9.11.  73 Publikatieblad  van  de Europese  Gemeenschappen Nr. C 94/1 
I 
(Mededelingen) 
RAAD  EN  COMMISSIE 
VEERTIENDE  VERSLAG  VAN  DE  WERKZAAMHEDEN 
VAN  HET  MONETAIR  COMITÉ 
Brussel,  12 april  1973 
INLEIDING 
Dit verslag  bevat  een  overzicht  van  de werkzaamheden  van  het  Monetair  Comité  van 
1 januari  tot eind  1972. 
Het Comité  kwam  in dit jaar  15 maal  bijeen,  terwijl  de door  het  Comité  ingestelde  of 
op initiatief  van  het Comité  opgerichte  werkgroepen  talrijke  vergaderingen  hielden. 
Gezien  het besluit  van  de Raad  van  30 oktober  1972  tot harmonisatie  van  de data  van 
vervanging  van  de leden  en van  de bureaus  van  de verschillende  Comités  met  ingang 
van 1 januari  1974,  heeft  het Monetair  comité  de mandaten  van  zijn  huidige  bureau 
verlengd  tot en met  31 december  1973.  De lijst  van  de leden  per  31 december  1972  is 
als bijlage  bij dit verslag  gevoegd. 
Tijdens  dé gehele  verslagperiode  hebben  afgevaardigden  van  de op 1 januari  1973  tot 
de Gemeenschap  toegetreden  landen  (Verenigd  Koninkrijk,  Ierland,  Denemarken)  deel-
genomen  aan  de werkzaamheden  van  het  Monetair  comité,  in het  bijzonder  aan  de 
gedachtenwisselingen  over  de internationale  monetaire  problemen.  Ook  hebben  deze 
landen  zich  aangesloten  bij het in het Comité  gevolgde  systeem  van  wederzijdse  infor-
matie. 
Het verslag  werd  afgesloten  op 31 december  1972. 
1. De  in 1971  opgetreden  verstoringen  in de mone-
taire  betrekkingen  hebben  de tenuitvoerlegging  van 
de monetaire  maatregelen  van  de resolutie  van  de 
Raad  van  22 maart  1971  betreffende  de verwezenlij-
king  in etappes  van  de economische  en monetaire 
unie  vertraagd.  Door  de  in december  1971  te 
Washington  overeengekomen  hervorming  van  de wis-
selkoersen  (Smithsonian  Agreement)  kon  worden 
overwogen  deze  acties  weer  nieuw  leven  in te blazen. 
De resolutie  van  de Raad  van  21 maart  1972  heeft  op 
bepaalde  punten  nieuwe  impulsen  gegeven,  waardoor 
o.m.  de eerste  grondslagen  konden  worden  gelegd voor  een  eigen  persoonlijkheid  van  de Gemeenschap 
op monetair  gebied.  Op  deze  ontwikkelingen  wordt 
nader  ingegaan  in het  eerste  hoofdstuk  van  dit ver-
slag. 
Toch  zijn  in 1972  nieuwe  speculatiegolven  niet  uitge-
bleven.  Aan  het eind  van  het jaar  was  de situatie  op 
de wisselmarkten  nog  kwetsbaar,  daar  de betalings-
balansen  van  enkele  van  de voornaamste  industrie-
landen  nog  niet  tot een  bevredigend  evenwicht  waren 
teruggekeerd;  twijfels  bleven  ook  bestaan  aangaande 
de juistheid  van  de wisselkoersaanpassingen.  Boven-
Nr. C 94/2  Publikatieblad  van  de Europese  Gemeenschappen  9.11.  73 
dien was  er geen  enkele  integrale  oplossing  in zicht 
voor  de moeilijkheden,  die voortvloeien  uit de voort-
durende  toeneming  van  de internationale  liquiditei-
ten, uit de inconvertibiliteit  van  de voornaamste  in-
terventievaluta,  welke  een groot  deel  uitmaakt  van  de 
reserves,  alsmede  uit de onberekenbare  kapitaalstro-
men,  welke  bleven  aanhouden,  ondanks  strenge  maar 
ongelijke  beperkingen,  die in de vele  landen  aan  het 
kapitaalverkeer  werden  opgelegd. 
De conjunctuur  in de Gemeenschap  werd  evenwel 
duidelijk  overheerst  door  de toegenomen  inflatiedruk 
in alle  Lid-Staten.  De omvang  van  dit verschijnsel 
blijkt  uit de in het tweede  hoofdstuk  van  dit verslag beknopt  beschreven  economische  ontwikkeling.  Ge-
zien de toenemende  gevaren,  die het voortduren  van 
de inflatie  inhoudt  voor  de verwezenlijking  van  de 
economische  en sociale  doelstellingen  van  de Lid-Sta-
ten van  de Gemeenschap,  nam  de inflatiebestrijding 
in het beleid  van  de nationale  en communautaire  in-
stanties  een zeer  belangrijke  plaats  in. 
Het derde  hoofdstuk  is gewijd  aan de activiteiten  van 
het Monetair  Comité  in verband  met  het streven  naar 
verwezenlijking  van  de economische  en monetaire 
unie en de hervorming  van  het internationale  mone-
taire  stelsel. 
HOOFDSTUK  I 
DE ECONOMISCHE  EN  MONETAIRE  UNIE 
2. De  internationale  monetaire  crisis  had  in 1971 
een vlot  verloop  van  de eerste  etappe  op de weg  naar 
de economische  en monetaire  unie  in de weg  gestaan, 
en met  name  de centrale  banken  van  de Lid-Staten 
belet  gevolg  te geven  aan  het verzoek  van  de Raad  de 
fluctuaties  van  de wisselkoersen  tussen  de valuta's 
van de Gemeenschap  te houden  binnen  nauwere 
grenzen  dan  die,  welke  voortvloeien  uit de toepassing 
van de voor  de USA-dollar  geldende  marges  („de 
slang  in de tunnel").  De  in december  1971  te 
Washington  bijeengekomen  voornaamste  industrie-
landen  kwamen  overeen  de fluctuatiemarges  van  de 
valuta's  aan  weerszijden  van  hun  pariteiten  of spil-
koersen  te verbreden  tot 2lU  %, en het  Monetair 
Comité  had  dan  ook  in zijn  laatste  verslag  gewezen 
op de ernstige  bezwaren,  die voor  het goed  functione-
ren van  de gemeenschappelijke  markt  voortvloeien 
uit een  dusdanige  verruiming  met  betrekking  tot de 
valuta's  van  de Gemeenschap.  Het  Comité  was  van 
mening,  dat  dit besluit  „niet  alleen  de gelegenheid 
bood  tot hervatting  van  de werkzaamheden  om  de 
Gemeenschap  monetair  een  eigen  gestalte  te geven, 
waarbij  een doeltreffende  coördinatie  van de conjunc-
tuurpolitiek  verzekerd  zal zijn,  maar  een  dergelijke 
hervatting  ook  hoogst  noodzakelijk  maakte". 
Nadat  de Commissie  daartoe  sedert  januari  de nodige 
voorbereidende  werkzaamheden  had  verricht,  heeft 
de Raad  op 21 maart  1972  (x) een resolutie  aangeno-
men,  waarin  bepaalde  elementen  van  de resolutie  van 
22 maart  1971  (2) nader  werden  omschreven,  en 
welke  de eerste  stap  vormde  in de richting  van  een 
welbepaalde  monetaire  zone.  De  kandidaat-landen 
hebben  zich  bij deze  communautaire  aanpak,  waar-
van de monetaire  maatregelen  worden  genoemd  in 
de volgende  paragrafen,  aangesloten. 3. De  Raad  en de vertegenwoordigers  van  de rege-
ringen  van  de Lid-Staten  besloten  een  regeling  tot 
geleidelijke  vernauwing  van  de marges,  gekenmerkt 
door  interventies  in communautaire  valuta's,  in te 
voeren.  Daartoe  werden  de centrale  banken  verzocht 
op hun  respectieve  wisselmarkten  zodanig  te interve-
niëren,  dat uiterlijk  op 1 juli 1972  het verschil  op een 
bepaald  tijdstip  tussen  de valuta's  van  de Lid-Staten 
niet groter  zou  zijn  dan  2,25  %, zulks  met  inachtne-
ming  van  de door  het Internationaal  Monetair  Fonds 
op wereldvlak  toegestane  fluctuatiemarges  (3).  De 
presidenten  van  de centrale  banken  van  de Lid-Staten 
hebben  op 24 april  1972  een  begin  gemaakt  met  de 
vernauwing  van  de intracommunautaire  fluctuatie-
marges.  Tevoren  waren  zij overeengekomen  hoe  de 
interventies  in communautaire  valuta's  gefinancierd, 
en de uit deze  transacties  resulterendfe  saldi  verre-
kend,  zouden  worden.  Deze  regeling  omvat  kredietfa-
ciliteiten  op zeer  korte  termijn  tussen  de centrale  ban-
ken, waarvan  de verrekening  is gebaseerd  op de over-
making  van  activa-bestanddelen  volgens  de samen-
stelling  van  de reserves  van de centrale  bank  debiteur. 
De centrale  banken  van  de drie  kandidaat-landen 
hebben  zich  in mei  bij dit akkoord  aangesloten 
4. Het  intracommunautair  wisselsysteem  raakte,  na 
een korte  periode,  waarin  het  volgens  verwachting 
functioneerde,  in juni  door  een  intensieve  speculatie 
tegen  het pond  sterling  in het ongerede.  Na de mas-
sale steunaankopen  van  deze  valuta,  waaraan  door  de 
Lid-Staten  werd  deelgenomen  en die  voor  het  Ver-
enigd  Koninkrijk  tot aanzienlijke  verliezen  aan  reser-
ves hebben  geleid,  besloot  de Britse  Regering  op 23 
juni 1972  tijdelijk  niet  meer  te interveniëren  tegen  de 
grenskoersen  op 2,25  % aan  weerszijden  van  de pari-
teit van  het pond  en haar  deelneming  aan  de regeling 
(*) PB nr. C 38 van  18. 4. 1972,  blz.  3. (3)  Deze  regeling  wordt  geanalyseerd  in het  bulletin  van 
(2) PB nr. C 28 van  27. 3. 1971,  blz.  1. juli/augustus  1972  van  de Nationale  Bank  van  België. 
9.11.73 Publikatieblad  van de Europese  Gemeenschappen Nr. C 94/3 
tot vernauwing  van  de fluctuatiemarges  van  de lan-
den van  de Gemeenschap  op te schorten.  Op grond 
van de nauwe  monetaire  banden  tussen  bet Verenigd 
Koninkrijk  en Ierland  namen  de Ierse  autoriteiten  de-
zelfde  maatregelen.  Eind  1972  beliep  de feitelijke  de-
preciatie  van  het  pond  — dat  aldus  zwevend  was 
geworden  — ongeveer  10 % ten  opzichte  van  de 
oude  officiële  pariteit. 
Denemarken  heeft  op 28 juni  tijdelijk  het akkoord 
opgeschort  voor  wat  Denemarken  betreft,  maar  bleef 
de marges  ten opzichte  van  de dollar  in acht  nemen. 
Vanaf  10 oktober  1972  heeft  dit land  echter  opnieuw 
het communautaire  stelsel  toegepast,  hoewel  het zich 
destijds  de vrijheid  voorbehield  ten  aanzien  van  de 
wijze  van interventie,  die daartoe  nodig  zou  zijn. 
Voorts  werd  de Banca  d'Italia,  teneinde  het hoofd  te 
bieden  aan  eventuele  repercussies  op de Italiaanse 
wisselmarkt  van  de crisis  van het pond  sterling,  op 26 
juni 1972  gemachtigd  tijdelijk  in dollars  te intervenië-
ren, teneinde  de vernauwde  intracommunautaire  fluc-
tuatiemarges  te kunnen  handhaven,  en niet  meer  uit-
sluitend  in communautaire  valuta's;  gezien  de reser-
veverliezen,  die de Banca  d'Italia  had  geleden,  werd 
de oorspronkelijk  tot en met  30 september  geldende 
uitzondering  verlengd  tot en met  31 december  1972. 
De speculatie  tegen  het pond  sterling  werd  gevolgd 
door  druk  op de dollar,  welke  mede  leidde  tot een 
sterk  stijgende  tendens  van  de goudprijzen  sedert 
januari.  De landen,  die het sterkst  de invloed  onder-
gingen  van  de weer  aanwassende  dollartoevloed,  met 
name  Duitsland,  Zwitserland  en Japan,  hebben  be-
paalde  maatregelen  getroffen,  welke  er ongetwijfeld 
toe hebben  bijgedragen  deze  toestroming  tijdelijk  in 
te dammen. 
5. Op  21 maart  1972  heeft  de Raad  tevens  een op 
23 juni  1971  door  de Commissie  voorgestelde  richt-
lijn aangenomen  voor  het reguleren  van  de interna-
tionale  kapitaalbewegingen  en het neutraliseren  van 
de ongewenste  effecten  daarvan  op de interne  liquidi-
teit (x). Deze  richtlijn  verzoekt  de Lid-Staten  de mid-
delen,  waarover  zij beschikken,  om in te grijpen  aan 
te vullen  met  specifieke  instrumenten.  De toepassing 
daarvan  berust  bij de nationale  autoriteiten,  die even-
wel rekening  moeten  houden  met  de belangen  van 
partners  in de Gemeenschap. 
De monetaire  ontwikkelingen  van  juni  toonden 
opnieuw  de noodzaak  aan  te kunnen  beschikken  over 
een doeltreffende  bescherming  tegen  verstorende 
kapitaalbewegingen,  zodat  enkele  Lid-Staten  verschil-
lende  maatregelen  hebben  getroffen,  die liggen  in de 
lijn van  de doelstellingen  van  de richtlijn,  dan  welke 
zulke  maatregelen  hebben  versterkt  of in studie  geno-
men. 
(!) PB  nr. L 91 van  18. 4. 1972,  blz.  13. 6. Om  op meer  doeltreffende  wijze  het economisch 
beleid  op korte  termijn  te coördineren,  werd  bij de 
Raad  een  groep  gevormd,  die bestaat  uit een  verte-
genwoordiger  van  de bevoegde  minister(s)  in elk van 
de Lid-Staten  en een vertegenwoordiger  van  de Com-
missie.  Deze  groep  heeft  tot taak  de permanente 
onderlinge  informatie  van  de Lid-Staten  over  hun 
economisch  en financieel  beleid  op korte  termijn,  en 
de coördinatie  van  dit beleid  in het  kader  van  de 
door  de Raad  vastgestelde  beleidslijnen,  te verzeke-
ren. Bovendien  werd  de Commissie  belast  met  de 
taak zo spoedig  mogelijk  bij de Raad  een  voorstel 
voor  een  richtlijn  tot bevordering  van  de stabiliteit, 
de groei  en de volledige  werkgelegenheid  in de Ge-
meenschap  in te dienen. 
7. Tenslotte  werd  met  de resolutie  van  21 maart 
1972  de opdracht  bevestigd,  die  was  vervat  in de 
resolutie  van  22 maart  1971,  en waarbij  het Monetair 
Comité  en het Comité  van  Presidenten  werd  verzocht 
uiterlijk  op 30 juni  1972  een verslag  in te dienen  over 
de organisatie,  de taken  en de statuten  van  een  Euro-
pees fonds  voor  monetaire  samenwerking,  bestemd 
om naderhand  deel  uit te maken  van  het communau-
taire  stelsel  van centrale  banken. 
Na dit  verslag  en de desbetreffende  adviezen  (zie 
paragraaf  19)  te hebben  ontvangen,  kwamen  de mi-
nisters  van  financiën  van  de Gemeenschap  op 12 sep-
tember  1972  te Rome  overeen  reeds  in de eerste 
etappe  van  de economische  en monetaire  unie  het 
Fonds  in te stellen  en het beheer  ervan  op te dragen 
aan het Comité  van  Presidenten  van  de centrale  ban-
ken, in het kader  van  de door  de Raad  vastgestelde 
algemene  beleidslijnen  voor  de economische  politiek. 
De ministers  hebben  besloten,  dat het Europees  fonds 
voor  monetaire  samenwerking  in een  eerste  fase  de 
volgende  taken  op zich  moet  nemen: 
— de concertatie  tussen  de centrale  banken  met  het 
oog op de vernauwing  van  de marges; 
— het  multilateraal  maken  van  de posities,  die voort-
vloeien  uit  de financiering  in communautaire 
valuta's  en het multilateraal  maken  van  de intra-
communautaire  verrekeningen; 
— het  aanwenden  daartoe  van  een  Europese  mone-
taire  rekeneenheid; 
— het  beheer  van  de monetaire  steun  op korte  ter-
mijn  tussen  de centrale  banken. 
Ten einde  voorts  aan  nieuwe  behoeften  te kunnen 
beantwoorden,  werd  bepaald,  dat de financiering  op 
zeer korte  termijn  van  het akkoord  inzake  de mar^ge-
vernauwing  en de monetaire  steun  op korte  termijn 
in het fonds  volgens  een vernieuwde  regeling  samen-
gebracht  zullen  worden.  Daartoe  moet  de steun  op 
korte  termijn  in technisch  opzicht  worden  aangepast, 
Nr. C 94/4 Publikatieblad  van de Europese  Gemeenschappen 9.11.73 
zonder  dat  evenwel  de hoofdkenmerken,  en in het 
bijzonder  de overlegprocedures  van  deze  regeling, 
worden  gewijzigd. 
8. Het  akkoord  van  de ministers  werd  bekrachtigd 
in de door  de staatshoofden  en regeringsleiders  van 
de Lid-Staten  van  de vergrote  Gemeenschap  tot slot 
van hun  conferentie  van  Parijs  op 19 en 20 oktober 
1972  aangenomen  verklaring.  Daarbij  bevestigden  de 
staatshoofden  en regeringsleiders  opnieuw  de wil van 
de Lid-Staten  om op onomkeerbare  wijze  de econo-
mische  en monetaire  unie  tot stand  te brengen.  Zij 
bevestigden  alle  elementen  van  de door  de Raad  en 
de vertegenwoordigers  van  de Lid-Staten  op 22 maart 
1971  en 21 maart  1972  aangenomen  besluiten,  en in 
het bijzonder  het beginsel  van  een  gelijktijdige  voor-
uitgang  op de verschillende  gebieden  van  de economi-
sche en monetaire  unie.  In de loop  van  1973  zullen  de 
nodige  beslissingen  moeten  worden  genomen  om de 
overgang  naar  de tweede  etappe  van  de economische 
en monetaire  unie  per  1 januari  1974  mogelijk  te 
maken,  mede  met  het  oog  op de voltooiing  ervan 
uiterlijk  op 31 december  1980. De staatshoofden  en regeringsleiders  hebben  voorts 
verklaard,  dat vaste  maar  aanpasbare  pariteiten  tus-
sen hun  valuta's  een  essentiële  grondslag  vormen 
voor  de verwezenlijking  van de unie  en hebben  de wil 
uitgesproken  om binnen  de Gemeenschap  voorzienin-
gen tot bescherming  en wederzijdse  steun  tot stand  te 
brengen,  welke  de naleving  ervan  door  de Lid-Staten 
mogelijk  maken.  In dit.  verband  hebben  zij besloten 
voor  1 april  1973  het Europese  fonds  voor  monetaire 
samenwerking  in te stellen  (1). Bovendien  werd  de 
bevoegde  organen  van  de Gemeenschap  opgedragen 
uiterlijk  op 30 september  1973  over  de aanpassing 
van het systeem  van  monetaire  steun  op korte  termijn 
en uiterlijk  op 31 december  1973  over  de voorwaar-
den voor  het geleidelijk  samenvoegen  van  de reserves 
verslag  uit te brengen  (2). 
(*) De Raad  heeft  op 3 april  1973  een verordening  aangeno-
men tot instelling  van  het Europese  fonds  voor  mone-
taire  samenwerking  (PB  nr. L 89 van  5. 4.1973,  blz.  2). 
(*) Deze  twee  data  werden  vervroegd  tot 30 juni  in ver-
band  met  de gebeurtenissen,  die in het begin  van  1973 
voor  de Raad  aanleiding  waren  te besluiten  de tot-
standbrenging  van  de monetaire  unie  te versnellen. 
HOOFDSTUK  II 
DE ECONOMISCHE  EN  MONETAIRE  ONTWIKKELING  IN DE 
VERGROTE  GEMEENSCHAP 
9. In  dit hoofdstuk  worden  in het kort  de conjunc-
tuurontwikkeling  en het  inflatievraagstuk  in achter-
eenvolgens  de zes landen  van  de oorspronkelijke  Ge-
meenschap  en de drie  toetredende  landen  behan-
deld (1). 
De algemene  hervorming  van  de wisselkoersstructuur 
in december  1971,  ook  al leidde  deze  slechts  tijdelijk 
tot een  kalmer  klimaat  op de wisselmarkten,  heeft 
ertoe  bijgedragen  betere  voorwaarden  te scheppen 
voor  de ontwikkeling  van  de internationale  handel. 
Deze  laatste  werd  tevens  bevorderd  door  het hogere 
groeitempo  in enkele  van  de voornaamste  industrie-
landen;  in het bijzonder  de Verenigde  Staten  gaven 
een sterke  groei  van  de economische  bedrijvigheid  te 
zien,  gepaard  gaande  met  een  vertraging  in de prijs-
stijging.  De groei  van  het reële  bruto  nationaal  pro-
dukt  bedroeg  in 1972  meer  dan  6 %, tegen  2,7 % in 
1971,  terwijl  het impliciete  prijsindexcijfer  van  het 
B.N.P.  slechts  met  3,5 % is gestegen,  tegen  4,7 %. 
10. In  de Gemeenschap  werd  het  tempo  van  de 
groei  van  de economische  bedrijvigheid,  nadat  in de 
eerste  maanden  in vrijwel  alle  landen,  ten  dele  als 
gevolg  van toevallige  factoren  en in het bijzonder  van 
de 'uitzonderlijk  zachte  weersomstandigheden,  een 
i1) Deze  ontwikkeling  wordt  toegelicht  in de statistische 
tabellen,  die zijn  opgenomen  in bijlage  II. zeker  herstel  was  ingetreden,  zwakker.  In de loop  van 
de laatste  maanden  van  het  jaar  trad  evenwel 
opnieuw  een versnelling  in. 
De toeneming  van  het bruto  produkt  van  de Gemeen-
schap  naar  volume  overtrof  evenwel  nauwelijks  het 
in 1971  bereikte  peil  (3,7  tegen  3,4 %) (zie  tabel  1). 
Dit cijfer  omvat  een vrijwel  ongewijzigde  expansie  in 
Nederland  en een zekere  versnelling  van  de bedrijvig-
heid in Duitsland,  België  en Frankrijk;  in Italië  en 
Luxemburg  werd  een  aanzienlijke  vooruitgang  ge-
boekt  ten opzichte  van  het  zwakke  groeitempo  van 
1971. 
In de meeste  landen  vormde  de buitenlandse  vraag 
aanvankelijk  de belangrijkste  component  van  de 
totale  vraag;  in Italië  en Luxemburg  was  de buiten-
landse  vraag  zelfs  gedurende  het gehele  jaar  bepalend 
voor  het tempo  van  de stijging  van  de economische 
bedrijvigheid.  De binnenlandse  vraag  werd  evenwel 
geleidelijk  steeds  belangrijker  als groeifactor.  De con-
sumptieve  bestedingen  van  gezinshuishoudingen 
gaven,  vooral  in verband  met  de sterke  stijging  van 
de beschikbare  gezinsinkomens,  een snelle  toeneming 
te zien.  Gedurende  het grootste  deel  van  het jaar  was 
de ontwikkeling  van de bedrijfsinvesteringen  echter  in 
vrijwel  alle  landen  aarzelend;  in Italië  en Nederland 
trad zelfs  een duidelijke  teruggang  op. 
9.11.73 Publikatieblad  van  de Europese  Gemeenschappen Nr. C 94/5 
11. De  spanningen,  die in het begin  van  het jaar 
nog in de meeste  Lid-Staten  op de arbeidsmarkt  heer-
sten,  zijn  geleidelijk  minder  geworden.  De  situatie 
bleef  niettemin  in Duitsland  en in mindere  mate  ook 
in Frankrijk  gekenmerkt  door  een tekort  aan  arbeids-
krachten,  ook  al is het aantal  buitenlandse  werkne-
mers  er toegenomen.  Ondanks  het herstel  van  de eco-
nomische  bedrijvigheid  lag het werkloosheidspercen-
tage aan het eind  van  1972  in de meeste  landen  boven 
het niveau  van  het voorafgaande  jaar.  Deze  ontwik-
keling  werd  ongetwijfeld  voor  een groot  deel  bepaald 
door  factoren  van  structurele  aard,  zoals  de werk-
loosheid  van  jongeren,  die voor  de eerste  maal  werk 
zoeken,  de onvoldoende  geografische  mobiliteit  van 
de werknemers  en het tekort  aan  geschoolde  arbeids-
krachten,  dat onder  meer  voortvloeit  uit de moeilijk-
heden  bij de aanpassing  van  de arbeidskrachten  aan 
de technische  vooruitgang. 
12. Ondanks  de matige  expansie  van  de bedrijvig-
heid bleef  het  inflatietempo  het  gehele  jaar  door 
hoog;  in het  begin  van  de herfst  deed  zich  in alle 
landen  zelfs  een  aanmerkelijke  versnelling  voor.  In 
voorafgaande  jaren  hadden  de economische  betrek-
kingen  met  het  buitenland  de in de Lid-Staten  be-
staande  inflatoire  druk  tot  op zekere  hoogte  ver-
groot;  in 1972  had  de stijging  van  de prijzen  van  de 
ingevoerde  grondstoffen  een  dusdanig  effect.  Sedert 
enige  tijd  echter  zijn  interne  oorzaken  steeds  belang-
rijker  geworden  voor  de ontwikkeling  van  de infla-
tie binnen  de Gemeenschap.  In dit verband  kan  met 
name  worden  gewezen  op het  tekort  aan  bepaalde 
landbouwprodukten  en de aanhoudende  stijging  van 
de loonkosten,  waarvan  de stijging  in alle  landen  de 
totale  produktiviteitstoeneming  duidelijk  overtrof. 
Per saldo  was  de stijging  van de consumptieprijzen  in 
de Gemeenschap  nog  sterker  dan  die in het vooraf-
gaande  jaar  (zie  tabel  2). 
13. De  conjunctuurontwikkeling  in de toetredende 
landen  vertoonde  dezelfde  trekken  als die in de Ge-
meenschap  van  de Zes:  krachtige  inflatoire  spannin-
gen en een matig  groeitempo,  behoudens  in Denemar-
ken, waar  de beschikbare  technische  capaciteiten  en 
arbeidskrachten  niet  volledig  ingezet  konden  worden. 
Niettemin  is de werkloosheid  in het tweede  halfjaar 
in het Verenigd  Koninkrijk  en Denemarken  vermin-
derd,  terwijl  in Ierland  nog  een lichte  stijging  optrad. 
14. Na  een  aanzienlijke  uitbreiding  in het  eerste 
halfjaar  van  1972  werd  de ontwikkeling  van  de uit-
voer  van  de Lid-Staten  naar  derde  landen  langzamer. 
In de laatste  maanden  van  het jaar  trad  opnieuw  een 
sterke  stijging  in, zodat  over  1972  als geheel  een toe-
neming  met  11,9  % werd  bereikt,  terwijl  de invoer 
met 6,9 % steeg.  Dientengevolge  en mede  gezien  de 
verbetering  van  de ruilvoet,  welke  voor  de Lid-Staten 
voortvloeide  uit de hervorming  van  de wisselkoers-
verhoudingen,  beliep  het handelsbalansoverschot  van 
de Gemeenschap  ongeveer  4,7  miljard  $, tegen  1,5 miljard  dollar  in 1971  (cif-fob  op basis  van  de doua-
nestatistieken). 
De betalingen  van  de drie  toetredende  landen  gaven 
uiteenlopende  ontwikkelingen  te zien.  Voor  Ierland 
en vooral  voor  Denemarken  sloot  de lopende  reke-
ning  met  een  lager  tekort  dan  in het  voorafgaande 
jaar,  terwijl  in het Verenigd  Koninkrijk  een  aanmer-
kelijke  verslechtering  optrad.  Het  overschot  op de 
lopende  rekening,  dat  in 1971  1 051 miljoen  pond 
had bedragen,  is wegens  de ongunstige  resultaten  in 
de buitenlandse  handel  in 1972  verdwenen. 
15. Ondanks  de stijging  van het tekort  in de sector 
unilaterale  overdrachten  is het  overschot  op  de 
lopende  rekening  van  de Gemeenschap  van  de Zes 
nog groter  geworden.  Als  gevolg  van  de relatieve 
kalmte  op de wisselmarkten  was  de netto-kapitaalin-
voer,  zowel  op lange  als op korte  termijn,  echter 
belangrijk  geringer  dan  in 1971.  Het  overschot  op de 
betalingsbalans  als geheel  verminderde  dan  ook  van  8 
miljard  dollar  tot 5,5 miljard.  Dit overschot  kwam  tot 
uiting  in een  stijging  van  de valutategoeden  van  de 
monetaire  autoriteiten  (netto  goud-  en deviezenreser-
ves, posities  bij het I.M.F.,  SDR)  met  6,7 miljard  en 
een verslechtering  van  de netto  buitenlandse  positie 
van het bankwezen  met  1,2 miljard  dollar  (zie  tabel 
nr. 3 voor  de  betalingsbalansontwikkelingen  per 
land). 
De ontwikkeling  van  het  kapitaalverkeer  speelde  in 
1972  eveneens  een  vooraanstaande  rol op de beta-
lingsbalans  van  de Verenigde  Staten,  waarvan  het 
tekort  op basis  van  de officiële  verrekeningen  kon 
worden  teruggebracht  tot 10,3  miljard  dollar  (tegen 
30,4 miljard  in 1971).  Deze  verbetering  moet  voorna-
melijk  worden  toegeschreven  aan  het  feit,  dat  een 
massale  uitvoer  van  kortlopend  kapitaal  in 1971  ge-
volgd  werd  door  een  zekere  terugvloeiing.  Deze  ont-
wikkeling  ging  vergezeld  van  een  daling  van  het 
tekort  uit hoofde  van  langlopend  kapitaal,  welke  een 
gevolg  was  van  de vermindering  van  de directe  Ame-
rikaanse  investeringen  in het buitenland,  en van  de 
stijging  van  de buitenlandse  effectenaankopen  in de 
Verenigde  Staten.  Daarentegen  sloot  de handelsbalans 
als gevolg  van een snelle  stijging  van de invoer,  vooral 
uit Japan  en Canada,  met  een  record  deficit  van  6,8 
miljard  dollar  (tegen  2,7 miljard  in 1971),  waardoor 
de basisbalans  sloot  met  een  tekort  van  ongeveer  de-
zelfde  hoogte  als in 1971. 
16. In  het  begin  van  het  jaar  werd  het  door  de 
autoriteiten  van  alle  Lid-Staten  niet  dienstig  geacht 
het min  of meer  expansieve  economische  beleid,  dat 
zij sedert  het tweede  halfjaar  van  1971  hadden  ge-
voerd,  ten einde  een  te sterke  verzwakking  van  de 
conjunctuur  te voorkomen,  om te buigen.  Naar  mate 
het herstel  evenwel  krachtiger  werd  en de prijsstijgin-
gen groter,  werd  het  beleid  in die Lid-Staten,  waar 
volledige  werkgelegenheid  het dichtst  benaderd  werd, 
geleidelijk  meer  restrictief  afgestemd.  Voor  zover  het 
Nr. C 94/6 Publikatieblad  van  de Europese  Gemeenschappen 9.11.  73 
beheer  van  de openbare  financiën  niet  heeft  bijgedra-
gen tot beteugeling  van  het inflatietempö,  kwam  het 
grootste  gewicht  daarvan  te rusten  op het monetair 
beleid.  Dit laatste  was  gericht  op afremming  van  de 
snelle  expansie  van  de geldhoeveelheid  — veelal 
teweeggebracht  door  de uitzonderlijk  sterke  uitbrei-
ding  van  de bankkredieten  — welke  gepaard  ging 
met toenemende  inflatoire  spanningen  (zie  tabellen  4 
en 5). Voorts  hebben  verscheidene  landen  hun  instru-
mentarium  versterkt  met  directe  maatregelen  inzake 
prijzen  en inkomens. 
17. Zich  bewust  van  de nauwe  onderlinge  afhan-
kelijkheid,  waardoor  de economische  ontwikkeling  in 
de landen  van  de Gemeenschap  thans  wordt  geken-
merkt  en van  de gevaren,  die het voortduren  van  de 
inflatiedruk  inhoudt  voor  een  harmonisch  werken 
van de Gemeenschap,  hebben  de communautaire  in-
stanties  besloten  de nationale  maatregelen  te onder-
steunen  met  een  in onderling  overleg  uit te voeren 
actie. 
Aldus  heeft  de Raad  op grond  van  een  ontwerp  van 
de Commissie  op 5 december  1972  een resolutie  aan-
genomen  inzake  maatregelen  tegen  de inflatie  (*), vol-
gens  welke  de Lid-Staten  zullen  moeten  trachten  tus-
sen december  1972  en eind  1973  het stijgingspercen-
tage van  de consumptieprijzen  tot 4 % terug  te bren-
gen. De toetredende  landen  hebben  deze  doelstelling 
aanvaard  en zich  bereid  verklaard,  gezien  met  name 
de situatie  in hun  landen,  de nodige  maatregelen  ten 
uitvoer  te leggen. 
In het  kader  van  de algemene  actie,  welke  op de 
verschillende  terreinen  van  de economische  politiek 
wordt  gevoerd  om dit doel  te bereiken,  blijft  de Raad 
een grote  betekenis  hechten  aan  de monetaire  poli-
tiek.  In de resolutie  gaan  de Lid-Staten  de verbintenis 
aan geleidelijk  het stijgingstempo  van de liquiditeiten-
massa  (primaire  en secundaire  liquiditeiten)  terug  te 
brengen  tot dat  van  de reële  groei  van  het  bruto 
nationaal  produkt,  verhoogd  met  een  in het  kader 
van de doeleinden  van  de algemene  economische 
politiek  vastgesteld  normatief  prijsstijgingspercentage, 
waarbij  eveneens  rekening  wordt  gehouden  met  de 
structurele  ontwikkeling  van  de bestaande  verhou-
ding  tussen  liquiditeitenmassa  en nationaal  produkt. 
Deze  doelstelling  moet  uiterlijk  einde  1974  zijn  be-
reikt.  In de resolutie  wordt  voorts  aangegeven  over 
welke  instrumenten  de Lid-Staten  zouden  moeten kunnen  beschikken  om  in staat  te zijn  snel  op te 
treden  ten aanzien  van  de rentevoeten,  de liquiditeit 
en, indien  nodig,  het  kredietvolume.  Ten  einde  te 
voorkomen,  dat aan  het met  de aanwending  van  deze 
instrumenten  beoogde  effect  afbreuk  wordt  gedaan 
door  een  ongewenste  toestroming  van  kapitaal  van 
buitenaf,  wordt  de Lid-Staten  verzocht  zonodig  de ter 
zake  genomen  controlemaatregelen  te verscherpen. 
Zulks  is daadwerkelijk  geschied  in het  begin  van 
1973. 
18. Sedert  de aanvaarding  van  deze  resolutie  wer-
den in de landen  van  de uitgebreide  Gemeenschap, 
vooral  op het gebied  van  de monetaire  politiek,  vele 
maatregelen  genomen  of versterkt.  In alle  landen 
werden  de herfinancieringstarieven  van  de centrale 
banken  verhoogd.  Aldus  bedroeg  het  disconto  aan 
het eind  van  het jaar  — meestal  na een  verhoging  — 
9 % in het  Verenigd  Koninkrijk,  8 % in Ierland, 
7,5 % in Frankrijk,  7 % in Denemarken,  5 % in Bel-
gië, 4,5 % in de Bondsrepubliek  Duitsland,  4 % in 
Italië  en Nederland  (zie  tabel  nr. 6). De stijging  van 
de rentevoeten  op de geldmarkten,  en in min  of meer 
sterke  mate  ook  op de kapitaalmarkten  van  vrijwel 
alle landen  van  de vergrote  Gemeenschap,  was  even-
eens krachtig. 
Maatregelen  ten einde  de toeneming  van  de geldhoe-
veelheid  in te perken  werden  genomen  of versterkt 
door  de landen,  die  reeds  restrictieve  maatregelen 
hadden  getroffen:  in Duitsland  werden  de herdiscon-
to-maxima  van  de kredietinstellingen  verschillende 
malen  verlaagd.  In Frankrijk  werd  de regeling  van  de 
verplichte  reserves  versterkt,  met  name  door  een  ver-
hoging  van  15 tot 33 % van  de reservepercentages, 
die van  toepassing  zijn  op de stijging  van  de kredie-
ten, terwijl  de voorwaarden  voor  persoonlijke  lenin-
gen en woningbouwfinanciering  werden  verzwaard. 
In België  werd  het gentlemen's  agreement  tussen  de 
Nationale  bank  en de banken  met  betrekking  tot de 
neutralisatie  van  middelen  verlengd  en de toepassing 
ervan  verruimd.  In Luxemburg  werd  een  kwantita-
tieve  beperking  op de consumptieve  kredieten  inge-
voerd.  De Bank  van  Engeland  maakt  gebruik  van  de 
techniek  van  de „special  deposits".  De centrale  bank 
van Ierland  heeft  een systeem  ingevoerd  van  liquidi-
teitscoëfficiënten  ten einde  de kredietcontrole  te ver-
gemakkelijken,  terwijl  de centrale  bank  van  Dene-
marken  het  kredietmaximum  heeft  verlengd  en de 
verschillende  percentages  met  betrekking  tot  de 
schuld  van  de banken  bij de centrale  bank  verhoogd. 
(!) PB  nr. C 133  van  23. 12. 1972,  blz.  12. 
9.11.73 Publikatieblad  van  de Europese  Gemeenschappen Nr. C 94/7 
HOOFDSTUK  III 
WERKZAAMHEDEN  VAN  HET  MONETAIR  COMITÉ 
19. Zoals  reeds  in de inleiding  werd  opgemerkt 
hadden  de werkzaamheden  van  het Monetair  Comité 
voornamelijk  betrekking  op de verwezenlijking  van 
de Economische  en Monetaire  Unie  en de hervorming 
van het internationale  monetaire  stelsel. 
In het begin  van  het jaar  heeft  het Comité  medege-
werkt  aan  de voorbereiding  door  de Commissie  van 
het voorstel  voor  een  resolutie,  welke  op 21 maart 
1972  door  de Raad  werd  aanvaard.  Zoals  reeds  werd 
vermeld,  werd  bij deze  resolutie  onder  meer  aan  het 
Monetair  Comité  opgedragen  te zamen  met  -het 
Comité  van  presidenten  van  de centrale  banken  een 
verslag  op te stellen  over  de organisatie,  de taken  en 
de statuten  van  een  Europees  Fonds  voor  monetaire 
samenwerking.  Op grond  van  een door  een gemengde 
groep  van  de twee  comités  opgesteld  verslag  hebben 
de comités  resp.  op 5 september  en op 11 september 
1972  adviezen  uitgebracht  aan  de Raad  en aan  de 
Commissie  (1), waarvan  de ministers  van  Financiën  in 
ruime  mate  gebruik  hebben  gemaakt  om de kenmer-
ken van  het Fonds  vast  te stellen  in hun  vergadering 
te Rome  (zie  paragraaf  7). 
20. Het  Monetair  Comité  was  reeds  in 1971  ver-
zocht  advies  uit te brengen  bij de uitwerking  van  de 
richtlijn  voor  de regeling  van  de internationale  kapi-
taalbewegingen,  welke  eveneens  op 21 maart  1972 
door  de Raad  werd  aanvaard.  Deze  richtlijn  houdt 
onder  meer  in, dat het Monetair  Comité  de Commis-
sie zal bijstaan  om  het  ter zajce  door  de bevoegde 
autoriteiten  van  de Lid-Staten  gevoerde  beleid  nauw 
te coördineren.  Daartoe  heeft  het Monetair  Comité  in 
maart  een  ad hoc-groep  opgericht,  welke  tot taak 
heeft  een overzicht  op te stellen  van  alle,  al dan  niet 
in de richtlijn  genoemde,  instrumenten,  waarover  de 
Lid-Staten  beschikken.  Vervolgens  heeft  dit Comité  in 
oktober  een  nieuwe  groep  ingesteld,  welke  tot'taak 
heeft  de tenuitvoerlegging  van  deze  instrumenten,  en 
die welke  de Lid-Staten  zich  in de toekomst  zouden 
kunnen  verschaffen,  in hun  totaliteit  aan  een  onder-
zoek  te onderwerpen. 
21. Ter  voorbereiding  van  de voorstellen  van  de 
Commissie  ter bestrijding  van  de inflatie  (zie  para-
graaf  17) heeft  het Comité  op grond  van  een door  de 
vervangende  leden  opgesteld  verslag  bestudeerd 
welke  maatregelen  van  monetaire  aard  deel  uit zou-
den kunnen  maken  van  een  algemeen  programma. 
Het Comité  was  van  mening,  dat als redelijke  doel-
stelling  uitgegaan  zou  kunnen  worden  van  een  groei van de geldhoeveelheid,  welke  die van h'et B.N.P.  naar 
waarde  niet  overtreft.  Het is evenwel  tot de conclusie 
gekomen,  dat de grote  verschillen  in de conjunctuur-
situaties  in de Lid-Staten  enerzijds,  en in de betekenis 
die wordt  gehecht  aan  de correlatie  tussen  de geld-
hoeveelheid  en de prijsontwikkeling  anderzijds,  aan 
de verwezenlijking  van  dit doel  een  min  of meer 
dwingend  karakter  en een  van  land  tot land  min  of 
meer  ver  afgelegen  datum  deden  toekennen.  Boven-
dien was  de heterogeniteit  van  de reeks  instrumenten, 
waarover  de respectieve  landen  beschikken,  zowel  uit 
een oogpunt  van  samenstelling  als uit een  oogpunt 
van voorwaarden  voor  aanwending  voor  het Comité 
aanleiding  de landen  vrij  te laten  in de keuze  van  de 
maatregelen,  zonder  voorbij  te gaan  aan  het belang, 
dat alle  landen  van  de vergrote  Gemeenschap  erbij 
hebben  op min  of meer  lange  termijn  deze  instrumen-
ten aan te vullen  en te harmoniseren. 
22. Het  Comité  heeft  de monetaire  en financiële 
situatie  van  de Lid-Staten  gevolgd;  het heeft  verschil-
lende  malen  overleg  gepleegd,  met  name  naar  aanlei-
ding van  de door  de Britse  Regering  in juni  genomen 
besluiten. 
Het heeft  voorts  twee  adviezen  (2) aan  de Raad  en 
aan de Commissie  aangenomen  betreffende  de omre-
keningskoers  van  het pond  sterling  en het Ierse  pond 
in rekeneenheden  of in een andere  valuta  bij verrich-
tingen,  die  voortvloeien  uit de toepassing  van  het 
gemeenschappelijk  landbouwbeleid,  respectievelijk  de 
Vraagstukken,  die verband  houden  met  het  voorstel 
voor  een  richtlijn  van  de Commissie  aan  de Raad 
betreffende  de opheffing  van de beperkingen  van  de 
vrijheid  van  vestiging  en het vrij  verrichten  van  dien-
sten voor  anders  dan  in loondienst  verrichte  werk-
zaamheden  van  banken  en andere  financiële  instellin-
gen. Dit  laatste  advies,  dat  was  gebaseerd  op de 
werkzaamheden  van  een  ad hoc-groep,  maakte  het 
mogelijk  een  lijst  op te stellen  van  de bankdiensten, 
welke  voorkomt  in de richtlijn,  die bij de Raad  in 
behandeling  is. Tenslotte  werd  het  Comité  door  de 
Commissie  geraadpleegd  over  een  ontwerp-richtlijn 
ter bevordering  van  de stabiliteit,  de groei  en de vol-
ledige  werkgelegenheid  in de Gemeenschap,  overeen-
komstig  de resolutie  van de Raad  van  21 maart  1972. 
23. De  werkgroep  „Effectenmarkten"  heeft  perio-
diek de ontwikkeling  van  de kapitaalmarkten  in de 
Lid-Staten  en van  de internationale  markten  aan  een 
onderzoek  onderworpen.  De groep  heeft  voorts  ge-
zocht  naar  middelen  om de coördinatie  van  de poli-
(*) Het  advies  van  het Monetair  Comité  is opgenomen  in 
bijlage  III. (2) Deze  adviezen  zijn  opgenomen  in bijlage  III. 
Nr. C 94/8 Publikatieblad  van de Europese  Gemeenschappen 9.11.  73 
tiek van  de Lid-Staten  met  betrekking  tot hun  kapi-
taalmarkten  te versterken.  Over  de werkzaamheden 
van de groep  werd  verslag  uitgebracht  aan het Mone-
tair Comité,  dat de conclusies  ervan  goedkeurde  (1). 
24. Evenals  in voorgaande  jaren  waren  de vergade-
ringen  van hét Monetair  Comité  voor  een groot  deel 
gewijd  aan  internationale  monetaire  vraagstukken. 
De gedachtenwisselingen  in het Comité  hadden  be-
trekking  op het formuleren  van een gemeenschappe-
lijk standpunt  over  de gronddoelstellingen  van  de 
hervorming  van  het Internationale  monetaire  stelsel, 
over de oprichting  van  het Comité  van  twintig  als 
nieuw  „Forum"  voor  onderhandelingen  en over  de 
eventuele  mobilisatie  van de speciale  trekkingsrechten 
voor  de tweede  periode.  De conclusies,  waartoe  deze 
werkzaamheden  hebben  geleid  ten  aanzien  van  de 
hoofddoelstellingen,  hebben  als  grondslag  gediend 
voor  het akkoord,  dat werd  bereikt  op de conferentie 
van ministers  van Financiën  van de vergrote  Gemeen-
schap  te Londen  op 17 en 18 juli 1972.  Dit akkoord, 
dat werd  bevestigd  op de Topconferentie  te Parijs  op 
19 en 20 oktober,  berust  op de volgende  beginselen: 
vaste  maar  aanpasbare  pariteiten;  algemene  converti-
biliteit  der valuta's;  doeltreffende  internationale  rege-
ling van de liquiditeitsvoorziening  van de wereld;  be-
perking  van de rol der nationale  valuta's  als reserve-
middelen;  doeltreffende  en billijke  werking  van  dit 
aanpassingsproces;  gelijkheid  van  rechten  en ver-
plichtingen  voor  allen,  die aan dit stelsel  deelnemen; 
noodzaak  om de stabiliteitsverstorende  gevolgen  van 
kapitaalbewegingen  op korte  termijn  te beperken;  in-
achtneming  van  de belangen  van  de ontwikkelings-
landen. 
Deze  doelstellingen  werden  door  de Lid-Staten  naar 
voren  gebracht  tijdens  de jaarvergadering  van het In-
ternationale  Fonds  te Washington  van  25 tot 29 sep-
(*) Verslag  is opgenomen  in bijlage  V. tember  1972.  Zonder  met  al deze  doelstellingen  te 
kunnen  instemmen,  hebben  alle  deelnemers  aan deze 
vergadering  de noodzaak  erkend  van een hervorming 
van het internationale  monetaire  stelsel;  zij hebben 
uitdrukking  gegeven  aan hun  wil daarover  daadwer-
kelijke  onderhandelingen  te openen. 
25. Zich  bewust  van  het belang  van  een  gemeen-
schappelijk  standpunt  van  de Lid-Staten  van  de ver-
grote  Gemeenschap  bij deze  onderhandelingen,  heeft 
het Comité  besloten  over  te gaan  tot systematisch 
overleg  over  de vraagstukken  op de agenda  van  de 
vergaderingen  van  de vervangende  leden  en van  de 
leden  van  het Comité  van twintig,  dat tot taak  heeft 
alle problemen,  die verband  houden  met  de hervor-
ming,  te bestuderen. 
In dit  verband  en in uitvoering  van  de studie-
opdrachten,  die het Comité  werden  verstrekt  door  de 
Conferentie  van  ministers  van  Financiën  te Londen, 
heeft  het Comité  in de laatste  maanden  van  1972  en 
de eerste  maanden  van  1973  vele  vergaderingen  ge-
wijd aan  de vraagstukken,  die verband  houden  met 
de keuze  van  de grondslag  van  het systeem  en de 
„ontdooiing"  van het goud,  de verrekening  met reser-
vemiddelen  en de consolidatie  van de dollarsaldi,  de 
regeling  yan de kapitaalbewegingen  op korte  termijn, 
het aanpassingsproces  en de aanwending  in dit ver-
band  van  kwantitatieve  indicatoren.  Met  betrekking 
tot dit laatste  vraagstuk  heeft  het Comité  een ontwerp 
kunnen  opstellen  van  een  gemeenschappelijk  stand-
punt,  dat werd  vastgelegd  in een  nota,  welke  werd 
toegezonden  aan  de vervangende  leden  van  het 
Comité  van  twintig  (2). Dit standpunt  werd  vervol-
gens door  de voorzitter  van de Raad  van de Europese 
Gemeenschappen  uiteengezet  op de ministersvergade-
ring van het Comité  van twintig,  welke  op 26 en 27 
maart  lp73  te Washington  werd  gehouden. 
(2) Dit  document  is opgenomen  in bijlage  IV. 
BIJLAGE  1 
LIJST  VAN  LEDEN  EN  PLAATSVERVANGENDE  LEDEN  VAN  HET 
MONETAIR  COMITÉ 
Voorzitter: 
M. B. Clappier  Sous-gouverneur  de la Banque  de France  (Parijs) 
Vice-voorzitter: 
Dr. O. Emminger  Vizeprasident  der  Deutschen  Bundesbank  (Frankfurt  am 
Mam) 
Prof.  Dr. C. T. Oort  Thesaurier-generaal  bij het  Ministerie  van  Financiën  (Den 
Haag) 
9.11.73 Publikatieblad  van de Europese  Gemeenschappen Nr. C 94/9 
Leden: 
F. Boyer  de la Giroday 
M. D'Haeze 
C. de Strycker 
Dr. W. Hankel 
tot 14 mei  1972 
Dr. D. Hiss 
vanaf  17 mei  1972 
C. Lamboray 
Mr. A. W. R. Baron  Mackay 
Prof.  G. Miconi 
Dott.  U. Mosca 
Dott.  R. Ossola 
C. Pierre-Brossolette 
J. Schmitz Directeur  bij het Directoraat-generaal  Economische  en Finan-
ciële  Zaken  — Commissie  van  de Europese  Gemeenschappen 
(Brussel) 
Directeur-generaal  van  het  Bestuur  der  Thesaurier  en de 
Openbare  Schuld,  Ministerie  van  Financiën  (Brussel) 
Vice-gouverneur  van  de Nationale  bank  van  België  (Brussel) 
Ministerialdirektor  — Bundesministerium  für  Wirtschaft  und 
Finanzen  (Bonn) 
Ministerialdirektor  —  Bundesministerium  der  Finanzen 
(Bonn) 
Directeur  adjoint  de la Caisse  d'Epargne  de 1'Etat  (Luxem-
burg) 
Directeur  der Nederlandsche  Bank  N.V.  (Amsterdam) 
Direttore  generale  del  Tesoro  —  Ministero  del  Tesoro 
(Rome) 
Directeur-generaal  Economische  en  Financiële  Zaken  — 
Commissie  van  de Europese  Gemeenschappen  (Brussel) 
Vicedirettore  generale  della  Banca  d'Italia  (Rome) 
Directeur  du trésor  au Ministère  de 1'économie  et des finances 
(Parijs) 
Conseiller  de  gouvernement  au  Ministère  des  finances 
(Luxemburg) 
Voorzitter  vari  de plaatsvervangende  leden  van  het Monetair  Comité 
Prof.  Dr. J. Mertens  de Wilmars 
Plaatsvervangers: 
J. de Larosière 
Drs. G. de Man 
A. Dondelinger 
Dott.  L. Fronzoni 
Dott.  D. Gagliardi 
G. Jennemann 
H. Koch 
M. Meulemans 
Dr. B. Molitor 
M. Schmit 
Drs. A. Szasz 
Dr. G. Willmann 
G. Wissels 
Secretariaat: 
G. Morelli 
G. Lermen Economisch  adviseur  van  de  Nationale  Bank  van  België 
(Brussel) 
Chef  du service  des  affaires  internationales  a la direction  du 
trésor  — Ministère  de 1'économie  et des finances  (Parijs) 
Ministerie  van  Financiën  (Den  Haag) 
Commissaire  au controle  des banques  (Luxemburg) 
S.A.D.I.B.A.  (Perugia) 
Ispettore  — Ministero  del commercio  estero  (Rome) 
Bankdirektor  — Deutsche  Bundesbank  (Frankfurt  am Main) 
Directeur-général  des études  a la Banque  de France  (Parijs) 
Adviseur  van  het  Bestuur  der  Thesaurie  en de Openbare 
Schuld  — Ministerie  van  Financiën  (Brussel) 
Directeur  bij het Directoraat-generaal  Economische  en Finan-
ciële  Zaken  — Commissie  van  de Europese  Gemeenschappen 
(Brussel) 
Inspecteur  des finances  (Luxemburg) 
Onderdirecteur  van  de Nederlandsche  Bank  N.V.  (Amster-
dam) 
Regierungsdirektorin  —  Bundesministerium  der  Finanzen 
(Bonn) 
Directeur  bij het Directoraat-generaal  Economische  en Finan-
ciële  Zaken  — Commissie  van  de Europese  Gemeenschappen 
(Brussel) 
t 
Nr.C  94/10 Publikatieblad  van  de Europese  Gemeenschappen 9.11.  73 
BIJLAGE  11 
TABEL  I 
STIJGING  VAN  HET  BRUTO  NATIONAAL  PRODUKT  NAAR  VOLUME 
(in %) 
1971/1970 1972/1971 
Bondsrepubliek  Duitsland 2,7 2,9 
België 3,7 3,8 
Frankrijk 5,0 5,3 
Italië 1,4 2,9 
Luxemburg 0,7 3,5 
Nederland 4,3 4,2 
Gemeenschap  van de Zes 3,4 3,7 
Denemarken 4,3 5,1 
Ierland 3,0 3,0 
Verenigd  Koninkrijk 1,2 2,4 
TABEL  2 
STIJGING  VAN  DE CONSUMPTIEPRIJZEN 
(in %) 
December  1971 
December  1970 December  1972 
December  1971 
Bondsrepubliek  Duitsland 5,8 6,5 
België 5,6 6,4 
Frankrijk 6,0 6,9 
Italië 4,7 7,4 
Luxemburg 5,4 5,9 
Nederland 8,4 7,9 
Denemarken 5,1 7,3 
Ierland 8,6 0 8,2 C) 
Verenigd  Koninkrijk 9,0 7,7 
(1) November/november. 
9.11.73 Publikatieblad  van  de Europese  Gemeenschappen Nr. C 94/11 
TABEL  3 
BETALINGSBALANS 
(ip miljoen  Europese  rekeneenheden) 
Lopende 
rekening 
l1) Kapitaalverkeer 
op lange 
termijn Kapitaalverkeer 
op korte 
termijn 
(2) Toekenning 
S.D.R. Totaal 
Bondsrepubliek 
Duitsland 
1971 310 1786 2 053 171 + 4 320 
1972 378 3 719 507 170 + 4 774 
B.L.E.U. 
1971 830 . — 226 — 96 72 + 580 
1972 1023 — 454 — 179 71 + 461 
Frankrijk 
1971 525 3 1 334 161 + 2 023 
1972 525 — 725 530 160 + 490 
Italië 
1971 789 128 — 60 107 + 964 
1972  (3) — 22 — 929 10 106 — 835 
Nederland 
1971 128 336 61 75 + 600 
1972 1 205 — 718 355 74 + 916 
Denemarken 
1971 — 420 + 400 + 103 28 + 111 
1972 — 92 + 380 — 165 28 + 151 
Ierland 
1971 — 168 + 374 12 + 268 
1972 — 144 + 254 12 + 122 
Verenigd  Koninkrijk 
1971 2 523 5 224 300 + ' 8 047 
1972 43 3 078 297 —12 738 
i1) Op  transactiebasis  voor  de B.R.D.,  Frankrijk,  Denemarken,  Ierland,  Verenigd  Koninkrijk;  kasbasis  voor  B.L.E.U., 
Italië,  Nederland. 
(s) Met  inbegrip  van  sluitposten;  voor  de landen  van  de Gemeenschap  van  de Zes,  zonder  banktransacties. 
(3) December  1971  t/m  november  1972. 
TABEL  4 
STIJGING  VAN  DE GELDHOEVEELHEID 
(in %) 
December  1971 
December  1970 December  1972 
December  1971(1) 
M 1 M 2 M 1 M 2 
Bondsrepubliek  Duitsland 12,3 14,5 14,6 17,0 
B.L.E.U. 10,1 12,3 14,0 16,1 
Frankrijk 11,1 17,6 15,4 (2) 18,5 (2) 
Italië 18,8 17,3 19,1 18,9 
Nederland 15,0 8,1 17,6 11,8 
Denemarken 10,0 9,6 17,1 15,1 
Ierland (3) (3) 16,0 14,2 
Verenigd  Koninkrijk 10,9 13,0 (4) 13,6 25,8 («) 
M 1 = Primaire  liquiditeiten. 
M 2 = Primaire  en secundaire  liquiditeiten. 
(J) November  1972/november  1971,  Italië. 
(2) Voorlopige  cijfers. 
(3) Cijfers  niet  beschikbaar  wegens  de staking  in dc banksector. 
(4) M 3. 
Nr. C 94/12 Publikatieblad  van  de Europese  Gemeenschappen 9.11.73 
TABELr5 
UITBREIDING  VANfDE  BANKKREDIETEN  AAN  ONDERNEMINGEN 
EN PARTICULIEREN 
(in %) 
December  1971 
December  1970 December  1972 
December  1971 
Bondsrepubliek  Duitsland + 13,8 + 15,9 
Frankrijk + 20,2 + 22,5 
Italië  (x) + 12,6 + 16,1 
Nederland + 14,4 + 16,1 
België  (x) + 15,4 + 18,6 
Luxemburg  (*) +.31,8 + 36,6 
Denemarken + 4,4 + 12,3 
Ierland n. d. (2) + 33,6 
Verenigd  Koninkrijk + 17,3 + 51,11 
(1) September  1972. 
(2) Staking  van  bankpersoneel. 
TABEL  6 
ONTWIKKELING  VAN  DE OFFICIELE  DISCONTOVOETEN 
(in %) 
31 december 
1971 31 maart 
1972 30 juni 
1972 30 september 
1972 31 december 
1972 
Bondsrepubliek 
Duitsland 4- 3 — 3 3,- 472 
B.L.E.U. 5Vz 4,- 4- 4- 5 — 
Frankrijk 6Vz 6- 5% 5% 7Vz 
Italië 4Vz 4- 4 — 4,- 4,— 
Nederland 5- 4,- 4- 3,- 4-
Denemarken 7Vi 7- 8- 8,- 7,— 
Ierland 4 13/16 4 13/16 6 V16 7 3/l6 8 — 
Verenigd  Koninkrijk 5- 5- 6,— 6 — 9 — 
9.11.  73 Publikatieblad  van  de Europese  Gemeenschappen Nr. C 94/13 
BIJLAGE  III 
Brussel,  17 januari  1972 
ADVIES  VAN  HET  MONETAIR  COMITÉ 
Ingevolge  de door  de Raad  in zijn  zitting  van  8 en 9 juni  1970  gegeven  opdracht  heeft  het 
Comité  een  onderzoek  ingesteld  naar  bepaalde  vraagstukken,  die Voortvloeien  uit het  voorstel 
voor  een  richtlijn  van  de Commissie  aan  de Raad  tot opheffing  van  de beperkingen  van  de 
vrijheid  van  vestiging  en het vrij  verrichten  van  diensten  voor  anders  dan  in loondienst  verrichte 
werkzaamheden  van  banken  en andere  financiële  instellingen. 
Dit onderzoek  heeft  het Comité  tot de conclusie  geleid,  dat de vrijheid  van  vestiging  en het vrij 
verrichten  van  diensten,  welke  geen  verband  houden  met  de kapitaalbewegingen  uit een  oog-
punt  van  het geld-  en kredietbeleid  van  de Lid-Staten,  geen  problemen  opleveren. 
Ten aanzien  van  de diensten,  die verband  houden  met  kapitaalbewegingen,  is het Comité  van 
mening,  dat de door  de Raad  vast  te stellen  richtlijn  in dit stadium  van  toepassing  zou  moeten 
zijn op de diensten  betreffende  de verrichtingen  van  de lijsten  A en B van  de bijlage  bij de 
eerste  en bij de tweede  richtlijn  inzake  de liberalisatie  van  het kapitaalverkeer.  Het  acht  het in 
dit verband  dienstig,  dat de ontwerp-richtlijn  vergezeld  gaat  van  bijgevoegde  lijsten  van  de met 
genoemde  verrichtingen  verband  houdende  diensten. 
Acquisitie-activiteiten  vormen  overigens  een  probleem,  dat  geen  verband  houdt  met  het  mone-
tair beleid,  maar  dat de bescherming  van  de spaarders  raakt.  Voor  zover  de acquisitie  monetaire 
gevolgen  heeft,  moet  een  technische  oplossing  worden  gevonden,  welke  inhoudt  dat  aan  nietin-
gezetenen  van  een  Lid-Staat  dezelfde  voorwaarden  worden  opgelegd  als waaraan  ingezetenen 
moeten  voldoen. 
Om te verhinderen,  dat  de monetaire  politiek  van  een  land  tegengewerkt  kan  worden  door 
belangrijke  kapitaalbewegingen,  die  zouden  indruisen  tegen  het  met  dit  beleid  nagestreefde 
resultaat,  stelt  het  Monetair  comité  voor,  dat  in de richtlijn  een  bepaling  wordt  opgenomen, 
welke  tot doel  heeft  te voorkomen,  dat  de richtlijn  kan  worden  aangewend  om  de samenwer-
king  tussen  de monetaire  autoriteiten  van  de Lid-Staten  te belemmeren. 
BIJLAGE 
Overzicht  van  de door  banken  verrichte  diensten,  welke  overeenstemmen  met  de categorieën 
van kapitaalverkeer  in de lijsten  A en B in bijlage  I van  de eerste  Richtlijn  van  11 mei  1960, 
aangevuld  en gewijzigd  bij de tweede  richtlijn  van  18 december  1962  (*) 
LIJST  A 
Directe  investeringen 
— Commerciële  en financiële  inlichtingen  (marketing,  inlichtingen  omtrent  de solvabiliteit  van 
cliënten,  statistische  gegevens,  verstrekken  van  boekhoudkundige  informatie) 
— Bijstand  en vertegenwoordiging  bij de (bestuurlijke  en gerechtelijke)  overheid  en andere 
bevoegde  instanties 
— Advies  en bijstand  aan  ondernemingen  met  het  oog  op een  eventuele  fusie  (zoeken  van 
partners  in het buitenland,  expertises,  enz.) 
(i) De  cursieve  posten  stemmen  overeen  met  die  van  de lijsten  A en B der  richtlijnen:  betreffende  de genoemde 
categorieën  van  kapitaalverkeer. 
Nr. C 94/14 Publikatieblad  van  de Europese  Gemeenschappen 9.11.73 
— Bijstand  voor  aankoop  van  aandelen  op grote  schaal  (met  name  voor  een  openbaar  aanbod 
tot aankoop)  met  het oog  op het verwerven  van  de controle  over  een  onderneming  (beurs-
formaliteiten,  vermogensramingen  en financiële  beoordelingen,  enz.) 
— Feitelijke  verhandeling  van  effecten  (*) 
— Bewaring  van effecten 
— Afgifte  van effecten,  die aan  aandeelhouders  van  een vennootschap  zijn  toegekend. 
Liquidatie  van  directe  investeringen 
— Commerciële  en financiële  inlichtingen  (marketing,  enz.) 
— Bijstand  en vertegenwoordiging  bij de (bestuurlijke  en gerechtelijke)  overheid  en andere 
bevoegde  instanties 
— Advies  en bijstand  aan ondernemingen  ter vergemakkelijking  van liquidatietransacties 
— Bijstand  voor  verkoop  van  aandelen  op grote  schaal 
— Feitelijke  verhandeling  van  effecten 
— Bewaring  van effecten 
Beleggingen  in onroerende  goederen  en liquidatie  daarvan 
— Commerciële  en financiële  inlichtingen 
— Bijstand  en vertegenwoordiging  bij de (bestuurlijke  en gerechtelijke)  overheid  en andere 
bevoegde  instanties 
— Advies  en bijstand  voor  investeringen  en liquidatie  daarvan 
— Vermogensbeheer  (bijstand  en vertegenwoordiging  voor  onderhoud,  verhuring,  enz.,  van 
goederen) 
— Bijstand  voor  het vormen  en eventueel  mobiliseren  van  zekerheden  en garanties  van  allerlei 
aard,  die een bank  niet  verleent 
Kapitaalverkeer  van  persoonlijke  aard 
— Vermogensbeheer  in verband  met  erfenissen  (betaling  van  belastingen,  opsporen  van  perso-
nen, enz.) 
Verstrekking  en  aflossing  van  kredieten  op korte  en middellange  termijn,  betrekking  hebbende 
op handelstransacties  of op dienstverrichtingen,  waaraan  een  ingezetene  deelneemt 
— Commerciële  en financiële  inlichtingen  (marketing,  enz.) 
— Bijstand  en vertegenwoordiging  bij de (bestuurlijke  en gerechtelijke)  overheid  en andere 
bevoegde  instanties 
— Advies  voor  het financiële  beheer  van  de onderneming 
— Innen  van  schuldvorderingen 
— Incasseren  van  geldwaardige  handelspapieren 
— Domiciliëren  van  geldwaardige  handelspapieren 
— Beheer  van documentair  krediet 
— Bijstand  voor  het vormen  en eventueel  mobiliseren  van  waarborgen  en garanties  van  allerlei 
aard,  die een bank  niet  verleent 
(i) Effecten  worden  gedefiniëerd  in de toelichtingen  bij de eerste  richtlijn  ingevolge  artikel  67.  Déze  definitie  werd 
voor  dit  overzicht  gevolgd. 
9.11.73 Publikatieblad  van  de Europese  Gemeenschappen Nr. C 94/15 
— Blokkering  van  vermogensgelden  of effecten,  welke  aan  een  cliënt  toebehoren  en waarmede 
een verplichting  wordt  gegarandeerd,  die deze  ten opzichte  van  een  derde  heeft 
— Acquisitie  voor  rekening  van  derden 
— Diensten,  welke  verband  houden  met  factoringtransacties 
Borgstellingen,  andere  garanties,  pandrechten  en  daarmede  samenhangende  overmakingen 
(door  een  bank  verleende  zekerheden  en waarborgen) 
Successierechten 
— Fiscale  inlichtingen 
— Fiscale  borgsommen 
Andere  kapitaaltransacties  van  lijst  A 
Deze  andere  transacties  bestaan,  uit het oogpunt  van  de werkzaamheden  van  banken,  uitsluitend 
uit overmakingen. 
LIJST  B 
Transacties  met  ter  beurze  verhandelde  effecten,  met  uitzondering  van  aandelen  in gemeen-
schappelijke  beleggingsfondsen 
— Bijstand  voor  de emissie  van  certificaten  aan  toonder  voor  vroeger  geëmitteerde  en ter 
beurze  verhandelde  effecten 
— Beheer  van  effecten  (stempelen,  vernieuwen  van  couponbladen,  inruilen,  vernieuwen,  bijeen-
voegen,  splitsen,  vernietigen) 
— Financiële  dienst  (betaling  van  coupons,  terugbetaling  van  effecten,  bijstand  voor  het uitoefe-
nen van  toewijzings-  en inschrijvingsrechten,  enz.) 
— Financiële  inlichtingen  (courante  informatie,  analyses,  enz.) 
— Advies  voor  beleggingen  in ter beurze  verhandelde  effecten  H 
— Beheer  van  een  portefeuille  met  ter beurze  verhandelde  effecten  (*) 
— Aanvaarding  en uitvoering  van  opdrachten  voor  de uitoefening  der rechten  van  houders  van 
ter beurze  verhandelde  effecten  (met  name  vertegenwoordiging  op vergaderingen  van  aan-
deelhouders  en voor  rechtbanken) 
— Bewaring  van  effecten 
— Omzetting  van  effecten 
— Bijstand  voor  het doen  noteren  van  effecten,  die zijn  toegewezen  aan  houders  van  ter beurze 
verhandelde  effecten 
— Acquisitie  voor  rekening  van  derden  in verband  met  ter beurze  verhandelde  effecten 
— Beloning  voor  de verwerving  of de verkoop  van  ter beurze  verhandelde  effecten 
— Optreden  als compensatiekas 
(i) Deze  diensten  betreffen  zowel  particulieren  als investerende  instellingen. 
Nr. C 94/16 Publikatieblad  van  dé Europese  Gemeenschappen 9.1L  73 
Brussel,  12. jlxli 1972 
ADVIES  AAN  DE RAAD  EN AAN  DE COMMISSIE 
In artikel  2 van Verordening  129 van 23 oktober  1962  is bepaald,  dat voor  de omrekening  van 
een valuta  in een andere  valuta  voor  de verrichtingen,  voortvloeiende  uit het gemeenschappelijk 
landbouwbeleid,  de wisselkoers  moet  worden  gebruikt,  die overeenkomt  met  de bij het I.M.F. 
opgegeven  pariteit. 
Na het besluit  van de Britse  en Ierse  autoriteiten  tijdelijk  de in de van kracht  zijnde  internatio-
nale akkoorden  bepaalde  fluctuatiegrenzen  niet  meer  in acht  te nemen,  is het Monetair  Comité 
van mening,  dat ingevolge  artikel  3 van deze  verordening  in de toekomst  voor  de omrekening  in 
rekeneenheden,  of in een  andere  valuta  van  in ponden  sterling  of Ierse  ponden  uitgedrukte 
bedragen,  de waarde  van  deze  laatste  valuta's  berekend  moet  worden  aan  de hand  van  hun 
marktkoersen  t.o.v.  de dollar. 
Brussel,  5 september  1972 
ADVIES  AAN  DE RAAD  EN AAN  DE COMMISSIE 
Bij de resoluties  van  de Raad  en van  de vertegenwoordi-
gers van  de regeringen  der Lid-Staten  van  22 maart  1971 
en 21 maart  1972  werden  het Monetair  Comité  en het 
Comité  van  presidenten  van  dè centrale  banken  uitgeno-
digd een verslag  op te stellen  over  de organisatie,  de taken 
en de statuten  van  een  Europees  fonds  voor  monetaire 
samenwerking.  Om  aan  dit verzoek  te voldoen  hebben  de 
twee  comités  een gemeenschappelijke  werkgroep  van  des-
kundigen  gevormd,  welke  op 1 juni  1972  een verslag  heeft 
ingediend,  dat als bijlage  aan  dit advies  is gehecht,  met 
betrekking  tot de voornaamste  technische  aspecten  van 
het probleem. 
Het Monetair  Comité  heeft  in zijn  zittingen  van 11 juli en 
5 september  1972  dit verslag  aan  een  onderzoek  onder-
worpen,  waarbij  het zich  voornamelijk  bezig  hield  met  de 
fundamentele  alternatieven,  die zich  ter zake  voordoen. 
I. Beginselvraagstukken 
Het Comité  is van  mening,  dat  de oprichting  van  een 
fonds  deel  uitmaakt  van  het geheel  van  de maatregelen, 
die in de resolutie  van de Raad  van 21 maart  1972  betref-
fende  de verwezenlijking  in etappes  van  een economische 
en monetaire  unie  worden  genoemd,  en zulks  op dezelfde 
voet als de andere  maatregelen:  coördinatie  van het mone-
tair beleid,  sterkere  convergentie  van  het economisch  be-
leid, passende  maatregelen  op het gebied  van het regionale 
en structurele  beleid,  belastingharmonisatie,  geleidelijke 
ontwikkeling  van  een  kapitaalmarkt,  vernauwing  van  de 
marges,  regulering  van  de  kapitaalbewegingen.  Het 
Comité  is van  mening,  dat het voor  de verwezenlijking 
van_jde  economische  en monetaire  unie  onontbeerlijk  is in 
een eihdstadium  een Europees  stelsel  van centrale  banken 
tot stand  te brengen  en de monetaire  reserves  gemeen-
schappelijk  te maken.  De oprichting  van  een  fonds  kan 
worden  beschouwd  als een eerste  bijdrage  tot dit doel  en het nut ervan  dient  beoordeeld  te worden  op grond  van 
deze bijdrage. 
Een dusdanig  fonds  zou  in ieder  geval  tot taak  moeten 
hebben  de vereffening  tussen  de partners  van  de posities, 
die voortvloeien  uit de interventies  in communautaire 
valuta  in het kader  van  de vernauwing  van de marges,  te 
vergemakkelijken. 
Daarnaast  zijn  enkele  leden  van mening,  dat het fonds  een 
wederzijdse  ondersteuning  van de valuta's  van de Lid-Sta-
ten zou  moeten  organiseren  en zorg  zou  moeten  dragen 
voor  een  beter  gebruik  van  hun  reserves  door  aan  de 
Lid-Staten  in voldoende  omvang  onvoorwaardelijke  kre-
dieten  te verstrekken  voor  de financiering  van de omkeer-
bare kapitaalbewegingen,  zonder  evenwel  de betalingsba-
lansdiscipline  te verzwakken.  In deze  benadering  zou 
voorts  het accent  gelegd  moeten  worden  op de wil van de 
monetaire  autoriteiten  van  de E.E.G.  solidair  hun  valuta's 
te verdedigen  ten overstaan  van  de monetaire  verstorin-
gen, die teweeggebracht  worden  door  factoren,  die los-
staan  van  de fundamentele  economische  ontwikkelingen 
in een of meer  Lid-Staten. 
Een deel  van  de leden  van  het Comité  voert  aan,  dat de 
taken  van het fonds  parallel  met  de evolutie  van de mone-
taire en economische  integratie  van  de Gemeenschap  ont-
wikkeld  zouden  moeten  worden.  Zij stellen  vast,  dat de 
convergentie  van  het economisch  beleid  in de Lid-Staten 
nog onvoldoende  is, en zij zijn  dan  ook  van  mening,  dat 
de oprichting  van  een  fonds  geen  aanleiding  zou  moeten 
vormen  tot een uitbreiding  van  de reeds  beschikbare  kre-
dietfaciliteiten.  In ieder  geval  zouden  eventuele  extra  kre-
dieten  aan  voorwaarden  gebonden  moeten  zijn,  en aldus 
zowel  aan  de bevoegdheden  van  de centrale  banken  als 
aan de autoriteit  van  het fonds  onttrokken  zijn.  In dit 
verband  wordt  erop  gewezen,  dat naast  het in het kader 
van de vernauwing  van  de marges  ingestelde  kredietme-
chanisme  en de regeling  van  de monetaire  bijstand  op 
9.11.  73 Publikatieblad  van de Europese  Gemeenschappen Nr. C 94/17 
korte  termijn  in de Gemeenschap  reeds  voorwaardelijke 
kredietmogelijkheden  bestaan  in het kader  van  het mecha-
nisme  voor  financiële  bijstand  op middellange  termijn,  dat 
op 22 maart  1971  door  de Raad  van  de E.E.G.  werd 
ingesteld.  Dit  laatste  mechanisme  zou  niet  in het  fonds 
ondergebracht  kunnen  worden,  omdat  het  fonds  beheerd 
zou moeten  worden  door  het Comité  van  presidenten  van 
de centrale  banken,  terwijl  het mechanisme  voor  financiële 
bijstand  op middellange  termijn  valt  onder  de verant-
woordelijkheid  van  regeringsinstanties. 
II. Taken  van  het fonds 
Het verslag  van  de deskundigengroep  geeft  een  uitvoerig 
overzicht  van  de taken,  die in def  diverse  stadia  van  zijn 
ontwikkeling  aan  het fonds  zouden  kunnen  worden  toege-
kend.  Deze  taken  worden  nader  behandeld  onder  de 
navolgende  punten  A, B, C en D. Het  Comité  heeft  de 
taken,  die aan  het  fonds  in de eerste  fase  zouden  kunnen 
worden  opgedragen,  aan  een  onderzoek  onderworpen. 
Daarentegen  werd  het niet  dienstig  geacht  een  chronologi-
sche volgorde  op te stellen  voor  de geleidelijke  uitbreiding 
van de taken  van  het  fonds,  daar  deze  volgorde  voor  een 
groot  deel  afhankelijk  zal zijn  van  enerzijds  de ervaring, 
die wordt  opgedaan  in de eerste  fase  van  het  fonds,  en 
anderzijds  de vooruitgang,  die  wordt  gemaakt  met  de 
totstandbrenging  van  de economische  en monetaire  unie. 
A. Onderlinge  afstemming 
Terwijl  het  Comité  erkent,  dat  de oprichting  van  het 
fonds  ook  aan  andere  vereisten  dan  uitsluitend  de onder-
linge  afstemming  tussen  de centrale  banken  in het  kader 
van de regeling  betreffende  de vernauwing  van  de fluctua-
tiemarges  tussen  de valuta's  van  de landen  van  de Ge-
meenschap  moet  beantwoorden,  is het  van  mening,  dat 
deze  taak  van  concertatie  in ieder  geval  tot de bevoegdhe-
den van  een  fonds  moet  behoren.  De wijze  waarop  deze 
concertatie  moet  plaatsvinden  zou  die kunnen  zijn,  welke 
uiteengezet  wordt  in de paragrafen  21 tot en met  26 van 
het verslag  van  de deskundigengroep. 
B. Multilateralisatie 
Het Comité  heeft  de verschillende  procedures  voor  de 
multilateralisatie  van  de saldi,  die  voortvloeien  uit  de 
interventies  in de communautaire  valuta's  en van  de des-
betreffende  intracommunautaire  afrekeningen,  d.w.z.  de 
transformatie  van  de bilaterale  vorderingen  en schulden  in 
vorderingen  op en schulden  aan  het  fonds,  uitgedrukt  in 
rekeneenheden,  (paragrafen  27 tot  en met  43 van  het 
verslag)  achtereenvolgens  behandeld.  Alle  leden  van  het 
Comité  zijn  in beginsel  voor  een  dusdanige  multilateralisa-
tie. 
In hun  verslag  hebben  de deskundigen  eveneens  het  be-
heer  van  het  fonds  voor  monetaire  bijstand  op korte  ter-
mijn  in het  bijzonder  uit het oogpunt  van  monetaire  bij-
stand,  die  aansluit  op de kredietfaciliteiten  van  het  ak-
koord  inzake  de margevernauwing,  behandeld  in verband 
met de multilateralisatie.  De mogelijkheden  tot multilate-
ralisatie  zijn  namelijk  des  te groter  naarmate  de periode, 
die is bepaald  voor  het afrekenen  van  de saldi,  langer  is. 
In ieder  geval  is het  Comité  van  mening,  dat  het  beheer 
van de monetaire  bijstand  op korte  termijn  ook  aan  het 
fonds  zou  moeten  worden  opgedragen.  Het  is voorts  van 
mening,  dat  er bepaalde  technische  wijzigingen  in aange-bracht  zouden  moeten  worden,  ten  einde  dit systeem  in 
het fonds  te kunnen  incorporeren. 
Enkele  leden  zijn  van  mening,  dat de twèe  kredietregelin-
gen op korte  termijn,  als zij in een  fonds  aan  elkaar 
gekoppeld  zouden  worden,  geen  wijzigingen  zouden  moe-
ten ondergaan  ten  aanzien  van  bedrag,  looptijd  en finan-
cieringsvoorwaarden.  Andere  leden  daarentegen  zijn  van 
mening,  dat het automatische  karakter  van  het  beroep  op 
de kredietfaciliteiten,  die in het  systeem  beschikbaar  zijn, 
zou moeten  worden  versterkt.  Weer  andere  leden  tenslotte 
stellen  de invoering  voor  van  een  „nieuw  mechanisme", 
dat de twee  bestaande  regelingen  zou  samenvatten  in een 
soepeler  en doeltreffender  verband,  en dat  voorzien  zou 
zijn van  ruimer  kredietfaciliteiten,  die  hetzij  bij  zijn 
oprichting,  hetzij  geleidelijk,  ter beschikking  gesteld  wor-
den van  het fonds. 
C. Gemeenschappelijk  maken  van  de reserves 
Het Comité  heeft  de verschillende  benaderingen  met  be-
trekking  tot het gemeenschappelijk  maken  van  de reserves 
(paragrafen  44 tot en met  55 van  het verslag)  onderzocht. 
De meerderheid  van  de leden  is van  mening,  dat  het 
gemeenschappelijk  maken  van  een  deel  van  de reserves  in 
het huidige  stadium  voorbarig  zou  zijn  aangezien  de econo-
mische  voorwaarden  daarvoor  nog  niet  zijn  vervuld.  Daar-
entegen  zijn  enkele  leden  van  mening  dat  — zoals  in het 
verslag  (§ 44) wordt  opgemerkt  — het  gemeenschappelijk 
maken  van  althans  een  gering  deel  van  de reserves  ge-
rechtvaardigd  zou  zijn,  gezien  het  feit  dat de interventies 
in de wisselmarkten  door  de centrale  banken  niet  uitslui-
tend  een  uitvloeisel  zijn  van  de betalingsbalanssituatie  van 
het betrokken  land,  maar  ook  van  de toepassing  van  het 
akkoord  inzake  de margevernauwing.  Bovendien  zou  het 
geleidelijk  gemeenschappelijk  maken  van  de reserves  het 
mogelijk  maken  de taken  van  het  fonds  regelmatig  uit te 
breiden  en het  zou  de latere  opneming  van  het  fonds  in 
het communautaire  stelsel  van  de centrale  banken,  zoals 
beoogd  bij de resoluties  van  de Raad,  voorbereiden.  Deze 
leden  zijn  voorts  van  mening,  dat  zonder  een  begin  van 
gemeenschappelijk  maken  van  de reserves,  de instelling 
van een  fonds  een  groot  deel  van  haar  betekenis  zou 
verliezen. 
Tenslotte  wijst  het Comité  erop,  dat  de opsomming  van 
methoden,  welke  in het verslag  van  de deskundigengroep 
wordt  gegeven,  niet  uitputtend  is, en dat  het probleem  als 
geheel  nader  moet  worden  bestudeerd. 
Een lid van  het Comité  heeft  een schema  voorgesteld  voor 
een begin  van  het gemeenschappelijk  maken  van  de reser-
ves volgens  hetwelk  elk  land  in het  fonds  zou  kunnen 
beschikken  over  het equivalent  in dollars  van  zijn  quotum 
in de monetaire  bijstand  op korte  termijn,  alsmede  over 
het equivalent  van  het  dubbele  van  dit  quotum  (*) in 
nationale'valuta.  Het  fonds  zou  de Lid-Staten  crediteren 
voor  een  overeenkomstig  bedrag  in rekeneenheden,  dat 
gebruikt  zou  kunnen  worden  voor  de afrekening  van  de 
(1) De  quota  van  de  centrale  banken  van  de  Lid-Staten  van  de 
vergrote  Gemeenschap  in de monetaire  bijstand  op korte  termijn 
zijn (in miljoenen  R. E.): 
Deutsche  Bundesbank  300 
Banque  Nationale  de Belgique  100 
Banque  de  France  300 
Banca  d'Italia  200 
Nederlandsche  Bank  100 
Denmarks  Nationalbank  45 
Central  Bank  of Ireland  17,5 
Norges  Bank  37,5 
Bank  of England  300 
Nr. C 94/18 Publikatieblad  van  de Europese  Gemeenschappen 9.11.  73 
saldi,  die voortvloeien  uit de interventies  van  de centrale 
banken;  voorts  zou  het  fonds  van  de landen,  die zulks 
wensen,  met  nationale  valuta's  de dollartegoeden  kunnen 
aankopen,  welke  deze  landen  genoodzaakt  zouden  zijn  te 
accumuleren  als gevolg  van de toestroming  van speculatief 
kapitaal.  Deze  techniek  maakt  het mogelijk  een garantie 
in Europese  rekeneenheden  in te voeren,  welke  solidair 
door  de Lid-Staten  en pro  rata  van  hun  quotum  wordt 
verleend.  Het Comité  was  niet  in staat  over  dit schema  en 
de technische  en financiële  implicaties  een oordeel  te ge-
ven, maar  het meent,  dat het noodzakelijk  zou zijn  er een 
nadere  studie  aan te wijden. 
D. Rekeneenheid 
De multilateralisatie  van  de saldi,  ongeacht  de vorm  die 
deze zou  hebben,  impliceert  dat gebruik  wordt  gemaakt 
van een  rekeneenheid  (§§ 56 tot en met  60).  In de eerste 
fase zou  men  de rekeneenheid  kunnen  aannemen,  welke 
thans  in de  Gemeenschap  wordt  gebruikt  (d.w.z. 
0,88867088  gram  fijn goud). 
III. Organisatie  en statuten 
In het algemeen  heeft  het Comité  zijn  goedkeuring  ge-
hecht  aan  de beschouwingen,  die in het deskundigenver-
HET  AANPASSINGSPROCES 
A. Algemene  opmerkingen 
1. De  gedelegeerden  van  de Lid-Staten  van  de E.E.G. 
delen  de in het Amerikaanse  document  (C/XX/Dep/Doc/ 
27/10)  geuite  mening,  dat „een  hervorming  van  het inter-
nationale  monetaire  stelsel  een  snellere  en doeltreffender 
aanpassing  van  het  evenwicht  op de betalingsbalansen 
zou moeten  bevorderen";  deze  mening  werd  nog  versterkt 
door  de gebeurtenissen  in de eerste  helft  van  februari, 
welke  eveneens  de waarde  aantoonden  van  de stelling 
van de Canadese  gedelegeerden,  dat „de  hoofdfout  van 
het stelsel  is, dat dit niet  in staat  is zich  aan te passen  aan 
de economische  groei  van het continentale  Europa  en van 
Japan"  (C/XX/Dep/Doc/73/15). 
2. "Wij  geloven  echter  ook,  dat het van  belang  is zoveel 
mogelijk  gebruik  te maken  van  het  stelsel  van  Bretton 
Woods  als basis  van  een nieuw  stelsel.  Wij  achten  het in 
het bijzonder  van  vitaal  belang  vast  te houden  aan  het 
concept  van  het  „fundamenteel  gebrek  aan  evenwicht", 
daar dan  bij de vaststelling  van  de aanpassingsbehoefte 
zowel  rekening  moet  worden  gehouden  met  interne  als 
met externe  factoren.  Wij  bestrijden  niet  het  nut  van 
kwantitatieve  indicatoren,  doch  wij zijn  wel van  mening, 
dat deze  eerder  moeten  worden  beschouwd  als een middel 
om het begrip  fundamenteel  gebrek  aan evenwicht  opera-
tioneel  te maken. slag zijn  gewijd  aan de organisatie  en de statuten  van  het 
fonds  (SS 61 tot en met  67).  Het  vraagstuk  van  de verde-
ling van  de verantwoordelijkheden  over  de verschillende 
bevoegde  autoriteiten  werd  aan de orde  gesteld. 
IV. Conclusies 
Ondanks  de uiteenlopende  opvattingen  over  de verschil-
lende  aspecten  van  de taken,  die het fonds  eventueel  op 
zich zou  kunnen  nemen,  zijn  de leden  unaniem  van 
mening  dat het fonds,  als besloten  zou  worden  het op te 
richten,  van  het begin  af aan  naast  het beheer  van  de 
monetaire  bijstand  op korte  termijn,  die taken  op zich  zou 
kunnen  nemen,  welke  in het deskundigenverslag  zijn  be-
schreven  onder  IV A, „De  organisatie  en de onderlinge 
afstemming  tussen  de centrale  banken",  IV B ii) a) „De 
multilateralisatie  van  de posities  voortvloeiende  uit de 
financiering  op zeer  korte  termijn",  IV B ii) b) „Het  op 
elkaar  aansluiten  van  de twee  vormen  van  financiering" 
en onder  IV D „Rekeneenheid".  Het  Comité  is zich  ervan 
bewust,  dat met  betrekking  tot vele  vraagstukken,  in het 
bijzonder  betreffende  hierboven  genoemde  aangelegenhe-
den, mede  met het oog  op de verdere  ontwikkeling  van de 
taken  van  het fonds,  nog  nadere  studies  moeten  worden 
verricht,  alvorens  het fonds  kan worden  ingesteld. 
3. Dat  wij dit concept  toch  aanvaarden  is mede  omdat 
wij ervan  overtuigd  zijn,  dat daar  — zoals  erkend  in het 
Amerikaanse  document  — er in het algemeen  geen  auto-
matische  regel  kan zijn  ter bepaling  van de aanpassingspo-
litiek,  ieder  door  een  groot  land  gevolgd  beleid  de inter-
nationale  gemeenschap  aangaat,  terwijl  de beleidskeuze 
betrekking  heeft  op maatregelen  van  interne  politiek,  de 
wisselkoersen,  de controle  van  het kapitaalverkeer  of om 
enigerlei  combinatie  van  deze  drie.  Uiteindelijk  is de be-
leidskeuze  de taak  van  de regering  van het desbetreffende 
land in verband  met  de structuur  van  dit land,  doch  de 
andere  leden  van  de internationale  gemeenschap  moeten, 
opdat  het aanpassingsproces  doeltreffender  zal functione-
ren, ervan  verzekerd  zijn,  dat ook  met  hun  gezichtspunten 
rekening  wordt  gehouden.  De wijze  waarop  dit beginsel 
moet  werken  zal moeten  worden  bestudeerd. 
4. Voorts  zij enkele  algemene  opmerkingen  gemaakt 
over het begrip  symmetrie.  Er zijn  duidelijke  asymme-
trieën  met  betrekking  tot de omvang  van  de Verenigde 
Staten  en de betrekkingen  tussen  de interne  en externe 
sector  van  hun  economie  ten opzichte  van  de omvang  en 
de economie  van  de verschillende  Lid-Staten  van  de 
E.E.G.  Deze  verschillen  zullen  sterker  worden  naarmate  de 
Europese  integratie  zal voortschrijden,  doch  in afwachting 
daarvan  zal rekening  moeten  worden  gehouden  met  het 
bestaan  daarvan.  Wij  geven  niettemin  toe,  dat er zoveel BIJLAGE  IV 
— GEBRUIK  VAN  KWANTITATIEVE  INDICATOREN 
9.11.73 Publikatieblad  van  de Europese  Gemeenschappen Nr. C 94/19 
mogelijk  gelijkheid  van  behandeling  moet  zijn  tussen  de 
dollar  en andere  grote  munteenheden.  Zo zal ook  de last 
van de aanpassing  — steeds  zoveel  mogelijk  — sym-
metrisch  moeten  worden  verdeeld  over  de overschot-  en 
tekortlanden.  Recente  besluiten  op het  gebied  van  de 
wisselkoersen  waren  genomen  overeenkomstig  deze  be-
ginselen. 
5. Er  zijn  echter  met  betrekking  tot de symmetrie  tus-
sen de overschot-  en tekortlanden  tegengestelde  overwegin-
gen, waarmede  rekening  moet  worden  gehouden.  Richtlij-
nen voor  de procedure  van  overleg  zouden  zeer  goed  de 
aandacht  kunnen  vestigen  op deze  tegengestelde  eisen  en 
in het bijzonder  op: 
a) De  noodzaak  de nadruk  te leggen  op de betekenis  van 
de symmetrie  en er zorg  voor  te dragen,  dat de proce-
dure  van  overleg  zowel  betrekking  heeft  op de over-
schotlanden  als op de tekortlanden,  wegens  de druk, 
welke  uiteraard  op de tekortlanden  wordt  uitgeoefend. 
b) De overtuiging,  dat,  gezien  de huidige  intensiteit  van 
de inflatoire  druk  op de wereldeconomie  — die  zeer 
hardnekkig,  zou  kunnen  zijn  —, het  wenselijk  is de 
tekortlanden  te verzoeken  een  iets  grotere  last  van  de 
aanpassing  te dragen.  Dit  betreft  de waarde  van  de 
standaard,  ten  opzichte  waarvan  de waarde  van  de 
munteenheden  kunnen  variëren  en in dit verband  zijn 
de voor  de overeengekomen  schepping  van  internatio-
nale liquiditeiten  vereiste  voorwaarden  van  grote  bete-
kenis. 
c) In talrijke  bekende  situaties  van  gebrek  aan  internatio-
naal evenwicht  is het  waarschijnlijk,  dat  de posities 
van de meeste  landen  de indruk  geven  in harmonie 
met elkaar  te zijn,  terwijl  er voor  een  of meer  dezer 
landen  divergenties  zijn.  Het  lijkt  juist  om  als alge-
meen  beginsel  te stellen,  dat  het  aantal  aanpassingen 
tot een  minimum  moet  worden  beperkt,  en dat te dien 
einde  de internationale  gemeenschap  zou  moeten  stre-
ven naar  aanpassing  van  die landen,  die op een  gege-
ven ogenblik  het  meest  afwijken  van  de hoofdgroep, 
ongeacht  of dit overschot-  of tekortlanden  zijn. 
6. Wij  achten  het van  belang  te stellen,  dat de ervaring 
(zie C/XX/Dep/Doc/73/3  en 7) aanspoort  tot het  maken 
van een  reëel  onderscheid  tussen  de kwantitatieve  indica-
toren,  die nuttig  kunnen  zijn 
a) voor  het inzetten  van  en procedure  of een  overleg; 
b) als vermoeden,  dat een aanpassing  noodzakelijk  is. 
Om deze  reden  stellen  wij  u voor  deze  kwantitatieve 
indicatoren  te bestuderen  uit het oogpunt  van  deze  twee 
gebruiksmogelijkheden  in de aanpassingsprocedure  — sig-
naal voor  het inzetten  van  het overleg  en als vermoeden 
van de noodzaak  voor  aanpassing. 
B. Signalen  voor  het inzetten  Van  de procedure  van 
overleg 
7. De  conclusies  van  de Voorzitter  van  de vergadering 
van gedelegeerden,  welke  in januari  werd  gehouden,  gaan 
juist over  de aan  het  overleg  gewijde  besprekingen.  Wij 
zijn het met  hem  eens,  en in het bijzonder  met  de passage, 
waar  wordt  gezegd  welke  maatregelen  moeten  worden 
getroffen  ter verbetering  van  het mechanisme  van  overleg, hetgeen  eerder  „de  bestaande  procedures  zou  moeten  aan-
vullen  dan  vervangen".  Hoewel  het  noodzakelijk  is, dat 
institutionele  wijzigingen  zullen  worden  aangebracht  in 
het I.M.F.,  waarop  hieronder  nader  zal worden  ingegaan, 
hebben  de bestaande  overlegprocedures  tussen  het Fonds 
en zijn  leden  tot een  grotere*  kennis  en ervaring  geleid, 
waarvan  een  nuttig  gebruik  zal kunnen  worden  gemaakt 
om een  regelmatiger  multilateraal  overleg  doeltreffender 
te maken. 
8. Hoewel  de huidige  wijze  van  overleg  in het  kader 
van het  Fonds  het  aan  de meeste  leden  van  het  Fonds 
mogelijk  blijft  maken  de noodzaak  van  een  aanpassing 
naar  eigen  inzicht  te beoordelen,  heeft  dit overleg  thans 
plaats  — althans  indien  het lid geen  zwevende  wisselkoers 
heeft  of gebruik  heeft  gemaakt  van  de hoogste  trekkings-
rechten  — met  name  voor  de overschotlanden  en meer  in 
het algemeen  met  betrekking  tot de onevenwichtigheden, 
die kunnen  worden  veroorzaakt  door  de door  andere  lan-
den getroffen  aanpassingsmaatregelen. 
9. Wij  zijn  van  mening,  dat het mogelijk  is deze  lacunes 
te overbruggen  door  aan  het  bestuur  van  het  I.M.F.  een 
specifiek  mandaat  te geven, 
a) tot handhaving  van  het  voortdurend  toezicht  op de 
positie  van  de betalingsbalansen  van  althans  de belang-
rijkste  landen; 
b) tot het op ieder  moment  vestigen  van  de aandacht  van 
de Raad  van  Bestuur  van  het  Fonds  op situaties,  die 
een diepergaande  studie  waard  zijn,  met  andere  woor-
den het inzetten  van  de procedure  van  overleg. 
In dit verband  zouden  richtlijnen  kunnen  worden  voorge-
steld  aan  het College  van  Bewindvoerders  van  het Fonds, 
waarbij  wordt  bepaald,  dat  dit College  bijzondere  aan-
dacht  zal schenken  aan  de symptomen  van  elke  structurele 
wijziging,  die zich  voordoen  in de betalingsbalans,  zelfs 
indien  compenserende  tendensen  in de totale  betalingsba-
lans ertoe  leiden,  dat  de officiële  reserves  hiervan  geen 
invloed  ondergaan.  De leden  van  het  Fonds  zullen  even-
eens verplicht  zijn  te verzoeken  om  onderzoek  van  de 
verschijnselen,  die zich  voordoen  in de betalingsbalans  van 
hun eigen  land  of van  andere  landen,  welke  bij het Col-
lege van  Bewindvoerders  van  het Fonds  niet  bekend  schij-
nen te zijn.  Deze  bepaling  zou  krachtig  kunnen  bijdragen 
tot de overwinning  van  een  van  de moeilijkheden,  die 
voortvloeit  uit het  steunen  van  het  voorstel  van  de Ver-
enigde  Staten  slechts  één  indicator  te gebruiken  om  de 
procedure  van  overleg  in te zetten. 
10. Men  zou  van  mening  kunnen  zijn,  dat de volledige 
hierboven  voorgestelde  procedure,  die  veel  lijkt  op die, 
welke  werd  voorgesteld  door  de Canadese  gedelegeerden, 
op zichzelf  voldoende  is als signaal  voor  de noodzaak  tot 
bestudering  van  een situatie  ten en van  het inzetten  van  de 
procedure  van  overleg.  Het  zou  evenwel  een  nuttige  vei-
ligheidsmaatregel  zijn  het gebruik  te bepalen  van  een  of 
meer  kwantitatieve  indicatoren. 
11. Met  betrekking  tot het  gebruik  van  een  of meer 
indicatoren  zijn  twee  gezichtspunten  mogelijk;  het  is 
moeilijk  een  algemene  indicator  te dien  einde  op te stel-
len, daar  dit vraagstuk  nog  diepgaand  kan  worden  onder-
zocht.  Men  zal voorstander  kunnen  zijn  van  het  gebruik 
van verscheidene  indicatoren,  hetgeen  zowel  het risico  in-
Nr. C 94/20 Publikatieblad  van  de Europese  Gemeenschappen 9.11.73 
houdt  van  het geven  van onjuiste  signalen  voor  het inzet-
ten van — onnodig  — overleg  en, hetgeen  belangrijker  is, 
voor  het niet  inzetten  van  een  noodzakelijk  overleg;  de 
voorstellen,  die wij  hierboven  onder  punt  8 hebben  ge-
daan,  maken  het  evenwel  mogelijk  dit laatste  risico  te 
ondervangen.  Tegen  het gebruik  van  verscheidene  indica-
toren  kan  worden  aangevoerd,  dat dan  elkaar  tegenspre-
kende  signalen  kunnen  worden  ontvangen,  hetgeen  scha-
delijk  kan zijn  voor  de snelheid  waarmede  het overleg  met 
landen  waar  zich  een onevenwichtigheid  voordoet,  wordt 
ingezet.  Om  deze  reden  zijn  wij in het algemeen  voorstan-
der van de keuze  van een enkele  indicator  voor  het inzet-
ten van de procedure  van overleg. 
12. De  keuze  schijnt  voor  ons  gedaan  te moeten  wor-
den tussen  de beweging  van reservemiddelen  en basismid-
delen,  hoewel  wij erkennen,  dat volgens  de ervaring  noch 
het een noch  het ander  op zichzelf  geheel  bevredigend  is 
(zie C/XX/Dep/Doc/73/3).  "Wij  geven  evenwel  toe,  dat er 
goede  redenen  zijn  om de voorkeur  te geven  aan de bewe-
ging van  reservemiddelen  als indicator  van  de noodzaak 
tot het inzetten  van het overleg,  met name  wegens 
i) het voordeel  bij de definiëring  in een stelsel  van  con-
vertibiliteit,  dat  door  de Amerikaanse  gedelegeerde 
zowel  mondeling  als schriftelijk  is uiteengezet; 
ii) de snelheid  waarmede  de indicator  beschikbaar  is, het-
geen geheel  in overeenstemming  is met  de noodzaak 
snel over  te gaan  tot een onderzoek  en overleg; 
iii) het betrekkelijke  gemak  waarmee  de gemeenschappe-
lijke samenstellende  normen  kunnen  worden  opge-
steld,  hetgeen  een verdieping  van  de analyse  overbo-
dig maakt. 
13. Alvorens  evenwel  de beweging  van reservemiddelen 
als enige  indicator  voor  de noodzaak  tot het inzetten  van 
het overleg  aan  te nemen,  is het gewenst  drie  punten 
nader  te beschouwen: 
a) In welke  mate  zou  men  gebruik  moeten  maken  van  de 
reële  bewegingen  van  reservemiddelen  in tegenstelling 
tot de bewegingen  met  betrekking  tot de aangepaste 
niveaus,  waarmee  rekening  is gehouden  met  de reser-
vebehoeften  van verschillende  landen? 
b) Zou  men  gebruik  moeten  maken  van  de bruto-  of de 
nettobeweging  van  de reservemiddelen  en welke  ge-
meenschappelijke  definitie  zal men  kunnen  vinden 
voor  de samenstellende  delen  van  de een of de ander. 
Zou men  speciaal  rekening  moeten  houden  met  de 
bewegingen  van  de schulden  van  een  land  met  een 
reservevaluta,  daar  de totale  afwikkeling  daarvan  in 
reservemiddelen  niet  is voorzien? 
c) Zou  het overleg  moeten  worden  ingezet  door  een be-
weging  van reservemiddelen,  welke  een bepaald  niveau 
boven  of beneden  een  normcijfer  bereikt,  en zo ja, 
welke  schommeling  van  de beweging  zou  men  als ge-
schikt  kunnen  beschouwen?  Ofwel  zal men  ernaar 
moeten  streven  het begrip  van  een  maximum  bewe-
gingspercentage  van de reservemiddelen  in een bepaalde 
periode  voor  elk groot  land  — misschien  door  het 
opstellen  van  een  adequate  relatie  tussen  de omvang 
van de bewegingen  van  de reservemiddelen  en een of 
ander  exterieur  criterium,  zoals  de quota  van  het 
I.M.F.  — toe te passen? Bij de keuze  tussen  de in bovenstaande  punten  a), b) en c) 
gegeven  oplossingen  zal rekening  moeten  worden  gehou-
den met  het probleem  van  de gevoeligheid  van  de markt 
voor  bewegingen  van reservemiddelen.  Dit zou  echter  niet 
meer  zijn  dan een probleem  van overmaking,  totdat  op de 
markten  blijkt,  dat 
i) de beweging  van reservemiddelen,  indien  zij aanleiding 
zijn tot overleg,  niet  altijd  aanleiding  geven  tot aan-
passingsmaatregelen  en in het bijzonder  tot wijzigingen 
van de wisselkoersen; 
ii) de aanpassingsmaatregelen  soms  kunnen  worden  geno-
men bij afwezigheid  van  beweging  van  reservemidde-
len. 
Een ernstig  probleem  bij de start  van  het nieuwe  systeem 
is, dat de antwoorden  op de in de punten  a), b) en c) 
gestelde  vragen  onmogelijk  geheim  kunnen  blijven. 
14. Als  samenvatting  van dit hoofdstuk  gaat  onze  voor-
keur — vermeld  in bovenstaand  punt  9 — ernaar  uit, dat 
de permanente  procedure  van onderzoek  en overleg  wordt 
versterkt  door  de moeilijkheden,  welke  wij verwachten  bij 
het gebruik  van  slechts  één  indicator  als criterium  voor 
het inzetten  van  overleg.  Voorts  lijkt  het  redelijk  te 
menen,  dat een  procedure  zoals  wij hebben  geschetst  — 
welke  zeer  beslist  door  de ervaring  kan  worden  verbeterd 
— zeer  goed  zou  functioneren,  zodat  men  er daarna  van 
zou kunnen  afzien  gebruik  te maken  van  een  kwantita-
tieve  indicator  als signaal  voor  het inzetten  van  het over-
leg. Het  zou  ook  kunnen,  dat een  andere  kwantitatieve 
indicator  dan die,  welke  wij aanvankelijk  hebben  gekozen, 
doeltreffender  blijkt  te zijn.  Om  deze  redenen  hebben  wij 
ons verzet  tegen  het opnemen  in de gewijzigde  artikelen 
van het I.M.F.  van iedere  gedragslijn  voor  de inzet  van het 
overleg. 
C. Kwantitatieve  indicatoren  als vermoeden  van  de nood-
zaak  voor  een aanpassing 
15. Zoals  wij reeds  duidelijk  uiteen  hebben  gezet,  wen-
sen wij niet  dat kwantitatieve  indicatoren  gebruikt  zullen 
worden  als automatisch  signaal  om tot actie  over  te gaan, 
dan wel  om maatregelen  te treffen  of om het nemen  van 
een bepaalde  soort  maatregelen  mogelijk  te maken,  waar-
voor  anders  een  internationaal  overleg  nodig  zou  zijn 
geweest.  Om  deze  redenen  gaan  wij niet  akkoord  met  het 
in het document  van  de Verenigde  Staten  gedane  voor-
stel, volgens  hetwelk  geringe  devaluaties  vrij moeten  wor-
den toegestaan,  zonder  dat  het  I.M.F.  zijn  goedkeuring 
behoeft  te geven  steeds  wanneer  de reserves  van een land 
beneden  een bepaald  basisniveau  dalen. 
16. Daartegenover  steunen  wij.  de stelling,  dat  het 
mogelijk  zou moeten  zijn  door  procedures  van overleg  het 
vermoeden  te wekken  dat aanpassingsmaatregelen  wense-
lijk zijn.  Deze  vermoedens  zouden  sterker  kunnen  worden 
naar mate  het overleg  voortschrijdt.  Hoewel  het feit,  dat 
een land  (of enkele  landen)  geen  aanpassingsmaatregelen 
heeft  (hebben)  getroffen  — van interne  of externe  aard  — 
die in het algemeen  als wenselijk  worden  beschouwd,  zou 
moeten  leiden  tot aanzienlijke  moeilijkheden  voor  het ge-
hele internationale  stelsel,  zijn  wij van  mening,  dat het 
voor  andere  landen  mogelijk  moet  zijn  in laatste  instantie 
compensatiemaatregelen  te treffen.  Wij delen  derhalve  het 
9.11.73 Publikatieblad  van  de Europese  Gemeenschappen Nr. C 94/21 
algemeen  gezichtspunt  van  de „geleidelijke  reactie",  dat in 
het eerste  deel  van  het  document  C/XX/Dep/Doc/73/2  is 
beschreven. 
17. Een  voorbeeld  van  een  dergelijke  situatie,  waarin 
compensatiemaatregelen  gewettigd  zouden  zijn,  is het 
geval  waarin  een  land  hardnekkig  reservemiddelen  accu-
muleert,  waarvan  het  niveau  in geen  enkele  verhouding 
staat  met  het  percentage  te scheppen  primaire  reserves 
van het stelsel. 
18. Een  kernvraag  is in hoeverre  men  zich  bij het trek-
ken van  de conclusies,  waartoe  men  in de loop  van  het 
overleg  is gekomen,  en in het bijzonder  bij de identificatie 
van een  fundamenteel  gebrek  aan  evenwicht,  moet  laten 
leiden  door  kwantitatieve  indicatoren.  De eenvoud  van  de 
beweging  van  reservemiddelen  is een  van  de redenen  ge-
weest  waarom  wij  bereid  waren  dit criterium  aan  te leg-
gen als signaal  voor  het  inzetten  van  het  overleg,  doch 
deze  zelfde  eenvoud  vereist  een  grote  voorzichtigheid, 
daar  de beweging  van  reservemiddelen  wordt  beschouwd 
als waarschuwingssignaal  voor  aanpassingsmaatregelen. 
Het is noodzakelijk  de verschillende  samenstellende  delen 
van iedere  beweging  van  reservemiddelen  na te gaan 
alvorens  een  oordeel  te kunnen  vellen  over  de noodzaak 
van ingrijpen  of over  de gewenste  wijze  van  ingrijpen.  In 
de eerste  plaats  moet  onderscheid  worden  gemaakt  tussen 
de basisrekening  van  de betalingsbalans  en de bewegingen 
van vluchtkapitaal.  Als  reactie  op de beweging  van  reser-
vemiddelen,  die  als gevolg  van  kapitaalstromen  op korte 
termijn  ontstaan,  zouden  de maatregelen  in bepaalde  ge-
vallen  eenvoudigweg  kunnen  bestaan  in het  financieren 
van deze  kapitaalstromen  tot  het  moment,  waarop  zij 
omkeren.  Overwogen  wordt  de normale  regels  voor  de 
afwikkeling  via reservemiddelen  in een  periode  van  be-
langrijke  stromen  van  vluchtkapitaal  te wijzigen,  eventueel 
door  een  speciale  mogelijkheid  voor  financiering  op korte 
termijn  onder  toezicht  van  het  I.M.F.  in te stellen.  De 
hardnekkigheid  dezer  kapitaalstromen  of hun  weerstand 
tegen  pogingen  tot controle  of omkeer  zouden  een  dras-
tisch  optreden  vergen,  zoals  in het Amerikaans  document 
is vermeld.  In het  bijzonder  verdient  het  de overweging 
hardnekkige  kapitaalbewegingen,  zelfs  indien  zij de vorm 
aannemen  van  aankoop  of verkoop  van  activa  en passiva 
op korte  termijn,  te beschouwen  als strukturele  kapitaal-
stromen,  voo^  zover  deze  deel  uitmaken  van  de basisreke-
ning  van  de betalingsbalans.  Een  ander  structuurprobleem, 
dat moet  worden  opgelost,  is hoe  de situaties  te behande-
len waarin  een  tekort  moet  worden  gefinancierd  door  een 
vergroting  van  de in een  bepaalde  munteenheid  luidende 
tegoeden  van  particulieren  in het buitenland. 
19. Onder  dit voorbehoud  zijn  wij  van  mening,  dat  de 
situatie  en de ontwikkelingvooruitzichten  voor  de basisre-
kening  van  de betalingsbalans  een  beter  criterium  zouden 
zijn voor  de algemene  noodzaak  tot aanpassing  van  een 
schommeling  in het niveau  van  de reservemiddelen.  Voor 
de twee  indicatoren  rijst  het  in deel  V van  het  Ameri-
kaanse  document  omschreven  probleem,  dat  de verdeling 
van de reservemiddelen  niet  overeenkomt  met  enig  rede-
lijk gedefinieerde  evenwichtspositie.  Verondersteld  moet 
worden  dat  de landen  zullen  streven  naar  basisrekeningen 
en zodanige  bewegingen  van  reservemiddelen,  dat zij hun 
voorraad  reservemiddelen  op het  meest  gewenste  niveau 
kunnen  handhaven.  Bijgevolg  bestaat  er geen  enkele  een-
voudige  en universele  maatstaf  voor  de beweging  van 
reservemiddelen  of van  de  basisrekeningen,  welke  als representatief  kan  worden  beschouwd  voor  een  positie 
van „evenwicht"  voor  elk land.  De maatstaf  moet  noodza-
kelijkerwijze  betrekking  hebben  op een  of andere  definitie 
van de doeleinden  van  de betalingsbalans,  welke  voor 
verschillende  landen  zowel  realistisch  zijn  en, hoewel  men 
het beginsel  van  de symmetrie  in het  stelsel  wil  handha-
ven, als onderling  en met  betrekking  tot de percentages  te 
scheppen  reservemiddelen  coherent  moeten  zijn. 
20. Bovendien  zal het veelal  van  belang  zijn  rekening  te 
houden  met  de samenstelling  van  de basisrekening  bij de 
definitie  van  de doeleinden  van  de betalingsbalans.  Men 
mag niet  vergeten,  dat  in de praktijk  de landen  verschil-
lende  doeleinden  nastreven  voor  de lopende  rekening  van 
de betalingsbalans  en voor  die van  het  lange  kapitaalver-
keer.  Misschien  zou  een  gedragslijn  voof  het  kapitaalver-
keer kunnen  worden  opgesteld.  Indien  deze  door  de indus-
trielanden  consequent  wordt  gevolgd,  zou  de basisreke-
ning  als  enige  indicator  kunnen  worden  aangenomen. 
Deze  gedragslijn  zou  bijvoorbeeld  kunnen  inhouden,  dat 
de industrielanden  er zorg  voor  moeten  dragen,  dat  hun 
netto-uitvoer  van  lang  kapitaal  naar  andere  industrie-
landen  noch  belangrijk  noch  hardnekkig  zal zijn. 
21. In  vele  gevallen  zou  aan  deze  voorwaarde  kunnen 
worden  voldaan,  zonder  dat  het  noodzakelijk  is over  te 
gaan  tot specifieke  controles  van  de kapitaalstromen,  zoals 
de Amerikaanse  gedelegeerden  in de besprekingen,  die aan 
het Smithsonian  agreement  zijn  voorafgegaan,  hebben  ge-
steld,  dat  dit voor  hun  land  zou  gelden.  De voorgestelde 
gedragslijn  schrijft  evenwel  voor,  dat  zo nodig  doeltref-
fende  controle  zal kunnen  worden  uitgeoefend,  als deze 
voorwaarde  niet  zou  zijn  vervuld.  Een  dergelijke  gedrags-
lijn zou  in overeenstemming  zijn  met  het  beginsel,  dat 
geen  enkele  beperking  mag  worden  aangebracht  op de 
stromen  van  lang  kapitaal  naar  de ontwikkelingslanden  of 
in het teweegbrengen  van  lopende  overschotten  ter finan-
ciering  van  deze  stromen.  Bij gebrek  aan  overeenstemming 
over  een  gedragscode  voor  kapitaaltransacties  zal het ge-
bruik  van  de basisrekening  als belangrijkste  indicator  voor 
de noodzaak  tot  aanpassing  moeten  worden  aangevuld 
met het  beschouwen  van  de lopende  rekening  van  de 
betalingsbalans,  in het  bijzonder  indien  het  gaat  om  het 
vaststellen  van  de aard  van  de nodige  aanpassingsmaatre-
gelen.  Het  zal  eveneens  van  belang  zijn,  alvorens  een 
definitief  oordeel  te vellen,  rekening  te houden  met  de 
door  de kosten-  en de prijzenontwikkeling  verschafte  in-
formaties  en met  name  de voorzienbare  doorwerking  van 
wijzigingen  in verleden  en heden  van  de concurrentie-
kracht,  welke  zich  nog  niet  volledig  doen  gevoelen. 
22. Zelfs  indien  het  onderzoek  van  de basisrekeningen 
en andere  indicatoren  zou  leiden  tot de conclusie,  dat  de 
vereiste  aanpassing  een  wijziging  meebrengt  in de lopende 
transacties,  is het nog  niet  noodzakelijk  hieruit  te conclu-
deren,  dat  de wisselkoersen  moeten  worden  gewijzigd. 
Men  moet  zich  in de eerste  plaats  afvragen  in welke  mate 
de beschouwde  lopende  rekening  van  de betalingsbalans 
door  cyclische  factoren  is beïnvloed,  die vermoedelijk  van-
zelf in de loop  van  de tijd  zullen  verdwijnen.  Oneven-
wichtigheden  als  gevolg  van  het  feit,  dat  verschillende 
landen  zich  in verschillende  conjunctuurfasen  bevinden, 
eiseR  een  zuiver  intern  ingrijpen  op de bestedingen.  Een 
intern  ingrijpen  heeft  ten doel  invloed  uit te oefenen  op 
de kosten-  en prij  zentendensen  en kan  zeer  goed  een  ade-
quate  oplossing  zijn  in het  geval  waarin  een  ontstaande 
onevenwichtigheid  wordt  geconstateerd  in de  lopende 
Nr. C 94/22 Publikatieblad  van  de Europese  Gemeenschappen 9.11.  73 
rekening  van  de betalingsbalans  (cyclische  aanpassing). 
Onevenwichtigheden,  die niet  uitsluitend  worden  geëlimi-
neerd  door  een  intern  ingrijpen  zullen  het  sein  zijn  van 
een fundamenteel  gebrek  aan  evenwicht  en in een  derge-
lijk geval  zou  een  wijziging  van  de wisselkoers  normaliter 
zowel  gewettigd  als wenselijk  zijn. 
23. Als  samenvatting  van  de conclusies  van  dit hoofd-
stuk diene  dat,  hoewel  wij  toegeven  dat  kwantitatieve 
indicatoren  als integrerend  bestanddeel  van  de procedure 
van overleg  nodig  zijn,  wij niet  van  mening  zijn  dat een  of 
andere  unieke  indicator  of groep  van  indicatoren  in het 
algemeen  en op uniforme  wijze  kan  Worden  gebruikt  voor 
de vestiging  van  een  automatisch  vermoeden  voor  de 
noodzaak  van  een  aanpassing.  Wij  zijn  van  mening,  dat de 
basisrekening  de belangrijkste  indicator  is voor  een  aan-passingsmaatregel,  doch  wij  hebben  bezwaar  tegen  een 
overijld  vermoeden,  dat  er een  wijziging  moet  plaatsvin-
den van  de wisselkoersen.  Rekening  moet  worden  gehou-
den met  andere  factoren  en in het  bijzonder  met  de 
samenstelling  van  de basisrekening.  Wij  sluiten  in be-
paalde  gevallen  geen  specifieke  actie  uit voor  de regule-
ring van  de kapitaalstroom  en met  name  van  het kapitaal-
verkeer  op lange  termijn  of van  structurele  aard.  Wij  zijn 
er bovenal  van  overtuigd,  dat  de doeltreffendheid  van  de 
aanpassingsprocedure  door  overleg  tussen  de landen  be-
rust op de vaststelling  door  alle  deelnemers  om deze  ope-
rationeel  te maken,  hetgeen  slechts  zou  kunnen  worden 
gewaarborgd  door  de  aanvaarding  van  automatische 
signalen  voor  de inzet  van  een  aanpassing  met  het gevaar, 
dat de internationale  samenwerking  hierdoor  eerder  wordt 
benadeeld  dan  bevorderd. 
BIJLAGE  V 
VERSLAG  VAN  DE  WERKZAAMHEDEN  VAN  DE  WERKGROEP 
„EFFECTENMARKTEN" 
In de verslagperiode  (oktober  1971  — oktober  1972)  was 
de tendens  op de obligatiemarkten  van  de Gemeenschap 
over  het geheel  genomen  vrij  gunstig.  Het  emissievolume 
is op alle  markten  toegenomen  terwijl  het  rentepeil  al-
thans  tot  september  1972,  in de meeste  landen  in het 
algemeen  een  dalende  tendens  te zien  gaf. 
Tot deze  ontwikkeling  hebben  verschillende  factoren  bij-
gedragen:  een,  ondanks  het voortduren  en zelfs  krachtiger 
worden  van  de inflatietendensen,  op een  hoog  niveau  gele-
gen spaarneiging,  een  toenemende  belangstelling  van  par-
ticulieren  voor  beleggingen  in vastrentende  waarden,  en 
een uitzonderlijk  ruime  liquiditeit.  Ook  echter  kon  bij de 
geldvragers  in verband  met  de heersende  onzekerheden,  in 
het bijzonder  omtrent  de ontwikkeling  van  de rentetarie-
ven, een  zekere  terughoudendheid  worden  geconstateerd 
alsmede  in verschillende  landen  een  toenemende  gevoelig-
heid van  de beleggers  voor  de rentestand. 
Van land  tot land  deden  zich  evenwel  verschillen  voor.  Zo 
werd  de dalende  tendens  van  de rente  in Nederland,  en in 
mindere  mate  in België  in het voorjaar  van  1972  tijdelijk 
onderbroken;  in Duitsland  onderging  de markt  terzelfder 
tijd zelfs  een aanmerkelijke  verkrapping  waarna  het rente-
peil met  meer  dan  1 % steeg,  ondanks  een  belangrijke 
vermindering  van  het  emissievolume.  In Italië  bleven  de 
rentetarieven  sedert  juni,  na lange  tijd  te zijn  gedaald, 
stabiel.  In Frankrijk,  waar  de rentevoet  in tegenstelling  tot 
de andere  landen  het voorafgaande  jaar  niet  was  gedaald, 
was de tendens  tot dalen  sterker.  Voorts  gaven  de renteta-
rieven  aan  het  eind  van  de verslagperiode  in alle  landen, 
met uitzondering  van  Italië,  een  stijging  te zien,  welke 
onder  meer  verband  hield  met  de meer  restrictieve  koers 
van het monetair  beleid.  De onderlinge  verhoudingen  tus-
sen de verschillende  landen  in dit opzicht  zijn  dan  ook 
veranderd,  hoewel  de rentevoeten  binnen  een  vrijwel  met 
die van  het  begin  van  de periode  overeenkomende  marge bleven  en het  grootste  verschil  slechts  weinig,  te weten 
van li/4  tot IV2  %, toenam. 
De hoogste  tarieven  kwamen  tot stand  in Duitsland  en 
niet meer  in Frankrijk,  terwijl  ook  in Duitsland  de gering-
ste daling  van  de rentestand  optrad.  De  sterkste  daling 
deed  zich  voor  in Italië. 
Hat kapitaalmarktbeleid  van  de autoriteiten  van  de Lid-
staten  was  relatief  homogeen  en wel  in die  zin,  dat  de 
markttendensen  nauwelijks  werden-  tegengegaan.  Aan  de 
factoren,  welke  op eigen  kracht  een  verruiming  van  de 
markten,  een  vergroting  van  het  emissievolume  en een 
daling  van  de rentetarieven  bewerkstelligden,  werd  de 
vrije  loop  gelaten;  evenmin  hebben  de autoriteiten  ge-
tracht  stijgingen  te voorkomen  voor  zover  de aanpassing 
tussen  vraag  en aanbod  van  kapitaal  deze  noodzakelijk 
maakten,  of wanneer  het  gewenst  werd  geacht,  met  het 
oog op de muntontwaarding,  een  zeker  peil  van  beloning 
van besparingen  in stand  te houden.  Sommige  landen  zijn 
zelfs  van  mening,  dat  de rentetarieven  om  structurele 
redenen  op een  voldoende  hoog  peil  gehouden  zouden 
moeten  worden. 
In vrijwel  alle  Lid-Staten  gaven  de aandelenkoersen,  die in 
het 4e kwartaal  van  1971  vrij  laag  waren,  vanaf  het  begin 
van 1972  een stijging  te zien,  daar  de beurs  vooruitliep  op 
het conjunctuurherstel. 
Bijzonder  groot  was  de koersverhoging  in Nederland  en 
Frankrijk.  Deze  ontwikkeling  is evenwel  volledig  voorbij-
gegaan  aan  Italië,  waar  de economische  vooruitzichten 
nauwelijks  zijn  verbeterd.  Aan  het eind  van  het  3e kwar-
taal van  1972  zette  in verscheidene  landen  een  koersdaling 
in. Over  het  geheel  genomen  hebben  de emittenten  nau-
welijks  van  de gunstige  tendens,  die  de verslagperiode 
gedurende  lange  tijd  kenmerkte,  geprofiteerd  om het emis-
9. 11.73 Publikatieblad  van de Europese  Gemeenschappen Nr. C 94/23 
sievolume,  dat  op  een  vrij  gering  peil  is gebleven,  te 
vergroten. 
In Duitsland  werd  de kapitaalmarkt  gekenmerkt  door  een 
opmerkelijke  opnamecapaciteit.  Dit  moet  enerzijds  wor-
den toegeschreven  aan  de voortdurende  krachtige  toene-
ming  van  de gezinsbesparingen  en de belangstelling  van 
gezinshuishoudingen  voor  vastrentende  waarden,  en an-
derzijds  aan  de invloed  van  de toevloed  van  buitenlands 
kapitaal,  dat  tot  eind  juni  voor  het  grootste  deel  werd 
belegd  in binnenlandse  effecten.  Voorts  hebben  de banken 
hun effectenportefeuilles  uitgebreid,  in het bijzonder  in de 
maanden  januari  en februari  van  1972.  Daarbij  werd,  in 
het begin  van  1972,  een  rentedaling  geconstateerd,  welke 
evenwel  met  ingang  van  maart  gevolgd  werd  door  een 
voortdurende  opwaartse  ontwikkeling.  Deze  omslag  kan 
worden  verklaard  uit het feit,  dat particuliere  beleggers  en 
banken,  die,  in verband  met  de aanhoudend  krachtige 
vraag  naar  kapitaal  een  rentestijging  op de kapitaalmarkt 
verwachtten,  een  zekere  terughoudendheid  om  aan  deze 
vraag  te voldoen  aan  de dag  legden. 
Met het doel  een  stabilisatie  van  de markt  te vergemakke-
lijken  hebben  de emittenten  in series  eind  maart  hun 
emissies  stopgezet;  deze  pauze  werd  in acht  genomen  tot 
eind mei.  Eerst  na die datum  werden  de emissieactiviteiten 
weer  hervat  met  een  obligatielening  van  de Bundesbahn. 
De nominale  rente,  die eind  februari  was  gedaald  tot 7 %, 
moest  na een  periode  van  spanning  in twee  etappen  gedu-
rende  de maand  maart  worden  verhoogd  tot 8 %. Serie-
emissies  konden  vanaf  juni  opnieuw  zonder  moeilijkheden 
tegen  dit tarief  op de kapitaalmarkt  worden  geplaatst. 
Hoewel  buitenlandse  obligatieleningen  in DM  nog  vrij 
veel voorkwamen,  hadden  zij geen  doorslaggevende  in-
vloed  meer  op de Duitse  kapitaalmarkt,  daar  zij vrijwel 
allen  bij  buitenlandse  beleggers  werden  geplaatst.  Daar 
bovendien  binnenlandse  emissies  op niet-ingezetenen  een 
grote  aantrekkingskracht  bleven  uitoefenen,  is de kapitaal-
invoer  uit hoofde  van  transacties  in binnenlandse  DM-
obligaties  krachtig  toegenomen,  in het  bijzonder  na de 
door  Zwitserland  genomen  maatregelen  om  een  einde  te 
maken  aan  de kapitaalinvoer.  De Bondsregering  zag  zich 
dientengevolge  eind  juni  genoodzaakt  de aankoop  door 
niet-ingezetenen  van  obligaties  aan  toonder  en op naam, 
die op de binnenlandse  markt  werden  geëmitteerd,  van 
een vergunning  afhankelijk  te maken. 
Gezien  de belangrijke  rol van  het buitenlandse  kapitaal  bij 
het plaatsen  van  Duitse  vastrentende  waarden  in het eerste 
halfjaar,  kon  een  belangrijke  koersdaling  op deze  markt  in 
het tweede  halfjaar  worden  gevreesd;  deze  heeft  zich 
evenwel  niet  voorgedaan,  onder  meer  daar  de binnen-
landse  particuliere  beleggers  de plaats  hebben  ingenomen 
van niet-ingèzetenen.  Sedert  begin  september  heeft  de 
Bundesbank  het vergunningstelsel  verruimd  en aan  krediet-
instellingen  toegestaan  — aanvankelijk  voor  een  periode 
van 6 maanden  —  aan  buitenlanders  binnenlandse 
vastrentende  effecten  te verkopen  voor  een  bedrag,  dat 
niet hoger  mocht  zijn  dan  dat  van  overeenkomstige  effec-
ten, die  eerder  door  niet-ingezetenen  in de Bondsrepu-
bliek  Duitsland  waren  verkocht,  of die  in door  niet-inge-
zetenen  aangehouden  portefeuilles  het  einde  van  hun 
looptijd  hadden  bereikt. 
In verband  met  het  verwachte  conjunctuurherstel  en de 
vooruitzichten  voor  een  verbetering  van  de winstsituatie 
in 1972  wa$  de aandelenmarkt  sedert  november  1971  ex-
pansief  ingesteld.  De gunstige  koersontwikkeling,  die nog 
werd  versterkt  door  de toegenomen  belangstelling  van niet-ingezetenen  voor  Duitse  aandelen,  zette  zich  met 
enkele  korte  onderbrekingen  voort  tot  eind  augustus. 
Daarna  had  het lage  tempo  van  het conjunctuurherstel  een 
drukkend  effect  op de markt,  wat  leidde  tot een  koersaf-
brokkeling. 
In de laatste  weken  zette  de rentestijging  zich  in versneld 
tempo  voort,.  hetgeen  heeft  geleid  tot  een  aanzienlijke 
prijsstijging  voor  lang  kapitaal.  Dit  kan  een  airemmend 
effect  hebben  op de vraag  naar  investeringsgoederen,  met 
name  in de bouwnijverheid. 
In Frankrijk  gaf  de obligatiemarkt  blijk  van  een  groot 
absorptievermogen,  dat  in het  4e kwartaal  van  1971  en 
het le kwartaal  van  1972  heeft  geleid  tot  een  ten 
opzichte  van  de overeenkomstige  perioden  van  vooraf-
gaande  jaren  belangrijk  groter  emissievolume.  Het  2e 
kwartaal  van  1972  werd  evenwel  gekenmerkt  door  een 
duidelijke  daling  van  het  emissietempo,  hetgeen  verband 
hield  met  de afwachtende  houding,  die  door  particuliere 
emittenten  en door  overheidsbedrijven  werd  aangenomen. 
De eersten  gaven  de voorkeur  aan  de goedkopere  bank-
kredieten,  terwijl  de laatsten  voor  een  belangrijk  deel  ge-
durende  het  le kwartaal  in hun  financieringsbehoeften 
hadden  voorzien.  De uitzonderlijke  resultaten,  waartoe  de 
verslagperiode  als geheel  heeft  geleid,  werden  bevoordeeld 
door  een  aanhoudend  hoge  nominale  rente.  De voortdu-
rende  gelderosie  maakte  het  immers  nauwelijks  gewenst 
de beloning  van  gezinsbesparingen  te verlagen,  terwijl  an-
derzijds  het  hoge  rentepeil  de industriële  investeringen 
niet aantastte  en evenmin  het streven  van  het bedrijfsleven 
tot verbetering  van  de industriële  structuur  hinderde.  Wel 
was de rentedaling  op de onderhandse  markt,  welke  in 
januari  inzette,  alsmede  de ontspanning  op de buiten-
landse  markten,  voor  de banken  tot tweemaal  toe  aanlei-
ding  om in overeenstemming  met  de autoriteiten  de nomi-
nale tarieven  met  0,25  % te verlagen,  te weten  tot 8,25  % 
en vervolgens  eind  april  tot 8 %. 
De zwakke  ontwikkeling  van  de aandelenmarkt  in het 4e 
kwartaal  van  1971  werd  in het  begin  van  1972  gevolgd 
door  een  uitzonderlijk  gunstige  beursconjunctuur.  Dit 
moet  ten  dele  worden  toegeschreven  aan  aankopen  van 
niet-ingezetenen.  Daarentegen  gaf  het  bedrag  aan  aande-
lenemissies  achtereenvolgende  dalingen  te zien  in het 
vierde  kwartaal  van  1971  en het eerste  kwartaal  van  1972. 
Daarna  is de situatie  enigszins  verbeterd,  maar  toch  blij-
ven de resultaten  van  het  le halfjaar  van  1972  achter  bij 
die, welke  werden  bereikt  in het eerste  kwartaal  van  1971. 
In Italië  bleef  de ontwikkeling  van  de obligatiemarkt  gun-
stig. De grote  uitbreiding  van  het  emissievolume  op de 
binnenlandse  markt  in het laatste  kwartaal  van  1971  zette 
zich in .het  le halfjaar  van  1972  voort;  het  aanbod  van 
zowel  het publiek,  dat 60 % van  de nieuwe  emissies  heeft 
opgenomen,  als van  de financiële  instellingen,  welke  over 
een zeer  grote  liquiditeit  beschikten,  beantwoordde  aan  de 
omvangrijke  netto-vraag  naar  middelen.  Onder  deze 
omstandigheden  kon  de Bank  van  Italië  gedurende  de 
eerste  8 maanden  van  1972  obligaties  afdragen  tot een 
bedrag  van  187  miljard  lire,  terwijl  de Bank  in de overeen-
komstige  periode  van  1971  aankopen  had  verricht  voor 
een bedrag  van  312  miljard  lire.  Van  de toeneming  van  de 
obligatie-emissies  profiteerden  in de eerste  plaats  de schat-
kist en de openbare  bedrijven,  en vervolgens  de internatio-
nale lichamen,  en in een  latere  fase  voornamelijk  de kre-
dietinstellingen. 
De rendementsdaling,  die  in het  midden  van  het  vooraf-
gaande  jaar  was  ingetreden,  zette  zich  in het laatste  kwar-
Nr. C 94/24 Publikatieblad  van  de Europese  Gemeenschappen 9.11.  73 
taal van  1971  voort.  Deze  ontwikkeling  kwam  vrijwel  tot 
stilstand  gedurende  de eerste  twee  maanden  van  1972, 
waarna  in april  en mei  weer  een  belangrijke  daling 
volgde,  die leidde  tot een  stabilisatie  in het  meer  recente 
verleden  op een  enigszins  hoger  niveau  (ongeveer  7V2  %). 
Deze  dalende  tendens  werd  bevorderd  door  de monetaire 
autoriteiten,  waarvan  het beleid  gericht  was  op een  herstel 
van de industriële  investeringen  en een  aanpassing  van  de 
binnenlandse  rentestand  aan  het  rentepeil  op de buiten-
landse  markten. 
Het beroep  van  Italiaanse  emittenten  op  buitenlandse 
markten  is in 1971  ten opzichte  van  het voorafgaande  jaar 
sterk  afgenomen.  Dit moet  worden  toegeschreven  aan  de 
ontwikkeling  in het  derde  kwartaal,  toen  bij het ontbre-
ken van  nieuwe  emissies  op de internationale  markt  de 
aflossing  van  in het  buitenland  opgenomen  leningen 
leidde  tot een  netto  uitvoer  van  kapitaal  ten  belope  van 
ongeveer  500  miljoen  dollar. 
Deze  ontwikkeling  heeft  zich  voortgezet  in de eerste  helft 
van 1972,  in welke  periode  600  miljoen  dollar  werd  terug-
betaald.  In de zomermaanden  veranderde  deze  tendens  en 
deden  de financiële  instellingen  opnieuw  een  beroep  op de 
internationale  markt. 
De aandelenmarkt  gaf  een  vrij  onregelmatig  verloop  te 
zien.  De netto  toeneming  van  het  emissievolume  in het 
eerste  kwartaal  van  1971  ten opzichte  v5n  dezelfde  perio-
de in 1970  maakte  in het eerste  kwartaal  van  1972  plaats 
voor  een  sterke  vermindering,  die gevolgd  werd  door  een 
herstel  van  de emissies  in het tweede  kwartaal,  vooral  van 
de kant  van  kleine  en middelgrote  ondernemingen.  De 
beurshandel,  welke  tijdens  de gehele  verslagperiode  een 
bescheiden  aantal  transacties  omvatte,  vertoonde  in de 
laatste  maanden  van  1971  en het eerste  kwartaal  van  1972 
een zekere  stagnatie;  de stijgende  lijn  in het koersverloop, 
welke  daarna  een  aanvang  nam,  heeft  de daling  in het 
eerste  kwartaal  meer  dan  gecompenseerd. 
In Nederland  gaven  de laatste  maanden  van  1971  een 
geringe  daling  van  de rentetarieven  te zien.  Als gevolg  van 
de .conjunctuurvertraging  eind  1971  werd  deze  daling  in 
het begin  van  1972  sneller,  overeenkomstig  de ontwikke-
ling op de buitenlandse  markten.  Deze  tendens  veranderde 
in het voorjaar  van  1972,  voornamelijk  in verband  met  het 
aarzelende  aanbod,  van  richting,  maar  in het  begin  van 
het tweede  halfjaar  brokkelden  de rentetarieven  opnieuw 
enigszins  af. 
Tijdens  de gehele  verslagperiode  gaf  de obligatiemarkt 
blijk  van  een  voldoende  soepelheid.  Na het  uitzonderlijk 
grote  beroep,  dat  in het laatste  kwartaal  van  1971  op de 
obligatiemarkt  werd  gedaan,  bleef  het emissievolume  in de 
eerste  drie  kwartalen  van  1972  op een  hoog  niveau.  De 
betrokken  emissies  werden  vrijwel  volledig  bij ingezetenen 
geplaatst,  daar  het  aanbod  van  middelen  uit het  buiten-
land,  sedert  de  invoering  van  de  „obligatie-gulden", 
slechts  van  marginale  betekenis  was  voor  de afzet  van 
binnenlandse  effecten. 
Het beleid  van  de Nederlandsche  Bank  was  er in een 
eerste  fase  op gericht  een  te snelle  rentedaling  te voorko-
men.  In het  voorjaar  volgden  de autoriteiten  een  meer 
neutrale  koers,  ten einde  op de markt  een  spontaan  even-
wicht  tot stand  te laten  komen.  In april  hebben  de autori-
teiten  bepaalde  maatregelen  genomen  ter bevordering  van 
de liberalisatie  van  het  kapitaalverkeer  en ter stimulering van de kapitaalexport.  Zo  verklaarde  de Nederlandsche 
Bank  zich  bereid  aan  niet-ingezetenen  toestemming  te ver-
lenen  in guldens  te emitteren  op de onderhandse  markt. 
Van deze  mogelijkheid  werd  echter  weinig  gebruik  ge-
maakt.' 
Op de aandelenmarkt  gaven  de koersen,  na een  duidelijke 
daling  in oktober  en november  1971,  een  regelmatige  stij-
ging  te zien,  die vrijwel  de gehele  verslagperiode  aanhield, 
en die met  name  kon  worden  toegeschreven  aan  de voort-
durende  belangstelling  Van  buitenlandse  beleggers.  De 
aandelenemissies,  die gewoonlijk  in Nederland  vrij  gering 
in aantal  zijn,  beliepen  over  de eerste  drie  kwartalen  van 
1972  38 miljoen  gulden  tegen  58 in dezelfde  periode  van 
1971. 
De Belgische  kapitaalmarkt  vertoonde  in de verslagperi-
ode een  krachtige  expansie.  Het  emissievolume  bereikte 
een uitzonderlijk  hoog  niveau,  dat  gehandhaafd  bleef  tot 
het einde  van  het eerste  kwartaal  van  1972.  In het tweede 
kwartaal  deed  zich  een  zekere  vertraging  voor,  die even-
wel gevolgd  werd  door  een  herstel  in het derde  kwartaal. 
Deze  ontwikkeling  ging  gepaard  met  een  langzame  maar 
regelmatige  daling  van  de rentetarieven,  welke  reeds  in 
het begin  van  1971  was  aangevangen  en die slechts  tijde-
lijk werd  onderbroken  in het  voorjaar  van  1972;  in het 
derde  kwartaal  had  de rente  opnieuw  een  bijzonder  laag 
peil bereikt. 
De emissies  werden  zonder  moeilijkheden  geplaatst,  daar 
de beleggingzoekende  besparingen  zeer  omvangrijk  waren 
gebleven.  Afgezien  van  een  emissie  van  converteerbare 
obligaties  in het  tweede  kwartaal,  werd  uitsluitend  door 
de overheid  een  beroep  gedaan  op de markt.  Ten  over-
staan  van  een  grote  toevloed  van  buitenlands  kapitaal 
heeft  de staat  tijdelijk  het  volume  van  de binnenlandse 
emissies  uit doen  gaan  boven  haar  financieringsbehoeften, 
hetgeen  het  mogelijk  maakte  een  groot  deel  van  de bui-
tenlandse  schuld  af te lossen. 
Op de aandelenmarkt  gaven  de koersen  na een  daling  in 
de periode  augustus  — november  1971  een  regelmatige 
stijging  te zien. 
De ontwikkeling  op de Luxemburgse  kapitaalmarkt  werd 
gekenmerkt  door  het openstellen  voor  niet-ingezeten  emit-
tenten  van  de markt  voor  in Luxemburgse  franken  lui-
dende  obligatieleningen. 
Ten einde  te voorkomen,  dat daardoor  het evenwicht  zou 
worden  verstoord,  hebben  de Luxemburgse  autoriteiten 
voor  1972  een  regeling  ingevoerd,  waarbij  in beginsel  elk 
kwartaal  een  volume  van  ongeveer  300  tot 400  miljoen 
aan deze  emissies  wordt  toegelaten.  De markt  heeft  het 
aldus  vastgestelde  emissiebedrag  in het eerste  halfjaar  zeer 
gemakkelijk  kunnen  opnemen,  waarbij  de rendementen 
bleven  dalen.  Het  openbaar  aanbod  in Luxemburg  van 
Euro-obligaties  is daarentegen  sinds  het  vierde  kwartaal 
van 1971  enigszins  teruggelopen  als gevolg  van  de belang-
rijke  vermindering  van  in rekeneenheden  luidende  emis-
sies. 
De over  het algemeen  gunstige  ontwikkeling  van  de natio-
nale markten  kenmerkte  eveneens  de internationale  mark-
ten en was  zelfs  in bepaalde  opzichten  ,daar  nog  gepro-
nonceerder.  Het  emissievolume  bedroeg  in de periode  van 
het vierde  kwartaal  1971  tot en met  het derde  kwartaal  van 
1972  5,3 miljard  dollar,  tegen  4,8 miljard  dollar  in de 12 
voorafgaande  maanden.  Dit  totaal  bestond  voor  2,6 mil-
9.11.73 Publikatieblad  van  de Europese  Gemeenschappen. Nr. C 94/25 
jard dollar,  d.w.z.  49,6  %, uit emissies  in U.S.  dollars,  (1), 
voor  1,2 miljard  dollar,  dat is bijna  een  kwart  van  het 
totaal,  uit internationale  obligatieleningen  in DM,  en voor 
576 miljoen  dollar,  dat is 10,9  %, uit emissies  in Zwitserse 
franken. 
Evenals  in het verleden  werd  de keuze  van  de emissieva-
luta bepaald  door  de wijze  waarop  het wisselkoersrisico 
werd  beoordeeld  en door  de rentevoeten  op de verschil-
lende  markten.  In dit verband  is het opmerkelijk  hoe zeer 
de verschillen  tussen  de rentetarieven  of de rendementen 
op de nfarkten  van de verschillende  emissievaluta's  in een 
periode  van  toenemende  instabiliteit  groter,  en wanneer 
het vertrouwen  in de stabiliteit  van  de geldende  wissel-
koersverhoudingen  tussen  de voornaamste  valuta's  terug-
keert,  kleiner  worden.  De respectieve  ontwikkelingen  van 
het rendement  op emissies  in dollars  en in DM  zijn  in dit 
opzicht  van bijzondere  betekenis. 
De snelle  aanpassingen  van de rendementen  hebben  overi-
gens geleid  tot een  relatief  gelijkblijvende  verdeling  van 
het bedrag  der  emissies  naar  munteenheid.  Het  aandeel 
van de emissies  in US-dollar  vertegenwoordigt  nog  steeds 
meer  dan  de helft  van  de emissies,  en ook  dat  van  de 
emissies  in DM  en Zwfr.  is nauwelijks  veranderd.  Uitslui-
tend de Franse  frank  is sterk  opgekomen  als internationale 
emissievaluta,  terwijl  de emissies  in Luxemburgse  franken 
een recente  ontwikkeling  vormen,  waarvan  het  verdere 
verloop  nog  moeilijk  kan  worden  voorzien.  Het  volume 
der internationale  onderhandse  leningen  in guldens  (niet 
inbegrepen  in bovengenoemde  cijfers)  is voorts  aanzienlijk 
gestegen. 
De rentetarieven  volgden  in het  algemeen  tijdens  het 
grootste  gedeelte  van  de verslagperiode  een dalende  ten-
dens.  Het  rendement  op emissies  in US-dollar  heeft  het 
zeer hoge  niveau,  dat in de herfst  van  1971  was  bereikt, 
relatief  snel  verlaten,  zelfs  nog voordat  de akkoorden  van 
Washington  een  eind  maakten  aan  de periode  van  onze-
kerheid  in verband  met  de invoering  van zwevende  wissel-
koersen.  Gedurende  de eerste  drie  kwartalen  van  1972 
bleven  de rendementen  op dollar-obligaties  schommelen 
binnen  enge  grenzen;  aan  het eind  van  de periode  trad 
een licht  dalende  tendens  in. Als gevolg  van  de massale 
aankopen  van  niet-ingezetenen  onderging  het  rentepeil 
voor  internationale  obligaties  in DM,  voornamelijk  in de 
eerste  helft  van 1972,  een snelle  daling.  Na, als gevolg  van 
het verbod  tot aankoop  van obligaties  van Duitse  emitten-
ten, te zijn  gedaald  tot ongeveer  5 3U % in augustus,  zijn 
deze tarieven  door  arbitrage  ten gunste  van  obligaties  in 
valuta's  met  een  beter  rendement  en door  het grote  be-
drag aan  nieuwe  emissies  weer  met  bijna  1 % gestegen. 
Dank  zij een behoedzaam  vergunningsbeleid  is het rente-
peil op de markt  voor  internationale  leningen  in Zwitserse 
franken  aanvankelijk  met  ongeveer  een half  punt  gedaald 
van 6 tot 5 V2 % in het  begin  van  de verslagperiode. 
Sedertdien  evenwel  trad  opnieuw  een  tendens  tot stijgen 
in, welke  kan  worden  toegeschreven  aan  het herwonnen 
vertrouwen  in de dollar,  waardoor  de aantrekkingskracht 
van de Zwitserse  valuta  afnam,  en de beleggers  zich  meer 
bewust  werden  van  het relatief  lage  rendement  op deze 
stukken.  Op  de markt  voor  internationale  onderhandse 
leningen  in guldens  deed  zich  een  zelfde  ontwikkeling 
voor  als op de markt  voor  internationale  leningen  in DM. 
De internationale  emissies  in Franse  franken  hadden  aan-
(1) Dit  percentage  is belangrijk  lager  indien  men  uitsluitend  de klas-
sieke  obligatie-emissies,  exclusief  converteerbare  obligaties,  in 
aanmerking  neemt. vankelijk  een zeker  succes,  hetgeen  het mogelijk  maakte 
hun rentevoet  te verlagen;  in het derde  kwartaal  van 1972 
ondergingen  de voorwaarden  echter  een  aanmerkelijke 
verslechtering  als gevolg  van de verzadiging  van de markt 
met nieuwe  emissies  en de teruggekeerde  belangstelling 
voor  emissies  in andere  valuta's,  met name  US-dollars. 
De politiek  van  de monetaire  autoriteiten  van  de Lid-Sta-
ten ten opzichte  van  de internationale  obligatiemarkten 
was er op gericht  binnen  bepaalde  grenzen  deelneming 
aan deze  markten  mogelijk  te maken,  maar  tevens,  met 
verschillende  middelen,  te trachten  de gevolgen  daarvan 
voor hun  economie  te beperken.  Dit beleid  was  niet  in 
alle landen  identiek  en in meerdere  of mindere  mate,  al 
naar het land  en de periode,  afgestemd  op betalingsbalans-
overwegingen  en overwegingen  van  conjuncturele  of 
structurele  aard.  Zo hebben  de autoriteiten  de toegang 
van ingezeten  emittenten  tot de internationale  markten  in 
Duitsland  en Frankrijk  moeilijker  gemaakt,  terwijl  zij 
zulks  in Italië  hebben  bevorderd,  ten einde,  in het eerste 
geval,  kapitaaltoestroming  te voorkomen,  of,  in het 
tweede  geval,  te vergemakkelijken. 
Zo ook  hebben  de autoriteiten,  hoewel  zij de uitvoer  van 
kapitaal  gunstig  gezind  bleken,  meer  of minder  mogelijk-
heden  geboden  om  Euro-emissies  bij hun  ingezetenen 
onder  te brengen.  Aldus  waren  de openbare  emissies  in 
België  en Frankrijk  beperkt,  terwijl  zij in Duitsland  op 
ruime  schaal  werden  toegestaan.  Voorts  nam  het aanbod 
van middelen  van  Belgische  en Luxemburgse  beleggers  op 
de Euro-emissiemarkt  toe,  hoewel  bepaalde  grenzen  waren 
gesteld  aan  de verkoop  van  obligaties  in Luxemburgse 
franken,  waarvan  het volume  aanzienlijk  is toegenomen, 
aan ingezetenen  van deze  landen. 
Soms  zelfs  hebben  de autoriteiten  ingegrepen  om zowel  de 
invoer  als de uitvoer  van  kapitaal  in de hand  te houden: 
in Nederland  bijvoorbeeld  enerzijds  door  te verbieden  de 
opbrengst  van  Euro-emissies  in het binnenland  te gebrui-
ken, en anderzijds  door  de mogelijkheden  voor  emissies  in 
guldens  van  niet-ingezeten  emittenten  te beperken.  In 
Frankrijk  werd  de deviezencontrole  in stand  gehouden, 
ook al werd  daar  voornamelijk  gebruik  van  gemaakt  om 
de toevloed  van kapitaal  af te remmen. 
Door  voorts  op bepaalde  voorwaarden  de ontwikkeling 
van Euro-emissies  in communautaire  valuta's  toe te staan, 
hebben  verschillende  Lid-Staten  het mogelijk  gemaakt  te 
voldoen  aan de behoeften  van niet-ingezeten  beleggers  tot 
diversificatie  van  hun  beleggingen,  waarbij  evenwel  een 
ongewenst  geachte  kapitaaltoevloed  werd  tegengegaan,  en 
werd  getracht  de nationale  markten  af te schermen  tegen 
de invloed  van buitenlandse  factoren;  in dit verband  werd 
het wenselijk  geacht  dat de financiële  instellingen  van  de 
betrokken  landen  de leiding  op zich  namen  van  de con-
sortiums,  die deze  emissies  garandeerden  en zorgdragen 
voor de plaatsing  ervan,  zulks  ten einde  beter  de naleving 
van het  beleid,  dat met  betrekking  tot deze  transacties 
werd  gevoerd,  te kunnen  verzekeren.  Zo ook  hebben  de 
autoriteiten  de positie  van  de financiële  instellingen  van 
hun landen  in consortiums  voor  internationale  leningen 
bevorderd,  waarmee  aan  de wens  van  deze  instellingen 
werd  voldaan  en werd  bijgedragen  tot do ontwikkeling 
van het internationale  karakter  van hun  kapitaalmarkt. 
Een positief  aspect  van het gebruik  van bepaalde  Europese 
munteenheden  voor  euro-emissies  is voo  rs het feit,  dat 
aldus  de deelneming  van  emittenten  en beleggers  van  de 
Gemeenschap  aan  de internationale  markt  wordt  verge-
Nr. C 94/26 Publikatieblad  van  de Europese  Gemeenschappen 9.11.73 
makkelijkt  en naast  de dollar  de betekenis  van de commu-
nautaire  valuta's  in de internationale  financiële  transacties 
toeneemt. 
Per saldo  komt  in deze  ontwikkeling  een  groter  aandeel 
van Europese  deelnemers  op de euro-emissiemarkt  tot 
uiting,  evenals  een steeds  verder  gaande  vermindering  van 
de klassieke  buitenlandse  emissies  op elk van de nationale 
markten  en het voortbestaan  en zelfs  sterker  worden  van 
de onderlinge  afscheidingen  tussen  deze  markten.  Dit 
heeft  tot een krachtige  ontwikkeling  van de euro-emissies, 
met name  in communautaire  valuta's,  geleid  en niet  tot 
een integratie  van  de nationale  markten  in een  gemeen-
schappelijke  kapitaalmarkt. 
Geconstateerd  moet  worden,  dat de ontwikkeling,  naast 
de nationale  markten,  van euro-markten  in DM,  FF, F1 en 
Luxemburgse  franken  thans  leidt  tot het  naast  elkaar 
voortbestaan  van  geïsoleerde  enge  markten,  die  sterker 
kwetsbaar  zijn  dan een geïntegreerde  Europese  markt  zou 
zijn. Terwijl  de toeneming  van  de klassieke  buitenlandse 
emissies  zou  bijdragen  tot verruiming  van  het  gamma 
beschikbare  effecten  op elk van  de nationale  markten  en 
de intensivering  van  de intra-communautaire  beleggingen 
het aanbod  van  kapitaal  op deze  markten  zou  hebben 
verruimd,  levert  de ontwikkeling  van  de euro-emissies, 
ook al luiden  deze  in communautaire  valuta's,  niet  het 
zeer belangrijke  voordeel  op,  dat  de integratie  van  de 
nationale  markten  zou  hebben,  te weten  het wegnemen 
van de bezwaren  van  hun  geringe  omvang.  Daarbij  moet 
evenwel  worden  erkend,  dat thans  verscheidene  Lid-Staten 
om betalingsbalansredenen  een groter  aanbod  van kapitaal 
uit het buitenland  op hun  markten  niet  gewenst  achten. 
Daar  voorts  de euro-emissiemarkt  gekenmerkt  wordt  door 
het ontbreken  van  bronbelastingen,  hebben  ook  de Lid-
Staten,  die belang  hechten  aan het handhaven  daarvan,  op 
hun binnenlandse  markten  deze  vorm  van belastingheffing 
vrijwel  niet  kunnen  toepassen  op hun  ingezetenen,  wan-
neer dezen  op de internationale  markt  emitteren,  noch  tot 
alle euro-emissies  in hun  eigen  valuta,  hetgeen  tot gevolg 
heeft,  dat de euro-emissiemarkt  wordt  bevoordeeld  ten 
opzichte  van  de nationale  markten.  Dit verschijnsel  staat 
wellicht  niet  los van  het feit,  dat de rentetarieven  van  de 
euro-emissies  in communautaire  valuta's  lager  waren  dan 
die van  de binnenlandse  emissies,  althans  met  betrekking 
tot de FF en de DM  (*). Bovendien  kan  het ontbreken  van 
de inhouding  bij de bron  in verband  worden  gebracht  met een tendens  tot de specialisatie  van  de markten,  die zich 
in verschillende  landen  schijnt  voor  te doen,  in die zin, 
dat de voornaamste  geldnemers  op de markten  van  de 
euro-emissies  veeleer  tot de particuliere  sector  behoren, 
terwijl  de overheid  de voornaamste  emittent  is op de 
nationale  markten.  Deze  distorsies  zouden  op langere  ter-
mijn  bezwaren  met  zich  brengen,  welke  zich  niet  zouden 
voordoen  op een gemeenschappelijke  kapitaalmarkt,  geba-
seerd  op geharmoniseerde  belastingen.  Desbetreffende  sug-
gesties  werden  geformuleerd  in het vorige  jaarverslag  van 
de groep. 
Het spreekt  vanzelf,  dat de integratie  van de markten  van 
de Gemeenschap  coördinatie  van  de economische  en 
monetaire  politiek  zal vereisen,  alsmede  uitschakeling  van 
het wisselkoersrisico,  d.w.z.  in feite  één enkele  munteen-
heid.  Ook  voordat  zulke  grote  vorderingen  worden  ge-
maakt  op monetair  vlak,  zou  een  interpenetratie  van  de 
nationale  kapitaalmarkten  door  het wederzijds  geleidelijk 
openstellen  van de emissiemogelijkheden,  door  uitbreiding 
van de noteringen  van  effecten  van andere  Lid-Staten  en 
door  verruiming  van  de mogelijkheden  tot wederzijdse 
belegging  door  ingezetenen  van  de Lid-Staten  op de bin-
nenlandse  markten,  het mogelijk  maken  bepaalde  voorde-
len van de ontwikkeling  van een Europese  kapitaalmarkt, 
en die de euro-emissiemarkten  niet  kunnen  geven,  te ver-
wezenlijken. 
De groep  betreurt  het,  dat de ontwikkeling  in het afgelo-
pen jaar  het niet  mogelijk  heeft  gemaakt  deze  doelstelling 
dichter  te benaderen.  De betalingsbalans-eisen  in enkele 
landen  en de uiteenlopende  conjunctuurontwikkelingen 
hebben  de monetaire  integratie  vertraagd  en in tegendeel 
geleid  tot een groter  isolement  van de nationale  markten. 
In dit verband  is de groep  van  mening,  dat de integratie 
van de effectenmarkten  in de Gemeenschap  niet  volledig 
en duurzaam  verwezenlijkt  zal kunnen  worden,  zolang  de 
verschillen  in conjunctuurontwikkeling  van  de Lid-Staten 
en derhalve  in de economische  en monetaire  politiek  niet 
zullen  zijn  verminderd.  Derhalve  is de groep  van  oordeel, 
dat vorderingen  op het gebied  van de monetaire  integratie 
een essentiële  voorwaarde  vormen  voor  de harmonisatie 
van het kapitaalmarktbeleid;  deze  constatering  sluit  niet 
uit, dat het streven  op dit gebied  wordt  voortgezet,  en dat 
elke mogelijkheid  wordt  aangegrepen  om de institutionele 
en technische  belemmeringen  van de wederzijdse  openstel-
ling van de kapitaalmarkten  op te heffen. 
(1) Een  bronbelasting  van  25 % wordt  geheven  van  niet-ingezetenen, 
die rente  ontvangen  op  binnenlandse  emissies  in DM  en  FF, 
terwijl  de euro-emissies  in deze  valuta's  vrijgesteld  zijn. 
Publikatieblad  van  de Europese  Gemeenschappen Nr. C 94/27 
Nr. C 94/28 Publikatieblad  van  de Europese  Gemeenschappen 9.11.73 
Noten  met  betrekking  tot de grafiek  over  de rendementen  ter beurze 
Voor  de Lid-Staten  betreft  het de als meest  representatief  voor  de markt  beschouwde  rende-
menten,  en wel  bij gebrek  aan  reeksen  voor  de gehele  markt,  die van  effecten  van  de meest 
veelvuldig  optredende  emittenten  op de desbetreffende  markt. 
Duitsland  beursrendement  van  alle  vastrentende  waarden. 
Frankrijk  beursrendement  van  door  de staat  uitgegeven  of gegarandeerde  'obligaties 
en hiermede  gelijkgestelde  obligaties. 
België  beursrendement  van  staatsleningen  met  een looptijd  boven  vijf jaar. 
Italië  beursrendement  van  obligaties  van instelling  voor  roerend  krediet. 
Nederland  voor  1970  beursrendement  van  de 4,5 %-lening  van  de Bank  voor  Neder-
landsche  Gemeenten;  voor  de jaren  1971  en 1972  gemiddelde  van  de drie 
laatste  staatsleningen  met  een looptijd  van 20 jaar. 
Luxemburg  beursrendement  van  13 Luxemburgse  staatsleningen,  die  zijn  uitgegeven 
sedert  1955  (14  leningen  sedert  oktober  1971,  15 leningen  sedert  januari 
1972). 
Euro-dollar  gemiddeld  rendement  van  gewone  obligaties,  berekend  op basis  van  de 
gemiddelde  looptijd  van  de lening  (bron  : BSEG-BONDTRADE). 
Euro-DM beursrendement  van  obligaties  van  in DM  luidende  obligaties  van  buiten-
landse  emittenten  (bron:  Deutsche  Bundesbank). 
9. 11.73 Publikatieblad  van de Europese  Gemeenschappen Nr. C 94/29 
ca o c © li 
I. 
IC W/////X//A 
1 Wft77<i 
2 * 
B S 
Ai C .25 o S ^3 J>ü 3 g 
« S ^ J* c li « > c 
ll 
II 
IE 11 
i[ W///}///s 
IbSZL 
M 
$1 
U> |:ï 
-II s © 
CQ 
© •o © Z 
S = 
IJL 
2i 
Zg 
EL 
sl •o 
w I 
'5 o g 
s 
t 3 » 2 co © 
l si 8 q ffl 
•> ^ 
t © 
6 '8 
li 
Nr. C 94/30 Publikatieblad  van  de Europese  Gemeenschappen 9.11.73 
BIJLAGE  VI 
LIJST  VAN  DE  LEDEN  VAN  DE  WERKGROEP  „EFFECTENMARKTEN' 
Voorzitter: 
DUITSLAND 
BELGIË 
FRANKRIJK 
ITALIË 
LUXEMBURG 
NEDERLAND 
COMMISSIE  VAN  DE 
EUROPESE 
GEMEENSCHAPPEN 
SECRETARIAAT F. De Voghel,  ere-vice-gouverneur  van  de Nationale  Bank  van  België, 
voorzitter  van  het Herdiscontering-  en Waarborginstituut,  Brussel. 
Dokter  K. Andreas,  Leiter  der  Hauptabteilung  Kredit,  Deutsche 
Bundesbank,  Frankfurt. 
Ministerialrat  Borgböhmer,  Bundesministerium  der  Finanzen,  Bonn. 
Ministerialrat  G. Wetzler,  Bundesministerium  der  Finanzen,  Bonn. 
M. D'Haeze,  Directeur-generaal  van  het  bestuur  der  Thesaurie  en 
de Openbare  schuld,  Brussel. 
F. Junius,  Nationale  Bank  van  België,  Brussel. 
M. E. Kestens,  Inspecteur-generaal  bij het Ministerie  van  financiën, 
Brussel. 
Y. Berger,  Conseiller  auprès  du gouvernement  de la Banque  de 
France,  Paris. 
Ph. Cosserat,  Direction  du trésor,  Ministère  de 1'économie  et des 
finances,  Paris. 
P. de Larosière,  Sous-directeur  des  affaires  internationales  a la 
direction  du trésor,  Ministère  de 1'économie  et des  finances,  Parijs. 
Mevr.  L. Beauvais,  Banque  de France,  Parijs. 
Dott.  P. Battaglia,  Condirettore  centrale,  Banca  d'Italia,  Rome. 
Dott.  G. Monterastelli,  Condirettore  centrale,  Banca  d'Italia,  Rome. 
Dott.  M.  Napolitano,  Ispettore  generale,  direzione  generale  del 
Tesoro,  Ministero  del Tesoro,  Rome. 
A. Dondelinger,  Commissaire  au controle  des  banques,  Luxemburg. 
E. Israël,  Directeur  k la Banque  internationale,  Luxemburg. 
Drs. M. W. Keyzer,  Nederlandsche  Bank  N.V.  Amsterdam. 
Drs. P. C. Timmerman,  Onderdirecteur  van  de Nederlandsche  Bank 
N.V.  Amsterdam. 
Drs. J. Grooters,  Directeur  binnenlands  geldwezen,  Ministerie  van 
Financiën,  Den  Haag. 
F. Boyer  de la Giroday,  Directeur  Monetaire  zaken,  Directoraat-
generaal  Economische  en Financiële  Zaken,  Brussel. 
M. Sarmet,  Hoofd  van  de afdeling  Financiële  instellingen  en kapi-
taalmarkten,  Directoraat-generaal  Economische  en Financiële  Zaken, 
Brussel. 
M. Zucker,  Directoraat-generaal  Economische  en Financiële  Zaken, 
Brussel. 
G. Morelli,  Secretaris  van  het Monetair  Comité,  Brussel. 
G. Lermen,  Brussel.