Besluit van de Raad

van 25 maart 2002

houdende afsluiting van de overlegprocedure met Liberia in het kader van de artikelen 96 en 97 van de ACS-EG-partnerschapsovereenkomst

(2002/274/EG)

DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE,

Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap, inzonderheid op artikel 300, lid 2, tweede alinea,

Gelet op het Intern Akkoord inzake maatregelen en procedures voor de tenuitvoerlegging van de ACS-EG-partnerschapsovereenkomst(1), zoals voorlopig van toepassing krachtens het besluit van de vertegenwoordigers van de regeringen van de lidstaten van 18 september 2000, inzonderheid op artikel 3,

Gezien het voorstel van de Commissie,

Overwegende hetgeen volgt:

(1) De regering van Liberia heeft herhaaldelijk gehandeld in strijd met de verplichtingen die voortvloeien uit de essentiële elementen die vervat zijn in artikel 9 van de ACS-EG-partnerschapsovereenkomst. Ook heeft zij gehandeld in strijd met de verplichting tot goed bestuur, gezien het feit dat ernstige gevallen van corruptie zijn geconstateerd.

(2) Op grond van de artikelen 96 en 97 van de ACS-EG-partnerschapsovereenkomst is op 9 november 2001 overleg gevoerd met Liberia; tijdens dat overleg hebben de autoriteiten van Liberia hun standpunt uiteengezet en zijn zij specifieke verbintenissen aangegaan, met name ten aanzien van de situatie van de mensenrechten, de democratische beginselen, de rechtsstaat en goed bestuur.

(3) Recentelijk zijn enkele positieve stappen gezet om deze verbintenissen na te komen. Verdergaande maatregelen zijn echter vereist om alle aangegane verbintenissen uit te voeren en de situatie duurzaam te verbeteren,

BESLUIT:

Artikel 1

Het overleg dat overeenkomstig de artikelen 96 en 97 van de ACS-EG-partnerschapsovereenkomst met Liberia is gevoerd, wordt afgesloten.

Artikel 2

De in de ontwerpbrief in de bijlage uiteengezette maatregelen worden vastgesteld als passende maatregelen in de zin van artikel 96, lid 2, onder c), en artikel 97, lid 3, van de ACS-EG-partnerschapsovereenkomst. Deze maatregelen vervallen twee jaar na de goedkeuring van dit besluit door de Raad.

Artikel 3

Dit besluit wordt van kracht op de dag waarop het wordt aangenomen.

Artikel 4

Dit besluit wordt bekendgemaakt in het Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen.

Gedaan te Brussel, 25 maart 2002.

Voor de Raad

De voorzitter

A. M. Birulés y Bertrán

(1) PB L 317 van 15.12.2000, blz. 376.

BIJLAGE

ONTWERP-BRIEF AAN DE MINISTER VAN BUITENLANDSE ZAKEN

Brussel, ...

Zijne Excellentie de heer Monie CAPTAN

Minister van Buitenlandse Zaken

Liberia

Excellentie,

De Europese Unie hecht het grootste belang aan de bepalingen van artikel 9 van de ACS-EG-partnerschapsovereenkomst. Eerbiediging van de mensenrechten, de democratische beginselen en de rechtsstaat als essentiële elementen van de partnerschapsovereenkomst, en goed bestuur als fundamenteel element, vormen de grondslag voor onze betrekkingen.

De Europese Unie is daarom verontrust over de meldingen van schending van de mensenrechten in Liberia sinds het einde van de burgeroorlog en de kennelijke straffeloosheid van de leden van de veiligheidstroepen wat hun omgang met burgers betreft. Ook de afwezigheid van oppositionele politieke activiteiten in het land, met name in de aanloop naar de verkiezingen van 2003, en de gemelde beperkingen op de vrijheid van meningsuiting, geven aanleiding tot ernstige bezorgdheid. De Europese Unie is voorts zeer bezorgd over het gebrek aan transparantie in het stelsel van overheidsrekeningen en de risico's van ernstige corruptie, met name in verband met het beheer van natuurlijke hulpbronnen en de exploitatie van monopolies. Bovendien was de bijstand die Liberia heeft geboden aan het Front uni révolutionnaire (RUF) in Sierra Leone, dat beschuldigd wordt van grove schendingen van de mensenrechten in Sierra Leone, voor de Europese Unie aanleiding om de sancties te steunen waartoe de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties in maart 2001 besloot.

De Raad van de Europese Unie besloot daarom op 23 juli 2001 overleg te openen met de regering van Liberia op grond van de artikelen 96 en 97 van de ACS-EG-partnerschapsovereenkomst, teneinde de situatie in detail te bespreken en een oplossing te vinden.

De openingsbijeenkomst van het overleg vond plaats in Brussel op 9 november 2001. Een aantal belangrijke kwesties werd besproken, het standpunt van de regering van Liberia werd uiteengezet en een aantal verbintenissen werd aangegaan:

- systematisch een gerechtelijk onderzoek te openen bij ernstige, gegronde meldingen van gewelddaden van leden van de strijdkrachten tegen burgers, ook in het oorlogsgebied Lofa County;

- het lopende trainingsprogramma inzake mensenrechten tot alle leden van de veiligheidstroepen uit te breiden;

- de wetgeving te herzien met het oog op instelling van een onafhankelijke, geloofwaardige mensenrechtencommissie, waarin de civiele samenleving is vertegenwoordigd;

- de wetgeving te herzien met het oog op instelling van een onafhankelijke, geloofwaardige commissie voor nationale verzoening, waarin de civiele samenleving is vertegenwoordigd;

- de terugkeer van belangrijke oppositieleiders te blijven aanmoedigen, met name door de beschuldigingen tegen hen in te trekken, en hun persoonlijke bescherming te garanderen;

- NGO-leden en journalisten ongemoeid te laten wanneer zij kritiek leveren op de regering; de regering zal zich in het openbaar hiertoe verbinden;

- de procedures voor de afgifte van zendvergunningen voor kortegolfradio te vereenvoudigen en te versnellen; de wetgeving te herzien en de gevallen van Radio Veritas en Star Radio op hun verzoek te onderzoeken;

- de wetgeving te herzien met het oog op instelling van een onafhankelijke, geloofwaardige verkiezingscommissie, in nauw overleg met de belangrijkste politieke partners;

- de instantie voor herziening van het justitiële stelsel nieuw leven in te roepen en in staat te stellen de regering advies te geven en onafhankelijke aanbevelingen te doen;

- de betaling van passende salarissen en kostenvergoedingen voor ambtenaren te verbeteren, met name ten aanzien van de rechterlijke macht;

- alle inkomsten van openbare nutsbedrijven en parastatale inkomsten, ook die afkomstig uit de bosbouw, op transparante wijze te verantwoorden;

- de sectoren brandstof en rijst verder te liberaliseren, teneinde te voorzien in concurrentie en transparantie;

- te voldoen aan de verzoeken van de Verenigde Naties met betrekking tot de betrokkenheid van Liberia bij het conflict in Sierra Leone, met name door alle banden met het RUF te verbreken.

Ook werd overeengekomen dat een intensieve dialoog met de Liberiaanse autoriteiten zou worden gevoerd over de diverse op de overlegbijeenkomst naar voren gebrachte punten, teneinde de afsluiting van de overlegprocedure voor te bereiden. Dit proces is thans voltooid. Het was gericht op de maatregelen die de regering voorstelt om aan de verbintenissen te voldoen.

De autoriteiten van Liberia hebben te kennen gegeven bereid te zijn zich in te spannen om de vraagstukken die de Europese Unie aan de orde heeft gesteld op te lossen. Vooral de volgende initiatieven stemmen ons tot tevredenheid:

- gerechtelijke onderzoeken zijn recentelijk geopend naar de betrokkenheid van leden van de veiligheidstroepen bij zaken die beschouwd kunnen worden als schendingen van de mensenrechten;

- een plan om training inzake mensenrechten tot de gehele veiligheidstroepen uit te breiden, is in voorbereiding;

- evaluaties van de commissie voor de mensenrechten en de verzoeningscommissie zijn aan de gang; een nationaal verzoeningsforum, waarvoor alle oppositieleiders zouden worden uitgenodigd, is aangekondigd voor juli 2002;

- president Taylor heeft de oppositieleiders in het openbaar opgeroepen terug te keren naar Liberia, en beloofd dat zij bescherming zullen genieten;

- de versterking en de uitbreiding van de verkiezingscommissies is voorzien;

- Radio Veritas zal zijn zendvergunning voor de korte golf terugkrijgen en de hervatting van de uitzendingen van Star Radio wordt overwogen; de omroepinstallaties voor de korte golf worden tijdens de verkiezingen ter beschikking van de oppositiepolitici gesteld;

- een instantie voor herziening van het justitiële stelsel (het Judicial Reform Committee) moet haar werkzaamheden hervatten;

- maatregelen zijn gepland om het overheidsbeheer van de belastingopbrengsten afkomstig uit de bosbouw en het scheepvaartregister te verbeteren;

- de rijstsector zal verder worden geliberaliseerd, aangezien de dominante positie van de belangrijkste importeur afneemt;

- het principe is aanvaard dat externe audits van de parastatale instanties en de financiële instellingen van de regering zullen worden uitgevoerd.

Meer in het algemeen heeft de regering te kennen gegeven alle fundamentele rechten van alle burgers en ingezetenen van Liberia te zullen eerbiedigen.

De volgende punten geven echter nog aanleiding tot bezorgdheid, ondanks de reeds aangegane verbintenissen:

- de mensenrechtensituatie moet nog worden verbeterd;

- er zijn nog geen voldoende garanties dat alle kandidaten voor de verkiezingen van 2003 gelijk zullen worden behandeld;

- er is nog geen transparantie in het stelsel van overheidsrekeningen, met name wat betreft de inkomsten uit de sectoren brandstoffen, hout en rijst.

De Europese Unie roept de Liberiaanse autoriteiten er bovendien toe op hun inspanningen voort te zetten om te voldoen aan de verzoeken van de Verenigde Naties ten aanzien van hun betrekkingen met het RUF in Sierra Leone.

Gezien het voorgaande hebben de Europese Gemeenschap en haar lidstaten besloten tot afsluiting van het overleg dat op grond van de artikelen 96 en 97 van de ACS-EG-partnerschapsovereenkomst is gevoerd. In afwachting van inhoudelijke stappen tot naleving van de verbintenissen die zijn aangegaan om de mensenrechten, en de beginselen van democratie, de rechtsstaat en goed bestuur te eerbiedigen, is besloten het proces van politieke dialoog en directe steunacties alsmede de voorbereiding van verkiezingen te handhaven. Naar gelang van de verwezenlijkte vooruitgang, zou de Europese Unie eventueel haar samenwerking geleidelijk kunnen uitbreiden.

De Europese Unie verwacht van de Liberiaanse regering in de nabije toekomst met name de volgende stappen op basis van een in onderling overleg opgesteld werkprogramma:

- de onafhankelijkheid van de rechterlijke macht, die efficiënt en effectief moet functioneren, moet worden gewaarborgd;

- een onafhankelijke externe audit van de financiële instellingen van de overheid en van de parastatale instanties moet worden uitgevoerd;

- de persoonlijke veiligheid en de bewegingsvrijheid van de oppositieleiders moeten worden gewaarborgd;

- een efficiënte, onafhankelijke mensenrechtencommissie moet worden ingesteld;

- een trainingsprogramma inzake mensenrechten moet worden uitgevoerd voor alle leden van de veiligheidstroepen;

- een geloofwaardige onafhankelijke verzoeningscommissie moet worden ingesteld, die een verzoeningsforum moet organiseren en daarop toezicht moet uitoefenen (juli 2002);

- besluiten moeten worden uitgevoerd om de toegang tot zendvergunningen op de korte golf te verbeteren;

- een geloofwaardige onafhankelijke verkiezingscommissie moet worden ingesteld;

- het monopolie op de invoer van brandstoffen moet worden afgeschaft.

Deze stappen moeten onderdeel zijn van een algemene ontwikkeling in de richting van verbetering van mensenrechten, democratie, rechtsstaat en goed bestuur in Liberia, wat moet inhouden:

- verbetering van de mensenrechtensituatie en effectieve bestrijding van straffeloosheid;

- duurzame bevordering en waarborging van de persvrijheid;

- voorbereiding van vrije, eerlijke verkiezingen in 2003 overeenkomstig internationale normen, waaraan kan worden deelgenomen door alle oppositieleiders op gelijke voet met de kandidaat van de regerende partij;

- verbetering van de transparantie bij de verlening van overheidsconcessies en vergunningen en de daaruit voortvloeiende fiscale opbrengsten.

Naar verwachting zal Liberia spoedig kunnen worden geacht te hebben voldaan aan het verzoek van de VN-Veiligheidsraad ten aanzien van de situatie in Sierra Leone.

Voor de tenuitvoerlegging van haar hulp heeft de Gemeenschap besloten de volgende maatregelen te nemen, overeenkomstig artikel 96, lid 2, onder c), en artikel 97, lid 3, van de ACS-EG-partnerschapsovereenkomst:

- voorzien wordt in regelmatige follow-up door middel van een intensieve politieke dialoog, waarbij het voorzitterschap van de Europese Unie en de Europese Commissie zullen worden betrokken, en zesmaandelijkse politieke evaluaties;

- de uitvoering van lopende projecten die gefinancierd zijn op grond van artikel 72 van de ACS-EG-partnerschapsovereenkomst, en die thans 25 miljoen EUR belopen en die in de behoeften van ontheemde personen moeten voorzien, wordt voortgezet;

- de bijdragen ten behoeve van regionale projecten, maatregelen van humanitaire aard, handelssamenwerking en handelsgerelateerde preferenties worden niet getroffen;

- institutionele steun kan worden verleend ten behoeve van de uitvoering van maatregelen die gericht zijn op de naleving van de verbintenissen die bij het overleg zijn aangegaan;

- het nationale indicatieve programma in het kader van het achtste EOF is opgesteld; het wordt uitgevoerd in twee delen: het eerste heeft betrekking op institutionele opbouw en rechtstreekse steun aan de bevolking, het tweede betreft meer gestructureerde hulp. De ondertekening en tenuitvoerlegging van het eerste onderdeel worden afhankelijk gesteld van werkelijke vooruitgang bij het herstel van efficiënte democratische structuren en verbetering van het financieel beheer bij de overheid. Voorwaarde voor de uitvoering van het tweede onderdeel is het houden van vrije, eerlijke verkiezingen in 2003, alsmede verbetering van de politieke situatie en het bestuur;

- steun zal worden verleend voor de voorbereiding van de verkiezingen, indien de gebruikelijke voorwaarden voor vrije en eerlijke verkiezingen worden gerespecteerd;

- de kennisgeving van de toewijzing in het kader van het negende EOF zal worden verricht zodra vrije en eerlijke verkiezingen hebben plaatsgevonden;

- de Commissie blijft de functie van nationaal ordonnateur waarnemen en wel totdat de tweede tranche van het nationale indicatieve programma van het achtste EOF in werking treedt.

De Commissie blijft de situatie in Liberia van nabij volgen. Wij stellen voor onze intensieve politieke dialoog voort te zetten op basis van artikel 8 van de ACS-EG-partnerschapsovereenkomst.

Hoogachtend,

Voor de Commissie

...

Voor de Raad

...