NL Publicatieblad van de Europese Unie C 79/11

ADVIES VAN DE RAAD

van 18 januari 2005

over het geactualiseerde stabiliteitsprogramma van Nederland voor 2004-2007

(2005/C 79/06)

DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE,

Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap,

Gelet op Verordening (EG) nr. 1466/97 van de Raad van 7 juli 1997 over versterking van het toezicht op begrotingssituaties en het toezicht op en de coördinatie van het economisch beleid (1), met name op artikel 5, lid 3,

Gelet op de aanbeveling van de Commissie,

Na raadpleging van het Economisch en Financieel Comité,

BRENGT HET VOLGENDE ADVIES UIT:

Op 18 januari 2005 heeft de Raad het geactualiseerde stabiliteitsprogramma van Nederland voor de periode 2004-2007 behandeld. Dit programma voldoet aan de gegevensvereisten van de herziene „gedragscode voor de inhoud en de vorm van de stabiliteits- en convergentieprogramma's”.

In het macro-economische scenario dat aan het programma ten grondslag ligt, wordt ervan uitgegaan dat de reële BBP-groei zal aantrekken van 1,25 % in 2004 tot 1,5 % in 2005 en gemiddeld 2,5 % in het resterende deel van de programmaperiode. Dit scenario is grosso modo aannemelijk hoewel de veronderstelde groei in de laatste twee jaar van het programma boven de potentiële groei ligt. De inflatieprognoses van het programma lijken realistisch.

De Raad heeft op 2 juni 2004 besloten dat er in Nederland een buitensporig tekort bestond en aanbevolen deze buitensporigtekortsituatie uiterlijk in 2005 te corrigeren. Overeenkomstig deze aanbeveling bestaat de voornaamste doelstelling van de in het programma geschetste begrotingsstrategie erin om het begrotingstekort tegen 2005 onder de in het Verdrag vastgestelde referentiewaarde van 3 % van het BBP te brengen. Hiertoe voorziet het programma in een consolidatie-inspanning, waarvan het zwaartepunt in 2004 en 2005 ligt. Bij de begrotingsstrategie wordt ook gebruik gemaakt van reële uitgavenplafonds om de uitgaven te beheersen en wordt ernaar gestreefd de houdbaarheid van de openbare financiën op lange termijn te garanderen. Tegelijkertijd zullen er aanzienlijke overheidsinvesteringen blijven plaatsvinden, waardoor het gemiddelde percentage van de overheidsinvesteringen in de programmaperiode iets meer dan 3 % van het BBP zal bedragen, tegenover een EU-gemiddelde van 2,4 % van het BBP in 2004. Vergeleken bij de vorige actualisering laat de huidige een minder gunstig begrotingstekort zien vanwege de minder gunstige macro-economische ontwikkelingen.

De risico's met betrekking tot de in het programma opgenomen begrotingsprognoses houden elkaar min of meer in evenwicht. De negatieve risico's die voortvloeien uit het macro-economische scenario en de budgettaire kosten van het sociale akkoord dat de regering en de sociale partners op 5 november 2004 hebben gesloten, worden grotendeels gecompenseerd door de positieve risico's van het effect van hogere olieprijzen op de inkomsten uit de verkoop van aardgas en de voorzichtige ramingen met betrekking tot de gevolgen van de opleving van de economische activiteit voor de belastingontvangsten. In het licht van deze risicobeoordeling lijkt de in het programma uitgestippelde begrotingsstrategie toereikend te zijn om het tekort tegen 2005 tot onder de 3 % van het BBP terug te dringen, zonder evenwel een veiligheidsmarge te verschaffen die voldoende ruim is om te voorkomen dat het tekort in de loop van de volgende jaren bij normale macro-economische fluctuaties deze drempel overschrijdt. De begrotingsstrategie volstaat ook niet om in de loop van de programmaperiode een begrotingssituatie te bewerkstelligen die nagenoeg in evenwicht is, hetgeen de middellange termijndoelstelling is die volgens het stabiliteits- en groeipact moet worden nagestreefd.

De schuldquote zou in 2004 56,3 % van het BBP hebben bedragen en dus onder de in het Verdrag vastgestelde referentiewaarde van 60 % van het BBP zijn uitgekomen. In het programma wordt ervan uitgegaan dat de schuldquote in de loop van de programmaperiode met twee procentpunten zal stijgen.

Indien de in het programma geschetste begrotingsstrategie wordt gevolgd, bevindt Nederland zich in een vrij gunstige positie inzake de houdbaarheid van de openbare financiën op lange termijn. De verwachte hoge kosten van de vergrijzing doen hier geen afbreuk aan. In het licht van de voorspelde toename van de afhankelijkheidsratio van ouderen en bij gebreke van verdere begrotingsconsolidatie die op middellange termijn resulteert in een begroting die nagenoeg in evenwicht is of een overschot vertoont, zouden de houdbaarheidsrisico's op langere termijn kunnen worden gereduceerd door verdere hervormingen om de trends inzake leeftijdsgebonden uitgaven bij te sturen en de participatiegraad nog meer te verhogen.

Het in het geactualiseerde programma geschetste economische beleid is gedeeltelijk in overeenstemming met de landenspecifieke globale richtsnoeren voor het economisch beleid op het gebied van de openbare financiën. Het begrotingskader met uitgavenplafonds wordt nageleefd en de begrotingsaanpassing om het buitensporig tekort te corrigeren, is al ver gevorderd. De verwachte vermindering van het nominale tekort in 2006 en vooral in 2007 is evenwel vrij gering en uit het conjunctuurgezuiverde begrotingssaldo blijkt niet dat na 2005 vooruitgang wordt geboekt voor het bereiken van de middellangetermijndoelstelling van een begroting die vrijwel in evenwicht is.

In het licht van de bovenstaande beoordeling wordt Nederland aanbevolen om ervoor te blijven zorgen dat het tekort tegen 2005 wordt teruggebracht tot minder dan 3 % van het BBP en, gezien de risico's van een procyclische aanpak en de problemen in verband met de vergrijzing, om de noodzakelijke maatregelen te nemen teneinde vervolgens een bij benadering evenwichtige begrotingssituatie tot stand te brengen.

Vergelijking tussen de belangrijkste macro-economische en budgettaire prognoses

2004 2005 2006 2007 Reëel BBP (Verandering in %) SP nov. 2004 1,25 1,5 2,5 2,5 COM najaar 2004 1,4 1,7 2,4 n.b. SP okt. 2003 1 2,5 2,5 2,5 HICP-inflatie (%) SP nov. 2004 1,25 1,25 1,5 1,5 COM najaar 2004 1,2 1,3 1,4 n.b. SP okt. 2003 1,5 1,5 1,5 1,5 Overheidssaldo (% van het BBP) SP nov. 2004 – 3,0 – 2,6 – 2,1 – 1,9 COM najaar 2004 – 2,9 – 2,4 – 2,1 n.b. SP okt. 2003 – 2,3 – 1,6 – 0,9 – 0,6 Primair saldo (% van het BBP) SP nov. 2004 – 0,1 0,3 0,7 0,8 COM najaar 2004 0,0 0,5 0,9 n.b. SP okt. 2003 0,6 1,2 1,8 2,1 Conjunctuurgezuiverd saldo (% van het BBP) SP nov. 2004 (2) – 1,6 – 1,2 – 1,2 – 1,3 COM najaar 2004 – 1,4 – 1,0 – 1,0 n.b. SP okt. 2003 (3) – 0,7 – 0,3 – 0,2 – 0,2 Bruto overheidsschuld (% van het BBP) SP nov. 2004 56,3 58,1 58,6 58,3 COM 55,7 58 58,4 n.b. SP okt. 2003 54,5 53,7 53,0 52,2 Bronnen: Stabiliteitsprogramma (SP); najaarsprognoses 2004 van de diensten van de Commissie (COM); berekeningen van de diensten van de Commissie. De in het geactualiseerde programma voorspelde groeipercentages zijn afgerond op het dichtstbijzijnde kwart van een procentpunt.

(1) PB L 209 van 2.8.1997, blz. 1.

(2) Berekeningen van de diensten van de Commissie op basis van de informatie in het programma.

(3) Berekeningen van de diensten van de Commissie waarbij de overeengekomen methodologie is toegepast op de informatie in het programma.

Bronnen:

Stabiliteitsprogramma (SP); najaarsprognoses 2004 van de diensten van de Commissie (COM); berekeningen van de diensten van de Commissie. De in het geactualiseerde programma voorspelde groeipercentages zijn afgerond op het dichtstbijzijnde kwart van een procentpunt.