15. 8. 77 Publikatieblad  van  de Europese  Gemeenschappen Nr. C 195/1 
I 
(Mededelingen) 
RAAD  EN COMMISSIE 
ACHTTIENDE  VERSLAG  VAN  DE  WERKZAAMHEDEN  VAN  HET  MONETAIR 
COMITÉ 
Doel  van dit verslag  is het geven  van een kort  overzicht  van de werkzaamheden  van  het Monetair 
Comité  in 1976. 
In dat jaar  hield  het Comité  dertien  vergaderingen,  terwijl  de uit zijn  leden  samengestelde  of 
op zijn  initiatief  opgerichte  werkgroepen  veelvuldig  bijeenkwamen. 
Op de vergadering  van  30 januari  heeft  het Comité  zijn  nieuwe  bestuur  gekozen.  De heer 
K.-O.  Pöhl,  staatssecretaris  bij het Bondsministerie  van Financiën,  Bonn,  werd  voorzitter,  en 
de heren  J.-Y.  Haberer,  Ministerie  van  Financiën,  Parijs,  en S. Palumbo,  Ministerie  van  de 
Schatkist,  Rome,  werden  vice-voorzitter;  in afwachting  van  een  Raadsbesluit  tot instelling 
van een  derde  vice-voorzitter  schap  werd  de heer  S. Andersen,  gouverneur  van  Danmarks 
Nationalbank,  voorlopig  als zodanig  gekozen.  Dit werd  bevestigd  op de vergadering  van  31 
maart.  Het  mandaat  van  de leden  van het nieuwe  bestuur  zal op 31 december  1977  aflopen. 
De ledenlijst  per 31 december  1976  is in de bijlagen  opgenomen.  . 
Het verslag  werd  afgesloten  per 31 december  1976. VOORWOORD 
INLEIDING 
2. Voor  de Gemeenschap  bracht  1976  een opleving  uit 
de recessie.  De groei  van  de produktie,  die in de eerste 
helft  van het jaar  zeer  aanzienlijk  was  maar  later  gema-1. In 1976  verbeterde  de economische  situatie  in de 
wereld  aanzienlijk;  het  groeitempo  van  produktie  en 
handel  evenaarde  dat van  vóór  de oliecrisis.  Deze  gun-
stige  ontwikkeling  was  echter  geen  terugkeer  tot de sta-
tus quo.  In het gebrek  aan  evenwicht  op de betalingsba-
lansen  bleef  de nasleep  van  de verviervoudiging  der 
olieprijzen  merkbaar.  Het  buitenlands  tekort  van  de 
niet-olieproducerende  ontwikkelingslanden  liep  enigs-
zins terug,  maar  de betalingsbalanssituatie  van  de indu-
strielanden  als geheel  verslechterde  ernstig  en er ont-
stond  opnieuw  een  tekort,  terwijl  het overschot  van  de 
OPEC-landen  zelfs  nog  groter  was  dan  in 1975. tigder,  ging  evenwel  niet  gepaard  met  een vermindering 
van de werkloosheid  wegens  de lage  bezettingsgraad 
van de produktiecapaciteit  en de stijging  van  de loon-
kosten.  Het  gemiddelde  inflatiepercentage  daalde,  hoe-
wel de verschillen  van  land  tot land  groot  bleven.  An-
derzijds  liet de lopende  rekening  van de communautaire 
betalingsbalans  een  aanzienlijk  tekort  zien,  vooral  ten 
gevolge  van  een  verslechtering  van  de lopende  rekening 
van sommige  landen  die reeds  deficitair  waren.  Onder 
deze  omstandigheden  werden  de verschillen  in de wis-
selkoersen  van  de munteenheden  der Lid-Sta  ten verder 
geaccentueerd.  Het  Comité  hield  zich  vooral  bezig  met 
het bestuderen  van  deze  verschijnselen  en met  het zoe-
ken naar  methoden  om de gevolgen  van deze  problemen 
voor  de communautaire  aangelegenheden  te verzachten. 
Bovendien  werkte  het Comité  constructief  mee  aan  op-
lossingen  voor  monetaire  kwesties  in wereldverband. 
Nr. C 195/2 Publikatieblad  van  de Europese  Gemeenschappen 15.8.77 
HET  OPTREDEN  VAN  DE GEMEENSCHAP  EN DE WERKZAAMHEDEN  VAN  HET  COMITÉ 
3. In 1976  besteedde  het Comité  een  groot  deel  van 
zijn tijd aan  het onderzoeken  van  de economische  toe-
stand  in de verschillende  Lid-Staten,  waarbij  bijzondere 
aandacht  werd  gewijd  aan  monetaire  maatregelen  die 
werden  getroffen  om de algemene  economische  situatie 
het hoofd  te bieden.  In de loop  van het jaar  werden  alle 
Lid-Staten  ten minste  éénmaal  onderzocht,  en sommige 
veel vaker.  Het  laatste  geschiedde  in overeenstemming 
met de bepalingen  betreffende  de toepassing  van  com-
munautaire  kredietmechanismen,  of wel ten gevolge  van 
het feit dat een Lid-Staat  niet  deelnam  aan  de financie-
ring van intracommunautaire  bijstand. 
4. Een  van  de landen  waarvan  de economische  toe-
stand  herhaaldelijk  door  het Comité  werd  bestudeerd 
was Italië.  Aan  het begin  van  het jaar  stelde  de werk-
groep  ad hoe  onder  voorzitterschap  van  de heer  de la 
Genière  een verslag  aan  het Comité  op betreffende  de 
economische  situatie  in Italië  en de voorwaarden  inzake 
de economische  politiek  die  zouden  kunnen  worden 
verbonden  aan een communautaire  lening  aan dat land. 
Het Comité  keurde  dat verslag  in zijn  vergadering  van 
februari  goed  en bracht  advies  uit aan  de Raad  en de 
Commissie  (bijlage  I). Met  dit advies  werd  rekening  ge-
houden  toen  de Raad  op 15 maart  1976  een  beschik-
king gaf tot vaststelling  van de voorwaarden  betreffende 
de economische  politiek  die door  Italië  in acht  dienen  te 
worden  genomen.  In november  bracht  de werkgroep  de 
la Genière  opnieuw  een  verslag  uit over  de Italiaanse 
economie,  dat door  het Comité  werd  goedgekeurd  en 
aan de Commissie  werd  voorgelegd  in december  1976. 
De Italiaanse  lire kwam  eind  april  en in mei  weer  onder 
druk  te staan,  en de Italiaanse  Regering  vroeg  de Com-
missie  toestemming  om noodmaatregelen  volgens  artikel 
108 van  het EEG-Verdrag  te nemen.  Het  Monetair  Co-
mité werd  bij deze  gelegenheid  geraadpleegd,  en we-
derom  op 2 oktober  toen  de Italiaanse  autoriteiten  be-
sloten  een tijdelijke  (15 dagen)  belasting  op de aankoop 
van deviezen  in te voeren,  en op 26 oktober  toen  deze 
belasting,  zij het met  een lager  tarief,  opnieuw  werd  in-
gevoerd  te zamen  met  een hele  reeks  andere  maatregelen 
om de Italiaanse  economie  te stabiliseren.  Het  Comité 
bleef  de Italiaanse  situatie  het gehele  jaar  door  op de 
voet volgen. 
5. Het  Comité  onderzocht  tweemaal  de toestand  in het 
Verenigd  Koninkrijk,  zoals  was  vereist  omdat  dit land 
niet deelnam  aan de verlening  van financiële  bijstand  op 
middellange  termijn  aan Italië.  Het Comité  kwam,  mede 
dank  zij het werk  van de werkgroep  ad hoe  onder  voor-
zitterschap  van  de heer  Andersen,  tot de conclusie  dat 
de niet-deelneming  van  het  Verenigd  Koninkrijk  ge-
rechtvaardigd  werd  door  de betalingsbalanssituatie  en 
de stand  van  de deviezenreserves  van dat land. 
6. In de herfst  kwam  het pond  sterling  op de wissel-
markten  onder  zware  druk  te staan,  en in zijn  vergade-
ringen  van  september  en december  wijdde  het Comité 
aandacht  aan  de economische  toestand  in het Verenigd Koninkrijk  en de maatregelen  op het gebied  van de eco-
nomische  en monetaire  politiek  die in verband  daarmee 
werden  genomen.  Het  Comité  hield  zich  bij zijn  be-
raadslagingen  op de hoogte  van  de financiële  bijstand 
die door  andere  internationale  organisaties  ter bescnik-
king van het Verenigd  Koninkrijk  werd  gesteld. 
7. De  werkgroep  onder  voorzitterschap  van  de heer 
Andersen  kwam  ook  in december  bijeen  om een verslag 
op te stellen  over  de economische  toestand  in Ierland  en 
de vraag  in hoeverre  was  voldaan  aan  de voorwaarden 
betreffende  de economische  politiek  voor  1976  in ver-
band  met  de communautaire  lening  aan  dat land.  Het 
Comité  nam  kennis  van  de gemaakte  vooruitgang  en 
oordeelde  dat  de basis  voor  verdere  vooruitgang  in 
1977  was  gelegd. 
8. Naar  aanleiding  van de mededeling  van de Commis-
sie aan  de Europese  Raad  van  1 en 2 april  getiteld 
„Economische  en monetaire  maatregelen"  en van  de 
voorstellen  van  de Nederlandse  voorzitter  van  de Raad 
ter versterking  van de economische  en financiële  samen-
hang  van de Gemeenschap,  wijdde  het Comité  een aan-
tal vergaderingen  aan  de behandeling  van  drie  aspecten 
van de monetaire  problemen  waarmee  de Gemeenschap 
werd  geconfronteerd.  Deze  aspecten  waren  de commu-
nautaire  arrangementen  inzake  de wisselkoersen,  de 
vaststelling  van  kwantitatieve  doelstellingen  voor  het 
monetaire  beleid  en de beheersing  van  de Eurodevie-
zenmarkt.  Aan  het slot van zijn  besprekingen  keurde  het 
Comité  een verslag  goed,  dat werd  voorgelegd  aan  de 
Raad  en de Commissie  (bijlage  II). 
a) De  communautaire  arrangementen  betreffende  de 
wisselkoersen  werden  besproken  aan  de hand  van 
voorstellen  van  de Nederlandse  leden.  Ook  van 
1975  daterende  voorstellen  van  de Franse  leden 
werden  in aanmerking  genomen.  In beide  gevallen 
werd  een  meer  gecoördineerd  en minder  divergent 
stelsel  van  wisselkoersen  in de  Gemeenschap 
beoogd.  De Nederlandse  voorstellen  stoelden  op het 
verlangen  naar  een  betere  samenwerking  tussen  de 
slanglanden  en de landen  met  onafhankelijk  zwe-
vende  valuta's,  echter  zonder  terug  te keren  naar 
vaste  wisselkoersen.  De essentie  van deze  voorstellen 
was een kader  te verschaffen  voor  overleg  binnen  de 
Gemeenschap  over  het wisselkoersbeleid  en aanver-
wante  maatregelen,  zulks  door  de invoering  van een 
stelsel  van  zogenaamde  doelzones  uitgedrukt  in ef-
fectieve  wisselkoersen.  Het  Comité  kwam  tot de 
slotsom  dat  de invoering  van  een  coherent,  alle 
Lid-Staten  overkoepelend  stelsel  onder  de voorge-
stelde  voorwaarden  op dat  ogenblik  niet  haalbaar 
zou zijn,  gezien  de sterk  uiteenlopende  economische 
trends  in de Lid-Staten  alsmede  de verschillen  van 
inzicht  betreffende  diverse  aspecten  van  de voorge-
stelde  opzet.  Het  stelde  de Raad  echter  voor  dat het 
zijn besprekingen  over  de voorstellen  zou  voortzet-
ten. Men  is nu bezig  na te gaan  op welke  wijze  en 
15. 8. 77 Publikatieblad  van  de Europese  Gemeenschappen Nr. C 195/3 
onder  welke  omstandigheden  de voorstellen  zouden 
kunnen  worden  uitgevoerd  en het  Comité  zal de 
Raad  begin  1977  weer  verslag  uitbrengen. 
b) Voor  de bespreking  van  het bepalen  van  kwantita-
tieve  doelstellingen  voor  de monetaire  politiek  ba-
seerde  het Comité  zich  op een eerste  gedachtenwisse-
ling over  de ervaringen  van de Lid-Sta  ten bij het ge-
bruik  van dit soort  instrumenten,  alsmede  op een in-
terimverslag  van  de werkgroep  „Harmonisatie  van 
de instrumenten  der monetaire  politiek"  (bijlage  III). 
Het kwam  tot de conclusie  dat de nationale  mone-
taire  doelstellingen  van tijd tot tijd dienen  te worden 
behandeld  in het Comité,  dat de resultaten  met  de 
doelstellingen  zou  moeten  vergelijken,  eventuele  af-
wijkingen  zou  moeten  onderzoeken  en trachten  te 
verklaren  en mogelijke  remedies  zou moeten  bespre-
ken. De werkgroep  gaat  verder  met  de theoretische 
en technische  bestudering  van  middelen  en metho-
den om de tussendoelen  geleidelijk  te harmoniseren 
zonder  daarbij  op het terrein  van  de nationale  be-
voegdheden  te komen. 
c) De  bestudering  van  middelen  voor  het controleren 
van de Eurodeviezenmarkt  werd  voorbereid  door  de 
werkgroep  „Kapitaalbewegingen  op korte  termijn", 
die het Comité  verslag  uitbracht  over  „de  Eurode-
viezenmarkt  en de regulering  van  de internationale 
kapitaalstromen"  (bijlage  IV).  Het  Comité  stond 
sceptisch  tegenover  de praktische  mogelijkheid  van 
beheersing  van  de Eurodeviezenmarkt  met  mone-
taire  middelen,  en kwam  tot de conclusie  dat voor 
het ogenblik  slechts  stappen  konden  worden  geno-
men om  deze  markt  doorzichtiger  te maken.  Het 
steunde  het streven  van diverse  zijden  naar  meer  in-
formatie  over  de schuldpositie  van  de verschillende 
landen  en naar  oplossing  van  de problemen  in ver-
band  met  een ruimere  samenwerking  tussen  de na-
tionale  risicocentrales. 
9. In maart  besloot  de Raad  een communautaire  lening 
op te nemen  ten gunste  van  Italië  en Ierland.  Deze  le-
ning van  in totaal  1 100 miljoen  dollar  en 500  miljoen DM,  waarover  het Comité  werd  geraadpleegd,  bestond 
uit vier  gedeelten:  een vastrentende  obligatie-emissie  van 
300 miljoen  dollar  met  een looptijd  van 6 jaar,  een vast-
rentende  obligatie-emissie  van  500  miljoen  DM  met 
een looptijd  van  7 jaar,  een vastrentende  onderhandse 
lening  in „notes"  voor  een  totaalbedrag  van  500  mil-
joen dollar  met  een looptijd  van  4 jaar,  en een bankle-
ning van 300  miljoen  dollar  met  variabele  rentevoet  en 
een looptijd  van 5 jaar.  Later  in het jaar  werd  het wen-
selijk  en nuttig  geacht  een deel  van  de banklening  met 
variabele  rentevoet  om te zetten  in een vastrentende  le-
ning op middellange  termijn.  Het Comité  werd  over  dit 
voorstel  geraadpleegd  in verscheidene  stadia  van  de on-
derhandelingen,  en tevens  over  het  indienen  van  een 
aanmelding  bij de Securities  and  Exchange  Commission 
naar aanleiding  van de indeling  van de Gemeenschap  in 
klasse  AAA.  Deze  operatie  werd  tot een goed  einde  ge-
bracht  in oktober  met  de emissie  van  notes  met  een 
looptijd  van 5 jaar  tot een bedrag  van 100  miljoen  dol-
lar op de beurs  van New  York. 
10. Zoals  gewoonlijk  besprak  het Comité  bij een aan-
tal gelegenheden  internationale  monetaire  vraagstukken, 
waaronder  de afsluiting  van de herziening  van de IMF-
overeenkomst  en vraagstukken  in verband  met  de ver-
koop  van goud  door  het IMF,  ten einde  tot een gemeen-
schappelijk  standpunt  van  de landen  van  de Gemeen-
schap  te komen.  Bovendien  volgde  het de werkzaamhe-
den van  de vierde  commissie  (financiële  zaken)  van  de 
Conferentie  over  internationale  economische  samen-
werking.  Het  Comité  hielp  ook  te komen  tot gemeen-
schappelijke  standpunten  van  de Lid-Staten  voor  de 
jaarvergaderingen  van  de Wereldbank  en het Interna-
tionale  Monetaire  Fonds  te Manilla  in oktober. 
11. Het  Comité  bestudeerde  ook  verscheidene  andere 
aangelegenheden,  zoals  de praktijken  en regelingen  in de 
Lid-Staten  betreffende  de valutamarkten,  voorstellen  om 
de koersen  voor  de omrekening  van  de nationale  valu-
ta's in rekeneenheden  ten  behoeve  van  het  gemeen-
schappelijk  landbouwbeleid  te wijzigen,  alsmede  de 
monetaire  compenserende  bedragen  in het kader  van het 
gemeenschappelij  k landbouwbeleid. 
WERKGROEPEN  VAN  HET  MONETAIR  COMITÉ 
12. De  werkgroep  „Effectenmarkten",  die in 1976 
viermaal  bijeenkwam,  ging  verder  met  het onderzoek 
van de ontwikkelingen  op de kapitaalmarkten  van  de 
Lid-Staten  en op de internationale  obligatiemarkten  en 
besprak  tevens  het kapitaalmarktbeleid.  Aangezien  in 
een periode  van monetaire  erosie  en onstabiele  renteta-
rieven  steeds  meer  leningen  tegen  variabele  rentevoet 
worden  uitgeschreven,  besloot  de werkgroep  een studie 
te maken  van  de verschillende  formules  die worden  toe-
gepast  voor  de emissie  van  leningen  in notes  tegen  va-
riabele  rentevoet  op de internationale  markt,  en van  de 
implicaties  van deze  methode  voor  de toekomst  van  de 
nationale  markten  voor  vastrentende  obligaties  als mid-
del om langlopend  krediet  op te nemen.  Deze  studie, 
waarmee  een begin  werd  gemaakt,  zal in 1977  worden voortgezet.  Voorts  werd  in de werkgroep  informatie 
uitgewisseld  over  boekhoudkundige  procedures  en fis-
cale behandeling  bij effectentransacties. 
13. De  werkgroep  „Harmonisatie  van de instrumenten 
der monetaire  politiek",  een  gezamenlijke  werkgroep 
van het Monetair  Comité  en het Comité  van presidenten; 
kwam  in 1976  verscheidene  malen  bijeen.  In juni  legde 
zij een interimverslag  (bijlage  III) voor  aan  beide  comi-
tés, die het behandelen  en bij deze  gelegenheid  instem-
den met  het door  de werkgroep  voorgestelde  program-
ma. Naar  aanleiding  hiervan  begon  de werkgroep  met 
een nieuwe  reeks  studies  van  simulatie-oefeningen  met 
instrumenten  van  de monetaire  politiek  en analyses  van 
het transmissieproces  van de monetaire  politiek. 
Nr. C 195/4 Publikatieblad  van  de Europese  Gemeenschappen 15. 8. 77 
14. Overeenkomstig  de in 1975  van  het Monetair  Co-
mité  en het Comité  van  presidenten  ontvangen  herziene 
opdracht  zette  de gezamenlijke  werkgroep  „Kapitaal-
bewegingen  op korte  termijn"  haar  werkzaamheden  be-
treffende  „de  Eurodeviezenmarkt  en de regulering  van de internationale  kapitaalstromen"  voort.  In juni  bracht 
zij hierover  verslag  uit aan  de beide  comités  (bijlage  IV), 
welk  verslag  het  uitgangspunt  vormde  voor  de bespre-
kingen  en vervolgens  het verslag  van  het  Monetair  Co-
mité  over  dit onderwerp  (zie  paragraaf  8 c)). 
LIJST  VAN  DE LEDEN  EN PLAATSVERVANGENDE  LEDEN  VAN  HET  MONETAIR  COMITÉ 
Voorzitter 
K.-O.  Pöhl 
Vice-voorzitters 
S. Andersen 
J.-Y.  Haberer 
Dott.  S. Palumbo 
Leden 
M. J. Balfour 
F. Boyer  de la Giroday 
B. J. Breen 
(t/m 17 november  1976) 
R. de la Genière 
A. Dondelinger 
Dr. O. Emminger 
K. Hansen 
M. Horgan 
(sinds  10 september  1976) 
G. Janson 
N. Jordan-Moss 
(sinds  19 januari  1976) 
R. Kirsch 
Prof.  G. Magnifico 
Dott.  U. Mosca 
T. O'Cofaigh 
(t/m 10 september  1976) 
T. O'Grady-Walshe 
(sinds  17 november  1976) Staatssekretar  — Bundesministerium  der Finanzen  (Bonn) 
Nationalbankdirektör  (Kopenhagen) 
Chef  du service  des affaires  internationales  a la direction  du trésor  — 
ministère  de Péconomie  et des finances  (Parijs) 
Dirigente  generale  al Ministero  del Tesoro  (Rome) 
Bank  of England  (Londen) 
Directeur  bij het Directoraat-generaal  Economische  en Financiële  Zaken 
— Commissie  van de Europese  Gemeenschappen  (Brussel) 
Central  Bank  of Ireland  (Dublin) 
Sous-gouverneur  de la Banque  de France  (Parijs) 
Commissaire  au controle  des banques  (Luxemburg) 
Vizeprasident  der Deutschen  Bundesbank  (Frankfurt-am-Main) 
Departementschef  — Det  Ökonomiske  Sekretariat  (Kopenhagen) 
Department  of Finance  (Dublin) 
Directeur  van de Nationale  Bank  van België  (Brussel) 
H. M. Treasury  (Londen) 
Conseiller  de gouvernement 
Banca  d'ltalia  (Rome) ministère  des finances  (Luxemburg) 
Directeur-generaal  Economische  en Financiële  Zaken 
de Europese  Gemeenschappen  (Brussel) 
Department  of Finance  (Dublin) 
Central  Bank  of Ireland  (Dublin) Commissie  van 
Dr. C. J. Oort  Thesèurier-generaal  bij het Ministerie  van Financiën  ('s-Gravenhage) 
Drs. A. Szasz  Directeur  van de Nederlandsche  Bank  NV (Amsterdam) 
J. van Ypersele  de Strihou  Raadadviseur  bij het Ministerie  van Financiën  (Brussel) 
Dr. H. H. Weber  Ministerialdirektor  — Bundesministerium  der Finanzen  (Bonn) 
Voorzitter  der plaatsvervangende  leden  van het Monetair  Comité 
J. G. Littler  H.  M. Treasury  (Londen) 
15. 8. 77 Publikatieblad  van de Europese  Gemeenschappen Nr. C 195/5 
Plaatsvervangende  leden 
H. Baquiast 
(sinds  24 juni  1976) 
Dott.  V. Barattieri 
di San  Pietro 
J.-M.  Bloch-Lainé 
(t/m 24 juni  1976) 
Drs. D. H. Boot 
C. F. Cavanagh 
(t/m 25 maart  1976) 
H. Dalgaard 
Dr. W. Flandorffer 
R. H. Gilchrist 
(t/m 21 juni  1976) 
F. L. Hall 
(sinds  21 juni  1976) 
P. Jaans 
G. Jennemann 
G. Lefort 
D. McCormack 
(t/m 30 januari  1976) 
i 
J. Mertens  de Wilmars 
L. Meulemans 
J. E. Nash 
G. Reynolds 
(sinds  30 januari  1976) 
M. Schmit 
B. Scully 
(sinds  25 maart  1976) 
N. Ussing 
Drs. R. van Boven 
Dr. M. Wegner 
Dott.  A. Zodda 
Secretariaat 
G. Morelli 
G. Lermen 
A. Chapman Sous-directeur  a la direction  du trésor  — ministère  de 1'économie  et des 
finances  (Parijs) 
Banca  d'Italia  (Rome) 
Sous-directeur  a la direction  du trésor  — ministère  de 1'économie  et des 
finances  (Parijs) 
Onderdirecteur  van de Nederlandsche  Bank  NV (Amsterdam) 
Department  of Finance  (Dublin) 
Kontorchef  — Danmarks  Nationalbank  (Kopenhagen) 
Ministerialrat  — Bundesministerium  für Wirtschaft  (Bonn) 
Bank  of England  (Londen) 
Bank  of England  (Londen) 
Secrétaire  général  au commissariat  au controle  des banques  (Luxemburg) 
Bankdirektor  — Deutsche  Bundesbank  (Frankfurt-am-Main) 
Directeur  général  des services  étrangers  de la Banque  de France  (Parijs) 
Central  Bank  of Ireland  (Dublin) 
Raadadviseur  bij de Nationale  Bank  van België  (Brussel) 
Inspecteur-generaal  bij de Thesaurie  (Brussel) 
Directeur  bij het Directoraat-generaal  Economische  en Financiële  Zaken 
— Commissie  van de Europese  Gemeenschappen  (Brussel) 
Central  Bank  of Ireland  (Dublin) 
Inspecteur  des finances  (Luxemburg) 
Department  of Finance  (Dublin) 
Kommiteret  — Det  Ökonomiske  Sekretariat  (Kopenhagen) 
Ministerie  van Financiën  ('s-Gravenhage) 
Directeur  bij het Directoraat-generaal  Economische  en Financiële  Zaken 
— Commissie  van de Europese  Gemeenschappen  (Brussel) 
Ministero  del Tesoro  (Rome) 
Nr. C 195/6 Publikatieblad  van  de Europese  Gemeenschappen 15. 8. 77' 
BIJLAGE  I 
VERSLAG  AAN  DE RAAD  EN DE COMMISSIE  OVER  DE ECONOMISCHE  SITUATIE  IN ITALIË 
EN DE AAN  EEN  COMMUNAUTAIRE  LENING  TE VERBINDEN  VOORWAARDEN  INZAKE 
ECONOMISCHE  POLITIEK 
Inleiding 
1. In zijn  zitting  van 16 februari  1976  machtigde  de Raad  tot 
het openen  van de onderhandelingen  die nodig  zijn voor  trans-
actie  tot het aangaan  van  een communautaire  lening  ten be-
hoeve  van  Italië.  In Verordening  (EEG)  nr. 397/75  van  de 
Raad  betreffende  communautaire  leningen  is bepaald  (artikelen 
3 en 8) dat de Raad,  op voorstel  van de Commissie,  welke  ter 
zake het Monetair  Comité  raadpleegt,  de door  de begunstigde 
Lid-Staat  in acht  te nemen  voorwaarden  inzake  de economi-
sche politiek  die herstel  van  de betalingsbalans  kunnen  waar-
borgen,  vaststelt. 
2. In overeenstemming  met deze  verordening  heeft  het Comité 
op 27 februari  1976  de economische  situatie  in Italië  onder-
worpen  aan  een  onderzoek,  dat  was  voorbereid  door  een 
werkgroep  ad hoe onder  voorzitterschap  van de heer  de la Ge-
niete,  eerste  vice-president  van  de Banque  de France.  De con-
clusies  van  het Monetair  Comité  worden  samengevat  in dit 
verslag,  dat een herziening  en bijwerking  vormt  van het verslag 
dat het Monetair  Comité  op 28 november  1975  heeft  uitge-
bracht  (doe.  11/858/75)  in het kader  van de financiële  bijstand 
op middellange  termijn  die aan Italië  werd  verleend  krachtens 
de Richtlijn  74/637/EEG  van de Raad. 
Economische  situatie  in Italië 
3. De Italiaanse  economie  werd  in 1975  getroffen  door  de re-
cessie.  Uit de voornaamste  economische  indicatoren  blijkt  ech-
ter dat de situatie  in de loop  van het jaar  veranderingen  heeft 
ondergaan:  de recessie  werd  in de eerste  drie  kwartalen  voort-
durend  ernstiger  maar  in het vierde  kwartaal  werd  een keer-
punt  bereikt  toen  zich  tekenen  die wezen  op een herstel  voor-
deden.  In vergelijking  met  dezelfde  perioden  van  het vooraf-
gaande  jaar  daalde  het niet-gecorrigeerde  indexcijfer  van de in-
dustriële  produktie  voor  het eerste  kwartaal  met  11,9  %, voor 
het tweede  kwartaal  met  12,2  % voor  het derde  kwartaal  met 
12,3 % en voor  het vierde  met 2,5 %, hetgeen  voor  het jaar  als 
geheel  een  daling  met  9,8  % inhield.  Ten  gevolge  daarvan 
daalde  het bruto  binnenlands  produkt  naar  volume  van 1974  op 
1975  met  ongeveer  3,4 %. 
4. De produktiedaling  in 1975  leidde  tot een geleidelijke  ver-
slechtering  van de werkgelegenheidssituatie  en een stijging  van 
de werkloosheid,  de toeneming  van de werkloosheid  beliep  ten 
opzichte  van dezelfde  periode  van het voorafgaande  jaar 0,5 % 
voor  het eerste  kwartaal,  37,8  % voor  het tweede,  17,6  % 
voor  het derde  en 15,6  % voor  het vierde  kwartaal  (bron:  IS-
TAT).  Hieraan  dient  te worden  toegevoegd  dat deze  cijfers  de 
werkgelegenheidssituatie  niet  volledig  weergeven  aangezien  de 
gedeeltelijke  werkloosheid,  al dan  niet  „gecompenseerd"  door 
de Cassa  Integrazione  (het  aantal  door  uitbetalingen  van dit li-
chaam  gedekte  uren  werd  van  1974  op 1975  driemaal  zo 
groot)  er niet  door  wordt  omvat. 
5. Het  prijsstijgingstempo  daalde  in 1975  enigszins.  Vergeleken 
met het voorafgaande  kwartaal  zijn de groothandelsprijzen,  die in het eerste  kwartaal  met  0,4 % stegen,  in het tweede  kwar-
taal slechts  met  0,1 % toegenomen,  maar  met  0,9 % in het 
derde  kwartaal  en 2,4 % in het vierde.  De stijging  van de con-
sumptieprijzen,  welke  in het eerste  kwartaal  3,6 % beliep  en in 
het tweede  kwartaal  2,7 %, bedroeg  in het derde  kwartaal 
1,9 % en 3,0 % in het vierde  (telkens  vergeleken  met het voor-
afgaande  kwartaal).  Een verdere  stijging  met 1,1 % werd  gere-
gistreerd  in januari  1976.  In 1975  bedroeg  de stijging  van de 
groothandelsprijzen  gemiddeld  8,5 % en die van de consump-
tieprijzen  17,0  %. Ofschoon  het stijgingstempo  (van  jaar  op 
jaar) zwakker  werd  is de ontwikkeling  van de laatste  maanden 
zorgwekkend. 
Deze  prijsstijgingen  gingen  gepaard  met  een krachtige  verho-
ging van  de lonen  en salarissen.  In 1975  stegen  de uurlonen 
met 27 %, hetgeen  een reële  stijging  van de lonen  en salarissen 
inhoudt,  waardoor  de lasten  voor  de ondernemingen  waarvan 
de winstmarges  reeds  aanzienlijk  waren  ingekrompen,  aanmer-
kelijk  extra  verzwaard  werden. 
6. De betalingsbalans  verbeterde  in 1975:  het  totale  tekort 
verminderde  tot 1 129 miljard  lire (ten opzichte  van 3 588 mil-
jard lire in 1974)  en was  aldus  van dezelfde  orde  van grootte 
als de daling  van de officiële  reserves  (1 239 miljard  lire).  Op 
basis  van de valutastatistieken  bedroeg  het tekort  op de goe-
derenbalans  (cif-fob)  2 520 miljard  lire (tegen  6 481 miljard 
lire in 1974)  en vertoonde  de diensten-  en overdrachtenbalans 
een overschot  van 1 079 miljard  lire (607  miljard  lire in 1974), 
waaruit  een tekort  op de lopende  rekening  resulteert  van 1 368 
miljard  lire (5 830 miljard  lire in 1974). 
Het meest  opvallende  aspect  van  deze  ontwikkeling  was  het 
handelsbalansherstel,  dat vooral  opmerkelijk  was  omdat  het 
plaatsvond  in een periode  waarin  het volume  van de interna-
tionale  handel  terugliep.  De invoer  daalde  iil januari—december 
1975  naar  waarde  met  5,7 % en in januari—november  1975 
naar volume  met  14 % ten opzichte  van  de overeenkomstige 
perioden  van  1974.  Daarentegen  nam  de uitvoer  in dezelfde 
perioden  naar  waarde  met  15,6  % en naar  volume  met  1,7 % 
toe (cijfers  ontleend  aan de statistiek  van de buitenlandse  han-
del). Deze  gegevens  doen  echter  uitkomen  dat  het  herstel 
kwetsbaar  is,< daar  het voornamelijk  moet  worden  toegeschre-
ven aan  de daling  van de invoer  als gevolg  van een teruggang 
van de binnenlandse  vraag:  opgemerkt  zij dat een derde  van 
het handelsbalanstekort  van 1975  ontstond  in het vierde  kwar-
taal, toen  het herstel  inzette. 
De in 1975  gevoerde  economische  politiek  en het naleven  van 
de voorwaarden  inzake  de economische  politiek  die waren  be-
paald  voor  de toekenning  van  financiële  bijstand  op middel-
lange  termijn  aan Italië 
(artikelen  6 en 7 van  de Richtlijn  74/637/EEG  van  de Raad 
van 17 december  1974) 
7. Vanaf  het einde  van 1974  hebben  de autoriteiten,  gezien  de 
stagnatie  van de binnenlandse  vraag,  de restrictieve  koers  van 
het monetair  beleid  minder  stringent  gemaakt;  de diepte  van de 
15. 8. 77 Publikatieblad  van  de Europese  Gemeenschappen Nr. C 195/7 
recessie  in 1975  was  voor  hen  aanleiding  een monetair  beleid 
te voeren  dat gericht  was  op ondersteuning  van  het herstel  van 
de binnenlandse  vraag.  Dit  beleid  had  een  belangrijke  daling 
van de rentetarieven,  een  terugkeer  tot een  „normale"  struc-
tuur van  de tarieven  en, terzelfder  tijd,  een opleving  van  de ka-
pitaalmarkt  tot gevolg.  Samen  met  een  sterke  toeneming  van 
het financieringstekort  van  de staat  bracht  dit beleid  met  zich 
mede  dat de grenzen  die in verband  met  de toekenning  van  de 
financiële  bijstand  op middellange  termijn  waren  vastgesteld  in 
belangrijke  mate  werden  overschreden. 
8. De uitbreiding  van  de totale  kredietverlening  zal  waar-
schijnlijk  het voor  de periode  van  1 april  1975  tot en met  31 
maart  1976  vastgestelde  maximum  van  24 700  miljard  lire (ar-
tikel  6 van  bovengenoemde  Richtlijn  74/637/EEG)  met  onge-
veer 5 000  miljard  lire overtreffen,  daar  het financieringstekort 
waarschijnlijk  veel  hoger  zal uitvallen  dan  was  verwacht.  De 
totale  kreditverlening  wijkt  sedert  oktober  1975  van  het  ge-
stelde  doel  af; tot dan  toe waren  de tussentijdse  doelstellingen 
nagekomen. 
De in artikel  6 van  de richtlijn  voor  de overheidsfinanciën 
vastgestelde  maxima  werden  eveneens  zeer  aanzienlijk  over-
troffen:  het stijgingstempo  van  de staatsuitgaven  bedroeg  in 
1975  ongeveer  23 %, in plaats  van het bepaalde  maximum  van 
16 %, terwijl  het tekort  van  de schatkisttransacties  de grens 
van 8 000  miljard  lire met  ongeveer  5 400  miljard  lire overtrof. 
Hierbij  dient  echter  te worden  aangetekend  dat  in 1974  3/4 
van het schatkisttekort  werd  gefinancierd  door  een  beroep  op 
de Banca  d'Italia,  terwijl  in 1975  slechts  ongeveer  40 % op 
deze  wijze  werd  gefinancierd. 
Vooruitzichten  voor  1976  en de door  de Italiaanse  autoriteiten 
in acht  te nemen  voorwaarden  in zake  de economische  politiek 
9. Volgens  de door  de Italiaanse  deskundigen  opgestelde  ma-
cro-economische  prognose  zou  de groei  van  het BBP  in 1976 
zeer wel  reëel  1—2  % kunnen  bedragen.  Deze  prognoses  zijn 
gebaseerd  op een groei  van  het wereldhandelsvolume  met  6 % 
en een  ongewijzigd  aandeel  van  de Italiaanse  uitvoer  daarin. 
Het geraamde  expansietempo  is gebaseerd  op een  toeneming 
van het particuliere  verbruik  met  2 tot 3 % en een verdere  zij 
het langzame  achteruitgang  van  de investeringen  (vooral  die in 
installaties  en machines).  Voorts  zal de werkloosheid  waar-
schijnlijk  blijven  toenemen  en het hoge  niveau  van  eind  1975 
overtreffen.  Gemeten  aan  de deflator  van  het  BBP  zullen  de 
prijzen  naar  verwachting  toenemen  met  16 %. Ten  slotte  zal 
het tekort  op de lopende  rekening  ongeveer  500  tot 1 000  mil-
jard lire bedragen. 
De jongste  economische  ontwikkelingen  in Italië  hebben  aldus 
de kwetsbare  punten  van  de economie  aan  het licht  gebracht. 
Begrotingsmaatregelen  met  het doel  de vraag  te stimuleren,  ge-
koppeld  aan  een  ruim  monetair  beleid,  hebben  geleid  tot een 
zekere  opleving  van  de bedrijvigheid,  maar  tot een  verslechte-
ring van  de betalingsbalans  terwijl  zij het gevaar  van  een  ver-
sneld  inflatietempo  hebben  doen  toenemen. 
10. Tegen  de achtergrond  van  deze  macro-economische  voor-
uitzichten  heeft  het Comité,  te'zamen  met  de Italiaanse  autori-
teiten,  de voorwaarden  inzake  de economische  politiek,  die zijn 
neergelegd  in de Richtlijn  75/784/EEG  van  de Raad  van  18 
december  1975  houdende  aanpassing  van  de voorwaarden 
voor  de verlening  van  financiële  bijstand  op middellange  ter-
mijn  aan  de Italiaanse  Republiek,  aan  een  onderzoek  onder-
worpen.  Dit leidde  tot de conclusie  dat de jongste  verslechte-ring van de interne  en externe  situatie  van Italië,  als geen  corri-
gerende  maatregelen  worden  genomen,  ertoe  zal kunnen  leiden 
dat de in die richtlijn  vastgestelde  maxima  in 1976  opnieuw 
aanzienlijk  zullen  worden  overschreden.  Onder  deze  omstan-
digheden  zouden  de Italiaanse  autoriteiten,  in verband  met  de 
toekenning  van  een  communautaire  lening,  kunnen  overwegen 
maatregelen  te nemen  om  aan  deze  voorwaarden,  waarvan 
<<>mmigen  zélfs  stringenter  gemaakt  zouden  kunnen  worden  te 
voldoen. 
11. In Richtlijn  75/784/EEG  is bepaald  dat de uitbreiding  van 
de totale  kredietverlening  in 1976  het bedrag  van  31 000  mil-
jard lire niet  mag  overschrijden.  De Italiaanse  autoriteiten  zou-
den dit plafond  kunnen  verlagen  tot 30 000  miljard  lire,  het-
geen  een vermindering  van  het financieringstekort  van de over-
heid zou  vereisen  en tevens  een  verlaging  van  het  expansie-
tempo  van  de financiële  activa  van  de private  sector,  dat voor 
kort de aanleiding  vormde  van  kapitaalvlucht  uit het  land. 
Onder  deze  omstandigheden  zal de groei  van  de geldhoeveel-
heid in 1976  vrijwel  dezelfde  omvang  hebben  als in voor-
gaande  jaren  (ongeveer  18 %). 
12. In Richtlijn  75/784/EEG  wordt  de stijging  van de lopende 
staatsuitgaven  in 1976  beperkt  tot 15 %. De huidige  verwach-
tingen  aangaande  de lopende  uitgaven  houden  in dat dit tempo 
zal worden  overtroffen.  De  Italiaanse  autoriteiten  hebben 
voorgesteld  het te vervangen  door  een kasbeperking  op de to-
tale uitgaven;  om de uitgaven  te beteugelen  zouden  zij een pla-
fond  van  40 000  miljard  lire hetgeen  iets  lager  is dan  de prog-
nose  van  40 600  miljard  lire van  het verslag  van  het Monetair 
Comité  van  november  (doe.  11/858/75),  kunnen  aanvaarden. 
De groei  van  de totale  uitgaven  zou  aldus  in 1976,  met  onge-
veer 25 %, gelijkblijven  aan die van  1975. 
13. Voor  het  tekort  van  de schatkisttransacties  werd  een 
grens  gesteld  van  14 800  miljard  lire in 1976.  De Italiaanse  au-
toriteiten  zijn  van  mening  dat dit maximum  verlaagd  zou  kun-
nen worden  tot 14 300  miljard.  De nadruk  zou  vooral  komen 
te liggen  op het schrappen  of uitstellen  van  bepaalde  uitgaven-
posten,  maar  om het gestelde  doel  te bereiken  zou  tevens  een 
verhoging  van  de belastingdruk  noodzakelijk  zijn. 
14. Daarentegen  hebben  de Italiaanse  autoriteiten  erop  gewe-
zen dat het plafond  van 5 700  miljard  lire voor  de financiering 
van het  tekort  van  de schatkisttransacties  door  de centrale 
bank  niet  verlaagd  kan  worden  en zelfs  zou  kunnen  worden 
overtroffen. 
15. Ten  slotte  dient  te worden  opgemerkt  dat  de aanvraag 
van Italië  voor  een  communautaire  lening  van  circa  1 miljard 
dollar  plaatsvindt  op een ogenblik  dat een tekort  op de lopende 
rekening  tot 1 000 miljard  lire (1,2  miljard  dollar)  wordt  ver-
wacht.  Daarnaast  moet  rekening  worden  gehouden  met  het feit 
dat in 1976  2,3 miljard  dollar  (ongeveer  1 800 miljard  lire)  aan 
schuld  moet  worden  afgelost. 
16. Het  Comité  heeft  nota  genomen  van  de economische 
maatregelen  die door  de Italiaanse  autoriteiten  op 25 februari 
1976  werden  genomen  om  de binnenlandse  liquiditeit  te ver-
minderen.  Het  Comité  heeft  tevens  nota  genomen  van  de door 
de Italiaanse  autoriteiten  in overweging  genomen  aanpassing 
van de door  de  Gemeenschap  vastgestelde  doelstellingen 
van de economische  politiek  voor  1976  om rekening  te houden 
met de jongste  ontwikkelingen  van  de Italiaanse  economie. 
Met waardering  voor  de pogingen  die door  de Italiaanse  auto-
riteiten  in het werk  gesteld  zullen  moeten  worden  om de her-
ziene  doelstellingen  na te leven  wijst  het Comité  er met  nadruk 
Nr. C 195/8 Publikatieblad  van  de Europese  Gemeenschappen 15. 8. 77 
op dat  het  herstel  van  intern  en  extern  evenwicht 
noodzakelijkerwijs  een aanzienlijke  verlaging  van  het tempo 
van monetaire  expansie,  dat het afgelopen  jaar  de nominale 
groei  van  het BNP  met  5,9 procentpunten  overtrof  (nominale 
groei  van  het BNP  15,6  %, groei  van  M2  21,5  %),  vereist. 
Eert aanzienlijke  vermindering  van het schatkisttekort  zou  de 
verwezenlijking  van dit doel  vergemakkelijken.  Het  doel  voor 
de financiering  van het schatkisttekort  door  de centrale  bank  is 
bovendien  te hoog  gesteld  en dient  verder  te worden  verlaagd. 
Buiten  de uitsluitend  monetaire  en financiële  sfeer  geeft  het 
Comité'in  overweging  dat een belangrijke  factor  voor  het her-
stel van het evenwicht  in de Italiaanse  economie  moet  worden gezocht  in een matiging  van het stijginsgstempo  van de nomi-
nale inkomens.  De monetaire  politiek  en het begrotingsbeleid 
alleen  kunnen  niet  op een bevredigende  wijze  een druk  wegne-
men welke  onverenigbaar  is met een reële  produktiegroei. 
Ten slotte  stelde  het Comité  vast  dat de Italiaanse  autoriteiten 
in overeenstemming  met  haar  specifieke  verklaringen  geen 
maatregelen  van  financiële  of commerciële  aard  zullen  treffen 
om de invoer  te beperken  of de uitvoer  te subsidiëren.  In dit 
verband  is het Comité  van  mening  dat de voorgestelde  com-
munautaire  leningtransactie,  de vooruitzichten  voor  de Ita-
liaanse  betalingsbalans  in aanmerking  genomen,  dienstig  is. 
BIJLAGE  II 
VERSLAG  AAN  DE RAAD  EN DE COMMISSIE 
1. In een  mededeling,  getiteld  „Economische  en monetaire 
maatregelen",  heeft  de Commisie  de Europese  Raad  van 1 en 2 
april  1976  een  aantal  voorstellen  voorgelegd.  Op de bijeen-
komst  van de Raad  (economische  en financiële  zaken)  van juli 
1976  heeft  de Nederlandse  voorzitter  een aantal  suggesties  ter 
versterking  van  de economische  en financiële  samenhang  van 
de Gemeenschap  gedaan.  De mededeling  van de Commissie  en 
de suggesties  van Nederlandse  zijde  waren  voor  het Monetair 
Comité  aanleiding  drie  actuele  monetaire  vraagstukken,  die 
nauw  met  elkaar  verband  houden  en voor  de Gemeenschap 
van groot  belang  zijn,  te onderzoeken:  het communautaire  wis-
selkoersstelsel,  de vaststelling  van kwantitatieve  doelstellingen 
voor  het monetair  beleid  en de beheersing  van de Euromark-
ten. 
Overeenkomstig  de opdracht  die de Raad  hem  op 26 juli 1976 
heeft  verleend  geeft  het Comité  hier  een samenvatting  van zijn 
conclusies. 
I. Communautair  wisselkoersstelsel 
2. Een  nota  van de Nederlandse  leden  heeft  tot grondslag  ge-
diend  voor  de discussie  van dit punt.  Voorts  werden  de Franse 
voorstellen  van  1975  in aanmerking  genomen.  Het  Comité 
stelde  vast  dat in beide  gevallen  aan  de voorstellen  dezelfde 
overwegingen  ten grondslag  lagen.  Zij: 
— gaan  ervan  uit dat de huidige  situatie  onbevredigend  is; 
— geven  uiting  aan een streven  tot betere  samenwerking  tus-
sen de landen  van  de slang  en die waarvan  de valuta's  af-
zonderlijk  zweven,  zonder  opnieuw  starre  verhoudingen  tot 
stand  te brengen  welke  ten koste  zouden  gaan  van de valu-
ta's die thans  niet  aan de slang  deelnemen; 
— zijn  gebaseerd  op de erkenning  van het feit dat de ontwik-
kelingen  van de wisselkoersen  van alle valuta's  van de Ge-
meenschap  onderwerp  zouden  moeten  vormen  van een be-
paalde  communautaire  onderlinge  afstemming. 3. De  kern  van de Nederlandse  voorstellen  is: 
a) binnen  de Gemeenschap  te voorzien  in mogelijkheden  tot 
discussie  over  het wisselkoersbeleid  en de daarmee  verband 
houdende  maatregelen  (in het bijzonder  monetair  beleid, 
interventies  en deviezencontrole)  met  het doel  de verschil-
lende  aspecten  van het beleid  te coördineren; 
b) de dreiging  van  een  politiek  ongewenste  scheiding  van 
Lid-Staten  die aan  het Europese  slangakkoord  deelnemen 
enerzijds  en die welke  daar  niet  aan deelnemen  anderzijds, 
af te wenden.  De landen  van  de slang  hebben  duidelijke 
verplichtingen  ten opzichte  van elkaar  welke  impliceren  dat 
coördinatie  van  dit beleid  noodzakelijk  is. De Lid-Staten 
die niet  aan  het slangsysteem  deelnemen  hebben  niet  de-
zelfde  verplichtingen  ten aanzien  van het wisselkoersbeleid 
als de landen  van de slang; 
c) enkele  soepele  beleidslijnen  uit te stippelen  die  zouden 
kunnen  bijdragen  tot een  verbetering  van  de coördinatie 
van de economische  politiek.  Deze  beleidslijnen  kunnen 
omvatten: 
i) vaststelling  van doelzones  die niet dwingend  zijn voor  de 
daadwerkelijke  wisselkoersen,  hetzij  uitsluitend  voor  de 
zwevende  valuta's,  hetzij  voor  elk van de valuta's  van de 
Gemeenschap.  Deze  doelzones  zouden  oorspronkelijk 
moeten  dienen  als drempels  waarvan  het overschrijden, 
wanneer  de wisselkoersen  zich  verwijderen  van de doel-
zone,  overleg  op communautair  niveau  doet  plaatsvin-
den; 
ii) een verplichting  tot negatieve  interventie  en verplichtin-
gen van  monetair  beleid  (geen  verplichting  de wissel-
koers  te houden  binnen  de doelzone  maar  verbintenis  af 
te zien  van  maatregelen  die de wisselkoers  deze  zone 
zouden  doen  verlaten  naar  beneden); 
iii) eventueel  in een later  stadium  de verplichting  een mone-
tair beleid  te voeren  dat depreciatie  tot buiten  de doel-
zone  voorkomt. 
15. 8. 77 Publikatieblad  van  de Europese  Gemeenschappen Nr. C 195/9 
4. Het  Comité  heeft  zijn  voldoening  uitgesproken  over  de 
vastberadenheid  van  de huidige  landen  van  de slang  aan  dit 
systeem  te blijven  deelnemen  en het heeft  vastgesteld  dat dit op 
zichzelf  een maatstaf  vormt  van  het succes  van de coördinatie 
van de economische  politiek  van deze  landen. 
Bovendien  heeft  het Comité  opgemerkt  dat in perioden  die ge-
kenmerkt  worden  door  grote  verschillen  in inflatiepercentages 
van land  tot land,  zowel  binnen  als buiten  de Gemeenschap, 
het stelsel  van zwevende  koersen  tot op zekere  hoogte  een sta-
biliserende  invloed  uitoefent  en ertoe  bijdraagt  te voorkomen 
dat ongewenste  handelsbeperkingen  worden  ingevoerd.  Het 
heeft  niettemin  zijn  bezorgdheid  uitgesproken  over  de uitzon-
derlijk  grote  wisselkoersschommelingen  en de nadruk  gelegd 
op het gevaar  dat deze  schommelingen  zich  ook  tot andere  va-
luta's  kunnen  uitbreiden,  waardoor  de algemene  instabiliteit 
zou worden  vergroot  en zelfs  het gevaar  zou  kunnen  ontstaan 
van protectionistische  retorsiemaatregelen. 
5. Het  Comité  is van mening  dat een hoge  mate  van stabiliteit 
van de wisselkoersen  in de Gemeenschap  wenselijk  is maar  dat 
de verwezenlijking  daarvan  stabiele  onderliggende  economi-
sche verhoudingen  vereist,  evenals  een zeer  nauwe  convergentie 
van de economische  ontwikkelingen  van  de Lid-Staten,  welke 
rechtstreeks  afhankelijk  is van een daadwerkelijke  coördinatie 
van de algemene  economische  politiek:  De coördinatie  van het 
geld-  en kredietbeleid  is in dit opzicht  van  bijzonder  belang 
daar dit direct  van invloed  is op de kapitaalstromen  (zie tweede 
deel van dit verslag).  Niettemin,  zonder  voorbij  te gaan  aan de 
essentiële  functie  van de coördinatie,  is het Comité  van mening 
dat zelfs  in het geval  van  een  nauw  gecoördineerd  beleid,  de 
economische  ontwikkelingen  van  de verschillende  landen  nog 
uiteen  zouden  kunnen  lopen. 
6. Het  Comité  is van mening  dat het stelsel  van doelzones  ge-
kenmerkt  wordt  door  soepelheid  voor  zover  de in dit stelsel  te 
volgen  regels  al naar  wenselijk  wordt  geacht,  min  of meer 
dwingend  kunnen  zijn.  Bovendien  kunnen  de doelzones  en de 
omvang  daarvan  op verschillende  manieren  worden  gedefi-
nieerd.  De Nederlandse  benadering  zou  het mogelijk  maken 
het mechanisme  en de huidige  regels  van  de slang  in stand  te 
houden  en tegelijkertijd  ruimere  en minder  dwingende  doelzo-
nes vast  te stellen  voor  de landen  met  afzonderlijk  zwevende 
valuta's,  alsmede  eventueel  voor  de landen  van  de slang  te za-
men.  Dit houdt  in dat de discipline  van de slang  niet  wordt  af-
gezwakt  en dat de landen  met  een afzonderlijk  zwevende  va-
luta niet  verplicht  worden  dwingende  verbintenissen  tot inter-
veniëren  op de wisselmarkt  aan te gaan. 
7. De  meningen  waren  verdeeld  over  de vraag  of de doelzones 
uitsluitend  voor  de afzonderlijk  zwevende  valuta's,  met  uitslui-
ting van  de valuta's  van  de slang,  zowel  als groep  als elk af-
zonderlijk,  zouden  moeten  worden  bepaald. 
De voorstanders  van de formule  van doelzones  uitsluitend  voor 
de zwevende  valuta's  vrezen  dat de verplichtingen  die de vast-
stelling  van  doelzones  voor  de slangvaluta's  inhoudt  in strijd 
kunnen  geraken  met  de regels  van de slang.  Zij wijzen  erop  dat 
de slang  is opgezet  als een  instrument  dat  voor  het  wissel-
koersbeleid  van de deelnemende  landen  ten opzichte  van elkaar 
nauwkeurige  regels  inhoudt,  maar  dat ten opzichte  van de bui-
tenwereld  een gezamenlijk  zweven  tot doel  heeft.  Dit sluit  per 
definitie  uit dat de Gemeenschap  de valuta's  van derde  landen 
op de wisselmarkten  op een bepaald  niveau  houdt. 
De tegenstanders  van  de beoogde  formule  waren  van  mening 
dat een afzonderlijke  behandeling  van  de valuta's,  al naar  dat 
zij al dan  niet  deel  uitmaken  van  de slang,  een ongewenst  on-derscheid  zou inhouden.  De landen  die aan de slang  deelnemen 
moeten  op communautair  niveau  ten opzichte  van  de andere 
valuta's,  zowel  die van de Gemeenschap  als van  derde  landen, 
en met  name  ten opzichte  van de Amerikaanse  dollar,  een ge-
coördineerd  beleid  voeren.  Slechts  op deze  wijze  kan  worden 
voorkomen  dat  een  asymmetrie  optreedt  tussen  de lasten  en 
verplichtingen  die deze  twee  groepen  landen  op zich  nemen. 
Voorts  werd  naar  voren  gebracht  dat het zowel  als gevolg  van 
de algemene  betekenis  van de dollar  als ruilmiddel  en reserve-
valuta  als van het feit dat zijn  gewicht  in de buitenlandse  han-
del van  de Lid-Sta  ten van  land  tot land  verschilt,  moeilijk  zal 
zijn een redelijke  mate  van stabiliteit  tussen  landen  die aan de 
slang  deelnemen  en landen  die  daaraan  niet  deelnemen  tot 
stand  te brengen  (en zelfs  spanningen  binnen  de slang  te voor-
komen),  als niet  gezamenlijk  wordt  getracht  de koersschomme-
lingen  tussen  de slang  en de dollar  te houden  binnen  redelijke 
grenzen. 
8. Enkele  leden  hebben  aangevoerd  dat er reden  zou  kunnen 
zijn om de landen  met  afzonderlijk  zwevende  valuta's  toe te 
staan  in bepaalde  omstandigheden  en in overleg  met  de be-
trokken  landen  te interveniëren  in valuta's  van  de slang.  Het 
Comité  heeft  nota  genomen  van  het feit  dat het Comité  van 
presidenten  dit vraagstuk  bestudeert  en het Monetair  Comité 
zal deze  aangelegenheid  opnieuw  kunnen  behandelen  als de 
conclusies  van de presidenten  bekend  zullen  zijn. 
9. De  meningen  waren  verdeeld  over  de omvang  van de kre-
dietfaciliteiten,  waarvan  sommige  automatisch  zijn  en andere 
in mindere  mate,  die thans  in de Gemeenschap  beschikbaar 
zijn. Enkele  leden  waren  van  mening  dat het van  groot  belang 
is een  passend  mechanisme  van  communautair  krediet  in te 
stellen  daar  het bij ontbreken  daarvaq  onmogelijk  zou  zijn  in 
de Gemeenschap  een wisselkoersstelsel  te organiseren.  Andere 
leden  waren  van  oordeel  dat de bestaande  kredietfaciliteiten 
zowel  binnen  de Gemeenschap  als via het IMF  toereikend  zijn, 
en dat het ter beschikking  stellen  van  nieuwe  trekkingsrechten 
inflatoire  gevolgen  zou  kuhnen  hebben.  Het  Comité  heeft 
evenwel  vastgesteld  dat de landen  met  afzonderlijk  zwevende 
valuta's  altijd  gebruik  kunnen  maken  van  de communautaire 
kredietfaciliteiten  op korte  en middellange  termijn  als zij vol-
doen  aan  de voorwaarden  en regels  van  deze  regelingen.  De 
mening  werd  naar  voren  gebracht  dat de communautaire  kre-
dietregelingen  zodanig  aangepast  zouden  moeten  worden  dat 
het proces  van  convergentie  van  de economische  politiek  zal 
worden  versterkt.  Dit doel  zal kunnen  worden  bereikt  als de 
voor  elk land  beschikbare  kredieten  in delen  zouden  worden 
gesplitst  en als strengere  voorwaarden  zouden  worden  gesteld 
voor  het gebruik  van de laatste  delen.  Zowel  de omvang  van de 
kredieten  als de voorwaarden  die daaraan  gekoppeld  moeten 
worden  zullen  later  in studie  worden  genomen. 
' 
10. Het  Comité  kwam  overeen  dat  vooralsnog,  gezien  de 
grote  verschillen  tussen  de economische  ontwikkelingen  van de 
diverse  Lid-Sta  ten, met  name  uit een oogpunt  van inflatie,  als-
mede  gezien  de verschillen  in opvattingen  over  de verschillende 
aspecten  van  het voorgestelde  mechanisme,  het in de praktijk 
onmogelijk  zou  zijn  een samenhangend  stelsel,  uitgaande  van 
de voorgestelde  hoofdlijnen,  in te voeren.  Het  Comité  ver-
klaarde  zich  echter  bereid  de discussie  over  deze  voorstellen, 
die deel  uitmaken  van  een  groter  geheel  dat gericht  is op de 
convergentie  van  de economische  politiek  in de Gemeenschap 
voort  te zetten.  Zij zouden  nader  moeten  worden  bestudeerd, 
zowel  als voorstellen  voor  een communautair  optreden  als ter 
voorbereiding  van de IMF-discussies  ter zake. 
Nr. C 195/10 Publikatieblad  van  de Europese  Gemeenschappen 15. 8. 77 
II. Vaststelling  van kwantitatieve  doelstellingen  op het gebied 
van het monetair  beleid 
11. In haar  mededeling  aan  de Europese  Raad  van  1 en 2 
april  1976  wees  de Commissie  op de noodzaak  voor  de Ge-
meenschap  het economische  beleid  beter  te coördineren.  Daar 
het monetair  beleid  van grote  invloed  is op de groei,  de waarde 
van de munteenheid  en de werkgelegenheid  vormt  de coördina-
tie van het monetair  beleid  binnen  de Gemeenschap  één van de 
hoofdelementen  van de coördinatie  van de economische  poli-
tiek. Zij moet  gericht  zijn  op het herstel  en de handhaving  van 
de stabiliteit  in de landen  van  de Gemeenschap  en vormt  bo-
vendien  één van de noodzakelijke  voorwaarden  voor  de terug-
• keer  tot een grotere  stabiliteit  van de wisselkoersverhoudingen 
tussen  de Lid-Staten  (zie punt  5 hierboven).  Stabiliteit  is zeker 
geen doel  op zichzelf  maar  vormt  ongetwijfeld  de voornaamste 
voorwaarde  waaraan  moet  worden  voldaan  om  volledige 
werkgelegenheid  en een evenwichtige  economische  groei  te ver-
zekeren. 
12. De  leden  van  het Monetair  Comité  zijn  van mening  dat 
onderling  overleg  over  de economische  en monetaire  politiek 
met het doel  te komen  tot een  grotere  stabiliteit  niet  alleen 
noodzakelijk  is voor  het voortbestaan  van het Europese  wissel-
koersstelsel  maar  tevens  onontbeerlijk  is voor  de voortzetting 
van de Europese  integratie. 
13. Bij  het onderzoek  van  de mogelijkheden  tot coördinatie 
van de monetaire  politiek  heeft  het Monetair  Comité  in de eer-
ste plaats  getracht  te bepalen  wat tot dusverre  de intermediaire 
nationale  doelstellingen  van het monetair  beleid  zijn geweest  en 
welke  ervaring  daarmee  is opgedaan.  Het  heeft  in dit verband 
vastgesteld  dat in de afgelopen  jaren  steeds  meer  belang  werd 
gehecht  aan  doelstellingen  met  betrekking  tot de uitbreiding 
van de liquiditeitenmassa.  Eén Lid-Staat  heeft  reeds  in de afge-
lopen  twee  jaren  monetaire  doelstellingen  bepaald  en gepubli-
ceerd  terwijl  twee  andere  Lid-Staten  dit jaar  voor  de eerste 
maal  overeenkomstige  doelstellingen  hebben  vastgesteld.  Er be-
staan  uiteraard  nog grote  verschillen  tussen  de nationale  defini-
ties van liquiditeitenmassa  en aangaande  het dwingende  karak-
ter van  de kwantitatieve  grenzen  die aan de uitbreiding  daar-
van zijn  gesteld.  Thans  wordt  het volume  der liquiditeiten  in 
vier Lid-Staten  als essentiële  intermediaire  doelstelling  en in 
twee  andere  als bijkomende  intermediaire  doelstelling  aan-
vaard.  Slechts  in twee  landen  speelt  de liquiditeitenmassa  geen 
enkele  rol als intermediaire  monetaire  doelstelling. 
In enkele  Lid-Staten  wordt  een  andere  belangrijke  interme-
diaire  doelstelling  gevormd  door  de toegekende  kredieten 
waarvan  de definitie  eveneens  van land  tot land  varieert.  De 
rentetarieven,  de liquiditeit  van het bankwezen  en de monetaire 
basis  worden  eveneens  gebruikt  als intermediaire  monetaire 
doelstellingen. 
14. De  keuze  van  de nationale  intermediaire  doelstellingen 
wordt  meer  in het bijzonder  bepaald  door  het belang  dat wordt 
gehecht  aan de volgende  factoren: 
— de functie  van het monetaire  beleid  in de economische  en 
financiële  politiek  in het algemeen; 
— de omvang  en de financiering  van de openbare  schuld; 
— de structuur  van de nationale  kapitaalmarkten; 
— de gevolgen  voor  en de interrelaties  op het gebied  van  de 
buitenlandse  handel; 
— de regels  en praktijken  van  het kredietbeleid  van  elk der 
centrale  banken. 15. De  leden  van  het Monetair  Comité  zijn  van mening  dat 
een vermindering  van de dispariteiten  tussen  de intermediaire 
doelstellingen  uiterst  nuttig  zou zijn  daar  deze  verschillen  met 
de voortgang  op de weg  naar  de Economische  en Monetaire 
Unie  steeds  hinderlijker  worden.  Zij vrezen  dat als overhaast 
tewerk  wordt  gegaan  bij de uniformi  sering  van  de interme-
diaire  monetaire  doelstellingen  onvoldoende  rekening  zal wor-
den gehouden  met  de structurele  verschillen  tussen  de Lid-Sta-
ten, hetgeen  de doeltreffendheid  van het monetair  beleid  zou 
kunnen  schaden. 
Men dient  dus voor  de coördinatie  van de monetaire  politiek 
eerst  uit te gaan  van de intermediaire  doelstellingen  diq op na-
tionaal  niveau  deugdelijk  zijn  gebleken  en vervolgens  geleide-
lijk de vermindering  van  de dispariteiten  te bewerkstelligen. 
Men mag  overigens  niet  vergeten  dat de politieke  wil van  de 
betrokkenen  van  doorslaggevende  betekenis  is bij de verbete-
ring van de monetaire  samenwerking. 
16. Onder  de huidige  omstandigheden  zijn  de meeste  Lid-Sta-
ten niet  alleen  bereid  een grotere  plaats  in te ruimen  voor  de 
regulering  van de expansie  van de liquiditeitenmassa  maar  ook 
om op nationaal  vlak  kwantitatieve  intermediaire  monetaire 
doelstellingen  te bepalen  die moeten  dienen  als criteria  voor  het 
binnenlands  beleid.  De leden  van  het Comité  zijn  in het alge-
meen  van mening  dat een grote  betekenis  moet  worden  gehecht 
aan de publikatie  van richtsnoeren  op het gebied  van geld  en 
krediet  ten behoeve  van de deelnemers  aan het economische  le-
ven. De doelstellingen  kunnen  variëren  van  zeer  algemene 
denkbeelden  tot relatief  dwingende  richtcijfers,  via monetaire 
tendensen  op middellange  termijn.  Ook  moet  rekening  worden 
gehouden  met  de omstandigheid  dat de middelen  tot regulering 
waarover  de centrale  banken  voor  hun  geld-  en/of  kredietbe-
leid beschikken  niet  onbeperkt  zijn.  Bovendien  maken  de inge-
wikkeldheid  van de economische  verschijnselen  en de veelheid 
en dikwijls  de tegengesteldheid  van de doelstellingen  van eco-
nomische  politiek  het nodig  dat een zekere  ruimte  wordt  gela-
ten voor  aanpassing  van de monetaire  doelstellingen. 
De Lid-Staten  waarvan  de volkshuishoudingen  in hoge  mate 
van de buitenlandse  handel  afhankelijk  zijn  tonen  een groter 
voorbehoud  ten aanzien  van een dwingende  kwantificering  van 
de intermediaire  monetaire  doelstellingen,  daar  het voor  hen 
van het grootste  belang  is te blijven  beschikken  over  middelen 
om snel  te kunnen  reageren  op wisselkoersveranderingen. 
17. Het  Comité  is van mening  dat het dienstig  zou zijn op een 
pragmatische  wijze  gebruik  te maken  van de verschillende  mo-
gelijkheden  om de monetaire  doelstellingen  nader  tot elkaar  te 
brengen,  zonder  daarmee  af te doen  aan de soevereiniteit  en de 
bevoegdheden  van de staten. 
Het Monetair  Comité  heeft  derhalve  geconcludeerd  dat het 
periodiek  de op binnenlands  niveau  door  de Lid-Staten  vastge-
stelde  monetaire  doelstellingen,  welke  van  land  tot land  ver-
schillen,  zou  moeten  onderzoeken.  Daarbij  zou  het de daad-
werkelijke  ontwikkeling  moeten  vergelijken  met  de aangehou-
den doelstellingen,  verschillen  moeten  onderzoeken  en verkla-
ren, en moeten  overleggen  over  eventuele  middelen  om deze  te 
verminderen.  Daarnaast  zou het de werkzaamheden  inzake  de 
mogelijkheden  van een geleidelijke  onderlinge  aanpassing  van 
de intermediaire  doelstellingen  moeten  voortzetten. 
III. Beheersing  van de Euro-valutamarkten 
18. Het  Monetair  Comité  heeft  een onderzoek  gewijd  aan het 
probleem  van  de controle  van  de Euromarkten,  zulks  aan de 
15. 8. 77 Publikatieblad  van de Europese  Gemeenschappen Nr. C 195/11 
hand  van  een verslag  van  de werkgroep  „kapitaalbewegingen 
op korte  termijn".  De Bank  voor  Internationale  betalingen  was 
bij deze  discussie  vertegenwoordigd. 
19. De  afgelopen  jaren  zijn  verbeteringen  gebracht  in de con-
trolevoorzieningen  van  de banken  ter bescherming  van de Eu-
romarkten  tegen  crisis  veroorzakende  factoren.  De nationale 
autoriteiten  hebben  de beveiligingen  op nationaal  en interna-
tionaal  niveau  versterkt,  terwijl  de Eurobanken  hunnerzijds  in 
het algemeen  voorzichtiger  te werk  gingen.  Niettemin,  gezien 
de omvang  en de mobiliteit  van  Eurokapitalen,  en gezien  de 
ontwikkelingen  en wijzigingen  van de situatie  op deze  markten 
bestaat  er altijd  een gevaar  van verstoringen. 
20. Het  Comité  heeft  van gedachten  gewisseld  over  de moge-
lijkheid  de controle  van  de potentieel  verstorende  invloed  van 
de Euromarkten  op het monetair  en wisselkoersbeleid  te verbe-
teren  door  middel  van  gemeenschappelijke  maatregelen  van 
kredietbeleid  (b.v.  door  in alle  landen  van  de Gemeenschap 
verplichte  minimumkasreserves  in te voeren  voor  de tegoeden 
of verplichtingen  in vreemde  valuta's).  De meningen  verschil-
den over  het nut van  een dusdanige  maatregel  en over  de mo-
gelijkheden  deze  ten uitvoer  te leggen,  alsmede  over  de vraag  of 
Euromarkten  al dan niet  een bron  van  liquiditeitscreatie  zijn. 
21. Enkele  leden  van  het Comité  zijn  van mening  dat de Eu-
romarkten  slechts  een intermediaire  functie  vervullen  tussen  de 
nationale  geld-  en kapitaalmarkten,  zonder  dat in belangrijke 
mate  nieuw  geld  wordt  geschapen.  Andere  leden  menen  dat de 
Euromarkten  in staat  zijn  autonoom  geld  te scheppen,  het al-
gemene  kredietaanbod  te vergroten  en in geval  van  een onge-
controleerde  ontwikkeling  een bijkomende  bron  van  inflatie  te 
worden. 
22. De  wijze  waarop  over  het nut  van  gemeenschappelijke 
maatregelen  wordt  geoordeeld  wordt  bepaald  door  de verschil-
len in opvattingen  die in de voorgaande  paragrafen  werden  ge-
noemd.  Ook  hangt  zij af van de verschillen  tussen  de nationale 
valutacontrolestelsels.  Verschillende  leden  zijn  van mening  dat 
de kapitaalstromen  op de Euromarkten,  wat  de monetaire  en 
wisselkoerseffecten  betreft,  niet verschillen  van andere  interna-
tionale  kapitaalstromen  en dat de verschillende  landen  theo-
retisch  en praktisch  de mogelijkheid  hebben  de verstorende 
invloed  die in verband  wordt  gebracht  met  de internationale 
kapitaalstromen  te isoleren  door  middel  van  passende  natio-
nale controles  (beperking  van  de kapitaalbewegingen);  aldus 
voelen  enkele  van  hen  geen  enkele  behoefte  aan een  gemeen-
schappelijke  regeling  van  de Euromarkten  door  middel  van 
maatregelen  van  kredietbeleid.  Enkele  andere  leden,  waarvan 
de landen  beperkingen  opleggen  op het kapitaalverkeer,  legden 
de nadruk  op het onvermogen  van  een land  zich  te verdedigen 
tegen  een  massale  toestroming  van  kapitaal  dat afkomstig  is 
van de Euromarkten,  in het bijzonder  in tijden  van monetaire 
onrust.  Zij zijn  derhalve  voorstander  van  gemeenschappelijke 
maatregelen  om de expansie  van de Euromarkten  bij te sturen. 
Per slot  van rekening  zijn  gemeenschappelijke  maatregelen  van 
bijzonder  belang  voor  landen  die slechts  in het uiterste  geval 
gebruik  maken  van beperkingen  op het kapitaalverkeer.  Indien 
de kapitaaltransacties  in beginsel  vrij  zijn  van  rechtstreekse 
controles  staat  de nationale  markt  altijd  bloot  aan  de invloed 
van de Euromarkten.  Dit geldt  tevens  bij een stelsel  van flexi-
bele wisselkoersen,  welke  de verstoringen  die afkomstig  zijn 
van de Euromarkten  kunnen  afzwakken  maar  niet  volledig 
kunnen  afwenden. 23. Ook  verschillen  de opvattingen  over  de mogelijkheid  in de 
praktijk  een doeltreffende  monetaire  controle  op de Euromark-
ten uit te oefenen.  Indien  de gemeenschappelijke  regulering 
door  middel  van  het  kredietbeleid  regionaal  beperkt  zou 
blijven  zou het kunnen  gebeuren  — in toenemende  mate  naar 
gelang  van  de gestrengheid  van  de getroffen  maatregelen  — 
dat de reeds  ingetreden  tendens  tot verplaatsing  van de Euro-
transacties  naar  streken  waar  geen  enkele  controle  kan worden 
uitgeoefend  en waar  de activiteiten  van het bankwezen  wellicht 
onder  minder  streng  toezicht  staan,  een versnelling  ondergaat. 
Volgens  enkele  leden  van  het Comité  zou  dit verschijnsel  een 
gemeenschappelijk  optreden  van zijn  doeltreffendheid  beroven. 
Deze  leden  menen  dat het nauwelijks  mogelijk  zal zijn  overeen-
stemming  te bereiken  over  gemeenschappelijke  controlemaat-
regelen  voor  een groter  beleid  dat de belangrijke  financiële  cen-
tra buiten  de Gemeenschap  zou  omvatten.  Andere  leden  van 
het Comité  zijn van mening  dat het gevaar  van een verplaatsing 
van de transacties  gering  is: de omvang  van  een  dusdanige 
ontwikkeling  zal noodzakelijkerwijs  beperkt  blijven,  gezien  de 
bestaande  structuur  van het bankwezen. 
24. Bij  de debatten  in het Comité  hebben  enkele  leden  naar 
voren  gebracht  dat een regulering  van het aanbod  van kapitaal 
van de Eurobanken  in een gereglementeerde  zone  door  middel 
van maatregelen  van  kredietbeleid,  aangevuld  zou  moeten 
worden,  wil het doeltreffend  zijn,  met  een  beperking  van  de 
vraag  naar  kapitaal  op de Euromarkten  van  de kant  van  niet-
banken  die gevestigd  zijn  in deze  zone  (b.v.  door  middel  van 
een kasdeposito).  Aldus  zou kunnen  worden  voorkomen  dat de 
niet-banken  in de gereglementeerde  zone  zich,  om krediet  te 
verkrijgen,  richten  tot banken  die buiten  deze  zone  zijn  geves-
tigd.  Ook  werd  er echter  op gewezen  dat een dergelijke  combi-
natie  van maatregelen  niet  beschouwd  zou  moeten  worden  als 
een duurzame  oplossing,  maar  wel  als een  tijdelijke  in geval 
van uitzonderlijke  monetaire  situaties. 
25. Volgens  het Comité  is bij de huidige  stand  van  de beoor-
deling  van de functie  van de Euromarkten  voor  vooruitgang  in 
de richting  van een gecoördineerde  of gemeenschappelijke  actie 
vereist  dat een politiek  akkoord  wordt  bereikt  in de Raad.  En-
kele leden  hebben  als hun  standpunt  naar  voren  gebracht  dat, 
wil de Gemeenschap  een zone  van stabiliteit  worden,  een actie-
ver en beter  gecoördineerd  beleid  ten opzichte  van  de Euro-
markt  noodzakelijk  is. 
26. Onder  deze  omstandigheden  is het Comité  van  mening 
dat men  zich  vooralsnog  moet  beperken  tot maatregelen  ter 
verbetering  van de doorzichtigheid  van  de Euromarkten.  Der-
halve  spreekt  het Comité  zijn  voldoening  uit over  de onlangs 
door  de centrale  banken  van  de Lid-Staten  van  de Gemeen-
schap  en van  de andere  leden  van  de groep  van  tien  alsmede 
Zwitserland,  aangevangen  werkzaamheden  ter verbetering  van 
de informatie  over  de schuldenlast  van de landen.  De doorzich-
tigheid  op dit gebied  is nog niet  volledig.  Deze  werkzaamheden 
moeten  betrekking  hebben  op een  zo groot  mogelijk  aantal 
landen,  met  inbegrip  van de voornaamste  financiële  centra  bui-
ten de Gemeenschap. 
* 
27. Voorts  stelt  het Comité  vast  dat door  de Commissie  po-
gingen  in het werk  worden  gesteld,  met  haar  werkgroep  voor 
de coördinatie  van  de bankwetgevingen,  om een  oplossing  te 
vinden  voor  de problemen  die verband  houden  met  de even-
tuele  invoering  voor  belangrijke  kredieten  van een systeem  van 
samenwerking  tussen  de risicocentrales  van de Lid-Staten. 
Nr. C 195/12 Publikatieblad  van de Europese  Gemeenschappen 15.8.77 
BIJLAGE  III 
INTERIM  VERSLAG  VAN  DE WERKGROEP  „HARMONISATIE  VAN  DE INSTRUMENTEN  DER 
MONETAIRE  POLITIEK" 
Inleiding 
In het eerste  stadium  van haar  werkzaamheden  richtte  de groep 
van deskundigen  haar  aandacht  op de tussendoelen  van  de 
monetaire  politiek.  Naar  haar  oordeel  vormen  deze  een belang-
rijk vertrekpunt  voor  de coördinatie  van  het monetaire  beleid 
in de Gemeenschap  (zie  punten  1 en 2 van  haar  opdracht)  en 
moeten  zij logischerwijs  vóór  de instrumenten  worden  bestu-
deerd. 
Daarom  worden  in hoofdstuk  I van  dit verslag  eerst  de door 
elke Lid-Staat  gekozen  tussendoelen  vermeld,  terwijl  in hoofd-
stuk II een vergelijkend  overzicht  wordt  gegeven  van deze  doel-
stellingen  en wordt  getracht  de oorzaken  van  onderlinge  ver-
schillen  aan te geven. 
In hoofdstuk  III wijdt  de groep  enkele  voorbeschouwingen  aan 
het vraagstuk  van de harmonisatie  van de tussendoelen;  zij legt 
er evenwel  de nadruk  op dat de mogelijkheden  daartoe  duide-
lijk moeten  worden  naarmate  haar  werkzaamheden  vorderen. 
I. Tussendoelen  van de verschillende  Lid-Sta  ten 
1. In Duitsland  zijn  de tussendoelen  van de monetaire  politiek 
de monetaire  grootheden,  dit zijn  de geldhoeveelheid  volgens 
de diverse  definities,  maar  vooral  het centrale-bankgeld  (biljet-
ten in omloop  plus  verplichte  reserves  tegenover  schulden  van 
de banken  aan  ingezetenen,  berekend  tegen  constante  reserve-
percentages). 
De hoogte  van  de rentetarieven  daarentegen  is geen  doel  op 
zichzelf  en de discontopolitiek  is slechts  een instrument.  Het 
succes  van de monetaire  politiek  wordt  niet  afgemeten  aan het 
bereikte  interestpeil,  maar  aan de mate  waarin  een gewenste  ex-
pansie  van de geldhoeveelheid  wordt  gerealiseerd. 
Voor  1975  kondigde  de Bundesbank  voor  het eerst  een tussen-
doel in de vorm  van  een groeivoet  van  het centrale  bankgeld. 
Voor  1976  werd  deze  op gemiddeld  + 8 % t. o. v. het vooraf-
gaande  jaar  bepaald. 
2. Ook  in Nederland  wordt  getracht  via de monetaire  politiek 
invloed  uit te oefenen  op de monetaire  grootheden.  De rente-
voeten  die daarvan  het gevolg  zijn  worden  aanvaard,  tenzij  ex-
terne  factoren  het gevoerde  beleid  in gevaar  brengen.  Het  be-
langrijkste  tussendoel  is de hoogte  van  de verhouding  liquidi-
teit van  de economie  (M2  volgens  de nationale  definitie)  en 
nominaal  netto  nationaal  produkt.  Bij het leggen  van  de ver-
binding  tussen  liquiditeitenmassa  M2  en nominaal  inkomen 
kan rekening  worden  gehouden  met  mogelijke  veranderingen 
in omloopsnelheid;  dit levert  samen  met  het percentage  van de 
liquiditeitscreatie  een beoordelingsbasis  voor  de bestaande  en 
verwachte  monetaire  situatie.  De kredietverlening  door  de banken,  of meer  in het algemeen  de binnenlandse  liquiditeits-
creatie,  vormt  een belangrijk  aanvullend  tussendoel.  Terwijl  de 
totale  liquiditeitscreatie  de omvang  van  de bestedingen  en 
daarmee  de lopende  rekening  van  de betalingsbalans  beïn-
vloedt,  is de binnenlandse  component  van  de M2-creatie  niet 
alleen  van invloed  op de grootte  van de liquiditeitenmassa  zelf, 
maar  bepaalt  hij ook  in ruime  mate  het aandeel  van  binnen-
landse  en buitenlandse  bronnen  in de liquiditeitscreatie  van-
wege  de directe  en indirecte  effecten  (beroep  op buitenlandse 
leningen  en beïnvloeding  van  de rentevoet)  die ervari^  uitgaan 
op de kapitaalrekening  van de betalingsbalans. 
3. In Frankrijk  streven  de monetaire  autoriteiten  ernaar  de 
bestaande  of te verwachten  geldomloop  aan  te passen  aan  de 
waarde  van  produktie  en handel.  Aangezien  er geen  nauwkeu-
rige methode  bestaat  om de geldstromen  in de economie  te re-
gistreren  en te analyseren,  gaat  de centrale  bank  gewoonlijk 
uit van  representatieve  grootheden  die  gemakkelijk  kunnen 
worden  vastgesteld.  Daarom  is het meest  aangehouden  mone-
taire  tussendoel  de groeivoet  van  de geldhoeveelheid  (M2 
wordt  als de beste  indicator  beschouwd),  welke  dan wordt  be-
paald  in relatie  tot de verwachte  ontwikkeling  van  het bruto 
nationaal  produkt. 
In verband  met  deze  doelstelling  nemen  de autoriteiten  aan dat 
er een min  of meer  stabiele  verhouding  bestaat  tussen  de geld-
hoeveelheid  en het BNP,  waarbij  zij echter  ook  letten  op ver-
anderingen  die zich  kunnen  voordoen  in de houding  van  de 
economische  subjecten  ten aanzien  van  het bezit  van  contant 
geld en andere  liquide  , middelen. 
Ten einde  de gewenste  groei  van de geldhoeveelheid  te bereiken 
trachten  de autoriteiten  alle bronnen  van geldschepping  te con-
troleren.  Verreweg  de belangrijkste  bron  blijft  het krediet  aan 
de economie  (kredietverlening  van de banken  aan ondernemin-
gen, gezinnen  en publiekrechtelijke  lichamen),  de uitbreiding 
waarvan  in tijden  van  restrictief  monetair  beleid  binnen  be-
paalde  grenzen  wordt  gehouden. 
4. De  monetaire  autoriteiten  van België  kennen  als tussendoe-
len de totale  kredietverlening  aan  ondernemingen  en gezins-
huishoudingen  en de rentetarieven. 
Daar  de despecialisatie  van  de financiële  instellingen  zeer  ver 
gevorderd  is en er een hoge  graad  van substitutie  bestaat  tussen 
de verschillende  vormen  van  financiële  activa,  zijn  alle  mone-
taire  grootheden,  van  welke  aard  ook,  onderhevig  aan  distor-
sies die hun  waarde  als tussendoel  aanzienlijk  verminderen. 
Om hun  tussendoelen  te formuleren  maken  de autoriteiten  ge-
bruik  van  analytische  prognoses  van  de financiële  tekorten  of 
overschotten  van  de verschillende  sectoren  (overheid,  onder-
nemingen,  gezinnen,  buitenland). 
15. 8. 77 Publikatieblad  van  de Europese  Gemeenschappen Nr. C 195/13 
5. Het  voornaamste  tussendoel  in Denemarken  is de krediet-
verlening  van de financiële  instellingen,  voornamelijk  banken, 
aan de particuliere  sector.  Men  begint  echter  over  te hellen 
naar een ruimer  concept,  namelijk  de totale  expansie  van  de 
kredietverlening  uit binnenlandse  en buitenlandse  bronnen. 
De gedurende  lange  tijd geboekte  begrotingsoverschotten  zijn 
onlangs  veranderd  in tekorten,  waardoor  de monetaire  autori-
teiten  verplicht  werden  meer  aandacht  te besteden  aan de uit-
breiding  van de geldhoeveelheid. 
De rentetarieven  spelen  een  meer  beperkte  rol want  externe 
factoren  vereisen  een voldoende  marge  tussen  de binnenlandse 
en de buitenlandse  rentevoeten,  vooral  die op korte  termijn. 
6. In Italië  zijn  de voornaamste  tussendoelen  de kredietverle-
ning aan overheid  en particuliere  sector  (kredietverlening  door 
banken  en gespecialiseerde  instellingen  alsmede  de totale  kre-
dietverlening),  de monetaire  basis  (in het bijzonder  de totale  re-
serves  van het bankwezen)  en de rentetarieven. 
De geldhoeveelheid  wordt  van  minder  belang  geacht  dan  in 
andere  landen,  omdat  er een hoge  substitutiegraad  bestaat  tus-
sen geld  en andere  financiële  activa,  hetgeen  wordt  geaccen-  . 
tueerd  door  het feit dat de banken  in staat  zijn zeer  hoge  interes-
ten te betalen  op lopende  rekeningen. 
Om een formeel  kader  te verkrijgen  voor  de keuze  van de tus-
sendoelen  maken  de Italiaanse  monetaire  autoriteiten  financiële 
prognoses,  op basis  waarvan  de financieringstekorten  en -over-
schotten  van de verschillende  sectoren  globaal  kunnen  worden 
vergeleken  en schattingen  van de geldstromen  kunnen  worden 
opgesteld  die met deze  grootheden  consistent  zijn. 
7. In het Verenigd  Koninkrijk  worden  de tussendoelen  be-
paald  aan de hand  van algemene  ramingen  betreffende  de reële 
en de financiële  ontwikkeling  van de economie.  Deze  ramingen 
— gecorrigeerd  om rekening  te houden  met  eventuele  econo-
misch-politieke  maatregelen  die in het licht  ervan  worden  ge-
troffen  — vormen  een compromis  tussen  uiteindelijke  doelstel-
lingen  waartussen  een  conflict  kan  bestaan,  zoals  het niveau 
vaw de binnenlandse  economische  activiteit,  de stand  van  lo-
pende  rekening  en kapitaalrekening  van de betalingsbalans  of 
de stabiliteit  van de prijzen.  De ramingen  leveren  daarenboven 
prognoses  voor  diverse  monetaire  grootheden  — Ml,  M3, 
„DCE"  (uitbreiding  van  de binnenlandse  kredietverlening), 
kredietverlening  van de banken  aan de particuliere  sector  — en 
de intereststructuur,  die als coherent  worden  beschouwd  en bij-] 
gevolg  bij de tussendoelen  kunnen  worden  opgenomen. 
Geen  van  de tussendoelen  is „normatief',  in die zin dat een 
afwijking  van de raming  prompt  een beleidsmaatregel  zou uit-
lokken  om de zaken  recht  te trekken.  De economisch-politieke 
reactie  op een afwijking  berust  op een afweging  van tal van 
factoren:  daar  de relaties  tussen  de reële  en de monetaire 
grootheden  en zelfs  tussen  verschillende  monetaire  grootheden 
onderling  niet steeds  stabiel  en zeker  zijn,  kunnen  sommige  van 
de laatstgenoemde  afwijken  van  de prognoses  zonder  dat 
daarom  de ramingen  in hun  geheel  onhoudbaar  worden.  Nor-
maal  zal aan  een belangrijke  grootheid  als M3  meer  gewicht worden  toegekend  dan  aan de verschillende  onderdelen  ervan, 
zoals  de kredietverlening  van  de banken  aan  de particuliere 
sector.  De nadruk  die op de verschillende  tussendoelen  wordt 
gelegd  varieert  met de tijd,  omdat  ook de doelstellingen  van het 
algemeen  economische  beleid  veranderen  en niet  steeds  de-
zelfde  rol wordt  toegekend  aan de monetaire  politiek. 
8. In Ierland  wordt  bij de monetaire  politiek  uitgegaan  van 
een vrij  stabiele  verhouding  tussen  monetaire  grootheden  en 
nationaal  inkomen.  De tussendoelen  zijn  in de eerste  plaats  de 
geldhoeveelheid  en in de tweede  plaats  de kredietverlening 
door  de banken. 
Het stijgingspercentage  van de geldhoeveelheid  wordt  bepaald 
aan de hand  van  ramingen  van  de waarde  van  het nationaal 
inkomen.  Het  tussendoel  voor  de kredietverlening  (door  de 
banken,  met inbegrip  van de Centrale  Bank,  aan de particuliere 
sector  en de overheid)  wordt  berekend  door  de verwachte  toe-
neming  van  de monetaire  reserves  af te trekken  van  de ge-
raamde  uitbreiding  van de geldhoeveelheid. 
De rentetarieven  in Ierland  kunnen  niet  sterk  verschillen  van 
die in het Verenigd  Koninkrijk  zonder  dat belangrijke  kapi-
taalbewegingen  plaatsvinden;  er bestaan  immers  nauwe  mone-
taire banden  tussen  beide  landen. 
II. Vergelijking  van de tussendoelen  in de Gemeenschap 
9. Monetaire  grootheden  (geldhoeveelheid  en centrale-bank-
geld)  worden  als de voornaamste  tussendoelen  beschouwd  in 
Duitsland,  Nederland,  Frankrijk  en Ierland;  belangrijk  zijn  zij 
voor  het Verenigd  Koninkrijk  en sinds  kort  ook  voor  Dene-
marken.  Het begrip  geldhoeveelheid  wordt  echter  zeer  verschil-
lend gedefinieerd. 
10. Het  kredietaanbod  van  de banken  aan  de particuliere  sec-
tor geldt  als voornaamste  tussendoel  in Denemarken.  Ook  de 
monetaire  autoriteiten  van  Italië,  Ierland,  Frankrijk,  het Ver-
enigd  Koninkrijk  en Nederland  maken  van dit begrip  gebruik, 
maar  meer  als aanvullend  tussendoel. 
In Frankrijk  en Italië  dient  het bankkrediet  als doelstelling 
vooral  om de binnenlandse  bestedingen  te controleren.  In Ne-
derland  en Denemarken  wordt  zoveel  mogelijk  ook  rekening 
gehouden  met  de wijze  waarop  het betalingsbalanssaldo  door 
deze doelstelling  wordt  beïnvloed. 
11. De  totale  kredietverlening  is het voornaamste  tussendoel 
in België  en Italië;  Denemarken  hanteert  een analoog  begrip. 
Het begrip  totale  kredietverlening  verschilt  van  land  tot land 
afhankelijk  van  de definitie  van  kredietgevers  én kredietne-
mers.  Wat  de eerstgenoemde  betreft  kan de totale  kredietverle-
ning niet  alleen  de door  banken  en andere  financiële  instellin-
gen verstrekte  kredieten  omvatten,  maar  ook  die welke  op de 
kapitaalmarkt  en in het buitenland  worden  opgenomen.  In 
verband  met  de kredietnemers  kan  het concept  alleen  de on-
dernemingen  en gezinshuishoudingen  omvatten  (Denemarken 
en België)  of ook  de schatkist  (Italië). 
Nr. C 195/14 Publikatieblad  van de Europese  Gemeenschappen 15. 8. 77 
Voornaamste 
tussendoel Aanvullend 
tussendoel 
Geldhoeveelheid 
1. Ml,  M2,  M3 Frankrijk 
Ierland 
Nederland Verenigd  Koninkrijk 
Denemarken 
2. Centrale-bankgeld BR Duitsland 
Liquiditeit  van  het bankwezen BR Duitsland 
België 
Monetaire  basis Italië 
Kredietverlening 
1. Door  de banken Denemarken Frankrijk 
Ierland 
Nederland 
Verenigd  Koninkrijk 
Italië 
2. Totale  kredietverlening België 
Italië Denemarken 
Rentetarieven België Italië 
Verenigd  Koninkrijk 
Denemarken 
12. De  rentetarieven  zijn  een belangrijk  tussendoel  in België 
en, hoewel  in mindere  mate,  het Verenigd  Koninkrijk,  Italië  en 
Denemarken.  De beschouwde  rentevoeten  zijn  de geldmarkt-
rente,  de kapitaalmarktrente  of de tarieven  welke  door  finan-
ciële  instellingen  worden  toegepast.  De rentetarieven  die recht-
streeks  door  de centrale  bank  worden  gecontroleerd  worden 
daarentegen  als instrumenten  beschouwd. 
13. De  liquiditeit  van  het bankwezen  is een aanvullend  tus-
sendoel  in Duitsland  en België.  Zij omvat  niet  alleen  de vrije 
reserves  van de banken  bij de centrale  bank,  maar  ook  de ac-
tiva waarvoor  deze  laatste  een verplichting  tot terugkoop  heeft 
alsmede  de automatische  kredietfaciliteiten  van de banken  bij 
de centrale  bank. 
14. De  monetaire  basis  vormt  een  aanvullend  tussendoel  in 
Italië.  Zij omvat  chartaal  geld,  tegoeden  bij de centrale  bank 
(verplichte  en vrije  reserves)  en alle  activa  die steeds  in centra-
le-bankgeld  kunnen  worden  omgezet.  De  monetaire  basis 
(postdeposito's  niet  inbegrepen)  komt  ongeveer  overeen  met  de 
som van  centrale-bankgeld  en liquiditeit  van  de banken  zoals 
gedefinieerd  in Duitsland. 
15. De  monetaire  grootheden  die als tussendoelen  worden  be-
schouwd  zijn  nauw  met  elkaar  verbonden. 
— Zo  bestaat  er een interdependentie  tussen  het renteniveau 
enerzijds  en het  geld-  en kredietvolume  anderzijds.  Ten 
einde  deze  wisselwerking  te verminderen  kunnen  de mone-
taire  autoriteiten  specifieke  maatregelen  treffen;  zij kunnen 
bij voorbeeld,  wanneer  restricties  nodig  zijn,  de kredietver-
lening  aan een plafond  binden  om op die wijze  de stijging 
van de rentetarieven  af te remmen. — Ook  andere  tussendoelen  zijn  onderling  afhankelijk.  Wan-
neer wordt  ingewerkt  op de monetaire  basis  op de liquidi-
teit van  het bankwezen,  zullen  ook  de marktrente  en de 
monetaire  ontwikkelingen  worden  beïnvloed.  In het trans-
missieproces  (invloed  van  de instrumenten  op de tussen-
doelen  en vandaar  op de einddoelen)  liggen  de liquiditeit 
van het bankwezen  en de monetaire  basis  dichter  bij de 
instrumenten,  terwijl  de geldhoeveelheid  en het  krediet 
dichter  bij de einddoelen  liggen. 
— Soortgelijke  opmerkingen  kunnen  worden  gemaakt  over  de 
relatie  tussen  bankkrediet  en geldhoeveelheid.  Het  eerste 
heeft  betrekking  op de activa,  de tweede  op de passiva  van 
het bankwezen.  Het  verschil  tussen  beide  grootheden  kan 
echter  aanzienlijk  zijn  als de geldcreatie  door  de schatkist 
(bij voorbeeld  in de vorm  van  postdeposito's)  en het bui-
tenland  of het volume  van de aan-  en verkopen  van  effec-
ten door  de banken  omvangrijk  is. Uiteraard  is het verschil 
tussen  de geldhoeveelheid  en het kredietvolume  nog  groter 
als het begrip  totale  kredietverlening  wordt  gehanteerd. 
16. De  verschillen  in tussendoelen  zijn  vooral  aan de volgende 
factoren  toe te schrijven: 
a) de controle-  en interventiemogelijkheden  die het institutio-
nele kader  de monetaire  autoriteiten  biedt  (§ 17); 
b) de kenmerken  van  de financiële  bemiddeling,  met  name 
aard en omvang  van  het  financiële  netwerk  buiten  het 
bankstelsel  (§ 18); 
c) de structuur  en invloed  van de niet-financiële  sectoren  (bui-
tenland,  overheid,  gezinnen  en ondernemingen),  en in het 
bijzonder  de financiële  overschotten  of tekorten  van  deze 
sectoren  (§§ 19—21); 
15. 8. 77 Publikatieblad  van  de Europese  Gemeenschappen Nr. C 195/15 
d) de theoretische  benadering,  de gebruiken  van  de centrale 
bank  en praktische  overwegingen,  zoals  de beschikbaarheid 
van statistieken  (§ 22). 
Deze  factoren  spelen  in alle landen  een rol, maar  hun  relatieve 
betekenis  loopt  uiteen.  De houding  van de monetaire  autoritei-
ten ten aanzien  van  de te kiezen  tussendoelen  wordt  dus over 
het algemeen  door  een samenstel  van factoren  en niet  door  één 
enkele  factor  bepaald. 
Sommige  landen  zullen  tijdens  een bepaalde  periode  slechts  ge-
ringe  wijzigingen  in hun  tussendoelen  aanbrengen,  terwijl  an-
dere meer  eclectisch  te werk  gaan  en een „pakket"  tussendoe-
len hanteren,  waarvan  elk naar  gelang  van de omstandigheden 
als minder  of meer  prioritair  wordt  beschouwd.  De twee  ex-
tremen  zijn  Duitsland,  dat één enkel  tussendoel  heeft  en het 
Verenigd  Koninkrijk,  waar  het aan de verschillende  tussendoe-
len toegekende  belang  verandert  met  de tijd. 
17. De  controle-  en interventiemogelijkheden  waarover  de 
monetaire  autoriteiten  van  de Lid-Staten  beschikken  zijn  van 
talrijke  factoren  afhankelijk.  Belangrijk  in dit verband  is de rol 
welke  in de verschillende  landen  aan  het monetaire  en het fi-
nanciële  beleid  wordt  toegekend,  alsook  de mate  waarin  priori-
teit wordt  gegeven  aan  een op een vrije  markteconomie  afge-
stemde  politiek.  Al naar  gelang  de situatie  van  het betrokken 
land zullen  de instrumenten  van  de monetaire  politiek  op ver-
schillende  aspecten  zijn  gericht  en aan een bepaald  beleid  wor-
den aangepast.  Dit heeft  gevolgen  voor  de keuze  van  de tus-
sendoelen. 
18. De structuur  van de financiële  markten  van  een land  kan 
eveneens  een  rol spelen  bij de keuze  van  de tussendoelen. 
Wanneer  de financiële  bemiddeling  voor  een groot  gedeelte  via 
de kapitaalmarkt  of door  andere  instellingen  dan  banken 
plaatsvindt,  zijn  distorsies  van  de geldhoeveelheid  als gevolg 
van substitutie  tussen  financiële  activa  eerder  mogelijk. 
Het substitutieverschijnsel  wint  aan  betekenis  wanneer  er fi-
nanciële  activa  zijn  die door  de economische  subjecten  als li-
quide  worden  beschouwd,  hoewel  zij niet onder  de definitie  van 
de geldhoeveelheid  vallen.  Het  omgekeerde  doet  zich  voor 
wanneer  de financiële  stromen  vrij sterk  gescheiden  zijn,  zoals 
het geval  is in Frankrijk.  Sommige  landen  hebben  deze  moei-
lijkheid  opgelost  door  de liquiditeit  naar  de achtergrond  te 
schuiven  en zich  op het krediet  te concentreren.  Vooral  wan-
neer zij de totale  kredietverlening  als aanvullende  doelstelling 
kiezen,  zullen  de autoriteiten  minder  worden  misleid  door 
distorsies  die voortvloeien  uit substitutie  tussen  verschillende 
kredietbronnen. 
In de kenmerken  van de financiële  bemiddeling  kunnen  de mo-
netaire  autoriteiten  ook  aanleiding  vinden  om te streven  naar 
het behoud  van  een bepaalde  rentestructuur,  zodat  in het bij-
zonder  ongewenste  kapitaalbewegingen  tussen  instellingen  die 
hun rentetarieven  sneller  bij de marktontwikkeling  aanpassen 
en andere  wier  tarieven  minder  flexibel  zijn,  worden  vermeden. 
19. De invloed  van buitenlandse  factoren  op de keuze  van de 
tussendoelen  van  een  land  is positief  gerelateerd  aan  de om-
vang  van de buitenlandse  handel  van dat land  en de mate  van 
openheid  van  zijn  geld-  en kapitaalmarkt.  Het  duidelijkste 
voorbeeld  van buitenlandse  invloeden  doet  zich  voor  wanneer 
een land  zijn  kwantitatieve  doelstellingen  moet  herzien,  omdat de rentetarieven  die eruit  voortvloeien  tot ongewenste  kapi-
taalbewegingen  leiden.  In dat geval  kunnen  de Lid-Staten  door 
de „externe  dwang"  (die  door  het stelsel  van zwevende  wissel-
koersen  werd  verminderd  maar  niet  geëlimineerd)  ertoe  wor-
den gebracht  hun  actie  meer  op de rentevoet  te richten.  Deze 
dwang  is afhankelijk  van de grootte  van het land,  de omvang 
van zijn  deviezenreserves,  zijn  al dan  niet  aangesloten  zijn  bij 
de slang  en de omstandigheid  of zijn  munteenheid  de rol van 
sleutelvaluta  vervult. 
20. De omvang  van de nationale  schuld  en van het begrotings-
tekort  kan er eveneens  toe leiden  dat de rentevoeten  bij de tus-
sendoelen  worden  opgenomen.  Zo kan  de behoefte  om de uit-
gifte  van staatleningen  te vergemakkelijken  voor  de monetaire 
autoriteiten  reden  zijn  een beleid  van  koersstabilisatie  op de 
kapitaalmarkt  te voeren.  Bovendien  beschouwen  sommige  cen-
trale banken  het begrotingstekort  van  de overheid  (en tot op 
zekere  hoogte  de monetaire  financiering  ervan)  als een factor 
die hen  ertoe  verplicht  meer  invloed  uit te oefenen  op het 
bankkrediet  (of de totale  kredietverlening)  aan  de particuliere 
sector. 
21. Ook  de financiële  structuur  van  de sectoren  gezinshuis-
houdingen  en ondernemingen  heeft  consequenties  voor  de 
keuze  van  de tussendoelen  en de efficiëntie  van de monetaire 
politiek.  De grootte  van  het nettofinancieringstekort  van  de 
ondernemingen  en wijzigingen  in hun financieringscapaciteit  en 
schuldpositie  zijn,  bijvoorbeeld,  eveneens  factoren  die de keuze 
van de kredietverlening  als doelstelling  beïnvloeden. 
22. Daarnaast  kan  de theoretische  benadering,  die vaak  ver-
band  houdt  met  bijzondere  kennis  van het transmissieproces, 
een rol spelen  bij de keuze  van de tussendoelen. 
Ten slotte  zijn  ook  administratieve  en organisatorische  facto-
ren, zoals  de wijze  waarop  statistische  gegevens  worden  ver-
zameld  en verwerkt,  van belang. 
III. Harmonisatie  van de tussendoelen  en rol van de tussendoe-
len bij de coördinatie  van de monetaire  politiek 
23. Harmonisatie  van  de monetaire  tussendoelen  binnen  de 
Gemeenschap  impliceert  een  geleidelijke  verbetering  van  de 
onderlinge  kennis,  die op haar  beurt  kan leiden  tot het vermin-
deren  van de bestaande  verschillen.  Een  dergelijke  harmonisa-
tie is slechts  mogelijk  voor  zover  de einddoelen  sterker  worden 
gecoördineerd  en er vooruitgang  wordt  gemaakt  met  de mone-
taire integratie.  Onder  de huidige  omstandigheden  zouden  ge-
forceerde  pogingen  tot harmonisatie  de efficiëntie  van de mo-
netaire  politiek  in sommige  Lid-Staten  in gevaar  kunnen  bren-
gen. De resolutie  van de Raad  van deóember  1972,  waarbij  alle 
Lid-Staten  werd  verzocht  de groei  van M2 te beperken,  is een 
voorbeeld  van  premature  harmonisatie;  hoewel  deze  resolutie 
op zich  zelf bijdroeg  tot de inflatiebestrijding,  konden  de Lid-
Staten  haar  moeilijk  uitvoeren. 
24. De werkgroep  heeft  twee  vragen  onderzocht: 
— in hoeverre  vormen  verschillen  in tussendoelen  een belem-
mering  voor  de coördinatie  van de monetaire  politiek,  nu 
en in de toekomst? 
— wat  kan  tegen  deze  belemmeringen  voor  de coördinatie 
worden  gedaan? 
Nr. C 195/16 Publikatieblad  van  de Europese  Gemeenschappen 15. 8. 77 
25. In verband  met  de eerste  vraag  kwam  de werkgroep  tot de 
conclusie  dat  verkleining  van  de verschillen  in tussendoelen 
reeds  nu van belang  is, ornaat  daardoor  de taak  van de comités 
die betrokken  zijn  bij de coördinatie  op monetair  gebied  bin-
nen de Gemeenschap  zou  worden  vergemakkelijkt.  Met  over-
eenstemming  over  een  sterkere  onderlinge  aanpassing  van  de 
tussendoelen  zou  echter  niets  worden  gewonnen,  indien  daar-
door  in sommige  landen  de monetaire  politiek  aan  efficiëntie 
zou inboeten.  Naarmate  er vorderingen  worden  gemaakt  op de 
weg naar  de Economische  en Monetaire  Unie  kunnen  de ver-
schillen  stellig  een storend  effect  hebben.  Mogelijkheden  om ze 
te verminderen  kunnen  evenwel  niet  los van andere  maatrege-
len om de Economische  en Monetaire  Unie  tot stand  te bren-
gen worden  gezien.  De keuze  van  de tussendoelen  is, zoals 
reeds  werd  vermeld,  in sommige  gevallen  hoofdzakelijk  van de 
nagestreefde  einddoelen  afhankelijk.  Harmonisatie  van de tus-
sendoelen  kan  daarom  niet  worden  geïsoleerd  van de harmoni-
satie  van  einddoelen  en financiële  structuren.  En zelfs  indien 
zo'n onderling  verband  niet  bestaat,  is de keuze  van de tussen-
doelen  dikwijls  een  weerspiegeling  van  de wijze  waarop  de 
geld-  en kredietpolitiek  in een bepaald  land  wordt  gevoerd  en 
van de appreciatie  van de rol en efficiëntie  ervan. 
26. Wat  de tweede  vraag  betreft  is het uiteraard  niet  mogelijk 
de tussendoelen  van  het ene land  eenvoudig  te „transponeren" 
in tussendoelen  van  het andere  land.  Het  is geen  kwestie  van 
concepten  die onderling  kunnen  worden  verwisseld,  maar  van het in aanmerking  nemen  van  diverse  situaties  die zich  sterk 
uiteenlopend  kunnen  ontwikkelen.  Bijgevolg  moet,  als voorbe-
reiding  op de „harmonisatie"  van  de tussendoelen,  ieder  land 
in de eerste  plaats  in staat  worden  gesteld  de tussendoelen  van 
de andere  landen  beter  te begrijpen  en wel door  middel  van een 
analyse  van  de eigen  ontwikkeling  in termen  van  de in de 
overige  Lid-Staten  nagestreefde  tussendoelen,  ook  al meent 
men dat deze  voor  het eigen  land  niet  geschikt  zijn.  Voorbeeld: 
land A, dat M2 als voornaamste  tussendoel  kent,  vergelijkt  het 
verloop  van  deze  grootheid  tijdens  'een bepaalde  periode  met 
dat van  de kredietverlening,  terwijl  land  B, waarvoor  de kre-
dietverlening  doel  is, nagaat  hoe  M2  zich  heeft  ontwikkeld. 
Deze  benadering  en de verdere  werkzaamheden  van  de groep 
zullen  een  ruimere  consensus  mogelijk  maken  over  de wijze 
waarop  de geld-  en kredietpolitiek  werkt  en over  de voor-  en 
nadelen  van  diverse  tussendoelen. 
27. De groep  zal tot een  uitgebreidere  kennis  van  de tussen-
doelen  van de verschillende  landen  trachten  te komen.  Zij zal: 
— doorgaan  met  het vergelijken  van  het verloop  van  diverse 
tussendoelen,  zoals  beschreven  onder  nr.  26  (een 
vergelijking  waarmee  zij dus reeds  is begonnen); 
— overgaan  tot het bestuderen  van  het transmissieproces  van 
de monetaire  politiek  op basis  van  punt  5 van  haar  op-
dracht. 
VERKLARING  VAN  DE GEBRUIKTE  BEGRIPPEN 
1. De einddoelen  van  de monetaire  politiek  zijn  gelijk  aan die' 
van de algemene  economische  politiek,  d.w.z.  stabiele  prijzen, 
betalingsbalanseven  wicht,  economische  groei  en volledige 
werkgelegenheid,  in zover  deze  door  de monetaire  politiek 
aanmerkelijk  kunnen  worden  beïnvloed.  Het  belang  dat aan 
elk van deze  doelstellingen  wordt  toegekend  verschilt  van land 
tot land  en naar  gelang  van de omstandigheden. 
2. Tussendoelen  zijn  monetaire  grootheden  die door  de in-
strumenten  van  de monetaire  politiek  worden  beïnvloed,  zoals 
de geldhoeveelheid,  de kredietverlening,  de liquiditeit  van  het 
bankwezen  en de rentevoeten. 
3. Indicatoren  zijn  variabelen  waarmee  de richting  en de in-
tensiteit  van  de monetaire  politiek  kunnen  worden  vastgesteld 
en aan de hand  waarvan  de autoriteiten  kunnen  nagaan  of hun 
doeleinden  zijn  bereikt.  Vaak  zijn  deze  variabelen  tegelijkertijd 
tussendoelen,  maar  dan  worden  zij ex ante  bepaald,  terwijl  zij 
als indicatoren  ex post  worden  geobserveerd.  Tussendoelen  en 
indicatoren  vallen  echter  niet  noodzakelijk  samen;  zo zullen, 
wanneer  een tussendoel  voor  het bankkrediet  niet  werd  bereikt 
omdat  de vraag  te zwak  was,  de rentevoeten  en de liquiditeit 
van de banken  betere  indicatoren  vormen  van de oriëntatie  van 
de monetaire  politiek. 4. Instrumenten  zijn  middelen  die de monetaire  autoriteiten 
gebruiken  om de tussendoelen  te bereiken  welke  zij zich  gesteld 
hebben.  Zij kunnen  worden  ingedeeld  in directe  en indirecte 
instrumenten.  Het  gebruik  van  directe  instrumenten  (bij  voor-
beeld  kredietplafonds  en de vaststelling  van minimumdebetren-
ten van  de banken)  kan  gaan  tot regelementerende  interventie 
van de overheid  in het economisch  leven.  Andere  instrumenten, 
zoals  de discontopolitiek  of de openmarktpolitiek,  werken  in-
direct  via de marktkrachten. 
5. In dit stadium  beperkt  de groep  zich  tot een voorlopige  ver-
klaring  van de begrippen  coördinatie  en harmonisatie;  hetgeen 
betekent  dat hier  slechts  werkdefinities  worden  gegeven. 
a) Coördinatie  van  de monetaire  politiek  van  de Lid-Staten 
houdt  in dat  consistente  einddoelen  worden  bepaald  en 
wordt  nagegaan  met  welke  instrumenten  deze  dienen  te 
worden  bereikt.  Bij de huidige  stand  van de integratie  bete-
kent coördinatie  het gemeenschappelijk  ontwikkelen  van 
een beleid  dat,  hoewel  op verschillende  technieken  geba-
seerd,  de hoogst  mogelijke  graad  van  coherentie  tussen  de 
einddoelen  kan  verzekeren. 
b) Harmonisatie  betekent  het geleidelijk  verminderen  van  de 
institutionele  en conceptuele  verschillen  tussen  de Lid-Sta-
ten. Volledige  harmonisatie  houdt  het gebruik  in van  tus-
sendoelen  en instrumenten  van hetzelfde  type. 
15. 8,77 Publikatieblad  van  de Europese  Gemeenschappen Nr. C 195/17 
BIJLAGE  IV 
DE EURODEVIEZENMARKT  EN DE REGULERING  VAN  DE INTERNATIONALE  KAPITAAL-
STROMEN 
Verslag  van de groep  Kapitaalbewegingen  op korte  termijn  van het Monetair  Comité  en het Comité  van 
presidenten  der centrale  banken 
Inleiding 
Dit verslag,  dat is bestemd  voor  het Monetair  Comité  en het 
Comité  van presidenten  der centrale  banken,  is voortgekomen 
uit de werkzaamhedefi  van de groep  inzake  de regulering  van 
de internationale  kapitaalstromen.  Overeenkomstig  het verzoek 
van het Monetair  Comité  heeft  de groep  zich  vooral  bezigge-
houden  met  de nationale  maatregelen  (*) die invloed  kunnen 
uitoefenen  op de Eurodeviezenmarkt  en in aanmerking  komen 
voor  harmonisatie.  De kwesties  met  betrekking  tot te markt 
der Euro-emissies,  het toezicht  op de banken  en de interventie 
van de centrale  banken  als „lenders  of last resort"  zijn  buiten 
beschouwing  gelaten. 
I. De deelneming  van  de EEG-landen  aan  de Eurodeviezen-
markt 
In beginsel  kan  de deelneming  van  de EEG-landen  aan  de 
Eurodeviezenmarkt  worden  beoordeeld  aan  de hand  van  de 
volgende  criteria: 
— gebruikmaking  van de nationale  valuta's  op de Eurodevie-
zenmarkt; 
— rol van de in de onderscheidene  Lid-Sta  ten van de Gemeen-
schap  gevestigde  banken  op de Eurodeviezenmarkt; 
— rol van  de niet-banksector  van  de Gemeenschap  als oor-
spronkelijke  bron  of finale  bestemming  van  middelen  die 
afkomstig  zijn uit de Eurodeviezenmarkt  of deze  passeren. 
De hierna  gegeven  statistieken  zijn  opgesteld  door  de Bank 
voor  Internationale  Betalingen  en hebben  ten  doel  de ge-
noemde  drie  criteria  te kwantificeren.  Uit deze  statistieken 
blijken  noch  de groei  van  het totale  marktvolume  noch  de 
wijzigingen  van  de samenstelling  daarvan;  zij leveren  slechts 
een beeld  van de situatie  per ultimo  1975.  Voor  Ierland  en De-
nemarken  staan  geen  cijfers  ter beschikking,  omdat  deze  lan-
den geen  lid zijn  van  de Groep  van  Tien  en bijgevolg  geen 
rekening  afleggen  bij de Bank  voor  Internationale  Betalingen. 
1. Gebruikmaking  van  de nationale  valuta's  op de Euro-
deviezenmarkt 
Het relatieve  aandeel  van elke  valuta  in de in buitenlandse  va-
luta's  luidende  externe  vorderingen  van  de banken  der negen 
(') De  deskundigen  van  de Lid-Staten  hebben  overigens  uitvoerige  bijdragen  gele-
verd  tot de werkzaamheden  van  de groep  over  dit onderwerp.  Deze  zijn  ter in-
zage  bij het secretariaat  van  het Monetair  Comité. Europese  landen  die gegevens  verstrekken  aan  de Bank  voor 
Internationale  Betalingen  blijkt  uit de volgende  tabel  (2): 
(Situatie  per 31 december  1975)  (3) 
Valuta's In miljarden 
US-dollar In % 
US-dollar 190,2 73,7 
DM 41,6 16,1 
Zfr. 15,4 6,0 
FF 2,6 1,0 
Fl. 2,1 0,8 
i sterling 2,0 0,8 
Overige 4,2 1,6 
258,1 100,0 
De US-dollar  is op de Eurodeviezenmarkt  steeds  de meest  ge-
bruikte  munt  geweest  doch  het aandeel  van de DM  is sinds  en-
kele jaren  snel  groeiende. 
Voor  een gegeven  land  is het aandeel  van zijn  nationale  munt 
in het totale  volume  van de Eurodeviezenmarkt  niet  het enige 
element  dat de omvang  van  de eventuele  invloed  van  deze 
markt  op zijn  betalingsbalans,  de wisselkoers  van zijn valuta  en 
zijn interne  monetaire  politiek  bepaalt.  Gezien  de volledige 
convertibiliteit  van alle Eurodeviezen  behoren  veeleer  het totale 
volume  van  de markt  en zijn  capaciteit  om snel  middelen  te 
mobiliseren  tot de voornaamste  oorzaken  van de vraagstukken 
die de Eurodeviezenmarkt  voor  de Lid-Staten  zou kunnen  doen 
ontstaan. 
2. Rol  op de Eurodeviezenmarkt  van  de in de onderschei-
dene  Lid-Staten  van  de Gemeenschap  gevestigde  banken 
De door  de in de Lid-Staten  van  de Gemeenschap  gevestigde 
banken  uitgeoefende  activiteit  kan  worden  beoordeeld  aan  de 
hand  van haar  relatieve  of absolute  aandeel  in de buitenlandse 
(®) Volgens  de definitie  van de Bank  voor  Internationale  Betalingen  omvatten  de in 
buitenlandse  valuta's  luidende  externe  vorderingen  van  de banken  van  negen  Eu-
ropese  landen  die gegevens  verstrekken  aan  de BIB  de vorderingen  en de ver-
plichtingen  van  deze  banken  ten opzichte  van  niet-ingezeten  banken  en niet-ban-
ken. De vorderingen  en verplichtingen  in buitenlandse  valuta's  van  deze  banken 
ten opzichte  van  de ingezetenen  van  de respectieve  landen  zijn  er niet  in opge-
nomen. 
(3) Jongste  beschikbare  cijfers. 
Nr. C 195/18 Publikatieblad  van de Europese  Gemeenschappen 15. 8. 77 
verplichtingen  en vorderingen  in vreemde  valuta  van  de banken 
van negen  Europese  landen  (zeven  EEG-landen  en twee  niet-
Lid-Staten)  die  gegevens  verstrekken  aan  de BIB.  De hierna volgende  cijfers  betreffen  de leningen  tussen  de banken  onder-
ling:  76 % van  het totaal  van  de vorderingen  zijn  vorderingen, 
op niet-ingezéten  banken. 
(Stand  per 31 december  1975)  (*) 
Verplichtingen Vorderingen Nettopositie 
Miljard 
US-dollar % Miljard 
US-dollaf % Miljard 
US-dollar  • 
Lid-Staten  van  de EEG 
Verenigd  Koninkrijk 128,2 49,6 118,2 45,9 — 10,0 
Frankrijk 38,1 14,8 39,0 15,2 0,9 
Luxemburg  (2) 23,3 9,0 24,5 9,5 1,2 
Nederland 16,4 6,4 17,3 6,7 0,9 
Italië 15,0 5,8 15,0 ? 5,8 0 
België  (2) 14,5 5,5 14,4 5,5 - 0,1 
Duitsland 9,3 3,6 10,6 4,1 1,3 
Niet-Lid-Staten 
Zwitserland 12,0 4,6 16,3 6,3 4,3 
Zweden 1,8 0,7 2,6 1,0 0,8 
258,6 100,0 257,9 100,0 
f1) Jongste  beschikbare  cijfers. 
(2) De  cijfers  voor  Luxemburg  omvatten  niet  de posities  in vreemde  valuta's  tegenover  de ingezetenen  in België  en vice  versa. 
In deze  tabel  wordt  het volume  van  de transacties  in Eurode-
viezen  verricht  door  de in Zwitserland  gevestigde  banken  niet 
volledig  weergegeven  omdat  de vorderingen  en verplichtingen 
zoals  medegedeeld  door  de banken  in Zwitserland  de fiduciaire 
rekeningen  uitsluiten. 
De banken  in Italië  die  haar  activiteiten  hoofdzakelijk  tot 
transacties  met  andere  banken  hebben  beperkt,  zagen  haar  net-
topositie  sinds  april  1974  duidelijk  dalen;  in september  1974 
vormden  deze  posities  slechts  de helft  van de begin  1974  gere-
gistreerde  bedragen,  maar  zij hebben  in het  laatste  kwartaal 
van 1975  een opmerkelijk  herstel  te zien  gegeven.  Daarentegen 
zijn de brutoposities  van de banken  in de andere  Europese  lan-
den sinds  april  1974  alle  gestegen;  dit geldt  in het bijzonder 
voor  de in Luxemburg  gevestigde  banken. Deze  verdeling  van  de markt  naar  land  valt  niet  samen  met  die 
naar  de op de markt  gebezigde  valuta's:  men  constateert  nl. 
hoe bescheiden  de plaats  van  de Duitse  banken  is vergeleken 
met het belangrijke  aandeel  van  de DM.  Het  aandeel  in de Eu-
rodeviezenmarkt  van  de in de verschillende  landen  van  de Ge-
meenschap  gevestigde  banken  lijkt,  afgezien  van de deskundig-
heid en de traditie,  af te hangen  van  de verschillende  nationale 
monetaire  beleidsmaatregelen  en van  de internationale  kapi-
taalbewegingen.  Bovendien  wordt  dit aandeel  beïnvloed  door 
het aandeel  van  de buitenlandse  handelstransacties  die worden 
verricht  in nationale  valuta's  in plaats  van  deviezen. 
Opgemerkt  moet  worden  dat als gevolg  van de definitie  van de 
transacties  in Eurodeviezen  de buitenlandse  vorderingen  en 
verplichtingen  luidende  in de nationale  valuta's  der banken  niet 
in de tabellen  zijn  opgenomen. 
15. 8. 77 Publikatieblad  van  de Europese  Gemeenschappen Nr. C 195/19 
3. Rol  van  de niet-banksector  als oorspronkelijke  bron  of eindbestemming  van  de middelen  die de Eu-
rodeviezenmarkt  passeren 
Deze  rol kan worden  beoordeeld  aan de hand  van de hierna  volgende  tabel: 
Posities  in Eurovorderingen  en Euroverplichtingen  (*) van de niet-banksector  van elk der negen  gegevens 
verstrekkende  landen  ten opzichte  van de ingezeten  banken  en ten opzichte  van de banken  van de ove-
rige gegevens  verstrekkende  Europese  landen  per 31 december  1975 
Verplichtingen  bij Vorderingen  bij 
Nettopositie 
bij de 
banken  der 
negen  gege-
vens  ver-
strekkende 
landen Niet-banksector 
van de 
hieronder 
vermelde  landen Ingezeten 
banken Banken 
van de 8 overige 
landen Banken 
van de 9 
gegevens 
verstrek-
kende 
landen Ingezeten 
banken Banken 
van de 8 overige 
landen Banken 
van de 9 
gegevens 
verstrek-
kende 
landen Nettopositie 
bij de 
banken  der 
negen  gege-
vens  ver-
strekkende 
landen 
Lid-Staten 
van de EEG 
Verenigd 
Koninkrijk 15,8 1,7 17,5 5,5 0,6 6,1 - 11,4 
Duitsland 0,8 8,6 9,4 0,5 0,7 1,2 — 8,2 
Italië 1,4 2,9 4,3 0,6 1,2 1,8 —- 2,5 
Frankrijk 2,8 1,0 3,8 0,9 1,2 2,1 — 1,7 
België/ 
Luxemburg 1,7 0,8 2,5 1,7 0,9 2,6 + 0,1 
Nederland 0,6 1,4 2,0 0,9 0,5 1,4 — 0,6 
Niet-Lid-Staten 
Zwitserland 0,9 1,9 2,8 1,8 3,6 5,4 + 2,6 
Zweden — 1,3 1,3 0,7 0,1 0,8 - 0,5 
(') Deze  vorderingen  in verplichtingen  luiden  steeds  in vreemde  valuta  uit het oogpunt  van  de bank  die de tegenpartij  vormt. 
De opstelling  van  deze  tabel  wijkt  af van  die van  tabel  4 van  de BIB  in haar  bulletin:  Euro-currency  statistica  — fourth  quarter  1975, 
van 29 april  1976.  ' 
klaard  door  de relatieve  betekenis  van de verschillende  bank-
systemen  op de Eurodeviezenmarkt. 
Het bedrag  der vorderingen  in Eurodeviezen  van de niet-bank-
sector  op de niet-ingezeten  banken  wordt  beïnvloed  door  de 
mate  waarin  het land  van ingezetenschap  van deze  niet-banken 
de uitvoer  van kapitalen  in het kader  van de reglementeringen 
van de wisselmarkt  toelaat.  Dit verklaart  bijvoorbeeld  waarom 
de vorderingen  van de niet-banksector  in Zwitserland  op niet-
ingezeten  banken  verscheidene  malen  groter  zijn  dan  de vor-
deringen  van de niet-banksector  in het Verenigd  Koninkrijk  op 
de niet-ingezeten  banken. 
De vorderingen  in Eurodeviezen  van de niet-banksector  op de 
ingezeten  banken  bereiken  alleen  in het Verenigd  Koninkrijk, 
België,  Luxemburg  en Zwitserland  een  belangrijk  peil.  Men 
gaat er over  het algemeen  van uit dat deze  vorderingen  in het 
bezit  zijn van grote  internationale  maatschappijen  of door  haar 
gevormde  holding  companies  die periodiek  grote  transacties 
moeten  verrichten  in buitenlandse  valuta's  en zich  tijdig  op 
deze transacties  moeten  voorbereiden. Gedurende  de afgelopen  jaren  is de vergroting  van de verplich-
tingen  bij de banken  van de negen  gegevens  verstrekkende  Eu-
ropese  landen  en die actief  zijn  op de Eurodeviezenmarkten  het 
sterkst  geweest  voor  de niet-banksector  van  het Verenigd  Ko-
ninkrijk,  zulks  vooral  als gevolg  van de door  de overheidssec-
tor opgenomen  leningen  ter financiering  van de tekorten  op de 
"betalingsbalans.  De verplichtingen  van de Duitse  ondernemin-
gen in Eurodeviezen  zijn  opmerkelijk  hoog,  hetgeen  kan  wor-
den verklaard  door  de omstandigheid  dat zij hebben  geprofi-
teerd  van  een verschil  in interestvoet  van  de leningen  in DM 
door  het ontbreken  van voorwaarden  betreffende  minimumre-
serves  voor  de buitenlandse  banken.  Het  volume  aan Eurokre-
dieten  opgenomen  door  de Italiaanse  en Franse  niet-banksecto-
ren is minder  groot,  hetgeen  hoofdzakelijk  kan worden  toege-
schreven  aan  het streven  naar  dekking  van de tekorten  op de 
betalingsbalans. 
Het bestaan  van  belangrijke  verschillen  voor  het aandeel  van 
de door  de niet-banksector  van hetzelfde  land  bij de ingezeten 
banken  opgenomen  kredieten  kan  in zekere  mate  worden  ver-
Nr. C 195/20 Publikatieblad  van  de Europese  Gemeenschappen 15. 8. 77 
Volgens  de Ierse  en Deense  deskundigen  doen  de niet-banksec-
toren  in hun  respectieve  landen,  hoewel  geen  nettobron  vor-
mende  voor  de op de Eurodeviezenmarkt  geplaatste  middelen, 
dikwijls  een beroep  op deze  markt  voor  leningen  ten behoeve 
van de overheidssector,  de semi-overheidssectoren  en de parti-
culiere  sectoren. 
II. Regulering  van de internationale  kapitaalbewegingen  in de 
context  van de Eurodeviezenmarkt 
1. Economische  problemen  waarvoor  de landen  door  de 
Eurodeviezenmarkt  worden  gesteld 
De groep  heeft  zich  afgevraagd  of het bestaan  van  de Eurode-
viezenmarkt  voor  de monetaire  autoriteiten  der Lid-Sta  ten geen 
problemen  opwerpen  op het gebied  van  het economische  be-
leid. De Eurodeviezen  vertegenwoordigen  thans  een belangrijk 
deel van  de internationale  liquiditeiten  en hun  markt  kan  in 
beginsel  de economische  politiek  van  de Lid-Sta  ten op twee 
manieren  beïnvloeden: 
a) rechtstreeks  door  kapitaalstromen  tussen  de nationale 
markten  en de Eurodeviezenmarkten,  hetgeen  de uitvoering 
van de interne  monetaire  politiek  en de functionering  van 
de wisselmarkt  kan hinderen  en de betalingsbalans  ongun-
stig kan beïnvloeden; 
b) indirect  door  de autonome  groei  van  de internationale  li-
quiditeiten  die de wereldvraag  en de wereldinflatie  ver-
sterkt. 
Gezien  de huidige  staat  van de kennis  — die door  theoretische 
controverses  en ontoereikende  empirische  bewijzen  worden  ge-
kenmerkt  — heeft  de groep  zich  niet  in staat  geacht  een rele-
vante  bijdrage  te leveren  tot de discussie  over  het laatstge-
noemde  probleem  en derhalve  zijn  aandacht  veeleer  gericht  op 
de directe  effecten. 
Aangezien  tal van deskundigen  van mening  zijn dat het bestaan 
van de Eurodeviezenmarkt  de omvang  en de omloopsnelheid 
van de internationale  liquiditeiten  vergroot,  zijn deze  deskundi-
gen van oordeel  dat deze  markt  de problemen  in verband  met 
de internationale  kapitaalbewegingen  in het  algemeen  zou 
kunnen  verscherpen.  Het  lijkt  evenwel  niet  mogelijk  om met 
nauwkeurigheid  te bepalen  welk  deel  van  de internationale 
kapitaalstromen  die door  de monetaire  autoriteiten  ongewenst 
worden  geacht  zou  kunnen  worden  toegeschreven  aan  de 
Eurodeviezenmarkt  en welk  deel  aan  de traditionele  wissel-
markten. 
De rechtstreekse  effecten  van de kapitaalstromen  die via de Eu-
rodeviezenmarkt  lopen  op de economie  der Lid-Staten  variëren 
in de tijd en zijn geografisch  afhankelijk  van de volgende  facto-
ren: 
— de situatie  van de economie  en de betalingsbalans; 
— de richting,  de wisselvalligheid  en de omvang  van  deze 
stromen; 
— de door  de autoriteiten  genomen  maatregelen  ter beperking 
of neutralisering  van de schadelijke  effecten; 
— de graad  van  de monetaire  beheersing  van  de Eurodevie-
zenmarkt. Voor  zover  de Eurodeviezenmarkt  netto-importen  of -exporten 
van kapitalen  naar  of van de nationale  markten  doet  ontstaan 
of doorgeeft  zouden  deze  stromen  de vraagstukken  waarvoor 
de nationale  monetaire  autoriteiten  van  de landen  met  een 
overschot  (tekort)  op de betalingsbalans  staan,  kunnen  ver-
scherpen.  Evenzo  zal het liquiditeitsscheppende  of liquiditeits-
vernietigende  effect  van deze  stromen  in strijd  kunnen  raken 
met de doelstellingen  van  monetair  beleid  die de interne  eco-
nomische  situatie  van deze  landen  op het tijdstip  waarop  deze 
stromen  zich  voordoen  vereist.  Men  is evenwel  van oordeel  dat 
onder  normale  omstandigheden  een grotere  flexibiliteit  van de 
wisselkoersen  de omvang  en de veelvuldigheid  van de specula-
tieve  kapitaalbewegingen  enigszins  tendeert  te verminderen. 
De reële  invloed  op de economieën  van  de Lid-Staten  van  de 
door  de Eurodeviezenmarkt  geactiveerde  of gekanaliseerde  ka-
pitalen  hangt  natuurlijk  in grote  mate  af van  de wil en de 
capaciteit  van de autoriteiten  om maatregelen  tot beperking  of 
neutralisering  van deze  stromen  te nemen  alsmede  van de doel-
treffendheid  van deze  maatregelen.  Wat  dit betreft  bestaan  er 
tussen  de Lid-Staten  zeer  duidelijke  verschillen.  Terwijl  alle 
Lid-Staten  over  het algemeen  de grootst  mogelijke  vrijheid  van 
het kapitaalverkeer  als doelstelling  voor  hun  buitenlandse  fi-
nanciële  betrekkingen  handhaven  zijn  in de praktijk  de meeste 
landen  geneigd  deze  kapitaalbewegingen  te beperken  wanneer 
zij van  oordeel  zijn  dat externe  en/of  interne  doelstellingen 
zulks  rechtvaardigen.  Dit heeft  afgehangen  van de omstandig-
heden  waarin  de landen  hebben  verkeerd  en van de prioriteiten 
die aan de diverse  doelstellingen  inzake  het interne  en externe 
evenwicht  worden  toegekend.  Anderzijds  hebben  enkele  Lid-
Staten  slechts  tijdens  perioden  van crisis  een voorzichtig  beroep 
gedaan  op dergelijke  restrictieve  maatregelen  en daaraan  uit-
sluitend  een tijdelijk  karakter  gegeven.  De laatstbedoelde  lan-
den zijn  bijgevolg  bezorgder  over  de ongunstige  effecten  van de 
Eurodeviezenmarkt  op de doeltreffendheid  van hun  eigen  mo-
netaire  politiek.  Zij achten  globale  monetaire  beheersingsmaat-
regelen  normaliter  geschikter  dan rechtstreekse  nationale  inter-
venties  in het vrije  kapitaalverkeer.  De groep  is bovendien  in 
het licht  van de lessen  van het verleden  van oordeel  dat de na-
tionale  maatregelen  tot beperking  van de kapitaaluitvoer  over 
het algemeen  meer  succes  hebben  dan  die welke  tot doel  heb-
ben de importen  te beperken.  Sommige  deskundigen  hebben 
getracht  deze  omstandigheid  daardoor  te verklaren  dat  de 
maatregelen  ter beperking  van de kapitaalexporten  van andere 
aard zijn  dan die ter beperking  van de importen  al naar  het in-
strumentarium  waarover  de autoriteiten  in de verschillende 
landen  beschikken  en de prioriteit  die wordt  toegekend  aan de 
instrumenten  van  rechtstreekse  controle  dan  wel  aan  de in-
strumenten  die meer  via het spel  van  de markt  hun  invloed 
doen  gelden.  Andere  deskundigen  hebben  er evenwel  op gewe-
zen dat ten opzichte  van de internationale  kapitalen  waarover 
de niet-ingezetenen  kunnen  beschikken  om kapitaalinvoer  te 
financieren  de kapitalen  van de binnenlandse  markt  die ter be-
schikking  van  de ingezetenen  staan  ter financiering  van kapi-
taalexporten  normaliter  worden  beperkt  door  de interne  kre-
dietreglementering.  De vraag  welke  van deze  verklaringen  het 
beste  met de empirische  werkelijkheid  overeenstemt  is nog niet 
beantwoord. 
De werkgroep  erkent  dat het effect  van de kapitaalbewegingen 
die afkomstig  zijn uit de Eurodeviezenmarkt  of door  deze  wor-
den gekanaliseerd  meer  afhangt  van  hun  totale  omvang  dan 
van hun  verdeling  over  landen  en valuta's.  Niettemin  werd  op-
gemerkt  dat het bestaan  van  een  belangrijke  Euromarkt  van 
vorderingen  en schulden  luidende  in de valuta  van een bepaald 
land,  zoals  b. v. de DM,  bijzondere  problemen  kan  stellen  aan 
het monetaire  beleid  van dit land  en de doeltreffendheid  daar-
van in gevaar  kan brengen.  In Duitsland  ingezeten  niet-banken 
15. 8. 77 Publikatieblad  van  de Europese  Gemeenschappen Nr. C 195/21 
kunnen  namelijk  onder  .betere  voorwaarden  dan  in Duitsland 
in het buitenland  leningen  in DM  opnemen  — omdat  de ver-
plichting  om reserves  in DM  te vormen  daar  niet  wordt  opge-
legd — terwijl  de kosten  van de wisselmarkt  en van de dekking 
van het wisselkoersrisico  bij een beroep  op andere  Eurovaluta's 
voor  hen wegvallen.  De ervaring  in Duitsland  heeft  aangetoond 
dat gedurende  perioden  van  intense  speculatie  zelfs  de recht-
streekse  behfersingsmethoden  niet voldoende  waren  om de on-
gewenste  kapitaalbewegingen  via de Eurodeviezenmarkt  geheel 
te beletten.  Dit vraagstuk  is echter  niet  even  acuut  in de landen 
welker  valuta  niet  in dezelfde  mate  door  de markt  wordt  ge-
vraagd  en die bijgevolg,  doeltreffend  rechtstreeks  beheersings-
methoden  kunnen  toepassen  op leningen  die zijn  aangegaan 
door  ingezetenen  bij niet-ingezetenen. 
2. Regulering  op nationaal  niveau  van de internationale  kapi-
taalbewegingen 
De groep  heeft  zich  afgevraagd  of de huidige  hantering  van de 
instrumenten  van  regulering  van de internationale  kapitaalbe-
wegingen  door  de monetaire  autoriteiten  van  de Lid-Sta  ten in 
staat  zal stellen  de in het voorgaande  geschetste  problemen  op 
te lossen  dan  wel of deze  nationale  maatregelen  zouden  moe-
ten worden  ingepast  in een gezamenlijke  actie  ten aanzien  van 
de Eurodeviezenmarkt. 
Uit de uiteenzetting  van  de internationale  instrumenten  in de 
bijdragen  vari  de deskundigen  blijkt  dat geen  enkele  Lid-Staat 
over instrumenten  beschikt  die specifiek  bestemd  zijn  voor  de 
netto-kapitaalimporten  of -exporten  afkomstig  uit of gekanali-
seerd  door  de Eurodeviezenmarkt.  Dit  is daaraan  toe  te 
schrijven  dat de netto-kapitaalimporten  of -exporten  die de 
monetaire  autoriteiten  van  een Lid-Staat,  gezien  de interne  en 
externe  monetaire  situatie  van  het land  in kwestie,  als onge-
wenst  kunnen  beschouwen  een  effect  hebben  dat identiek  is 
ongeacht  de omstandigheid  of deze  stromingen  ontstaan  op de 
Eurodeviezenmarkt  of daardoor  worden  gekanaliseerd;  boven-
dien is het niet  steeds  mogelijk  bij de toepassing  van beperkin-
gen op de kapitaalbewegingen  de oorsprong  of de bestemming 
van de internationale  kapitaalbewegingen  te verifiëren. 
Eveneens  moet  worden  onderstreept  dat alle beperkingen  op de 
kapitaalbewegingen  in de Lid-Staten  zonder  onderscheid  wor-
den toegepast,  d. w. z. ongeacht  valuta  en land  van oorsprong 
of bestemming.  De nationale  maatregelen  verschillen  naar  hun 
doelstelling  en naar  het gamma  der toegepaste  instrumenten. 
Wanneer  landen  zijn  overgegaan  tot beheersing  der kapitaal-
bewegingen  dan  was  het doel  daarvan  hun  betalingsbalans  en 
hun wisselmarkt  te beschermen  en/of  de ongewenste  effecten 
op de interne  liquiditeitenmassa  te neutraliseren. 
De groep  heeft  zich  afgevraagd  of gezien  de omvang  en de fluï-
diteit  van de Eurodeviezenmarkt  de nationale  maatregelen  der 
Lid-Staten  geschikt  waren  voor  de beheersing  van  de onge-
wenst  geachte  kapitaalstromen.  Hij heeft  geconstateerd  dat in 
enkele  Lid-Staten  de monetaire  autoriteiten  tamelijk  ingeno-
men leken  met  de doeltreffendheid  van  hun  eigen  nationale 
maatregelen  waar  het de bescherming  van hun  nationale  mark-
ten betrof.  Wel  werd  erkend  dat niet  uitgesloten  mocht  worden 
dat deze  nationale  maatregelen  ongewenste  effecten  zouden 
kunnen  hebben  op de uitvoering  van de monetaire  politiek  van 
de overige  landen.  De monetaire  autoriteiten  van  de meeste 
andere  Lid-Staten  zijn  van  oordeel  dat de nationale  bescher-
ming  tegen  massale  kapitaaltoestromingen  uit het buitenland 
niet doeltreffend  genoeg  is, maar  dat strengere  maatregelen  om 
politieke  en/of  praktische  redenen  slechts  moeilijk  duurzaam 
kunnen  worden  gehandhaafd.  De autoriteiten  van  laatstge-noemde  landen  hebben  hun  wens  kenbaar  gemaakt  dat op het 
niveau  van  de Gemeenschap  monetaire  beheersingsmethoden 
worden  toegepast  die inwerken  op het totale  aanbod  van de in-
ternationale  kredieten  voorkomende  uit of gekanaliseerd  door 
de Eurodeviezenmarkt  en wel via een gezamenlijke  actie  van de 
landen  van  de Gemeenschap  of van  de landen  van  een  nog 
ruimere  zone.  De autoriteiten  van  andere  landen  waren  van 
oordeel  dat een dergelijke  gezamenlijke  actie  niet  uitvoerbaar 
was of hebben  twijfels  ten aanzien  daarvan  geuit. 
De groep  is dus niet  in staat  geweest  een oordeel  uit te spreken 
over de wenselijkheid  van  een  geconcerteerde  actie  van  de 
Lid-Staten  tot beheersing  van de Eurodeviezenmarkt,  zulks  ge-
zien de grote  divergentie  der standpunten  zowel  met betrekking 
tot de reële  of potentiële  effecten  van deze  markt  op de econo-
mie van de Lid-Staten  als de doeltreffendheid  van de thans  van 
kracht  zijnde  nationale  maatregelen.  Ten  einde  echter  haar  op-
dracht  volledig  te vervullen  heeft  de groep  de instrumenten  die 
zicht  het beste  leken  te lenen  voor  beziging  in een programma 
van geconcerteerde  actie,  voor  het geval  dat aan  alle  voor-
waarden  voor  een dergelijk  programma  zou  zijn  voldaan,  uit 
technisch  oogpunt  aan een onderzoek  onderworpen. 
3. Instrumenten  van  een gecoördineerde  actie  ten aanzien  van 
de activiteit  der Eurobanken 
De groep  heeft  vooral  aandacht  gewijd  aan de instrumenten  ter 
beïnvloeding  van  de transacties  in Eurodeviezen  van  de ban-
ken, doch  zonder  voorbij  te gaan  aan de hantering  van instru-
menten  tot regulering  van door  niet-banken  veroorzaakte  inter-
nationale  kapitaalstromen.  De keuze  werd  met  name  bepaald 
door  de volgende  overwegingen: 
— het  is voor  de autoriteiten  gemakkelijker  toezicht  te houden 
op banken  dan  op niet-banken  omdat  het aantal  banken 
dat transacties  in Eurodeviezen  verricht  betrekkelijk  be-
perkt  is vergeleken  met  het aantal  niet-banken  dat op deze 
markt  actief  is; 
— de meeste  transacties  op de Eurodeviezenmarkt  gaan  via in 
de financiële  centra  van  de Gemeenschap  gevestigde  ban-
ken, die onderworpen  zijn  aan de voorschriften  van haar 
monetaire  autoriteiten,  welke  voorschriften  van  land  tot 
land verschillen; 
— in de meeste  Lid-Staten  hebben  de door  de monetaire  auto-
riteiten  ter beperking'van  het aanbod  van krediet  vanwege 
het nationale  bankstelsel  directe  (kredietplafonds)  of indi-
recte  (minimumreserves)  gehanteerde  instrumenten  over 
het algemeen  geen  greep  op de transacties  van de banken 
op de Eurodeviezenmarkt.  Dit heeft  sommige  banken  de 
gelegenheid  geboden  het volume  van haar  externe  transac-
ties te vergroten  met  eventuele  ongewenste  effecten  op de 
interne  monetaire  politiek  van andere  landen. 
De invoering  van controle  op de activiteiten  van de in de Ge-
meenschap  gevestigde  banken  die in Eurodeviezen  werken  zou 
dus het aanbod  van  Eurokredieten  door  deze  banken  kunnen 
afremmen. 
De groep  wenst  evenwel  te onderstrepen  dat de in de financiële 
centra  der Lid-Staten  gevestigde  banken  niet  over  een monopo-
lie op de Eurodeviezenmarkt  beschikken  en dat de kapitaal-
markten  van  sommige  derde  landen  die per definitie  aan een 
eventuele  communautaire  regelementering  zouden  ontsnappen 
althans  gedeeltelijk  de plaats  zouden  kunnen  innemen  van die 
van de Gemeenschap.  In zoverre  zulks  het geval  zou zijn  zou 
het nagestreefde  doel  — namelijk  de beheersing  van de expan-
sie van  het totale  volume  van  de Eurodeviezenmarkt  — niet 
Nr. C 195/22 Publikatieblad  van  de Europese  Gemeenschappen 15. 8. 77 
volledig  kunnen  worden  bereikt  en zou het voornaamste  effect 
bestaan  in een geografische  verschuiving  van  de activiteit  der 
kapitaalmarkten  ten nadele  van die van de Gemeenschap. 
De groep  is van oordeel  dat een geconcerteerde  actie  die alleen 
gericht  zou  zijn  op een beperking  van  de door  de in de Ge-
meenschap  gevestigde  banken  aangeboden  Eurokredieten 
waarschijnlijk  tot resultaat  zal hebben  de vraag  van de in de 
Gemeenschap  ingezeten  niet-banken  de verplaatsen  als het deze 
vrijstond  Eurokredieten  op te nemen  bij banken  buiten  de Ge-
meenschap;  de meningen  over  de omvang  van  deze  verschui-
ving lopen  echter  uiteen.  Bovendien  verschillen  de deskundigen 
van mening  over  de noodzaak  en het nut van het opleggen  van 
restricties  aan de vraag  als aanvulling  op restricties  van  het 
aanbod  als de autoriteiten  van  de Lid-Staten  een  geconcer-
teerde  actie  ter afremming  van de groei  van de Eurodeviezen-
markt  zouden  inzetten. 
De meeste  deskundigen  zijn  van oordeel  dat beperking  van de 
vraag  van de ingezetenen  uit de niet-banksector  of die nu ge-
schiedt  door  rechtstreekse  beheersing  dan wel door  instrumen-
ten conform  aan  het marktmechanisme  het noodzakelijke  en 
duurzame  complement  zou moeten  vormen  van  een geconcer-
teerde  actie  op het aanbod.  Volgens  verscheidene  deskundigen 
zouden  dergelijke  beperkingen  de kosten  van  de leningen  van 
de overheidssector  op de Eurodeviezenmarkt  echter  kunnen 
verhogen  als althans  deze  leningen  niet  van  deze  restricties 
werden  vrijgesteld.  Weer  andere  deskundigen  zijn  van oordeel 
dat deze  restricties  niet  duurzaam  zouden  zijn  en de vrijheid 
van de kapitaalbewegingen  niet  zouden  bedreigen.  Zij brengen 
naar voren  dat de Duitse  ervaring  heeft  geleerd,  dat het zeer 
moeilijk  is door  middel  van maatregelen  tot beheersing  van de 
kapitaalbewegingen  vat te krijgen  op de leningen  in het buiten-
land van  de ingezetenen  behorende  tot de niet-banksector.  Er 
zijn met  name  problemen  gerezen  bij de toepassing  van  het 
„Bardepot"  die verband  hielden  met  de moeilijkheid  de nor-
male  handelskredieten  te onderscheiden  van de kapitaalkredie-
ten; alleen  de laatstgenoemde  kredieten  zijn  namelijk  aan  de 
„Bardepot"-voorschriften  onderworpen. 
a) De  externe  positie  van de banken 
De externe  positie  van de banken  omvat  de verplichtingen  en 
vorderingen  in nationale  munt  alsmede  in buitenlandse  valuta's 
ten opzichte  van niet-ingezetenen.  De reglementering  van deze 
positie  zou het gedragspatroon  van  de banken  op de Eurode-
viezenmarkt  kunnen  beïnvloeden. 
Zoals  zij in verscheidene  Lid-Staten  wordt  toegepast  heeft  de 
reglementering  van de externe  positie  van de banken  alleen  in-
vloed  op het saldo  van haar  vorderingen  en verplichtingen  ten 
opzichte  van niet-ingezetenen:  de controle  van de netto  externe 
positie  is een doeltreffend  middel  om hetzij  de netto-kapitaal-
importen  hetzij  de netto-kapitaalexporten  die via de ingezeten 
banken  passeren  te beïnvloeden. 
Hoewel  de invoering  of wijziging  van een reglementering  van 
de netto  externe  positie  de banken  noopt  tot vermindering  van 
haar netto  credit-  of debetpositie  kan dit eveneens  een expansie 
of een contractie  van de Eurodeviezenmarkt  uitlokken  waarvan 
de omvang  evenwel  moeilijk  te voorspellen  zou zijn. 
De reglementering  van de netto-positie  van de banken  laat deze 
echter  de vrijheid  gelijktijdig  en met  hetzelfde  bedrag  haar  ex-
terne  vorderingen  en verplichtingen  te verhogen  of te verlagen, 
hetgeen  kan leiden  of tot expansie  of tot contractie  van het vo-lume  van de Eurodeviezenmarkt.  Bijgevolg  zou deze  reglemen-
tering  geen  doeltreffend  middel  zijn  tot beheersing  van de ex-
pansie  van de Eurodeviezenmarkt. 
De reglementering  van de bruto  externe  creditpositie  van de in 
de Gemeenschap  gevestigde  banken  ten opzichte  van ingezete-
nen, ongeacht  de valuta  waarin  deze  kredieten  luiden,  zou 
evenwel  via de oplegging  van kwantitatieve  plafonds  in staat 
stellen  tot een zekere  beheersing  van de expansie  van  de kre-
dietverlening  door  de in de Gemeenschap  gevestigde  Euroban-
ken. De groep  is echter  van  oordeel  dat een dergelijke  beper-
king van  de externe  kredieten  dwangmaatregelen  impliceren 
van een dergelijke  beperking  van gestrengheid  dat een beroep 
op dit instrument  slechts  gerechtvaardigd  kan worden  in tijden 
van crisis  en alleen  voor  de duur  van de crisis. 
b) De  minimumreserves 
Een zekere  beheersing  van de door  de in de Gemeenschap  ge-
vestigde  banken  aangeboden  Eurokredieten  zou  op indirecte 
wijze  kunnen  plaatsvinden  door  deze  banken  in het kader  van 
een geconcerteerde  actie  te verplichten  minimumreserves  aan te 
houden  tegen  geharmoniseerde  of zelfs  uniforme  rentetarieven 
voor  deze  kredieten  of voor  haar  deposito's  in deviezen  aange-
zien deze  laatste  de voornaamste  bron  van deze  kredieten  vor-
men.  In tegenstelling  tot de reglementering  van de externe  posi-
tie van de banken,  die een administratiefrechtelijke  maatregel 
is, is de verplichting  tot het vormen  van minimumreserves  een 
maatregel  conform  aan de marktmechanismen  aangezien  zij op 
de liquiditeit  en de winstmarge  van de banken  die actief  zijn  op 
de Eurod^viezenmarkt  inwerkt.  Dit effect  op de winstmarge 
kan de banken  er evenwel  toe aanzetten  haar  activiteiten  naar 
andere  kapitaalmarkten  over  te brengen. 
Om een  dergelijk  systeem  operationeel  te maken  zouden  de 
monetaire  autoriteiten  van  de Lid-Staten  geharmoniseerde  of 
uniforme  maatregelen  moeten  vaststellen  met betrekking  tot de 
hierna  volgende  toepassingsmethoden: 
— niveau  der tarieven, 
— grondslag  der tarieven, 
— aard  der te vormen  reserves. 
Bovendien  zouden  institutionele  maatregelen  nodig  zijn  voor 
de uitvoering  van dit stelsel. 
De groep  wenst  met klem  te wijzen  op de belangrijkheid  van de 
hierna  volgende  overwegingen  waarmede  bij de eventuele  uit-
voering  van een dergelijk  stelsel  rekening  moet  worden  gehou-
den. 
Worden  de Eurokredieten  der in de Gemeenschap  gevestigde 
banken  onderworpen  aan het voorschrift  van minimumreserves 
dan dient  beslist  te worden  of laatstbedoelde  reserves  uitslui-
tend van  toepassing  zijn  ten aanzien  van  de aan  ingezetenen 
van de Gemeenschap  verstrekte  Eurokredieten  dan  wel  even-
eens op Eurokredieten  aan  ingezetenen  van  derde  landen.  In 
het eerste  geval  zouden  de in de Gemeenschap  gevestigde  ban-
ken voortgaan  met  het aanbieden  van Eurokredieten  aan inge-
zetenen  van  derde  landen  onder  dezelfde  voorwaarden  als de 
buiten  de Gemeenschap  gevestigde  banken  maar  de invloed 
van de geconcerteerde  actie  op het totale  volume  van de Euro-
kredieten  zou waarschijnlijker  beperkter  zijn. 
Indien  de door  niet-ingezetenen  van de Gemeenschap  bij in de 
Gemeenschap  gevestigde  banken  gevormde  deposito's  zouden 
worden  vrijgesteld  van de voorschriften  inzake  minimumreser-
15. 8. 77 Publikatieblad  van  de Europese  Gemeenschappen Nr. C 195/23 
ves zouden  alle  banken,  al dan  niet  in de Gemeenschap  geves-
tigd,  aan  dezelfde  concurrentievoorwaarden  zijn  onderworpen 
bij het aantrekken  van  deze  deposito's.  Voorts  zou  dit aan  de 
banken  van  de Gemeenschap  grotere  mogelijkheden  bieden  tot 
het verstrekken  van  Eurokredieten  aan  ingezetenen  van  de 
Gemeenschap.  v 
4. Complementaire  instrumenten  die  invloed  hebben  op de 
transacties  van  de ingezetenen  behorende  tot de niet-bank-
sector 
Hoewel  de toepassing  van  instrumenten  die inwerken  op de 
Eurotransacties  van  de in de Gemeenschap  gevestigde  banken 
het volume  van de door  deze  banken  verrichte  transacties  met 
de ingezetenen  van  de niet-banksector  van  de Gemeenschap 
kan verminderen  kan  laatstbedoelde  sector  zich  steeds  indien 
en voor  zover  de controle  van  de deviezen  dit toelaat  tot de 
banken  in derde  landen  (*) wenden  die per definitie  buiten  de 
voor  de banken  van  de Gemeenschap  geldende  voorschriften 
vallen.  Derhalve  zou het eventueel  noodzakelijk  kunnen  zijn  de 
beheersing  van  de activiteiten  van  de ingezeten  banken  aan  te 
vullen  met  beperkingen  betreffende  de deposito's  of de kredie-
ten der  Gemeenschapsingezetenen  van  de niet-banksector  bij 
Eurobanken  van  derde  landen. 
De groep  is niet  van  oordeel  dat deze  eventuele  aanvullende 
maatregelen  noodzakelijkerwijs  wat betreft  de gekozen  instru-
menten  identiek  zouden  moeten  zijn  mits  hun  effecten  in de di-
verse  Lid-Staten  ongeveer  gelijkwaardig  zouden  zijn.  Het  is 
namelijk  zo dat deze  transacties  van  de ingezetenen  met  de 
banken  van derde  landen  al naar  gelang  de betrokken  Lid-Staat 
beperkt  zouden  kunnen  worden  hetzij  door  toepassing  van de 
deviezencontrole  hetzij  door  maatregelen  conform  aan  het 
marktmechanisme  (systeem  van  kasdeposito's  op de uitvoer 
van kapitalen  van  het Italiaanse  type,  of het „Bardepot"  van 
het Duitse  type  of de kapitaalinvoer). 
III. Divergentis  van de standpunten  der nationale  deskundigen 
ten aanzien  van  de Eurodeviezenmarkt  en een geconcerteerde 
actie  tot beheersing  daarvan 
Uit de schriftelijke  of mondelinge  bijdragen  van  de nationale 
deskundigen  betreffende  de problemen  met  betrekking  tot de 
Eurodeviezenmarkt  zoals  zij worden  gezien  in de verschillende 
hoofdsteden  komen  divergerende  meningen  tussen  de nationale 
autoriteiten  naar  voren  wat  betreft  een geconcerteerde  actie  tot 
beheersing  van de Eurodeviezenmarkt.  Deze  meningen  worden 
in het hierna  volgende  kort  samengevat. 
a) De rol van  de Eurodeviezenmarkt  in  de schepping  of het 
doorgeven  van  de wereldinflatie  en van  ongewenste  kapi-
taalbewegingen 
De groep  in zijn  geheel  erkent  dat de Eurodeviezenmarkt  een 
zeer doeltreffende  internationale  geld-  en kredietmarkt  vormt. 
De Eurodeviezenmarkt  heeft  een relevante  bijdrage  geleverd  tot 
de integratie  van de nationale  markten,  de ontwikkeling  van de 
wereldhandel  en de financiering  van betalingsbalanstekorten  en 
(') De  groep  is er zich  van  bewust  dat uiteindelijk  de grote  meerderheid  van  de ban-
ken opererende  in Eurodeviezen  filialen  of dochterondernemingen  zijn  van  dan 
wel gecontroleerd  worden  door  banken  gevestigd  in Canada,  Japan,  Zwitser-
land,  de Verenigde  Staten  of in de Gemeenschap.  Als  deze  derde  landen  zich  bij 
de Gemeenschap  zouden  aansluiten  in een  actie  tot vertraging  van  de expansie 
van de Eurodeviezenmarkt  dan  zou  de doeltreffendheid  van  de maatregelen  van 
de Gemeenschap  daardoor  grotelijks  worden  versterkt.  De  deskundigen  zijn 
evenwel  niet  allen  van  oordeel  dat de deelneming  van  derde  landen  een  volstrekt 
noodzakelijke  voorwaarde  is voor  het lanceren  van  een  communautaire  actie. projecten  in de ontwikkelingslanden.  Inzonderheid  sinds  eind 
1973  heeft  de markt  een belangrijke  rol gespeeld  bij de onder-
brenging  en de terugvoering  van een gedeelte  van de middelen 
van de OPEC-landen. 
De Belgische,  Nederlandse,  Franse,  Duitse  en Italiaanse  des-
kundigen  vestigen  er echter  de aandacht  op dat de Erodevie-
zenmarkt  de bron  zou  kunnen  zijn  van tal van gevaarlijke  ont-
wikkelingen.  Zij menen  dat een  onbeheerste  expansie  van  de 
Eurodeviezenmarkt  de internationale  kapitaalbewegingen  en de 
internationale  liquiditeit  doet  groeien  en op die wijze  bijdraagt 
tot de wereldinflatie,  de verscherping  van  de monetaire  crisis 
en een vermindering  van de doeltreffendheid  van het nationale 
beleid  op monetair  en kredietgebied. 
De Deense  deskundigen  delen  in zekere  mate  deze  opvattingen, 
terwijl  de Ierse  deskundigen  niet  geheel  overtuigd  zijn  van  de 
gevaren  die aan  de Eurodeviezenmarkten  worden  toegeschre-
ven. 
De Britse  en de Luxemburgse  deskundigen  daarentegen  houden 
staande  dat  de Eurodeviezenmarkt  geen  aanleiding  geeft  tot 
een belangrijke  kredietschepping  en uitsluitend  in de plaats 
treedt  van  de nationale  kredietmarkten.  Op wereldniveau  zou 
hij niet  tot een  nettotoeneming  van  het kredietvolume  leiden, 
hetgeen  zou  impliceren  dat de markt  niet  een autonome  infla-
tiébron  is. 
b) De wenselijkheid  en de doeltreffendheid  van  een geconcer-
teerde  actie  van de Lid-Statén  tot monetaire  beheersing  van 
de Eurodeviezenmark  ten 
De Duitse,  Belgische,  Franse,  Italiaanse  en Nederlandse  des-
kundigen  hebben  de volgende  overwegingen  naar  voren  ge-
bracht: 
— een  Lid-Staat  kan  niet  alleen  deze  negatieve  effecten  duur-
zaam  neutraliseren  door  toepassing  van  nationale  maatre-
gelen.  Bijgevolg  kunnen  deze  problemen  slechts  worden  ge-
regeld  in het kader  van een geconcerteeerde  actie; 
— een  geconcerteerde  actie  van  verscheidene  Lid-Staten  zou 
evenwel  schadelijk  kunnen  zijn  voor  de concurrentiepositie 
van de banken  van  deze  landen  ten opzichte  van  de in de 
financiële  centra  van andere  landen  gevestigde  banken.  Ten 
einde  een  verschuiving  van  de centra  van  de Eurodevie-
zenmarkt  te vermijden  ware  het wenselijk  een  geconcer-
teerde  actie  te beogen  in het kader  van  een  gereglemen-
teerde  zone  die groter  is dan de Gemeenschap. 
In deze  context  hebben  sommige  deskundigen  voorgesteld  de 
invoering  van  de volgende  maatregelen  aan  een  onderzoek  te 
onderwerpen: 
— minimumreserves  met  betrekking  tot verplichtingen  van 
Europese  banken  aan  niet-ingezetenen  in nationale  en 
vreemde  valuta  en aan  ingezetenen  in vreemde  valuta 
(Duitse  en Italiaanse  deskundigen); 
— minimumreserves  op de kredieten  in nationale  valuta  en in 
vreemde  valuta  verstrekt  door  de Europese  banken  aan  de 
niet-banken  in het buitenland,  doch  gevestigd  in de gere-
glementeerde  zone  (Nederlandse  deskundigen); 
— minimumreserves  in de vorm  van deposito's  bij de centrale 
bank  geldende  voor  de leningen  van  niet-banken  gevestigd 
in de gereglementeerde  zone  bij de banken  gevestigd  buiten 
deze  zone  (Italiaanse  en Nederlandse  deskundigen); 
Nr. C 195/24 Publikatieblad  van  de Europese  Gemeenschappen 15. 8. 77 
— collectieve  interventie  van de centrale  banken  ten opzichte 
van de Eurobanken  door  toepassing  van  de klassieke  in-
strumenten  van  de monetaire  politiek  (Franse  deskundi-
gen). 
De Belgische  deskundigen  hebben  hun  beoordeling  van  de 
wenselijkheid  en de doeltreffendheid  van deze  specifieke  maat-
regelen  voorbehouden.  De  Ierse  deskundigen  hebben  hun 
twijfel  uitgesproken  over  de positieve  beantwoording  van  de 
vraag  of unilaterale  of zelfs  geconcerteerde  acties  van de Lid-
Staten  het vraagstuk  van  de beheersing  van de Eurodeviezen-
markt  op bevredigende  wijze  kunnen  oplossen  zulks  wegens 
het gevaar  van verschuiving  van de centra  van deze  markt  naar 
derde  landen.  Bovendien  is het naar  hun  mening  — vooral  in 
de huidige  periode  — niet  raadzaam  de toegang  van de niet-
banksector  tot deze  zeer  flexibele  en competitieve  markt  te be-
perken.  Bovendien  zijn  zij van mening  dat deze  beheersing  een 
technisch  probleem  stelt.  De Deense  deskundigen  delen  tot op 
zekere  hoogte  de zienswijzen  van de Ierse  deskundigen  inzon-
derheid  wat betreft  het thans  niet beperken  van de toegang  van 
niet-banken  tot de markt. 
De Britse  en Luxemburgse  deskundigen  hebben  zich  uitgespro-
ken tegen  een geconcerteerde  actie  ten aanzien  van de Eurode-
viezenmarkt.  Hun  standpunt  is op de volgende  argumenten  ge-
baseerd: 
— een  internationale  beheersing  van de groei  van de Eurode-
viezenmarkt  die los zou  staan  van  de internationale  sa-
menwerking  op het gebied  van de bewaking  van de bank-
activiteiten  is noodzakelijk  noch  uitvoerbaar; 
— het  streven  naar  beheersing  van  de groei  van  deze  markt 
ongeacht  of deze  plaatsvindt  op het niveau  van de Gemeen-
schap  dan wel in een ruimer  kader,  zou ten gevolge  hebben 
dat de Eurotransacties  zouden  worden  verricht  buiten  de 
gereglementeerde  zone  behalve  indien  restricties  zouden 
kunnen  worden  opgelegd  op wereldniveau; 
— om  de gereglementeerde  zone  heen  zou  een „omheining" 
moeten  worden  opgericht  en hoe  groter  de gereglemen-teerde  zone  zou zijn  hoe geringer  de door  deze  omheining 
geboden  bescherming  zou worden; 
— beheersing  van een specifiek  kanaal  van  de internationale 
kapitaalbewegingen  zou leiden  tot de groei  van de stromen 
via andere  kanalen. 
Bovendien  zijn  de Luxemburgse  deskundigen  niet  voor  regule-
ringsmaatregelen  die de kosten  van  tussenpersonen  op de Eu-
rodeviezenmarkten  zouden  kunnen  doen  toenemen  en die der-
halve  hun  doeltreffendheid  zouden  verminderen  zonder 
daarom  de reserves  en de solvabiliteit  van de op deze  markten 
optredende  banken  te versterken.  Dit zou in het bijzonder  het 
geval  zijn als minimumreserves  zouden  worden  ingevoerd. 
Slotopmerkingen 
Bij de behandeling  — overeenkomstig  haar  opdracht  — van de 
instrumenten  die invloed  kunnen  uitoefenen  op de Eurodevie-
zenmarkten  heeft  de groep  vooral  aandacht  gewijd  aan de re-
gulering  van de netto  externe  positie  van de banken  en aan de 
minimumreserves.  Verscheidene  deskundigen  hebben  evenwel 
op andere  soorten  van  maatregelen  gewezen  (bij  Voorbeeld 
open  markttransacties  in Eurodeviezen  van de centrale  banken 
of akkoorden  tussen  centrale  banken  ter beperking  van de di-
versificatie  per valuta  bij de plaatsing  van de officiële  reserves), 
maar  deze  werden  niet  door  de groep  onderzocht.  Zij zouden 
met andere  eveneens  in aanmerking  komende  technieken  in een 
later stadium  kunnen  worden  behandeld  indien  of wanneer 
zulks  nuttig  zou worden  geoordeeld. 
Wat betreft  de voortzetting  van haar  werkzaamheden  ten aan-
zien van de Eurodeviezenmarkt  meent  de groep  dat het gezien 
de tussen  de standpunten  der deskundigen  gebleken  divergenties 
niet gewenst  zou zijn  de bestudering  van de modaliteiten  van 
een eventuele  geconcerteerde  actie  voort  te zetten  zonder 
nieuwe  specifieke  instructies  van  de zijde  van  het Monetair 
Comité  en/of  het Comité  van presidenten  der centrale  banken.