JAARVERSLAG MET BETREKKING TOT DE EGKS (begrotingsjaar 1995) (96/C 377/01)

Artikel 88 van het Financieel Reglement van 21 december 1977, laatstelijk gewijzigd bij Verordening (EG, Euratom, EGKS) nr. 2335/95 van de Raad van 18 september 1995

INHOUD

ParagraafBladzijde

HOOFDSTUK 1 - OPMERKINGEN OVER DE SOLVABILITEIT VAN DE EGKS EN OVER HET BELOOP VAN HAAR VOORNAAMSTE ACTIVITEITEN1.1 - 1.26 2

Inleiding 1.1 2

Solvabiliteit van de EGKS 1.2 - 1.11 2

Solvabiliteitsratio 1.2 - 1.4 2

Spreiding der risico's 1.5 - 1.7 3

Niet-specifieke waardecorrectie 1.8 3

Specifieke waardecorrecties 1.9 - 1.11 3

Ontwikkeling van bestedingen en middelen van de EGKS 1.12 - 1.22 4

Ontwikkeling van de bestedingen 1.13 - 1.15 5

Ontwikkeling van de middelen 1.16 - 1.20 5

Ontwikkeling van het eigen vermogen 1.21 - 1.22 6

Ontwikkeling van de EGKS-balans 1.23 7

Tijdschema voor afsluiting 1.24 8

Conclusie 1.25 - 1.26 8

HOOFDSTUK 2 - OPMERKINGEN OVER DE LENINGSACTIVITEITEN 2.1 - 2.27 8

Inleiding 2.1 - 2.4 8

Leningen krachtens artikel 54, eerste alinea 2.5 - 2.7 10

Leningen krachtens artikel 54, tweede alinea 2.8 - 2.11 10

Gesubsidieerde leningen (artikel 56, lid 2, sub a) 2.12 - 2.25 11

Controle van de geschapen arbeidsplaatsen 2.14 - 2.20 11

Controle van de bankvoorwaarden 2.21 12

Beoordeling van de doeltreffendheid van het instrument 2.22 - 2.25 12

Conclusie 2.26 - 2.27 13

HOOFDSTUK 3 - VERKLARING VAN BETROUWBAARHEID BETREFFENDE DE EGKS 3.1 - 3.6 13

Antwoorden van de Commissie 14

HOOFDSTUK 1 OPMERKINGEN OVER DE SOLVABILITEIT VAN DE EGKS EN OVER HET BELOOP VAN HAAR VOORNAAMSTE ACTIVITEITEN

Inleiding

1.1. Dit hoofdstuk heeft hoofdzakelijk betrekking op de solvabiliteit van de EGKS per 31 december 1995, alsmede op het beloop van haar voornaamste begrotings- en bankactiviteiten in de loop van het begrotingsjaar. De solvabiliteit van de EGKS is bijzonder belangrijk, met name om de volgende redenen:

- afgezien van een gering aantal leningen uit eigen vermogen worden de leningen van de EGKS gefinancierd met bankleningen of emissies van obligaties. Het is dus belangrijk dat de EGKS op de financiële markten de hoogste rating krijgt, hetgeen een zeer goede solvabiliteit vereist;

- daar veruit de meeste leningen van de EGKS "back to back"-leningen zijn (qua rentevoet, valuta's en looptijden) is het enige overblijvende bankrisico dat de leningen niet worden afgelost;

- aangezien het Verdrag van Parijs in 2002 ten einde loopt, moet nauwkeurig worden gelet op het beloop van het eigen vermogen dat nodig is om de solvabiliteit van de EGKS te verzekeren tot het einde van het Verdrag, maar ook nog daarna om te zorgen voor de aflossing van de leningen die werden aangegaan ter verstrekking van leningen waarvan sommige tot in 2019 lopen (zie paragraaf 2.3).

Solvabiliteit van de EGKS

Solvabiliteitsratio

1.2. In het kader van de kwijtingsprocedure voor het begrotingsjaar 1986, had het Europees Parlement de Kamer verzocht om op basis van de ter zake geldende berekeningswijzen voor elk begrotingsjaar de gegevens te verschaffen die nodig zijn voor de berekening en de beoordeling van de verhouding van de reserves, het zuiver vermogen en de liquide middelen (1).

1.3. Sinds 1994 gebruikt de Kamer, evenals de Commissie, als voornaamste instrument ter analyse van de solvabiliteit van de EGKS de daartoe in Richtlijn 89/647/EEG van de Raad (2) opgenomen ratio. De noemer van deze ratio omvat de activa en posten buiten de balansstelling waarop een wegingsfactor wordt toegepast overeenkomstig de aanwijzingen in de richtlijn. Anderzijds houdt de Commissie voor de teller van deze ratio rekening met het Garantiefonds, het onverdeeld resultaat en de niet-specifieke waardecorrectie, dus niet met andere posten die nochtans zouden kunnen worden geacht deel uit te maken van het eigen vermogen van de EGKS (zie paragraaf 1.22). De bij de berekening van de solvabiliteitsratio gebruikte omschrijving van het eigen vermogen vormt een interpretatie van de richtlijn die leidt tot een voldoende voorzichtige beoordeling.

1.4. Per 31 december 1995 was de solvabiliteitsratio van de EGKS 15,99 %, tegen 14,95 % per 31 december 1994. Deze stijging is het gevolg van een verlaging van de noemer door een vermindering van de leningsactiviteit, die de volgende jaren en tot de afloop van het EGKS-Verdrag wel zal aanhouden. Voor de teller werd de volledige niet-specifieke waardecorrectie (22 Mio ECU) (zie paragraaf 1.8) en een deel van het Garantiefonds (9 Mio ECU) meegerekend, zodat de ratio binnen de marges (14 à 16 %) blijft die waren aanbevolen door een accountantskantoor dat in juli 1992 op verzoek van de Commissie een verslag hierover heeft uitgebracht. Bij de vaststelling van deze voorzichtige marges werd rekening gehouden met de vergelijking tussen de balansstructuur van de EGKS en die van vergelijkbare instellingen, alsook met het specifieke karakter van haar activiteiten.

Spreiding der risico's

1.5. De solvabiliteitsratio is niet de enige aanwijzing voor de solvabiliteit van een financiële instelling, zeker niet voor de EGKS en met name niet in haar huidige situatie. Als het Verdrag van Parijs in 2002 afloopt, heeft de EGKS geen doorlopende activiteiten meer. Haar leningenportefeuille zal kleiner worden en het aantal debiteuren steeds beperkter, zodat de risico's minder gespreid zijn. Als een van hen in gebreke blijft, zou dit aanzienlijke gevolgen kunnen hebben voor het eigen vermogen zo dit in evenredigheid met de omvang van de leningen terugloopt. Voor dit soort risico, dat ontstaat door de concentratie van de verplichtingen jegens derden, bestaat een richtlijn van de Raad betreffende het toezicht op en de beheersing van grote risico's van kredietinstellingen (3).

1.6. In paragraaf 1.5 van haar jaarverslag 1994 met betrekking tot de EGKS (4) herinnerde de Kamer aan de twee grenswaarden uit deze richtlijn en constateerde zij dat de EGKS beide had overschreden. Deze grenswaarden betreffen de omvang van de verplichtingen die de EGKS mag aangaan met betrekking tot een zelfde tegenpartij (cliënt of groep van cliënten):

- het totaal van de verplichtingen jegens een zelfde derde mag niet hoger zijn dan 25 % van het eigen vermogen van de EGKS;

- de totale waarde van de "grote risico's" mag niet meer dan 800 % van dat eigen vermogen bedragen. Er bestaat een "groot risico" als het totaal van de verplichtingen jegens een enkele derde 10 % of meer van dat eigen vermogen bedraagt.

In haar antwoord verklaarde de Commissie dat zij zich van de problematiek van de grote risico's bewust is en dat zij eventueel zou kiezen voor een nieuwe aanpak, met name op basis van de resultaten van een analyse door een particuliere firma.

1.7. De analyse werd gemaakt en als nieuwe aanpak werd uiteindelijk gekozen voor de vorming van een voorziening voor de grote risico's waarvan het bedrag, 55 Mio ECU per 31 december 1995, werd berekend in verhouding tot het niveau van de overschrijdingen overeenkomstig bijlage VI bij Richtlijn 93/6/EEG van de Raad (5). Hoewel deze richtlijn niet echt van toepassing is op de situatie van de EGKS, is deze aanpak een alternatief dat wijst op een voldoende voorzichtig beleid met betrekking tot de overschrijdingen die voortvloeien uit vroegere verrichtingen.

Niet-specifieke waardecorrectie

1.8. De niet-specifieke waardecorrectie, die in 1993 door de Commissie opnieuw werd ingevoerd met een bedrag van 50 Mio ECU, werd per 31 december 1994 teruggebracht tot 22 Mio ECU en in 1995 volledig geschrapt. Deze waardecorrectie was bedoeld als bescherming tegen het risico dat vorderingen zonder garanties van het hoogste niveau niet kunnen worden geïnd. Maar voor elke betrokken debiteur werden analyses verricht zodat voor elk geval apart kon worden uitgemaakt of een risico van in gebreke blijven bestaat. Bij een positieve conclusie werd een passende specifieke waardecorrectie ingevoerd. In het tegengestelde geval blijkt geen enkele waardecorrectie noodzakelijk te zijn. Door de intrekking van de niet-specifieke waardecorrectie is het trouwens mogelijk de solvabiliteitsratio binnen de aanbevolen marges te houden (zie paragraaf 1.4). De verbeterde risicoanalyses betreffende de debiteuren, de invoering van de voorziening voor grote risico's en het behoud van de solvabiliteitsratio binnen de aanbevolen marges kunnen de opheffing van de niet-specifieke waardecorrectie rechtvaardigen.

Specifieke waardecorrecties

1.9. Het in de balans opgenomen bedrag voor de specifieke waardecorrecties op leningen is aanzienlijk gestegen: van 60 Mio ECU per 31 december 1994 tot 155 Mio ECU per 31 december 1995 (6). Deze stijging met 160 % is bijna volledig te wijten aan de situatie van één debiteur, die van de EGKS (in 1992, 1993 en 1994) vijf leningen ontving voor een totaalbedrag van ongeveer 230 Mio ECU. Bij de huidige stand van het dossier van deze debiteur lijkt de geboekte waardecorrectie voldoende.

1.10. Voor de andere risicodebiteuren, namelijk die waarvan de schulden aan de EGKS niet door garanties van het hoogste niveau zijn gedekt, werd de financiële situatie door de bevoegde dienst van de Commissie geanalyseerd. Blijkens de resultaten van deze analyses is het niet noodzakelijk bijkomende waardecorrecties aan te brengen.

1.11. Meer bepaald in verband met de twee debiteuren waarvoor de EGKS belangrijke waardecorrecties over het begrotingsjaar 1992 had moeten aanbrengen (7), wordt geconstateerd dat hun situatie geen nieuwe waardecorrecties vergt. In het eerste geval heeft de EGKS in het kader van een schikking definitief afgezien van 40 % van haar schuldvordering. Sindsdien werd de betrokken onderneming in een ander concern opgenomen en opnieuw van kapitaal voorzien. Haar balans voor het boekjaar 1994 was in evenwicht en voor 1995 wordt opnieuw winst verwacht. Het lijkt dan ook niet nodig een waardecorrectie aan te brengen. In het tweede geval, waarbij de lening volledig door de voorziening was gedekt, werd de rente betaald en werd in 1995 een gedeeltelijke terugbetaling verricht. Niettemin blijft de situatie van de betrokken onderneming wankel (in 1993 werd een faillissementsprocedure ingezet), hetgeen het behoud van de waardecorrectie op 100 % van het nog uitstaande bedrag rechtvaardigt.

Ontwikkeling van bestedingen en middelen van de EGKS

1.12. De EGKS kende in 1995 een terugkeer naar evenwicht tussen de beleidsuitgaven en de ontvangsten van het begrotingsjaar (zie tabel 1). Het verbruik van de reserves en van de voorziening voor de financiering van de operationele begroting van de EGKS (OBE), dat de jaren 1992, 1993 en 1994 kenmerkte, is dan ook teruggevallen tot een laag niveau. Deze ontwikkeling is vooral te danken aan een sterke vermindering van de beleidsuitgaven.

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

Ontwikkeling van de bestedingen

1.13. Daar de middelen afnamen in verband met de naderende afloop van het EGKS-Verdrag, moesten ook de begrotingsuitgaven aanzienlijk worden teruggeschroefd. De verschillende soorten steun werden echter niet in dezelfde verhouding ingekort (zie tabel 2). Het instrument dat relatief de sterkste daling onderging, was de steun in de vorm van rentesubsidies. De desbetreffende vastleggingen daalden met 78 % van 51,5 Mio ECU in 1994 tot 11,4 Mio ECU in 1995, terwijl voor 1995 33 Mio ECU was voorzien.

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

1.14. De sociale steun voor de wederaanpassing van de werknemers verminderde globaal met 77,9 Mio ECU ofwel 27,5 % en behalve voor het Sociaal Plan Staal bleven de in 1995 aangegane juridische verplichtingen 13 % onder de in de begroting opgenomen vastleggingen. Aan alle ontvankelijke aanvragen om tradionele steun kon worden voldaan zonder dat een lineaire vermindering moest worden doorgevoerd (8). Dit was met name mogelijk doordat vanaf 1 januari 1995 de financiering door de EGKS van de programma's voor beroepsopleiding en steun voor de werkgelegenheid werd opgeschort (9). Het Sociaal Plan Staal was ingevoerd voor drie jaar en 1995 was het laatste daarvan.

1.15. De 61,4 Mio ECU die in 1995 werden vastgelegd voor steun voor het onderzoek kwamen vrijwel overeen met de ramingen in de gewijzigde OBE voor 1995 (63 Mio ECU), waarbij het aanvankelijk voorziene bedrag (52 Mio ECU) werd verhoogd (10). Het bedrag van 61,4 Mio ECU is aanzienlijk lager dan dat voor de begrotingsjaren 1992 en 1993. De hervatting van de EGKS-onderzoeksactiviteiten via het vierde kaderprogramma voor onderzoek en ontwikkeling van de EG blijkt slechts gedeeltelijk te zijn (11).

Ontwikkeling van de middelen

1.16. Ondanks een lichte daling tegenover 1994 zijn de heffingen in 1995 de voornaamste bron van inkomsten geworden. Die daling werd afgeremd door de komst van nieuwe betalingsplichtigen na de toetreding van Finland, Oostenrijk en Zweden tot de Europese Unie. Het heffingspercentage blijft sinds 1991 dalen in hetzelfde tempo, namelijk met 0,02 % per jaar; in 1995 was het vastgesteld op 0,21 %. Verwacht wordt dat het tot 1997 in hetzelfde tempo zal blijven dalen, in 1998 op 0,11 % zal komen en in 1999 op 0 % zal worden gebracht (12).

1.17. Het resultaat van de niet-budgettaire verrichtingen was eveneens lager dan in 1994; het is hoofdzakelijk afhankelijk van de ontvangsten uit kasmiddelen (rente en winst op effecten) en van de mutaties in de voorzieningen en de waardecorrecties. Er zij aan herinnerd dat de EGKS geen enkele winst maakt met haar uit opgenomen middelen verstrekte leningen. De vier voornaamste factoren in dit resultaat voor 1995 worden hierna besproken.

1.18. De in 1994 geboekte waardecorrectie van bijna 70 Mio ECU op de effectenportefeuille werd in 1995 vrijwel volledig teruggeboekt. De stijging van de marktwaarde van de obligaties en andere effecten met een vast rendement vloeit voort uit de daling van de rentevoeten.

1.19. Bij de waardecorrecties betreffende de leningen deden zich twee belangrijke ontwikkelingen voor. Enerzijds stegen de specifieke waardecorrecties met 95 Mio ECU (zie paragraaf 1.9). Anderzijds werd de niet-specifieke waardecorrectie ad 22 Mio ECU volledig teruggeboekt (zie paragraaf 1.8).

1.20. Ten slotte werd in 1995 een voorziening voor grote risico's ten belope van 55 Mio ECU gevormd (zie paragraaf 1.7).

Ontwikkeling van het eigen vermogen

1.21. Wegens de voornoemde ontwikkeling van de bestedingen en middelen beliep het verbruik van de reserves en van de voorziening voor de financiering van de operationele begroting in 1995 slechts 9,3 Mio ECU tegen 45,3 in 1994 (zie tabel 1). Dit verbruik komt hoofdzakelijk ten laste van het Garantiefonds (9 Mio ECU). De waardeverschillen ten opzichte van het vorige begrotingsjaar van de niet-specifieke waardecorrectie en de voorziening voor grote risico's worden in deze fase niet in aanmerking genomen omdat zij reeds zijn verwerkt in het resultaat van de niet-budgettaire verrichtingen.

1.22. De reserves en de voorziening voor de financiering van de operationele begroting vormen slechts een deel van het eigen vermogen van de EGKS, dat globaal met 69,6 Mio ECU is toegenomen (zie de tabellen 3 en 4). Om deze ontwikkeling te begrijpen moet met name rekening worden gehouden met de bijdragen van de nieuwe Lid-Staten, die in totaal 44,1 Mio ECU bedragen. De helft daarvan werd in 1995 verdeeld onder het Garantiefonds, de speciale reserve en het vroegere pensioenfonds; het saldo is pas in 1996 opeisbaar.

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

Ontwikkeling van de EGKS-balans

1.23. Het balanstotaal van de EGKS verminderde tussen 31 december 1994 en 31 december 1995 met 8,8 % (zie tabel 5). Deze daling met 772 Mio ECU is voornamelijk een gevolg van de verminderde activiteit inzake verstrekte en opgenomen leningen, die met respectievelijk 834 Mio ECU en 606 Mio ECU daalden. De omvang van de verstrekte leningen blijft groter dan die van de opgenomen leningen wegens de leningen die uit het eigen vermogen worden verstrekt. Daarentegen zijn de kasmiddelen met 85 Mio ECU gestegen, hetgeen met name kan worden verklaard door de stijging van de voornaamste tegenposten bij de passiva (zie tabel 6).

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

Tijdschema voor afsluiting

1.24. In haar jaarverslag 1994 met betrekking tot de EGKS heeft de Kamer de aandacht gevestigd op het probleem van de te late toezending van de afsluitende rekeningen, waardoor zij de door de communautaire wetgeving gestelde termijnen moeilijk naar behoren in acht kan nemen (13). De Commissie heeft geantwoord dat de te late toezending van de rekeningen was te wijten aan een uitzonderlijke samenloop van omstandigheden en dat zij de nodige maatregelen had getroffen om herhaling hiervan in de toekomst te voorkomen. Wat betreft de controle voor het begrotingsjaar 1995 kon de Kamer dit jaar haar werkzaamheden inderdaad onder betere omstandigheden verrichten dan vorig jaar dank zij het tijdschema voor de afsluiting van de rekeningen van de Commissie en het feit dat de op 20 juni 1996 door de Kamer ontvangen definitieve versie gelijk was aan de op 26 april 1996 verzonden voorlopige versie.

Conclusie

1.25. Per 31 december 1995 was de solvabiliteitsratio van de EGKS nog steeds voldoende. Het eigen vermogen van de EGKS blijft onmisbaar om deze solvabiliteit te behouden, hetgeen betekent dat het verbruik ervan moet worden beheerst, tenzij er een andere zekerheid voor in de plaats komt. De Commissie neemt trouwens een voorzichtige houding aan bij haar evaluatie van de risico's, zowel de grote risico's als de specifieke risico's in verband met schuldvorderingen waarvoor geen garantie van het hoogste niveau bestaat.

1.26. In 1995 kende de EGKS een aanzienlijke vermindering van haar activiteiten. Tevens werd een evenwicht tot stand gebracht tussen de uitgaven en de ontvangsten van het begrotingsjaar (zie tabel 1), zodat in het betrokken jaar de reserves en de voorziening voor de financiering van de operationele begroting nauwelijks hoefden te worden aangesproken.

HOOFDSTUK 2 OPMERKINGEN OVER DE LENINGSACTIVITEITEN

Inleiding

2.1. De recentste opmerkingen van de Kamer betreffende de leningsactiviteiten van de EGKS staan in hoofdstuk 2 van haar jaarverslag met betrekking tot de EGKS over het begrotingsjaar 1993 (14), hierna te noemen "het verslag 1993".

2.2. Hier volgen de drie voornaamste types van leningen die de EGKS met opgenomen middelen verstrekt:

- de leningen ter financiering van investeringen in de communautaire kolen- en staalsector, genoemd in artikel 54, eerste alinea, van het EGKS-Verdrag;

- de leningen ter financiering van investeringen die het gebruik van steenkool en staal uit de Gemeenschap stimuleren, genoemd in artikel 54, tweede alinea, van het EGKS-Verdrag;

- de zogenaamde "omschakelingsleningen" ter financiering van investeringen die in de regio's van de EGKS arbeidsplaatsen scheppen, genoemd in artikel 56, lid 2, sub a), van het EGKS-Verdrag.

De Kamer heeft deze drie types in haar verslag 1993 beschreven. Daarbij komt een vierde type van uit opgenomen middelen verstrekte leningen overeenkomstig artikel 95 van het EGKS-Verdrag. Dit zijn leningen ter financiering van investeringen in de kolen- en staalsector in de landen van Midden- en Oost-Europa (LMOE). Uit een globale toewijzing van 200 Mio ECU werd in 1995 een eerste lening van 42,3 Mio ECU verstrekt aan een Pools staalbedrijf voor de modernisering van zijn produktiemiddelen.

2.3. In het vooruitzicht van de afloop van het Verdrag van Parijs heeft de Commissie in 1994 besloten haar beleid inzake het opnemen en verstrekken van leningen door de EGKS te wijzigen (15). Met deze wijziging wordt beoogd de leningsactiviteiten te beperken en de reserves geleidelijk vrij te maken. Meer bepaald wordt gezegd: "de door de EGKS vanaf 1 juli 1994 verstrekte leningen lopen uiterlijk tot 23 juli 2002" (afloopdatum van het EGKS-Verdrag); als de verstrekte leningen geen vastlegging van reserves met zich brengen, dus een staatsgarantie hebben, kan een uitzondering worden gemaakt. Deze wijziging werd in 1995 toegepast. Er waren echter reeds leningen die nog doorlopen na de afloopdatum van de EGKS en die wel een vastlegging van reserves meebrengen (zie tabel 7). Wegens de spreiding over vijf jaar van de rentesubsidies bij de leningen die krachtens artikel 56, lid 2, sub a), van het EGKS-Verdrag worden verstrekt (zie de paragrafen 2.12 - 2.25) zal de Commissie zulke leningen na juli 1997 niet meer verstrekken, zodat de betalingen niet later dan 2002 plaatsvinden.

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

2.4. De EGKS-leningsactiviteit met opgenomen middelen is in de laatste drie jaar aanzienlijk afgenomen: van 1 473,2 Mio ECU in 1992 tot 388,5 Mio ECU in 1995 (zie tabel 8).

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

Leningen krachtens artikel 54, eerste alinea

2.5. De Commissie heeft eindelijk de subsidies die zij onverschuldigd aan Bagnoli had betaald, teruggevorderd. Dit probleem was aanvankelijk gesignaleerd in het verslag "Aanvullende informatie op het jaarverslag van de Kamer over de financiële staten van de EGKS betreffende het boekjaar 1991" en laatstelijk in paragraaf 1.17 van het jaarverslag 1994 van de Kamer met betrekking tot de EGKS.

2.6. In paragraaf 2.36 van haar verslag 1993 had de Kamer geconstateerd dat twee Britse mijnen die EGKS-financiering ontvingen in de vorm van leningen met rentesubsidie hun produktie twee jaar na de voltooiing van de investeringen hadden stopgezet. Een van de twee in het verslag 1993 genoemde mijnen is in mei 1994 heropend na te zijn overgedragen aan een particuliere producent. Intussen heeft de Kamer geconstateerd dat een andere mijn werd gesloten na subsidies ten belope van 0,3 Mio ECU te hebben ontvangen. Het aantal mijnen dat werd gesloten na EGKS-steun te hebben ontvangen is dus nog steeds twee.

2.7. De Commissie houdt staande dat zij de aan deze mijnen betaalde rentesubsidies niet kan terugvorderen omdat deze situatie in de leningscontracten niet is voorzien. Het Europees Parlement achtte het in zijn resolutie bij het besluit tot het verlenen van kwijting voor het beheer van de EGKS over 1994 (16) zeer betreurenswaardig dat de betrokken Lid-Staat niet verplicht is de aldus verspilde middelen terug te betalen en verzocht de Commissie de regering van dat land hierop opmerkzaam te maken. In elk geval tekent de Kamer hierbij aan dat deze situatie bij dit soort leningen voortaan niet meer kan voorkomen aangezien er in de steenkoolsector geen leningen met rentesubsidie krachtens artikel 54, eerste alinea, van het EGKS-Verdrag meer worden verstrekt.

Leningen krachtens artikel 54, tweede alinea

2.8. Het volume van de leningen die in 1995 krachtens artikel 54, tweede alinea, van het EGKS-Verdrag werden verstrekt, is aanzienlijk gedaald nadat het in de drie vorige begrotingsjaren en vooral in 1992 zeer groot was. Dit hoge niveau is te verklaren door de verstrekking van leningen die weliswaar weinig talrijk waren maar zeer grote bedragen betroffen en die dienden ter financiering van grote infrastructuurwerkzaamheden van Europees belang, die worden genoemd in het besluit van de Commissie ter zake (17). Zo werd sinds 1990 meer dan een miljard ECU uitgegeven aan projecten zoals de tunnel onder het Kanaal, de TGV-spoorlijnen in Frankrijk en de brug/tunnel van de "Grote Belt" in Denemarken. Dat zijn projecten die ook zonder EGKS-tussenkomst zouden zijn gerealiseerd en waarbij wegens de technische en geografische omstandigheden evenveel EG-staal zou zijn gebruikt. In het geval van de TGV-lijnen moest een Europese producent worden gekozen omwille van de technische specificaties en de noodzaak van een intensief en permanent contact tussen de staalproducenten en de spoorwegbouwers. Voor de Grote Belt werd een inschrijvingsprocedure georganiseerd, naar aanleiding waarvan het contract werd gegund aan een communautaire onderneming.En bij de financiering van de tunnel onder het Kanaal werd de EGKS pas betrokken toen het project uit technisch oogpunt reeds was vastgesteld. Deze EGKS-leningen hebben dus niet gezorgd voor een groter verbruik van EG-staal.

2.9. Voor de bouw van de brug/tunnel van de Grote Belt heeft de Commissie in 1992 drie leningen toegekend en in 1994 nog een vierde, voor een totaalbedrag van 463,8 Mio USD (353 Mio ECU tegen de koers van 31 december 1995). Deze leningen zonder rentesubsidie worden gedekt door een staatsgarantie. Bij de berekening van de leningbedragen werd rekening gehouden met het voor dit project geraamde verbruik van EG-staal. De Kamer heeft echter geconstateerd dat, hoewel de hoeveelheid staal die bij de voltooiing van het project werkelijk zal zijn verbruikt ongetwijfeld iets groter zal zijn dan was gepland, de raming van de prijs van dit staal veel te hoog was: de raming is driemaal zo hoog als de reële prijs doordat er niet-subsidiabele elementen in werden verdisconteerd zoals de kosten voor bewerking, vervoer en montage. Het is moeilijk te geloven dat een dergelijke fout bij de controles door de bevoegde diensten van de Commissie niet is opgemerkt. Als deze fout niet was gemaakt, was het totale leningbedrag dat de EGKS kon toekennen beperkt gebleven tot ongeveer 170 Mio ECU, volgens de regel dat wordt gewerkt met het laagste van twee bedragen: de waarde van het gebruikte staal ofwel 20 % van de kosten van het project. Er moet dus worden verzocht om vervroegde terugbetaling van het niet-subsidiabele gedeelte.

2.10. De EGKS verstrekte vijf leningen (twee in 1992, een in 1993 en twee in 1994) voor een totaal van 197 Mio UKL (233 Mio ECU tegen de koers van 31 december 1995) ter financiering van de tunnel onder het Kanaal. Deze leningen, waarop trouwens reeds een belangrijke waardecorrectie moest worden toegepast (zie paragraaf 1.9), voldoen wel aan de voorschriften, maar werden verstrekt op basis van andere overwegingen dan de specifieke belangen van de EGKS.

2.11. De Kamer controleerde in 1995 ook een project waarvoor een lening krachtens artikel 54, tweede alinea, met rentesubsidies was verstrekt. In het contract met een looptijd van vijf jaar was bepaald dat de subsidie zou worden betaald in tien halfjaarlijkse overmakingen van 187 542 ECU, telkens op 28 mei en 28 november. De vierde tranche, die op 28 mei 1994 verschuldigd was, werd reeds begin maart 1994 betaald, dus twee en een halve maand voor de vervaldatum; de Commissie wordt verzocht hiervoor in haar antwoord een verklaring te geven. Indien zij met de betaling had gewacht tot de normale datum, dan had zij die niet hoeven te doen aangezien het moederbedrijf haar intussen heeft gemeld de begunstigde onderneming te willen verkopen, hetgeen opzegging van het contract en annulering van de subsidie meebrengt. Deze subsidie werd dus onverschuldigd betaald en moet worden teruggevorderd.

Gesubsidieerde leningen (Artikel 56, lid 2, sub a))

2.12. In haar verslag 1993 (18) wees de Kamer reeds op een aantal zwakheden die inherent zijn aan het instrument en de beheersprocedure ervan.

2.13. De rentesubsidies worden toegekend in verhouding tot het aantal arbeidsplaatsen dat in een periode van drie jaar wordt geschapen en daarna nog twee jaar in stand wordt gehouden (19). Indien het aangekondigde aantal arbeidsplaatsen aan het einde van die periode van vijf jaar niet is geschapen of in stand gehouden, vervalt de subsidie voor de ontbrekende banen over de hele periode en worden de reeds betaalde bedragen van de begunstigde teruggevorderd. De sanctie voor niet-vervulling heeft dus terugwerkende kracht.

Controle van de geschapen arbeidsplaatsen

2.14. De bevoegde diensten van de Commissie houden toezicht op de naleving van de voorwaarden, aan de hand van de uitvoeringsverslagen die door de begunstigde ondernemingen worden opgesteld en door de bemiddelende banken worden toegezonden. In 1995 waren er ongeveer 8 000 nog niet afgesloten dossiers, zodat deze diensten onmogelijk voldoende controle ter plaatse konden verrichten. Zij moeten dus in zeer ruime mate vertrouwen op de uitvoeringsverslagen. Deze worden echter opgesteld door de begunstigden, die er geen enkel belang bij hebben de reeds ontvangen subsidies te verliezen, en zij worden toegezonden door de tussengeschakelde banken, die er geen enkel belang bij hebben hun relatie met hun cliënten te verstoren. Bijgevolg is er een grote kans dat deze verslagen niet conform zijn.

2.15. De Kamer heeft deze risico's die inherent zijn aan de controleregeling belicht in paragraaf 2.46 van haar verslag 1993 en de Commissie heeft in haar antwoord vermeld dat zij voornemens was de banken te confronteren met hun verantwoordelijkheden ter zake. Bij de controlebezoeken die de Kamer eind 1995 en begin 1996 in Frankrijk en het Verenigd Koninkrijk heeft afgelegd, bleken de gecontroleerde verrichtingen een aanzienlijk percentage niet-ontvankelijke rentesubsidies te bevatten. De voor deze controles geselecteerde dossiers bevatten a priori geen speciale risico's.

2.16. In Frankrijk betroffen de controles vier tussengeschakelde banken, 14 begunstigde ondernemingen en 1 951 170 ECU toegekende rentesubsidies. Na de controles van de Kamer moest de EGKS-steun worden verlaagd met 273 605 ECU ofwel 14 % van het gecontroleerde totaal. De dossiers met niet-ontvankelijke rentesubsidies betroffen vier tussengeschakelde banken en negen begunstigden.

2.17. In het Verenigd Koninkrijk hadden de controles betrekking op twee tussengeschakelde banken, 15 begunstigde ondernemingen en een totaal van 810 080 ECU aan toegekende rentesubsidies. Hier beliep de neerwaartse correctie 287 610 ECU ofwel 35,5 % van het gecontroleerde totaal; bij twaalf begunstigden werden niet-ontvankelijke subsidies aangetroffen. Bij deze controlebezoeken werden de controleurs geconfronteerd met talrijke uitvoeringsverslagen waarin de aangegeven aantallen geschapen arbeidsplaatsen niet overeenkwamen met de werkelijkheid.

2.18. Hoewel deze resultaten de reeds door de Kamer gesignaleerde zwakheden van de systemen bevestigen, mogen de genoemde percentages niet worden geëxtrapoleerd tot het geheel van de rentesubsidies, aangezien het aantal gecontroleerde dossiers in verhouding te klein is.

2.19. Om deze problemen te voorkomen en meer bepaald om de in de paragrafen 2.12 en 2.13 beschreven inherente zwakheden te verhelpen, moeten de begunstigde ondernemingen worden verzocht om de Commissie samen met hun uitvoeringsverslagen bewijsstukken toe te zenden voor het aantal werknemers dat op de peildata werkelijk in dienst was. Naar gelang van de Lid-Staat kunnen dit officiële formulieren zijn die oorspronkelijk voor de fiscale of sociale overheidsdiensten waren bestemd en dus door nationale instanties worden gecontroleerd. Tevens kan worden overwogen de personeelsbezetting van de betrokken bedrijven door hun accountants te laten bevestigen.

2.20. Daarnaast zou het beter zijn de betalingen pas te verrichten nadat de voorwaarden zijn vervuld en geverifieerd. In bepaalde gevallen moet, volgens de procedure, het eindverslag van de begunstigde namelijk pas twee maanden na de laatste betaling van de Commissie zijn ingediend. Bijgevolg is laatstgenoemde, indien er zich problemen voordoen, gedwongen stappen te ondernemen om een deel van de overgemaakte bedragen terug te vorderen, terwijl het eenvoudiger zou zijn geweest te voorkomen dat er teveel werd betaald.

Controle van de bankvoorwaarden

2.21. Tijdens een controlebezoek constateerde de Kamer dat een van de betrokken tussengeschakelde banken de EGKS-leningen niet integraal aan de uiteindelijke begunstigden had betaald maar in bepaalde gevallen uit eigen beweging 4 % van het nominale leningbedrag had ingehouden voor de vorming van een garantiefonds. Het risico dat de begunstigde in gebreke zou blijven was echter reeds gedekt door de aan de bank verleende marge, die maximaal 1 % per jaar bedraagt. In het algemeen zou de Commissie het risico van dit soort onregelmatigheden moeten beperken door de invoering van een procedure van bevestiging door de uiteindelijke begunstigden.

Beoordeling van de doeltreffendheid van het instrument

2.22. Door de controles die de Kamer sinds de publikatie van het verslag 1993 heeft verricht, wordt de beoordeling bevestigd die is opgenomen in paragraaf 2.54 van dat verslag, namelijk dat dit instrument niet doeltreffend is, met name in verband met de oorspronkelijke doelstelling, bij te dragen tot het scheppen van banen voor de werkloos geworden werknemers in de kolen- en staalsector. Uit de controles ter plaatse blijkt dat de door toepassing van dit instrument geschapen banen vrijwel nooit ten goede komen aan voormalige EGKS-werknemers.

2.23. Bovendien valt te betwijfelen of het bedrag van de subsidie per arbeidsplaats (2 000 ECU) aanzet tot het scheppen van arbeidsplaatsen. In de praktijk is de gesubsidieerde EGKS-lening een element dat, gewoonlijk op initiatief van de tussengeschakelde bank, in het financieringsplan wordt opgenomen wanneer reeds is besloten tot uitvoering van een investeringsproject dat arbeidsplaatsen zal scheppen. Het is dus de schepping van arbeidsplaatsen die leidt tot de subsidie en niet omgekeerd.

2.24. Ook werd in verschillende gevallen vastgesteld dat de begunstigden in staat waren de investeringen uit hun eigen middelen te financieren. Toch werd hun een gesubsidieerde EGKS-lening toegekend op grond van de geplande schepping van arbeidsplaatsen.

2.25. In verband met de voorschriften en in het licht van een eventuele overneming van een dergelijke maatregel in een andere regeling, kunnen over de werking van het stelsel van gesubsidieerde EGKS-omschakelingsleningen twee specifieke opmerkingen worden gemaakt. Ten eerste: aangezien het bedrag van de subsidie afhangt van het aantal geschapen en in stand gehouden arbeidsplaatsen, maakt de Commissie - als het aantal uiteindelijk lager is dan voorzien - een nieuwe berekening die kan leiden tot een gedeeltelijke of volledige terugvordering van de betaalde steun. Deze retroactieve sanctie wordt als onrechtvaardig ervaren in gevallen waar de arbeidsplaatsen wel werden geschapen maar niet lang genoeg in stand gehouden. Er zou moeten worden bepaald dat het recht op subsidies behouden blijft wanneer de aan de rentesubsidies verbonden voorwaarden zijn vervuld. Ten tweede kan worden gesteld dat een te lage realisatie soms is te wijten aan een ongunstige conjunctuur, en niet aan de bedrijfsvoering. In dit geval moet de onderneming, die reeds financiële problemen heeft, bovendien nog de Commissie terugbetalen, hetgeen als een verergering van de moeilijkheden wordt ervaren. Zoals de Kamer in haar verslag 1993 opmerkte, lijkt dit veeleer contraproduktief voor de oorspronkelijke doelstellingen. De afschaffing van de terugwerkende kracht van de sanctie wegens niet-vervulling zou dit effect reeds aanzienlijk verzachten. Voorts zou er enige flexibiliteit in de criteria kunnen worden aangebracht, met name waar het de keuze van de peildata binnen de algemene periode betreft.

Conclusie

2.26. Bij haar recente controles heeft de Kamer de gevolgen geconstateerd van de toename van de EGKS-leningsactiviteiten in het begin van de jaren 1990: onder meer de ernstige financiële weerslag die aanzienlijke waardecorrecties vergde (zie paragraaf 2.10) en een geval van buitensporig hoge betaling waarbij meer dan tweemaal het voorgeschreven maximum werd uitgegeven (zie paragraaf 2.9). Voorts werd door de EGKS uit hoofde van artikel 54, tweede alinea, meer dan miljard ECU uitgeleend voor grote infrastructuurwerken die ook zonder EGKS-tussenkomst zouden zijn gerealiseerd en waarvoor evenveel EG-staal zou zijn gebruikt.

2.27. Wat de omschakelingsleningen betreft, werden de risico's die voortvloeien uit het systeem en die de Kamer in haar verslag 1993 had gesignaleerd (20), aangetoond door gevallen van niet-subsidiabele, ja zelfs onregelmatige uitgaven die werden aangetroffen bij recente controles ter plaatse (zie de paragrafen 2.16 en 2.17). Deze situatie moet dringend worden gecorrigeerd. Wegens het grote aantal dossiers kunnen dergelijke risico's niet worden verholpen door voldoende controles ter plaatse. Anderzijds is het ondenkbaar de regelgeving voor het instrument één jaar voor de opheffing ervan volledig te herzien. Maar aangezien de betalingen zullen lopen tot in 2002 (zie paragraaf 2.3) is het absoluut noodzakelijk de controlemiddelen te verbeteren op de wijze die de Kamer in de paragrafen 2.19 en 2.20 heeft aangegeven.

HOOFDSTUK 3 VERKLARING VAN BETROUWBAARHEID BETREFFENDE DE EGKS

3.1. Overeenkomstig artikel 45 C van het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap voor Kolen en Staal (EGKS) heeft de Kamer de rekeningen van de EGKS onderzocht teneinde het Europees Parlement en de Raad een verklaring voor te leggen over de betrouwbaarheid van de rekeningen en de wettigheid en regelmatigheid van de onderliggende verrichtingen.

3.2. De betrokken rekeningen zijn de financiële staten van de EGKS per 31 december 1995, opgesteld onder de verantwoordelijkheid van de Commissie en bekendgemaakt in het Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen (21).

3.3. In haar verslag over de financiële staten van de EGKS per 31 december 1995 (22), dat geldt als verklaring van betrouwbaarheid en dat te zamen met de betrokken financiële staten wordt gepubliceerd, besluit de Kamer dat deze "een getrouw beeld geven van het vermogen en de financiële situatie van de Europese Gemeenschap voor Kolen en Staal per 31 december 1995, alsmede van het resultaat van haar verrichtingen in het op die datum afgesloten begrotingsjaar".

3.4. Teneinde zich te vergewissen van de wettigheid en regelmatigheid van de onderliggende verrichtingen van de EGKS-rekeningen over het begrotingsjaar 1995 heeft de Kamer haar controles overeenkomstig de op internationaal vlak algemeen erkende controlenormen verricht. Meer bepaald heeft zij zich gebaseerd op de analyse van de systemen en op de uitgevoerde tests.

3.5. De systemen met betrekking tot de rentesubsidies bij de leningen die worden toegekend krachtens artikel 56, lid 2, sub a), van het Verdrag tot oprichting van de EGKS bevatten intrinsieke risico's op het vlak van de naleving van de subsidiabiliteitscriteria. Deze risico's bleken werkelijkheid te zijn tijdens de met betrekking tot het begrotingsjaar 1995 ter plaatse verrichte controles van deze uitgaven, want deze controles wezen op een hoge frequentie van materiële fouten (23) (paragrafen 2.12 - 2.18), waarvan het totale bedrag echter niet kon worden vastgesteld.

3.6. Onverminderd de opmerking in de vorige paragraaf bestaat naar de mening van de Kamer voldoende zekerheid over de globale wettigheid en regelmatigheid van de verrichtingen.

Dit verslag werd door de Rekenkamer te Luxemburg vastgesteld te harer zitting van 7 november 1996.

Voor de Rekenkamer

Bernhard FRIEDMANN

President

ANTWOORDEN VAN DE COMMISSIE

HOOFDSTUK 1 OPMERKINGEN OVER DE SOLVABILITEIT VAN DE EGKS EN OVER HET BELOOP VAN HAAR VOORNAAMSTE ACTIVITEITEN

Inleiding

1.1. (tweede streepje) De Commissie bevestigt dat door het "back tot back"-systeem het bankrisico wordt beperkt tot het eventuele in gebreke blijven van de leningnemers, in verband waarmee gebruik wordt gemaakt van garanties die aan de gebruikelijke criteria in de bankwereld voldoen.

Solvabiliteit van de EGKS

Spreiding der risico's

1.6. Strikt juridisch gezien zijn de richtlijnen betreffende de kredietinstellingen niet van toepassing op de EGKS, gelet op haar statuut en de bijzondere aard van haar activiteiten.

1.7. De Commissie deelt het standpunt van de Kamer over de nieuwe aanpak die vanaf 1995 wordt gehanteerd om de grote risico's te dekken, en zij zal erop toezien dat hij nauwgezet wordt nageleefd.

Ontwikkeling van bestedingen en middelen van de EGKS

Ontwikkeling van de bestedingen

1.15. In het vooruitzicht van het einde van het EGKS-Verdrag heeft de Commissie de mogelijkheid geschapen om de tot dusver in het kader van het EGKS-Verdrag uitgevoerde onderzoeksactiviteiten geleidelijk in de kaderprogramma's op te nemen (zie bij voorbeeld SEC(92) 1889 en SEC(93) 1596).

In het vierde kaderprogramma ligt de klemtoon evenwel op generiek onderzoek van multisectoriële toepassingen in het preconcurrentiële stadium. De OTO-programma's van de EGKS hebben in de meer dan 40 jaar dat zij zijn uitgevoerd, vooral steun verleend aan preconcurrentieel sectorieel onderzoek en proefdemonstratieprojecten die niet in aanmerking komen voor steun uit het vierde kaderprogramma, dat liep in het verslagjaar 1995. Dit betekent dat slechts een deel van de huidige OTO-activiteiten van de EGKS voor "phasing-in" in aanmerking komt.

De "phasing-in" van de OTO-activiteiten van de EGKS in 1995 kan worden geraamd op respectievelijk 16 en 7,5 % van de gemiddelde financiering in de periode 1991-1993 van onderzoek staal en sociaal onderzoek; in de kolensector heeft in 1995 geen phasing-in plaatsgevonden.

HOOFDSTUK 2 OPMERKINGEN OVER DE LENINGSACTIVITEITEN

Leningen krachtens artikel 54, eerste alinea

2.7. De Commissie heeft haar juridische dienst en een Britse advocatenfirma geraadpleegd over de terugvordering van rentesubsidies. Beide hebben verklaard dat invordering in het geval van latere sluiting contractueel niet mogelijk is, omdat deze onvoorziene mogelijkheid niet uitdrukkelijk is geregeld in de contracten.

Zodra de bijzonderheden van de gebeurtenissen bevestigd waren, werd de subsidie opgeschort, werd het recht erop herzien en werden alle uitstaande subsidiebedragen voor de betrokken leningen en een reeks projecten van dezelfde onderneming die door de EGKS werden gefinancierd en die op twee na produktief bleven, door de Commissie ingehouden.

Leningen krachtens artikel 54, tweede alinea

2.8. De Commissie vestigt de aandacht op de volgende elementen:

- de projectontwikkelaars weten dat leningen krachtens artikel 54, tweede alinea, van het EGKS-Verdrag slechts worden verstrekt als bij het project staal uit de Gemeenschap wordt gebruikt. Hiermee kunnen zij vanaf het begin rekening houden;

- de deelname van de EGKS in de financiering van het project trekt andere kapitaalverschaffers aan, waardoor het gemakkelijker wordt het financieringsplan af te ronden;

- als AAA-emittent levert de EGKS middelen tegen de beste voorwaarden, waardoor de rentabiliteit van het project toeneemt.

2.9. De Commissie erkent de door de Kamer opgemerkte ramingsfout. Zij is toe te schrijven aan een onjuiste beoordeling van de door de begunstigde in 1991 verstrekte voorlopige cijfers en, in mindere mate, aan een daling van bepaalde prijzen van EGKS-produkten tussen 1991 en 1995.

Vermeld moge worden dat de berekening van het staalverbruik en zijn waarde gebaseerd was op prognoses, want het Great Belt-project zal niet vóór 1998 voltooid zijn. Begin 1997 zal het staalverbruik opnieuw worden berekend. Op dat ogenblik zal de Commissie het correcte leningsbedrag kunnen vaststellen dat met het werkelijke staalverbruik overeenkomt. Daar enkele leningen in 1997 hun normale vervaldag hebben, zal de gelegenheid worden geboden om alleen die EGKS-leningstranches te verlengen die volledig gerechtvaardigd zijn. Aldus zal het totale leningsbedrag worden beperkt op basis van bovenvermelde berekening.

2.10. De leningen voor de financiering van de Kanaal-tunnel zijn door de Commissie en de Raad goedgekeurd op grond van artikel 54, tweede alinea, dat tot doel heeft het gebruik van staal uit de Gemeenschap te bevorderen. De Commissie heeft de staalinhoud van het project geverifieerd: de waarde van het gebruikte staal uit de Gemeenschap is groter dan het totale bedrag van de uitbetaalde leningen. De Commissie bevestigt dat het leningsbesluit volledig in overeenstemming was met de eisen van artikel 54, tweede alinea, van het EGKS-Verdrag.

2.11. Om vertragingen bij de ontvangst van de betalingen te voorkomen, is het gebruikelijk dat de Commissie de betalingsopdrachten voor rentesubsidies twee maanden vóór de datum waarop zij moeten worden betaald, opstelt. Wat de vierde betaling op een lening van artikel 54, tweede alinea, betreft, waren geen verslagen nodig om deze betaling geldig te verklaren, en de maanden april en mei tellen een uitzonderlijk groot aantal vakantiedagen, hetgeen tot vertragingen kan leiden. De betalingsopdracht werd daarom vroeger dan gebruikelijk opgesteld, maar de verwachte vertraging heeft zich niet voorgedaan.

De diensten van de Commissie hebben contact opgenomen met een Brits advocatenkantoor om de betrokken onderneming aan te manen de ten onrechte ontvangen rentesubsidies aan de EGKS terug te betalen.

Gesubsidieerde leningen (artikel 56, lid 2, sub a))

Controle van de geschapen arbeidsplaatsen

2.14. De Commissie ziet het risico in dat de verslagen de werkelijke situatie niet weergeven. Zij heeft echter de ervaring dat dit in betrekkelijk weinig gevallen heeft geleid tot een verlaging of de terugvordering van de rentesubsidies. Zij meent dan ook dat het voorbarig zou zijn nu al getalsmatige conclusies te trekken.

2.15. tot 2.17. De eigen controles van de Commissie werden speciaal gericht op grote betalingen aan rentesubsidies en gevallen waarin de Commissie reden had om moeilijkheden te verwachten. Ondanks dit vooringenomen standpunt werden weinig onregelmatigheden ontdekt en moesten naar aanleiding van de controles veel minder correcties worden uitgevoerd dan zijn voortgevloeid uit de controles van de Kamer van gevallen die kennelijk geen bijzondere risico's inhielden.

2.18. Om de betrouwbaarheid van haar procedures te beoordelen is de Commissie bezig met een reeks controles van een representatieve willekeurige steekproef van betalingen waarbij gebruik wordt gemaakt van een door een internationale accountantsfirma aanvaarde steekproefmethode. De resultaten van deze controles zullen aan de Kamer worden medegedeeld.

2.19. De Commissie neemt kennis van de aanbevelingen van de Kamer en heeft besloten het systeem voor het beheer van de subsidies door de volgende maatregelen te verbeteren:

- bij iedere nieuwe aanvraag voor een sublening zal een officieel document moeten worden gevoegd waarin het werkelijke aantal werknemers op het ogenblik van de aanvraag wordt bevestigd;

- bij alle subsidiebetalingen zal worden uitgegaan van een officieel document waarin het werkelijke aantal werknemers op de datum van het laatste verslag dat in het contract wordt geëist voordat de betaling kan plaatsvinden, wordt bevestigd;

- de controles ter plaatse zullen worden geïntensiveerd.

2.20. De datum voor de indiening van het eindverslag kan niet worden vervroegd, want hij is vastgesteld om ervoor te zorgen dat de werkgelegenheidsschepping voor een volledige periode van twee jaar kan worden behouden. Bovendien is deze datum contractueel overeengekomen met de financiële tussenpersonen, die ervan uitgaan voor hun overeenkomsten met de individuele secundaire leningnemers.

De Commissie heeft onderzocht of de datum van de definitieve betaling kan worden uitgesteld tot na ontvangst van het eindverslag, een oplossing waaraan zij de voorkeur geeft. Aangezien deze betalingsdatum echter ook contractueel is overeengekomen, meent de Commissie dat zij haar verplichtingen moet honoreren.

In de toekomst zal de Commissie bij het sluiten van overeenkomsten rekening houden met de aanbeveling van de Kamer, maar zij is van oordeel dat zij de lopende overeenkomsten niet met terugwerkende kracht kan wijzigen.

Controle van de bankvoorwaarden

2.21. De Commissie is voornemens al haar financiële tussenpersonen eraan te herinneren dat de maximummarge niet mag worden overschreden.

Van de door de Kamer gemelde zaak wordt thans een grondige analyse uitgevoerd om de aangelegenheid beter te kunnen beoordelen.

Tijdens haar eigen controles verifieert de Commissie de marge van de banken, en zelden heeft zij moeten vaststellen dat de toegelaten marge van 1 % per jaar was overschreden. De Commissie zal de door haar 8 000 secundaire leningnemers betaalde rente niet gemakkelijk kunnen opvragen, want zij staat in contact met financiële tussenpersonen en heeft geen rechtstreekse contractuele relatie met de individuele begunstigden.

Beoordeling van de doeltreffendheid van het instrument

2.22. De Commissie erkent dat het aantal ex-EGKS-werknemers dat bij de secundaire leningnemers een betrekking vindt, over het algemeen klein is. Zij is echter van mening dat de omschakelingslening ruimer moet worden gezien, namelijk als een instrument van het regionale beleid dat dient ter bevordering van de produktieve investeringen en alternatieve werkgelegenheidsschepping in regio's die hun traditionele kolen- en staalindustrie hebben verloren en daardoor een hoog werkloosheidspercentage hebben.

De eerste alinea van de huidige voorschriften voor de cooerdinatie van de omschakelingsleningen van de EGKS met de programma's van de Structuurfondsen (PB nr. C 59 van 6. 3. 1992) bepaalt duidelijk: "De omschakelingsleningen (artikel 56 van het EGKS-Verdrag) en de rentesubsidies daarop hebben tot doel de economische omschakeling van de door de herstructurering van de EGKS-industrieën getroffen regio's te ondersteunen door middel van een financiële bijdrage voor investeringen die werkgelegenheid scheppen.".

2.23. De Commissie kan ermee instemmen dat de communautaire rentesubsidie van 2 000 ecu op zichzelf vermoedelijk niet tot nieuwe werkgelegenheid zal leiden. De gesubsidieerde lening vormt echter een integrerend deel van het financieringsplan, dat andere steun op lokaal, nationaal of communautair vlak kan omvatten. De bedoeling is dat deze verschillende inspanningen een cumulatief effect hebben op de investeringen en de schepping van werkgelegenheid.

In de mededeling van de richtsnoeren en uitvoeringsbepalingen voor de toekenning van omschakelingsleningen (PB nr. C 188 van 28. 7. 1990) wordt verklaard: "Deze maatregelen vormen een aanvulling op de overeenkomstige nationale acties of dragen daartoe bij.".

2.24. In de hierboven genoemde richtsnoeren en uitvoeringsbepalingen voor de toekenning van omschakelingsleningen is bepaald dat deze leningen tot doel hebben bij te dragen tot "het scheppen van nieuwe, gezonde economische bedrijvigheid of tot de omschakeling van ondernemingen".

De Commissie acht het dan ook niet passend de begunstigden van leningen uit een globale lening aan een financiële analyse te onderwerpen en een aanvraag eventueel niet te aanvaarden, hetgeen discriminerend zou zijn jegens ondernemingen die voldoende eigen middelen bezitten.

Een aanvraag voor een omschakelingslening van de EGKS wordt beoordeeld op basis van de ter zake dienende criteria.

2.25. De Commissie gaat ermede akkoord dat bij het ontwerpen van nieuwe werkgelegenheidsinstrumenten de ervaring die met de omschakelingsleningen van de EGKS is opgedaan, nuttig kan worden gebruikt. Dit is vooral van belang voor de terugvordering van reeds betaalde rentesubsidies en de keuze van de peildata voor de schepping en instandhouding van werkgelegenheid.

Conclusie

2.26. De Commissie is van oordeel dat de financiële interventies van de EGKS moeten worden beoordeeld op basis van het werkelijke verbruik van staal uit de Gemeenschap, het stimulerende effect op de financiële constructie voor het betrokken project en de best mogelijke financieringsvoorwaarden die aldus kunnen worden toegestaan.

Wat het door de Kamer genoemde geval van de buitensporig hoge betaling betreft erkent de Commissie dat een berekeningsfout is begaan; zij heeft de in paragraaf 2.9 genoemde maatregelen genomen.

2.27. De Commissie is van oordeel dat het voorbarig zou zijn nu al getalsmatige conclusies te trekken. Daarom werd de in paragraaf 2.18 genoemde representatieve willekeurige steekproef genomen die thans wordt onderzocht.

Hoe dan ook, zoals in de paragrafen 2.19 en 2.20 werd vermeld, houdt de Commissie waar mogelijk rekening met de aanbevelingen van de Kamer om haar eigen controlefunctie te versterken.

HOOFDSTUK 3 VERKLARING VAN BETROUWBAARHEID BETREFFENDE DE EGKS

3.5. De Kamer refereert aan een buitengewoon klein gedeelte van de in totaal 8 000 subsidiaire leningen. De Commissie voert verdere controles uit aan de hand van een representatieve willekeurige steekproef en zal uit de uitkomsten daarvan de nodige conclusies trekken. De resultaten zullen aan de Kamer worden medegedeeld (zie antwoord van de Commissie op paragraaf 2.18).

(1) PB nr. C 122 van 9. 5. 1988, blz. 66.

(2) Richtlijn 89/647/EEG van de Raad van 18 december 1989 betreffende een solvabiliteitsratio voor kredietinstellingen (PB nr. L 386 van 30. 12. 1989, blz. 14).

(3) Richtlijn 92/121/EEG van de Raad van 21 december 1992 betreffende het toezicht op en de beheersing van grote risico's van kredietinstellingen (PB nr. L 29 van 5. 2. 1993, blz. 1).

(4) Jaarverslag 1994 met betrekking tot de EGKS (PB nr. C 329 van 7. 12. 1995).

(5) Richtlijn 93/6/EEG van de Raad van 15 maart 1993 inzake de kapitaaltoereikendheid van beleggingsondernemingen en kredietinstellingen (PB nr. L 141 van 11. 6. 1993, blz. 1).

(6) Zie de financiële staten van de EGKS per 31 december 1995: specifieke waardecorrecties op leningen (91 Mio ECU, toelichting 5.1) + specifieke waardecorrecties op leningen aan in gebreke blijvende schuldenaars (51 Mio ECU, toelichting 8) + waardecorrecties op verschuldigde en nog niet vervallen rente (13 Mio ECU, toelichting 19).

(7) Zie het verslag van de Rekenkamer over de boekhouding en het financiële beheer van de EGKS in het begrotingsjaar 1992, paragrafen 1.20 - 1.22.

(8) Zie paragraaf 3.10 van het Jaarverslag 1994 met betrekking tot de EGKS (PB nr. C 329 van 7. 12. 1995).

(9) PB nr. C 178 van 30. 6. 1994, blz. 21.

(10) Zie de gewijzigde operationele begroting-EGKS voor 1995 (PB nr. C 302 van 14. 11. 1995, blz. 3).

(11) Ontwerp van operationele begroting-EGKS voor 1997, SEC(96) 981 def. van 13. 6. 1996, blz. 8.

(12) Werkdocument van de Commissie ter actualisering van de mededeling aan de Raad over de toekomst van het EGKS-Verdrag - Financiële activiteiten; SEC(93) 1596 def. van 20. 10. 1993.

(13) PB nr. C 329 van 7. 12. 1995, paragraaf 1.18.

(14) Jaarverslag met betrekking tot de EGKS (begrotingsjaar 1993) ( PB nr. C 346 van 7. 12. 1994).

(15) Wijziging van het beleid inzake het opnemen en verstrekken van leningen met het oog op de afloop van het Verdrag (PB nr. C 175 van 28. 6. 1994, blz. 5).

(16) PB nr. C 141 van 13. 5. 1996, blz. 125.

(17) Besluit van de Commissie betreffende de voorwaarden voor leningen die kunnen worden verstrekt in het kader van artikel 54, tweede alinea, van het EGKS-Verdrag voor investeringen ter bevordering van het verbruik van EG-staal (PB nr. C 291 van 31. 10. 1987, blz. 3).

(18) PB nr. C 346 van 7. 12. 1994, blz. 11 en 12.

(19) Voorschriften voor de cooerdinatie van de omschakelingsleningen van de EGKS met de programma's van de Structuurfondsen (PB nr. C 59 van 6. 3. 1992, blz. 4).

(20) PB nr. C 251 van 29. 8. 1996, blz. 3.

(21) PB nr. C 251 van 29. 8. 1996, blz. 29.

(22) Overeenkomstig het methodologisch lexicon van de Rekenkamer zijn materiële fouten de fouten in verband met de wettigheid/regelmatigheid die een rechtstreekse invloed hebben op het bedrag van de onderliggende verrichtingen.