Beschikking van de Commissie

van 6 juni 2001

betreffende de overheidssteun die Italië voornemens is ten uitvoer te leggen ten gunste van Iveco SpA

(kennisgeving geschied onder nummer C(2001) 1545)

(Slechts de tekst in de Italiaanse taal is authentiek)

(Voor de EER relevante tekst)

(2001/780/EG)

DE COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN,

Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap, en met name op artikel 88, lid 2, eerste alinea,

Gelet op de Overeenkomst betreffende de Europese Economische Ruimte, en met name op artikel 62, lid 1, onder a),

Na de belanghebbenden overeenkomstig voornoemde artikelen in de gelegenheid te hebben gesteld hun opmerkingen kenbaar te maken(1),

Overwegende hetgeen volgt:

I. PROCEDURE

(1) Bij schrijven van 2 november 1999, dat geregistreerd werd op 10 november 1999, hebben de Italiaanse autoriteiten een voornemen aangemeld om IVECO onderzoek- en ontwikkelingssteun toe te kennen ten behoeve van een project dat was uitgevoerd tussen 1994 en 1999. Na een eerste onderzoek heeft de Commissie de zaak als aangemelde steun geregistreerd onder nummer N 670/99. Op 7 januari 2000 verzocht de Commissie om nadere inlichtingen. Nadat de Italiaanse autoriteiten, in antwoord op dit verzoek, hadden verzocht om een verlenging van de antwoordtermijn, vond op 29 februari 2000 een bijeenkomst plaats. Nadat de antwoordtermijn nogmaals verlengd was, hebben de Italiaanse autoriteiten aanvullende informatie gezonden bij brieven van 31 maart, 8 mei en 18 mei 2000.

(2) Bij schrijven van 4 augustus 2000 heeft de Commissie de Italiaanse autoriteiten meegedeeld dat zij besloten had de procedure van artikel 88, lid 2, van het EG-Verdrag in te leiden ten aanzien van de voorgenomen steunmaatregelen. Tevens verzocht zij de Italiaanse autoriteiten hun opmerkingen te maken, alsmede alle inlichtingen te verstrekken die noodzakelijk zijn om de steun te beoordelen op zijn verenigbaarheid met de gemeenschappelijke markt.

(3) Nadat de Italiaanse autoriteiten bij schrijven van 16 augustus 2000 om een verlenging van de antwoordtermijn hadden verzocht, hebben zij de Commissie bij schrijven van 24 oktober 2000 (dat geregistreerd werd op 30 oktober 2000) de inlichtingen doen toekomen die volgens hen nodig waren om het onderzoek van de zaak af te ronden.

(4) Het besluit van de Commissie tot inleiding van de procedure is in het Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen bekendgemaakt(2). De Commissie heeft belanghebbenden verzocht hun opmerkingen over de betrokken steunmaatregel mee te delen. Zij heeft geen opmerkingen ontvangen.

II. GEDETAILLEERDE BESCHRIJVING VAN DE STEUNMAATREGEL

(5) De voorgenomen steun is bestemd voor IVECO SpA, een dochteronderneming van het Fiat-concern. IVECO ontwerpt, produceert en verkoopt vooral lichte bedrijfswagens, autocars, autobussen en dieselmotoren onder de merknamen IVECO, Astra, IVECO-Ford Truck, IVECO Magirus en IVECO Pegaso. In 1999 had de onderneming 36000 werknemers in dienst en verkocht zij 149900 voertuigen en 405000 motoren. In dat jaar bedroeg haar omzet 7,4 miljard EUR en haar bedrijfsinkomsten 311 miljoen EUR.

(6) De steun is bestemd voor onderzoek- en ontwikkelingswerkzaamheden in het kader van een - reeds goedgekeurde - regeling die werd ingesteld bij wet nr. 46/1982. Doel van deze wet is de ontwikkeling te stimuleren van productieprocédés en producten die een belangrijke technologische innovatie vormen. Voorts is bepaald dat de wet retroactief van toepassing is gedurende 24 maanden, te rekenen vanaf de datum waarop de steunaanvraag is ingediend. Het project vond plaats in de periode 1994-1999 en IVECO heeft een steunaanvraag ingediend in 1996.

(7) Het aangemelde project betreft de vernieuwing en uitbreiding van de reeksen lichte IVECO-vrachtwagens (tussen 2,8 en 6,5 ton), met een laadvermogen van 7 tot 17 m3. Doel van het project was de ontwikkeling van een volledig nieuw "voertuigensysteem" voor de IVECO S 2000-reeks dat belangrijke innovaties bevat op het gebied van producten en productieprocédés.

(8) De investeringen belopen 214,485 miljard ITL (circa 110,8 miljoen EUR). Daarvan komen volgens de Italiaanse autoriteiten 139,646 miljard ITL voor steun in aanmerking. De investeringen waren gepland volgens onderstaand tijdsschema:

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

(9) Het project werd door de Italiaanse autoriteiten beschouwd als "bijzonder innoverend". Op grond van wet nr. 46/1982 blijkt 55 % van de investeringen subsidiabel te zijn. Daarom had de geplande steun voor O & O-werkzaamheden een totale nominale waarde van 31,249 miljard ITL (16,14 miljoen EUR).

(10) De voorgestelde steun omvat een subsidie van 15,926 miljard ITL (8,23 miljoen EUR) en een goedkope lening van 38,402 miljard ITL (19,83 miljoen EUR). De rente op de lening bedraagt 15 % van het industriële referentiepercentage in de aflossingsvrije periode. In de aflossingsperiode bedraagt de rente 36 % van het industriële referentiepercentage wanneer de investering plaatsvindt in een steungebied en 60 % daarvan wanneer de investering buiten een steungebied plaatsvindt. De nominale steun van deze lening bedraagt dus 15,323 miljard ITL (7,91 miljoen EUR).

(11) Voor dit project is geen andere steun voorzien.

(12) Bij de inleiding van de procedure op 19 juli 2000 heeft de Commissie op diverse punten twijfel geuit ten aanzien van de verenigbaarheid van de voorgenomen steun. Met name had de twijfel betrekking op de noodzaak van de steun en het stimulerende effect ervan, de verspreiding van de resultaten van het project, het innoverende karakter van de steun, de omschrijving van de investeringen als O & O-werkzaamheden en het aandeel in de investeringen dat bestemd is voor industrieel onderzoek en precommerciële ontwikkeling.

III. OPMERKINGEN VAN DE ITALIAANSE AUTORITEITEN

(13) De Italiaanse autoriteiten hebben hun opmerkingen ten aanzien van de inleiding van de procedure meegedeeld bij schrijven van 30 oktober 2000.

(14) Deze opmerkingen betreffen in de eerste plaats de noodzaak van de steun en het feit dat het project van start ging vóór een aanvraag voor steun in het kader van de bij wet nr. 46/1982 ingestelde steunregeling werd ingediend of zelfs goedgekeurd. De Italiaanse autoriteiten hebben opgemerkt dat in de wet voorzien is in retroactieve werking voor de subsidiabele investeringen en dat het bij Italiaanse ondernemingen die een steunaanvraag voor O & O-werkzaamheden indienen, gebruikelijk is deze mogelijkheid te benutten. In 1994 was IVECO op de hoogte van wet nr. 46/1982 en was zij er zeker van de voordelen uit de wet te kunnen genieten, gelet op de aard en de doelstellingen van de door haar verrichte O & O-werkzaamheden.

(15) Ten tweede hebben de Italiaanse autoriteiten aangetekend dat IVECO een bijzonder ambitieus programma heeft opgezet op een voor de automobielindustrie kritiek moment, en dat zij daarmee grote risico's op mislukking nam. Volgens hen had de voorgenomen steun een bepalende invloed bij de keuze voor het ontwikkelen van een volledig nieuw product - eerder dan de modernisering en verbetering van bestaande producten. Het feit dat de O & O-uitgaven uitgedrukt als percentage van de omzet in de periode 1994-1998 niet zijn gestegen, zou toe te schrijven zijn aan de onverwachte omzetstijging en zou verder niet relevant zijn voor het investeringsprogramma.

(16) Ten derde hebben de Italiaanse autoriteiten verklaard dat het project werkzaamheden omvat zowel voor industrieel onderzoek als voor precommerciële ontwikkeling in de zin van de criteria uit bijlage I van de communautaire kaderregeling inzake O & O-steun(3). De Italiaanse autoriteiten hebben een gedetailleerd overzicht gegeven van de activiteiten met per afzonderlijk deelproject een uitsplitsing in industrieel onderzoek en precommerciële ontwikkeling, alsmede een beschrijving van de belangrijkste kenmerken van deze deelprojecten.

(17) Ten vierde, wat betreft de verspreiding van de projectresultaten, heeft Italië informatie verstrekt over de deelprojecten die plaatsvonden in samenwerking met leveranciers van onderdelen - uit Italië of daarbuiten. Volgens de Italiaanse autoriteiten werd de verspreiding van de resultaten gegarandeerd doordat de partners van IVECO die aan het project deelnamen, gebruik konden maken van de knowhow die verworven werd bij de levering van producten welke beter waren dan die bestemd voor enig andere afnemer ter wereld.

(18) Ten slotte heeft Italië een nieuwe berekening meegedeeld van het steunelement dat vervat is in de rentesubsidie voor de lening; daarbij hanteerde het het referentiepercentage van 5,61 % dat de Commissie gebruikt bij de berekening van het reële steunpeil.

IV. BEOORDELING VAN DE STEUN

(19) De maatregel vormt overheidssteun in de zin van artikel 87, lid 1, van het EG-Verdrag omdat hij gefinancierd wordt door de overheid of uit overheidsmiddelen. Aangezien de steun voorts een niet onaanzienlijk deel van de totale financiering van de investering uitmaakt, dreigt hij de mededinging binnen de Gemeenschap te verstoren door IVECO te bevoordelen ten opzichte van andere ondernemingen die geen steun ontvangen. Ten slotte wordt de automobielmarkt gekenmerkt door een aanzienlijk handelsverkeer tussen lidstaten.

(20) Krachtens artikel 87, lid 2, van het Verdrag kunnen bepaalde soorten steun als verenigbaar met het Verdrag worden beschouwd. Gezien de aard en de doelstelling van de steun, alsmede de geografische locatie van de onderneming, is artikel 87, lid 2, onder a), b) en c), niet van toepassing voor het betrokken project. Artikel 87, lid 3, noemt andere vormen van steun die als verenigbaar met de gemeenschappelijke markt kunnen worden beschouwd. Aangezien de levensstandaard in de regio Turijn niet abnormaal laag is en er evenmin sprake is van een hoge werkloosheid, is de afwijking uit artikel 87, lid 3, onder a), niet van toepassing. Voorts is het project ook niet bestemd om de cultuur en de instandhouding van het culturele erfgoed te bevorderen, zodat het geen aanspraak kan maken op de afwijking uit artikel 87, lid 3, onder d). Wat de afwijking uit artikel 87, lid 3, onder b) betreft, het project is niet bestemd om een ernstige verstoring in de Italiaanse economie op te heffen. Ten aanzien van de afwijking voor steunmaatregelen om de verwezenlijking van een belangrijk project van gemeenschappelijk Europees belang te bevorderen zij aangetekend dat, volgens vast beleid van de Commissie(4), voor de toepassing van artikel 87, lid 3, onder b), vereist is dat gelijktijdig voldaan is aan de vier onderstaande criteria:

- de steun moet een project bevorderen. Onder "bevorderen" dient te worden verstaan, een maatregel die tot de uitvoering van een project bijdraagt;

- het moet om een concreet, welomschreven project gaan;

- het project moet zowel kwantitatief als kwalitatief belangrijk zijn; het kwalitatieve belang dient daarbij het accent te krijgen;

- het project moet van "gemeenschappelijk Europees belang" zijn en als zodanig de gehele Gemeenschap ten goede komen.

In onderhavige zaak is het project niet kwalitatief belangrijk, noch is het van gemeenschappelijk Europees belang. Bijgevolg komt de betrokken maatregel niet in aanmerking voor de afwijking uit artikel 87, lid 3, onder b).

(21) Wat betreft de afwijking uit artikel 87, lid 3, onder c), heeft Italië het project niet aangemeld als regionale steun in de zin van de communautaire kaderregeling inzake staatssteun aan de automobielindustrie(5). Het heeft ook nimmer aangevoerd dat voldaan is aan de voorwaarde welke in die kaderregeling voor regionale investeringssteun zijn vastgesteld. De maatregel zou evenwel in aanmerking kunnen komen voor de afwijking uit artikel 87, lid 3, onder c), voorzover het steun betreft om de ontwikkeling van bepaalde vormen van economische bedrijvigheid te vergemakkelijken.

(22) De betrokken steun is bestemd voor een O & O-project dat wordt uitgevoerd door een onderneming die automobielen produceert. De onderneming behoort tot de automobielindustrie in de zin van de communautaire kaderregeling inzake staatssteun aan de automobielindustrie(6) (hierna: "kaderregeling automobielindustrie"). Volgens die kaderregeling wordt de steun voor O & O-werkzaamheden in die sector beoordeeld op grond van de communautaire kaderregeling inzake staatssteun voor O & O(7) (hierna: "het O & O-kader").

(23) Zowel de totale kostprijs van het project als het steunbedrag overschrijden de drempels die in de kaderregeling automobielindustrie (punt 2.2 a) en het O & O-kader (punt 4.7) zijn vastgesteld voor de aanmelding van afzonderlijke maatregelen die in het kader van een goedgekeurde steunregeling ten uitvoer worden gelegd. Bijgevolg hebben de Italiaanse autoriteiten door de aanmelding van het steunvoornemen ten faveure van IVECO voldaan aan het bepaalde in artikel 88, lid 3, van het EG-Verdrag.

(24) Om uit te maken of de voorgenomen steunmaatregelen op grond van de afwijking uit artikel 87, lid 3, onder c), verenigbaar zijn met de gemeenschappelijke markt, moet de Commissie dus nagaan of voldaan is aan de voorwaarden uit het O & O-kader.

(25) Bij de beoordeling van de verenigbaarheid van de steun voor O & O-werkzaamheden besteedt de Commissie bijzondere aandacht aan het soort onderzoek dat plaatsvindt, de begunstigden van de steun, de toegankelijkheid van de resultaten, de voorziene intensiteit en het stimulerende effect van de steun.

(26) In het O & O-kader wordt blijk gegeven van een positieve houding tegenover steun voor O & O-werkzaamheden. Toch is het zo dat naarmate O & O-werkzaamheden dichter bij de markt komen, de overheidssteun meer kan leiden tot concurrentiedistorsies. In dit verband moet een onderscheid worden gemaakt tussen fundamenteel onderzoek, industrieel onderzoek en precommerciële ontwikkelingsactiviteiten (cf. punt 2.2 van het O & O-kader).

(27) Volgens punt 6.2 van het O & O-kader dient steun ondernemingen te stimuleren tot het uitvoeren van onderzoek dat zonder steun minder ambitieus was geweest of niet binnen dezelfde termijnen had kunnen worden uitgevoerd. O & O-steun dient ondernemingen er dus toe aan te zetten om inzake O & O meer initiatieven te nemen dan zij reeds in het kader van hun gewone dagelijkse activiteiten doen. In het stadium van de aanmelding van steun voor O & O-werkzaamheden moeten de lidstaten dus de noodzaak en het stimulerende effect van de steun aantonen en verzekeren dat deze in geen geval bedrijfssteun betreft. Wanneer dit stimulerende effect niet duidelijk blijkt, kan de Commissie dergelijke steun minder gunstig beoordelen dan zij doorgaans doet.

(28) De Commissie hecht bijzonder belang aan het stimulerende effect van de steun voor O & O-werkzaamheden in het geval van individuele projecten van grote bedrijven die onderzoek verrichten dat zich dicht bij de markt bevindt, alsmede in alle gevallen wanneer een aanzienlijk gedeelte van de O & O-uitgaven plaatsvond nog vóór een steunaanvraag werd ingediend.

(29) De Commissie merkt op dat IVECO de kenmerken vertoont van een grote onderneming. Volgens de planning van de onderneming had de productie die afgeleid is van de onderzoekswerkzaamheden - en die van start zou moeten gaan circa drie maanden vóór de commercialisering van elk model - eind 1999 moeten aanvangen. In 1998 draaide de nieuwe lakstraat voor het eerst proef voor het lakken van voertuigen uit de oude reeksen, en pas nadien werd ze volop gebruikt bij het opstarten van het eerste deel van de nieuwe reeksen. Het begin van de productie door IVECO's leveranciers die de onderdelen produceerden waarvoor IVECO onderzoek verrichtte, vond plaats tussen november 1998 en april 1999. Gezien de aard van het project en het feit dat het onderzoekproject vervolgens als basis diende voor de succesvolle start van de productie en de commercialisering van de voertuigen, oordeelt de Commissie dat het gaat om onderzoek dat dicht bij de markt staat en hecht zij - in dit geval - bijzonder belang aan het criterium "stimulerend effect" waaraan de steun voor O & O-werkzaamheden moet voldoen.

(30) Het project is opgedeeld in deelprojecten die verband houden met ingrepen in het voertuigsysteem en met innovaties in het productieproces. Het deelproject voor het voertuigsysteem betreft: chassis, voor- en achterwielophanging, aandrijving, reminrichting en motor. Het deelproject voor het productieproces betreft een nieuwe lakstraat. De Commissie heeft de deelprojecten onderzocht met de technische bijstand van een onafhankelijk deskundige op het gebied van de automobielindustrie.

(31) Bij de inleiding van de procedure had de Commissie twijfel geuit ten aanzien van zowel het innoverende karakter van het onderzoek als de vraag of de investeringen O & O betroffen. De Commissie heeft evenwel ontoereikende aanvullende informatie ontvangen om aan te kunnen tonen dat bij de hier te onderzoeken investering sprake is van onderzoek in de zin van het O & O-kader.

(32) De belangrijkste verandering in het chassis is de verruiming van het laadvermogen - tot 2,8 à 6,5 ton MTG. De keuze voor een ruimer aanbod van chassis valt toe te schrijven aan de noodzaak te concurreren met producten die hetzelfde laadvermogen aanbieden. De uitbreiding vond plaats door een zelfdragend chassis te gebruiken - in plaats van een zelfdragende carrosserie. Een zelfdragend chassis is een oplossing die vaak wordt gebruikt voor autobussen; de toepassing ervan bij bedrijfswagens brengt geen enkele belangrijke O & O-inspanning met zich mee.

(33) De nieuwe technische oplossingen die werden gekozen voor ophangingen, aandrijving, carrosserie en reminrichting, houden verband met de keuze om het laadvermogen van het voertuig te verruimen. De nieuwe onafhankelijke voorwielophanging, pneumatische achterwielophanging met controlesysteem, versnellingsbak, remsystemen en elektronische bestuurseenheid bevatten geen belangrijke technische innovaties ten opzichte van bestaande producten. Deze delen werden vaak ontwikkeld in samenwerking met ondernemingen die IVECO onderdelen leveren voor de nieuwe bedrijfswagen. In de automobielindustrie zijn de leveranciers van onderdelen namelijk gewoon systemen voor automobielproducenten te ontwerpen en te ontwikkelen. Resulteren deze vormen van samenwerking weliswaar in een verbetering van bestaande producten, dan is hun O & O-component toch niet groter dan die welke gebruikelijk is bij de ontwikkeling van nieuwe modellen.

(34) Volgens opmerkingen die Italië maakte naar aanleiding van de inleiding van de procedure, wordt de bedrijfswagen uitgerust met een dieselmotor met elektronische motorbesturing van het "Common Rail"-type. Ook de gebruikte motor is een verbetering ten opzichte van eerdere modellen, maar hij kan niet worden beschouwd als een belangrijke innovatie. In 1997 was het Fiat-concern de eerste automobielproducent die dieselmotoren met het "Common Rail"-systeem introduceerde, daarin snel gevolgd door andere automobielproducenten. Deze technologie beantwoordt aan de huidige stand van de technologische ontwikkeling en wordt gebruikt door nagenoeg alle bouwers van dieselmotoren.

(35) De nieuwe lakstraat vormt een verbetering ten opzichte van de bestaande installatie, hetgeen resulteerde in een lager verbruik van water, energie en chemische producten. Een en ander is echter nog geen bewijs dat belangrijke innovaties zijn doorgevoerd. De lakstraten moeten geregeld worden vernieuwd om te blijven voldoen aan strengere milieunormen en om producten te maken van betere kwaliteit. Bovendien blijkt uit de door de Italiaanse autoriteiten verstrekte inlichtingen dat in de nieuwe lakstraat het procédé van het natlakken wordt gebruikt, terwijl de meer innoverende oplossingen gebaseerd zijn op het poedercoatingprocédé.

(36) Rekening houdend met de aard van de supra beschreven deelprojecten heeft de Commissie, daarin bijgestaan door een onafhankelijk deskundige, het stimulerende effect van de voorgenomen steun onderzocht. Uit dit onderzoek concludeert zij dat de voorgenomen steun geen enkel stimulerend effect heeft.

(37) Allereerst hebben de Italiaanse autoriteiten hun verklaring als zouden de O & O-werkzaamheden van het project aanvullend zijn op de normale werkzaamheden van de onderneming, niet gestaafd. De uitkomst van het project is de bouw van een nieuwe, lichte bedrijfswagen die het oude, nog uit de jaren '70 daterende model moet vervangen. In dit verband oordeelde de Commissie, in overeenstemming met de opinie van de onafhankelijke deskundige, dat IVECO het oude model dringend moest vervangen. De onderneming heeft de nieuwe bedrijfswagen voorgesteld als een antwoord op een wijzigende vraag waaraan het oude model niet meer kon voldoen(8). Voorts zijn de investeringen in ontwerp, ontwikkeling en commercialisering van het nieuwe IVECO-voertuig niet groter dan de investeringen die concurrenten moeten doen voor vergelijkbare producten.

(38) Daarnaast maken de supra beschreven deelprojecten deel uit van een normaal programma voor ontwerp en ontwikkeling van nieuwe modellen. In de automobielindustrie worden dit soort programma's op geregelde tijdstippen uitgevoerd in het kader van de normale bedrijfswerkzaamheden, zodat ze dus beschouwd moeten worden als normale, courante bedrijfsactiviteiten. Hetzelfde geldt ook voor de vormen van samenwerking met leveranciers van onderdelen: deze zijn in de automobielindustrie gebruikelijk en moeten dus worden beschouwd als normale, courante bedrijfsactiviteiten.

(39) Ten tweede verwerpt de Commissie de stelling van de Italiaanse autoriteiten als zou de steun bestemd zijn om een ongewoon risico op de betrokken markt te ondervangen; het project viel, naar verluidt, immers samen met een voor IVECO en de automobielindustrie bijzonder moeilijke periode. De deskundige tekende daarbij aan dat de markt voor bedrijfswagens een uitgesproken cyclische markt is met regelmatige pieken en dalen, en dat de automobielproducenten het zich niet kunnen veroorloven investeringen uit te stellen of te schrappen wanneer de cyclus een neerwaartse trend vertoont. Bijgevolg kan de steun niet worden aangemerkt als noodzakelijk om een crisissituatie op de markt te verhelpen.

(40) Ten derde heeft de Commissie de kwantificeerbare factoren onderzocht, waaronder de O & O-uitgaven, werknemers actief in O & O, verhouding tussen O & O-uitgaven en omzet. De gemiddelde jaaruitgaven voor O & O-werkzaamheden stegen in nominale waarde van 121 miljoen EUR in de periode 1990-1993 tot 136 miljoen EUR in de periode 1994-1998(9). Het aantal werknemers dat actief is in O & O steeg van gemiddeld 907 (periode 1990-1993) tot 945 (periode 1994-1998). Toch was voor de afzonderlijke jaren in de periode 1994-1998 het aantal werknemers dat actief was in O & O, steeds lager dan in 1990 (1091 eenheden).

(41) De evolutie van de uitgaven en het aantal werknemers in O & O-werkzaamheden lijkt verband te houden met de algemene evolutie bij IVECO. De daling van deze indicatoren in de periode 1991-1993 viel samen met een periode van dalende omzet en nettoverliezen voor IVECO, hetgeen het nodig maakte op kosten te besparen. De verbetering van de financiële situatie (op het gebied van inkomsten en rendabiliteit) vanaf 1994 viel samen met een stijging van het aantal arbeidsplaatsen op het gebied van O & O.

(42) Een nauwkeuriger indicator van de evolutie van een onderneming zijn de O & O-uitgaven uitgedrukt als percentage van de totale omzet. Deze indicator is gedaald van 4,81 % (het gemiddelde in de periode 1990-1993) tot 4,16 % (het gemiddelde in de periode 1994-1998). Voorts liggen de O & O-uitgaven uitgedrukt als percentage van de omzet van IVECO in de lijn van de uitgaven van automobielproducenten met vergelijkbare kenmerken.

(43) De Commissie merkt op dat de kwantificeerbare factoren er niet op wijzen dat de voorgenomen steun IVECO heeft gestimuleerd O & O-werkzaamheden te verrichten die zij anders niet had verricht.

(44) Ten vierde constateert de Commissie dat voor het project wel een zekere mate van grensoverschrijdende samenwerking met leveranciers van onderdelen heeft plaatsgevonden, maar toch betwijfelt zij dat deze samenwerking extra-kosten heeft meegebracht die IVECO niet op zich had genomen indien zij binnenlandse partners had gekozen - in plaats van buitenlandse. Het lijdt geen twijfel dat grensoverschrijdende samenwerking een normaal gegeven is op de wereldmarkt voor automobielonderdelen.

(45) De Commissie concludeert dat de O & O-werkzaamheden die IVECO heeft uitgevoerd, normaal zijn voor een automobielproducent. Daarom is zij van oordeel dat Italië het stimulerende effect van het O & O-project niet heeft kunnen aantonen. Bijgevolg is het steunvoornemen onverenigbaar met de gemeenschappelijke markt.

(46) De Commissie tekent bij het vorengaande nog aan dat het feit dat het project van start ging vóór de indiening van de steunaanvraag, uiteindelijk ook doet besluiten dat de steun niet noodzakelijk was. De Commissie geeft zich er rekenschap van dat in de - reeds goedkeurde - wet nr. 46/1982 bepaald is dat deze 24 maanden retroactief van toepassing is voor de kosten van een onderneming die een steunaanvraag heeft ingediend. Toch gold voor de betrokken steunmaatregel een verplichting tot voorafgaande aanmelding bij de Commissie, zowel overeenkomstig het O & O-kader als overeenkomstig de kaderregeling automobielindustrie. De steun diende dus door de Commissie te worden onderzocht. Gelet op de aard van het project merkt de Commissie op dat IVECO niet zeker kon zijn dat het project aanspraak zou kunnen maken op steun - en dus de goedkeuring van die steun als vaststaand kon beschouwen. Desalniettemin ging het project in 1994 van start en werd de steunvraag pas in 1996 ingediend.

(47) Aangezien de steun geen stimulerend effect heeft, acht de Commissie het niet nodig de onderhavige zaak verder te onderzoeken, met name wat betreft zowel de component industrieel onderzoek en precommerciële ontwikkeling van de afzonderlijke deelprojecten als de toegestane steunintensiteit.

V. CONCLUSIE

(48) De Commissie concludeert dat de steun voor O & O-werkzaamheden die de Italiaanse autoriteiten voornemens zijn toe te kennen aan IVECO niet noodzakelijk is voor het verwezenlijken van de doelstellingen uit artikel 87, lid 3, onder c), van het Verdrag, en met name wat betreft het vergemakkelijken van de ontwikkeling van bepaalde vormen van economische bedrijvigheid. Mitsdien moet de steun onverenigbaar worden verklaard met de gemeenschappelijke markt,

HEEFT DE VOLGENDE BESCHIKKING GEGEVEN:

Artikel 1

De voorgenomen overheidssteun van Italië ten gunste van IVECO SpA voor een nominaal bedrag van 31,249 miljard ITL is met de gemeenschappelijke markt onverenigbaar.

Deze steunmaatregel mag bijgevolg niet ten uitvoer worden gelegd.

Artikel 2

Italië deelt de Commissie binnen twee maanden vanaf de kennisgeving van deze beschikking mee welke maatregelen het heeft genomen om hieraan te voldoen.

Artikel 3

Deze beschikking is gericht tot de Italiaanse Republiek.

Gedaan te Brussel, 6 juni 2001.

Voor de Commissie

Mario Monti

Lid van de Commissie

(1) PB C 27 van 27.1.2001, blz. 25.

(2) Zie voetnoot 1.

(3) PB C 45 van 17.2.1996, blz. 5.

(4) Zie met name Beschikking 96/369/EG van de Commissie van 13 maart 1996 betreffende een fiscale steunmaatregel in de vorm van een afschrijvingsregeling ten behoeve van de Duitse luchtvaartmaatschappijen (PB L 146 van 20.6.1996, blz. 42), en voorts punt 3.3 en 3.4 van de communautaire kaderregeling inzake staatssteun voor onderzoek en ontwikkeling.

(5) PB C 279 van 15.9.1997, blz. 1.

(6) PB C 279 van 15.9.1997.

(7) PB C 45 van 17.2.1996.

(8) Zie bijvoorbeeld de commerciële informatie op de website http://www.madeinfïat.com/feb00/briefa.htm.

(9) Het laatste jaar waarvoor de Italiaanse autoriteiten gegevens hebben meegedeeld, is 1998.