SPECIAAL VERSLAG Nr. 1/95 over het cohesie-financieringsinstrument vergezeld van de antwoorden van de Commissie (95/C 59/01)

(Opmerkingen krachtens artikel 188C, lid 4, tweede alinea, van het EG-Verdrag)

0. INLEIDING

0.1. Het Verdrag betreffende de Europese Unie, dat op 7 februari 1992 te Maastricht werd ondertekend, is sinds 1 november 1993 van kracht. Artikel 130 D van het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap, als gewijzigd bij het Verdrag betreffende de Europese Unie, bepaalt dat uiterlijk op 31 december 1993 een Cohesiefonds wordt opgericht dat, in het kader van de communautaire actie ter versterking van de economische en sociale samenhang (Titel XIV) "een financiële bijdrage levert aan projecten op het gebied van milieu en transeuropese netwerken in de sfeer van de vervoersinfrastructuur".

0.2. In afwachting van de inwerkingtreding van het Verdrag betreffende de Europese Unie en aansluitend op de conclusies van de Europese Raad van december 1992 te Edinburgh, heeft de Raad op 30 maart 1993 Verordening (EEG) nr. 792/93 tot instelling van een cohesie-financieringsinstrument (1) vastgesteld. Dit instrument, dat zijn grondslag vindt in artikel 235 van het EG-Verdrag, maakt het mogelijk financiële bijstand te verlenen aan Ierland, Griekenland, Portugal en Spanje in de sectoren waarop het nieuwe Cohesiefonds van toepassing is.

0.3. De betrokken verordening is in werking getreden op 1 april 1993 en zou aanvankelijk gelden tot 1 april 1994. De geldigheidsduur werd verlengd tot 31 december 1994 bij Verordening (EG) nr. 566/94 van de Raad van 10 maart 1994 (2). De verordening tot oprichting van het Cohesiefonds (3) is in werking getreden op 26 mei 1994 en vervangt sindsdien de verordening betreffende het cohesie-financieringsinstrument.

0.4. Het cohesie-financieringsinstrument moest op uiterst korte termijn worden ingevoerd, hetgeen de problemen voor de betrokken communautaire en nationale instanties stellig heeft verzwaard. Deze omstandigheid verklaart dus mede de talrijke leemten en andere gebreken die in de omschrijving van de beheersystemen of bij de toepassing daarvan zijn geconstateerd.

0.5. De navolgende opmerkingen betreffen hoofdzakelijk de gevolgen en implicaties van de gekozen financiering per project, alsook de moeilijkheid om tegelijkertijd te zorgen voor de vastlegging van de totale financiële toewijzing en voor de doeltreffende besteding van de ter beschikking van het instrument gestelde middelen. De opmerkingen vloeien voornamelijk voort uit een onderzoek van de Rekenkamer bij de diensten van de Commissie en in de Lid-Staten. Gezien het feit dat de termijnen kort en de financieringsbeschikkingen vrij recent waren, moesten de controles vaak beperkt blijven tot verificaties aan de hand van stukken. Toch kunnen daaruit diverse overwegingen worden afgeleid die moeten bijdragen tot een betere werking van het Cohesiefonds.

1. DE FINANCIËLE MIDDELEN EN DE BESTEDING ERVAN IN 1993

1.1. Overeenkomstig de financiële vooruitzichten die tijdens de Europese Raad te Edinburgh van december 1992 werden goedgekeurd, bedraagt het totaal van de vastleggingskredieten voor het Cohesiefonds en het cohesie-financieringsinstrument voor de periode 1993-1999 15 150 Mio ECU tegen prijzen van 1992 (tabel 1). De indicatieve verdeling van de totale middelen tussen de begunstigde Lid-Staten is als volgt: Spanje 52-58 %, Griekenland 16-20 %, Portugal 16-20 %, Ierland 7-10 % (4). De bijstand uit het financieringsinstrument ligt tussen 80 en 85 % van de openbare of soortgelijke uitgaven. In uitzonderlijke gevallen kunnen voorbereidende studies en technische steunmaatregelen voor 100 % van de totale kosten worden gefinancierd.

1.2. De in de begroting 1993 opgenomen vastleggings- en betalingskredieten voor het financieringsinstrument belopen respectievelijk 1 565 Mio ECU en 1 000 Mio ECU (hoofdstuk B2-30). Tabel 2 geeft de situatie weer van de vastleggingen en betalingen in 1993 per Lid-Staat en per type. Daaruit blijkt dat het in artikel 8, lid 2, van Verordening (EEG) nr. 792/93 genoemde "passend evenwicht" globaal ligt bij 60 % voor de vervoersinfrastructuur en 40 % voor de milieuprojecten. Deze verdeling verschilt sterk per Lid-Staat.

1.3. De Kamer stelde vast dat 48,75 % van de vastleggingen werden gedaan bij de laatste bijstandsbeschikkingen, die door de Commissie in december 1993 werden genomen. Inmiddels werd met het oog op de verwachte niet-besteding van middelen een bedrag van 200 Mio ECU aan betalingskredieten naar een andere begrotingspost getransfereerd. De verrichte betalingen zijn slechts eerste voorschotten die worden betaald na elke beschikking. Zij vinden automatisch plaats en zeggen niets over de werkelijke voortgang van de projecten. Vergeleken bij de oorspronkelijke ramingen (1 000 Mio ECU), die hadden plaatsgevonden vóór de vaststelling van de verordening over het cohesie-financieringsinstrument, vertoonden de betalingskredieten per 31 december 1993 een onderbesteding van 26,4 %, die mede te wijten was aan de late vaststelling van de financieringsbeschikkingen. Aangezien een bedrag van 200 Mio ECU werd getransfereerd, beliep de onderbesteding van betalingskredieten per 31 december 1993 8 %.

1.4. In 1994 beliepen de oorspronkelijke vastleggings- en betalingskredieten respectievelijk 1 853 en 1 679 Mio ECU. Op 26 mei 1994, bij de inwerkingtreding van de verordening inzake het Cohesiefonds, welke onmiddellijk in de plaats trad van die inzake het cohesie-financieringsinstrument, had de Commissie 280,767 Mio ECU (15,15 %) vastgelegd en 101,893 Mio ECU (6,07 %) betaald.

2. BEHEER VAN HET INSTRUMENT EN COÖRDINATIE

2.1. Het beheer van het cohesie-financieringsinstrument is in handen van een onlangs binnen het Secretariaat-generaal van de Commissie opgerichte Directie, onder het gezag van de Commissaris die bevoegd is inzake de begroting en de financiële controle. Deze structuur kan problemen opleveren in verband met de scheiding der functies van ordonnateur, financieel controleur en rekenplichtige, die wordt voorgeschreven in artikel 21 van het Financieel Reglement. Bij de oprichting van het Cohesiefonds werd deze organisatiestructuur niet gewijzigd.

2.2. De vorming van een nieuwe beheerstructuur naast de reeds bestaande in de Directoraten-generaal (DG) "Vervoer" (DG VII), "Milieuzaken" (DG XI), "Landbouw" (DG VI) en "Regionaal beleid" (DG XVI) betekende een verergering van de reeds door de Kamer geconstateerde coördinatieproblemen tussen de diverse diensten van de Commissie (5) (6). Er moeten strakkere structuren worden ingevoerd om te zorgen voor meer eenheid in de opzet van de communautaire acties op de betrokken gebieden en voor een betere coördinatie van de instrumenten.

2.3. De projecten die kunnen worden gefinancierd met het financieringsinstrument komen overigens ook in aanmerking voor talrijke structurele acties van de Gemeenschap. Het gaat hier met name om de acties beheerd door DG VII, DG XI, DG VI en DG XVI, om de acties in het kader van het financieel mechanisme bedoeld in de Overeenkomst betreffende de Europese Economische Ruimte (EER) en om die welke volgen uit het groei-initiatief en de nieuwe financieringsinstrumenten waartoe in Edinburgh werd besloten. Een verbetering van de informatiestroom blijkt absoluut onontbeerlijk om enerzijds het gevaar van dubbele financiering te beperken (artikel 7 van de verordening over het cohesie-financieringsinstrument) en anderzijds financiering door het Cohesiefonds van projecten die in het kader van een andere actie zouden zijn verworpen, of omgekeerd, te vermijden.

2.4. Deze risico's worden veroorzaakt door het bestaan van meerdere "ingangen" voor het ontvangen en goedkeuren van soortgelijke projecten. Zo werden sommige door het cohesie-instrument gefinancierde projecten door een aantal verschillende diensten van de Commissie onderzocht en zelfs goedgekeurd, hetgeen tevens een onnodige verdubbeling van materiële en personele middelen betekent.

2.5. De Kamer heeft herhaaldelijk (7) (8) gewag gemaakt van tekortkomingen in de coördinatie tussen de diverse diensten van de Commissie, met name in verband met het beheer van de verschillende begrotingskredieten voor structurele doeleinden. In haar speciaal verslag over de vervoersinfrastructuur stelde de Kamer: "Elk Directoraat-generaal legt zich toe op het voeren van een eigen, zelfstandig begrotingsbeheer en eigen controlemaatregelen zonder dat er sprake is van werkelijk overleg met de andere Directoraten-generaal en zonder dat de beschikbare financiële middelen optimaal worden benut" (9).

2.6. Evenzo beklemtoonde de Kamer in haar speciaal verslag over het milieu (10): "Verschillende diensten hebben specifieke bevoegdheden in verband met het milieu (. . .). Bij een dergelijke spreiding is een sterke coördinatie nodig, en die is nog lang niet gerealiseerd (. . .). Het ontbreken van coördinatie werkt door in de uitvoeringsfase". Tevens vestigde zij de aandacht op het feit dat "een betere coördinatie (noodzakelijk blijkt), met name ingeval de tenuitvoerlegging van het Cohesiefonds zou inhouden dat meerdere Directoraten-generaal van de Commissie gaan optreden".

2.7. De voornoemde DG's, die in principe moeten worden beschouwd als leiders op hun respectieve terreinen, spelen slechts een passieve rol in het nog steeds zeer beperkte kader van het overleg tussen de diensten: zij analyseren de technische aspecten van de voorstellen tot bijstandverlening en de bevoegde diensten beperken zich in de regel ertoe, op basis van de hun ter beschikking gestelde beoordelingselementen na te gaan of er geen formele bezwaren bestaan tegen het nemen van de beschikking.

2.8. De antwoorden van de geraadpleegde DG's worden door de ordonnateur gebruikt om te bewijzen dat de projecten in overeenstemming zijn met het communautaire beleid, inzonderheid betreffende milieubescherming, vervoer en het sluiten van overeenkomsten. In tegenstelling tot hetgeen gebruikelijk is in het kader van het Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling (EFRO), wordt het DG "Concurrentie" niet altijd geraadpleegd, hoewel bepaalde projecten, met name die op het vlak van het lucht- en zeevervoer, gevolgen kunnen hebben voor het mededingingsbeleid.

2.9. De termijnen die in de overlegprocedure aan de betrokken DG's worden verleend voor het onderzoeken van de - overigens vaak onvolledige - documentatie betreffende de projecten zijn soms uiterst kort. In die gevallen volstaan zij niet om een grondig inzicht te krijgen in de kwaliteit van de projecten en om te zorgen voor de coördinatie en de samenhang met andere structurele maatregelen. De diensten moeten over voldoende tijd beschikken om de gevraagde onderzoeken te verrichten.

2.10. Krachtens Richtlijn 85/337/EEG van de Raad (11) treffen de Lid-Staten de nodige maatregelen om de openbare of particuliere projecten die aanzienlijke gevolgen voor het milieu kunnen hebben, vóór de vergunningverlening te onderwerpen aan een milieu-effectbeoordeling. De Commissie start soms inbreukprocedures wegens onjuiste toepassing van deze richtlijn en dergelijke acties kunnen, bij voorbeeld in het geval van het EFRO, samengaan met een opschorting van de betalingen voor de betrokken projecten waarvoor geen voorafgaande milieu-effectbeoordeling is verricht. Niettemin heeft de Commissie voor het cohesie-financieringsinstrument projecten goedgekeurd waarvoor geen milieu-effectbeoordeling had plaatsgevonden, bij voorbeeld de projecten voor een ringweg rond Adra en voor de snelweg Requena-Chiva (Spanje).

2.11. Wat betreft de coördinatie met de begunstigde Lid-Staten moet het streven om kernbegrippen uit de voorschriften te verduidelijken, worden voortgezet (aard van de subsidiabele uitgaven, tijdstip waarop een uitgave wordt gedaan, toereikende omvang van de projecten, omschrijving van afzonderlijke fasen en uitgavenposten). Zo had de Griekse overheid begrepen dat het financieringsinstrument alleen werken financierde die vóór april 1994 werden uitgevoerd, terwijl deze datum enkel sloeg op de geldigheidsduur van het instrument.

3. DE TENUITVOERLEGGING VAN DE VERORDENING

3.1. Op grond van artikel 130 D van het Verdrag betreffende de Europese Unie werd in de verordening betreffende het Fonds geopteerd voor de financiering van projecten en niet van programma's, zoals dat het geval is bij de Structuurfondsen (SF) sinds de hervorming van 1988. Ook bij het cohesie-financieringsinstrument geldt het systeem van financiering per project. Het moet echter gaan om projecten die "voldoende omvangrijk" zijn, zodat de Commissie kan zorgen voor een passende selectie en follow-up.

De prioriteiten van de acties

3.2. Bij gebreke van een globale planning is een aanpak gekozen waarbij elk afzonderlijk project wordt getoetst aan de in de verordening bedoelde criteria. De Commissie heeft geen prioriteiten gesteld en onderzoekt de projecten in volgorde van binnenkomst om de termijn van drie maanden aan te houden die voor de goedkeuring ervan is voorgeschreven in de verordening (12).

3.3. Op het vlak van de vervoersinfrastructuur is voorzien in bijstand van het financieringsinstrument voor projecten die voorkomen in door de Raad vastgestelde of door de Commissie voorgestelde programma's voor transeuropese netwerken. Toch heeft de Raad pas in oktober 1993 de totstandbrenging goedgekeurd van transeuropese netwerken voor gecombineerd vervoer, vervoer over de weg en over het water (13). Op het gebied van het lucht- of zeevervoer, het traditionele spoorvervoer en de dienst scheepsverkeer (VTS) is voor de netwerken nog geen goedkeuring verleend. In maart 1994 stelde de Commissie communautaire richtlijnen voor voor de ontwikkeling van een transeuropees vervoersnetwerk (14). Inmiddels werden talrijke projecten gefinancierd. Bij de opstelling van de richtlijnen van de Commissie werd met deze projecten rekening gehouden en op dezelfde basis zullen ook de ontbrekende voorstellen betreffende de transeuropese netwerken worden opgesteld. De logische volgorde van elke programmering is aldus omgekeerd in het kader van het cohesie-financieringsinstrument, waar de financiering van projecten werd goedgekeurd voordat de betrokken communautaire plannen waren vastgesteld.

3.4. Ook de samenhang tussen de projecten en de nationale infrastructuurprogramma's is niet altijd gewaarborgd. Zo was de Commissie bereid via het financieringsinstrument projecten te financieren ter verbetering van wegen en traditionele spoorwegen (projecten Fuente La Higuera - Jativa en Las Dueñas - Novellana (S)) die ten doel hadden de betreffende vervoertijden te verkorten. Maar het hoofdplan voor de infrastructuur, dat voor de periode 1993-2007 werd opgesteld door het Spaanse Ministerie van Openbare werken, Verkeer en Milieu, voorziet in de bouw van snelwegen en spoorwegen voor de hoge-snelheidstreinen op dezelfde trajecten.

3.5. Het vijfde beleidsplan en actieprogramma van de Gemeenschap inzake het milieu en de duurzame ontwikkeling met inachtneming van het milieu (15) is ten aanzien van het beheer van de watervoorraden gericht op de bestrijding van de watervervuiling, op de watersanering en op evenwicht tussen vraag en aanbod dank zij een rationeler gebruik en beheer van de voorraden. Deze laatste doelstelling werd wel eens uit het oog verloren, met name bij de projecten voor de watervoorziening in de grote steden, waartoe werd besloten om het hoofd te bieden aan behoeften op korte termijn. Die projecten maken zelden deel uit van een algemeen actieprogramma inzake waterbeheer, waarin de in elk bekken te volgen strategie gestalte krijgt en waarin tevens maatregelen zijn opgenomen ter voorkoming van aanhoudend overmatig gebruik.

3.6. Hoewel deze projecten gerechtvaardigd zijn door de verhoging van het welzijn van de betrokken bevolking, hebben zij slechts weinig invloed op het vlak van de milieubescherming als bedoeld in artikel 8, lid 3, van de verordening. Dat geldt bij voorbeeld ook bij projecten voor de integratie van archeologische vindplaatsen, voor de aankoop van brandweervoertuigen en bij het project betreffende het Natuurhistorisch Centrum te Goulandri in Griekenland.

3.7. Tenslotte ontbreekt soms de milieu-effectbeoordeling van de milieuprojecten. Zo heeft een project voor watervoorziening voor de stad Sevilla in Andalusië (Spanje) als hoofddoel te zorgen voor de beschikbaarheid van drinkwater. Daartoe werd water uit een stuwmeer dat met name was bedoeld voor de irrigatie, omgeleid zonder dat het effect van deze ingreep op de landbouw was beoordeeld. In een geval in Griekenkand werd besloten om ter voorkoming van overstromingen door regenwater in het dorp Villia, kanalisatiewerken te verrichten in twee verschillende en elkaar aanvullende projecten. Maar omdat tot nu toe slechts een van de twee projecten is gerealiseerd, zijn de overstromingsproblemen niet opgelost. Met een beter overzicht waren deze negatieve gevolgen te onderkennen geweest.

3.8. Het Verdrag betreffende de Europese Unie voorziet in financiële steun uit het Cohesiefonds ingeval een op grond van artikel 130 S, lid 1, vastgestelde maatregel voor de overheid van een Lid-Staat onevenredig hoge kosten met zich meebrengt. Voorts stelt het vijfde communautaire milieuprogramma de bijdrage van het Fonds afhankelijk van de voorwaarde dat de projecten hun oorsprong in de communautaire wetgeving vinden. Maar de bijdrage van het financieringsinstrument aan projecten voor de tenuitvoerlegging van de op artikel 130 S van het Verdrag berustende richtlijnen, met name die betreffende de behandeling van stedelijk afvalwater (16) en afvalstoffen (17), is tamelijk gering. Een aantal projecten van kleine omvang inzake rioleringssystemen omvatten geen zuivering van het afvalwater.

De tekst van de beschikkingen

3.9. Verschillen tussen de taalversies van Verordening (EEG) nr. 792/93 en tussen de beschikkingen tot bijstandsverlening hebben gevolgen voor fundamentele begrippen, zoals de vastlegging, de betaling en de uiterste datum voor de uitvoering. Na de controles van de Kamer werd de Commissie bij brief van 13 december 1993 verzocht de nodige maatregelen te treffen om de voornoemde problemen op te lossen.

3.10. De bij de beschikkingen gevoegde financieringsplannen stemmen ook niet altijd overeen met de tekst van de beschikkingen. Zo bepaalt het financieringsplan van het project "Dublin-Galway railway link" (Irl) dat alle uitgaven zouden worden gedaan in 1993 en twee derde van de in totaal voorziene bijstand werd door de Commissie als voorschot betaald. Volgens de tekst van de beschikking zal het grootste deel van de werken evenwel pas in 1994 worden uitgevoerd. Een deel van de voorschotten is dus overhaast betaald. Een ander voorbeeld werd aangetroffen in een beschikking betreffende een project in Spanje waarbij, enerzijds, uitgaven van vóór 7 september 1993 niet subsidiabel worden geacht en, anderzijds, bijstand wordt toegekend voor de periode van 1 februari tot 31 mei 1993. Deze fout werd gecorrigeerd na een controlebezoek van de Kamer.

3.11. Uitgaven komen niet in aanmerking voor bijstand uit het financieringsinstrument indien zij gedaan zijn vóór de datum waarop de Commissie de desbetreffende aanvraag heeft ontvangen. Maar wat de vóór 1 september 1993 ingediende aanvragen betreft, komen de vanaf 1 januari 1993 verrichte uitgaven wel in aanmerking (18). Ook het percentage van de bijstand dat als voorschot kan worden betaald, hangt af van de datum waarop de aanvraag is ingediend. De aanvraag betreffende het project "Ballyjamesduff regional water supply scheme (stage I)" werd ingediend op 2 september en het bedrag van het betaalde voorschot werd berekend volgens het op die datum toepasselijke percentage. Het financieringsplan dat bij de desbetreffende beschikking was gevoegd en als basis diende voor de berekening van het betaalde voorschot, bevatte echter uitgavenramingen voor het gehele jaar 1993.

Gebruik van de ecu

3.12. Verordening (EEG) nr. 1866/90 (19) bepaalt dat de Lid-Staten in hun bijstandsaanvragen vermelden welk systeem (in Ecu of in nationale valuta) zij zullen toepassen in hun uitgavenstaten. In het door de Commissie ontworpen standaardformulier voor de bijstandsaanvraag wordt dit element genegeerd en de Lid-Staten hebben in hun bijstandsaanvragen de gekozen valuta niet vermeld.

3.13. Voorts lieten de beschikkingen tot bijstandsverlening, in strijd met de bepalingen van de verordening, de Lid-Staten de mogelijkheid achteraf te bepalen of hun uitgavenstaten in Ecu of in nationale valuta zouden luiden. De bepaling uit de verordening beoogde nu juist, de keuze vooraf vast te leggen, om reeds bij de indiening van de bijstandsaanvraag het toepasselijke omrekeningsstelsel te bepalen.

3.14. De Kamer signaleerde in de paragrafen 6.15 - 6.18 van haar jaarverslag 1993 (20) verschillende problemen in verband met het gebruik van de Ecu, met name inzake de toepasselijke wisselkoers voor de omrekening in Ecu van de in nationale valuta luidende bijstandsaanvragen en uitgavenstaten. Moeilijkheden betreffende de in aanmerking te nemen datum voor de omrekening werden ook geconstateerd bij het cohesie-financieringsinstrument en de Kamer meent dat er snel maatregelen moeten worden getroffen om te komen tot een eenvormig en coherenter omrekeningssysteem.

Voorschotten en ontstane rente

3.15. De verordening betreffende het financieringsinstrument bepaalt dat voor de communautaire bijdrage een enkele vastlegging wordt verricht voor het totale bedrag van de bijstand. Wanneer het gefinancierde project over verschillende jaren loopt, wordt het bedrag van de voorschotten die kunnen worden betaald berekend naar evenredigheid (tot maximaal twee derde) van het bedrag van de bijstand dat overeenkomt met de voor het eerste jaar geraamde uitgaven. Dit heeft tot gevolg dat de Lid-Staten er financieel belang bij hebben projecten in te dienen waarbij de werken voor het grootste deel of zelfs geheel in de loop van het eerste jaar worden uitgevoerd.

3.16. Onderzoek van de beschikkingen van de Commissie toont aan dat de meeste goedgekeurde projecten eind 1993 of begin 1994 moesten zijn voltooid. In Griekenland moesten de werken voor alle in 1993 goedgekeurde projecten beëindigd zijn vóór eind maart 1994. De Kamer stelde echter vast dat voltooiing binnen de voorziene termijn door de omvang van de te realiseren werken vaak onmogelijk bleek. De inwilliging van talrijke verzoeken om verlenging die door de Lid-Staten zelfs na de voorziene einddatum van de werken waren ingediend, wijst op een ontoereikende raming en op een zeer zwakke evaluatie ex ante van de projecten.

3.17. Overigens heeft de Commissie nagelaten ten behoeve van de Lid-Staten nauwkeurige instructies in te voeren inzake de besteding van de voorschotten en met name van de rente die zij kunnen opleveren. Gezien de bedragen waarom het gaat, het grote aantal lopende projecten en projecten met vertraging bij de voltooiing en het feit dat alle verrichte betalingen aanvankelijk slechts voorschotten zijn, is bijzondere aandacht absoluut noodzakelijk om na te gaan of deze middelen en de eventueel ontstane rente werkelijk worden aangewend voor de doelstellingen van het instrument.

4. DE PROJECTEN

De omvang van de projecten

4.1. De projecten en groepen verwante projecten dienen voldoende omvangrijk te zijn om een significante uitwerking te hebben op het gebied van de milieubescherming of de verbetering van transeuropese vervoersinfrastructuurnetwerken (21). De Kamer constateerde echter dat zeer weinig projecten voldoende omvangrijk kunnen worden geacht om de doelstellingen van het instrument te realiseren en dat sommige zelfs van uiterst geringe omvang zijn. Bij 30 projecten belopen de realisatiekosten minder dan 1 Mio ECU. Zulke projecten zouden moeten worden ondergebracht bij andere, meer geëigende instrumenten op communautair of nationaal vlak. De projecten voor de aanleg van een parkeerplaats op de luchthaven van Hierro, Spanje (427 996 ECU) en van twee spoorwegovergangen in de haven van Belview, Ierland (725 000 ECU) zijn veelzeggende voorbeelden.

4.2. De opneming van dergelijke projecten in het cohesie-financieringsinstrument in plaats van in een operationeel programma van het EFRO lijkt te zijn ingegeven door de dringende noodzaak, projecten te selecteren die een snel verbruik van kredieten mogelijk maken, alsmede door het bestaan van een communautair bijstandspercentage dat gunstiger is dan bij de andere structurele acties. De verwezenlijking van de doelstellingen van het cohesie-financieringsinstrument blijkt dus geen voorrang te krijgen. Op grond van haar onderzoek van de procedures voor de selectie van de projecten in de Lid-Staten kan de Kamer deze situatie bevestigen.

4.3. Het oogmerk, zo snel mogelijk de bijstand van het instrument te krijgen en betalingen te ontvangen, kan de Lid-Staten ertoe brengen, veeleer projecten van geringe omvang in te dienen die sneller kunnen worden afgewerkt. Het effect hiervan druist in tegen de bepalingen van de verordening, die financiering van significante projecten voorschrijven.

De groepen projecten

4.4. Artikel 8, lid 3, van de verordening betreffende het instrument bepaalt dat dit kan bijdragen aan de financiering van groepen projecten die met elkaar verband houden. Een deel van de grote projecten die werden gefinancierd uit het cohesie-instrument bestaat in feite echter uit groepen van kleine projecten die geen coherent geheel vormen. De groepen projecten functioneren als operationele programma's, maar hebben niet de voordelen van deze actievorm op het vlak van programmering en flexibiliteit. Zij hebben daarentegen wel de gebruikelijke nadelen van dit soort acties, met name inzake de afwerking bij mislukking of vertraging van een of meer projecten. Om die reden heeft de Commissie vanaf april 1994 een aantal besluiten genomen met het oog op de herschikking van in december 1993 goedgekeurde groepen projecten.

4.5. De door de Commissie gehanteerde criteria om de door de Lid-Staten ingediende afzonderlijke projecten te groeperen en ze als groep projecten goed te keuren, zijn niet altijd coherent, met name op milieugebied.

4.6. Projecten van zeer verschillende aard die in verschillende regio's moeten worden gerealiseerd, worden soms gegroepeerd om de indiening van vele kleine projecten te vermijden. Zo werden projecten ter verbetering van de waterhuishouding in de Spaanse gebieden Andalusië, Castilla La Mancha, Madrid en Navarra gegroepeerd. Voorts werden in Griekenland groepen kleine projecten goedgekeurd die in de eerste fase verkeerden en verschillende doelstellingen op milieugebied hadden (22). Ook het project "integratie van Atheense archeologische vindplaatsen" in Griekenland bestond in werkelijkheid uit projecten met totale kosten ten belope van 283 000 ECU, 490 000 ECU, 226 000 ECU, 642 000 ECU of 774 000 ECU. Het project "verbetering van het wegennet" (Ierland) (30 Mio ECU) bestaat in feite in de aanleg van 12 korte weggedeelten die zelfs niet onderling verbonden zijn. In mei 1994 keurde de Commissie voorschotten ad 9,425 Mio ECU goed voor zes projecten in Spanje die in totaal 140,7 Mio ECU kosten. Die projecten bestonden in werkelijkheid uit 3, 4, 8, 14, 54 en 162 afzonderlijke projecten voor investeringen in kleine ondernemingen en de bijdrage van het cohesie-instrument was slechts een terugbetaling van de subsidies van de Spaanse Staat.

De projectstadia

4.7. De verordening voorziet in financiering van de projectstadia op voorwaarde dat deze "technisch en financieel onderscheiden" (23) zijn. Toch werden in sommige gevallen projecten die in principe niet deelbaar waren, opgesplitst in diverse stadia, met het doel in het genot te komen van de bijstand van het instrument vanaf 1 januari 1993, de begindatum voor de subsidiabiliteit van de uitgaven.

4.8. Daar het bijstandspercentage van het financieringsinstrument hoger ligt (tussen 80 en 85 %) dan dat van de andere communautaire actievormen hebben de Lid-Staten met instemming van de Commissie aan die acties projecten onttrokken die in uitvoering waren en reeds werden gecofinancierd, met name door het EFRO en de Europese Investeringsbank (EIB). Deze projecten werden gedurende de tweede helft van 1993, met terugwerkende kracht tot 1 januari 1993, gefinancierd uit hoofde van het financieringsinstrument, hoewel zij reeds waren opgenomen in bepaalde operationele programma's van doelstelling 1 en sommige ervan door de EIB werden gefinancierd tot 45 % van de totale kosten. De meest kenmerkende voorbeelden zijn te vinden in de operationele programma's "PRODAC" in Portugal en "Peripherality" in Ierland.

4.9. Deze praktijk, die niet - zoals vereist - werd geformaliseerd door een wijziging van de besluiten inzake de EFRO-programma's waarvan de projecten werden overgedragen, is niet erg bevredigend. Zij bemoeilijkt de operationele coördinatie tussen de SF en het cohesie-financieringsinstrument, in het kader waarvan de twee beschikkingen van de Commissie (de wijziging van de oorspronkelijke beschikking en de toekenning van bijstand uit het financieringsinstrument) parallel moeten worden voorbereid en goedgekeurd.

4.10. Aangezien er slechts één contract bestaat met de onderneming die is belast met de materiële uitvoering van het project, zijn sommige van deze projectstadia in werkelijkheid slechts "betalingsstadia"; zij komen in de praktijk overeen met het projectgedeelte waarvoor nog geen betaling uit hoofde van de EFRO-cofinanciering is ontvangen. In die gevallen (bij voorbeeld de autoweg Cruz-Braga in Portugal) wordt er een zodanige splitsing gemaakt dat de uitgaven van vóór 1 januari 1993 voor rekening van het EFRO blijven, terwijl de uitgaven van na die datum worden gefinancierd in het kader van het cohesie-financieringsinstrument, met inbegrip van de prijsherzieningen in verband met de door het EFRO gefinancierde werken.

4.11. Deze praktijken doen vragen rijzen over de waarde van de communautaire bestekken (CB's) voor 1989-1993, waaruit belangrijke elementen werden verwijderd om ze te doen financieren door het cohesie-financieringsinstrument, waarin de programmering geen rol speelt. Ook dreigt de opsplitsing van projecten in stadia de weg te effenen voor de splitsing van overheidsopdrachten om de toepassing van de in de desbetreffende richtlijnen voorziene maxima te vermijden. De splitsing van projecten in verschillende stadia bemoeilijkt tenslotte het toezicht op de naleving van het bepaalde in artikel 7 van de verordening betreffende de cumulatie en overlapping van de acties. In verband met het antwoord van de Commissie wijst de Kamer erop dat de door haar genoemde risico's bestaan en dat er bijkomende maatregelen nodig zijn om die weg te nemen, ook al zijn er geen voorbeelden van situaties waarin feitelijke onregelmatigheden werden vastgesteld.

4.12. De techniek om wegenbouwprojecten te verdelen in stadia maakt het mogelijk bijstand te vragen voor de stadia die het best beantwoorden aan de communautaire bepalingen en de meest twijfelachtige te vermijden. Ten aanzien van de ringweg M-40 van Madrid (Spanje) werden drie projecten ingediend en goedgekeurd met een totale kostprijs van 277 Mio ECU terwijl een weggedeelte van ongeveer 3 km, dat nochtans in het midden lag, niet werd meegeteld. Dit traject levert zeer ernstige milieuproblemen op wegens de doorsteek van de "Monte del Pardo", die onvermijdelijk is geworden door de keuze van het tracé voor de aansluitende weggedeelten. Het ligt evenwel voor de hand dat de bijstand voor een willekeurig projectstadium bijdraagt aan de financiering van het hele project.

Projecten die ontvangsten genereren

4.13. Bij vervoersinfrastructuurprojecten die ontvangsten genereren, zoals luchthavens, havens en tolsnelwegen, handelt de Commissie niet coherent. In sommige gevallen werden de te financieren kosten berekend met aftrek van de geraamde inkomsten. Vaker wordt deze belangrijke financiële factor hetzij forfaitair verdisconteerd om het percentage van de bijstand tussen 80 en 85 % te situeren, hetzij genegeerd met het gevolg dat de openbare steun geheel en al een investering financiert die voor het leeuwedeel had kunnen worden gedekt met de toekomstige ontvangsten.

4.14. Op milieugebied werd ten aanzien van de projecten voor de aanleg van rioleringen, systemen voor wateraan- en afvoer en stations voor de behandeling van afvalwater en afval in de beschikkingen geen rekening gehouden met de ontvangsten die worden gegenereerd via de prijs van het water en andere retributies. Evenmin werd rekening gehouden met het beginsel "de vervuiler betaalt", dat in het Verdrag (artikel 130 R) toch wordt erkend als fundamenteel voor het optreden van de Gemeenschap op milieugebied, en met communautaire richtlijnen, met name Richtlijn 91/156/EEG van de Raad betreffende afvalstoffen (24) en Richtlijn 91/271/EEG van de Raad inzake de behandeling van stedelijk afvalwater (25).

4.15. Bij de projecten waar de te genereren ontvangsten werden geraamd, vermeldden de bijstandsbeschikkingen in de financieringsplannen alleen de te financieren kosten en niet de totale kosten. Laatstgenoemde vormen nochtans het bedrag dat als besteed bedrag moet worden gedeclareerd om te bewijzen dat het project behoorlijk voortgang maakt of dat het is voltooid overeenkomstig de gekozen doeleinden. De presentatie van de subsidiabele en totale kosten in de beschikkingen moet worden verbeterd, met name bij een gedeeltelijke financiering uit ontvangsten, teneinde een vergelijking mogelijk te maken tussen de ramingen en hetgeen is gerealiseerd.

De procedure inzake de goedkeuring van de projecten

4.16. De procedure inzake de goedkeuring van de projecten begint met de indiening door de begunstigde Lid-Staat van een bijstandsaanvraag op een door de Commissie opgesteld standaardformulier. In dat stuk wordt impliciet de subsidiabiliteit erkend van uitgaven zoals de aankoop van een terrein, "onvoorziene" uitgaven, prijsherzieningen, belastingen (met name de BTW), en "overige". De Commissie heeft van deze gelegenheid geen gebruik gemaakt om te komen tot een duidelijker omschrijving van de criteria voor de subsidiabiliteit van de uitgaven, die in het kader van de structurele acties altijd vele praktische problemen hebben opgeleverd. Bij de ter plaatse verrichte controles kon worden vastgesteld dat de plaatselijke beheerders bij gebrek aan nauwkeurige informatie ter zake moeite hebben om te bepalen welke uitgaven subsidiabel zijn.

4.17. Evenals bij het beheer van de Structuurfondsen moet de Commissie erop letten dat het bedrag van de terugvorderbare BTW niet wordt opgenomen in de subsidiabele uitgaven, daar het geen deel uitmaakt van de kosten van het project. In verband met de niet-terugvorderbare BTW dient overigens te worden bedacht dat de nationale bijdrage aan de financiering van het project, dank zij een bijstandspercentage van 85 % en een gebruikelijk BTW-tarief van minimaal 15 %, nagenoeg kan worden terugontvangen in de vorm van belastingopbrengsten.

4.18. Tijdens de controles vielen onder de uitgaven voor investeringen de kosten voor de aankoop van terreinen op. Deze beliepen 26 % van de totale subsidiabele kosten van het project "ringweg Madrid tussen N5 en N6". Evenzo omvat een project voor de renovering van Griekse archeologische vindplaatsen alleen uitgaven voor de onteigening van gebouwen (26). In het kader van het EFRO legt de Commissie de grens voor dit soort uitgaven gewoonlijk bij 10 % van de totale kosten. Voorkomen moet worden dat grote steunbedragen worden toegekend voor de aankoop van terreinen en reeds bestaande gebouwen, waarvan de invloed, qua toegevoegde waarde, in het algemeen trouwens bescheiden is.

4.19. Tenslotte leert de ervaring dat wanneer de terreinen nog niet beschikbaar zijn, de voor de voltooiing van de projecten gestelde termijnen vrijwel nooit worden aangehouden wegens de ingewikkeldheid en traagheid van de onteigeningsprocedures. De bij de realisatie van de ringweg rond Madrid vastgestelde vertraging bevestigt deze problemen. Door deze situatie liggen aanzienlijke voorschotten van het financieringsinstrument vast op de rekeningen van de Lid-Staten.

De evaluatie van de projecten

4.20. De Commissie moet beoordelen of een project beantwoordt aan de criteria van de verordening. Met name moet een analyse van de kosten en baten worden verricht. Bij een onderzoek van de dossiers bij de Commissie werden geen aanwijzingen aangetroffen dat een dergelijke grondige evaluatie altijd heeft plaatsgevonden. Soms ontbreken die analyses. Wanneer ze wel bestaan zijn zij meestal verricht door de Lid-Staten, eventueel na het begin, of zelfs na het einde van de werken.

4.21. Soms wordt in de analyses een interne rentabiliteit van de projecten aangegeven die laag genoeg is om de financiering ervan te rechtvaardigen en de analyses van de EIB leveren een nog lagere of zelfs negatieve interne rentabiliteit op. Wat betreft het watervoorzieningsproject in Athene (Evinos) wezen voorafgaande studies op het gebrek aan rationaliteit in de omvang en de programmering van de investeringen en het ontbreken van betrouwbare gegevens. Bovendien bleek het nodig een volledige hydrologische studie te verrichten evenals een globale analyse van het beheer van de watervoorraden in de regio. Ondanks deze studies besloot de Commissie het project te financieren (totale kosten 196 Mio ECU).

4.22. De Commissie heeft geen passende methodologie en geen ondergrens voor de rentabiliteit vastgesteld, zodat het praktisch nut van de kosten/batenanalyses, die zouden moeten garanderen dat de economische voordelen gelijke tred houden met de ingezette communautaire middelen, beperkt is.

4.23. De Commissie keurt soms projecten goed die reeds verscheidene jaren lopen of die financieel hadden moeten zijn afgesloten. Die projecten beschikken reeds over voldoende financiële middelen uit nationale of soms communautaire bron om te worden voltooid. De Commissie moet erop toezien dat de financiële middelen die in het kader van het cohesie-financieringsinstrument worden verstrekt niet ertoe leiden dat de begunstigde Lid-Staten hun verbintenis, hun investeringsinspanningen in de betrokken sectoren niet te verminderen, veronachtzamen.

4.24. Voorts biedt deze werkwijze niet de mogelijkheid, aan de steunverlening van het instrument de passende bekendheid te geven en heeft zij paradoxale gevolgen, met name inzake milieubescherming. Zo stelt de beschikking van de Commissie ter zake van de ringweg om Adra (Spanje) als voorwaarde voor de tweede betaling dat de Spaanse overheid zich ertoe verbindt corrigerende maatregelen toe te passen om de negatieve gevolgen voor het milieu te beperken. Maar deze verbintenis, alsook de milieu-effectstudie komen pas na de einddatum van de werken, dus op een tijdstip waarop het niet meer mogelijk is alternatieve oplossingen of andere wijzigingen te overwegen. De corrigerende maatregelen zullen dan ook slechts weinig invloed hebben op het project, afgezien van extra kosten. Het antwoord van de Commissie versterkt het argument van de Kamer: er was geen voorafgaande milieu-effectstudie betreffende de uitbouw van deze ringweg tot snelweg en mogelijke alternatieven ter verwerking van de betrokken verkeersstromen werden niet overwogen.

4.25. Voordat de Commissie een project goedkeurt, moet zij het verwachte effect vaststellen in het licht van de doelstellingen van het instrument. Dat effect moet worden gekwantificeerd met behulp van adequate indicatoren waarmee later het potentiële en daadwerkelijke effect van de uitvoering kan worden geëvalueerd om te beoordelen of de oorspronkelijke doelstellingen verwezenlijkt zijn of kunnen worden (artikel 9, lid 8). Er werden weinig effect-indicatoren vastgesteld, zodat het onmogelijk is de projecten tijdens de uitvoering of achteraf te evalueren.

5. OVERHEIDSOPDRACHTEN

5.1. In Spanje, Griekenland en Portugal mogen bepaalde toewijzende diensten, onder meer in de sectoren water en vervoer, voor de gunning van opdrachten specifieke procedures en regels hanteren in plaats van inschrijvingsprocedures, omdat Richtlijn 93/38/EEG (27), die ertoe strekt de in die sectoren actieve organisaties te onderwerpen aan dergelijke procedures voor het plaatsen van opdrachten, in de betrokken landen nog niet van toepassing is. Deze richtlijn zal pas vanaf 1 januari 1997 in Spanje en vanaf 1 januari 1998 in Griekenland en Portugal van toepassing zijn. De Kamer stelde vast dat werken zoals de projecten betreffende spoorweginfrastructuur in Portugal ad 49 Mio ECU werden gegund via een overlegprocedure. Zelfs organisaties die zijn onderworpen aan de nationale regels voor toewijzing via een openbare procedure hebben om spoedeisende redenen belangrijke opdrachten onderhands geplaatst. Dat is het geval in Spanje met betrekking tot watervoorzieningswerken van meer dan 77 Mio ECU.

5.2. Voorts constateerde de Kamer in Griekenland dat bepaalde gecofinancierde projecten (b.v. de bouw van een nieuwe luchthaventerminal op Korfoe) werden toegewezen met zeer grote kortingen die kunnen oplopen tot 71 % van het indicatieve bedrag dat de Lid-Staat voor zijn offerte-aanvraag had berekend. Dit bedrag diende als basis voor de aanvraag en voor de beschikking tot bijstandsverlening van de Commissie, zodat voorschotten werden betaald die, gezien het bedrag waarvoor deze werken werden toegewezen, ruim voldoende bleken om het gehele project te financieren. Het toezicht van de Commissie zou dit soort situaties aan het licht moeten brengen en zo nodig moeten leiden tot een proportionele vermindering van het bedrag aan bijstand dat aan de betrokken projecten wordt toegekend.

5.3. De bepalingen van paragraaf 12 van Mededeling C(88)2510 (28) van de Commissie aan de Lid-Staten betreffende het toezicht op de naleving van de voorschriften inzake overheidsopdrachten bij projecten en programma's die door de SF en financiële instrumenten worden gefinancierd, werden niet nageleefd. Deze paragraaf bepaalt dat, wat betreft de projecten die aanleiding geven tot opdrachten in sectoren die niet onder de geldende richtlijnen vallen, de begunstigde zich er bij een bijzondere contractbepaling toe kan verbinden de opdrachten open te stellen voor mededinging uit de gehele Gemeenschap. In dezelfde mededeling had de Commissie zich er overigens toe verbonden bij wijze van aanmoediging prioriteit te verlenen aan bijstandsaanvragers die de opdrachten openstellen voor mededinging uit de gehele Gemeenschap of zich er schriftelijk toe verbinden zulks te doen.

6. TOEZICHT

6.1. Bij het toezicht moet gebruik worden gemaakt van materiële en financiële indicatoren, die in de beschikking van de Commissie tot goedkeuring van de betrokken acties zijn vastgelegd. Bij onderzoek van de beschikkingen van de Commissie werd geen enkele materiële indicator aangetroffen die zo was opgezet dat hij voor de betrokken acties een beeld gaf van "de vordering van de actie en van de binnen een bepaalde termijn te verwezenlijken doelstellingen" en van "het verloop van het beheer en de eventuele problemen die zich daarbij kunnen voordoen" (29). Dit ontbreken van indicatoren maakt toezicht op en evaluatie van de gefinancierde projecten moeilijk.

6.2. Om te kunnen beoordelen of een actie voldoende vorderingen maakt, is het noodzakelijk dat het project of de projectfase reeds bij de aanvang van de werken, vervolgens in de steunaanvraag en ten slotte in de beschikking perfect is omschreven. Vaak worden in de bijstandsaanvragen en in de beschikkingen evenwel zeer algemene beschrijvingen aangetroffen, hetgeen elke controle van de materiële voortgang van de projecten en een vergelijking met de ramingen belemmert.

6.3. De eerste betalingsaanvragen van de Lid-Staten bevatten geen gedetailleerd tijdschema voor de uitvoering van de werken en geen indicatoren voor het toezicht. Daarom heeft de Commissie binnen de in de verordening gestelde termijnen geen tussentijdse betalingen verricht, en heeft zij de Lid-Staten verzocht de ontbrekende inlichtingen te verstrekken. Dit verzoek komt te laat en de Commissie had geen beschikkingen tot bijstandsverlening mogen geven zolang de toezichtsindicatoren en een gedetailleerd tijdschema voor de uitvoering van de werken ontbraken.

6.4. De beschrijving van de door de Lid-Staten ingestelde beheers- en controlesystemen moet aan de Commissie worden voorgelegd, zodat deze kan nagaan of de administratieve en financiële mechanismen een doeltreffende tenuitvoerlegging van elk project verzekeren (30). In de praktijk blijft deze beschrijving zeer algemeen en is zij soms beperkt tot de mededeling dat de systemen "de momenteel geldende" zijn.

6.5. Binnen drie maanden na de goedkeuring van de projecten door de Commissie moest in elke begunstigde Lid-Staat één comité van toezicht worden gevormd (31). In april 1994 was nog geen enkel comité gevormd, hoewel de meeste projecten reeds in uitvoering of voltooid moesten zijn. Dit voorbeeld toont aan hoe weinig belang de Commissie en de nationale overheden hechten aan de comités; niettemin hebben deze tot taak toezicht te houden op het verloop van de projecten volgens het oorspronkelijke plan, erop te letten dat de beoogde doelstellingen worden gerealiseerd en na te gaan of het communautaire beleid, met name inzake het milieu, wordt nageleefd.

Technische bijstand

6.6. In het kader van de technische bijstand werden door de Commissie twee acties ondernomen. In de eerste plaats werd met de EIB een contract gesloten om de uitvoering van projectevaluaties te financieren. In de tweede plaats werd een contract gesloten met een deskundige die verslagen moet opstellen, met name over de omschrijving van de methodes voor de analyse van projecten op het gebied van het vervoer (vastgelegd bedrag 46 000 ECU).

6.7. Het eerste door de expert voorgelegde ontwerp-verslag, "vademecum over de evaluatie van de vervoersinvesteringen", biedt weinig nieuws op dit vlak. Het is hoofdzakelijk gebaseerd op werkdocumenten van het Comité voor Europees onderzoek inzake vervoer (EURET) (32), waarvan de expert deel uitmaakt; die documenten werden soms eenvoudig overgenomen. Het EURET-programma wordt gefinancierd door Directoraat-generaal VII, dat bevoegd is inzake vervoer. De Kamer is verrast door het besluit van de Commissie om een beroep te doen op een extern deskundige in plaats van op haar eigen diensten, die overigens bezig zijn een soortgelijke methodologie te ontwikkelen.

7. CONCLUSIES

7.1. De tijdelijke aard van het financieringsinstrument en de noodzaak de omvangrijke daaraan ter beschikking gestelde middelen snel te benutten, hebben de betrokken Lid-Staten en de Commissie ertoe gebracht de in dit kader gefinancierde acties met spoed in te dienen, goed te keuren en uit te voeren. Deze spoed mag echter niet uit het oog doen verliezen dat een gezond beheer nodig is dat berust op doeltreffende systemen van toezicht en controle. Geconstateerd moet worden dat er op het niveau van de Commissie en tijdens de uitvoering door de Lid-Staten nog veel vooruitgang moet worden geboekt om beter recht te doen wedervaren aan hun verantwoordelijkheden inzake een goed financieel beheer van de middelen.

7.2. Om te voorkomen dat de gebreken die bij de toepassing van het financieringsinstrument werden geconstateerd zich in het kader van het onlangs gevormde Cohesiefonds opnieuw voordoen, is het onontbeerlijk dat de Commissie en de Lid-Staten snel maatregelen treffen om de verwezenlijking van de doelstellingen van het Fonds met eerbiediging van de geldende voorschriften te vergemakkelijken. Er moet worden gezorgd voor een effectieve coördinatie met alle andere structurele acties, met name met de Stuctuurfondsen via de CB's. Deze coördinatie zou gepaard moeten gaan met een intensivering van de inspanningen bij de voorbereiding en evaluatie - vooral met een kwantificering van de gevolgen - van de projecten op het gebied van het milieu of de vervoersinfrastructuur, die een aanzienlijke invloed kunnen hebben op het vlak van de economische en sociale convergentie. De Kamer neemt er nota van dat de Commissie erkent (paragraaf 4.22) dat er op dit gebied nog vooruitgang moet worden geboekt.

Dit verslag werd door de Rekenkamer te Luxemburg vastgesteld te harer zitting van 12 januari 1995.

Voor de Rekenkamer

André J. MIDDELHOEK

President

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

>BEGIN VAN DE GRAFIEK>

>EIND VAN DE GRAFIEK>

(1) PB L 79 van 1. 4. 1993, blz. 74.

(2) PB L 72 van 16. 3. 1994, blz. 1.

(3) Verordening (EG) nr. 1164/94 van de Raad van 16 mei 1994 tot oprichting van een Cohesiefonds; PB L 130 van 25. 5. 1994, blz. 1.

(4) Bijlage I bij Verordening (EEG) nr. 792/93.

(5) Speciaal verslag nr. 1/93; PB C 69 van 11. 3. 1993.

(6) Speciaal verslag nr. 3/92; PB C 245 van 23. 9. 1992.

(7) Richtlijn 85/337/EEG van de Raad van 27 juni 1985; PB L 175 van 5. 7. 1985, blz. 40.

(8) Artikel 8, lid 6, van de verordening.

(9) Beschikkingen 93/628/EEG, 93/629/EEG en 93/630/EEG van de Raad van 29 oktober 1993; PB L 305 van 10. 12. 1993.

(10) Voorstel voor een beschikking van het Europees Parlement en van de Raad betreffende communautaire richtlijnen voor de ontwikkeling van een transeuropees vervoersnetwerk van 28 maart 1994; Doc. COM (94) 106 def. van 7. 4. 1994.

(11) Resolutie van de Raad van de Europese Gemeenschappen en van de Vertegenwoordigers van de Regeringen der Lid-Staten, in het kader van de Raad bijeen, van 1 februari 1993 betreffende een beleidsplan en actieprogramma van de Gemeenschap inzake het milieu en duurzame ontwikkeling; PB C 138 van 17. 5. 1993.

(12) Richtlijn 91/271/EEG van de Raad van 21 mei 1991 inzake de behandeling van stedelijk afvalwater; PB L 135 van 30. 5. 1991, blz. 40.

(13) Richtlijn 91/156/EEG van de Raad van 18 maart 1991 tot wijziging van Richtlijn 75/442/EEG betreffende afvalstoffen; PB L 78 van 26. 3. 1991, blz. 32.

(14) Artikel 9, lid 2, van de verordening. In de Franse versie staat "engagée" in plaats van "réalisée". Deze ernstige fout werd door de Kamer opgemerkt en op 13. 12. 1993 ter kennis van de Commissie gebracht, maar nog niet gecorrigeerd.

(15) Verordening (EEG) nr. 1866/90 van de Commissie van 2 juli 1990 tot regeling van het gebruik van de ecu bij de besteding van de middelen van de Structuurfondsen; PB L 170 van 3. 7. 1990, blz. 36.

(16) PB C 327 van 24. 11. 1994.

(17) Artikel 8, lid 3, van de verordening.

(18) Beschikking 94/226/EG van 27 oktober 1993 en Beschikking 94/530/EG van 6 december 1993.

(19) Artikel 9, lid 1, van de verordening.

(20) Verfraaiing van de archeologische vindplaats in de Areopagitou-straat.

(21) Richtlijn 93/38/EEG van de Raad van 14 juni 1993 houdende coördinatie van de procedures voor het plaatsen van opdrachten in de sectoren water- en energievoorziening, vervoer en telecommunicatie; PB L 199 van 9. 8. 1993.

(22) PB C 22 van 28. 1. 1989, blz. 3.

(23) Artikel 25 van Verordening (EEG) nr. 4253/88, gewijzigd bij Verordening (EEG) nr. 2082/93 van de Raad van 20 juli 1993; PB L 193 van 31. 7. 1993, blz. 20.

(24) Artikel 9, lid 7, van de verordening.

(25) Bijlage IV bij de beschikkingen tot bijstandsverlening.

(26) "Committee of the concerted action EURET 1.1., cost-benefit and multi-criteria analysis for new road construction".

ANTWOORD VAN DE COMMISSIE OP HET SPECIAAL VERSLAG VAN DE REKENKAMER OVER HET COHESIE-FINANCIERINGSINSTRUMENT

0. INLEIDING

0.4. Het Cohesie-Financieringsinstrument (CFI) is in werking getreden vóór de ratificatie van het Verdrag van Maastricht, op een tijdstip waarop deze ratificering nog niet zeker was, en gold aanvankelijk slechts voor een beperkte periode. Daardoor ontstond een situatie van onzekerheid over de beschikbaarheid van kredieten na april 1994 en de Lid-Staten en de Commissie waren genoodzaakt daarmee rekening te houden bij de indiening, respectievelijk de goedkeuring, van de projecten. De onzekerheid over de beschikbaarheid van financiële middelen na 1994 was de voornaamste reden waarom de Lid-Staten projecten of, in de meeste gevallen, deelprojecten indienden met een beperkte looptijd, en geen grote projecten met een lange uitvoeringstermijn zijn ingediend.

De administratieve eenheid die in het kader van het Secretariaat-generaal is opgericht om het CFI te beheren heeft, niettegenstaande de beperkte personeelsbezetting, in enkele maanden alle juridische en administratieve middelen voor het beheer van het instrument kunnen vaststellen, heeft 232 maatregelen kunnen goedkeuren en de overeenkomstige betalingsverplichtingen en betalingen kunnen uitvoeren. De Commissie wil de aandacht vestigen op de inspanningen die zijn geleverd, zowel door haar zelf als door de Lid-Staten, om op een zo korte termijn dit systeem in te voeren, niettegenstaande de eerder beschreven juridische onzekerheid.

1. DE FINANCIËLE MIDDELEN EN BESTEDING ERVAN IN 1993

1.2. Hoewel de verdeling in 1993 voor Spanje tussen de sectoren vervoer en het milieu 71/29 % is, is er in de andere Lid-Staten een zeker evenwicht tussen de twee sectoren met 61/39 % voor Ierland, 57/43 % voor Portugal en zelfs 38/62 % voor Griekenland, dat een aanzienlijke inspanning heeft gedaan in de milieusector.

Voor de milieusector hadden de Lid-Staten geen beschikking over uitgeteste administratieve procedures en financiële mechanismen, zoals wel het geval was voor de vervoersinfrastructuur. De Commissie heeft voortdurend actie gevoerd om de indiening van milieuprojecten te stimuleren ten einde te komen tot het "passend evenwicht" dat in Verordening 792/93 is voorgeschreven.

1.3. Het bedrag van 1 000 miljoen ecu betalingskredieten was geboekt in de begroting van 1993, vóór de goedkeuring van de CFI-Verordening. Zodra het instrument was goedgekeurd en aanwijzingen betreffende de projecten die de Lid-Staten voornemens waren in te dienen, beschikbaar waren, had de ordonnateur gevraagd een deel van deze kredieten (200 miljoen ecu) in te trekken. De beschikbare betalingskredieten bedroegen daardoor in werkelijkheid 800 miljoen ecu. Indien men rekening houdt met deze kredietvermindering, komt men uit op een bestedingspercentage van 92 %, hetgeen opmerkelijk is voor een jaar waarin het CFI pas op 1 april van kracht is geworden en pas een voldoende aantal projecten was ingediend op 1 september.

2. BEHEER VAN HET INSTRUMENT EN COÖRDINATIE

2.1. De scheiding van de functies van ordonnateur, financieel controleur en rekenplichtige is gewaarborgd doordat zij ressorteren onder drie verschillende directoraten-generaal. Overleg tussen de verschillende diensten van deze directoraten-generaal is verplicht. Voor elke beschikking is de instemming van alle drie vereist. De verdeling van de bevoegdheden tussen de Commissarissen berust op een besluit van de Commissie.

2.2. De coördinatie en de dialoog tussen de met het Cohesiefonds belaste dienst en de Directoraten-generaal "Vervoer", "Milieuzaken" en "Regionaal beleid" vinden plaats via:

- vergaderingen waarop deze diensten de voor elk land meest geschikte strategie en de in aanmerking komende projecten bespreken;

- verplicht overleg met deze directoraten-generaal, tijdens het onderzoek van de dossiers. Over geen enkele van de in het kader van het CFI vastgestelde beschikkingen was er onenigheid tussen verschillende diensten;

- eventueel, vergaderingen waaraan wordt deelgenomen door de autoriteiten van de Lid-Staten.

De coördinatie van de instrumenten is dus gewaarborgd.

Aangezien de Commissie zich bovendien bewust is van de noodzaak om te zorgen voor de coördinatie tussen de verschillende maatregelen bij de financiering van de infrastructuurprojecten die deel uitmaken van de Transeuropese Netwerken, met name op het gebied van de vervoersinfrastructuur, heeft zij het Secretariaat-generaal belast met de opstelling en de bijwerking van een "situatieoverzicht". Dit technisch coördinatieinstrument biedt de Commissie de mogelijkheid om steeds een overzicht te hebben van de vooruitgang die op dit gebied wordt gerealiseerd. De diensten van de Commissie blijven zo ook op de hoogte van de reeds gefinancierde projecten of deelprojecten of van het stadium waarin de projectaanvraag zich bevindt bij een financieringsinstrument, met inbegrip van de Europese Investeringsbank.

2.3. Het gevaar van "dubbele financiering" van uitgaven door het CFI en de Structuurfondsen is onbestaande. Met de geldende procedures wordt dit risico voorkomen en kan gemakkelijk worden geverifieerd of een investeringsproject reeds bij een ander financieringsinstrument is ingediend.

In dat verband dient erop te worden gewezen dat:

- de bepalingen inzake cumulatie (artikel 7, lid 1) niet tot doel hebben te voorkomen dat de Structuurfondsen en het Cohesiefonds verschillende stadia van eenzelfde project financieren;

- de verordening (artikel 7, lid 2) toestaat dat de steun van het Cohesie-Financieringsinstrument wordt toegekend naast de steun die wordt toegekend door de financieringsinstrumenten die in het kader van het vervoer- en milieubeleid zijn ingesteld, op voorwaarde dat de totale bijstand uit communautaire bronnen niet meer dan 90 % van de totale uitgaven uitmaakt.

De huidige wetgeving laat financiering van verschillende stadia van eenzelfde project door het CFI en de Structuurfondsen toe. Zij staat eveneens toe dat een financiering van het CFI wordt toegekend voor projecten waarvoor reeds bijstand wordt verleend in het kader van het vervoer- of milieubeleid.

2.4. Door de ingestelde procedures is het mogelijk de werkzaamheden van de verschillende instrumenten te coördineren om zo de bepalingen van de verordening inzake cumulatie te doen naleven.

2.5. - 2.7. Het Cohesie-Financieringsinstrument heeft een specifiek doel, dat verschilt van dat van de Structuurfondsen en van de doelstellingen van de financieringsinstrumenten voor de verschillende sectoren, namelijk het bevorderen van de economische en sociale cohesie op middellange termijn door financiering van projecten op het gebied van het milieu en van de Transeuropese Vervoernetten.

Er dient een onderscheid te worden gemaakt tussen, enerzijds, de procedures voor het financieel beheer, die een nauwkeurige afbakening van de verantwoordelijkheden vereisen en die worden geregeld door duidelijk omschreven administratieve regels en, anderzijds, de voorschriften voor de coördinatie en het overleg tussen de diensten, tijdens de voorbereiding van de beschikkingen.

Directoraat H van het Cohesiefonds beheert de aan dit instrument toegewezen middelen en met name de begrotingslijn B2-3000, in overeenstemming met haar eigen doelstellingen, overeenkomstig de bij de geldende administratieve regels voorgeschreven procedures, die eveneens voorschriften bevatten voor het overleg met de andere diensten en bepalen dat deze hun instemming moeten geven. Daartoe zijn vanzelfsprekend formele procedures vastgesteld.

Voornoemd Directoraat H zorgt inzonderheid, met de in punt 2.2. vermelde middelen, voor de coördinatie met de andere diensten, ten einde de optimalisering van beschikbare middelen en de samenhang met de algemene aanpak te garanderen. De betrokken directoraten-generaal nemen, in samenwerking met het Secretariaat-generaal, deel aan de bepaling van de krachtlijnen voor steunverlening en aan de selectie van de goed te keuren projecten.

Het directoraat van het Cohesiefonds heeft verscheidene duizenden raadplegingen gehouden en geen enkele maatregel voor het Cohesie-Financieringsinstrument is goedgekeurd zonder instemming van alle betrokken diensten.

2.8. Het DG Concurrentie wordt geraadpleegd wanneer de door het instrument gefinancierde projecten gevolgen kunnen hebben voor de mededinging, met name in het geval van steunregelingen ten behoeve van het milieu. Ook heeft overleg tussen het Directoraat van het Cohesiefonds en het Directoraat-generaal Concurrentie plaatsgevonden om, per projectcategorie, de gevolgen van de aan het CFI voorgestelde investeringen voor het mededingingsbeleid te onderzoeken.

2.9. De betrokken directoraten-generaal worden een eerste maal geraadpleegd over het door de Lid-Staat ingediende dossier en vervolgens over het voorontwerp voor een beschikking. Bij de geldende administratieve voorschriften is bepaald dat de geraadpleegde diensten, voor elke raadpleging, in principe een antwoord moeten geven binnen vijftien werkdagen. De werkelijke termijn waarover de diensten beschikken is meestal aanzienlijk langer. De vaststelling van beschikkingen is in verscheidene gevallen uitgesteld totdat overeenstemming tussen de verschillende diensten was bereikt.

2.10. Voor elk project wordt vóór de goedkeuring nagegaan of Richtlijn nr. 85/337 in acht is genomen. De projecten waarvoor de richtlijn niet in acht is genomen worden niet goedgekeurd en de Commissie heeft zo verscheidene projecten waarvoor de procedure van de milieu-effectbeoordeling niet correct was gevolgd, afgewezen.

Alleen de twee Spaanse projecten waarnaar de Kamer verwijst, zijn uitgevoerd overeenkomstig procedures die gebaseerd waren op de nationale wetgeving, met name inzake de milieu-effectbeoordeling. Deze twee projecten hadden betrekking op de verbreding van autowegen waarin, volgens de interpretatie van de Spaanse autoriteiten, niet was voorzien bij bijlage I van de richtlijn. Na overleg met de Commissie hebben de Spaanse autoriteiten er zich toe verbonden om in de toekomst de interpretatie van de Commissie inzake de procedure van de milieu-effectbeoordeling ook voor deze categorie investeringen te volgen. De Commissie van haar kant heeft op grond van de controles die waren uitgevoerd, geoordeeld dat de maatregelen die waren voorgesteld om de negatieve gevolgen op het milieu te verhelpen, adequaat waren. De twee projecten zijn bovendien goedgekeurd onder het voorbehoud dat de Spaanse autoriteiten maatregelen uitvoeren die de negatieve gevolgen voor het milieu ongedaan maken. In dit bijzondere geval zijn de maatregelen van dien aard dat zij gemakkelijk kunnen worden uitgevoerd na de voltooiing van de werkzaamheden.

2.11. Wat het geval in verband met de Griekse autoriteiten betreft, is getracht de regeling te verduidelijken tijdens voorbereidende bezoeken die de Commissie aan Griekenland heeft gebracht op 25 en 26 april 1993, op 17 en 18 juni 1993 en op 30 juli 1993. Ook in de andere Lid-Staten hebben voorbereidende bezoeken plaatsgevonden.

In tegenstelling tot de andere begunstigde staten hebben de Griekse autoriteiten besloten werkzaamheden voor te stellen die vóór april 1994 eindigden, hoewel de Commissie erop had gewezen dat er geen tijdsbeperking gold voor de uitvoering van de werkzaamheden. De Griekse autoriteiten hebben de Commissie sindsdien verzocht om wijziging van de uitvoeringstermijnen van verscheidene projecten om de situatie te regulariseren.

3. DE TENUITVOERLEGGING VAN DE VERORDENING

Prioriteiten

3.2. De prioriteiten voor de behandeling zijn vastgesteld bij de verordening van de Raad en in de (door de Commissie voorgestelde of door de Raad aangenomen) doelstellingen voor de ontwikkeling van de vervoernetten, en in het vijfde actieprogramma inzake milieubeleid dat in 1992 door de Raad is vastgesteld.

3.3. De bijstandsverlening van het Cohesie-Financieringsinstrument is niet beperkt tot de financiering van projecten voor vervoersinfrastructuur die zijn opgenomen in de door de Raad vastgestelde of door de Commissie voorgestelde programma's voor Transeuropese Netwerken.

De Europese Raad van Edinburgh heeft namelijk artikel 130 B van het Verdrag versoepeld door te bepalen dat "evenwel andere projecten op het gebied van de vervoersinfrastructuur die bijdragen tot de verwezenlijking van de doelstellingen van artikel 129 B van het Verdrag, kunnen worden gefinancierd totdat passende richtsnoeren door de Raad zijn vastgesteld".

Deze versoepeling is trouwens bevestigd in artikel 2, tweede streepje, van de verordening betreffende het Cohesie-Financieringsinstrument, dat de rechtsgrondslag voor de vaststelling van de beschikkingen van de Commissie is.

Alle goedgekeurde projecten zijn in overeenstemming met deze communautaire doelstellingen voor de ontwikkeling van de Transeuropese Vervoernetwerken, die op 28. 3. 1994 door de Commissie zijn voorgesteld.

3.4. De door de Kamer aangehaalde projecten voor verbetering van wegen en spoorwegen - in het kader van gecombineerd vervoer - komen voor in de programma's van Transeuropese Netwerken die door de Raad zijn goedgekeurd. Deze projecten maakten deel uit van de Spaanse sectorplannen en zijn dus volledig in overeenstemming met de Spaanse programma's.

Het Spaanse hoofdplan voorziet in de infrastructuurbehoeften tot in 2007. Het sluit aan op de in uitvoering zijnde werkzaamheden en omvatte in 1993 nog geen tijdschema voor de uitvoering van de projecten en bepaalde evenmin prioriteiten voor de uitvoering ervan.

De Commissie is niet op de hoogte van het voornemen van de Spaanse autoriteiten om op hetzelfde traject spoorwegen voor hoge-snelheidstreinen aan te leggen die verschillen van de projecten voor spoorwegen die door het Cohesie-Financieringsinstrument zijn goedgekeurd.

3.5. De Commissie heeft de Lid-Staten er steeds toe aangespoord projecten in te dienen die pasten in beheerplannen waarin per waterbekken of -systeem de te volgen strategie wordt aangegeven.

Deze aanpak kan worden verduidelijkt aan de hand van een voorbeeld dat is ontleend aan Beschikking 94/527/EG betreffende de voorziening van Athene met water uit de rivier Evinos.

In dat geval is de bijstand van de Gemeenschap toegekend op de volgende voorwaarden:

- mededeling aan de Commisie van eventuele ontvangsten die met het project zouden worden verkregen;

- uitvoering van een volledige hydrologische studie over het karstsysteem van de Evinos, alsmede een studie waarin het beheer van de watervoorraden van de regio als geheel wordt bestudeerd en die voornamelijk gericht is op de watervoorziening van Athene, en verwerking van de uitkomsten van deze studies in de uitvoering van het project;

- opsporing van de lekken in het stuwbekken van de Mornos en in de leidingen die het water naar Athene brengen en indiening van een voorstel voor maatregelen om deze te dichten;

- bouw van een regelbekken stroomopwaarts van het stuwbekken van Evinos om gedurende het gehele jaar en inzonderheid in de zomer een minimaal debiet van 1 kubieke meter per seconde te garanderen;

- uitvoering van een programma voor toezicht op de waterkwaliteit van het stuwbekken van de Evinos, naar het voorbeeld van het programma dat thans wordt toegepast voor het stuwbekken van de Mornos.

3.6. Volgens de Rekenkamer hebben bepaalde door het CFI gefinancierde projecten slechts weinig invloed op de "milieubescherming".

Er dient op te worden gewezen dat artikel 2 van Verordening 792/93 bepaalt dat het Cohesie-Financieringsinstrument milieuprojecten financiert die bijdragen tot de verwezenlijking van de doelstellingen van artikel 130 R van het Verdrag. De door de Kamer vermelde projecten komen in aanmerking op grond van genoemd artikel en zijn in overeenstemming met de doelstellingen van het Vijfde beleidsplan en actieprogramma van de Gemeenschap op het gebied van het milieu en duurzame ontwikkeling, namelijk het stedelijk milieu, de bescherming en de bevordering van het historisch erfgoed van steden en centra, de aanleg van groene zones, de instandhouding van de natuur en de natuurlijke woongebieden in de door de bosbranden in het Middellandse-Zeegebied verwoeste zones en onderzoek en milieuonderzoek en -opleiding.

3.7. De Lid-Staten, die verantwoordelijk zijn voor de voorbereiding en de uitvoering van de projecten, moeten de milieu-effecten van de projecten beoordelen overeenkomstig de communautaire regelgeving.

Zoals eerder gezegd is voor alle goedgekeurde projecten de communautaire regelgeving nageleefd.

Wat het project betreffende de waterkwaliteit te Sevilla betreft, is het gebruik als drinkwater van aanvankelijk voor de landbouw bestemd water niet nadelig voor het milieu. Het is integendeel een project dat voldoet aan de Richtlijn 80/778/EEG en 75/440/EEG.

Voor het project betreffende de kanalisatie van regenwater is rekening gehouden met het overstromingsgevaar dat deze kanalen voor de stroomafwaarts gelegen plaatsen zouden kunnen inhouden. Dat blijkt uit het feit dat de Commissie tegelijk twee kanalisatieprojecten, voor de twee plaatsen die door de Kamer zijn vermeld, heeft goedgekeurd. Dat had de Lid-Staat de mogelijkheid moeten bieden om de door de Kamer aangehaalde problemen op te lossen.

3.8. Overeenkomstig de verordening is de steunverlening van het CFI niet beperkt tot de in artikel 130 S van het Verdrag bedoelde maatregelen.

De Commissie is evenwel van oordeel dat, ten minste in één Lid-Staat het aantal projecten in verband met de uitvoering van de richtlijnen, inderdaad groter zou kunnen zijn.

Voor de financiering van het rioleringssysteem is als voorwaarde gesteld dat moet worden voldaan aan een clausule die bepaalt dat de bijstand van het instrument slechts wordt verleend indien naast de gefinancierde onderdelen van de projecten ook een waterzuiveringsstation wordt gebouwd.

De tekst van de beschikkingen

3.9. In de door de Raad vastgestelde verordening was er een verschil tussen de verschillende taalversies. Dit verschil heeft doorgewerkt op de eerste versies van de beschikkingen tot bijstandsverlening. Deze beschikkingen zijn achteraf gecorrigeerd. Dit verschil heeft geen enkele invloed gehad op het beheer.

3.10. Wat het geval van het project betreffende de spoorweg Dublin-Galway betreft, zou uit een onderzoek van de door de Commissie ontvangen bijstandsaanvraag zijn gebleken dat het project is ingediend op 28 juni 1993 en dat de vanaf 1 januari 1993 gedane uitgaven derhalve in aanmerking komen voor bijstand van het instrument.

In het door de Ierse autoriteiten ingediende financieringsplan, dat later in de beschikking is overgenomen, is bepaald dat alle uitgaven zouden worden gedaan in 1993. De vermelding van maart 1994 als datum voor de voltooiing van de werkzaamheden was voor de Ierse autoriteiten een voorzorgsmaatregel omdat zij vertragingen in de uitvoering van het project vreesden. Het voorschot is, zoals door de verordening is voorgeschreven, betaald op basis van de in 1993 geplande uitgaven. Het is binnen een normale termijn betaald.

Wat het project betreffende de watervoorziening van Sevilla betreft, is de materiële fout betreffende de vermelding in de beschikking tot verlening van de bijstand van de datum 7 september 1993 in plaats van 1 januari gecorrigeerd bij Beschikking C (94)1317 van de Commissie van 31. 5. 1994.

3.11. Wat het project betreffende "Ballyjamesduff regional water supply" betreft, worden in het financieringsplan steeds de in aanmerking komende uitgaven vermeld, dus in dit geval de kosten die na 2 september zijn gedaan. Het voorschot is dus, zoals de verordening voorschrijft, alleen berekend op basis van de voor 1993 geplande uitgaven.

Gebruik van de ecu

3.14. De Commissie zal de aanbeveling van de Raad bestuderen.

Voorschotten en ontstane rente

3.16. De bepalingen van bijlage 3 van de beschikking tot het verlenen van bijstand beletten niet dat de data voor de voltooiing van de werkzaamheden mogen worden gewijzigd wanneer de aanvraag tot verlenging door de Lid-Staat wordt ingediend na de oorspronkelijk voor de voltooiing van de werkzaamheden vastgestelde datum.

Deze bepalingen schrijven alleen voor dat de wijziging in dat geval moet worden aangevraagd overeenkomstig de procedure die geldt voor substantiële wijzigingen (d.w.z. dezelfde procedure als die welke wordt gevolgd voor de goedkeuring van de beschikking). Dat is in het vermelde geval ook gebeurd.

Het is wel duidelijk dat de capaciteiten op het gebied van de planning van de werkzaamheden, het toezicht en de controle op de uitvoering van de projecten door de Lid-Staten, moeten worden verbeterd.

3.17. In beschikkingen van de Commissie is bepaald dat rente moet worden betaald op ten onrechte betaalde bedragen. De Commissie volgt zeer zorgvuldig de voortgang van de projecten die zij financiert en toetst deze aan de toegekende voorschotten. Het financieel reglement schrijft niet voor dat rente moet worden betaald op voorschotten.

Hoe dan ook, de Commissie voert momenteel een onderzoek uit van al deze situaties, zoals zij reeds in haar antwoord op de punten 6.11. - 6.14 van het jaarverslag heeft vermeld.

4. DE PROJECTEN

De omvang van de projecten

4.1. De significante uitwerking van een project hangt niet uitsluitend af van zijn omvang.

Overeenkomstig de resultaten van de onderhandelingen in de Raad moet bij het onderzoek van de projecten om na te gaan of de omvang ervan voldoende groot is om een significante uitwerking te hebben, niet alleen rekening worden gehouden met de omvang en de verwachte uitwerking ervan, maar ook met de bijzondere context waarin de projecten worden voorgesteld, zoals bij voorbeeld de omvang van de transportsector of van de milieusector in het betrokken land.

Voorts moet, bij het beoordelen van de uitwerking van een fase van een project, rekening worden gehouden met het gehele project en, wanneer het een groep van verwante projecten betreft, met de groep als geheel. De beschikkingen van het CFI hebben vaak betrekking op fasen van een project of op groepen van verwante projecten.

Wat het Ierse project inzake de twee "rail crossings" in de haven van Belview betreft, moet deze investering worden gezien in de ruimere context van de aanleg van een nieuwe containerhaven die wordt gefinancierd door het EFRO en die sedert september 1993 in gebruik is. De door het CFI gefinancierde investeringen leiden tot een betere toegang voor het vervoer per spoor (60 % van het verkeer) en over de weg en tot een verdieping van het toegangskanaal. Het is een zeer goed voorbeeld van een investering van kleine omvang die een significante economische uitwerking heeft en andere met steun van de Gemeenschap gefinancierde investeringen tot waarde brengt.

De financiering van de luchthaven van Hierro is gewettigd wegens de noodzaak om de toegang tot de transeuropese netwerken te vergemakkelijken en wegens de beperkte omvang van de economische sector van de regio.

4.2. Het is waarschijnlijk dat de noodzaak om de voor 1993 beschikbare kredieten te gebruiken en het hoge bijstandpercentage door de Lid-Staten ook in aanmerking zijn genomen bij de selectie van de bij de Commissie in te dienen projecten. Daaruit mag evenwel niet worden geconcludeerd, zoals de Kamer doet, dat de doelstellingen van het Cohesie-Financieringsinstrument naar het tweede plan zijn verwezen.

Alle door het Cohesie-Financieringsinstrument goedgekeurde projecten voldoen aan de doelstellingen van dit instrument.

4.3. De Commissie verwijst naar de overwegingen die reeds in punt 4.1. zijn vermeld. Zij acht het evenwel wenselijk dat de Lid-Staten in het kader van het Cohesiefonds projecten van grotere omvang indienen. In Verordening 1164/94 is trouwens een minimale omvang aangegeven die de projecten moeten bezitten.

De groepen projecten

4.4. De Commissie heeft, overeenkomstig artikel 8, lid 3, van Verordening nr. 792/93, in een enkele beschikking groepen van projecten die dezelfde doelstellingen of vergelijkbare doelstellingen nastreven, maar worden uitgevoerd op verschillende plaatsen (integratie van archeologische vindplaatsen, beheer van watervoorraden) samengebracht.

Er dient op te worden gewezen dat de projecten betreffende de tenuitvoerlegging van milieurichtlijnen vaak vrij klein van omvang zijn en verspreid liggen over een groot gebied van de betrokken Lid-Staten. Het Europees Parlement heeft dienaangaande steeds de opvatting verdedigd dat belangrijke projecten op milieugebied niet van communautaire financiering mochten worden uitgesloten op grond van de beperkte omvang van deze projecten.

Wat de groep projecten betreffende de verbetering van de wegen in Ierland betreft, zijn de Ierse autoriteiten van oordeel dat de beste en economisch meest doeltreffende strategie om het wegennet in dit land te verbeteren moet bestaan uit maatregelen om de belangrijkste verkeersaders op verschillende plaatsen te verbeteren door de aanleg van nieuwe wegen of de verbreding van bestaande wegen, naargelang van de intensiteit van het verkeer. De Commissie heeft met deze strategie ingestemd, in afwachting dat bepaalde andere, grotere projecten worden aangevat. De meeste van de betrokken werkzaamheden liggen namelijk op de Oost-Ierse verkeersader, waarvoor de Commissie andere projecten heeft goedgekeurd.

4.5. - 4.6. De verwante projecten zijn gegroepeerd overeenkomstig de in het vorige punt vermelde criteria en zijn dus coherent.

De projecten voor de verbetering van de waterhuishouding in de verschillende Spaanse regio's zijn gegroepeerd omdat zij een gemeenschappelijke doelstelling hadden: de drinkwatervoorziening.

In Griekenland zijn de projecten op milieugebied gegroepeerd op grond van de vergelijkbaarheid van hun doelstelling en/of doelstellingen (watervoorziening, afvalwater, archeologie, natuur, afvallen).

De Griekse projecten betreffende de archeologische vindplaatsen maken deel uit van een algemeen plan voor integratie van de archeologische vindplaatsen en de restauratie van het historisch centrum van Athene. Het betreft trouwens slechts een deel van de in de beschikking tot het verlenen van bijstand opgenomen projecten. De totale kosten voor alle projecten samen beliepen namelijk 5,8 miljoen ecu.

Wat Ierland betreft, hebben de twaalf projecten voor de verbetering van wegen alle betrekking op wegen van het Europese wegennet, maar op weggedeelten waar het verkeer niet voldoende intensief is om de bouw van nieuwe wegen op nieuwe tracés te rechtvaardigen. Het feit dat de projecten voor de verbetering van wegen niet op elkaar aansluiten is niet essentieel omdat er grote kwaliteitsverschillen zijn in het huidige Ierse wegennet en de projecten voor de verbetering van wegen worden uitgevoerd waar zij het meest nodig zijn. Alle projecten maken hoe dan ook deel uit van een programma op lange termijn om de prioritaire verkeersaders in hun geheel te verbeteren. Bovendien hebben acht van de twaalf projecten betrekking op de as Dublin-Rosslare-Cork, waarlangs zich een groot aantal andere projecten bevinden die door het Cohesiefonds worden gefinancierd.

De andere Spaanse projecten, die tot doel hebben de vervuiling door de industrie te verminderen of te herstellen, zijn gegroepeerd naar de aard van de geplande maatregelen.

Projectstadia

4.7. De Commissie heeft de Lid-Staten, het Parlement en de Raad erop gewezen dat de technisch en financieel los van elkaar staande projectstadia betrekking hebben op:

- stadia die overeenkomen met een functioneel geheel (bij voorbeeld een zuiveringsstation) of geografisch bepaalde stadia (bij voorbeeld duidelijk gescheiden opeenvolgende gedeelten van een autoweg of een spoorweg);

of

- stadia die overeenkomen met een bepaalde periode van de uitvoeringstermijn van het project en op bepaalde, aan de hand van passende gekwantificeerde indicatoren materieel omschreven werkzaamheden die in de loop van deze periode zijn uitgevoerd.

Deze "verdeling" is in overeenstemming met de tweede van de vorenvermelde definities.

Er dient op te worden gewezen dat de datum 1 januari 1993 de limiet is voor de aanvragen om bijstand die vóór 1 september 1993 zijn ingediend en die betrekking hebben op projecten die vóór die datum zijn aangevat, los van het feit dat deze projecten al dan niet in stadia zijn onderverdeeld.

4.8. - 4.10. In de onderhandelingen over de verordening had de Raad geoordeeld dat het bepaalde in artikel 7, lid 1, de verlening van bijstand van het CFI en van een van de Structuurfondsen aan verschillende stadia van eenzelfde project niet uitsloot.

Deze situatie was trouwens onvermijdelijk omdat in bepaalde landen waarvoor het Cohesie-Financieringsinstrument werd toegepast, bijna alle investeringen in de sectoren vervoer en milieu in het verleden door het EFRO waren gefinancierd.

Voor het project CRUZ/BRAGA is vóór de vaststelling van de beschikking van het CFI door de Portugese autoriteiten een formeel verzoek, gericht tot DG XVI, ingediend om het project uit het operationeel programma PRODAC te lichten. Gezien evenwel de geringe omvang van het project was het, overeenkomstig de regels inzake wijzigingen van operationele programma's van het EFRO niet nodig de beschikking waarbij de Commissie dit programma had goedgekeurd, formeel te wijzigen, zodat alles is geregeld in het kader van de aan het toezichtcomité van het betrokken programma toegekende bevoegdheden. Deze wijziging van PRODAC had plaatsgevonden voordat het project door het Cohesie-Financieringsinstrument is goedgekeurd.

Met betrekking tot het programma "Peripherality" in Ierland dient erop te worden gewezen dat de lijst van de in dit operationeel programma opgenomen projecten duidelijk is omschreven als een "indicatieve" lijst. Bepaalde projecten die in het programma 1989 - 1993 voorkwamen zijn ook opgenomen in het programma 1994 - 1999 omdat de beschikbare middelen in de eerste periode ontoereikend waren om alle op de indicatieve lijst voorkomende projecten te financieren. Een wijziging van het eerste programma "Peripherality" was dus niet nodig.

In het algemeen genomen zijn de Lid-Staten zich heel goed bewust van de noodzaak om een dubbele financiering van een uitgavenpost te voorkomen en de regels inzake het beheer van de operationele programma's van de Structuurfondsen voorzien in de mogelijkheid om ze aan te passen wanneer zulks noodzakelijk blijkt.

Het begrip "projectstadium" is gedefinieerd in punt 4.7. Wat de Kamer een "willekeurige splitsing" of "betalingsstadium" noemt, komt overeen met de definitie van stadia die door de Commissie wordt gehanteerd. Deze definitie geldt overigens ook in het kader van het Cohesiefonds, zoals tijdens het overleg over Verordening 1164/94 is overeengekomen.

In verband met de prijsherzieningen dient erop te worden gewezen dat zij in de contracten zijn opgenomen en dat zij geregeld worden door de nationale wetgeving inzake openbare aanbestedingen. Daardoor komen deze uitgaven vanzelfsprekend voor financiering in aanmerking, indien zij betrekking hebben op werkzaamheden waarin in de beschikking tot steunverlening is voorzien. Wat het tijdstip van de financierbaarheid betreft, is de voor financiering in aanmerking te nemen datum die waarop de factuur daadwerkelijk is betaald.

De Commissie volgt zeer nauwlettend de projecten die in stadia zijn verdeeld, zoals blijkt uit de controlebezoeken die op 21. - 25. 3. 1994 en op 18. - 20. 7. 1994 zijn uitgevoerd in verband met het project "autosnelweg CRUZ/BRAGA".

4.11. De Commissie is van oordeel dat deze handelswijze de rol van het communautaire bestek als programmeringsinstrument bevestigd. Wanneer projecten of projectstadia van het EFRO worden overgenomen, wordt rekening gehouden met de programmeringsdoelstellingen van de communautaire bestekken en met de prioriteiten van het CFI, met name inzake bevordering van transeuropese netwerken.

In het door de Kamer vermelde geval is de programmering in het kader van het programma PRODAC niet in het gedrang gekomen door het feit dat een onderdeel van het project CRUZ/BRAGA uit het programma is gelicht.

Deze fase is namelijk vervangen door andere projecten, die betrekking hebben op het secundaire wegennet van Portugal en die niet in aanmerking komen voor bijstand uit het Cohesie-Financieringsinstrument. Door deze vervanging is trouwens de volledige financiële uitvoering van het Portugese communautaire bestek voor de periode 1989/1993 mogelijk geworden. De Portugese autoriteiten hebben zich er ook formeel toe verbonden een bijstandsaanvraag bij het Cohesiefonds in te dienen voor het vervolgproject (Braga/Valença) om deze transeuropese wegverbinding door te trekken tot de Spaanse grens (IP1), om aldus de IP1 in noordelijke richting te voltooien. Op die manier kunnen de middelen van de twee financiële instrumenten worden gecombineerd voor projecten die beter in overeenstemming zijn met de doelstellingen van beide instrumenten.

De Commissie heeft steeds getracht een kunstmatige splitsing van opdrachten of contracten te vermijden. De Kamer preciseert niet in welk geval of in welke gevallen een kunstmatige splitsing zou hebben plaatsgevonden. Daaruit kan dus worden afgeleid dat de diensten van de Kamer geen concreet geval hebben gevonden en dat de overtuiging van de Kamer over het risico van een dergelijke splitsing niet op feiten berust.

4.12. De beslissingen betreffende de ringweg rond Madrid hebben betrekking op projecten en niet op stadia. Elk project voldeed aan de criteria en de bepalingen van de verordening. Zo zijn met name ook milieu-effectbeoordelingen uitgevoerd. De Kamer vermeldt moeilijkheden op milieugebied die verbonden zijn aan een project dat niet bij de Commissie is ingediend. De Commissie zal dit punt beslist grondig onderzoeken maar momenteel zijn haar geen gegevens bekend die voor haar reden zouden kunnen zijn om te twijfelen aan de kwaliteit van deze projecten, die in aanzienlijke mate bijdragen aan de doelstellingen van het instrument en die betrekking hebben op een knooppunt dat een sleutelrol vervult in de transeuropese netwerken.

Projecten die ontvangsten genereren

4.13. De Commissie is van oordeel dat onder een "project dat ontvangsten genereert" moet worden verstaan:

- de infrastructuurvoorzieningen voor het gebruik waarvan de gebruikers rechtstreeks moeten betalen en die voor de projectontwikkelaars aanzienlijke ontvangsten opleveren;

- de produktieve investeringen.

Indien bijstand wordt toegekend voor een project dat ontvangsten genereert, brengt de Commissie, in overleg met de Lid-Staat, deze ontvangsten rechtstreeks in mindering op de financierbare uitgaven, wanneer zij rechtstreeks verband houden met de gefinancierde investering en wanneer de netto-ontvangsten voor de projectontwikkelaar aanzienlijk zijn. De bij het beheer van het CFI gevolgde handelwijze is in overeenstemming met deze beginselen. Daarom zijn ontvangsten die onbeduidend waren of niet rechtstreeks verband hielden met de investering niet in aanmerking genomen.

4.14. De Commissie heeft de toepassing van het beginsel "de vervuiler betaalt" op milieu-effecten onderzocht. Voor wat de investeringen betreffende de aanleg van rioleringen en systemen voor wateraan- en afvoer betreft die door het CFI zijn gefinancierd, heeft de Commissie geoordeeld dat er in de onderzochte gevallen geen aanvullende ontvangsten waren die rechtstreeks voortvloeiden uit deze investering.

De Commissie beschikt over geen aanwijzingen dat in de betrokken gevallen de verbetering van de waterbehandelingscapaciteit of de verbetering van een rioleringssysteem heeft geleid tot een wijziging in de door de gebruikers betaalde prijzen en tot een aanzienlijke stijging van de ontvangsten voor de projectontwikkelaar.

Indirecte invloeden op de prijzen en de ontvangsten kunnen niet in aanmerking worden genomen.

De toepassing van het beginsel "de vervuiler betaalt" in de sector waterhuishouding, zal hoe dan ook door de Commissie opnieuw worden onderzocht.

4.15. Het is, zowel voor de Commissie als voor de Lid-Staten, duidelijk dat de bij de indiening van de betalingsaanvragen te declareren uitgaven de totale uitgaven zijn van de werkzaamheden zoals die in de beschikking van de Commissie zijn beschreven.

De financierbare kosten zijn gedefinieerd als een percentage van de totale kosten. De totale kosten en de subsidiabele kosten zijn in de beschikking bepaald. In het kader van het Cohesiefonds zijn de totale kosten en de subsidiabele kosten in de beschikkingen van de Commissie uitvoeriger aangegeven. Een toezicht op de voortgang van de werkzaamheden is zeer goed mogelijk.

De procedure inzake de goedkeuring van de projecten

4.16. De Commissie heeft het niet wenselijk geacht een lijst van de subsidiabele uitgaven op te stellen omdat zij van oordeel is dat de in de verordening aangegeven begrippen die in het aan de Lid-Staten meegedeelde aanvraagformulier uitvoerig zijn toegelicht, konden volstaan. Bij het beheer hebben zich geen problemen voorgedaan. Dit formulier is bovendien onlangs, in het kader van de nieuwe verordening, herzien en aangevuld.

4.17. Met het bedrag van de terugvorderbare BTW wordt nooit rekening gehouden bij het bepalen van de subsidiabele uitgaven die voor bijstand uit het CFI in aanmerking kunnen worden genomen. De percentages van 80 tot 85 % vloeien voort uit beslissingen van de Europese Raad en verordeningen van de Raad.

4.18. De uitgaven voor aankoop van terreinen maken deel uit van de investeringskosten en kunnen, vooral in de steden, zeer hoog zijn. De Commissie heeft het in het kader van het financieel instrument niet wenselijk geacht voor deze uitgaven een maximumgrens ten opzichte van de totale kosten van het project vast te stellen. Zij beoordeelt echter, voor elk geval afzonderlijk, de gegrondheid van deze uitgaven in het licht van de totale opzet van het project.

Wat de door de Kamer vermelde gevallen betreft, zijn de onteigeningskosten voor de projecten betreffende de ringweg rond Madrid kosten die normaal bij dit soort investering in een stedelijk gebied worden geconstateerd.

In Griekenland heeft een van de projecten betreffende archeologische vindplaatsen, waarvan de kosten 226 000 ecu bedragen op een totaal van 5,8 miljoen ecu, inderdaad betrekking op de onteigening van een terrein dat bestemd is om een ruimte te scheppen tussen de Acropolis, het theater van Bacchus en het nieuwe museum en voor de bouw van voetgangerswegen. De Commissie heeft de integratie van de archeologische vindplaatsen als geheel beschouwd, zoals dit project door de Griekse autoriteiten was ingediend. De onteigening vertegenwoordigde in dit geval slechts een beperkt deel van de totale kosten die door de Commissie zijn goedgekeurd.

De evaluatie van de projecten

4.20. De Commissie onderzoekt de dossiers om na te gaan of de economische en sociale voordelen op middellange termijn evenredig zijn met de ter beschikking gestelde middelen.

Deze beoordeling gebeurt in beginsel op de volgende manier:

- op basis van de door de Lid-Staten ingediende analyses van de kosten en de voordelen. Voor vervoersinfrastructuurprojecten en grotere projecten op milieugebied hebben deze analyses doorgaans de vorm van kosten/batenanalyses. In andere gevallen kunnen zij ook meer kwalitatieve elementen omvatten.

- op basis van evaluatiegegevens die zijn verstrekt door de EIB, hetzij in het kader van een onderzoek dat zij zelf heeft uitgevoerd over hetzelfde project of over het systeem of de verkeersader waarvan het project deel uitmaakt, hetzij in een op verzoek van de Commissie verstrekt advies over de betrokken dossiers.

- op basis van andere, bij de diensten van de Gemeenschap beschikbare evaluatiegegevens.

Bij het tot stand komen van de evaluatie zijn dus verscheidene actoren betrokken en wordt rekening gehouden met bijdragen uit andere bronnen.

In beginsel omvatten alle projecten een kosten/batenanalyse, ook al zal het duidelijk zijn dat het type en de kwaliteit van de analyse kunnen variëren naargelang van de aard van het project: gekwantificeerde kosten/batenanalyses en/of analyses gebaseerd op een kwalitatieve evaluatie van bepaalde voordelen.

Deze analyses worden in beginsel bij de Commissie ingediend voordat het project wordt goedgekeurd.

De Commissie is van oordeel dat de Lid-Staten nog inspanningen zouden moeten doen om de technieken van de economische analyse te verfijnen, met name op het gebied van het milieu. Daartoe zijn maatregelen getroffen, zowel door de Commissie als door de Lid-Staten.

4.21. Op milieugebied zijn de Lid-Staten onvoldoende in staat om alle verwachte voordelen te kwantificeren. In enkele gevallen is het bij de kosten/batenanalyses verkregen rentabiliteitspercentage vrij laag maar wettigen andere, niet gekwantificeerde voordelen de levensvatbaarheid van het project.

Voor het EVINOS-project is de financiering van de dam afhankelijk gesteld van de naleving van bepaalde clausules in verband met de waterhuishouding en de uitvoering van investeringen stroomafwaarts van de dam (zie punt 3.5.).

De Commissie is van oordeel dat de watervoorzieningsproblemen van Athene, zowel op korte als op langere termijn, zeer ernstig zijn wegens de neerslag, die sedert het begin van eeuw steeds geringer is geworden, en wegens de toename van de waterbehoefte, waardoor een duurzame aanpassing van de watervoorziening noodzakelijk is geworden. De laatste jaren is de situatie nog verergerd. De bouw van de Evinos-dam was in deze omstandigheden onvermijdelijk en kon niet worden uitgesteld. Deze conclusie wordt gestaafd door de bijgevoegde grafieken.

De technische studies, de milieu-effectanalyses en de waterhuishoudkundige studies die bij het CFI zijn ingediend hadden betrekking op de uitbreiding van de watervoorraden van de Mornos en van het Evinos-spaarbekken, op de bestaande mogelijkheden om de watervoorziening van Athene en zijn voorsteden te verbeteren en op studies betreffende de waterhuishouding van het bekken van de Ilikis. Bij de beschikking van de Commissie tot toekenning van de bijstand (artikel 6) is een aanpassing van de voren genoemde waterhuishoudkundige studies en een nieuwe studie over het karstssysteem van Evinos geëist.

Er dient op te worden gewezen dat de Commissie bovendien specifieke clausules betreffende de goede uitvoering van het project in ruimere zin heeft opgelegd, namelijk een studie betreffende de waterhuishouding, het opsporen van lekken in het spaarbekken van de Mornos en in de leidingen die het water naar Athene brengen en de kwaliteit van het water (specifieke clausules van artikel 6 van vorenvermelde beschikking).

4.22. Op vervoergebied worden de technieken van de kosten/batenanalyse algemeen gebruikt en is er geen reden om nieuwe methoden in te voeren. Het is daarentegen wel nuttig de in de onderscheiden landen gebruikte methodes te vergelijken en na te gaan op welke punten deze verschillen, teneinde te komen tot een gemeenschappelijke aanpak.

Op milieugebied daarentegen moet een inspanning worden gedaan om de evaluatiemethoden duidelijker te omschrijven: de Commissie tracht de situatie op dit punt te verbeteren.

4.23. De Commissie beschikt niet over de mogelijkheid om financiering van reeds aangevangen projecten te weigeren.

De Commissie heeft de Lid-Staten onlangs een brief gezonden om hen te vragen welke maatregelen zij hadden genomen om te garanderen dat hun verbintenis, hun totale investeringsinspanning niet te verminderen, zou worden nageleefd.

4.24. In verband met het geval van de ringweg rond Adra, kan worden gesteld dat, indien de Commissie voor de tweede betaling niet als voorwaarde had gesteld dat de Spaanse autoriteiten zich ertoe moesten verbinden corrigerende maatregelen uit te voeren om de negatieve gevolgen voor het milieu te minimaliseren, deze corrigerende maatregelen niet zouden zijn uitgevoerd. In dit bijzondere geval waren de corrigerende maatregelen, namelijk de herbeplanting van de hellingen, uiteraard niet uitvoerbaar voordat de werkzaamheden waren voltooid. De opmerking van de Kamer is in dit geval dus niet terecht, aangezien het de omvorming betreft van een bestaande weg, met een bestaand tracé, tot autosnelweg.

4.25. Met de effectindicatoren wordt rekening gehouden bij de kosten/batenanalyses en bij de andere economische evaluaties die in het kader van de projecten worden uitgevoerd. Op grond daarvan is dus een evaluatie achteraf mogelijk. Het is duidelijk dat het gemakkelijker is dergelijke indicatoren op te stellen voor het vervoer dan voor het milieu. Er worden momenteel inspanningen gedaan om ook voor het milieu te komen tot adequate effectindicatoren.

De Commissie en de Lid-Staten hebben op dit gebied grote inspanningen geleverd.

5. OVERHEIDSOPDRACHTEN

5.1. De Commissie ziet erop toe dat de richtlijnen inzake openbare aanbestedingen in acht worden genomen voor elk project dat haar ter goedkeuring wordt voorgelegd.

Volgens de gegevens waarover de Commissie beschikt, zijn de vermelde projecten in overeenstemming met de nationale en de communautaire wetgeving.

5.2. Het probleem van de procedures bij openbare aanbestedingen in Griekenland, en met name de grote kortingen die door de inschrijvers worden voorgesteld, heeft grote bezorgdheid gewekt bij de Commissie. Naar aanleiding daarvan zijn passende maatregelen genomen.

De Commissie heeft hierover onder meer overleg gevoerd met de Griekse autoriteiten.

Tijdens deze contacten hebben de Griekse autoriteiten de Commissie meegedeeld dat een nieuwe wetgeving was vastgesteld om de problemen van de abnormaal lage inschrijvingen te verhelpen. Er zullen specifieke maatregelen worden genomen voor de projecten waarvan de toewijzing nog niet afgesloten is. Het standpunt van de Commissie ter zake is aan de Griekse autoriteiten meegedeeld. Het overleg wordt nog voortgezet.

5.3. De opmerkingen van de Kamer zijn door de ontwikkeling in de wetgeving ten dele ontkracht.

Het vermelde artikel 12 van de mededeling van de Commissie bepaalde dat, in afwachting van de goedkeuring van de bij de Commissie ingediende richtlijn betreffende de "uitgesloten sectoren", de Commissie voornemens was om, bij teveel aanvragen van dezelfde aard en voor zover de omstandigheden voor het overige gelijk zijn, bij wijze van aanmoediging, voorrang te geven aan bijstandsaanvragers die de opdrachten openstellen voor mededinging uit de gehele Gemeenschap. De bedoelde richtlijn (90/531/EEG, gewijzigd bij 93/38/EEG) is op 17 september 1990 vastgesteld, met een uitzondering voor Spanje, Griekenland en Portugal.

Gezien, enerzijds, het bestaan van een dergelijke uitzondering en, anderzijds, de formulering van het vorenvermelde artikel 12, is de Commissie van oordeel dat dit artikel voortaan alleen op nationaal niveau kan worden toegepast.

6. TOEZICHT

6.1. De Kamer verwijst naar bepalingen betreffende het toezicht dat moet worden uitgeoefend op de door de Structuurfondsen gefinancierde operationele programma's. Deze bepalingen gelden mutatis mutandis voor de door het CFI gefinancierde projecten.

De materiële indicatoren zijn omschreven in de betalingsaanvragen en in het toezichtverslag dat door het toezichtcomité is opgesteld. De Commissie acht het niet dienstig de materiële indicatoren vooraf in de beschikkingen tot toekenning van de bijstand te definiëren. Het is technisch moeilijk en ongewenst om in een dergelijke juridische akte de details vast te leggen betreffende de regeling inzake het materieel toezicht die moet worden ingevoerd. De door de Raad vastgestelde verordening betreffende het Cohesiefonds bevat evenmin een dergelijke verplichting.

6.2. In een beschrijving van de projecten die aan de beschikkingen tot toekenning van bijstand is gehecht, is steeds een beschrijving van het materiële doel opgenomen. Vollediger gegevens over het materiële doel zijn vermeld in de aanbestedingsdossiers waaraan de beschikkingen refereren. Het is duidelijk dat het onmogelijk is aan de beschikkingen zeer uitvoerige en omvangrijke beschrijvingen te hechten.

6.3. Het tijdschema voor de uitvoering van de werkzaamheden wordt vastgesteld bij de vaststelling van de beschikking. De materiële indicatoren daarentegen zijn vastgesteld in de aanvragen tot betaling. De Commissie heeft er reeds op gewezen dat zij het niet noodzakelijk acht in de beschikking tot bijstandsverlening materiële indicatoren op te nemen.

6.4. De Lid-Staten hebben de vraag in het formulier over de beschrijving van de ingestelde beheer- en controlesystemen inderdaad op een zeer algemene manier beantwoord.

Tijdens informatie- en controlebezoeken is geconstateerd dat afzonderlijke beheersystemen waren ingesteld voor door het instrument gefinancierde projecten. Op nationaal niveau worden deze projecten regelmatig gecontroleerd overeenkomstig de in elk land geldende wetgeving.

Om de reeds ingezamelde gegevens aan te vullen is bovendien aan de vier begunstigde Lid-Staten, in het kader van de Verordening van het Cohesi