot de lidstaten. 
Gedaan te Brussel, 29 april 2004. 
 Voor de Commissie 
 Erkki LIIKANEN 
 Lid van de Commissie 
_________ 
 
 5    BIJLAGE I 
 
WIJZIGINGEN VAN RICHTLIJN 2001/56/EG 
 
DEEL A 
1) Bijlage I wordt als volgt gewijzigd: 
a) In aanhangsel 1 worden de nieuwe punten 9.10.5.3 en 9.10.5.3.1 ingevoegd: 
“9.10.5.3 Een korte beschrijving van het voertuigtype wat betreft het 
verwarmingssysteem op brandstof en de automatische controle: 
……………………………… 
9.10.5.3.1 Een schema van het verw armingssysteem op brandstof, het 
luchtinlaatsysteem, het uitlaatsysteem, de brandstoftank, het 
brandstoftoevoersysteem (met inbegrip van de kleppen) en de 
elektrische verbindingen met aanduiding van de plaats daarvan in het voertuig.” 
Het vroegere punt 9.10.5.3 krijgt het nieuwe nummer 9.10.5.4. 
b) In het addendum bij aanhangel 2 worden de nieuwe punten 1.2.1 en 1.2.2 
ingevoegd:    
“1.2.1 Merk en type: …………………………………………………  
  1.2.2 Eventueel onderdeel- en goedkeuringsnummer: …………………” 
c) In aanhangsel 3 wordt punt 1.2 vervangen door: 
“1.2 Gedetailleerde beschrijving, schema van de opstelling en beschrijving 
van de montage van het verwarmingssysteem op brandstof en alle onderdelen ervan:” 
d) In punt 1.1.2 van aanhangsel 5 bij bijlage I wordt “Richtlijn 78/548/EEG” 
vervangen door “Richtlijn 2001/56/EG”. 
2) Punt 3.2.1 van bijlage II wordt als volgt gewijzigd: 
a) In de tabel wordt “Zie noten 2 en 3” in de rij “Verwarmingssysteem op basis 
van gasvormige brandstof” vervangen door “Zie noot 3”; 
b) Noot 2 wordt geschrapt. 
  
DEEL B  
Bijlage VIII wordt vervangen door: 
“BIJLAGE VIII 
 6    VEILIGHEIDSVOORSCHRIFTEN VOOR VERWARMINGSSYSTEMEN OP LPG 
1. VERWARMINGSSYSTEMEN OP LPG VOOR GEBRUIK OP DE WEG 
1.1. Als een verwarmingssysteem op LPG in een motorvoertuig ook kan worden gebruikt 
als het voertuig rijdt, moeten dit systeem en het bijbehorende toevoersysteem aan de 
volgende voorschriften voldoen: 
1.1.1. Het verwarmingssysteem op LPG moet voldoen aan de voorschriften van de 
geharmoniseerde norm met betrekking tot specificaties voor vloeibaargastoestellen; LPG ruimteverwarmingsapparatuur met geslot en verbrandingsruim te voor installatie 
in voertuigen en boten (EN 624:2000) 
(*).  
1.1.2. In het geval van een permanent geïnstal leerde LPG-tank moeten alle onderdelen van 
het systeem die met LPG in vloeibare fase in contact komen (alle onderdelen van de 
vuleenheid tot de verdamper/drukregelaa r) en de bijbehorende vloeibare-fase-
installatie voldoen aan de technische voorschriften van VN/ECE-reglement nr. 67-
01, delen I en II en de bijlagen 3 tot en met 10, 13 en 15 tot en met 17(**). 
1.1.3 De gasvormige-fase-installatie van het verwarmingssysteem op LPG in een voertuig 
moet voldoen aan de voorschriften van de geharmoniseerde norm met betrekking tot 
specificaties voor de installatie van LPG- systemen voor woondoeleinden in kampeer- 
en andere voertuigen (EN 1949:2002) (***). 
1.1.4 Het LPG-toevoersysteem moet zodanig zijn ontworpen dat de druk en de fase van de 
toevoer geschikt zijn voor het geïnstalleerde verwarmingssysteem op LPG. LPG kan 
hetzij in de gasvormige fase, hetzij in de vloeibare fase uit de permanent geïnstalleerde LPG-tank worden gehaald.  
1.1.5 De vloeistofuitlaat van de permanent geïnstalleerde LPG-tank waarmee het 
verwarmingssysteem van LPG wordt voorzien, wordt geleverd met een op afstand 
bediende afnamekraan met doorstroombegrenzer zoals voorgeschreven in punt 
17.6.1.1 van VN/ECE-reglement nr. 67-01. De op afstand bediende afnamekraan met doorstroombegrenzer moet zodanig worden geregeld dat deze automatisch wordt gesloten binnen vijf seconden na het stilleggen van de motor van het voertuig, ongeacht de stand van de contactsleutel. Als de aan-schakelaar van het 
verwarmingssysteem of het LPG-toevoersysteem binnen deze vijf seconden wordt 
geactiveerd, mag het verwarmingssysteem in bedrijf blijven. De verwarming kan 
altijd opnieuw worden gestart. 
1.1.6 Bij toevoer van LPG in gasvormige fase vanuit de permanent geïnstalleerde LPG-
tank of vanuit een of meer afzonderlijke draagbare LPG-cilinders worden passende 
maatregelen genomen om te garanderen dat 
1.1.6.1 er geen vloeibare LPG in de drukreg elaar of het verwarmingssysteem op LPG kan 
terechtkomen. Daarbij kan met een scheidingssysteem worden gewerkt; en 
1.1.6.2 bij een ongeval geen ongecontroleerd LPG-verlies kan ontstaan. Om de LPG-stroom 
tegen te houden, wordt hiertoe direct achter de op de cilinder of tank gemonteerde 
drukregelaar een inrichting geïnstalleerd; als de drukregelaar verder van de cilinder 
of de tank is gemonteerd, wordt een dergel ijke inrichting direct voor de slang of 
leiding van de cilinder of tank geïnstall eerd en wordt achter de drukregelaar nog een 
inrichting geïnstalleerd.  
 7    1.1.7 Als LPG in vloeibare fase wordt aangevoerd, moeten de verdamper en de 
drukregelaar naar behoren worden verwarmd door een geschikte warmtebron. 
1.1.8 In motorvoertuigen die LPG als brandstof gebruiken, mag het verwarmingssysteem 
op LPG aangesloten zijn op de permanent geïnstalleerde tank met LPG voor de 
motor, op voorwaarde dat de veiligheid svoorschriften van het aandrijfsysteem 
worden nageleefd. Als voor de verwarming een afzonderlijke LPG-tank wordt 
gebruikt, moet deze van een eigen vuleenheid voorzien zijn. 
2. VERWARMINGSSYSTEMEN OP LPG DIE UITSLUITEND VOOR 
STATIONAIR GEBRUIK ZIJN BESTEMD 
2.1. Een verwarmingssysteem op LPG en het bijbehorende toevoersysteem die alleen 
worden gebruikt als het voertuig niet rijdt, moeten aan de volgende voorschriften 
voldoen: 
2.1.1. Op de ruimte waar de draagbare LPG-cilinders worden opgeslagen en in de nabijheid 
van de controle-inrichting voor het verwarmingssysteem moeten permanente labels worden bevestigd waarop te lezen staat dat de verwarming op LPG niet in bedrijf 
mag zijn en de klep van de draagbare LP G-cilinder gesloten moet zijn als het 
voertuig rijdt.  
2.1.2. Het verwarmingssysteem op LPG moet aan de voorschriften van punt 1.1.1 voldoen.  
2.1.3. De gasvormige-fase-installatie van het LPG-verwarmingssysteem moet aan de 
voorschriften van punt 1.1.3 voldoen. 
________ 
(*) Mededeling van de Commissie in het kader van de uitwerking van Richtlijn 90/396/EEG van de Raad 
van 29 juni 1990 betreffende de onderlinge aanpassing van de wetgevingen van de lidstaten inzake 
gastoestellen, PB C 202 van 18 juli 2001, blz. 5. 
(**) VN/ECE-reglement nr. 67: 
Uniforme voorschriften betreffende de goedkeuring van 
I. Specifieke inrichtingen van motorvoertuigen voor het gebruik van vloeibaar petroleumgas (LPG) als 
brandstof  
II. Voertuigen wat betreft de installatie van specifieke inrichtingen voor het gebruik van vloeibaar 
petroleumgas (LPG) als brandstof  
E/ECE/324  
E/ECE/TRANS/505 } Rev.1/Add.66/Rev.1 
E/ECE/324 
E/ECE/TRANS/505 } Rev.1/Add.66/Rev.1/Amend.1 
E/ECE/324 
E/ECE/TRANS/505 } Rev.1/Add.66/Rev.1/Corr.1 
E/ECE/324 } Rev.1/Add.66/Rev.1/Corr.2 
 8    E/ECE/TRANS/505 
E/ECE/324 
E/ECE/TRANS/505 } Rev.1/Add.66/Rev.1/Amend.2 
 
(***) EN 1949:2002 is opgesteld door het Europees Comité voor Normalisatie (CEN). EN 624:2000 
verwijst naar EN 1949:2002 (zie punt 1.1.1). ” 
 9    BIJLAGE II  
 
Richtlijn 70/156/EEG wordt als volgt gewijzigd: 
1) In bijlage I worden de volgende punten ingevoegd: 
“9.10.5.3 Een korte beschrijving van het voertuigtype wat betreft het 
verwarmingssysteem op brandstof en de automatische controle: 
……………………………… 
9.10.5.3.1 Een schema van het verwarmingssysteem op brandstof, het 
luchtinlaatsysteem, het uitlaatsysteem, de brandstoftank, het 
brandstoftoevoersysteem (met inbegrip van de kleppen) en de elektrische 
verbindingen met aanduiding van de plaats daarvan in het voertuig.” 
Het vroegere punt 9.10.5.3 krijgt het nieuwe nummer 9.10.5.4. 
2) Bijlage XI wordt als volgt gewijzigd: 
a) In aanhangsel 1 wordt nr. 36 vervangen door: 
Nr. Onderwerp Richtlijn M 1 ≤ 2 500 (1) 
kg 
 M1 > 2 500 (1) 
kg 
 M2 M 3 
“36 Verwarmingssystemen  2001/56/EG  X X X X” 
b) In aanhangsel 2 wordt nr. 36 vervangen door: 
Nr. Onderwerp Richtlijn M 1M2M3N1 N 2 N 3 O 1 O 2 O 3 O 4 
“36 Verwarmings-
systemen  2001/56/EG  X X X X X X X X X X” 
c) In aanhangsel 3 wordt het volgende nr. 36 toegevoegd: 
Nr. Onderwerp Richtlijn M 1M2M3N1 N 2 N 3 O 1 O 2 O 3 O 4 
“36 Verwarmings-
systemen  2001/56/EG  X X X X X X X X X X” 
d) In aanhangsel 4 wordt het volgende nr. 36 toegevoegd: 
Nr. Onderwerp Richtlijn Mobiele kraan van categorie 
N3 
 
“36 Verwarmingssystemen  2001/56/EG  X” 
 10    e) In “Betekenis van de letters” worden de volgende letters geschrapt: 
“I Toepassing beperkt tot die verwarmingssystemen die niet specifiek ontworpen zijn 
voor woondoeleinden.”  
“P Toepassing beperkt tot die verwarmingssystemen die niet specifiek ontworpen zijn 
voor woondoeleinden. Het voertuig moet aan de voorzijde uitgerust worden met een adequaat systeem.” 
 
________________