SPECIAAL VERSLAG Nr. 4/88 over de regionale samenwerking, gefinancierd in het Kader van de Overeenkomsten van Lomé vergezeld van de antwoorden van de Commissie (88/C 188/03) (opmerkingen ex artikel 206 bis, lid 4, van het EEG-Verdrag)

INHOUD

>PIC FILE= "T0050314"> 1. INLEIDING

Onderwerp van het verslag

1.1. Van elk der in het kader van de overeenkomsten van Lomé ingestelde Europese Ontwikkelingsfondsen is een gedeelte bestemd voor de financiering van projecten en programma's ter bevordering van de samenwerking tussen de ACS-Staten, ook wel genoemd de regionale samenwerking. Onder de eerste overeenkomst van Lomé (van 1976 tot 1980) vertegenwoordigde dit deel 10 %, onder de tweede overeenkomst (van 1981 tot 1986) 14 % en onder de derde (van 1986 tot 1990) 13,3 % van de totale toewijzing.

1.2. De bedragen van de toewijzingen ten behoeve van de regionale samenwerking onder de drie overeenkomsten, en de verdeling ervan over de zeven gebieden, zijn opgenomen in tabel 1. De uitsplitsing van de toewijzingen naar economische sectoren is opgenomen in tabel 2, behalve voor de derde overeenkomst van Lomé, waarvan de toewijzingen niet bij voorbaat werden uitgesplitst. Bijlage 1 van dit verslag geeft aan welke Staten tot een bepaald gebied behoren en wat de voornaamste economische indicatoren ervan zijn.

1.3. Dit verslag over de tenuitvoerlegging van de regionale samenwerking tijdens de geldigheidsduur van de eerste en de tweede overeenkomst van Lomé is gebaseerd op het in 1987 door de Kamer verrichte onderzoek van een hele reeks projecten en programma's. Het grootste deel hiervan werd bovendien ter plaatse onderzocht tijdens controlebezoeken die de Kamer aflegde in de landen waar zij werden uitgevoerd. Ongeveer 50 % van alle financieringsbesluiten en 60 % van alle betalingen uit hoofde van de toewijzingen voor regionale samenwerking werden in het onderzoek betrokken.

Regionaal samenwerkingsbeleid

1.4. Sinds het begin van de jaren '70, toen de groei van de wereldeconomie begon te vertragen, viel er een toenemende internationale concurrentie en een sterker handelsprotectionisme waar te nemen. In dezelfde periode heeft de technologische vooruitgang een negatieve invloed gehad op de vraag naar grondstoffen en ongeschoolde arbeidskrachten en bijgevolg op de ruilvoet van de ontwikkelingslanden. De droogte, die een vermindering van de uitvoer van landbouwprodukten en een tekort aan voedsel veroorzaakt, heeft de financiële situatie van vele ACS-Staten steeds verder verzwakt. De hieruit voortvloeiende stagnatie van de economische ontwikkeling heeft de afhankelijkheid van deze landen tegenover de industrielanden versterkt.

1.5. Wegens de economische problemen waarmee de ACS-Staten op het ogenblik te kampen hebben, is het beleid inzake regionale samenwerking vooral gericht op de economische ontwikkeling, inzonderheid op het scheppen van grotere afzetmarkten met het oog op de bevordering van de handel en de industriële produktie, om de huidige afhankelijkheid van de invoer te verminderen.

1.6. De beginselen van de regionale samenwerking tussen de ACS-Staten zijn vastgesteld binnen de in 1975 opgerichte "ACS-groep" waarvan de werkzaamheden, met de verklaring van Suva in 1977, zijn uitgemond in het "actieprogramma voor de onderlinge samenwerking tussen de ACS-Staten". Dit programma was de aanzet tot de regionale samenwerking in het kader van de overeenkomst van Lomé. Het Europese Parlement heeft in verschillende resoluties het belang van de regionale samenwerking tussen de ACS-Staten beklemtoond. Bij het onderzoek van het ontwikkelingsbeleid in Arusha in februari 1987, heeft de Raadgevende Vergadering ACS-EEG bijzonder veel belangstelling getoond voor de regionale samenwerking.

>PIC FILE= "T0050315"> >PIC FILE= "T0050316"> 1.7. De doelstellingen van de regionale samenwerking en de verschillende middelen die de verwezenlijking ervan mogelijk maken, zijn vastgesteld in de artikelen 133 en 135 van de tweede overeenkomst van Lomé ; zij zijn opgenomen in bijlage 2 van dit verslag. Dezelfde bepalingen, die reeds voorkwamen in de eerste overeenkomst van Lomé, zijn overgenomen in de derde overeenkomst, waar bovendien de nadruk wordt gelegd op de bevordering van de zelfvoorziening en de continuïteit van de voedselvoorziening.

1.8. Het al dan niet welslagen van de regionale samenwerking wordt grotendeels bepaald door de politieke wil, zich in te zetten voor deze regionale samenwerking, onder wederzijdse eerbiediging van de soevereiniteit van de betrokken Staten met hun sterk verschillende politieke en economische systemen en inkomensniveaus. Een Staat als Nigeria, die beschikt over inkomsten uit de olieïndustrie, een bevolking telt van bijna 100 miljoen inwoners en een BNP heeft dat 74 % uitmaakt van het totale BNP van het Westafrikaanse gebied, heeft natuurlijk andere belangen dan de 15 overige Staten in dit gebied.

Beheer van de regionale samenwerking

1.9. De voorstellen voor de financiering van projecten voor regionale samenwerking worden door ten minste twee ACS-Staten tezamen of door het ACS-Secretariaat te Brussel aan de Commissie of eventueel aan de Europese Investeringsbank voorgelegd. Wanneer het financieringsbesluit eenmaal is genomen door de Commissie, wordt het tenuitvoergelegd op dezelfde wijze als alle andere door het EOF gefinancierde projecten. De machtiging tot het ondertekenen van de financieringsovereenkomsten en het verrichten van de betalingen wordt verleend door een "regionaal ordonnateur", die in gemeen overleg wordt gekozen uit de Staten waar het project in feite wordt uitgevoerd. De gemachtigde van de Commissie in de Staat waar de regionale ordonnateur zijn standplaats heeft, is belast met de technische en financiële supervisie. De activiteiten van algemeen belang en de subsidiëring van instellingen zoals het Centrum voor industriële ontwikkeling worden rechtstreeks door de Commissie te Brussel beheerd.

2. FINANCIËLE TENUITVOERLEGGING

Door de verschillende Staten behaalde voordelen

2.1. De verdeling van de toewijzing uit hoofde van de regionale samenwerking over de zeven gebieden (zie tabel 1) houdt nauw verband met het aantal en de omvang van de Staten die ertoe behoren. Dit betekent echter niet dat elke ACS-Staat een evenredig deel uit de toewijzing voor zijn gebied ontvangt. De bijzondere situatie waarin bepaalde Staten zich bevinden - bij voorbeeld de geografische ligging of de gevolgen van de droogte - wordt aangevoerd ter rechtvaardiging van een grotere prioriteit met betrekking tot de toekenning van de beperkte beschikbare middelen. Bovendien bepalen de overeenkomsten van Lomé dat de minst ontwikkelde Staten als eerste over de middelen kunnen beschikken, met name wanneer het gaat om projecten ter verbetering van de infrastructuur.

2.2. Voorts werd van de evenredige verdeling van de geldmiddelen afgeweken ten gunste van de landen met een meer ontwikkelde administratieve organisatie, die beter zijn uitgerust voor het formuleren en ondersteunen van financieringsvoorstellen, alsmede ten gunste van de landen die profijt hebben getrokken van hun hoedanigheid van gastland voor de regionale organisaties.

2.3. De meeste regionale projecten brengen de Staten waar zij worden uitgevoerd aanzienlijke voordelen : zij doen immers een beroep op plaatselijke bouwondernemingen, zorgen voor meer werkgelegenheid en vergroten het nationale prestige. Deze voordelen zijn het duidelijkst wanneer een door regionale fondsen gefinancierd project van weinig nut is voor de Staten waarbinnen geen fysieke activiteiten van het Project werden uitgevoerd. Bij wijze van voorbeeld worden in paragraaf 3.26 van dit verslag twee onderwijsinstellingen in Gabon genoemd. Alen dient echter te bedenken dat dergelijke voordelen kunnen omslaan in nadelen zodra de andere bij het project betrokken Staten niet willig zijn hun deel van de apparaatskosten te dragen.

2.4. Wanneer een nationaal project buitensporig hoge kosten met zich meebrengt, dekt de betrokken Staat deze kosten door middel van een overeenkomstige vermindering van de middelen, die in het kader van de nationale toewijzing voor andere doeleinden beschikbaar zijn. Wanneer het echter gaat om regionale projecten, heeft de verspilling van gelden in één Staat nadelige gevolgen voor alle Staten van dat gebied. Dit was bij voorbeeld het geval toen de overheid van Burkina Faso met een plaatselijke onderneming een contract afsloot voor de bouw van een regionale school, waarvan de kosten 0,3 Mio ECU hoger waren dan de laagste offerte, hetgeen de kostprijs van het contract met 50 % verhoogde.

Bestedingspercentage van de regionale toewijzingen

2.5. Per 31 december 1987 waren 92 % van de toewijzingen voor regionale samenwerking in het kader van de eerste overeenkomst van Lomé uitbetaald. Op dezelfde datum, 22 maanden na het verstrijken van de tweede overeenkomst van Lomé, waren 97 % van de hierin vervatte regionale toewijzingen vastgelegd en 57 % ervan uitbetaald.

2.6. De vastgestelde vertraging bij de besteding van deze toewijzing is voor een deel te wijten aan de tijd die twee of meer Staten nodig hebben om tot overeenstemming te komen over de financieringsvoorstellen, en vervolgens aan het oplossen van moeilijkheden bij de tenuitvoerlegging van de over verschillende Staten gespreide projecten. Zoals verder in dit verslag wordt vermeld, verliep met name de uitvoering van projecten in de energiesector erg langzaam. Bijkomende vertragingen bij de besteding van de toewijzingen vloeien voort uit tekortkomingen op het gebied van het financieel beheer : het restbedrag van een aantal te hoge vastleggingen voor gerealiseerde projecten moet nog opnieuw worden toegewezen in de rekeningen van het 5de EOF. Dit is bij voorbeeld het geval met 5,0 Mio ECU betreffende tussen 1982 en 1985 gerealiseerde programma's ter bevordering van de handel, 2,5 Mio ECU betreffende een speciale lening aan de fosfaatindustrie in Senegal, en een hele reeks kleinere bedragen betreffende projecten voor technische bijstand.

3. TENUITVOERLEGGING PER ECONOMISCHE SECTOR

3.1. De navolgende paragrafen hebben betrekking op het onderzoek van de financiële bijstand die in het kader van de eerste en de tweede overeenkomst van Lomé aan elke economische sector werd toegekend (zie tabel 2).

Vervoer en communicatie

3.2. Vervoer en communicatie vormen de belangrijkste sector van de regionale samenwerking ; hieraan werden in het kader van de eerste overeenkomst van Lomé 52 % (176 Mio ECU) en in het kader van de tweede overeenkomst 33 % (211 Mio ECU) van de regionale middelen toegewezen. Het onderzoek van 12 regionale projecten in deze sector, die een totaal bedrag van 100 Mio ECU vertegenwoordigen, toont aan dat het aantal succesvolle projecten hoog is, omdat de Staten die eraan deelnemen geneigd zijn samen te werken, gezien het gemeenschappelijke belang dat zij hebben bij de verbetering van hun vervoer en communicatie.

3.3. De projecten waarvan de doelstellingen niet konden worden gehaald, hadden te lijden onder de politieke instabiliteit ; dit is inzonderheid het geval voor de heropening van de spoorverbinding tussen Zambia, Zaïre en de haven van Lobito in Angola. Door de voortdurende burgeroorlog bleef deze lijn buiten gebruik, en het voor de nationale spoorwegmaatschappijen van Zambia en Zaïre bestemde rollend materieel, dat in 1980 werd gefinancierd door middel van een subsidie van 8 Mio ECU uit hoofde van de regionale samenwerking, werd niet op deze lijn ingezet. De toewijzing van gelden voor dit project was eigenlijk niet gerechtvaardigd, aangezien de burgeroorlog nog woedde op het ogenblik dat het financieringsbesluit werd genomen.

3.4. De Gemeenschap heeft een bijdrage van 10 Mio ECU geleverd voor de verbetering van een reeds bestaande grindweg tussen Kakuma in het noorden van Kenia, en Juba in het zuiden van Soedan, ten einde Soedan te verbinden met de haven van Mombassa in Kenia, zonder door Oeganda te hoeven komen. Het deel van de weg dat op Soedanees grondgebied ligt werd niet voltooid, in hoofdzaak wegens aanhoudende onlusten in het gebied waar het project werd uitgevoerd. De regionale doelstelling van het in Kenia aangelegde deel van een voor alle weersomstandigheden geschikte weg werd dus niet verwezenlijkt.

3.5. Onder de tweede overeenkomst van Lomé ontving de West Indies Shipping Corporation (WISCO) een lening van 5,9 Mio ECU tegen speciale voorwaarden, met het oog op de financiering van een veilige en regelmatige veerdienst tussen de minst ontwikkelde Staten van het Caraïbisch gebied. Deze doelstelling is niet volledig bereikt, en wel om de volgende redenen. Op aanraden van een scheepsmakelaar en met toestemming van de Commissie, kocht de WISCO in 1984 schepen die groter waren dan de twee containerschepen - met kleinere afmetingen en een kortere reistijd - die in de financieringsovereenkomst werden genoemd. De resterende middelen waren ontoereikend voor de aankoop van de voorziene containers, die nu tegen een hoge prijs worden gehuurd, en van de havenuitrusting. Slechts één van de schepen onderhoudt de dienst tussen de minst ontwikkelde Staten, en de reistijd is langer dan was voorzien ; het andere wordt ingezet op de scheepvaartroute naar Miami, waar de concurrentie erg sterk is. De exploitatie van deze twee schepen veroorzaakt een jaarlijks verlies van 1,8 Mio ECU, en de Lid-Staten van het Caraïbisch gebied zijn steeds minder genegen, hiervoor subsidie te verlenen. De toekomst van de WISCO is onzeker, te meer omdat verschillende regeringen zich uit de organisatie hebben teruggetrokken.

Industrie, energie, mijnbouw

3.6. De verwante bedrijfstakken industrie (met name de ontwikkeling van ACS-bedrijven), energie en mijnbouw vormen een sector van regionale financiële samenwerking waaraan in het kader van de eerste overeenkomst van Lomé 20 % (68 Mio ECU) en in het kader van de tweede overeenkomst 12 % (74 Mio ECU) van de regionale middelen werden toegewezen. Tabel 3 geeft een overzicht van de financieringsbesluiten die in deze sector werden genomen. De desbetreffende opmerkingen zijn afzonderlijk geformuleerd in de navolgende paragrafen.

Industrie

3.7. De overeenkomsten van Lomé voorzien in de oprichting van regionale en interregionale ondernemingen als middel tot het scheppen van voldoende ruime markten om de levensvatbaarheid van de industriële activiteiten te verzekeren. De eerste en meest ambitieuze onderneming die door het EOF werd gefinancierd, was een cementfabriek in Togo. De regeringen van Ghana, Ivoorkust en Togo hadden ieder een gelijk aandeel in deze vennootschap (Les Cimenteries de l'Afrique de l'Ouest (CIMAO)).

3.8. Het 4de en 5de EOF hebben in totaal 33,5 Mio ECU (financieringsbesluiten van 1977 en 1982), en de EIB 20 Mio ECU aan eigen middelen bijgedragen in de totale kosten van de fabriek, die 250 Mio ECU beliepen. Zes andere donateurs hebben leningen verstrekt : de belangrijkste deelneming was die van de Wereldbank, namelijk 53 Mio ECU. De gelden van het EOF werden gebruikt voor een spoorwegverbinding (12,9 Mio ECU), huisvesting (5,1 Mio ECU), rentesubsidies (2,2 Mio ECU) en leningen in de vorm van risicodragend kapitaal aan de betrokken Staten, met het oog op de financiering van hun aandelen (13,3 Mio ECU).

3.9. Dit project werd een volledige mislukking : al na vier jaar, in april 1984, werd de fabriek gesloten.

>PIC FILE= "T0050317"> 3.10. De belangrijkste oorzaken die ter verklaring van deze mislukking worden aangevoerd zijn de volgende: (a) het projectvoorstel bleek weinig realistisch te zijn, met name wat de verhouding tussen de produktiekosten en de cementprijs op de wereldmarkt betreft, hoewel het gezamenlijk was onderzocht door de acht donateurs die het project cofinancierden, waaronder de Commissie, de Europese Investeringsbank (EIB), de Wereldbank, Frankrijk en Canada;

(b) de ondertekenende Staten hebben de regionale overeenkomst, die bepaalde dat zij de produktie van de fabriek dienden aan te kopen tegen een prijs die hoog genoeg was om alle kosten te dekken en een behoorlijk rendement van het kapitaal te verzekeren, niet nageleefd;

(c) de CIMAO heeft sinds het begin van de produktie in februari 1980 financiële moeilijkheden gekend, die veroorzaakt werden door de overschrijding (met 13 %) van de geraamde bouwkosten, een te klein bedrijfskapitaal, technische gebreken die de produktiecapaciteit verlaagden, de extreem hoge kosten die Togo aanrekende voor energie en vervoer, te hoge verkoopprijzen en een gebrek aan ervaren beheerders;

(d) daar haar produktiecapaciteit door de droogte werd beperkt, was de waterkrachtcentrale van Ghana, waarvan de fabriek afhankelijk was voor haar energievoorziening, in 1983 en 1984 niet in staat, de fabriek regelmatig van electriciteit te voorzien.

3.11. In 1982 stelde de CIMAO een herstructureringsplan vast, dat werd gesteund door de EIB, die hiervoor 7,3 Mio ECU vastlegde in de vorm van risicodragend EOF-kapitaal. Toch moest de CIMAO in 1984 overgaan tot sluiting van de fabriek, daar zij nog steeds niet in staat was te concurreren met de cementprijs op de wereldmarkt, die door de overproduktie van de Europese cementindustrie sterk was gedaald. Daar de toekomst van de fabriek, die sinds vier jaar gesloten is, onzeker blijft, is het de taak van de Commissie, de financiële gevolgen van de mislukking van het project te berekenen, en bij de EIB de nodige stappen te ondernemen om de kans op terugbetaling van de door de Bank verstrekte conditionele lening zo groot mogelijk te maken.

Energie

3.12. Aangezien met name de ontwikkeling van de nieuwe energiebronnen een doeltreffend wapen is in de strijd tegen de ontbossing, is het betreurenswaardig dat van de vijf met regionale fondsen gefinancierde energieprojecten die werden onderzocht, er drie met ernstige moeilijkheden te kampen hadden.

3.13. De openbare werken voor één van deze projecten - het door de Wereldbank gecofinancierde waterkrachtproject in de Ruzizi in Boeroendi - werden erg langzaam uitgevoerd. In juni 1983 werden voor dit project 21 Mio ECU vastgelegd (ofwel 44 % van alle regionale middelen voor energieprojecten). Per 31 december 1987 waren hiervan slechts 9,9 Mio ECU uitbetaald.

3.14. In 1983 werd in Mali een regionaal onderzoekscentrum voor zonneënergie (CRES) opgericht. Het had ten doel het onderzoek, de opleiding en de uitwisseling van informatie te bevorderen en de nationale energieprojecten in het gebied te steunen. De Gemeenschap heeft voor een bedrag van 3,1 Mio ECU bijgedragen in de totale stichtingskosten van 30 Mio ECU voor het centrum. In 1986, kort na de bouw van het centrum, hebben Frankrijk en de B.R. Duitsland hun operationele bijstand ten bedrage van 5,1 Mio ECU ingetrokken, omdat zij de plannen van het centrum te geavanceerd vonden. Bijgevolg werd het project stopgezet.

3.15. De ervaring met het CRES toont aan dat het niet opportuun is, duur wetenschappelijk onderzoek te verrichten in ontwikkelingslanden wanneer soortgelijke programma's reeds elders bestaan, en dat evenmin de weg van de geavanceerde technologie ingeslagen moet worden. Indien het project volledig was gerealiseerd, hadden de betrokken Staten de apparaatskosten ervan waarschijnlijk niet kunnen dragen : in 1986 heeft de raad van beheer van het CRES erop gewezen dat verschillende Staten over onvoldoende middelen beschikten om de betaling van hun bijdrage te waarborgen en de voorkeur gaven aan nationale projecten.

3.16. Dat aan regionale projecten een lage prioriteit wordt gegeven, is gebleken in het Pacific Regional Energy Programme, waaraan de Gemeenschap in januari 1984 6,2 Mio ECU heeft uitbetaald. Verschillende onderdelen van dit regionale project zijn niet uitgevoerd. Dit was inzonderheid het geval met het belangrijkste deel van het project, namelijk het systeem voor het gasvormig maken van stoffen op West-Samoa (dat een bedrag van 2,1 Mio ECU vertegenwoordigde). Ook een aantal projecten betreffende zonneënergie, biomassa en micro-elektriciteit, die een te hoge technische moeilijkheidsgraad hadden en waarvoor geen maatregelen voor opleiding of informatie waren genomen, werden niet gerealiseerd. Per 31 december 1987, vier jaar na het financieringsbesluit, was slechts 19 % van de vastleggingen gebruikt. Deze situatie steekt af bij die van een nationaal project voor waterkracht, dat op West-Samoa tot een goed einde werd gebracht in het kader van het vijfde nationale indicatieve programma van het EOF.

Mijnbouw

3.17. Eén van de twee grote, met regionale fondsen gefinancierde mijnbouwprojecten, dat betrekking had op de watervoorziening van een fabriek voor fosfaatwinning die in 1984 deel uitmaakte van de Industries chimiques du Senegal, hield geen enkel verband met de regionale samenwerking, behalve dan dat Senegal waarschijnlijk fosfaat zou kunnen verkopen aan de drie overige in de financieringsovereenkomst vermelde ACS-Staten. Aangezien twee andere buurlanden (Marokko en Togo) reeds fosfaat uitvoeren, is deze vastlegging van 10 Mio ECU niet in overeenstemming met artikel 134, lid 2, van de tweede overeenkomst van Lomé. Hierin wordt immers bepaald dat de regionale projecten rechtstreeks bijdragen tot de oplossing van een gemeenschappelijk ontwikkelingsprobleem van twee of meer Staten, door middel van gemeenschappelijke acties of gecoördineerde nationale acties.

Technische bijstand voor industriële projecten

3.18. Van het totaalbedrag van 10 Mio ECU dat uit hoofde van de eerste en tweede overeenkomst van Lomé werd vastgelegd voor de financiering van de technische bijstand voor industriële projecten, werden 2,5 Mio ECU toegekend aan het secretariaat van de Unie van de Manorivier (waarvan de Lid-Staten Guinee, Liberia en Sierra Leone zijn) voor de oprichting van een instelling voor industriële ontwikkeling. Het oorspronkelijk driejarige project, dat in 1982 voltooid moest zijn, werd voortgezet tot in 1987. De huidige resultaten zijn ontoereikend om de investering te rechtvaardigen.

Landbouwproduktie

3.19. Het gedeelte van de regionale middelen dat bestemd was voor landbouwprojecten is gestegen van 6 % (21 Mio ECU) onder de eerste overeenkomst van Lomé tot 23 % (147 Mio ECU) onder de tweede overeenkomst. Aangezien de nadruk steeds meer op de plattelandsontwikkeling en de zelfvoorziening wordt gelegd, zijn 50 tot 60 % van de regionale fondsen van de derde overeenkomst van Lomé voorlopig aan de landbouwsector toegewezen.

3.20. De campagnes ter bestrijding van dierenziekten, in hoofdzaak mond- en klauwzeer, runderpest en slaapziekte, vertegenwoordigen een aanzienlijk deel van de regionale projecten betreffende de landbouw (de helft onder de eerste overeenkomst van Lomé en een derde onder de tweede overeenkomst). Het regionale karakter van deze campagnes rechtvaardigt, dat de financiering ervan ten laste van regionale middelen komt. Zij dienen echter te worden aangevuld met programma's voor een goed gebruik van de grond, ten einde te verzekeren dat de aanzienlijke investeringen niet worden tenietgedaan door een slecht gebruik van de pas van ziekten bevrijde grond, die door overbeweiding uitgeput kan raken. Dergelijke programma's waren in onvoldoende mate ontwikkeld voor bepaalde gebieden in Zimbabwe, zodat de uitroeiing van de tseetseevlieg werd gevolgd door een ongecontroleerde groei van de veestapel.

3.21. Onder de tweede overeenkomst van Lomé werd bijna een vijfde van de regionale fondsen voor de landbouw toegewezen aan een project betreffende twee stuwdammen in Senegal (Diama) en in Mali (Manantali). Op een totale kostprijs van 850 Mio ECU, beliep de bijstand van het EOF tussen 1979 en 1982 70 Mio ECU, afkomstig van de nationale en regionale toewijzingen uit hoofde van de eerste en de tweede overeenkomst. Vijf Arabische fondsen en een bilateraal Duits fonds stonden in voor de rest van de financiering. Het project beoogt een verhoging van de landbouwproduktie door de irrigatie van 375 000 ha, een jaarlijkse produktie van 800 GWh elektriciteit, en een permanente bevaarbaarheid van de Senegalstroom. Het project is zo omvangrijk dat de begunstigde Staten (Mali, Mauritanië en Senegal) grote moeilijkheden ondervinden bij het aflossen van de leningen, die met inbegrip van de 39 Mio ECU uit hoofde van de eerste en de tweede overeenkomst, meer dan 800 Mio ECU belopen, alsmede bij de behoorlijke realisatie van de bijzonder ambitieuze irrigatieprogramma's, die de belangrijkste rechtvaardiging van de investering vormen. De ervaringen van het EOF met andere grote projecten voor de waterhuishouding in de landbouw, zoals het rijstproject van Segou in het buurland van Mali, tonen aan dat de resultaten gering zijn in verhouding tot de investering, van weinig nut voor de landbouwers, en onzeker daar de uitvoering van deze projecten een beheercapaciteit vergt die ter plaatse niet aanwezig is en waarvoor men een beroep zou moeten doen op dure technische bijstand. De volledige toewijzing van Senegal onder de derde overeenkomst van Lomé, ofwel 97 Mio ECU, werd vastgelegd voor de realisatie van slechts één zesde van de voorziene irrigatieprogramma's. Bovendien zouden de economische kosten van de verzilting als gevolg van de waterbeheersing en de bovenmatige irrigatie hoog kunnen zijn.

3.22. Het succes van andere landbouwprojecten werd in hoofdzaak belemmerd door het feit dat de projecten meestal alleen ten goede komen aan het gastland, en door een gebrek aan overleg inzake landbouwbeleid, waarvan de ontwikkeling wordt afgeremd door economische problemen. Toch is een gecoördineerde aanpak noodzakelijk, willen de regionale instellingen op het gebied van de landbouw enige invloed kunnen uitoefenen op de bevordering van de handel in landbouwprodukten tussen de ACS-Staten.

3.23. Onder de tweede overeenkomst van Lomé werden voor een bedrag van 2 Mio ECU kredietfaciliteiten verleend aan een multinationaal publiekrechtelijk lichaam, de Caribbean Food Corporation (CFC), voor de financiering van kleine en middelgrote landbouwprojecten, ten einde de ontwikkeling van en de handel in landbouwprodukten tussen de Lid-Staten van de Caribische Gemeenschap (CARICOM) te bespoedigen. De CFC heeft geen uitvoerbare investeringsprojecten kunnen vinden, met name door de hoge rentevoet die zij toepaste bij het doorgeven van de lening van het EOF, die zij tegen gunstige voorwaarden had verkregen. Bovendien liet zij de begunstigden voor de technische bijstand betalen, hoewel deze door het EOF afzonderlijk was gefinancierd. Het plan had eveneens te lijden onder handelsbelemmeringen (Jamaica), de concurrentie van invoer van buiten de regio en moeilijkheden in de werking van de CFC. Samen met het gebrek aan steun van de Lid-Staten van de CARICOM, hebben deze omstandigheden de CFC ertoe gebracht, in de begunstigde Staten projecten te kiezen die veeleer een nationaal dan een regionaal karakter hebben.

3.24. Het Caribbean Agricultural Research and Development Institute (CARDI) heeft onder de eerste en de tweede overeenkomst 4,5 Mio ECU ontvangen voor toegepast wetenschappelijk onderzoek. Daar het niet van alle Lid-Staten van de CARICOM steun ontving, kreeg het CARDI te kampen met financiële moeilijkheden. In Guyana, waar een gedeelte van het programma wordt uitgevoerd, is de gemachtigde tot de conclusie gekomen dat geen vooruitgang van betekenis is geboekt in het door het CARDI in dat land verrichte onderzoek, en wel vanwege het gebrek aan samenwerking tussen het CARDI, de CARICOM en de Guyaanse regering.

Opleiding

3.25. Het grootste deel van de toewijzing betreffende de rubriek "Opleiding, gezondheidszorg, watervoorziening" werd onder de eerste en de tweede overeenkomst van Lomé toegekend aan onderwijs en opleiding, en vertegenwoordigt een totaalbedrag van 96,4 Mio ECU. Het is uiteraard voordelig om, telkens wanneer de voorwaarden voor een vruchtbare samenwerking vervuld zijn, op regionaal niveau onderwijsinstellingen op te richten die gespecialiseerde opleidingen en cursussen geavanceerde technologie geven, welke op nationale schaal niet haalbaar zouden zijn.

3.26. Vijftien projecten, die een totaalbedrag van 45 Mio ECU vertegenwoordigen, werden door de Kamer onderzocht. Twee van deze projecten, gevestigd in Gabon, zijn van weinig nut voor het gebied, daar enkel de inwoners van het gastland ervan profiteren: (a) het "Internat à l'école des postes et télécommunications" (2,02 Mio ECU in het kader van de eerste overeenkomst van Lomé) is slechts nuttig voor de nationale posterijen, en wordt beheerd en onderhouden door Gabon;

(b) het "Centre interafricain pour le développement de la formation professionnelle" (1,5 Mio ECU in het kader van de tweede overeenkomst van Lomé), dat ten doel had bij te dragen tot het drukken van didactisch materiaal, is niet nuttig gebleken voor de andere ondertekenaars van de financieringsovereenkomst. Alleen de Gabonese drukkers hebben een opleiding genoten ; het drukmateriaal wordt gebruikt om in de plaatselijke behoeften te voorzien, en de belangrijkste geplande activiteit op regionaal gebied, namelijk de opleiding van instructeurs, is niet uitgevoerd. Momenteel wordt er onderhandeld over de officiële overdracht van de goederen aan de Gabonese overheid.

3.27. Hoewel de gemachtigden van de Commissie ter plaatse hun twijfels kenbaar hadden gemaakt, werd aan twee andere projecten op het gebied van de opleiding financiële steun verleend. Deze projecten waren echter te omvangrijk, hetgeen tot gevolg kan hebben dat de apparaatskosten de financiële mogelijkheden van de ondertekenende Staten te boven zullen gaan en de onderwijsbegroting van de gastlanden al te zeer wordt belast. De betrokken instellingen zijn de "Académie régionale de la Mer" in Ivoorkust (2 Mio ECU, gefinancierd in 1985, op een totale kostprijs van 42 Mio ECU) en de "École des Mines et de la Géologie" in Niger (7 Mio ECU, gefinancierd in 1984, op een totale kostprijs van 32 Mio ECU).

Algemene maatregelen (zie tabel 4)

Ontwikkeling van het handelsverkeer

3.28. De ACS-Staten hebben een zeer klein aandeel in de wereldhandel (minder dan 3 % volgens de beschikbare gegevens), waarvan de helft wordt ingenomen door uit Nigeria afkomstige olieprodukten. De rest van de uitvoer bestaat hoofdzakelijk uit een beperkt aantal grondstoffen zoals koper, hout, cacao, suiker en andere landbouwprodukten. De waarde van de uitvoer van de ACS-Staten is de laatste jaren weinig gestegen. De totale uitvoer van de Lid-Staten naar alle bestemmingen bedroeg 35,4 miljard USD in 1977 en 37,9 miljard USD in 1984 (bron : Eurostat). Het lage peil van de uitvoer beperkt de invoer- en investeringscapaciteit van deze landen. De onderlinge handel tussen de Afrikaanse landen maakt slechts 4 % uit van het totale Afrikaanse handelsverkeer.

3.29. De in de overeenkomsten van Lomé opgenomen regeling betreffende de toelating tot de markt geeft voorrang aan de invoer vanuit de ACS-landen. In absolute waarde steeg de invoer vanuit deze landen van 13,5 miljard

>PIC FILE= "T0050318"> ECU in 1977 tot 30,1 miljard ECU in 1985. Uitgedrukt als aandeel in de totale waarde van de invoer van de Europese Gemeenschap is dit nooit uitgestegen boven het gemiddelde van 1977. Dit bedroeg ongeveer 7 %, en slechts 4 % indien men de olieprodukten buiten beschouwing laat.

3.30. Naast de vrije toegang van de meeste uit de ACS-Staten afkomstige produkten tot de Europese markt, voorzien de overeenkomsten van Lomé, met name artikel 21 van de tweede overeenkomst, in bijstand voor maatregelen tot bevordering van de handel, onder meer door de financiering van geschikte organisaties, opleiding, produktbeleid en marketingstudies, alsmede van transporten opslagvoorzieningen.

3.31. Van de in totaal 38 Mio ECU die in het kader van deze overeenkomsten werden toegekend met het oog op de ontwikkeling van de regionale handel, werden bijna 20 Mio ECU besteed aan handelsbeurzen en tentoonstellingen. Hierover heeft de Kamer een aantal opmerkingen geformuleerd in haar jaarverslag over het begrotingsjaar 1986 (1).

Toerisme

3.32. In het kader van de eerste en de tweede overeenkomst van Lomé werden financieringsbesluiten genomen over een totaalbedrag van 13 Mio ECU aan regionale middelen, bestemd voor de bevordering van het toerisme. In januari 1985 werden van dit bedrag 4 Mio ECU toegekend aan het gebied van de Stille Oceaan. Per 31 december 1987 waren betalingen ten bedrage van 1 Mio ECU verricht.

3.33. De resterende 9 Mio ECU werden in 1983 toegewezen aan het Caraïbisch gebied, voor studies betreffende de marktsituatie en de te voeren publiciteit. De lichte stijging van het aantal uit Europa afkomstige toeristen, die de laatste tijd is waargenomen, lijkt veeleer toe te schrijven aan de waardedaling van de Amerikaanse dollar dan aan de invloed van het "Caribbean Tourism Research and Development Centre" (CTRC), dat de aanzienlijke middelen uit de financiële bijstand van het EOF beheerde.

3.34. De concurrentie tussen de ACS-Staten van het Caraïbisch gebied heeft tot gevolg dat het beleid inzake de ontwikkeling van het toerisme eerder nationaal dan regionaal gericht is, hoewel de talrijke kleine insulaire Staten dit gebied uitermate geschikt maken voor de bevordering van een regionaal imago. De nationale programma's, die met meer zorg worden uitgevoerd, zijn doeltreffender en hebben een groter rendement ; dit geldt bij voorbeeld voor het in het kader van de nationale indicatieve toewijzing van Grenada gefinancierde programma.

(1) Alle voetnoten zijn aan het eind van het verslag opgenomen. Steun aan de regionale organisaties

3.35. In het kader van de eerste en de tweede overeenkomst van Lomé werd een totaalbedrag van 30 Mio ECU toegekend ter ondersteuning van de oprichting van organisaties voor regionale samenwerking en de ontwikkeling van nieuwe activiteiten die door de bestaande regionale organisaties worden uitgevoerd. Bovendien werd een bedrag van 8,6 Mio ECU toegewezen aan het secretariaat van de ACS-groep om de kosten voor deskundigen te dekken. Bij een aantal ontwikkelingsprojecten is een deel van de toegekende middelen bestemd voor steun aan regionale instellingen. Bijlage 3 geeft een uitgebreid overzicht van de grote regionale organisaties die door het EOF worden gesubsidieerd.

3.36. De Kamer heeft in deze sector 23 projecten onderzocht, die in totaal voor 18 Mio ECU werden gefinancierd. Voor verschillende van deze projecten werd ook na de oprichtingsperiode van de organisatie nog financiële steun (in het bijzonder voor technische bijstand) verleend. Zo werd bij voorbeeld de technische bijstand voor de administratieve taken voortgezet in de Westafrikaanse Economische Gemeenschap (CEAO) en in de Unie van de Mano-rivier. De oorspronkelijk in de financieringsovereenkomsten vastgestelde duur, namelijk één of twee jaar, werd verlengd tot vijf jaar of langer. De deelnemende Staten blijven om financiële bijstand van het EOF verzoeken ten einde apparaatskosten te dekken die zijn opgekomen na de periode van oprichting van de regionale organisaties, en ingeval de bijstand wordt geweigerd, kunnen zij hun steun aan de betrokken organisatie intrekken. Dit was het geval bij het "Caribbean disaster prevention programme", waarvan het nut door de deelnemende Staten in twijfel werd getrokken toen de in het kader van de eerste en de tweede overeenkomst toegekende 0,7 Mio ECU eenmaal op waren. Daarenboven dienden 150.000 ECU, bestemd voor preventieve maatregelen, opnieuw te worden aangewezen op de begroting van de administratieve bijstand. Deze werd aanvankelijk geraamd op 50.000 ECU, maar liep uiteindelijk op tot 200.000 ECU.

3.37. In bepaalde gevallen besloot de Commissie tot de financiering van technische bijstand aan regionale organisaties louter op grond van een briefwisseling waarin de te leveren diensten niet nauwkeurig werden omschreven, of op grond van mondelinge afspraken tussen de Commissie en de secretaris-generaal van de begunstigde organisatie. Zo werden bij voorbeeld vier overeenkomsten met de CEAO betreffende technische bijstand aan het "Fonds de solidarité et d'intervention pour le développement communautaire", die een totale financiële steun van 1,1 Mio ECU vertegenwoordigen, op deze basis gesloten. De in artikel 114 van de tweede overeenkomst van Lomé voorziene versnelde besluitvormingsprocedure ontslaat de Commissie niet van de in artikel 112 van de overeenkomst opgelegde verplichting om de financieringsbehoeften, en met name de economische, sociale, technische en administratieve aspecten, op behoorlijke wijze te beoordelen. Door deze verplichting niet na te leven, kwam de Commissie ertoe 1,8 Mio ECU toe te kennen aan het Secretariaat van de CARICOM (Caribische Gemeenschap) voor de oprichting van twee instellingen tot bevordering van het handelsverkeer - dit project moest, kort nadat de adviseurs met hun werkzaamheden waren begonnen, volledig worden omgevormd - en nog eens 0,6 Mio ECU aan dezelfde begunstigde voor een project dat, ondanks de aanmaningen van de Commissie, niet werd uitgevoerd.

3.38. De activiteiten van de regionale organisaties die door het EOF gefinancierde bijstand genieten, zijn voor een groot deel gericht op de voorbereiding van studies en verslagen, die, nadat zij op conferenties zijn gepresenteerd, zelden in de praktijk worden omgezet. De resultaten van een door de CEAO uitgevoerd regionaal programma voor het handelsverkeer met een kostprijs van 2,5 Mio ECU zijn zeer gering. Vijf van de elf studies, vastgelegd in het programma, dat in 1981 werd aangevat, zijn niet uitgevoerd en de zes studies die wel voltooid werden, zijn inmiddels achterhaald.

3.39. Vóór zij in 1985 werd ontbonden, ontving de "Afrikaans-Mauritiaanse Gemeenschappelijke Organisatie (OCAM)" van het vierde EOF een bedrag van 1 Mio ECU. Ten aanzien van één programma heeft de OCAM - zonder de in de financieringsovereenkomst voorgeschreven schriftelijke toestemming vooraf van de Commissie te hebben verkregen - de aan de regionale instellingen toegekende beurzen geannuleerd, terwijl het aantal geplande studiebijeenkomsten van zeven op zestien werd gebracht. Toch heeft de Commissie de betalingen verricht overeenkomstig de kosten van deze herziene versie van het programma. Bij een onderzoek van de door de OCAM voorgelegde bewijsstukken betreffende de kosten van de studiedagen werd het volgende vastgesteld: (a) voor zes studiebijeenkomsten werd door de OCAM geen verslag ingediend;

(b) er werden vliegbiljetten betaald voor afgevaardigden van de OCAM die de studiedagen niet hebben bijgewoond;

(c) er werden hotelkosten betaald voor periodes die de toegelaten verblijfsduur van de deelnemers overschreden;

(d) bijkomende kosten ten bedrage van 1 000 ECU werden door het EOF betaald voor het vervoer per vliegtuig van een afgevaardigde van de OCAM tussen de Centraalafrikaanse Republiek en Rwanda, via Parijs en Brussel, terwijl deze grote omweg om redenen van persoonlijke aard werd gemaakt;

(e) de overeengekomen bedragen van de dagvergoedingen werden niet geëerbiedigd;

(f) de hoge graad van absenteïsme op de studiedagen getuigt van gebrek aan belangstelling voor de behandelde onderwerpen.

3.40. Gezien het aantal onregelmatigheden dat bij de goedkeuring van deze betalingen door de gemachtigden van de Commissie over het hoofd werd gezien, mag men zich afvragen wat de controle van de Commissie op de regionale organisaties kwalitatief waard is.

3.41. In het algemeen is de Commissie onvoldoende geïnformeerd over de resultaten van de door het EOF gefinancierde en door de regionale organisaties beheerde activiteiten. Aangezien talrijke gevallen van ondoeltreffendheid, afwijking van de overeengekomen programma's en administratieve tekortkomingen werden vastgesteld, zou de Commissie een regelmatiger en strenger toezicht op deze activiteiten moeten verzekeren.

4. CONCLUSIES EN AANBEVELINGEN

4.1. Een globale evaluatie van de uitwerking van de communautaire bijstand op de ontwikkeling van de regionale samenwerking leidt tot verschillende conclusies voor wat betreft de doelstellingen op korte en op lange termijn. Met betrekking tot laatstgenoemde moet wel worden vastgesteld dat de door de Gemeenschap toegekende middelen nauwelijks bijgedragen hebben tot de verwezenlijking van de in de overeenkomsten van Lomé vastgestelde fundamentele doelstellingen inzake regionale samenwerking ; dit geldt met name voor het scheppen van ruimere markten, de uitbreiding van het regionale handelsverkeer, de bevordering van de plaatselijke industrie en het terugdringen van de afhankelijkheid van de invoer. De tarifaire, monetaire en administratieve hinderpalen blijven bestaan.

Daarentegen blijkt duidelijk uit de controle van de Kamer, die gebaseerd was op een ruimschoots representatieve steekproef van de gesubsidieerde projecten, dat de doelstellingen op korte termijn in bepaalde sectoren grosso modo werden verwezenlijkt, met name op het gebied van het vervoer, de communicatie, de controle van de veterinaire situatie en de onderwijsinfrastructuur.

Belangrijkste tekortkomingen die bij de financiering van de regionale samenwerking werden vastgesteld

4.2. De oorzaak van vele volledige of gedeeltelijke mislukkingen bij de realisatie van projecten inzake regionale samenwerking, moet worden gezocht in een van de volgende, door de Kamer vastgestelde tekortkomingen: (a) het project had geen regionaal karakter, daar het slechts één Staat ten goede kwam;

(b) het project was buitengewoon ambitieus, zodat de contracterende Staten aarzelden om de kosten van de actie te dragen;

(c) het projectvoorstel bevatte geen realistische beoordeling van de commerciële haalbaarheid;

(d) de begunstigde Staten hadden ofwel geen gemeenschappelijk beleid ontwikkeld om hun handelsbetrekkingen te bevorderen, ofwel vertoonden zulke politieke en bestuurlijke tegenstellingen dat de verkondigde bereidheid om tot een vruchtbare samenwerking te komen en de regionale organisaties te steunen, erdoor werd ondergraven;

(e) het financieringsvoorstel onderschatte het risico van politieke of militaire conflicten, die de verwezenlijking van het investeringsdoel kunnen belemmeren;

(f) de uitvoeringsorganen slaagden er niet in, de uitoefening van hun respectieve bevoegdheden op passende wijze te coördineren;

(g) de regionale instellingen zijn dure administratieve eenheden gebleven, doordat hun theoretische werkzaamheden geen concrete uitwerking hebben gevonden.

Mogelijkheden tot verbetering

4.3. Het uitblijven van resultaten bij het nastreven van de belangrijkste doelstellingen van de regionale samenwerking is in bepaalde gevallen te wijten aan de ongunstige economische context, waarop de Gemeenschap geen merkbare invloed kan uitoefenen. Andere moeilijkheden, die veroorzaakt worden door het sociale en politieke klimaat, zouden echter kunnen worden overwonnen door een krachtiger optreden van de Commissie, dat ten doel heeft de noodzakelijke voorwaarden te scheppen voor een nauwe regionale samenwerking. De Commissie zou met name de volgende stappen moeten ondernemen: (a) een algehele evaluatie verrichten van de regionale samenwerkingsprogramma's die in het verleden zijn uitgevoerd, ten einde vast te stellen welke maatregelen het doeltreffendst zijn gebleken voor de verwezenlijking van de doelstellingen op het gebied van de regionale ontwikkeling;

(b) bijgevolg, een strengere selectie toepassen wat betreft het criterium van de financiële en economische haalbaarheid van het project, en bij voorkeur financiële bijstand verlenen voor de regionale projecten die de grootste kans op succes bieden voor het realiseren van de doelstellingen van regionale ontwikkeling;

(c) de aan de gemachtigden toevertrouwde taak opnieuw bezien, in dier voege dat dezen niet alleen meer toezicht houden op de uitvoering van de projecten en programma's in de ACS-Staat waar zij gevestigd zijn, maar ook terdege acht slaan op de aspecten van regionale samenwerking.

Dit verslag werd door de Rekenkamer te Luxemburg vastgesteld te harer zitting van 19 mei 1988.

Voor de Rekenkamer

Marcel MART

President

(1) PB C 336 van 15.12.87, paragrafen 64 - 100. BIJLAGE I GEBIEDEN - ECONOMISCHE BASISGEGEVENS BETREFFENDE DE BIJ LOMÉ I EN II BETROKKEN LANDEN

>PIC FILE= "T0050319"> >PIC FILE= "T0050320">

BIJLAGE II DOELSTELLINGEN EN TOEPASSINGSGEBIED VAN DE REGIONALE SAMENWERKING IN DE TWEEDE OVEREENKOMST VAN LOMÉ

Doelstellingen (artikel 133): (a) het versnellen van de economische samenwerking en ontwikkeling van de ACS-Staten in regionaal en interregionaal verband;

(b) het versnellen van de diversificatie van de economie van de ACS-Staten;

(c) het verminderen van de economische afhankelijkheid van de ACS-Staten van de invoer, door de voortbrenging van die produkten waarvoor in deze Staten reële mogelijkheden aanwezig zijn, maximaal op te voeren;

(d) het scheppen van voldoende ruime markten in de ACS-Staten en naburige Staten door het opheffen van de belemmeringen voor de ontwikkeling en integratie van deze markten;

(e) het stimuleren en uitbreiden van de handel tussen de ACS-Staten onderling en tussen de ACS-Staten en de naburige derde Staten;

(f) het maximaal gebruiken van hulpbronnen en diensten in de ACS-Staten;

(g) het versterken van de door de ACS-Staten ter bevordering van de regionale samenwerking en integratie opgerichte instellingen;

(h) het ten uitvoer leggen van specifieke maatregelen ten behoeve van de niet aan zee grenzende en de insulaire Staten, met name op het gebied van vervoer en communicatie.

Toepassingsgebied (artikel 135): (a) versnelling van de industrialisatie van de ACS-Staten door oprichting van regionale en interregionale ondernemingen;

(b) vervoer en communicatie;

(c) energiewinning en gemeenschappelijke exploitatie van natuurlijke hulpbronnen;

(d) onderzoek en technologie;

(e) landbouw;

(f) onderwijs en opleiding;

(g) bestrijding van endemische ziekten en in het algemeen maatregelen tot verbetering van de gezondheidstoestand van de bevolking;

(h) samenwerking op het gebied van het toerisme;

(i) technische bijstand voor de oprichting van regionale samenwerkingsorganen en de ontwikkeling van nieuwe activiteiten in de bestaande regionale organen.

BIJLAGE III BELANGRIJKSTE REGIONALE ORGANISATIES DIE BIJSTAND VAN HET EOF HEBBEN ONTVANGEN

De economische gemeenschap van Westafrikaanse Staten - ECOWAS

Zij werd opgericht in 1975 bij het verdrag van Lagos, en heeft zestien leden. Zij heeft ten doel het handelsverkeer, de samenwerking en de onafhankelijkheid in West-Afrika te bevorderen.

De Westafrikaanse economische Gemeenschap- CEAO

Zij bestaat uit zes Franstalige leden. Gezien de lange traditie van samenwerking tussen de Franstalige Staten, die alle de CFA-frank als munteenheid hebben, kende de CEAO meer succes dan de ECOWAS.

De douane- en economische unie van Centraal-Afrika - UDEAC

De UDEAC is een douane-unie tussen vier landen (Kameroen, de Centraalafrikaanse Republiek, Kongo en Gabon). Sinds 1983 maakt de UDEAC deel uit van de Economische Gemeenschap van Centraalafrikaanse Staten (CEEAC), die tien Lid-Staten telt.

De Afrikaans-Mauritiaanse gemeenschappelijke organisatie - OCAM

Deze organisatie had ten doel de economische, sociale, technische en culturele ontwikkeling van haar acht Lid-Staten te bespoedigen. Zij werd in 1985 ontbonden.

Het permanent intergouvernementeel comité ter bestrijding van de droogte

Het Comité werd opgericht in 1973 en telt acht Lid-Staten (Kaapverdië, Tsjaad, Gambia, Burkina Faso, Mali, Mauritanië, Niger, Senegal).

De Unie van de Mano-rivier - MRU

Zij werd opgericht in 1973. Haar Lid-Staten zijn : Guinee, Liberia, Sierra Leone. Zij beoogt de vorming van een douane-unie.

De "Indian Ocean Commission" - IOC

Zij werd opgericht in 1982. Haar Lid-Staten zijn : Madagascar, Mauritius en de Seychellen.

De Conferentie voor ontwikkelingssamenwerking in zuidelijk Afrika

De eerste conferentie vond plaats in 1979 en had ten doel de ontwikkelingsprogramma's te harmoniseren en de economische afhankelijkheid ten opzichte van Zuid-Afrika te verminderen. Door middel van een actieprogramma werden aan elk van de negen Lid-Staten specifieke studies of opdrachten toegewezen.

De Caribische gemeenschap - CARICOM

Zij werd opgericht in 1973 (13 Lid-Staten) om de eenheid van het Caraïbisch gebied te bevorderen. De navolgende geassocieerde instellingen hebben financiële en technische bijstand van het EOF ontvangen: - de Caribische Ontwikkelingsbank;

- het Caribbean Agricultural Research and Development Institute (1) (CARDI);

- het Caribisch Instituut voor de voedselvoorziening;

- de Corporatie van Westindische reders (WISCO);

- de Universiteit van West-Indië.

(1) Caribisch instituut voor onderzoek en ontwikkeling op landbouwgebied.

ANTWOORDEN VAN DE COMMISSIE

Algemene opmerkingen

Het rapport van de Rekenkamer over de krachtens de regionale samenwerking gefinancierde maatregelen geeft een overzicht van de oorsprong, de procedures en de verwezenlijkingen van de regionale samenwerking. Dit overzicht roept bij de Commissie een aantal reacties op die men hierna gelieve aan te treffen. Maar, afgezien van de opmerkingen van de Kamer en de antwoorden van de Commissie, is het voor een volledige en objectieve visie op de regionale samenwerking van belang het accent te leggen op enige algemene overwegingen. A. In de eerste plaats is de regionale samenwerking een van de meest belangrijke aspecten van de concrete samenwerking ACS-EEG. Een van de verdiensten van de Overeenkomst van Lomé is namelijk dat zij als eerste de nadruk heeft gelegd op het belang van pogingen tot regionale economische integratie tussen ontwikkelingslanden, waarvoor aanzienlijke middelen zijn uitgetrokken.

Het feit dat de ACS-Staten de noodzaak erkennen om hun onderlinge economische samenwerking uit te breiden en instellingen te scheppen ter bevordering van hun toenemende economische integratie, is van grote politieke betekenis.

Politiek en technisch is dat echter een moeilijke onderneming en op het gebied van de regionale samenwerking - evenals op zovele andere gebieden - loopt de Overeenkomst dan ook vooruit op de werkelijkheid.

Het belangrijke is dat men gaat beseffen dat er maar weinig problemen zijn waarmee geen gemeenschappelijk belang is gemoeid en die dus niet om een gemeenschappelijke aanpak vragen.

B. Ten tweede : ook al zijn de procedures van de regionale samenwerking precies dezelfde als bij de samenwerking op het nationale vlak, het lijdt geen twijfel dat het opzetten van samenwerking tussen de overheden van meerdere Staten of tussen deze overheden en regionale organisaties vaak meer inspanning vergt dan voor nationale projecten.

Daarom heeft de Commissie alles in het werk gesteld om het regionale samenwerkingsproces beter te structureren en het overzichtelijker en tenslotte doeltreffender te maken dan in het verleden.

Uitgaande van een collectieve dialoog met de Staten van elke subregio of onderhandelingen met de daartoe gevolmachtigde regionale organisaties heeft de Commissie bij de programmering van de regionale kredieten van Lomé III getracht haar steun te concentreren op een beperkt aantal grote thema's die voor de gehele betrokken regio van belang zijn en zo te vermijden dat de regionale actie versplinterd wordt over een groot aantal projecten die slechts zijdelings van regionaal belang zijn.

Met betrekking tot het regionale karakter van de maatregelen bevat de Derde Overeenkomst van Lomé zeer nuttige bepalingen die, vanuit een streven naar rechtvaardigheid en doeltreffendheid, het mogelijk moeten maken te vermijden dat projecten worden gefinancierd waarvan de regionale strekking twijfelachtig is.

C. Tenslotte moet men zich voor ogen houden dat de ACS-Staten, ook al is de steun voor de regionale organisaties in de Overeenkomst vastgelegd, de zeggenschap wilden houden over het gebruik van de regionale gelden. Zij kunnen de organisaties bij hun regionale samenwerking inschakelen door hun een specifiek mandaat te verlenen.

De regionale samenwerking in het kader van Lomé is dus niet gekoppeld aan regionale organisaties, en kan een vorm van samenwerking zijn tussen Staten zonder tussenkomst van een organisatie. In de praktijk doen de ACS-Staten echter vaak een beroep op de regionale organisaties. Al naargelang het geval gaat de functie van laatstgenoemde daarbij van alleen maar de coördinatie tot het bouwheerschap of de leiding van de maatregel. Op deze manier heeft de Gemeenschap een groot aantal regionale organisaties gesteund, hetzij door middel van rechtstreekse interinstitutionele bijstand, hetzij door het financieren van hun projecten.

Het betreft hier overkoepelende organisaties zoals bij voorbeeld CARICOM, de CEAO, de CEDEAO, SADCC, UDEAC, ZEP en SPEC, maar ook organisaties met een beperktere opzet zoals CILSS, IGADD of regionale onderzoeks- of opleidingsinstituten (1).

Men moet erkennen dat de regionale organisaties een zeer nuttige rol kunnen spelen ter bevordering van de regionale samenwerking. Aan de andere kant is een zekere voorzichtigheid en een zekere selectiviteit geboden in verband met de overvloed aan organisaties die elkaar dreigen te overlappen, hun soms overdreven ambities en het vaak voorkomende geval dat zij niet de (1) Verklaring van de afkortingen aan het eind van de tekst.

steun genieten van hun eigen Lid-Staten. De organisaties die het best slagen zijn in de regel die welke voortdurend dicht bij hun leden blijven en door hen worden gesteund om hun realistische oogmerken en activiteiten.

>PIC FILE= "T0050334"> Tot slot van deze algemene opmerkingen moet men zich voor ogen houden dat de regionale samenwerking alleen ten volle vrucht kan dragen indien de ACS-Staten blijk geven van solidariteit en bereidheid tot samenwerking. Zijn deze voorwaarden aanwezig dan beantwoordt het resultaat meestal aan de verwachtingen, zoniet, dan worden de door de Overeenkomst geboden mogelijkheden maar ten dele gebruikt. Vanuit deze invalshoek kan men de titel "Regionale samenwerking" van Lomé vooral zien als een aansporing aan het adres van de ACS-Staten om hun banden van samenwerking en integratie nog nauwer aan te halen.

1. INLEIDING

Beheer van de regionale samenwerking

1.9. Elk verzoek moet uitgaan van de nationale ordonnateurs. Het ACS-secretariaat kan geen aanvragen indienen, behalve indien het daartoe naar behoren gemachtigd is (bij voorbeeld krachtens een resolutie van de Raad van Ministers ACS).

2. FINANCIËLE TENUITVOERLEGGING

Door de verschillende staten behaalde voordelen

2.1 en 2.2. De redenen om van de evenredige verdeling af te wijken zijn: - verdeling tussen regio's.

Hierbij hanteert de Commissie objectieve criteria op basis van de bevolkingscijfers, maar houdt zij tevens rekening met aspecten als de status van minst ontwikkeld land, insulariteit, enz.;

- verdeling tussen landen.

Juist de definitie van regionale samenwerking maakt een evenredige verdeling niet wenselijk. De landen die meer aan regionale samenwerking doen moeten voorgaan. Bovendien zijn de regionale maatregelen grotendeels van dien aard dat zij niet aan één land toegewezen of tussen landen verdeeld kunnen worden.

3. TENUITVOERLEGGING PER ECONOMISCHE SECTOR

Vervoer en verbindingen

3.3. Ten tijde van het communautair financieringsbesluit (februari 1980) was de situatie van de veiligheid op de Benguela-spoorlijn zodanig dat men kon veronderstellen dat het mogelijk zou zijn acties te ondernemen voor de heropening van de lijn voor het internationale verkeer onder redelijk veilige omstandigheden. De gefinancierde wagons zijn echter wel gebruikt voor de verbetering van het vervoer in deze regio.

3.4. Inderdaad is het te betreuren dat de huidige burgeroorlog in Zuid-Soedan de uitvoering van het project in deze regio verhindert. Men slaagde er echter wel in om het allerbelangrijkste deel van de werkzaamheden op de weg KAKUMA - JUBA af te ronden en de aannemer kon zijn zeer kostbare machines redden voordat de toestand al te onveilig werd.

3.5. (1) De technische redenen waarom men grotere schepen heeft aangekocht dan in de financieringsovereenkomst was voorzien waren: - Tijdens de vijf jaren die zijn verlopen tussen de opstelling van het beoordelingsverslag en de aankoop van de schepen heeft de situatie van de scheepvaart in het Caribisch gebied zich gewijzigd. De veronderstelling dat 80 % van het OECS-vrachtverkeer tussen de eilanden (1) zou bestaan uit overslagoperaties die de kleinere schepen financiële en economische levensvatbaarheid zouden bezorgen, is niet uitgekomen. De internationale scheepvaartlijnen die in het Caribisch gebied opereren hebben meer capaciteit voor het verkeer tussen de eilanden ingezet in verband met de achteruitgang van de scheepvaartmarkt. Dit haalde een streep door de overslagovereenkomsten met WISCO (1), die om te overleven genoodzaakt was met grotere schepen op de Miami-route te gaan varen.

- Het verkeer tussen de OECS-eilanden wordt vooral verzorgd door particuliere schoeners zonder containervoorzieningen. Het laden en lossen geschiedt buiten de haven en de tarieven zijn laag. Gezien het geringe, ongeregelde handelsverkeer tussen de eilanden is het twijfelachtig of een WISCO-schip de concurrentie aan zou kunnen en het inzetten van een kleinere WISCO-boot lijkt alleen verantwoord vanuit het oogpunt van betrouwbare dienstverlening, veiligheid en de opleiding van bemanning voor particuliere schoeners.

(2) Procedureproblemen met de aankoop van schepen (vanwaar de kostenverhogende vertragingen): - volgens de EOF-procedures zijn aanbestedingen verplicht, wat zeer onhandig is voor de aankoop van tweedehandsschepen;

- voor de aankoop van tweedehandsschepen moest een makelaar worden ingeschakeld;

- indien men de aankoop nog langer had uitgesteld om te wachten tot er schepen van de in de financieringsovereenkomst gespecificeerde soort en maat beschikbaar waren zou WISCO in ernstige financiële moeilijkheden zijn gekomen.

(3) Resultaat : met kleinere schepen voor de vaart tussen de eilanden zou WISCO vermoedelijk nog hogere verliezen hebben geleden. Om te overleven is WISCO meer en meer als een commerciële scheepvaartlijn gaan opereren. Het sociaal-economische oogmerk van een door de overheid gesubsidieerde scheepvaartlijn ten dienste van de kleine eilanden heeft afgedaan en sommige regeringen hebben hun lidmaatschap opgezegd.

Industrie, energie, mijnbouw

Industrie

3.9 tot en met 3.11. De Commissie wijst erop dat zij een uitgesproken minderheidsdeelneming had in het project, dat hoofdzakelijk door de Wereldbank werd gefinancierd. Het spreekt vanzelf dat de mislukking van dit project tot de ervaringen behoort waarmee de Commissie voor de toekomst rekening zal houden. Voor de eventuele terugbetaling van de voorwaardelijke lening van de EIB moet deze zelf opkomen.

In dit verband moet het volgende worden aangetekend : Het totale bedrag van de voorwaardelijke leningen die de Europese Investeringsbank in 1982 toekende aan de regeringen van Ghana, Ivoorkust en Togo (de aandeelhouders van CIMAO) met risicodragend kapitaal van het EOF beliep 7,3 miljoen Ecu, maar van dat bedrag is in feite slechts 2,3 miljoen Ecu uitbetaald (aan Ivoorkust). De EIB heeft te kennen gegeven dat zij niet voornemens is nog verdere betalingen te doen.

Zoals bij zulke voorwaardelijke leningen gebruikelijk is bepaalt de CIMAO dat ingeval de maatschappij failliet zou gaan of geliquideerd of opgeheven worden, de van de leningnemer verschuldigde terugbetalingen beperkt zouden blijven tot het deel van de door hem ontvangen netto-activa (zijnde de verhouding van de met de opbrengst van de leningen gekochte aandelen tot zijn gehele aandelenpakket).

Volgens de voorwaarden van de goedgekeurde lening geldt een aflossingsvrije periode van acht jaren (d.i. tot 1990) voor de start van de terugbetaling van het kapitaal. Volgens de verslagen die de Commissie van de EIB ontvangt over de dienst van de schuld wordt de rente op het uitstaande deel van de lening geregeld betaald.

Aangezien CIMAO niet failliet of in liquidatie of opgeheven is verklaard zijn er momenteel dan ook geen redenen om vervroegde terugbetaling van het uitstaande deel van de voorwaardelijke lening te eisen.

Energie

3.14 en 3.15. De Commissie erkent dat de doelstellingen van dit project te ambitieus zijn geweest. Desalniettemin zou de Commissie de aandacht van de Rekenkamer willen vestigen op het volgende : toen het financieringsplan voor CRES werd opgesteld was men van mening dat de oprichting van een regionale instantie voor nieuwe en vernieuwbare energie niet alleen nuttig, maar tevens noodzakelijk zou zijn voor het uitvoeren van taken zoals de volgende: - consultancy en/of engineering,

- opleiding van leerkrachten,

- technische bijstand voor het organiseren van onderhoud,

- steun en bijstand voor de nationale centra,

- standaardnormen voor in de regio te installeren alternatieve energiesystemen.

De EOF-gelden werden dus toegekend om de ontwikkeling van deze activiteiten te ondersteunen en de Commissie is van mening dat CRES in dit kader nog steeds een nuttige functie zou kunnen vervullen indien zijn oogmerken in bovengenoemde zin zouden worden bijgesteld en ondersteund door andere donors dan diegene die hun financiële steun hebben ingetrokken.

3.16. De redenen waarom slechts 15 % van het geld is uitbetaald zijn als volgt: - de frequente vervanging van de buitenlandse energieadviseurs;

- de energieadviseurs veranderden telkens van mening over verscheidene deelprojecten van het regionale energieprogramma en verzochten dan om die projecten te mogen vervangen of wijzigen;

- slechte coördinatie tussen de regionale ordonnateur en de nationale instanties;

- tekortkomingen in de energiestructuren van de RAO.

Om deze problemen te verhelpen is overwogen passende technische bijstand te verstrekken ; de herziening van het programma zou worden besproken op de volgende jaarvergadering over energiekwesties. Wij vermelden nog dat de onderdelen scholing en voorlichting ten laste van een begeleidend UNDP-Programma komen.

Mijnbouw

3.17. Door uit te gaan van een regionale markt voor kunstmestverbruik geeft men een regionale bestemming aan een industrie die economisch geen enkele bestaansreden zou hebben indien zij zich uitsluitend op nationale behoeften zou richten.

De regionale dimensie van het project wordt bevestigd door het feit dat onder de aandeelhouders drie ACS-Staten zijn (Ivoorkust, Kameroen en Nigeria), die kunstmest nodig hebben, maar ook halffabrikaten voor hun eigen kunstmestfabrieken.

Ten gevolge van de economische moeilijkheden (instorting van de kunstmestmarkten in West-Afrika) heeft men de streefcijfers voor dekking van de regionale behoeften niet kunnen halen. Dit wordt echter weer gecompenseerd door het feit dat ongeveer 50 % van de jaarlijkse produktie van de Industries Chimiques du Sénégal (ICS) aan een Indiaas consortium wordt verkocht.

Technische hulp voor industrieprojecten

3.18. Ten gevolge van de achteruitgang van de economische situatie tijdens de afgelopen vijf à tien jaren is de bevordering van regionale samenwerking moeilijker geworden dan men had verwacht. Daardoor blijken de doeleinden die de Mano River Union (MRU) zich aanvankelijk had gesteld achteraf te ambitieus. Ook al blijven de behaalde resultaten achter bij de aanvankelijk nagestreefde oogmerken, toch moeten wij volgende positieve aspecten onderstrepen: - enkele door MRU's Industrieel Ontwikkelingsbureau verrichte uitvoerbaarheidsstudies hebben geleid tot de vestiging van kleine industriebedrijven in Sierra Leone en Liberia (bij voorbeeld palmolieverwerkingsbedrijven). Andere studies liggen klaar om als grondslag voor investeringen te dienen wanneer de economische situatie in de regio zich herstelt;

- een belangrijke verwezenlijking van het project was het opzetten van een uitgebreid documentatiesysteem over alle aspecten van de industriële ontwikkeling in de drie Lid-Staten;

- een groot aantal onderdanen van de drie Lid-Staten zijn opgeleid in vakken als boekhoudkunde, bedrijfsbeheer, enz.

Landbouwproduktie

3.20. Er moet worden opgemerkt dat stappen zijn genomen voor een juiste planning van het bodemgebruik en een ordelijk verloop van de vestiging van landbouwers in de streken waar de tsé-tsé-vlieg is of zal worden uitgeroeid in Zimbabwe.

3.21. De bewering dat de Staten grote moelijkheden ondervinden om de leningen die zijn gesloten voor de financiering van de stuwdammen Diama en Manantali af te betalen heeft een algemene strekking. In het onderhavige geval moet zij worden afgezwakt, want tot 1992 blijft de last van de schuld gering dank zij de zeer gunstige financiële voorwaarden die aan de speciale leningen zijn verbonden.

Tegen die tijd zal men de last van de terugbetaling van de geleende gelden beter aankunnen omdat de hydroelektrische installatie van de stuwdam Manantali klaar zal zijn en men daaruit inkomsten zal gaan beuren.

Met betrekking tot de uitvoering van de grote bevloeiingsprogramma's kan het oordeel van de Rekenkamer over de aanleg van het rivierdal niet meer dan voorlopig zijn, want: - de twee stuwdammen zullen pas in 1988/1989 in bedrijf worden genomen;

- het gaat om een onderneming op zeer lange termijn en een gefundeerde beoordeling van de resultaten is pas op zijn vroegst over 10 of 15 jaar mogelijk.

De Operatie Rijst SEGOU (ORS) in Mali vertoont niet dezelfde kenmerken : bij Manantali kan de bevloeiing beter beheerst worden dan bij de ORS, waar men afhankelijk is van het wassen van de rivier, en de omvang van de percelen kan worden aangepast aan de beheerscapaciteit van de betrokken bevolking.

3.22. Zie de algemene opmerkingen.

3.23. Met de conclusies over de CFC is de Commissie het eens. Haar diensten zijn momenteel bezig alle regionale samenwerkingsactiviteiten van het EOF in het Caribisch gebied opnieuw te bezien en voor landbouwprojecten zal men zich aan een pragmatische en veeleisende aanpak houden om de in het verleden geconstateerde tekortkomingen te verhelpen.

3.24. De Commissie start momenteel met een evaluatie van de activiteiten van CARDI (1). De bevindingen daarvan zullen bepalend zijn voor haar reactie op voorstellen in het kader van Lomé III.

Onderwijs

3.26 (a) De "Ecole des postes et Télécommunications" was oorspronkelijk opgezet als een nationale school, maar het hele idee om voorzieningen voor interne leerlingen te scheppen was juist bedoeld om de school in staat te stellen studenten uit andere landen van de regio op te nemen, en dit is inderdaad gebeurd.

(b) CIADFOR (Centre interafricain pour le développement de la formation professionnelle) is een in Abidjan gevestigde regionale organisatie met een scholingsafdeling in Libreville. Toen het project reeds aan de gang was bleek duidelijk dat er geen belangstelling voor was bij de CIADFOR-lid-staten en de Commissie besloot dan ook onmiddellijk de reizen van de projectleider naar die lid-staten te vervangen door technische bijstand, om een zo goed mogelijk draaiende onderneming over te dragen aan hen die daarvan optimaal gebruik konden maken.

3.27. Hierbij dient te worden opgemerkt dat voor de "Académie régionale de la Mer" in Ivoorkust de bouwkosten niet door de Commissie zijn gefinancierd. De Gemeenschapsbijdrage beliep slechts 5 % van de totale kosten en blijft beperkt tot de aankoop van materiaal uit Europa. De genoemde school in Niger is nog niet geopend, dus lopende kosten zijn er niet.

Algemene maatregelen

Ontwikkeling van het handelsverkeer

3.28 en 3.29. De gemiddelde jaarlijkse groei van de totale export naar de EEG (olie niet inbegrepen) voor de periode 1981-1986 bedraagt 4,7 %, terwijl andere vooraanstaande markten, de VS en Japan, stagneerden of achteruitgingen.

3.30. Van de krachtens Lomé II beschikbare middelen voor steun werd door het merendeel van de ACS-Staten en hun regionale organisaties maar zeer weinig gebruik gemaakt - nog geen 1 % tijdens het Vierde EOF en 1,4 % tijdens het Vijfde EOF.

3.31. De Commissie heeft reeds uitgebreid geantwoord op alle desbetreffende opmerkingen in het jaarverslag van de Rekenkamer over 1986.

Het ogenschijnlijk hoge percentage van de regionale gelden dat aan beurzen en tentoonstellingen werd besteed wordt veel lager wanneer men het vergelijkt met de totale besteding van de gelden voor handel en toerisme als geheel.

Toerisme

3.32. De opstelling en goedkeuring van het Pacific-Toerismeprogramma ter hoogte van 3,2 miljoen Ecu werd met spoed afgewikkeld tussen augustus 1984 en januari 1985. Door langdurige onderhandelingen over het contract tussen de consulenten die eerst waren gekozen om het programma uit te voeren, en vervolgens de keuze van een tweede team deskundigen, ging het programma feitelijk pas in augustus 1987 van start en ondanks enkele hindernissen in de regio heeft het, behalve zijn eigen resultaten, steun opgeleverd van andere donors voor de tot nu toe verwaarloosde toerismesector in de eilandstaten van de Stille Oceaan.

3.33. De voornaamste factor die de groei in de mondiale toerismebedrijvigheid bepaalt is de waarde van de dollar ten opzichte van de valuta van de grootste herkomstmarkten. Van deze factor hebben de begunstigden geprofiteerd om de ontwikkeling van het toerisme te stimuleren in het Caribisch gebied, waar het de belangrijkste bedrijvigheid en bron van werkgelegenheid en deviezen is.

De Commissie wijst erop dat blijkens de statistieken het aantal uit Europa afkomstige toeristen naar het Caribisch gebied de afgelopen jaren is toegenomen. Deze stijging is niet "licht" en brengt aanzienlijke inkomsten op voor de plaatsen van bestemming. De stijging van het aantal aankomsten met 1 % betekent naar schatting 13 miljoen Ecu extra inkomsten, exclusief de prijzen van de vliegtickets.

Thans wordt gewerkt aan een evaluatie van de regionale campagnes ter bevordering van het toerisme in het Caribisch gebied, om de effecten van de eerder toegekende financieringen uit te laten komen en een koers voor de toekomst uit te stippelen.

3.34. Het is normaal en te verwachten dat men zich meer toelegt op nationale programma's. Het beleid van de Gemeenschap is erop gericht de inspanningen van de afzonderlijke landen te ondersteunen door aanvullende regionale programma's ten einde meer samenhang te brengen in de regionale integratie.

De laatste tijd zijn sommige Caribische landen gaan inzien dat het interessant is een toerismecampagne voor meerdere landen tegelijk te voeren. De OECS-Landen (1) zijn hiervan een goed voorbeeld.

Steun aan de regionale organisaties

3.36. De opmerkingen van de Rekenkamer over het Caribbean Disaster Prevention Programme, waarvoor het EOF ongeveer 0,7 miljoen Ecu heeft toegekend in het kader van Lomé I en II, zijn volkomen juist en wijzen op een reële moeilijkheid bij de regionale samenwerking - het onvermogen van de nationale regeringen om de lopende kosten van regionale instellingen en projecten te dragen. Bij dit project was de onwilligheid van de Staten voor de Commissie aanleiding om een verzoek van CARICOM in 1985 om verdere steun voor het project af te wijzen. Daarop gingen de Caribische regeringen de toekomst van het project wat kritischer bezien, met het gevolg dat het eind 1986 werd beëindigd.

3.37. De Commissie is de mening toegedaan dat het programma beter af is met deze wijziging, die hoofdzakelijk inhield dat het project in Barbados werd gevestigd en niet in Guyana, uit logistieke overwegingen.

Zeker, het project van 0,65 miljoen Ecu voor technische bijstand aan het secretariaat van de CARICOM heeft aanzienlijke vertraging opgelopen, maar tijdens de afgelopen maanden zijn vorderingen gemaakt met de voltooiing van een technische studie.

Bij vorige evaluaties door de Commissie zelf was men van oordeel dat met dit project bevredigende resultaten zijn bereikt, wanneer men rekening houdt met het moeilijke handelsklimaat dat tijdens zijn uitvoeringsduur in het Caribisch gebied heerste.

3.38. De zes studies die uit het programma zijn gefinancierd waren gericht op het formuleren van voorstellen en adviezen, die niet per se voor onmiddellijke uitvoering waren bestemd.

3.39. Het vervangen van de oorspronkelijk voorziene beurzen door seminars is geschied met toestemming van de Commissie.

Opmerkingen over de seminars: b) Het betreft het seminar van Kigali ; de vliegbiljetten voor de mensen die niet zijn gekomen zijn terugbetaald (1.961.000 RWFR, ontvangen op 11.2.1983).

c) Dit was voor onderdanen uit Kongo (seminar van Libreville) omdat er slechts eenmaal per week een vlucht is tussen Brazzaville en Libreville.

e) Seminar van Kigali : de dagvergoeding moest worden verhoogd van 2.000,00 tot 6.000,00 RWFR in verband met de hoge kosten van het hotel Méridien waar de Rwandese regering de deelnemers had ondergebracht.

f) De afwezigheid van aanvankelijk ingeschreven personen op sommige seminars hoeft niet te wijzen op gebrek aan belangstelling van hun kant. De oorzaak kan bij voorbeeld zijn dat de datum van het seminar verscheidene malen is uitgesteld of communicatieproblemen tussen de betrokken landen.

3.41. Op regionale projecten oefent de Commissie dezelfde controles uit als op nationale projecten, met name via haar delegaties ter plaatse die in verbinding staan met de verantwoordelijke regionale organisaties. Zij kan de mogelijkheid niet uitsluiten dat de uitvoering van sommige projecten te wensen overlaat, maar tegelijkertijd moet zij onderstrepen dat andere projecten goede resultaten hebben opgeleverd.

4. CONCLUSIES EN AANBEVELINGEN

4.1 en 4.2. In haar algemene opmerkingen geeft de Commissie reeds indirect antwoord op dit hoofdstuk. Zij vindt dat het verslag van de Kamer niet voldoende stilstaat bij de verbeteringen die in de loop van de drie Overeenkomsten in de regionale samenwerking zijn aangebracht, zowel wat de voorschriften betreft als bij het onderzoek en de uitvoering van de afzonderlijke projecten. Veel van de aanmerkingen van de Kamer op sommige van de eerste door het EOF gesteunde regionale projecten moeten worden gezien als "inwerkproblemen", omdat de Commissie in het begin nog geen ervaring had met de speciale aanpak van regionale projecten. Daarom verliet de Commissie zich grotendeels op regionale organisaties die, zoals later bleek, niet zo efficiënt werkten als men had gedacht. Men ziet duidelijk dat de bepalingen van Lomé III betreffende de regionale programmering terdege rekening houden met deze ervaring : de definitie van het criterium voor de regionale strekking van een project en de steun voor maatregelen die de regionale vertaling zijn van een sectoraal beleid zijn in Lomé III beklonken, spelen mee in de programmering van de regionale fondsen voor elke regio en worden toegepast in het dagelijks beheer van de regionale projecten en programma's.

De verwezenlijking van onmiddellijke doelstellingen is overigens gemakkelijker te beoordelen dan die van oogmerken op lange termijn. Dit hoeft echter niet te betekenen dat de laatstgenoemde niet zijn bereikt.

Mogelijkheden tot verbetering

4.3. (a) en (b) Het is lang niet zeker dat men de regionale samenwerking zou moeten richten op de soorten projecten die in de regel het meest succesvol zijn gebleken. Waarschijnlijk zijn die soorten projecten in het algemeen gewoon gemakkelijker uit te voeren, zowel in regionaal als nationaal verband, en de regionale gerichtheid ervan is soms niet al te duidelijk. (In dezelfde geest zou men niet graag de aanbeveling doen dat op de nationale indicatieve programma's wegprojecten voortaan voorrang moeten krijgen op plattelandsontwikkeling, alleen maar omdat wegprojecten makkelijker uit te voeren zijn. Juist wegprojecten zijn een typisch voorbeeld van gevallen waarbij de regionale aard soms ver te zoeken was.) Maar de strijd tegen de oprukkende woestijn en de achteruitgang van het milieu verdient waarschijnlijk hoge prioriteit in het kader van de regionale samenwerking omdat dit een onvervalst regionaal thema is, ook al zijn maatregelen op dit gebied betrekkelijk moeilijk uit te voeren.

De prioriteiten moeten dan ook niet alleen worden bepaald in het licht van de vroegere ervaring met betrekking tot de kans op slagen, maar ook uitgaande van de behoefte aan echte regionale actie in de bewuste sector, ongeacht de moeilijkheden bij het opzetten van dergelijke acties.

(c) De gemachtigden van de Commissie vervullen die functie al. Elke financieringsovereenkomst voor een regionaal project bevat een standaardartikel waarin wordt gespecificeerd welke delegatie hiervoor verantwoordelijk is. Misschien was de betrokkenheid van de delegaties bij de regionale samenwerking in het verleden niet altijd zo intens als wenselijk ware geweest, maar in de afgelopen jaren is hierin verbetering gekomen.

(1) Betekenis van de afkortingen CARICOM : Caribbean Community CEAO : Communauté économique de l'Afrique de l'Ouest CEDEAO : Communauté économique des Etats de l'Afrique de l'Ouest SADCC : Southern Africa Development Cooperation conference UDEAC : Union douanière et économique des Etats de l'Afrique Centrale ZEP : Zone d'échanges préférentiels SPEC : South Pacific bureau for economic cooperation CILSS : Comité permanent inter-états de la lutte contre la sécheresse au Sahel IGADD : Inter-Governmental authority on drought and development OECS : Organisation of East Caribbean States CFC : Caribbean Food Corporation CARDI : Caribbean Agriculture Research Institute CIADFOR : Centre interafricain pour le développement de la formation professionnelle

BIJLAGE I GEBIEDEN - ECONOMISCHE BASISGEGEVENS BETREFFENDE DE BIJ LOMÉ I EN II BETROKKEN LANDEN

>PIC FILE= "T0050319"> >PIC FILE= "T0050320">

BIJLAGE II DOELSTELLINGEN EN TOEPASSINGSGEBIED VAN DE REGIONALE SAMENWERKING IN DE TWEEDE OVEREENKOMST VAN LOMÉ

Doelstellingen (artikel 133): (a) het versnellen van de economische samenwerking en ontwikkeling van de ACS-Staten in regionaal en interregionaal verband;

(b) het versnellen van de diversificatie van de economie van de ACS-Staten;

(c) het verminderen van de economische afhankelijkheid van de ACS-Staten van de invoer, door de voortbrenging van die produkten waarvoor in deze Staten reële mogelijkheden aanwezig zijn, maximaal op te voeren;

(d) het scheppen van voldoende ruime markten in de ACS-Staten en naburige Staten door het opheffen van de belemmeringen voor de ontwikkeling en integratie van deze markten;

(e) het stimuleren en uitbreiden van de handel tussen de ACS-Staten onderling en tussen de ACS-Staten en de naburige derde Staten;

(f) het maximaal gebruiken van hulpbronnen en diensten in de ACS-Staten;

(g) het versterken van de door de ACS-Staten ter bevordering van de regionale samenwerking en integratie opgerichte instellingen;

(h) het ten uitvoer leggen van specifieke maatregelen ten behoeve van de niet aan zee grenzende en de insulaire Staten, met name op het gebied van vervoer en communicatie.

Toepassingsgebied (artikel 135): (a) versnelling van de industrialisatie van de ACS-Staten door oprichting van regionale en interregionale ondernemingen;

(b) vervoer en communicatie;

(c) energiewinning en gemeenschappelijke exploitatie van natuurlijke hulpbronnen;

(d) onderzoek en technologie;

(e) landbouw;

(f) onderwijs en opleiding;

(g) bestrijding van endemische ziekten en in het algemeen maatregelen tot verbetering van de gezondheidstoestand van de bevolking;

(h) samenwerking op het gebied van het toerisme;

(i) technische bijstand voor de oprichting van regionale samenwerkingsorganen en de ontwikkeling van nieuwe activiteiten in de bestaande regionale organen.

BIJLAGE III BELANGRIJKSTE REGIONALE ORGANISATIES DIE BIJSTAND VAN HET EOF HEBBEN ONTVANGEN

De economische gemeenschap van Westafrikaanse Staten - ECOWAS

Zij werd opgericht in 1975 bij het verdrag van Lagos, en heeft zestien leden. Zij heeft ten doel het handelsverkeer, de samenwerking en de onafhankelijkheid in West-Afrika te bevorderen.

De Westafrikaanse economische Gemeenschap- CEAO

Zij bestaat uit zes Franstalige leden. Gezien de lange traditie van samenwerking tussen de Franstalige Staten, die alle de CFA-frank als munteenheid hebben, kende de CEAO meer succes dan de ECOWAS.

De douane- en economische unie van Centraal-Afrika - UDEAC

De UDEAC is een douane-unie tussen vier landen (Kameroen, de Centraalafrikaanse Republiek, Kongo en Gabon). Sinds 1983 maakt de UDEAC deel uit van de Economische Gemeenschap van Centraalafrikaanse Staten (CEEAC), die tien Lid-Staten telt.

De Afrikaans-Mauritiaanse gemeenschappelijke organisatie - OCAM

Deze organisatie had ten doel de economische, sociale, technische en culturele ontwikkeling van haar acht Lid-Staten te bespoedigen. Zij werd in 1985 ontbonden.

Het permanent intergouvernementeel comité ter bestrijding van de droogte

Het Comité werd opgericht in 1973 en telt acht Lid-Staten (Kaapverdië, Tsjaad, Gambia, Burkina Faso, Mali, Mauritanië, Niger, Senegal).

De Unie van de Mano-rivier - MRU

Zij werd opgericht in 1973. Haar Lid-Staten zijn : Guinee, Liberia, Sierra Leone. Zij beoogt de vorming van een douane-unie.

De "Indian Ocean Commission" - IOC

Zij werd opgericht in 1982. Haar Lid-Staten zijn : Madagascar, Mauritius en de Seychellen.

De Conferentie voor ontwikkelingssamenwerking in zuidelijk Afrika

De eerste conferentie vond plaats in 1979 en had ten doel de ontwikkelingsprogramma's te harmoniseren en de economische afhankelijkheid ten opzichte van Zuid-Afrika te verminderen. Door middel van een actieprogramma werden aan elk van de negen Lid-Staten specifieke studies of opdrachten toegewezen.

De Caribische gemeenschap - CARICOM

Zij werd opgericht in 1973 (13 Lid-Staten) om de eenheid van het Caraïbisch gebied te bevorderen. De navolgende geassocieerde instellingen hebben financiële en technische bijstand van het EOF ontvangen: - de Caribische Ontwikkelingsbank;

- het Caribbean Agricultural Research and Development Institute (1) (CARDI);

- het Caribisch Instituut voor de voedselvoorziening;

- de Corporatie van Westindische reders (WISCO);

- de Universiteit van West-Indië.

(1) Caribisch instituut voor onderzoek en ontwikkeling op landbouwgebied.

ANTWOORDEN VAN DE COMMISSIE

Algemene opmerkingen

Het rapport van de Rekenkamer over de krachtens de regionale samenwerking gefinancierde maatregelen geeft een overzicht van de oorsprong, de procedures en de verwezenlijkingen van de regionale samenwerking. Dit overzicht roept bij de Commissie een aantal reacties op die men hierna gelieve aan te treffen. Maar, afgezien van de opmerkingen van de Kamer en de antwoorden van de Commissie, is het voor een volledige en objectieve visie op de regionale samenwerking van belang het accent te leggen op enige algemene overwegingen. A. In de eerste plaats is de regionale samenwerking een van de meest belangrijke aspecten van de concrete samenwerking ACS-EEG. Een van de verdiensten van de Overeenkomst van Lomé is namelijk dat zij als eerste de nadruk heeft gelegd op het belang van pogingen tot regionale economische integratie tussen ontwikkelingslanden, waarvoor aanzienlijke middelen zijn uitgetrokken.

Het feit dat de ACS-Staten de noodzaak erkennen om hun onderlinge economische samenwerking uit te breiden en instellingen te scheppen ter bevordering van hun toenemende economische integratie, is van grote politieke betekenis.

Politiek en technisch is dat echter een moeilijke onderneming en op het gebied van de regionale samenwerking - evenals op zovele andere gebieden - loopt de Overeenkomst dan ook vooruit op de werkelijkheid.

Het belangrijke is dat men gaat beseffen dat er maar weinig problemen zijn waarmee geen gemeenschappelijk belang is gemoeid en die dus niet om een gemeenschappelijke aanpak vragen.

B. Ten tweede : ook al zijn de procedures van de regionale samenwerking precies dezelfde als bij de samenwerking op het nationale vlak, het lijdt geen twijfel dat het opzetten van samenwerking tussen de overheden van meerdere Staten of tussen deze overheden en regionale organisaties vaak meer inspanning vergt dan voor nationale projecten.

Daarom heeft de Commissie alles in het werk gesteld om het regionale samenwerkingsproces beter te structureren en het overzichtelijker en tenslotte doeltreffender te maken dan in het verleden.

Uitgaande van een collectieve dialoog met de Staten van elke subregio of onderhandelingen met de daartoe gevolmachtigde regionale organisaties heeft de Commissie bij de programmering van de regionale kredieten van Lomé III getracht haar steun te concentreren op een beperkt aantal grote thema's die voor de gehele betrokken regio van belang zijn en zo te vermijden dat de regionale actie versplinterd wordt over een groot aantal projecten die slechts zijdelings van regionaal belang zijn.

Met betrekking tot het regionale karakter van de maatregelen bevat de Derde Overeenkomst van Lomé zeer nuttige bepalingen die, vanuit een streven naar rechtvaardigheid en doeltreffendheid, het mogelijk moeten maken te vermijden dat projecten worden gefinancierd waarvan de regionale strekking twijfelachtig is.

C. Tenslotte moet men zich voor ogen houden dat de ACS-Staten, ook al is de steun voor de regionale organisaties in de Overeenkomst vastgelegd, de zeggenschap wilden houden over het gebruik van de regionale gelden. Zij kunnen de organisaties bij hun regionale samenwerking inschakelen door hun een specifiek mandaat te verlenen.

De regionale samenwerking in het kader van Lomé is dus niet gekoppeld aan regionale organisaties, en kan een vorm van samenwerking zijn tussen Staten zonder tussenkomst van een organisatie. In de praktijk doen de ACS-Staten echter vaak een beroep op de regionale organisaties. Al naargelang het geval gaat de functie van laatstgenoemde daarbij van alleen maar de coördinatie tot het bouwheerschap of de leiding van de maatregel. Op deze manier heeft de Gemeenschap een groot aantal regionale organisaties gesteund, hetzij door middel van rechtstreekse interinstitutionele bijstand, hetzij door het financieren van hun projecten.

Het betreft hier overkoepelende organisaties zoals bij voorbeeld CARICOM, de CEAO, de CEDEAO, SADCC, UDEAC, ZEP en SPEC, maar ook organisaties met een beperktere opzet zoals CILSS, IGADD of regionale onderzoeks- of opleidingsinstituten (1).

Men moet erkennen dat de regionale organisaties een zeer nuttige rol kunnen spelen ter bevordering van de regionale samenwerking. Aan de andere kant is een zekere voorzichtigheid en een zekere selectiviteit geboden in verband met de overvloed aan organisaties die elkaar dreigen te overlappen, hun soms overdreven ambities en het vaak voorkomende geval dat zij niet de (1) Verklaring van de afkortingen aan het eind van de tekst.

steun genieten van hun eigen Lid-Staten. De organisaties die het best slagen zijn in de regel die welke voortdurend dicht bij hun leden blijven en door hen worden gesteund om hun realistische oogmerken en activiteiten.

>PIC FILE= "T0050334"> Tot slot van deze algemene opmerkingen moet men zich voor ogen houden dat de regionale samenwerking alleen ten volle vrucht kan dragen indien de ACS-Staten blijk geven van solidariteit en bereidheid tot samenwerking. Zijn deze voorwaarden aanwezig dan beantwoordt het resultaat meestal aan de verwachtingen, zoniet, dan worden de door de Overeenkomst geboden mogelijkheden maar ten dele gebruikt. Vanuit deze invalshoek kan men de titel "Regionale samenwerking" van Lomé vooral zien als een aansporing aan het adres van de ACS-Staten om hun banden van samenwerking en integratie nog nauwer aan te halen.

1. INLEIDING

Beheer van de regionale samenwerking

1.9. Elk verzoek moet uitgaan van de nationale ordonnateurs. Het ACS-secretariaat kan geen aanvragen indienen, behalve indien het daartoe naar behoren gemachtigd is (bij voorbeeld krachtens een resolutie van de Raad van Ministers ACS).

2. FINANCIËLE TENUITVOERLEGGING

Door de verschillende staten behaalde voordelen

2.1 en 2.2. De redenen om van de evenredige verdeling af te wijken zijn: - verdeling tussen regio's.

Hierbij hanteert de Commissie objectieve criteria op basis van de bevolkingscijfers, maar houdt zij tevens rekening met aspecten als de status van minst ontwikkeld land, insulariteit, enz.;

- verdeling tussen landen.

Juist de definitie van regionale samenwerking maakt een evenredige verdeling niet wenselijk. De landen die meer aan regionale samenwerking doen moeten voorgaan. Bovendien zijn de regionale maatregelen grotendeels van dien aard dat zij niet aan één land toegewezen of tussen landen verdeeld kunnen worden.

3. TENUITVOERLEGGING PER ECONOMISCHE SECTOR

Vervoer en verbindingen

3.3. Ten tijde van het communautair financieringsbesluit (februari 1980) was de situatie van de veiligheid op de Benguela-spoorlijn zodanig dat men kon veronderstellen dat het mogelijk zou zijn acties te ondernemen voor de heropening van de lijn voor het internationale verkeer onder redelijk veilige omstandigheden. De gefinancierde wagons zijn echter wel gebruikt voor de verbetering van het vervoer in deze regio.

3.4. Inderdaad is het te betreuren dat de huidige burgeroorlog in Zuid-Soedan de uitvoering van het project in deze regio verhindert. Men slaagde er echter wel in om het allerbelangrijkste deel van de werkzaamheden op de weg KAKUMA - JUBA af te ronden en de aannemer kon zijn zeer kostbare machines redden voordat de toestand al te onveilig werd.

3.5. (1) De technische redenen waarom men grotere schepen heeft aangekocht dan in de financieringsovereenkomst was voorzien waren: - Tijdens de vijf jaren die zijn verlopen tussen de opstelling van het beoordelingsverslag en de aankoop van de schepen heeft de situatie van de scheepvaart in het Caribisch gebied zich gewijzigd. De veronderstelling dat 80 % van het OECS-vrachtverkeer tussen de eilanden (1) zou bestaan uit overslagoperaties die de kleinere schepen financiële en economische levensvatbaarheid zouden bezorgen, is niet uitgekomen. De internationale scheepvaartlijnen die in het Caribisch gebied opereren hebben meer capaciteit voor het verkeer tussen de eilanden ingezet in verband met de achteruitgang van de scheepvaartmarkt. Dit haalde een streep door de overslagovereenkomsten met WISCO (1), die om te overleven genoodzaakt was met grotere schepen op de Miami-route te gaan varen.

- Het verkeer tussen de OECS-eilanden wordt vooral verzorgd door particuliere schoeners zonder containervoorzieningen. Het laden en lossen geschiedt buiten de haven en de tarieven zijn laag. Gezien het geringe, ongeregelde handelsverkeer tussen de eilanden is het twijfelachtig of een WISCO-schip de concurrentie aan zou kunnen en het inzetten van een kleinere WISCO-boot lijkt alleen verantwoord vanuit het oogpunt van betrouwbare dienstverlening, veiligheid en de opleiding van bemanning voor particuliere schoeners.

(2) Procedureproblemen met de aankoop van schepen (vanwaar de kostenverhogende vertragingen): - volgens de EOF-procedures zijn aanbestedingen verplicht, wat zeer onhandig is voor de aankoop van tweedehandsschepen;

- voor de aankoop van tweedehandsschepen moest een makelaar worden ingeschakeld;

- indien men de aankoop nog langer had uitgesteld om te wachten tot er schepen van de in de financieringsovereenkomst gespecificeerde soort en maat beschikbaar waren zou WISCO in ernstige financiële moeilijkheden zijn gekomen.

(3) Resultaat : met kleinere schepen voor de vaart tussen de eilanden zou WISCO vermoedelijk nog hogere verliezen hebben geleden. Om te overleven is WISCO meer en meer als een commerciële scheepvaartlijn gaan opereren. Het sociaal-economische oogmerk van een door de overheid gesubsidieerde scheepvaartlijn ten dienste van de kleine eilanden heeft afgedaan en sommige regeringen hebben hun lidmaatschap opgezegd.

Industrie, energie, mijnbouw

Industrie

3.9 tot en met 3.11. De Commissie wijst erop dat zij een uitgesproken minderheidsdeelneming had in het project, dat hoofdzakelijk door de Wereldbank werd gefinancierd. Het spreekt vanzelf dat de mislukking van dit project tot de ervaringen behoort waarmee de Commissie voor de toekomst rekening zal houden. Voor de eventuele terugbetaling van de voorwaardelijke lening van de EIB moet deze zelf opkomen.

In dit verband moet het volgende worden aangetekend : Het totale bedrag van de voorwaardelijke leningen die de Europese Investeringsbank in 1982 toekende aan de regeringen van Ghana, Ivoorkust en Togo (de aandeelhouders van CIMAO) met risicodragend kapitaal van het EOF beliep 7,3 miljoen Ecu, maar van dat bedrag is in feite slechts 2,3 miljoen Ecu uitbetaald (aan Ivoorkust). De EIB heeft te kennen gegeven dat zij niet voornemens is nog verdere betalingen te doen.

Zoals bij zulke voorwaardelijke leningen gebruikelijk is bepaalt de CIMAO dat ingeval de maatschappij failliet zou gaan of geliquideerd of opgeheven worden, de van de leningnemer verschuldigde terugbetalingen beperkt zouden blijven tot het deel van de door hem ontvangen netto-activa (zijnde de verhouding van de met de opbrengst van de leningen gekochte aandelen tot zijn gehele aandelenpakket).

Volgens de voorwaarden van de goedgekeurde lening geldt een aflossingsvrije periode van acht jaren (d.i. tot 1990) voor de start van de terugbetaling van het kapitaal. Volgens de verslagen die de Commissie van de EIB ontvangt over de dienst van de schuld wordt de rente op het uitstaande deel van de lening geregeld betaald.

Aangezien CIMAO niet failliet of in liquidatie of opgeheven is verklaard zijn er momenteel dan ook geen redenen om vervroegde terugbetaling van het uitstaande deel van de voorwaardelijke lening te eisen.

Energie

3.14 en 3.15. De Commissie erkent dat de doelstellingen van dit project te ambitieus zijn geweest. Desalniettemin zou de Commissie de aandacht van de Rekenkamer willen vestigen op het volgende : toen het financieringsplan voor CRES werd opgesteld was men van mening dat de oprichting van een regionale instantie voor nieuwe en vernieuwbare energie niet alleen nuttig, maar tevens noodzakelijk zou zijn voor het uitvoeren van taken zoals de volgende: - consultancy en/of engineering,

- opleiding van leerkrachten,

- technische bijstand voor het organiseren van onderhoud,

- steun en bijstand voor de nationale centra,

- standaardnormen voor in de regio te installeren alternatieve energiesystemen.

De EOF-gelden werden dus toegekend om de ontwikkeling van deze activiteiten te ondersteunen en de Commissie is van mening dat CRES in dit kader nog steeds een nuttige functie zou kunnen vervullen indien zijn oogmerken in bovengenoemde zin zouden worden bijgesteld en ondersteund door andere donors dan diegene die hun financiële steun hebben ingetrokken.

3.16. De redenen waarom slechts 15 % van het geld is uitbetaald zijn als volgt: - de frequente vervanging van de buitenlandse energieadviseurs;

- de energieadviseurs veranderden telkens van mening over verscheidene deelprojecten van het regionale energieprogramma en verzochten dan om die projecten te mogen vervangen of wijzigen;

- slechte coördinatie tussen de regionale ordonnateur en de nationale instanties;

- tekortkomingen in de energiestructuren van de RAO.

Om deze problemen te verhelpen is overwogen passende technische bijstand te verstrekken ; de herziening van het programma zou worden besproken op de volgende jaarvergadering over energiekwesties. Wij vermelden nog dat de onderdelen scholing en voorlichting ten laste van een begeleidend UNDP-Programma komen.

Mijnbouw

3.17. Door uit te gaan van een regionale markt voor kunstmestverbruik geeft men een regionale bestemming aan een industrie die economisch geen enkele bestaansreden zou hebben indien zij zich uitsluitend op nationale behoeften zou richten.

De regionale dimensie van het project wordt bevestigd door het feit dat onder de aandeelhouders drie ACS-Staten zijn (Ivoorkust, Kameroen en Nigeria), die kunstmest nodig hebben, maar ook halffabrikaten voor hun eigen kunstmestfabrieken.

Ten gevolge van de economische moeilijkheden (instorting van de kunstmestmarkten in West-Afrika) heeft men de streefcijfers voor dekking van de regionale behoeften niet kunnen halen. Dit wordt echter weer gecompenseerd door het feit dat ongeveer 50 % van de jaarlijkse produktie van de Industries Chimiques du Sénégal (ICS) aan een Indiaas consortium wordt verkocht.

Technische hulp voor industrieprojecten

3.18. Ten gevolge van de achteruitgang van de economische situatie tijdens de afgelopen vijf à tien jaren is de bevordering van regionale samenwerking moeilijker geworden dan men had verwacht. Daardoor blijken de doeleinden die de Mano River Union (MRU) zich aanvankelijk had gesteld achteraf te ambitieus. Ook al blijven de behaalde resultaten achter bij de aanvankelijk nagestreefde oogmerken, toch moeten wij volgende positieve aspecten onderstrepen: - enkele door MRU's Industrieel Ontwikkelingsbureau verrichte uitvoerbaarheidsstudies hebben geleid tot de vestiging van kleine industriebedrijven in Sierra Leone en Liberia (bij voorbeeld palmolieverwerkingsbedrijven). Andere studies liggen klaar om als grondslag voor investeringen te dienen wanneer de economische situatie in de regio zich herstelt;

- een belangrijke verwezenlijking van het project was het opzetten van een uitgebreid documentatiesysteem over alle aspecten van de industriële ontwikkeling in de drie Lid-Staten;

- een groot aantal onderdanen van de drie Lid-Staten zijn opgeleid in vakken als boekhoudkunde, bedrijfsbeheer, enz.

Landbouwproduktie

3.20. Er moet worden opgemerkt dat stappen zijn genomen voor een juiste planning van het bodemgebruik en een ordelijk verloop van de vestiging van landbouwers in de streken waar de tsé-tsé-vlieg is of zal worden uitgeroeid in Zimbabwe.

3.21. De bewering dat de Staten grote moelijkheden ondervinden om de leningen die zijn gesloten voor de financiering van de stuwdammen Diama en Manantali af te betalen heeft een algemene strekking. In het onderhavige geval moet zij worden afgezwakt, want tot 1992 blijft de last van de schuld gering dank zij de zeer gunstige financiële voorwaarden die aan de speciale leningen zijn verbonden.

Tegen die tijd zal men de last van de terugbetaling van de geleende gelden beter aankunnen omdat de hydroelektrische installatie van de stuwdam Manantali klaar zal zijn en men daaruit inkomsten zal gaan beuren.

Met betrekking tot de uitvoering van de grote bevloeiingsprogramma's kan het oordeel van de Rekenkamer over de aanleg van het rivierdal niet meer dan voorlopig zijn, want: - de twee stuwdammen zullen pas in 1988/1989 in bedrijf worden genomen;

- het gaat om een onderneming op zeer lange termijn en een gefundeerde beoordeling van de resultaten is pas op zijn vroegst over 10 of 15 jaar mogelijk.

De Operatie Rijst SEGOU (ORS) in Mali vertoont niet dezelfde kenmerken : bij Manantali kan de bevloeiing beter beheerst worden dan bij de ORS, waar men afhankelijk is van het wassen van de rivier, en de omvang van de percelen kan worden aangepast aan de beheerscapaciteit van de betrokken bevolking.

3.22. Zie de algemene opmerkingen.

3.23. Met de conclusies over de CFC is de Commissie het eens. Haar diensten zijn momenteel bezig alle regionale samenwerkingsactiviteiten van het EOF in het Caribisch gebied opnieuw te bezien en voor landbouwprojecten zal men zich aan een pragmatische en veeleisende aanpak houden om de in het verleden geconstateerde tekortkomingen te verhelpen.

3.24. De Commissie start momenteel met een evaluatie van de activiteiten van CARDI (1). De bevindingen daarvan zullen bepalend zijn voor haar reactie op voorstellen in het kader van Lomé III.

Onderwijs

3.26 (a) De "Ecole des postes et Télécommunications" was oorspronkelijk opgezet als een nationale school, maar het hele idee om voorzieningen voor interne leerlingen te scheppen was juist bedoeld om de school in staat te stellen studenten uit andere landen van de regio op te nemen, en dit is inderdaad gebeurd.

(b) CIADFOR (Centre interafricain pour le développement de la formation professionnelle) is een in Abidjan gevestigde regionale organisatie met een scholingsafdeling in Libreville. Toen het project reeds aan de gang was bleek duidelijk dat er geen belangstelling voor was bij de CIADFOR-lid-staten en de Commissie besloot dan ook onmiddellijk de reizen van de projectleider