31.12.85 Publikatieblad vandeEuropeseGemeenschappen Nr.L377/1
II
(Besluitenwaarvandepublikatienietvoorwaarde isvoordetoepassing )
RAAD
BESCHIKKING VANDERAAD
van20december 1985
totgoedkeuring vanhetJaarverslag overdeeconomische toestandindeGemeenschap en
vaststelling vanderichtsnoeren voordeeconomische politiekvoor1986
(85/619/EEG)
DERAADVANDEEUROPESE GEMEENSCHAPPEN ,
GeletophetVerdragtotoprichting vandeEuropese
Economische Gemeenschap ,
GeletopBeschikking 74/120/EEGvandeRaadvan18
februari1974betreffende deverwezenlijking vaneenhoge
matevanconvergentie vandeeconomische politiekvande
Lid-Staten derEuropese Economische Gemeenschap (!),
gewijzigdbijBeschikking 75/787/EEG(2),inzonderheid op
artikel4,
GezienhetvoorstelvandeCommissie ,HEEFTDEVOLGENDE BESCHIKKING VASTGESTELD :
Artikel 1
DeRaadkeurthetJaarverslag overdeeconomische toestand
indeGemeenschap ,alsmedededoordeGemeenschap te
volgenrichtsnoeren voordeeconomische politiek,diezijn
opgenomen indeelIvanhethierbijgevoegdeverslag,goed;
voortsstelthijdedoordeLid-Staten tevolgenrichtsnoeren
voordeeconomische politiek,diezijnopgenomen indeelI
vanhethierbijgevoegdeverslag,vast.
Artikel2
Dezebeschikking isgerichttotdeLid-Staten .
GedaanteBrussel,20december 1985.
VoordeRaad
DeVoorzitter
R.KR1EPSGezienhetadviesvanhetEuropeseParlement (3),
GezienhetadviesvanhetEconomisch enSociaalComi­
té(4),
(J)PBnr.L63van5.3.1974,blz.16.
(2)PBnr.L330van24.12.1975,blz.52.
(3)PBnr.C345van31.12.1985.
(4)PBnr.C344van31.12.1985.

Nr.L377/2 Publikatieblad vandeEuropeseGemeenschappen 31.12.85
ECONOMISCH JAARVERSLAG 1985/1986
INHOUD
DeelI—DeeconomievandeGemeenschap
Bladzijde
Inleidingensamenvatting 3
I. Ontwikkeling vandeeconomie enconvergentie 7
1.1.Dehuidigesituatieendeperspectieven voorEuropa 7
1.2.Instabiliteit enconvergentie vandeeconomie indeGemeenschap 12
I.3.Enkelerisicofactoren indevooruitzichten opmiddellange termijn 13
II.Eensamenwerkingsstrategie voormeerarbeidscheppende groei 14
II.1.Achtergrond enordenvangrootte 14
11.2.Debehoefteaaneenmeertewerkstellingscheppende groei 16
11.3.Arbeid,kapitaalentechnologie 18
11.4.Lonen,winstenarbeidsplaatsen 20
11.5.Eensamenwerkingsstrategie voorgroeiopmiddellange termijn 22
III.Deeconomische politiekinhetkadervaneencoöperatieve groeistrategie 26
III.1.Openbare financiën 26
III.1.1.Overheidssector 26
III.1.2.Belastingpolitiek tendienstevandeeconomische groei 27
III.1.3.Rolvandeoverheidsschuld 28
III.1.4.Begroting vandeEuropeseGemeenschap 29
III.2.MonetairbeleidenEuropeesMonetair Stelsel 31
III.3.Demarktenhetsectoriële beleid 35
III.3.1.Verbetering vandeinternemarkt 35
III.3.2.Infrastructuurprojecten vanEuropeesbelangéninfrastructuurfinanciering 37
III.3.3.Aanpassingsvermogen vandearbeidsmarkt 38
III.3.4.Specifiekewerkgelegenhèidsprogramma 's 40
III.3.5.Onderwijs ,beroepsopleiding entechnologie 41
III.3.6.Sectorieel beleid,technologie enondernemingsklimaat 42
IV.Europesebelangenindeinternationale economie 43
IV.1.Hetwereldhandelsverkeer 43
IV.2.Verbetering vanhetinternationale monetaire stelsel 44
IV.3.Europeseeconomische ruimte 45
IV.4.Internationale samenwerking tenbehoevevandeaanpassingen vandewereldeconomie 47
V. Conclusies :Doelstellingen ,instrumenten enmethode 47
DeelII—Economisch beleidindeLid-Staten
België 50
Denemarken 51
Bondsrepubliek Duitsland 53
Griekenland 56
Frankrijk 59
Ierland 60
Italië 62
Luxemburg 65
Nederland 66
VerenigdKoninkrijk 68

31.12.85 Publikatieblad vandeEuropeseGemeenschappen Nr.L377/3
BIJLAGE
DEELI
DEEUROPESE GEMEENSCHAP
INLEIDING ENSAMENVATTING
1.Diteconomische jaarverslag voor1985/1986,dat
overeenkomstig degebruikelijke procedures aande
communautaire Instellingen wordtvoorgelegd ,
bouwtvoortophetverslagdatdeRaadhetafgelopen
jaargoedkeurde enwaarvanhethoofdthema de
noodzaakwaseenaanmerkelijke enduurzame verbe­
teringvandewerkgelegenheid tebereiken .Demoge­
lijkhedendaartoewordenvergrootdoordevoorstel­
lenvooreensamenwerkingsstrategie dieevenwichtige
bijdragenvereistvandeGemeenschap ,deregeringen
vandeLid-Staten endesocialepartners .Dezestrate­
giezaldesteeffectiever zijnnaarmate zeberustop
internationale samenwerking .
2.In1984/1985hebbendelandenvandeGemeenschap
devolgendevooruitgang geboektophetgebiedvan
heteconomische beleid:
—voortzetting vanhetmatigeeconomische herstel
datreedstweeeneenhalfjaargeledeninzette;
—aanzienlijke vooruitgang bijhetherstelvande
prijsstabiliteit ;
—verderteruglopen vandebegrotings -enbetalings­
balanstekorten .lijkterugtedringen .Dergelijke groeitempo 'szijn
thansbeslistniethaalbaar .Bijgevolgkanhetwerk­
loosheidsprobleem slechtswordenopgelostindiener
eenaanmerkelijke verbetering komtinderelatie
tussengroeienwerkgelegenheid .
4.Menmagevenwelnietuithetoogverliezendatde
matigingvanhetstijgingstempo vandereëlelonen
sedertheteindvandejarenzeventigdegroeieen
sterkertewerkstellingscheppend karakterheeftgege­
ven.Degroeitempo 'svandeafgelopenjarenwaren
evenwelnietvoldoende omdenoodzakelijke toename
vandewerkgelegenheid mogelijktemaken.Derhalve
moethetgroeitempo inEuropawordenopgevoerd om
hettewerkstellingscheppende effectervantevergro­
ten.
5.Omdezedoelstelling tebereikenmoeteenaantal
macro-enmicro-economische voorwaarden zovolle­
digmogelijkwordenvervuld .
5.1.Macro-economisch gezienmoetenerindekomende
jarenvooralmeertewerkstellingscheppende investe­
ringenwordenverricht .Ditisbovenaldetaakvande
ondernemers .Hetisechtereveneensnoodzakelijk dat
derentabiliteit vandergelijke investeringen moet
blijvenverbeteren endatereenvoldoende sterkevraag
inhetvooruitzicht kanwordengesteld.Eentewerk­
stellingscheppende investering ismeestaleenbreed­
te-investering dieberustopgunstigevooruitzichten
voordevraagenopeenstijgingstempo vandereële
lonen,datgeruimetijdachterblijft bijdeproduktivi­
teitsgroei .Eentesnellestijgingvandelonenzalten
kostegaanvanderentabiliteit waardoor rationalisa­
ties(diepte-investeringen )metverliesvanarbeids­
plaatsenonnodigzullenwordenbevorderd .Hetwil­
lenvermijden hiervanimpliceert geenszins datde
technologische vooruitgang zalwordengestuit;
tewerkstellingscheppende investeringen houdenook
technologische vooruitgang in.Deonvoldoende voor­
raadkapitaalgoederen endegrotewerkloosheid
dwingenEuropavoordekomendejarenechtereen
nieuwevenwicht tussenbreedte-endiepte-investerin­
gen.
5.2.Decombinatie vaneenmatigestijgingvandereële
lonenmethetbehoudvaneenvoldoende ontwikke­
lingvandevraagiseveneenseenbelangrijke factorter
verbetering vanderentabiliteit ,terversterking vande
groeientervergroting vanhettewerkstellingschep ­
pendekarakterdaarvan .Loonmatiging alleenzalniet,
ofslechtszeerlangzaam ,leidentotdegewenste
werkgelegenheidseffecten .Hetuitsluitend uitbreiden3.Dezesuccessen gevengeenredentotvolletevreden­
heidenwettigenevenmindehoopdathetvoornaam­
steprobleemvandeGemeenschap —dewerkloosheid
—zalwordenopgelostwanneerdehuidigetendensen
aanhouden .Allegroei-enwerkgelegenheidsprogno ­
sesopmiddellange enlangetermijnwijzenernamelijk
opdater,bijvoortzetting vanhethuidigebeleid,op
middellange termijngeenuitzichtbestaatopeen
stijgingvanhetgroeitempo indeGemeenschap tot
boven2,5%enderhalveooknietopeenbelangrijke
dalingvandewerkloosheid gedurende ditdecennium .
Eenongeordend aanpassingsproces indeVerenigde
Staten,eenverderestijgingvandereëlerentetarieven
eneenverslechtering vanhetschuldenprobleem van
deontwikkelingslanden zoudendevooruitzichten nog
somberder makendanzealzijn.
Hetklaarblijkelijk onontkoombare vooruitzicht op
eenvoortdurend hogewerkloosheid heeftgeleidtot
eenruimverbreidpessimisme metbetrekking tothet
economische beleid.Indiendeindejarenzestig
geconstateerde relatietussengroeienwerkgelegen­
heidnogsteedsvantoepassjngis,zoudenopmiddel­
langetermijngroeitempo 'svanmeerdan6%nood­
zakelijkzijnomeenzodanigevergroting vande
werkgelegenheid tebereiken(1tot1,5%perjaar)als
nodigisomdewerkloosheid geleidelijkdochaanzien­

Nr.L377/4 Publikatieblad vandeEuropeseGemeenschappen 31.12.85
elementen .Arbeidscheppende groeiberusteveneens
opbelangrijke micro-economische voorwaarden .
Maatregelen terverbetering vandeflexibiliteit vande
markten —ennietalleenvandearbeidsmarkt —
moetenwordenversterkt .Voordearbeidsmarkt zal
aandehandvandereedsverkregenresultatenmoeten
wordennagegaaninwelkemateeengrotereloondif­
ferentiatie endeherordening envermindering vande
arbeidstijd zonderverhogingvandekosteneengun­
stigeffectopdewerkgelegenheid zullenkunnen
hebben.Denationaleregeringen endeGemeenschap
zulleneveneensmoetennagaanofdebestaande regels
envoorschriften eenbelemmering vormenvoorde
functionering vandemarktenenvoordeoprichting
vannieuweeninhetbijzondervankleineenmiddel­
grotebedrijven .
Degeestwaarindediscussieoverdemarktflexibiliteit
wordtgevoerdisbelangrijkvoorhetslagendaarvan .
Deverhoging vandeflexibiliteit magnietleidentot
vernietiging vandereedsbereiktesocialeverworven­
heden,dochheeftalsdoelmeerwerkgelegenheid te
scheppen .Voorzoverenigszinsmogelijkzaldeeco­
nomische efficiëntie derhalvehandinhandmoeten
gaanmethetbehoudendeverdereontwikkeling van
desocialeverworvenheden .vandevraagzal,geziendeonvoldoende produktieca­
paciteiten ,kunnenleidentoteengrotereinflatieen/of
overheidsschuld zonderhetgewensteeffectopde
werkgelegenheid tehebben.Derhalveiseencombina­
tievanbeidenoodzakelijk .
).3.Voorhethandhaven vaneenmatigegroeivandereële
lonen,dieindeafgelopenjareninvelelandentotstand
gebrachtis,issamenwerking metdesocialepartners
—eninhetbijzondermetdewerknemersorganisaties
—vereist.Deloonmatiging zalmoetenworden
voortgezet totdateenduidelijke enduurzame daling
vandewerkloosheid intreedt,waarnadestijgingvan
dereëlelonenopnieuwdichterbijdeproduktivitéits­
groeizalkunnenkomen.
5.4.Dezorgvooreenvoldoende vraagiseentaakvoorde
.overheid,diemoetwordenuitgevoerd totdathet
proceszichzelfinstandkanhoudendoorkrachtige
investeringen eneenvoldoende stijgingvandeparti­
culiereconsumptie .
5.5.WatEuropanodigheeftiseentweesporenstrategie ,
dieeenmatigingvanhetstijgingstempo vandereële
lonenmeteenvraagstimulering combineert .Debege­
leidendemaatregelen totondersteuning vandevraag
vormendesleutelvoorhetsuccesvandestrategieen
vandesocialeaanvaardbaarheid vandeloonmati­
ging.Ditgeldtiniedergevalvoordeovergangsfase ,
waarindekoopkracht vandeconsumenten onvermij­
delijkeentrageregroeizalvertonen ,terwijldeextra
bedrijfsinvesteringen totuitbreiding vandeproduktie­
capaciteit detotalevraagnognietkrachtiggenoeg
hebbendoentoenemen .
Alleenindiendeloonmatiging gepaardgaatmeteen
voldoende totalevraagkaneropwordenvertrouwd
datdeverbetering vanderentabiliteit endeherstruc­
tureringvandevraag(relatiefmeerinvesteringen en
relatiefminderconsumptie )snelgenoegzullenverlo­
penengeendrastische deflatiezullenveroorzaken
waardoor desocialeconsensus onderaanzienlijke
drukzoukomentestaan.Alleenopdezewijzekande
loonmatiging haarwerkgelegenheidsfunctie vervul­
len.
5.6.Alsgevolgdaarvanzalerookeeneindekomenaande
produktiviteitsdaling vanhetkapitaal .Tegelijkmet
toenemende werkgelegenheid ,groeiende vraagen
toenemend vertrouwen intoekomstige ontwikkelin­
genzalditdemeesteffectievestimulansvormenvoor
deinvesteringsactiviteit .Bijtoenemende investeringen
zaltegelijkertijd eensnelleretechnologische vooruit­
ganginhetproduktieapparaat wordeningebouwd ,
hetgeenweereengunstigeffectzalhebbenopde
produktiviteit vanarbeidenkapitaal .Derentabiliteit
endeinvesteringsactiviteit zullenderhalveblijven
stijgen.Ditzoueen„heilzamecirkel"kunnenschep­
penvantechnologische vooruitgang ,kapitaalproduk­
tiviteit,rentabiliteit ,investeringen enverderetoepas­
singvandetechnologische vooruitgang .
6.Deinditeconomische jaarverslag voorgestelde strate­
giebestaatechternietalleenuitmacro-economische7.Decentralestrategievanmatigegroeivandereële
lonen,gekoppeld aanhetbehoudvaneenvoldoende
vraag,vereistdathetmonetaire enbudgettaire beleid
vandeLid-Staten wordtgebaseerd opdevolgende
beginselen :
7.1.Hetmonetaire beleidmoethetkaderblijvenvoorde
stabiliteit .Devoorgestelde tweesporenstrategie mag
derhalvenietleidentoteenversnelling vandeinflatie.
Integendeel ,indemeestelandenvandeGemeenschap
moetendeinflatiepercentages nogverderworden
teruggedrongen .Hetmonetaire beleidkanhiervoor
binnenhetEuropeesMonetair Stelsel(EMS)debeste
garantievormendoorvoorttegaanmetdeopbouw
vaneenformeelkaderdatgerichtisopeconomische
stabiliteit .Eendergelijkmonetairbeleidiseer>krach­
tiginstrument omderentetarieven indeGemeenschap
opeengezondebasisteverlagen,inhetbijzonder
indiendedollarkoers blijftdalen.Indienditmetde
nodigevoorzichtigheid encoördinatie binnenhet
kadervanhetEMSkanwordenbereikt,zalditeen
nietonbelangrijke extrastimulans gevenaande
bedrijfsinvesteringen endedrukopdeoverheidsbe­
grotingen aanmerkelijk verminderen .Ditpositieve
effectkomtaanallelandentengoede.
7.2.Hetbudgettaire beleidmoetdestrategievantewerk­
stellingscheppende groeiopdevolgendewijzeonder­
steunen :
Inmacro-economisch opzichtmoetdedoelstelling van
consolidatie vooropblijvenstaan,d.w.z.tekorten
moetenverderwordenverminderd indielandendie
nogsteedsworstelenmeteenschuldenlast dieofwel
buitensporig grootisofwelineentesneltempo
stijgt.

31.12.85 Publikatieblad vandeEuropeseGemeenschappen Nr.L377/5
Terzelfder tijdmoetbinnendebeschikbare begro­
tingsruimte devraagwordengestimuleerd ,temeer
daarhetloonmatigingsbeleid leidttoteentijdelijke
terugvalvandevraag.Bovendien zalhetbegrotings­
beleidvoortmoetengaanmetdeherstructurering van
deuitgavenkant vandeoverheidsbegrotingen door
eenkrachtigeenmeerselectievevermindering vande
subsidiesendeuitbreiding vandeoverheidsinvesterin ­
gen.Inhetbijzondermetbetrekking totinfrastruc­
tuur,milieubescherming enstadsvernieuwing isinde
afgelopenjareneenenormeachterstand ontstaandie
zalkunnenwordeningehaalddoorgebruiktemaken
vandeovercapaciteit indebouwsector .
Voortsmoeteninhetkadervanhetbegrotingsbeleid
nietalleenverdereaanbodstimulerende maatregelen
wordengetroffen ,diemeestalookeeninvloeduit­
oefenenopdevraag,docheveneensmaatregelen tot
behoudvandeverbetering vanderelatievefactorprij­
zendoorvermindering vandebelastingen ensociale
premies,zomogelijktenlastevandebegrotingvande
centraleoverheid .
Bovendien zullen,waarditenigszinsmogelijk is,
micro-economische maatregelen moetenworden
getroffenterbevordering vandewerkgelegenheid
(regelingen voordeschepping vanarbeidsplaatsen en
debevordering vandeberoepsopleiding ).Geziendebetekenisvaneengunstiginternationaal
klimaatvoorgroeienwerkgelegenheid tenslótte,zal
deGemeenschap eveneenshaarinspanningen voorhet
verbeteren vandeinternationale handels-enmonetai­
resystemenmoetenvoortzetten .Bovendien moetzijte
zamenmetanderelandentrachtenhetschuldenpro­
bleemvandeontwikkelingslanden teverzachten ente
strevennaardehandhaving vandegroeivande
wereldhandel ,zodradeonvermijdelijke aanpassingen
indeVerenigde Statenzijnverricht .
Dehiergenoemde bijdragen vandeGemeenschap
sluitenaanbijtalrijkeresoluties vanhetEuropese
Parlement .
9.Hethierboven uiteengezette beleidisnoodzakelijk
ongeachthetinternationale klimaat .Hetspreekt
vanzelfdatditlaatsteaanzienlijk kanwordenverbe­
terddoorhetslagenvandestrategievandeGemeen­
schap.Bijeenredelijkemargevanonzekerheid met
betrekking totdeontwikkelingen indewereld,zaleen
dergelijkbeleideentoenamevandeeconomische groei
indeGemeenschap ,vanhethuidigeniveauvan2,5%
toteengemiddelde van3tot3,5%overdevolgende
jaren,mogelijkmakenenterzelfdertijdhettewerk­
stellingscheppende karaktervandegroeivergroten .
Ditzalleidentoteengemiddelde jaarlijksestijgingvan
dewerkgelegenheid van1tot1,5%,methetvooruit­
zichtdatdewerkloosheid in1990totongeveer7%zal
zijnteruggebracht .
10.Eendergelijkeontwikkeling isevenwelalleenmoge­
lijkwanneerallebetrokkenen —deGemeenschap ,
nationaleregeringen ,werkgevers enwerknemers —
volledigsamenwerken bijdetenuitvoerlegging vande
voorgestelde strategie .
10.1.Dezealgemenestrategiebiedtderegeringen ende
socialepartnersdegelegenheid omeengezamenlijke
oplossingte"bereikenvoorhethoofdprobleem waar­
mededeGemeenschap worstelt,namelijkdewerk­
loosheid .Destrategiebiedtechterslechtseenalge­
meenkaderwaarbinnen eengrootdeelvandediscus­
siesmetderegeringen enmetentussendesociale
partnerszichzalmoetenafspelen .Ditalgemenekader
zaleveneens eenstimulans moetenvormenvoor
diegenendiezichwillenbezinnenophunrespectieve
standpunten .Eristhansgeenanderepolitiekebena­
deringbeschikbaar dandezestrategie ,diehetvoor­
uitzichtbiedtopeenbelangrijke vermindering vande
werkloosheid aanheteindevandejarentachtig.
Derhalve isheteendringende taakomviaeen
uitgebreiddebatovertegaantotdetenuitvoerlegging
vandezesamenwerkingsstrategie .
10.2.Verkennende besprekingen diedeCommissie heeft
gevoerdmethetEuropeesVerbondvanVakvereni­
gingen(EVV)enmetdeUnievanIndustriefederaties
derEuropese Gemeenschappen (UNICE )waren
bemoedigend .Hieruitisgeblekendaterbelangstelling
bestaatendatmenbereidisomovereendergelijke
strategietepraten.Dezedialoogzalmoetenworden8.Hetslagenvandevoorgestelde strategiehangtafvan
degecoördineerde uitvoering vanhetbeleiddoorde
Lid-Staten binneneencommunautair kader.
Heteconomische potentieel vandeGemeenschap zal
aanzienlijk wordenversterktdoordeversneldevol­
tooiingvandeinternemarktinruimezin(daarinis
begrependeliberalisering vandenationalekapitaal­
markten )endoordebevordering vandetechnische
vooruitgang zoalsdeCommissie heeftvoorgesteld .De
voltooiing vandeinternemarktisdekernvande
Gemeenschap ;doorhetdoenontstaanvaneenkrach­
tigeaanbodontwikkeling endoortevenseengrotere
groeivandevraagmogelijktemaken,houdtdeze
rechtstreeks verband metdemacro-economische
samenwerkingsstrategie .Debevordering vandetech­
nischevooruitgang isessentieelvoorhetwaarborgen
enbevorderen vandepositievandeGemeenschap te
middenvandeeconomisch meestontwikkelde landen
vandewereld .Bovendien moetendiesectoren die
rechtstreeks onderdeGemeenschap ressorteren ,beter
wordenafgestemd opdewerkingvandemarkt.Opal
dezeterreinenzalookdesocialedimensiedevolledige
aandachtmoetenkrijgen.
Deuitvoering vanbelangrijke infrastructuurprojecten
ophetgebiedvanvervoer,telecommunicatie enmilieu
zal,evenalsdebenutting vanhettechnologische
potentieel ,dewerkingvandeinternemarktaanzien­
lijkverbeteren .Deversneldeuitvoering vantalrijke
projecten ,diethansreedsbestaaneneenvoldoende
socialeretabiliteit hebben,zaldeeconomische groei
bevorderen enbijdragentothetslagenvandevoorge­
steldestrategie .

Nr.L377/6 Publikatieblad vandeEuropeseGemeenschappen 31.12.85
voortgezet (a).Hetspreektvanzelfdatdesociale
dialoogookopnationaalniveauzalmoetenworden
versterkt .Hoemeervooruitgang daarbijwordt
geboekt,hoegemakkelijker hetzalzijnvoorde
nationaleregeringen endeGemeenschap zelfomhun
eigenbijdrageteleveren.
10.3.Destrategiemoetgeleidelijk inrealiteitworden
omgezet .Enerzijdsgeldtditvoordesamenwerking in
elklandtussenregeringen ,werknemers enwerkge­
vers.Iedermoetzijneigenbijdrageleveren,terwijlde
vooruitgang elkjaarmoetwordenbestudeerd ter
bepalingvandevolgendestappen.Dezegangvan
zakenmoetverscheidene jarenlangblijvenbestaan.
Anderzijds geldtditookvoordesamenwerking tussen
delandenvandeGemeenschap onderling enop
internationaal niveau.Elkepartnermoethandelen
binnenzijnbeschikbare beleidsruimte .
11.Degecoördineerde uitvoering vandestrategieinde
Lid-Staten zaleensteedssterkerewisselwerking doen
ontstaanenbevorderen tussenaanbod,vraagen
werkgelegenheid .Inditopzichtiseenanalysevande
ontwikkelingsprognoses voorDuitsland voor1986
vaneminentbelang.Deeconomische groeizoumeer
dan3%kunnenbedragenendewerkgelegenheid zou
metmeerdan1%kunnenstijgen,zodatdewerk­
loosheiddaalt,zijhetaanvankelijk ineengering
tempo.Deprijsvooruitzichten blijvengunstig.Erkan
eenaanzienlijk overschot opdelopenderekening
ontstaanenondanksdebelastinghervorming wordter
eenverderebelangrijke dalingvanhetoverheidstekort
verwacht .Zozalzicheenpositievekettingreactie
voordoentussenprijsstabiliteit ,groteregroeienmeer
werkgelegenheid eneengroteremanoeuvreerruimte
ophetgebiedvanbelastingen endebetalingsbalans .
Dezemanoeuvreerruimte zoukunnenwordenge­
bruiktvoorgrotereoverheidsinvesteringen in1986en
omdevoor1988geplandebelastinghervorming te
vervroegen tot1987.Ditisnoodzakelijk voorhet
voortgaan vandegunstigeeconomische ontwikkelinginenna1987.ZelfsinDuitsland isgedurende een
aantaljareneengroeitempo vanongeveer3,5%en
eenstijgingvandewerkgelegenheid vanongeveer
1,5%perjaarnodigomeenduurzamedalingvande
werkloosheid tebereiken .Ditisinhetnationale enhet
communautaire belang.
11.1.Indeanderelandeniseendergelijkebeleidsruimte nog
nietbeschikbaar .Insommigelandenevenwelishet
mogelijkdatzich,meteenzekerevertraging ten
opzichtevanDuitsland ,eenovereenkomstige positie­
vekettingreactie zoukunnenontwikkelen vanmeer
groeienwerkgelegenheid naarmeerbeleidsruimte op
hetgebiedvanbelastingen endebetalingsbalans .Een
dergelijkeontwikkeling schijntmogelijkinDenemar­
ken,Nederland ,hetVerenigdKoninkrijk enFrank­
rijk.Desnelheidervanisafhankelijk vandemate
waarindeontwikkeling inDuitsland zichvoortzeten
vanhetjuistegedragvandesocialepartnersmet
betrekking totdevereistenvandestrategie .Alleszalin
hetwerkmoetenwordengesteldomdepositieve
kettingreacties zosnelmogelijktotdezegroepvan
landenuittebreiden .Ditzoueveneens eenaanzien­
lijkeverbetering betekenenvandesituatieindederde
groepvanlandenwaarnoggeenbeleidsruimte inzicht
is.
11.2.Deverschillende situatiesindeLid-Staten beperken
uiteraardeensnelletenuitvoerlegging vandevoorge­
steldegezamenlijke strategie .Inditopzichtkande
bijdragevandeGemeenschap eenzekerecompen­
serendefactorvormen .Ditgeldtnietalleenvoorde
versnelde voltooiing vandeinternemarkt,doch
bovenalvoordegroteprojectenvangemeenschappe­
lijkbelangophetgebiedvanvervoers-entelecommu­
nicatie-infrastructuren envanmilieubescherming .
Hoegroterdeinzetvanderegeringen envandesociale
partnersvoordetenuitvoerlegging vandealgemene
strategieis,hoegroterookdekansdatdebijdragevan
deGemeenschap vandoorslaggevende macro-econo­
mischebetekenis zalworden .
(a)DeCommissie zalderhalvehetEVVendeUNICEverzoeken
schriftelijk adviesuittebrengenoverhetontwerpvanhet
Economisch Jaarverslag .Deze'adviezenzullenwordentoege­
zondenaandeRaad,hetParlement enhetEconomisch en
SociaalComité,zodatdezehiermedebijhunkomendebespre­
kingenrekeningkunnenhouden.

31.12.85 Publikatieblad vandeEuropeseGemeenschappen Nr.L377/7
I.ONTWIKKELING VANDEECONOMIE ENCONVERGENTIE
1.1.Dehuidigesituatieendeperspectieven voorEuropa
HetherstelvandeEuropeseeconomieduurtthansongeveer
tweeeneenhalfjaar.Metalsuitgangspunt eensituatiedie
werdgedomineerd doorstructurele instabiliteit ,dieovereen
langeperiodetotstandwasgekomenentotuitingkwamin
aanzienlijke begrotingstekorten ,eenaanhoudend hogeinfla­
tie,eenmatigegroeieneenzeerongunstige arbeidsmarkt ,
richttehetbeleidzichvoornamelijk opdeaanbodzijde vande
economie .Verderverschilde dematevaninstabiliteit sterk
perLid-Staat .
Medio1985washetbrutobinnenlands produktinde
Gemeenschap gestegentotbijna5procentpunten bovende
vorigeconjunctuurpiek van1980.Ookdeindustriële pro­
duktie,diemeerdoorderecessieisgetroffendanderestvan
deeconomie ,evenaarde injuni1985hethoogsteniveauvan
1980.Volgensderecentevooruitzichten vandeCommis­
sie(1)zaldezetrendzichvoortzetten enzaldegroeivoorde
Gemeenschap alsgeheelin1986.circa2,5%bedragen ,
d.w.z.ietsmeerdandevoor1985verwachte groei.
Degroeiperspectieven blijvenderhalvebescheiden .Deson­
danksvalleneropsommigegebiedentekenenvanvooruit­
gangwaartenemen.Meniserzichalgemeenvanbewustdat,
ineensituatievanernstigeinstabiliteit enwereldrecessie ,de
noodzakelijke verbeteringen slechtsgeleidelijkkunnenwor­
denaangebracht .Bovendien isdematevaninstabiliteit inde
Lid-Staten geenszinsgelijk.Defundamentele benadering die
deCommissie indelaatstetweejaarverslagen heeftvoor­
gesteld,isomnadrukteleggenopdenoodzaak omde
aanbodvoorwaarden indeLid-Staten teverbeteren inhet
kadervaneenbeheerstebegrotingsontwikkeling .Eennood­
zakelijkgeachtecomponent vandezebenadering waste
voorkomen datdestijgingvandereëlearbeidskosten groter
zouwordendandegroeivandeproduktiviteit .
Deeconomische prestaties indeverschillende Lid-Staten
lopenuiteen,maardegemiddelde resultatenvandeGemeen­
schapvoorvorigjaarbevatteneenaantalbemoedigende
elementen .Totopzekerehoogtewerdeenmatigingvande
reëlelonendoorgevoerd .Vanbelangisverderhetfeitdat,na
eendalingvanhetaantalarbeidsplaatsen gedurende de
afgelopentienjaar,dewerkgelegenheid indeGemeenschap
enigszinsbeginttoetenemen.Uittabel1blijktdatdegroei
vandewerkgelegenheid voor1985op0,4%envoor1986op
0,5%wordtgeraamd .
Verreweghetgrootstegedeeltevandezegroeiwordtechter
gecompenseerd dooreenstijgingvandeparticipatiegraad ,
vooralvanvrouwen ,endoordetoenamevanhetaantal
werkzoekenden datvoorheteersttotdearbeidsmarkt
toetreedt .Hetisderhalvenodigdatdegroeivande
tewerkstelling wordtversterktenzichopmiddellange ter­
mijnvoortzet,wilzijvanenigeinvloedzijnophethuidige,
ernstigeprobleemvandewerkloosheid .Vanuitditgezichts­
puntishetduidelijkdatdesituatienogsteedsslechtis,eninditverslagwordterkenddathetmoeilijkzalzijnominde
toekomstvooruitgang teboekenindienzowelhetbeleidals
deeconomische gedragingen ongewijzigd blijven.
Integenstelling totdebetrekkelijk bescheiden groeiin
Europaheeftdeinternationale economie eenveelsterkere
conjuncturele vooruitgang doorgemaakt .VoordeVerenigde
Statenwerd1984gekenmerkt dooreenuitzonderlijk sterke
produktiegroei (+6,8%)endooreennoggroterestijging
vandeinvoer(+30%).Aangezien deJapanseinvoerin
hetzelfdejaareveneenssnelsteeg(+10,7%),namdetotale
wereldhandel metmaarliefst9,3%toe.Voor1985wordt
eennormalergroeitempo vandewereldhandel verwacht
(4,8%)endejongsteramingenwijzenopeenzelfdegroei­
percentage voor1986.Erspeelthierbijechtereenaantal
onzekerefactoreneenroldieineenlatergedeeltevanhet
verslaginhetkortzullenwordenbesproken .Deramingen
wijzenopeengeringemaarpositieveproduktiestijging inde
Verenigde Staten(+2,3%in1985,+2,5%in1986)en
eenkrachtigegroeiinJapanvan4tot5%inbeidejaren.
MenkanzichafvragenwaaromdeEuropeseeconomieniet
sterkerheeftgereageerd opdegroeivandewereldhandel in
1984.Hetisinderdaad opmerkelijk dat,terwijldecommu­
nautaireuitvoerin1984met7,7%toenam,deinvoermet
7,1%bijnaevensterksteeg,endatvergeleken metde
bescheiden toenamevandebinnenlandse vraagmet2%.Als
gevolghiervanwashetnettoresultaat vandegroeivanzowel
hetuitvoer-alshetinvoervolume teverwaarlozen .Deze
situatiekanvooreendeelwordentoegeschreven aanbijzon­
derefactorenalsdestakingenindeBritsesteenkoolindustrie
enindeDuitsemetaalindustrie ,enaaneenbetrekkelijk snelle
groeivandevoorraden vangoederenmetieenbelangrijk
invoeraandeel .Voor1986wordtverwachtdatdegeleidelij­
ketoenamevandebinnenlandse vraagzichzalvoortzet­
ten.
Dezeverwachting wordtbevestigddoorderesultaten van
enquêtesdiezowelbijhetbedrijfsleven alsonderconsumen­
tenzijngehouden .Deindicatorvanheteconomische ver­
trouwen vandeindustrie isindetwaalfmaanden vóór
september 1985slechtsinzeergeringemategestegen .Het
vertrouwen indebouwsector blijftbijzonder klein.Het
consumentenvertrouwen vertoonde in1983slechtseenlicht
hersteltenopzichtevanhetlagepeildatindevoorafgaande
jarenvanrecessiewerdbereikt,maarissindsdien stabiel
gebleven .Delaatstecomponent vandesamengestelde indi­
catorvanheteconomische vertrouwen diedoordeCommis­
siewordtopgesteld ,endeenigedieinhetlaatstejaar
aanmerkelijk isgestegen,isdeindexvandeaandelenkoer­
sen.
Destijgingvanhetindexcijfer vandeaandelenkoersen kanin
verbandwordengebrachtmetdewelkomeuitbreiding vande
particuliere industriële investeringen ,diethansinEuropaals
geheeldesnelstgroeiendecomponent vandevraagvormen.
Naeendalingvandriejaarvan1981tofenmet1983,gaf
1984hetbeginvaneenhersteltezien,meteenvolumestijging
van7%.Deeersteramingenvoor1985,diezijnontleendaan
decommunautaire enquêtesbijhetbedrijfsleven ,wezenop
eenvolumestijging van9%;volgensrecentereramingeni1)Commissie vandeEG,Europese economie ,supplement A,
oktober1985.

Nr.L377/8 Publikatieblad vandeEuropeseGemeenschappen 31.12.85
moetditzelfs11%zijn.Dezecommunautaire gemiddelden
verhullenechterdatinsommigegevalleneenveelsterkere
hausseindeparticuliere investeringen indeindustrieis
opgetreden .InDenemarken wordthetgroeipercentage bij
voorbeeld geschatopbijna40%voor1984en1985,enin
Nederland opmeerdan20%voorbeidejaren.Inde
Bondsrepubliek Duitslandwordtvoor1985eenvolumestij­
gingmet13%verwacht .
Zeerbelangrijk isechterdathetinvesteringspeil nogsteeds
laagis.In1985bereikthetinvesteringsvolume slechtshet
niveauvan1980enligtdaarmeenogcirca14%onderhet
niveauvan1973.Eristhanseenkrachtigeensubstantiële
toenamevandeinvesteringen nodigomhetpotentiële
groeipercentage vandeeconomieteverbeteren .Deontwik­
kelingvandebezettingsgraad vandeproduktiecapaciteit is
eveneensveelbetekenend .Ondankseenlangzameproduktie­
groeisteegdebezettingsgraad injuli1985tot82%en
benaderde hiermeehetniveauvan84%datbijdeconjunc­tuurtopin1979/1980werdgeregistreerd .DeEuropese
economiebegintderhalve,ondanksdehogewerkloosheid ,
reedslastteondervinden vaneenbeperkteproduktiecapaci­
teit.
Zoalsreedsisopgemerkt isdetotalewerkgelegenheid licht
gestegen .Voor1985wordtinDenemarken enhetVerenigd
Koninkrijk eenstijgingvandewerkgelegenheid vanmeerdan
1%verwacht ,maarditisduidelijkonvoldoende ,geziende
stijgingvanhetaanbodvanarbeidskrachten enhethoge
werkloosheidspeil bijhetbeginvanhetherstel.
NaeenlangeperiodewaarinEuropaeenopmerkelijk
onvermogen aandedagheeftgelegdomnieuwebanente
scheppen ,isditeenverheugende ontwikkeling .Zijonder­
streeptechtertevensdenoodzaakomdevoorwaarden voor
eengestagegroei,waardoorarbeidsplaatsen kunnenworden
geschapen ,verderteversterken .
TABEL 1
Gemeenschap (2):voornaamste economische grootheden ,1961—1986
BBP
nominaalBBP
reëelPrijs­
index-
cijfer
BBPPrijs­
index-
cijfer
gezins­
consumptieLoonsom
per
werk­
nemerLopende
rekening
vandebe­
talings-
balansFinancie­
rings-
saldo
vande
overheidGeldhoe­
veelheid
(M2/3)
(3)Werkloos­
heid
(in%van
deberoeps­
bevolking )Werk­
gelegen-
heid
%veranderin ? %vai1BBP%veran­
dering%%veran­
dering
1961—1970
1971—1980
1981
1982
1983
1984
1985
Vorigverslag
Ditverslag(J)
1986C1)9,0
13,4
10,4
10,7
8,9
8,0
(7,5)
7.6
6.74,6
2,9
-0,2
-0,5
1,0
2,2
2,3
2,3
2,54,2
10,2
10,6
10,1
7,8
5,7
(5,0)
5,1
4,13.7
10,1
11,7
9.8
7,6
6,2
(5,2)
5,2
3.98,8
13,6
12,6
10,6
8,7
6,7
(6,7)
6.3
5.40,4
-0,1
-0,5
-0,6
0,1
0,1
0,3
0,5
0,6-0,4
-2,8
-5,4
-5,6
-5,5
-5,4
-4,8
-5,2
-4,810,2
14,4
10,9
10,7
9,7
8,7
7,2
8,4
6,72,1
4,2
7,6
9,2
10,3
10,8
(11,5)
11,2
11,10,2
0,2
-1,3
-1,4
-0,5
0,2
0,0
0,4
0,5
0)P.ouningvandedienstenvandeCommissie ,opgrondvanhethuidigebeleid,september 1985.
(2)Gemiddelde voordeGemeenschap ,berekendmetdehuidigeBBP-gewichten tegenkoopkrachtpariteit .
(3)Jaarultimo (jaarlijksegroei).
Opmerking :Procentuele verandering opjaarbasis .
TABEL 2
Wereldgoedereninvoer ,volumeverandering
in%)
1981 1982 1983 1984 1985 1986
EuropeseGemeenschap -2,9 2,4 2,3 7,1 5,0 5,3
Verenigde Staten 6,6 0,1 11,8 29,9 10,0 6,6
Japan -2,4-0,6 0,3 10,7 3,0 4,7
OPEC 27,4 5,5-8,2-9,0-10,9-4,0
Overigeontwikkelings­
landen 3,5-5,2-1,2 6,0 4,0 4,5
Wereld 2,5-0,1 2,2 9,3 4,8 4,8
Bron:Diensten vandeCommissie .

31.12.85 Publikatieblad vandeEuropeseGemeenschappen Nr.L377/9
TABEL 3
Gemeenschap :procentuele verandering vandevraagcomponenten
in%
1982 1983 1984 1985 1986
Gezinsconsumptie 0,5 1,1 1,0 1,7 2,7
Overheidsconsumptie 1,1 1,6 1,2 1,2 1,1
Bruto-investeringen invasteactiva -1,6 0,0 2,3 1,6 3,7
Invloedopwijzigingvanhet
BBPvan:
Finalebinnenlandse I
bestedingen (*)(2) 0,2 1,0 1,3 1,6 2,5
Voorraadwijziging (J) 0,5-0,2 0,5 0,2 0,1
Uitvoersaldo (') -0,3 0,1 0,2 0,4-0,2
BBP 0,5 1,0 2,2 2,3 2,5
Uitvoer 1,5 1,9 7,2 6,4 4,6
Invoer 2,6 1,5 6,6 5,0 5,3
i1)Verandering inprocenten vanhetBBPvanhetvoorafgaande tijdvak.
(2)Metuitzondering vanvoorraadwijzigingen .
Bron:Diensten vandeCommissie .
TABEL4
Geraamde groeivanhetbrutobinnenlands produktin1985en1986
(in%)
1985 1986
BBP
nominaalBBP
reëelPrijs­
index-
cijfer
BBPBBP
nominaalBBP
reëelPrijs­
index-
cijfer
BBP
België 6,7 1,9 4,7 6,2 1,7 4,4
Denemarken 6,3 2,3 3,9 5,4 3,2 2,2
Duitsland 4,4 2,3 2,1 5,4 3,5 1,9
Griekenland 19,3 1,9 17,1 16,8 1,0 15,7
Frankrijk 7,0 1,2 5,7 5,8 1,9 3,9
Ierland 8,7 2,5 6,1 7,5 2,3 5,0
Italië 11,0 2,7 8,1 9,5 2,7 6,6
Luxemburg 6,0 1,7 4,2 6,4 1,3 5,0
Nederland 4,5 2,1 2,3 3,0 2,0 1,0
VerenigdKoninkrijk 9,1 3,4 5,5 7,0 2,0 4,8
EuropeseGemeenschap 7,6 2,3 5,1 6,7 2,5 4,1
Bron:Diensten vandeCommissie .

Publikatieblad vandeEuropeseGemeenschappen31.12.85Nr.L377/10
GRAFIEKEN 1t/m4
Vergelijking tussendeGemeenschap ,deVerenigdeStatenenJapan,1980—1985
1.Brutobinnenlands produkt,gvs
1975=1002.Industriële produktie
Voortschrijdend driemaands­
gemiddelde ,gvs
1975=100
4.Handelsbalans fob/cif,
miljardEcu,
Voortschrijdend driemaands­
gemiddelde ,gvs3.Werkloosheid

31.12.85 Publikatieblad vandeEuropeseGemeenschappen Nr.L377/11
GRAFIEKEN 5t/m8
Vergelijking tussendeGemeenschap ,deVerenigde StatenenJapan1980—1985
5.Consumptieprijzen
Verandering overzesmaanden ,gvsopjaarbasis6.Wisselkoersen
Indexcijfer vandeSDRpervalutaeenheid
maart1979=100
8.Rentevoet opkortetermijn 7.Rentevoet oplangetermijn
/O/O

Nr.L377/12 Publikatieblad vandeEuropeseGemeenschappen 31.12.85
HetherstelvandeEuropeseeconomie ,datthanstweeeneen
halfjaaraandegangis,zalzichvermoedelijk in1986
voortzetten meteengroeipercentage vanrondde2,5%.De
particuliere investeringen indeindustrievertonenweliswaar
eensterkeopleving,maarhetvertrekniveau waszeerlaag.De
werkgelegenheid breidtzichsindskorteveneensuit.Erzijn
echteraanwijzingen datdeeconomie ineenaantalLid-Sta­
ten,ondankseenaanhoudende ,onaanvaardbaar grotewerk­
loosheid,hinderbegintteondervinden vaneentebeperkte
produktiecapaciteit .Hieruitblijktandermaal denoodzaak
vaneengestagetoenamevandeinvesteringen innieuwe
produktiecapaciteit .
I.2.Instabiliteit enconvergentie vandeeconomie inde
Gemeenschap
Desituatievan1985kanmetdievan1980worden
vergeleken ;dezeperiodekomtoptoepasselijke wijzeovereen
meteenconjunctuurcyclus .Zowelin1980alsin1985had
sindsongeveertweeeneenhalfjaareengematigdecono­
mischherstelingezet,enookdebezettingsgraad vande
produktiecapaciteit vandeindustriekomtovereen .Een
aantalvandebelangrijkste macro-economische indicatoren
isintabel5weergegeven .
Watdearbeidsmarkt betreftwerdindeviergroteLid-Staten
eenstijgingvanhetwerkloosheidspercentage van4tot6
procentpunten vastgesteld .Vandekleinerelandenkampten
België,Nederland enIerlandmeteentoenamevande
werkloosheid diegroterwasdanhetgemiddelde .Voorzover
opditgebiedvaneenconvergentieproces sprakeis,betreft
hetdeopvallendalgemenegroeivandewerkloosheid ;deze
ontwikkeling isvolstrektonaanvaardbaar .
Hoeweldewerkgelegenheid hetafgelopenjaareenpositieve
ontwikkeling heeftlatenzien,ishetwerkgelegenheidsniveau
ophetogenblikingeenenkelland,behalveinDenemarken ,
hogerdaninhetbeginvandejarentachtig.Ditbetekentdat
hetarbeidsmarktprobleem voorvrijwelallelandenvande
Gemeenschap evenernstigis.
Tenaanzienvandeprijsstabilisatie heefteenopmerkelijke ,
positieveconvergentie plaatsgevonden .DeBondsrepubliek
Duitsland enNederland wistenhuninflatietempo ,datreedslagerwasdanhetgemiddelde ,toteenzeerlaagniveauterug
tedringen.HetVerenigdKoninkrijk ,IerlandenItalië
verminderden huninflatiepercentage tussen1980en1985
metmeerdan10procentpunten enFrankrijkmetmeerdan
6punten.InDenemarken werdeveneensaanzienlijke voor­
uitganggeboektophetgebiedvanprijsstabilisatie .Grieken­
landheeftinditopzichtgeenvorderingen gemaakt .
Debetalingsbalans vandeGemeenschap alsgeheel,diein
1980eenomvangrijk tekortopdelopenderekeningver­
toonde,wasin1985excedentair ;deverschillen tussende
Lid-Staten onderlingblijvenechteraanzienlijk .Bovendien
behoudtdeGemeenschap ,indienmenhetzeergrotetekort
opdelopenderekeningvandeVerenigde Stateninaanmer­
kingneemt,opditgebiedeenzekerekwetsbaarheid .De
indrukwekkendste aanpassingen zijndievanBelgiëen
Ierland,welkelandenhunsituatietenaanzienvandelopende
rekeningindebetreffende periodevanvijfjaarrespectievelijk
met5%en9%vanhetBBPverbeterden enaldushun
aanvankelijk onrustbarende tekortenwegwerkten ofaan­
merkelijkverminderden .OokFrankrijkenItaliëzijnerin
geslaagdhuntekortensterkteverminderen ,hoewelhet
tekortvanItaliëdelaatstetijdweerisgegroeid .Anderzijds
blijfthetoverschot indeBondsrepubliek Duitsland en
Nederland toenemen .
Ondanksserieuzepogingenomdebegrotingen teconsolide­
renzijndebegrotingstekorten vandeLid-Staten vande
Gemeenschap in1985gemiddeld veelomvangrijker danin
1980(5,2%vanhetBBPtegen3,5%).Bovendien blijftde
onderlinge divergentie opditgebiedbetrekkelijk groot.In
vierlanden(België,Griekenland ,IerlandenItalië)bedragen
debegrotingstekorten 10%ofmeervanhetBBP.Belgiëen
Ierlandzijn,ondanksgroteinspanningen ,nietinstaat
geweesthunbegrotingstekort indeafgelopen vijfjaar
wezenlijkteverminderen ,hoeweldelaatstetijdvanenige
vooruitgang sprakeis.Debegrotingstekorten vanItaliëen
Griekenland zijnnogverdergestegen,terwijldeBondsrepu­
bliekDuitsland haartekorttot1,2%vanhetBBPheeft
gereduceerd enLuxemburg eenoverschottotstandvheeft
gebracht .Frankrijk ,hetVerenigdKoninkrijk enDenemar­
kenvormeneentussenliggende categoriemetbegrotingste­
kortenvanongeveer 3%vanhetBBP.
TABEL 5
Indicatoren vaninstabiliteit endivergentie ,1980en1985IWerkloosheid
%Prijsindexcijfer
%vanhetBBPLopenderekening
%vanhetBBPBegrotingstekort
%vanhetBBPBrutoopenbare
schuld
%vanhetBBP I 1980 1985 1980 1985 1980 1985 1980 1985 1980 1985
België 9,1 13,8 3,9 4,7-4,5.0,6-9,9-8,676,1 116,0
Denemarken 6,7 9,1 8,2 3,9-3,7-3,4-3,3-2,933,5 68,6
Duitsland
Griekenland
Frankrijk
Ierland
Italië
Luxemburg
Nederland
VerenigdKoninkrijk3.3
6.4
8,2
7.1
0,7
6.2
6,08,4
8,3
10,7
17.1
12,6
1,7
13.2
12,04,3
17.7
12,2
14,2
20,6
7,8
5,7
19.82,1
17,1
5,7
6,1
8,1
4.2
2.3
5,5-1,8
0,3
-1,4
-12,0
<-2,5
-1,5
1,82,1
-5,2
-0,5
-3,3
-1,7
4,5
1,1-3,1
-5,4
0,3
-11,8
-8,4
-0,8
-4,0
-3,4-1,2
-12,5
-3,2
-11,5
-13,6
2,1
-5,9
-3,332.6
27.7
25,0
85,9
93,9
13.6
45,9
59.742,6
54.5
35,9
124.3
120.4
15.6
72,3
59.7
EEG-10 5,8 11,2 12,6 5,1-1,3 0,5-3,5-5,250,5 64,3
Bron:Diensten vandeCommissie .

31.12.85 Publikatieblad vandeEuropeseGemeenschappen Nr.L377/13
Indebetreffende periodevanvijfjaarwerdenvrijwelalle
Lid-Staten geconfronteerd meteenaanmerkelijke toename
vandeoverheidsschuld .Deniveauslopenechteruiteen.De
bruto-overheidsschuld indeBondsrepubliek Duitsland ,
Frankrijk enhetVerenigdKoninkrijk blijktbetrekkelijk
gering(respectievelijk 40%,30%en60%vanhetBBP).In
België,IerlandenItaliëisdeoverheidsschuld echterveel
groter(veroverde100%vanhetBBP)enderentelastindeze
landenbedraagtophetogenblik20a25%vandetotale
lopendeoverheidsuitgaven encirca10%vanhetBBP.
VrijwelgeenenkeleLid-Staatheefteenzeersterkestijging
vandewerkloosheid kunnenvoorkomen ;dewerkloosheid
vormthiermeedeernstigste instabiliteit indeEuropese
economie .Watdeoverigeinstabiliteit betreft:
—deBondsrepubliek Duitsland heefteeningrotelijnen
bevredigende situatietotstandgebracht,maarheefteen
toenemend overschot opdelopenderekeningvande
betalingsbalans ;
—FrankrijkenhetVerenigdKoninkrijk zijneringeslaagd
dezeinstabiliteit toteengeringereproportie terugte
brengen;
—Italiëheeftaanzienlijke vooruitgang geboektmetbetrek­
kingtothetterugdringen vandeinflatieen,totvoorkort,
methetverbeteren vandebetalingsbalans ,maarheeft
nogeenernstigprobleemophetgebiedvandeopenbare
financiën;
—deanderelandenbevindenzichmerendeels innogal
heterogene situaties,metsuccessen opsommigeterrei­
nen,maarproblemen opandere.DesituatieinDenemar­
kenisinhetalgemeenhetmeestverbeterd .Griekenland
bevindtzichopdemeesteterreineninmoeilijkheden .gevoeligheid vandeEuropese economie vooreventuele
gebeurtenissen inhetinternationale vlaktebestuderen .De
afgelopentienjaarheeftdewereldeconomie aaneenreeks
zwareschokkenblootgestaan :aardolieprijsstijgingen ,grote
ruilvoet-enrentevoetschommelingen ,schuldencrises .Inde
eerstkomende jarenzullendepotentiëleexterneverstoringen
hoofdzakelijk verbandhoudenmetdemanierwaaropinde
Verenigde Statendebestrijding vanhethandelsbalanstekort
envanhetdaarmeesamenhangende begrotingstekort ende
verbetering vandeonevenwichtige wisselkoers wordenaan­
gepakt,alsmedevaneenmogelijke heropleving vande
schuldencrisis .Eensterkeprijsdaling vanaardoliezouzowel
positievealsnegatievegevolgenhebben.
Intabel6wordenenkelezeerapproximatieve grootheden
gegeven .Ermoetechtermetnadrukopwordengewezendat
inbegiriseleengrootaantalverschillende ramingenmogelijk
is,alnaargelangvandehypotheses waarvanwordtuitge­
gaaninzakedebijzondere omstandigheden ,dereactiesvan
particuliere marktenenhetofficiëlebeleid.
Ingrotelijnenblijktuitdetabeldat,wat:decommunautaire
produktie betreft,degenoemde potentiële verstoringen
zowelpositievealsnegatieverisico'sinhouden ,hoewelde
negatieverisico'suiteindelijk hetzwaarstlijkentewegen.
Tenaanzienvanhetinflatiepercentage zijnbelangrijke
deflatoireinvloedenmogelijk ;eenaanzienlijke stijgingvan
deinflatielijktechternietwaarschijnlijk .
DehuidigesituatieindeVerenigde Statenendemogelijke
ontwikkelingen opmiddellange termijnblijveneenpuntvan
discussie .Inditopzichtmoetwordenerkenddatdematevan
onzekerheid omtrentkwestiesalsdetoekomstige economi­
schegroeiindeVerenigde Staten,hetAmerikaanse begro­
tings-enhandelstekort ,deontwikkeling vanderentetarieven
envandewisselkoers vandedollarzeergrootis.Daareen
duidelijkzichthieropontbreektkanmenslechtszijntoe­
vluchtnementotenkelegestileerde veronderstellingen .Zo
zal,bijvoorbeeld ,eenalssubstantieel tebeschouwen
budgettaire inkrimping ofeenernstigedepreciatie vande
dollar(metdeintabel6aangegeven percentages )de
produktie vandeGemeenschap gecumuleerd overdriejaar
verminderen met3/4tot1V4procentpunt .
Elkelementafzonderlijk zalderhalveeengeringe,maarniet
teverwaarlozen tegenslagvoorhetEuropeseherstelbeteke­
nen.Degevolgenvandezeontwikkelingen tezamenzijn
echteraanzienlijk .
Bijdezeramingen isreedsrekeninggehoudenmetuiteenlo­
pendeontwikkelingen vandeEuropese enAmerikaanse
rentetarieven (d.w.z.meteenrelatieflagerrentetarief in
Europa).Deinvloedvandergelijkeveranderingen ismoeilijk
tebeoordelen .Indienmennochtans veronderstelt dateen
verlagingvandeEuropeserentetarieven meteenextramarge
van2procentpunten mogelijkis(bijvoorbeeld alsreactieop
eenscherpedalingvandedollarkoers ),danzouditeen
aanvullende stimulans voordecommunautaire activiteit
betekenen vancirca2/3procentpunt ,gecumuleerd overdrie
jaar.1.3.Enkelerisicofactoren indevooruitzichten opmiddel­
langetermijn
Uitgaande vandehypothesedatdeinvloedvanderestvande
wereldopdeEuropeseeconomieminofmeerstabielblijften
dathetbeleidendeeconomische gedragingen indeGemeen­
schapingrotelijnenongewijzigd blijven,verwacht de
Commissie hiervoorderestvandejarentachtigeenvrij
constantgroeipercentage vangemiddeld 2,5%perjaar.De
inflatiezalzichrondeengemiddelde van4%kunnen
stabiliseren ,waarbijhetnominale BBPmetbijna7%per
jaartoeneemt .Dewerkloosheid zalnietbeduidend afnemen,
zodathetcentraleprobleemvandeEuropeseeconomie ,het
werkgelegenheidsprobleem ,blijftbestaan.Erisweinighoop
dateraanheteindvandejarentachtigvaneenverbetering
sprakezalzijn.
Deveronderstelling vaneenstabieleinternationale economie
zouechteronjuistkunnenblijkenenhetisdanook
noodzakelijk om,alvorensaandacht tebestedenaande
doelstellingen enbeleidslijnen vandeGemeenschap ,de

Nr.L377/14 Publikatieblad vandeEuropeseGemeenschappen 31.12.85
TABEL6
Gevoeligheid vandeeconomievandeGemeenschap
voorveranderingen indewereldeconomie
in%)
Totalecumulatieve invloed
overdriejaarop
produktie prijzennominaal
BBP
Inkrimping vandeAmerikaanse
begrotingindrieopeenvolgende
jarenmet1%vanhetBBPper
jaar,cumulatief -3/4-v2-iv4
Dalingvandedollarkoers met
20%(») -iv4-2V2-33/4
Gecombineerde inkrimping van
deAmerikaanse begroting en
dalingvandedollarkoers -2 -3 -5
Monetaire omstandigheden
waardoor eendalingmet2%
vandereëlerentevoeten in
Europamogelijkis +2/3 +2/s
Dalingvandeaardolieprijs met
20%tenopzichte vanhet
niveauvan1985 +1U-1-v,deverbetering vanderuilvoetopvooruitgaan ,hetgeende
investeringen endeconsumptie zoubevorderen .Olie-en
gasproducenten zoudenechterinkomsten derven.West­
Europavoorzietzelfineenaanzienlijk gedeeltevanzijnolie­
engasconsumptie (wanneerdeproduktie vanhetVerenigd
Koninkrijk ,Nederland enNoorwegen alseenpercentage van
devraagvandeGemeenschap endeEVA-landen wordt
beschouwd ).DeuitvoernaarOPEC-landen zouzekerterug­
lopen.
Dedeflatoireinvloedvaneenscherpedalingvandedollar­
koerszouaanzienlijk zijn(eendalingvandecommunautaire
prijzenvan2,5%nadriejaarbijeendalingvande
dollarkoers van20%tenopzichtevandeEcu).Ookeen
dalingvandeolieprijsvan20%zoueenaanzienlijke ,zijhet
geringere ,deflatoireinvloedhebben.
Eénvandevoornaamste problemen diedezescenario's
opwerpen ishoedereactiesopeenvermindering inde
Gemeenschap vanzowelproduktie alsinflatiemoetenwor­
denbeoordeeld .Volgenssommigevandebesproken hypo­
theseszouditleidentoteenbelangrijke vermindering vande
totalenominalevraag.Indatgevalzoudencompenserende
maatregelen moetenwordenoverwogen ,metnameinlanden
diereedsgrotevooruitgang hebbengeboektindestrijdtegen
deinflatie(zieonderdedesbetreffende hoofdstukken vandit
verslag).
Depotentiëleverstoringen vandeinternationale economiein
devoorzienbare toekomst (aanpassingen indeVerenigde
Staten,eeneventueledalingvandeaardolieprijs )wijzeninde
richtingvaneenverderedalingvandeinflatieinde
Gemeenschap .Watdeproduktiebetreftbrengendenegatie­
veenpositieveinvloedenuitderestvandewerelduiteenlo­
penderisico'smetzich;denegatieve risico'slijkenechter
groter.Ingevalexterneomstandigheden totdeflatieen
tegelijkertijd toteenreëleinkrimping vandeproduktie inde
Gemeenschap leiden,zoudetoereikendheid vandenominale
vraageenprobleemkunnenvormen .(!)TenopzichtevandeEcuendeyen.
Bron:Ramingen vandedienstenvandeCommissie .
Eenflinkedaling(20%)vandeaardolieprijs zoueen
gunstigeinvloedhebbenopdeconjuncturele ontwikkelingen
indeGemeenschap .(Debudgettaire aspectenvaneen
dergelijkeprijsdaling komenindeelIII.1.2aandeorde).De
cumulatieve invloedwordtop2/3%vanhetBBPoverdrie
jaargeraamd ,maardeonzekerheidsmarge isgroot.Dereële
inkomensvanbedrijvenengezinnenzoudeneralsgevolgvan
II.EENSAMENWERKINGSSTRATEGIE VOORMEERARBEIDSCHEPPENDE GROEI
II.1.Achtergrond enordenvangrootte
Hethoofdthema vanditverslagisdeprioritaire noodzaak
vaneenhernieuwde economische groei,echtermeteen
zodanigkarakterdatdezeleidttotdeschepping vaneen
aanzienlijk aantalnieuwearbeidsplaatsen enderhalveeen
stapvormtnaardeoplossingvanhetwerkloosheidsprobleem
(b).Ineersteinstantiedientderhalvetewordengeschetst ,
welkevooruitzichten Europaopmiddellange termijnheeft
zonderdatzichaanzienlijke wijzigingen indeinternationale
tendensen endebestaande beleidslijnen engedragspatronen
voordoen ,metanderewoorden ,hoeproduktie ,werkgele­
genheidenwerkloosheid inEuropaziclikunnenontwikkelen
indienderecentealgemenemacro-economische tendensenzullenaanhouden .Hoeweldergelijke prognoses moeilijk
vallenoptestellen,zijnzijnoodzakelijk alsondersteuning bij
debeoordeling vanhettevoerenbeleid.
Dewelbekende beperkingen vanopmodellengebaseerde
scenario'sinaanmerking genomen ,wordendehuidige
beleidslijnen entendensenindeeerstekolomvant^bel7
weergegeven ineen„basishypothese ".Inditinitiële,illustra­
tievegevalzaldegroeivanhetBBPindeGemeenschap als
geheelzichtotheteindvanhetdecennium stabiliseren op
circa2,5%,terwijldeinflatieverderzalafnementotiets
meerdan4%,zodathetnominale BBPmet6,5&7%perjaar
zaltoenemen .Debegrotingstekorten zullenverderteruglo­
penenhetaanbodvandegeldhoeveelheid zalongeveerophet
huidigegroeicijferwordengehouden .Dearbeidsproduktivi­
teitzalongeveerevensterkgroeienalsinhetafgelopen
decennium ,namelijkmetietsmeerdan2%perjaar.Dereële
lonenzullenietsminderdan2%kunnenstijgen,terwijlhet
Winstaandeel inhetnationale inkomen eenbescheiden
verbetering zalvertonen .Deinvesteringen zullensneller
toenemendanhetBBP,metzo'n5%perjaar,hetgeeneen(b)AfgezienvanhetProgramma vooreconomisch hersteldatin
maart1984werdaangenomen ,heefthetEuropeseParlement
herhaaldelijk aangedrongen opmaatregelen voorarbeidschep­
pendeinvesteringen (ziederesolutieinPBnr.C122van20.5.
1985,blz.57,punt4).

31.12.85 Publikatieblad vandeEuropeseGemeenschappen Nr.L377/15
zekerereactiekaninhoudenopderecenterevertraging van
hettempovandetechnologische vooruitgang enopde
herstructureringsbehoeften vandeeconomie .
Onderdezeomstandigheden zalhetinvesteringsrendement
nietinaanzienlijke matetoenemen .Metnamezullende
arbeidskosten inverhouding tothetrendement opvaste
activanietaanmerkelijk wordengewijzigd .Detoenamevan
dewerkgelegenheid zalzeerbescheiden zijn,wellichtniet
eenseenhalfprocentperjaar,hoewelditnatuurlijkbeteris
dandehuidigesituatievanstagnerende ofafnemende
werkgelegenheid .Hetwerkloosheidspercentage zaldan
slechtszeerlichtdalentotwellicht10,5%in1990.
Hoewelderesultatenvandezehypothetische basisprognose
teleurstellend zijn,zijnzijnietonredelijkomdathetthansin
Europanognietzekerisofhetwerkloosheidspeil zichbijeen
economische groeivancirca2,5%reedsheeftgestabiliseerd .
Debasisprognose benadrukt datbepaaldebeleidslijnen en
gedragspatronen vrijwelzekervooreenaantaljarenmoetenwordengewijzigd ,wileenaanmerkelijke toeneming van
produktie enwerkgelegenheid intreden .
Geziendeverbeterde situatiemetbetrekking totdebegro­
tingstekorten ,dieindebasisprognose wordtaangegeven ,
zoueensterkvoordehandliggendesuggestiekunnenzijnom
eenduidelijkexpansionistisch begrotingsbeleid tevoeren.
HoewelditnochdoordeCommissie nochdoordeRaad
dienstigwordtgeacht,ishetnietteminnuttigaantegeven
wateendergelijkbeleidopmiddellange termijnzouimplice­
ren.
Indetweedekolomvantabel7wordendeeconomische
gevolgenvaneenzuivere„begrotingsreflatie "aangegeven
metalsdoeleenaanzienlijke vermindering vanhetwerk­
loosheidspeil tot8,5%in1990.Inditeenvoudige geval
wordtalshiertoetehantereninstrument eenbegrotingsex­
pansieaangenomen ,waarbijgeenanderebeperkingen gelden
enwaarbijhetinternationale klimaathetzelfdeisalsinde
basisprognose .
TABEL7
Enigeordenvangrootteineenbasishypothese enalternatieve beleidshypothese ,
Gemeenschap 1986—1990
(gemiddelde jaarlijksegroeipercentages )
BasishypotheseBegrotings­
reflatie-
hypotheseOpgroei
gerichte
samenwerkings­
strategie(Gemeenschaps­
hypothese
zonderinter­
nationale
samenwerking )
ReëelBBP
DeflatorvanhetBBP
Nominaal BBP
Investeringen
Werkgelegenheid
Werkloosheidspeil (')
Arbeidsproduktiviteit
Reëleloonkosten
Winstaandeel innationaal inkomen
Begrotingssaldo (2)
Rentevoet (3)2,5
4,2
6,7
5.0
0,4
10,4
2,2
1,7
1.1
-3,8
10,93,4
5.4
8,8
5,1
0,8
8.5
2.6
2,5
-0,8
-7,1
12,53.5
3.7
7.2
6.6
1,1
7,0
2,4
1,0
3.8
-4,0
8.3(3,2)
(4,0)
(7.2)
(5,9)
(1,0)
(7,4)
(2,2)
(1,0)•
(3.3)
(-4,4)
(9.4)
0)Percentage perultimoperiode.
(2)Percentage vanhetBBPperultimoperiode.
(3)Langlopende renteperultimoperiode.
Bron:Ramingen vandedienstenvandeCommissie .
Opmerkingen :
—De„basishypothese "veronderstelt devoortzetting vanhethuidigebegrotings -enmonetairebeleidinde
Gemeenschap ,geenbegrotingsaanpassing indeVerenigde Stateneneennormalegroeivanhet
wereldhandelsverkeer .
—Inde„begrotingsreflatiehypothese "wordthetbegrotingstekort indeGemeenschap zoveelverhoogdals
nodigisomper1990eenwerkloosheidspeil van8,5%tebereiken,waarbijdegeldhoeveelheid ophet
niveauvandebasishypothese blijftendeanderevariabelen endogeenreageren;hetinternationale
klimaatishetzelfdealsindebasishypothese .
—De„opgroeigerichtesamenwerkingsstrategie "omvatvoordeGemeenschap eenbeperktegroeivande
reëlelonentotdathetwerkloosheidspeil aanzienlijk daalt(1988/1989).Deontwikkeling vandereële
lonenbenadertdangeleidelijk dievandeproduktiviteit perhoofdvandeberoepsbevolking .HetBBP
wordtdoorhetbegrotings -enhetmonetaire beleidopeenniveaugehoudendatdichtbijdatvande
basishypothese ligt;buitendeGemeenschap verminderen deVerenigde Statenhunbegrotingstekort ;
Japanenenkeleanderelandendaarentegen voereneenexpansiefbeleid;dedollardeprecieert ten
opzichtevandeEcueningroterematetenopzichtevandeyen.Ditscenariowordtuiteengezet in
deelII.5.
—Inde„Gemeenschapshypothese zonderinternationale samenwerking "wordendezelfdebeleidsmaat­
regelenindeGemeenschap verondersteld alsindeopgroeigerichtesamenwerkingsstrategie .Welblijft
hetinternationale klimaathetzelfdealsindebasishypothese .

Nr.L377/16 Publikatieblad vandeEuropeseGemeenschappen 31.12.85
Uitdezeprognoseblijktdat,omhetwerkgelegenheidsstreef ­
cijfertebereiken (8,5%werkloosheid ),hetbegrotingstekort
indeEuropeseeconomie steedsgroterdienttewordenen
voordeGemeenschap alsgeheeltoeneemtvan4,8%vanhet
BBPin1985tot7,1%in1990.Degroeineemttoe,dochook
deinflatie,namelijkvan4,5%in1985tot7,1%in1990.De
prognoseperiode mondtderhalveuitineencombinatie van
toenemende inflatieenoverheidsschuld ,naeenslechtsvrij
bescheiden afnamevandewerkloosheid .Desneltoenemen­
deinflatieenoverheidsschuld aanheteindvandezeperiode
houdeneenvooruitzicht vaneenverdereschadelijke wissel­
werkingtussendezetweefactorenin.Kortom,hetbeleidzou
onhoudbaar zijnenmoetwordenomgebogen .Deinvoering
vaneendaarmeegepaardgaandeenonvermijdelijke stabili­
satiepolitiek zouuitmonden ineenhernieuwde stijgingvan
hetwerkloosheidspeil .
Dezebeidescenario'skunnennuttigeuitgangspunten vormen
bijdeontwikkeling vaneenuitvoerbaar beleid.Nochhet
voortbestaan vandehuidigestandvanzaken,nocheen
geïsoleerd opdevraaggebaseerd reflatiebeleid bevatde
nodigeelementen omdegewensteverbetering vandeecono­
mischeprestatiestewaarborgen .
Middellange-termijnmodellen bevestigen datnocheenop
ongewijzigde beleidslijnen engedragspatronen gebaseerd
scenario,nocheenbegrotingsreflatie zondermeer,toteen
volgehouden versnelling vandegroeienhetscheppenvan
arbeidsplaatsen zalleiden.Zijbevestigen deresultaten van
andereanalyses,dieaantonendatnocheenspontaneont­
wikkeling ,nocheenbegrotingsreflatie hetprobleem zou
oplossen .Nadecrisisjaren 1974en1975enhetherstelin1976—
welkejarenvanderamingsperioden werdenuitgesloten
wegensdedaardoorveroorzaakte uiterstgroteinstabiliteit
vanderesultaten —werdvoordeperiode1977—1985een
nieuweverhouding vastgesteld (R2).Hieruitblijkteen
curveverschuiving naarlinks,d.w.z.eengegevenecono­
mischgroeicijfergaatgepaardmeteengroterewerkgelegen­
heidsstijging .Omdatdeeconomische groeigedurende deze
periodelaagbleef(meteentoenamevangemiddeld 1,8%per
jaar),vloeidedaaruitgeentoenamevandewerkgelegenheid
voort.Detoenamevandeberoepsbevolking kwamderhalve
totuitingineentoenemende werkloosheid .Indiendetussen
groeienwerkgelegenheid vastgestelde nieuweverhouding
stabielzoublijken,zoudengroeipercentages van3,5tot
4,5%perjaarvoldoende zijnomdewerkgelegenheidsstij ­
gingteverkrijgen dienoodzakelijk zouzijnomdewerk­
loosheidteverminderen .
Ingrafiek9wordteveneenseenbeeldgegevenvande
verhouding tussenwerkgelegenheid engroeiuithoofdevan
dedrieintabel7aangegeven scenario's.Dejaarlijkse
gemiddelde groeipercentages vanhetBBPendewerkgelegen­
heidindeperiode1986—1990bevindenzichindebasishy­
pothesevrijwelopderechtelijnR2.Ditbetekentdatde
geringeeconomische groei,verbonden meteenvrijbeschei­
denwerkgelegenheidsstijging (puntD),zonderwijzigingvan
beleidengedragspatroon ,volledigconsistentzouzijnmetde
indeafgelopenjarenwaargenomen verhouding .Degeïso­
leerdebegrotingsreflatiehypothese zoutotuitingkomenin
eensnelleeconomische groei,terwijldewerkgelegenheid min
ofmeerindelijnvandeverhouding R2(puntE)zou
toenemen .Tenslottezouhetpuntdatovereenstemt metde
opgroeigerichtesamenwerkingsstrategie (puntF)zichboven
dehuidigeverhouding bevinden :hetzouduidelijkeen
snellereenmeertewerkstellingscheppende groeivertegen­
woordigen .Dezederdehypothese wordtgedetailleerd
behandeld indeelII.5.
Verschillende factorenkunnenbijdragentothetverwezenlij­
kenvaneenmeertewerkstellingscheppende groei:
1.eenlangzamere toenamevandereëlearbeidskosten per
werknemer tezamenmeteenpassendeontwikkeling van
devraag;
2.eenaanhoudend strevennaarverbetering vandeflexibi­
liteitvanallemarkten (arbeid,goederenendiensten,
kapitaal);
3.opdearbeidsmarkt ,aanpassingen vandearbeidstijd en
regelingen vooreenverkorting vandearbeidstijd ,die
geengevolgenhebbenvoordeproduktiekosten ;
4.eenloonstructuur dieeenbeterbeeldgeeftvande
arbeidsbehoeften inverschillende industrieën enregio's
envandebenodigde kwalificaties .
Eenaanpassingsproces datberustopdezebeginselen kan
zoweleengroeimogelijkmaken,waardoor meerwerkgele­
genheidwordtgeschapen ,dochookdegrondslagen leggen
vooreenbevredigender groeidynamiek indetoekomst ,voor
zoverdeeconomische aanbodsvoorwaarden daarbijweertot
hunrechtkomen.
Hierdienterdenadrukoptewordengelegddateenander
hoofdkenmerk eenaanzienlijk groteretoenamevande
investeringen is.Uithetrapportisgeblekendat,terwijldeII.2.Debehoefteaaneenmeertewerkstellingscheppende
groei
Opgrondvandehuidigetendensen vandebevolkingsont­
wikkeling endeparticipatiegraad magwordenaangenomen
datomhetwerkloosheidspeil tot1990vanzijnhuidige
niveauvancirca11%tedoendalentotongeveer7%vande
actieveberoepsbevolking ,dewerkgelegenheid met1a1,5%
per'^arzalmoetentoenemen .
Ingrafiek9wordteeneenvoudig voorbeeld gegevenvande
relatietussendegroeipercentages vandewerkgelegenheid en
deproduktie indeGemeenschap endeVerenigde Staten.
UitdeindeGemeenschap indeperiode1961—1973
waargenomen verhouding (R1)blijktdat,ondankseen
snelleeconomische groeivangemiddeld4,6%perjaar,de
werkgelegenheid slechtsinzeerbescheiden mateisgestegen
(metgemiddeld 0,2%perjaar).Indiendevoordezeperiode
vastgestelde verhouding thansnoggeldigzouzijn,zouden
groeipercentages vangemiddeld meerdan6%perjaar
noodzakelijk zijnomdegewenstetewerkstellingstoename te
bereiken .Eendergelijkgroeipercentage lijktonderdehuidi­
geomstandigheden volledigbuitenbereiktezijn.Hierbij
dientechtertewordenaangetekend dathetkapitaalinten­
sievetypegroeivandejarenzestig,datdoordegrafiekwordt
gesuggereerd ,algeheelverenigbaar wasmetdedestijdszeer
bescheiden groeivandeberoepsbevolking enhethandhaven
vaneenzeerlaagwerkloosheidspeil (2a2,5%vande
beroepsbevolking )mogelijkheeftgemaakt .

Publikatieblad vandeEuropeseGemeenschappen 31.12.85 Nr.L377/17
groeiprestaties bescheiden .bleven,deeconomiereedsop
capaciteitsproblemen begontestuiten.Ongeachtdeontoe­
reikendheid vanhetinvesteringspeil (deinvesteringsquote
daaldevan1970totenmet1985met5procentpunten ),ishet
waarschijnlijk datnadedoordeenergieprijzen teweegge­
brachteschokkeneengedeeltevandebestaandeinstallaties
verouderd enminderefficiëntis.Indienhetaanpassingspro­
cestotdescheppingvannieuwearbeidsplaatsen moetleiden,
moethetduswordengebaseerd opgunstigeinvesterings­
voorwaarden .
Tenslotteishetbijnaevenbelangrijk eensociaalkaderte
scheppenentehandhaven ,waarindenoodzakelijk geachte
wijzigingen wordenaanvaard enhuntenuitvoerlegging
wordtaangemoedigd .Hierbijmoetenondernemingen ,rege­
ringen,werknemers enhunvakverenigingen eenessentiële
rolspelen.Deondernemingen moetendenodigearbeid­scheppende investeringen doen.Zijzullenveelmeerbereid
zijntotinvesteringen enmeerinhetalgemeentothetmaken
vankosten,indienzijexpansionistische enwinstgevende
exportmarkten verwachten .Dewerknemersorganisaties zul­
lenoverhetalgemeenveelontvankelijker zijnvoorloonma­
tigingswensen ,indieneendergelijkeloonmatiging naarhun
meningmeergroeienwerkgelegenheid mogelijkzalmaken.
Deregeringen zullenmeerbereidheidvertonentotbelasting­
verlagingen indienzijinziendatwerkgevers -enwerknemers­
organisaties samenwerken ophetpuntvandeverbetering
vandeproduktiecapaciteit enderhalveookvandebelasting­
grondslag .
Nadeherbehandeling vandezevraagstukken indeelII.3en
deelII.4vanditverslagwordenindeelII.5voorstellen
gedaanmetbetrekking totdetenuitvoerlegging vaneen
geïntegreerde aanpakvandedesbetreffende problematiek .
GRAFIEK 9
Verhouding tussengroeienwerkgelegenheid (!)
(J)IndelijnenRl,R2enR3wordthetwaargenomen verbandtussendetoenamevande
werkgelegenheid endegroeivandereëleproduktiesamengevat .Delengtevanelkelijnisbeperkttotde
uitersten .AlleenR2isalsstippellijnverlengdteneindeaantegevenhoe,opbasisvandemeerrecente
ervaringen ,dewerkgelegenheid indeEuropeseeconomiezichkanontwikkelen indiendegroeicijfers
verbeteren :
A=gemiddelde 1961—1973:+4,6%BBP;+0,2%werkgelegenheid
B=gemiddelde 1977—1985:+1,8%BBP;—0,03%werkgelegenheid
C=gemiddelde 1966—1985:+2,9%BBP;+1,9%werkgelegenheid
D=basishypothese :+2,5%BBP;+0,4%werkgelegenheid
E=begrotingsreflatiehypothese :+3,4%BBP;+0,8%werkgelegenheid
F=opgroeigerichtesamenwerkingsstrategie :+3,5%BBP;+1,1%werkgelegenheid .
Decoördinaten vandepuntenD,EenFzijnontleendaantabel7.
VoordeVerenigde Statenishetogenschijnlijk gunstigeverloopvanlijnR3beïnvloeddoorspecifieke
demografische overwegingen .Deberoepsbevolking ismetmeerdan2%perjaartoegenomen .Van
1960tot1970laghetwerkloosheidspeil echtersteedsbovenhetEuropese .Slechtssinds1980wasde
werkloosheid inEuropavoortdurend groterdanindeVerenigde Staten.

Nr.L377/18 Publikatieblad vandeEuropeseGemeenschappen 31.12.85
Indeafgelopen25jaarzijnindeGemeenschap overhet
algemeennauwelijks bijkomende arbeidsplaatsen gescha­
pen.Hetindejarenzestigontwikkelde kapitaalintensieve
groeimodel wasechtervoordieperiodehetjuiste,omdatde
geringewerkgelegenheidstoename gepaardgingmeteen
geringetoenamevandeberoepsbevolking ,zodatdewerk­
loosheidopeenlaagpeilkonwordengehouden .Detijden
zijngewijzigdengeziendeslechtegroeivooruitzichten iseen
omkeringvandewerkloosheidscurve eendringende zaak.
Hetprobleem ishoeeenzowelsnellerealsmeertewerkstel­
lingscheppende economische groeikanwordenbereikt.De
hoofdpunten vanhettevolgeneconomische beleidomdeze
doelstelling tebereikenzijnduidelijkaangegeven .Inhoofd­
zaakhoudenzijeencombinatie invaneengematigde
loonstijging metdejuistematevanondersteuning vande
vraagenmoetenzijvergezeldgaanvaneengrotereflexibili­
teitopallemarkten .Derhalvemoetennudevoorwaarden
voorditinonderlinge samenwerking tenuitvoerteleggen
beleidinoverweging wordengenomen .tigddoorramingenvoordeindustrie-enverwerkende
sectorenenuitenquêtesbijhetbedrijfsleven .Hetverschijnsel
blijkteveneensuitvergelijkingen metdeVerenigde Staten,
waardearbeids-enkapitaalinvesteringen evenwichtiger
warendaninEuropa.
Veelvandemeertraditionele analysesvandeproduktiviteit
lijkenuitEuropeesoogpuntbedrieglijk geruststellend .Zoals
uitgrafiek10blijkt,isdearbeidsproduktiviteit inEuropa
veelsterkergestegendanindeVerenigde Staten.Ookbevat
degrafiekgegevensoverdetendensvandekapitaalproduk­
tiviteit(produktiepereenheidkapitaal).Dezenamindejaren
zestigindeVerenigde Stateninbescheiden matetoeom
vervolgens teverzwakken .InEuropanamdekapitaalpro­
duktiviteit gedurende degeheleperiode1960—1985duide­
lijkaf.Metanderewoorden,dekapitaalintensiteit (d.w.z.de
hoeveelheid geïnvesteerd kapitaalperwerknemer )lijktin
Europaparallelmetdetendensvandearbeidsproduktiviteit
sterktezijngestegen,terwijlditindeVerenigde Statenin
beidegevallenveelminderhetgevalwas.Eenvergelijking
vandestijgingvandearbeidskosten metdegroeivande
arbeidsproduktiviteit zalderhalvemisleidend zijnineen
periodewaarineenaanzienlijk aandeelvandegroeivande
arbeidsproduktiviteit voortvloeit uiteentoenemende neiging
totarbeidsbesparende investeringen .Indieneensterkere
groeivandeproduktiviteit hetgevolgisvaneenachteruit­
gangvandewerkgelegenheid ,ofvaneenonvoldoende
toenamevandewerkgelegenheid inverhouding totde
aanwasvandeberoepsbevolking ,komendezeschijnbare
produktiviteitswinsten niettengoedeaandeberoepsbevol­
kingalsgeheel.II.3.Arbeid,kapitaalentechnologie
Erbestaatthanseensterkvermoeden datdeverhouding
tussenarbeidenkapitaalinhetEuropeseproduktieproces
steedsmeerinhetnadeelvandearbeidisverschoven .De
waargenomen stagnering vandewerkgelegenheid ison­
betwistbaar .Voortsbleekereentoenemende neigingte
bestaanomsteedsmeerkapitaalteinvesteren inarbeidsbe­
sparingeninplaatsvanincapaciteitsuitbreidingen .Hoewel
erstatistische problemen zijn,wordthetbovenstaande beves­
GRAFIEK 10
Arbeidsproduktiviteit ,kapitaalproduktiviteit enkapitaalintensiviteit indeviervoornaamste Lid-Staten en
deVerenigde Staten
Index1960=100
Arbeidsproduktiviteit =reëelBBPperhoofdvandeberoepsbevolking .
Kapitaalproduktiviteit =reëelBBPpereenheidkapitaal.
Kapitaalintensiteit =geïnvesteerd kapitaalperhoofdvandeberoepsbevolking .
Bron:Diensten vandeCommissie .

31.12.85 Publikatieblad vandeEuropeseGemeenschappen Nr.L377/19
Eentoenamevanhetgeïnvesteerde kapitaalperwerknemer
wordtvanzelfsprekend alsgewenstbeschouwd endeerva­
ringindejarenzestiglijktaantetonendatdetoenamevan
hetkapitaalperwerknemer eenredelijkaanvaardbare groei
vanhetBBPenvandeproduktie perwerknemer heeft
opgeleverd .Derhalverijstdevraagwaaromdeinvesteringen
invasteactivainEuropa,metnamevanaf1970,nietmeer
werkgelegenheid hebbenopgeleverd .Erbestaatweinigtwij­
felaandatdestijgingenvandeenergieprijzen denettowaarde
vandeaanwezige kapitaalvoorraad hebbenverminderd .
Ookheefthetstrevenvanderegeringen omdeinflatiein
toomtehoudenmeteenrestrictief beleid,toteenonderbe­
zettingvandecapaciteiten geleid.Oplangeretermijnbezien
isechtereenanderbelangrijk gedeeltevanhetantwoord ,dat
dezetendensenvergezeldzijngegaanvaneenaanhoudende ,
verslechtering vanderentabiliteit ofvanhetinvesteringsren­
dement,eninverbandhiermeeookvaneenduidelijke
toeneming vanhetreëlearbeidsrendement inverhouding tot
hetkapitaalrendement (ziegrafiek11).
Drieandereverklarende factorenzijnineersteinstantiehet
bestaanvaneenzekerestarheidopdearbeidsmarkt ,waar­
doordedoelmatige werkingdaarvan bijstijgende
arbeidskosten kanzijnbelemmerd .Tentweedehetbewust
doorderegeringen gevoerdebeleidtotverhoging vande
belastingdruk oparbeid,metnameindevormvansociale
zekerheidsbijdragen .Deanderedanloonkosten inde
Gemeenschap zijnindeafgelopentweedecenniametcirca
eenhalfprocentpunt perjaargestegen .Tenderdehebbende
noodzaaktothetintoomhoudenvandeinflatieendenodige
niet-monetaire financiering vandebegrotingstekorten tot
hogereëlerentevoeten indeGemeenschap geleid.Tezamen
hebbendezefactoreneenaanhoudende verslechtering van
hetinvesteringsrendement tengevolge .gehad.Uitdegrafie­
ken11en12blijktdanookdatderendementscijfers ende
toenamevandevoorraadkapitaalgoederen nauwmetelkaar
zijnverbonden .
Degestegenreëlerelatievearbeidskosten endeverminderde
rentabiliteit vanvastkapitaalhebbenertoegeleid,dat
arbeidsbenuttende ofbreedte-investeringen steedsminder
aantrekkelijk zijngeworden invergelijking metdemeer
kapitaalintensieve produktiemethoden .Overhetgeheelwij­
zendeachteruitgang vandekapitaalproduktiviteit endeafnamevanderendementspercentages inEuropaopeen
duidelijke achteruitgang vandedoeltreffendheid vande
investeringen ,wellichtnogvooraanzienlijke tijd.Degevolg­
trekkinghieruitisdatdenieuweinvesteringen nietdevereiste
bijdragetotdeproduktiecapaciteit hebbenopgeleverd .
Kortom,destandvanzakeninEuropaisvandienaarddat
teveelnadrukwerdgelegdoparbeidsbesparende investerin­
gen;tengevolgevandegeringerentabiliteit zietdeeconomie
zichechtergesteldtegenovereengebrekaaninvesteringen in
nieuweproduktiecapaciteit .Ineensituatievangeringe
efficiëntie isdeklooftussendemarginalekapitaalopbrengst
endereëlerentevoettegroot.
Sindshetbeginvandejarentachtigzijndezetendensen
enigszinsgecorrigeerd .Detendentiële groeivandereële
loonkosten isafgenomen tot1%perjaarindeperiode
1983—1985invergelijking met2,1%voor1974—1982en
4,4%voor1961—1973.Hetgeschatte rendement op
brutokapitaal isvanzijnlaagtepunt inhetbeginvandejaren
tachtignadetweedéolieprijsschok enigszinsgestegen,doch
ligtnogaanzienlijk onderhetindejarenzestigwaargenomen
peil,toendekapitaalgoederenvoorraad snellersteeg(zie
grafiek12).
Deinvesteringen hebbenin1984en1985enigherstelver­
toond,dochvanafeenzeerlaaguitgangspunt .Zoalsreeds
opgemerkt isdebezettingsgraad indeindustrieinde
afgelopentwaalfmaandenblijvenstijgenvan79%medio
1984tot82%in1985.Geziendezeaanbodbeperking zullen
aanzienlijke investeringen moetenwordengedaandiezich
nietzozeeroparbeidsbesparingen alswelopcapaciteitsuit­
breidingen richtenwilhetpotentiële groeitempo vande
Europeseeconomieaanzienlijk wordenvergroot .Dithoudt
weerindatderecenteverbetering vanhetrelatievekapitaal­
rendement invergelijking metdatvandearbeidnogeen
aanzienlijk aantaljarenzalmoetenwordengehandhaafd .
Eendergelijketendenszounatuurlijk alseenonderdeel van
eensocialeconsensus wordenaanvaard ,indiengeconsta­
teerdzouwordendatdeeconomie nietalleeneengunstiger
groeirichting inslaat,dochookmeerwerkgelegenheid
schept.Deproblematiek rijstdanvaneenpassendeontwik­
kelingvandevraag,diesamenmoetgaanmetgeringereële
loonsverhogingen .

Nr.L377/20 Publikatieblad vandeEuropeseGemeenschappen 31.12.$5
GRAFIEKEN 11EN12
11.Relatiearbeids-enkapitaalrendement
(constanteprijzen—index1960=100)12.Rentabiliteit engroeivandekapitaalgoederenvoorraad
(constante prijzen)
0)Loonsomperwerknemer ;inclusiefeengeraamdarbeidsinkomen vanzelfstandigen ,datgelijkgesteld
wordtaandeloonsomperwerknemer .
(2)Netto-exploitatieoverschot exclusiefgeraamdarbeidsinkomen vanzelfstandigen in%vanhet
brutokapitaal .
(3)Verhouding arbeidsrendement /kapitaalrendement =arbeidsinkomen perwerknemer /nettorende­
mentopbrutokapitaal .
(4)Voortschrijdend driejaarsgemiddelde .
Destructuurvandeeconomiebeltteveelovernaardiepte-en
arbeidsbesparende investeringen enderhalvenaaronvol­
doendecapaciteitsuitbreidingsinvesteringen .Ditschijntin
nietgeringematetewijtentezijnaaneeninadequate
ontwikkeling vanderelatievefactorprijzen ,waarbijde
afnemende rentabiliteit gepaardgaatmeteengeringeinves­
teringsbereidheid endestijgendearbeidskosten meteen
stagnerende werkgelegenheid .Meeraangepaste relatieve
factorprijzen zoudenertoekunnenleidendatdegeavanceer­
detechnologie bijdraagttotdevergroting vandepotentiële
groeiendewerkgelegenheid .Inditkaderisderolvandetechnologische innovatieenmeer
overhetalgemeenvandeontwikkeling vandetechnische
vooruitgang bijzonderbelangrijk .Erzijnthansenigeaanwij­
zingenvoor,dathettempovandetechnische vooruitgang in
Europaindejarenzeventigisafgezwakt .Andersdansoms
welwordtgemeendzalditdewerkgelegenheidssituatie niet
hebbenondersteund ,dochveeleerhebbenverslechterd .
Hoeweldetechnologische vooruitgang noodzakelijkerwijze
deopheffingvanverouderde arbeidsplaatsen inhoudt,schept
zijooknieuwearbeidsplaatsen inindustrieën dieproducen­
tenengebruikers vandezetechnieken zijn.Sommigevande
meerbelangrijke recentetechnologische verbeteringen ,bij
voorbeeld informatietechnologie ,hebbeneensterk
kapitaalbesparendenarbeidsbenuttend aspect.Tempoen
aardvandetechnische vooruitgang staanechternietlosvan
derelatieveprijzenopdearbeids-enkapitaalmarkten .Indien
dereëlelonentesterkstijgeninverhouding tothetrendement
opvastkapitaal,zouzulkstotmeerinnovaties vaneen
arbeidsbesparend typekunnenleiden.Eenpassender struc­
tuurvandereëlearbeidskosten enhetrendement opvast
kapitaalzalbijdragentothetvoorkomen vandezetendens .
Zolangdevooruitgang vandetechnische kennisdedoeltref­
fendheidvaninvesteringen enarbeidsmethoden verbetert ,
zalerminderbehoeftezijnaandevertraging vandereële
loonstijging teneindeeenbepaaldwerkgelegenheisdoel te
bereiken .II.4.Lonen,winstenarbeidsplaatsen
InhetafgelopenjaarheefthetComitévooreconomische
politiekvandeGemeenschap eenonderzoek betreffende de
toereikendheid vanhetrendement opvastkapitaalinde
Gemeenschap afgesloten (1).
Hetcomitémerkteopdathetrendement opgeïnvesteerd
kapitaal,datdemeestsignificante rentabiliteitsindicator is,
(1)ComitévoorEconomische PolitiekvandeEG,„Profitability and
ratesofreturnintheCommunity ",verslagaandeRaadende
Commissie (doe.II/02/85-Edef.),mei1985.

31.12.85 Publikatieblad vandeEuropeseGemeenschappen Nr.L377/21
gecentraliseerde loononderhandelingen ;Ihetjuisteevenwicht
tussengecentraliseerde tegenovergedecentraliseerde onder­
handelingen iseenbelangrijkdiscussiepunt tussendesociale
partners .Ineenrecentestudiewordenenigeargumenten
gegevenvoordebetekenisvaneenintersectoriële soepelheid
vandereëlelonenvoorhetwerkgelegenheidscheppende
vermogenvandeeconomie (1).Hoewelbijdeinterpretatie
vandergelijkeargumenten eenzekerevoorzichtigheid moet
wordenbetracht,lijkendeGemeenschapslanden inderdaad
eenbetrekkelijk geringesoepelheid ophetpuntvandereële
lonentehebbenvertoond ,zowelintersectorieel alsop
macro-economisch niveau,diegepaardgingmeteenstijgen­
dewerkloosheid .
Hetisvanhetgrootstebelangdateenruimereconsensus
wordtbereiktoverdevraag,hoedezeverschillende moeilijke
kwestiesvanlonen,winstenwerkgelegenheid indeGemeen­
schapindekomendejarenmoetenwordenaangepakt .De
Europeselandenzullenongetwijfeld oplossingen moeten
vindendiekunnenwordenaangepast aanhunspecifieke
politiekeenmaatschappelijke tradities ,daarbijvolledig
rekeninghoudendmetdeelementen vansuccesvolle werk­
gelegenheidsacties elders.Inditverbandzouderolvan
nieuweremethoden vanloonbepaling kunnenwordennage­
gaandoorindeloneneengroterewinstcomponent inte
bouwen,bijvoorbeeldbestaandeuitgratificaties ,premiesof
prestatietoeslagen .Inloonstelsels diebepaaldevandeze
kenmerken inhouden zoudewerknemers eenzekeremate
vangarantiekunnenwordenverleendtegenuitzonderlijk
grotedividenduitkeringen aandeaandeelhouders .Boven­
dienzoudendewerkgevers eerderbereidzijnextrapersoneel
aantenemenineengevalvanflexibelere arbeidskosten .
Geziendebehoefteaaneenperiodevansnellereinvesteringen
engrotererentabiliteit zouhetooknuttigkunnenzijneen
klimaatvangrotereparticipatie vanwerknemers inhet
kapitaaltebevorderen .
Tengevolgevandeloonmatiging indeafgelopenjarenkon
deachteruitgang vanderentabiliteit vanvastkapitaaleen
haltwordentoegeroepen .Derentabiliteit isechternogsteeds
tegeringommeerinvesteringen eneentoenemende werkge­
legenheid tekunnenveroorzaken .Ookisdeflexibiliteit van
dereëlelonenindeGemeenschap ,zowelopmacro-econo­
mischalsopsectorieelniveau,nogallaagenklaarblijkelijk
verbonden metdegeringewerkgelegenheidsgeneigdheid in
deEuropeseeconomie .Derhalvemoetdematigingvande
reëlelonen,zoalsdezeinmeesteLid-Staten indeafgelopen
vierjaarwerdgebezigd,nogeenaantaljarenworden
volgehouden toteenaanzienlijke enaanhoudende dalingvan
dewerkloosheid wordtbereikt.Anderzijds moetendewerk­
geversgaranderen datdenodigeinvesteringen worden
gedaan .Hetoverlegtussendesocialepartnersmoetzich
richtenopdriespecifieketerreinen :i)hoederegeringen het
nodigeaanbodsbeleid terbegeleiding vanloonmatigings­
overeenkomsten zoudenkunnenformuleren ;ii)deaanpas­
singvanderelatievefactorprijzen enhetbereikenvan
werkgelegenheidsdoelstellingen ;iii)deruimtevoornieuwe
methoden vanloonbepaling ,waarmeededoelstellingen van
eenhoogwerkgelegenheidspeil gemakkelijker kunnenwor­
denbereikt .indejarenzestigenzeventigindeGemeenschap isafgeno­
men.In1984washetnettorendement opdenetto-kapitaal­
voorraadindeGemeenschap naarraminggemiddeld4,2%
(ziegrafiek14),invergelijking met11%indejarenzestig(op
basisvandeingrafiek14gebruiktedefinities).Dezeachter­
uitgangvanhetrendement lijktechterinhetmeerrecente
verledeneenhalttezijntoegeroepen ,naarmatehetstijgings­
tempovandereëlelonenafnamtoteenjaarlijksegemiddelde
groeivan1%indeperiode1983—1985(invergelijking met
2,1%gedurende 1974—1982en4,4%van1961tot1973).
Niettemin ishetherstelvanhetrendement ,datoverigens al
naarlanduiteenloopt ,gemiddeld zeerbescheiden geweestin
vergelijking metdeinperiodenvansnelleregroeiinEuropa
bereikteniveaus .
Hetloonaandeel inhetnationale inkomen inEuropais
teruggevallen toteenniveaudatdichterbijdatvanhetbegin
vandejarenzeventigligt,terwijlhetwinstaandeel dienover­
eenkomstig istoegenomen .Dezewijzigingvandeinkomens­
verdeling isechternietmeerdaneenweerspiegeling vande
wijzigingvandekapitaal/arbeidsverhouding .Ditverklaart
waaromhetrendement opvastkapitaalnauwelijks is
toegenomen enwaaromderhalveinEuropaeenprobleem
vanonvoldoende rentabiliteit blijftbestaan .
Hoewelergrotestatistische moeilijkheden bestaanbijde
metingvanderentabiliteit vanvastkapitaal,bestaanerook
anderecriteriavoordebeoordeling vanhetwinst-en
loonpeil,metnameophetpuntvandeinvesterings -en
werkgelegenheidsprestaties vandeeconomie .Dehogereële
loonstijging indejarenzeventigheeftbijgedragen toteen
zwakke 'investeringsprestatie ,gepaardgaandemeteen
ongunstig investeringspatroon .
NaardemeningvanhetComitévooreconomische politiekis
derentabiliteit opvastkapitaalindegrotemeerderheid van
deLid-Staten waarschijnlijk nogsteedstelaagindemeeste
sectoren,uithetoogpuntvandebevordering vanvoldoende
investeringen enwerkgelegenheidsgroei .Aanhoudende be­
scheidenreëleloonstijgingen ,gekoppeld aaneenaangepaste
groeivandevraag,zoudennatuurlijk totdegewenste
algemeneverhoging vanhetrendement opvastkapitaal
leiden.Eenvoorbeeld isdezeerpositievereactievan
werkgelegenheid eninvesteringen opeenmatigingvande
reëleloneneneenverbeterde rentabiliteit diethanskan
wordenwaargenomen inDenemarken waardeexportstij­
gingineenkleineopeneconomietotdenodigestimulering
vandevraagheeftgeleid.
Erbestaanderhalveargumenten vooreenvoortdurende
aanpassing gedurende eenzekeraantaljaren.Hetkaninfeite
noodzakelijk zijndestijgingvandereëleIonenopeenzeer
bescheiden peilenonderdegroeivandearbeidsproduktivi­
teittehouden,zolangdewerkloosheid nietaanzienlijk is
gedaald .Ditzouechtervergezeldmoetengaanvaneen
aangepaste ontwikkeling vandevraagdietendelegeleidelijk
wordtonderbouwd doornieuweparticuliere investerin­
gen.
Dekwestievanloondifferentiatie ensoepelheid bijde
ontwikkeling vandereëlelonenisookrelevantbijhet
nastrevenvaneenhogerwerkgelegenheidspeil .Hierbijdoen
zichnatuurlijk grotereproblemen voorinhetkadervan(*)OESO,„Labourmarketflexibilityandexternalpriceshocks",
ESDWorkingPaperNo24,september 1985.

Nr.L377/22 Publikatieblad vandeEuropeseGemeenschappen 31.12.85
II.5.Eensamenwerkingsstrategie voorgroeiopmiddellange
termijn
Indevoorgaande gedeeltenvanditonderdeelvanhetverslag
isgepoogdbouwstenen televerenvooreenmogelijke
strategievoorhettotstandbrengenvaneenaanzienlijke en
tewerkstellingscheppende groei.Aandehandvandeze
besprekingwordtinditverslaghetstandpuntingenomen dat
demogelijkheid eendergelijkresultaattebereikeningrote
mateafhankelijk zalzijnvaneengeringaantalbijzonder
belangrijke voorwaarden ,zulksechterbinnenhetkadervan
samenwerking .Bijzonderenadrukwordtgelegdopdevande
verschillende sectorengevergdebijdrageterverbetering van
derentabiliteit vanhetkapitaal,waardoor detotalevraag
wordtondersteund enaldusdeinvesteringen voormeer
arbeidscheppende groeitotstandwordengebracht .
Binnenditsamenwerkingskader moetderecentematiging
vanhetstijgingstempo vandereëlearbeidskosten inde
meestelanden,naeenperiodevansterkestijgingen ,worden
gehandhaafd .Hetisduidelijkdatdelandendieernognietin
geslaagdzijndevereistematevanmatigingtebereiken,
daartoedenodigeinspanningen moetendoen.Inverband
hiermeemoetookeenevenwichtigere ontwikkeling vanhet
relatieverendement vanarbeidenkapitaalwordenaange­
moedigd .Opmiddellange termijnzaleendalingvande
arbeidskosten inverhouding totdievannieuweinvesteringen
toteenwijzigingvanhetinvesteringspatroon gaanleidenen
aldushetgeendatthansalseenoverdreven hoeveelheid van
diepte-investeringen tennadelevanhetaantalarbeidskrach­
tenwordtgezien,omkeren .
Opkorteretermijnzaldeondernemingsrentabiliteit ten
gevolgevaneenbescheidener groeivandereëlelonenkunnen
toenemen .Daardelooninkomens echtereenzogroot
aandeelvanhettotalenationaleinkomenvormen,zalde
vraaghierdoorwaarschijnlijk ongunstigwordenbeïnvloed .
Gezienhetfeitdaterreedsenigeaanwijzingen zijnvoor
capaciteitsmoeilijkheden ,ishetverbandtussendeverwachte
investeringsrendementen indetoekomstenhetverrichten
vannieuweinvesteringen voorcapaciteitsuitbreidingen
belangrijk .Voorzoverdevermindering vandetotalevraag
wegensdeloonmatiging nietvolledigwordtgecompenseerd
doornieuweinvesteringen tengevolgevandeverbetering van
dewinst,zullenderegeringen enigealgemenevraagonder­
steunendemaatregelen moetennemen,wildewerkgelegen­
heidopdegewenstewijzereageren .
Dewijzewaaropdearbeidsmarkt kanreagerenstaatcen­
traal,hetgeendeproblematiek vandeflexibiliteit enwerking
vandearbeidsmarkten ,dieingeheelEuropawordtonder­
vonden,aandeordestelt.Factorenalsarbeidszekerheid en
afvloeiingsvoorwaarden ,eensoepelergebruikvande
arbeidstijd ,passendeberoepsopleiding ,derelatievantoon­
verschillen totarbeidsbehoeften inverschillende sectoren ,
regio'senopleidingen endegroeivandeanderedan
loonkosten dienentewordenherbezien teneindededoeltref­
fendewerkingvandemarktenteverbeterenzonderdesociale
bescherming ingevaartebrengen .
Dehierboven vermelde elementen vormendekernvande
aanpak,diezichonderanderehierdoorkenmerkt ,datde
totalevraagveeleereenbelangrijke ondersteunende roldan
eenleidenderolinhetgroeiproces heeft.Tenbehoevevandetenuitvoerlegging vaneendergelijke
groeistrategie zoudenzowelwerkgevers -alswerknemersor­
ganisatiesmoetentoezeggen ,deontwikkeling vanhetreële
loonpeilopdematigingskoers vandeafgelopenjarente
houdentotdatdewerkloosheid involdoende mateisgedaald .
Inhetrelatiepatroon lonen—winst—investeringen —
werkgelegenheid dienttewordennagegaanofdeloneneen
grotereflexibeleenmeermetdewinstverbonden component
zoudenkunnenhebben.Ditzoukunnenbijdragentoteen
stimulering vandewerkgelegenheid doorhetvastekosten­
karaktervandearbeidteverminderen .Onderdehuidige
omstandigheden zoueendergelijkinitiatiefookkunnen
bijdragentoteenoplevingvandeinvesteringen omdatde
ondernemingen danminderafhankelijk zoudenzijnvan
externefinancieringsbronnen .
DeGemeenschap zoueensamenwerkingsstrategie kunnen
bevorderen doorhettreffenvanmaatregelen terverbetering
vandeaanbodzijde vandeeconomie ,dieterzelfdertijdook
vraageffecten hebben.Dezezoudenkunnenbestaanuit
initiatieven terversnelling vandevoltooiing vandeinterne
markt,deontwikkeling vaneenprogramma vanEuropese
infrastructuur -enmilieuprojecten ,eensnellevooruitgang
vandevoorgestelde EuropeseGemeenschap voorTechnolo­
gie,enovereenstemming metanderelandeninzakehet
aanvangen vandenieuweonderhandelingsronde inhetkader
vandeGATTtenbehoevevandeliberalisatie vanhet
handelsverkeer .Eensnelleafbraakvansectoriële steunen
intracommunautaire beschermende praktijken vandeover­
hedenzoubelastingverminderingen mogelijkmaken.Vande
werkgeversorganisaties zouwordenverwacht ,datzijgunstig
opdezemaatregelen reageren .Dewerkgeversorganisaties
zoudenooksteunindeparticuliere sectorvooreenreeks
belangrijke Europeseinfrastructuurprojecten envooreen
versneldeopenstelling vandeEuropeseinternemarktkun­
nenbevorderen .Zijzoudenmeernadrukkunnenleggenop
deaanpassing vaninvesterings »enwerkgelegenheidsplannen
inhetlichtvandeverwachte wijzigingindeloon/winstver­
houdingendenieuwemarktmogelijkheden .
Wathetvraagbeleid betreftzouvanderegeringen worden
verwachtdatzijdehandhaving vaneenvoldoende vraagop
middellange termijnwaarborgen ,opdatdereactiesaande
aanbodzijde ,metnameindevormvannieuwearbeidsplaat­
sen,kunnenwordengeconcretiseerd .Bijeenverzwakking
vandevraag,bijvoorbeeldtengevolgevandevoorgenomen
loonmatiging ofinternationale prijs-ofvraagschokken ,
zoudenderegeringen dedaardoorvoorheteconomische
beleidgecreëerde armslagkunnenbenutten .In1986zouden
deaanvangsbijdragen toteensamenwerkingsstrategie de
vormkunnendragenvaneenversneldetenuitvoerlegging van
openbareinfrastructuurprogramma 'senwaarmogelijkvan
belastingverlagingen ,waarbijdemogelijkheid vanverdere
begrotingsmaatregelen voor1987en1988afhankelijk isvan
devooruitgang vanhetalgemenebeleid.
Deverwachte macro-economische effectenbijeenbeleidvan
hetbovenbeschreven typekunnenbeknoptwordensamen­
gevatintermenvaneensimulatiemodel alsbeschreven in
deelII.1.
Een„opgroeigerichtesamenwerkingsstrategie "wordtuit­
gewerkt,waarbijwordtaangenomen datdeGemeenschaps­

31.12.85 Publikatieblad vandeEuropeseGemeenschappen Nr.L377/23
Dearbeidsproduktiviteit neemtgemiddeld slechtsietssneller
toedanindebasishypothese ,ondanksdeveelaanzienlijkere
groeiversnelling van2,5tot3,5%.Ditishetresultaatvan
eengeleidelijke dochbredeverschuiving inhetarbeids-/
kapitaalpatroon indeeconomie .Eensnelleregroeieneen
geleidelijke wijzigingvanhetarbeids-/kapitaalpatroon lei­
dengezamenlijk totdegunstigeresultatenvoorwerkgelegen­
heidenwerkloosheid .
Hetmacro-economische simulatiemodel kangeenrekening
houdenmetofeenbeschrijving gevenvandegedetailleerde
sectoriëleontwikkeling vandeproduktiviteit .Eendergelijke
toeneming vandeproduktiviteit zalnaarverwachting echter
enkelevandevolgendekenmerken hebben.Voordereeds
werkzame personenkanwordenaangenomen datzijeen
redelijkhoogbekwaamheidsniveau hebben,dathunproduk­
tiviteiteveneenshoogzalzijnendatdezeincombinatie met
deverwachte nieuweinvesteringen nogkantoenemen .Van
degenendietoetredentotdearbeidsmarkt zullendejongeren
nauwelijks zijnopgeleideneenopleidingsperiode nodig
hebben.Gedurende dittijdsbestek zalhunbijdragetotde
produktiviteit zekergeringzijn.Ditzalookopgaanvoor
degenendielangdurigwerklooszijngeweest .landengezamenlijk eenbeleidvanaanhoudende loonmati­
gingvoeren.Bijdesimulatiewordtaangenomen datzowel
hetmonetaire alshetbudgettaire beleidzowerkendatde
totalenominalevraagdichtbijhaarbasisgroeilijn wordt
gehouden .Afnemende inflatieenloonkosten dragenbijtot
eensnellerestijgingvandereëlegeldhoeveelheid .Buitende
Gemeenschap wordtaangenomen datdeVerenigde Staten
hunbegrotingstekort verminderen ,waartegenover enige
compenserende expansionistische actiesvanJapanenderest
vandewereldstaan.DoorditoptredenindeVerenigde
StatenwordthetmetnamevoorEuropamogelijkde
nominale enreëlerentevoeten teverlagen,waardoor de
particuliere investeringen rechtstreeks wordengestimuleerd
endeinterestuitgaven opdeoverheidsschuld medeworden
verminderd .Inditkaderiseenbescheiden expansievan
overheidsinvesteringen enbelastingverminderingen verenig­
baarmetdegewenstebeteugeling vandebegrotingstekorten ,
grotendeels wegensdeinvloedvaneengroteregroeivande
begrotingsinkomsten endelagererentevoeten .Ingevalvan
eenmindergunstigehypothese inzakehetinternationale
klimaatzoueenverdereondersteuning vandevraagnood­
zakelijkzijnomdegewenstedalingvandewerkloosheid te
bereiken .
Deresultaten vaneensimulering vaneendergelijkesamen­
werkingsstrategie opinterneninternationaal niveauworden
weergegeven indederdekolomvantabel7engrafiek13.
Hethoofdkenmerk hiervanis,datdevoorgestelde initiatie­
ven,indienzijtenuitvoerzoudenwordengelegd,vooruit­
zichteninhoudenvaneengroeivan3,5%van1986toten
met1990,gekoppeld aaneengemiddelde werkgelegenheids­
stijgingvan1,1%.Inheteindjaarvandeprognoseneemtde
produktie infeitemet3,5%endewerkgelegenheid met
1,5%toe.Hierdoorwordthetwerkloosheidspeil in1990tot
7%verminderd .Dezeontwikkeling kanna1990worden
aangehouden enbiedtderhalvehetvooruitzicht vaneen
verdereaanzienlijke vermindering vandewerkloosheid .
Hethypothetische beleidvanloonmatiging metondersteu­
ningvandevraagdoethetinflatietempo afnemenende
rentabiliteit vanhetbedrijfsleven stijgen.Hierdoornemende
particuliere investeringen toemetmeerdan6,5%,hetgeen
gedurende desimulatieperiode voldoende isomcapaciteits­
moeilijkheden opmacro-economisch niveauteoverwinnen .
Hetisveelbetekenend dathetaandeelvanhetoverheidste­
kortinhetBBPoverhetalgemeenweinigverschilvertoont
metdatvandebasisprognose .
Aangetekend dientdewordendatdegemiddelde groeivan
3,5%inhetsimulatiemodel nietalsuitzonderlijk moet
wordenbeschouwd indienzijgezienwordttegende-achter­
grondvaneenaanzienlijke stijgingvandeproduktiecapaci­
teitgedurende dezeaanpassingsfase .Omkorttegaan,deuitgevoerde simulatieimpliceertdateen
vervulling vandeaangegeven voorwaarden deEuropese
economieopeengroeilijnkanbrengendieenigekenmerken
draagtvaneen„heilzamecirkel".Eengrotererentabiliteit en
ondersteuning vandevraagleidentotvoldoende investe­
rings-enproduktiestij gingen,waardoor nieuwearbeids­
plaatsenwordengeschapen opeenschaaldiehetaantal
werklozen doetafnemen .Eensterkeregroei,eengestegen
werkgelegenheid eneenlagerewerkloosheid leidenelktot
eenverbetering vandeoverheidstekorten doormeerinkom­
stenenmindermetdecrisisverbandhoudende uitgaven,
hetgeenweer,tengevolgevandetoegenomen zelffinancie­
ringvanhetbedrijfsleven ,totlagererentevoeten kanlei­
den.
Ookhierbestaanechterenigefactorendienietinhetscenario
zijnopgenomen endietoteenverdereverbetering vande
economische prestatieszoudenkunnenleiden.Hiertoebeho­
renverschillende aanbodsverbeterende maatregelen ,diein
deafgelopenjarenintalrijkelandenzijngenomen ,dochdie
eenlangetijdnodighebbenomvruchttedragen.Eengrotere
flexibiliteit vandemarkteneenkostenneutrale herordening
envermindering vandearbeidsduur alsmededeversnelde
voltooiing vandeinternemarktvandeGemeenschap ,zoals
thansvoorgesteld ,zoudenbijdragentotgroeienwerkgele­
genheid .Ooklagereolieprijzen (alsgenoemdindeel1.3)
kunnenmeerinhetalgemeenbijdragentothetstimuleren van
deactiviteit indemondiale economie .

Nr.L377/24 Publikatieblad vandeEuropeseGemeenschappen 31.12.85
GRAFIEK 13
Enigevoorbeelden vandeordenvangrootteineenbasishypothese enalternatieve beleidslijnen ,totaal
Gemeenschap ,1985—1990
ReëelBBP DeflatorvanhetBBP
Nominaal BBP
Werkloosheidspeil

31.12.85 Publikatieblad vandeEuropeseGemeenschappen Nr.L377/25
GRAFIEK 13(vervolg)
Begrotingstekort Interestvoet oplangetermijn
Investeringsaandeel (bruto)(!)
Reëlelonenperhoofdvandeberoepsbevolking (jaarlijkseprocentuele verandering )
(*)In%vanhetBBPtegenmarktprijzen .
Bron:Eurostat enanderediensten vandeCommissie .

Nr.L377/26 Publikatieblad vandeEuropeseGemeenschappen 31.12.85
Dezestrategieisderhalveingrotemateafhankelijk vande
onderlingondersteunende actievandevoornaamste part­
ners:werkgevers ,werknemers enregeringen .Ermoeteen
bewustebereidheid bestaanomzoweldegewenstereactieop
hetaanbodalseenvoldoende nominalevraagomditaanbod
optenementewaarborgen .
Desocialepartnersenderegeringen wordtterdiscussieeen
beleidvoorgesteld datbeoogtdetoeneming vandewerkge­
legenheidtestimuleren endewerkloosheid zeeraanzienlijk te
verminderen ,zulksopmiddellange termijn.Indienditbeleid
wordtgevolgdzaldewerkloosheid in1990totcirca7%
kunnenzijngedaaldenindatgevalzalookdetoenamevandereëlebedrijvigheid aanzienlijk zijn.Dekernelementen ,met
nameeentijdelijkematigingvandereëleloonkosten ,de
flexibiliteit vanderelatievefactorprijzen endeondersteuning
vandenominalevraagzijninhogemateonderlingafhanke­
lijk.Eenbelangrijke bijdragezalechterookwordengeleverd
dooreeningrijpende verbetering vandewerkingvan
arbeids-,goederen-,diensten-enkapitaalmarkten eninhet
bijzonder vandeinternemarktvandeGemeenschap op
talrijkegebieden .Tenuitvoerlegging ,succesengeloofwaar­
digheidvandeaanpassingsstrategie blijvenechterberusten
opeengezamenlijke bereidheid vanallepartijenomte
waarborgen datdenoodzakelijke voorwaarden worden
vervulddooreenfasegewijze tenuitvoerlegging vanaf1986
gedurende verschillende jaren.
III.DEECONOMISCHE POLITIEK INHETKADERVANEENCOÖPERATIEVE
GROEISTRATEGIE
III.1.Openbare financiën
III.1.1.OverheidssectordanindeVerenigde Staten.Achterhetgemiddelde voorde
collectieve-lastendruk indeGemeenschap gaatechtereen­
zeergevarieerd beeldschuil:in1985bedroegen decollectieve
lasten,bijvoorbeeld ,rond55%inDenemarken enNeder­
land,41%inhetVerenigdKoninkrijk en35%inGrieken­
land.
Deredenenwaaromderelatieveomvangvanzowelde
overheidsuitgaven alsdebelastingen deeconomische groeien
dewerkgelegenheid oplangetermijnkanbeïnvloeden zijn
bijzondercomplex .Nietteminkunnendriefactorenworden
aangewezen waardoorafbreukkanwordengedaanaaneen
doelmatige werkingvandeeconomie .
Wanneerdebelastingoparbeidsinkomens stijgtneemtook
hetverschilofde„wig"toetussenwateenwerknemer de
werkgever kostenwathijalsnetto-inkomen ontvangt .
Hogereloonkosten leidenertoedatdevraagnaararbeiden
daarmeedewerkgelegenheid indeparticuliere sectorafne­
men.Voorzoverlagereinkomens nabelastingdewerkne­
mersertoebewegencompenserende loonsverhogingen te
eisenzullenbovendien inflatoiretendensenwordenopgeroe­
penen,alsdezetendensen moetenwordengekeerd,de
vooruitzichten voordewerkgelegenheid verderverslechte­
ren.Hogerebelastingen oplooninkomens vormenookeen
verklaringsgrond voorhetoplopenvandeprijsvanarbeid
tenopzichtevandievankapitaalendusvoordeindejaren
zeventiggeconstateerde eninditverslagreedsvermelde
stijgingvandeverhouding kapitaal/arbeid.Tijdensde
voorbijetwintigjarentekendedegroeivandezeloon-„wig"
zichindemeesteEuropeselandensterkafvergeleken metde
ontwikkeling indeVerenigde StatenenJapan.Zosteeghetin
eenpercentage vandenettolonen uitgedrukte verschiltussen
bruto-ennettolonen indeviergroteGemeenschapslanden
tussen1960en1983gemiddeld van36tot60%.Inde
Verenigde Statendeedzichoverdezelfdeperiodeeenstijging
voorvan29naar37%.
Eentweedefactorbetreftdedoeltreffendheid endekwaliteit
vandeopenbaredienstverlening .Indiendewerknemers de
dienstenenoverdrachten vandeoverheidquaverhouding
tussenprijsenkwaliteitpositiefbeoordelen zullenzijeerderInhetvorigejaarverslag werdgepleitvooreenomkeringvan
hetstijgendeaandeelvanoverheidsuitgaven enbelastingen in
hetBBPvandeEuropeseGemeenschap .Volgensrecente
ramingenvandeCommissie iserthansinderdaadsprakevan
eenstabilisering ofzelfsombuiging vandezeopwaartse
beweging .Hetvolumevandeoverheidsuitgaven zalin1986
vermoedelijk metminderdan1%toenemen .Verwacht
wordtdatdetotaleoverheidsuitgaven indeGemeenschap als
percentage vanhetBBPvan51,9%in1984lichtdalentot
51,5%in1985omvervolgens in1986eensterkeredalingte
vertonentot50,8%.Decollectieve-lastendruk zalwaar­
schijnlijkeveneensafnemen,zijhetwegensdeconsolidering
vandebudgettaire situatieineenwatgeringeremate.De
collectieve lastenbeliepenin1984intotaal46,4%en
wordenvoor1985op46,3%envoor1986op46,0%
geraamd .
Geziendeinstitutionele verschillen diezichmetbetrekking
totdeorganisatie endeomvangvandeopenbaresector
voordoenmoetendezesterkgeaggregeerde gegevensvoor­
zichtigwordengebruikt,vooralvoorvergelijkingen tussen
landen.Eenbeknoptvergelijkend overzichtbetreffende de
Gemeenschap endeVerenigde Statenisopgenomen intabel
8,waaruitpuntenvanovereenkomst maarookvan
verschiltussendetweeeconomieën blijken.Deconsumptieve
bestedingen vandeoverheid,bijvoorbeeld ,bedragen in
beidegevallenongeveer 19%vanhetBBPenookdedrukvan
dedirectebelastingen ispraktischgelijk(ongeveer13,5%
vanhetBBP).Hethogereniveauvandeoverheidsinvesterin ­
geninEuropaweerspiegelt ongetwijfeld eengrotererolvan
deoverheidopbepaaldegebiedenbinnendedienstensector ,
zoalsvervoerengezondheidszorg .Opvallende verschillen
komennaarvoreninverbandmetdeomvangvandelopende
overdrachtsuitgaven ,waaruiteveneenseensterkerebetrok­
kenheidvandeoverheidbijdegezondheidszorg endesociale
zekerheidblijkt.InEuropaliggendebijdragenvoorde
socialezekerheidalspercentage vanhetBBPdanookhoger

31.12.85 Publikatieblad vandeEuropeseGemeenschappen Nr.L377/27
geneigdzijnmetdedaartoevereistebelastingdruk inte
stemmen .Daarentegen zulleninefficiënte enteuitgebreide
overdrachtsystemen eendergelijkeinstemming ondermijnen
enderhalveleidentoteensterkeredrukvandelonenmet
schadelijke gevolgenvoordegroeiendewerkgelegenheid .
Eenderdefactordoetzichgeldenwanneerlopende
overheidsuitgaven meermetleningendanmetbelastingen
wordengefinancierd .Gegevendenoodzaak eenanti-infla­
tionistisch beleidtevoeren,mogendetekortennietdoor
geldschepping wordengedekt.Hetisdushoofdzakelijk via
eenhogererentevoetdatdeeconomieinditgevalzalworden
beïnvloed .Voorzoverdeparticuliere investeringen daardoorverminderen isersprakevaneennegatiefeffectopdegroei
vanhetproduktiepotentieel .
Hoewelhetzeermoeilijkistebepaleninwelktijdsbestek en
opwelkewijzedezefactorenuiteindelijk doorwerken inde
uitkomsten vanheteconomische proces,bestaathetvermoe­
dendatinEuropadesnellegroeiendeveranderende
samenstelling vandeoverheidsuitgaven alsmededeontwik­
kelingvandecollectieve-lastendruk dezeuitkomsten op
langeretermijnnadelighebbenbeïnvloed .Hetfeitdatinde
Gemeenschap terzakeeenzekerekenteringvalttebespeuren
wijstopeenbewustwording vandeonderhavige problema­
tiek,diemoetwordenaangemoedigd .
TABEL 8
Niveauenstructuurvandeuitgaven,deontvangsten endeschuldvandeoverheidindeVerenigdeStatenen
deGemeenschap
(%of%vanhetBBP)
Verenigde Staten Gemeenschap
1970 1982 1970 1982 1985
A.Totaaloverheidsuitgaven 32,8 37,6 37,9 51,2 51,7
1.Overheidsinvesteringen 2,5 1,5 4,2 3,0 2,8
2.Netto-kapitaaloverdrachten -0,5-0,3 0,8 1,0 1,1
3.Finaleconsumptie vandeoverheid 19,2 18,7 15,3 19,3 19,2
4.Subsidies 0,5 0,5 1,8 2,3 2,4
5.Rentebetalingen 2,3 4,5 2,0 4,7 5,3
6.Lopendeoverdrachten 8,3 12,4 13,8 20,9 20,9
B.Totaaloverheidsontv angsten 31,0 33,6 38,2 45,8 46,5
1.Indirectebelastingen 9,5 8,5 13,9 13,5 13,7
2.Directebelastingen 13,9 13,6 10,3 13,0 13,4
3.BijdragenvoordesocialelI
zekerheid 4,7 6,8 11,0 15,4 15,6
4.Overigelopendeontvangsten 2,9 4,7 2,9 3,8 3,8
1971 1982 1971 1982 1985
C.Overheidsschuld
1.Bruto-overheidsschuld 26,l(i)28,50)47,8 57,5 64,3
2.Netto-overheidsschuld 14,7H *26,3(2)33,4
D.Aandeelvandeoverheid inde
totalewerkgelegenheid (%) 18,1 16,7 13,7 17,5
E.Financieringssaldo vandeoverheid
(%vanhetBBP)(3) -1,8-3,9 0,3-5,6-5,3
(*)Federaleoverheid .
(2)Gemiddelde voorEUR-5(D,F,I,VK,DK).
(3)Voor1985voordeVerenigde Statengeraamdfinancieringssaldo :—3,7%vanhetBBP.
Hetishoogstonwaarschijnlijk datdewerkingvande
economienietwordtbeïnvloeddoorderelatieveomvangen
destructuur vandeoverheidssector .Hetverschiltussen
bruto-ennetto-inkomens ,eengeringeresocialeaanvaarding
vandecollectieve-lastendruk enheteffectvandeoverheids­
schuldopdeinvesteringen kunnenongewenste gevolgen
hebben .Erzijntekenenvaneengroeiendbesefinde
Gemeenschap dathethiergaatomreëleproblemen ende
waargenomen aanzettoteenomkeringvaneerderbestaande
tendensenmoetpositiefwordenbeoordeeld .III.1.2.Belastingpolitiek tendienstevandeeconomische
groei
Debelastingpolitiek kanopverscheidene wijzenbijdragen
toteenstrategiedieopeengrotereenmeerarbeidscheppende
groeiisgericht.
Devraagisofvooreendergelijkestrategieeenuitbreiding
vandestimulerende maatregelen endesubsidiesophet
gebiedvaninvesteringen vanbelangkanzijn.Dezekwestie

31.12.85 Nr.L377/28 Publikatieblad vandeEuropeseGemeenschappen
werdhetafgelopenjaarindebetrokken communautaire
organenuitvoerigbesproken .Deoverheersende meningis
datpogingenomdegroeitebevorderen doormiddelvaneen
verhogingvandespecifiekeinvesteringssubsidies eerdereen
teleurstellend resultaathebbenopgeleverd .Hoeweleen
groeistrategie thanseenaanhoudende stijgingvandeinves­
teringsuitgaven vereist,bestaatdeindrukdatelkstreven
daartoedatsteuntopspecialemaatregelen omdeinveste­
ringsactiviteit testimuleren hetgevaarinhoudtdatde
ontwikkeling inderichtingvankapitaalintensieve enarbeid­
besparende produktiemethoden wordtversterkt .Geziende
huidigesituatievandeEuropeseeconomiemethaaropmer­
kelijkzwakkeresultaten ophetstukvanwerkloosheidsbe­
strijding ,kanhetwenselijkzijnvoorwaarden tescheppendie
uiteenoogpuntvanbedrijfsexpansie meerneutraalwerken.
Belastingfaciliteiten zoudenderhalveindeeersteplaats
moetenwordengerichtopeenverlagingvandeloonkosten ,
teneindederentabiliteit vandeondernemingen teverbeteren
enzotekomentoteenmeerevenwichtige combinatie van
arbeidscheppende enarbeidbesparende investeringen .
Inditverbandrijstookdevraagofeventueeltedenkenvalt
aaneenoverheidstekort waardoor opkorteretermijnsnelle
vorderingen kunnenwordengemaaktbijhetterugdringen
vanzowelsubsidiesalsbelastingen inverscheidene sectoren
vandeeconomie .Erbestaandaarvoorenkeleovertuigende
argumenten .Inhetbijzonderwordtaldusbijgedragen tothet
overhevelen vanmiddelenvanbedrijfstakken diestagneren
ofachteruitgaan naardemeerproduktieve enexpansieve
bedrijfstakken .OpditgebieddraagtdeEuropeseGemeen­
schapzelfeengroteverantwoordelijkheid ,bijvoorbeeld in
hetkadervanhetmededingingsbeleid enineenaantal
specifieke sectoren (ziedebeschouwingen hiernaoverde
landbouw ,deijzer-enstaalindustrie endescheepsbouw ).
Eengecoördineerd optredenvandeGemeenschap ende
Lid-Staten isnoodzakelijk voordesnellereverwezenlijking
vaneenreeksbelasting-ensubsidieverlagingen ,waardoor
eenverderdynamisch elementaandeeconomische strategie
wordttoegevoegd .
Indezelfdecontext,maarditisduidelijk eennationale
aangelegenheid ,valteenstrevennaarbelastinghervormingen
tebespeuren .Voorbeelden daarvanzietmenthansinhet
VerenigdKoninkrijk ,Denemarken enanderelanden.De
overweging isdateenvereenvoudiging vandehuidige
belastingregelingen doorhetafschaffen vandetalrijke
aftrekposten entegemoetkomingen voorspecialedoelein­
den,vooralbijdeinkomstenbelasting endevennootschaps­
belasting ,eenverlagingtoelaatvandebasistarieven zonder
dataandevereistebelastingopbrengst wordtgetornd .Op
dezewijzezoudemarktsector wordenaangemoedigd zichbij
deallocatievanmiddelen telatenleidendoormeerrelevante
prijssignalen enzouertoewordenbijgedragen datallerlei
distorsieszoalsdiedeafgelopentienjarenhandoverhand
toenamen verdwijnen .
Tenslotte roeptdemogelijkheid vaneenaanmerkelijke
dalingvandeaardolieprijzen vragenopmetbetrekking totde
belastingvanenergie,arbeidenkapitaal .Hetdoelvaneen
meerwerkgelégenheidscheppende groeiisgemakkelijker te
bereikenineensituatiewaarindebelastingdruk oparbeids­
inkomensvermindert .Eenscherpedalingvandeaardolie­
prijzenovereenbeperktaantaljarenzoudeinspanningen om
deeconomie minderkwetsbaar temakenvoorexterneschokkenwatdeprijzenofdeaangeboden hoeveelheden
betreftingevaarkunnenbrengen .Hetisuiteraardmoeilijk
eenuitspraaktedoenoverdeevenwichtsprijs vanenergieop
langetermijn .Eenverhoging vanderechtenofbelastingen
opaardolieprodukten zouechterdebudgettaire flexibiliteit
tengoedekomenendaarmeedemanoeuvreerruimte bijdeop
deinvesteringsactiviteit enhetscheppenvanarbeidsplaatsen
gerichtestrategiediehierwordtvoorgesteld vergroten .
Debelastingpolitiek kanopverscheidene wijzenbijdragen
toteenstrategiedieeensterkereenmeerwerkgelegenheid­
scheppende groeibeoogtdoor:i)eenaccentverschuiving van
specifiekefiscalestimulansen voorinvesteringen naarhet
bevorderen vandewerkgelegenheid enderentabiliteit vande
ondernemingen ,ii)eenvermindering vandespecifieke
subsidiesvoorhetbedrijfsleven incombinatie metalgemene
belastingverlagingen ,iii)eenvermindering vananderespeci­
fiekefiscaletegemoetkomingen tezamenmeteenverlaging
vandebelastingtarieven eniv)ingevalvaneendalingvande
energieprijzen ,kaneenverhogingvanderechtenofbelastin­
genopenergieruimtedoenontstaanvoorhetscheppenvan
werkgelegenheid .
III.1.3.Rolvandeoverheidsschuld
Fluctuaties vanhetbegrotingstekort envandeoverheids­
schuldkunnenzowelaandeaanbodzijde alsaandevraag­
zijdevandeeconomiebelangrijke gevolgenhebben.Dezezijn
evenwelnietopeeneenvoudige wijzetebepalen .Eenaccres
vandeopenbareschuldenlast leidttoteenstijgingvande
rentevoeten,ceterisparibus,toteenvermindering vande
bedrijfsinvesteringen .Diteffectopderentevoethoeftechter
nietnoodzakelijk eendominante factortezijn,omdat
veranderingen vanhetbegrotingstekort onderbepaalde
omstandigheden deeconomische groeipositiefkunnen
beïnvloeden .Indieneenadequaatbeleidresulteert ineen
uitbreiding vanhetproduktiepotentieel ,kaneentijdelijke
stijgingvandeopgenomen leningendevraagdoentoenemen
ineenmatedieongeveerovereenstemt metdeverruiming van
hetfiscaledraagvlak vandeeconomie .Demogelijkheid
bestaatdandatdestructurele overheidsschuld ,gemetenbij
voorbeelddoorderelatieveomvangvandeopenbareschuld
opmiddellange termijnuittedrukkenalspercentage vanhet
BBP,niettoeneemt .
Welkniveauvandeopenbare schuldalspassendiste
beschouwen issterkafhankelijk vanspecifiekeeconomische
omstandigheden .Bijeenzeerhoogniveauvandeoverheids­
schuld,bijvoorbeeld vanrond100%ofmeervanhetBBP
zoalsthansinBelgië,IerlandenItaliëhetgevalis,doende
ernstigeeconomische problemen dieeenexcessiefgebruik
vanleningenendedaaruitvoortvloeiende lastenoproepen
zichechterheelduidelijkgevoelen .Derentebetalingen over
deopenbare schuldkunnen 10%ofmeervanhetBBP
belopenen20tot25%vandeoverheidsuitgaven vertegen­
woordigen .Inhetgevalvaneenniet-inflationistische mone­
tairepolitiekisderentevoetzelfaaneenkrachtigeopwaartse
drukonderhevig .Indiendegevarendieaaneenoplopende
schuldenlast zijnverbonden steedsgroterwordenzalde
binnenlandse rentevoet vanhetbetrokken landtenslotte een
aanzienlijke risicopremie moetenomvatten .Daarinkomt
slechtstotuitinghoedemarkttegendefinanciëleproblema­
tiekaankijkt .Ookkunnenermoeilijkheden ontstaanophet
stukvandeinkomensverdeling tussenobligatiehouders en

31.12.85 Publikatieblad vandeEuropeseGemeenschappen Nr.L377/29
kanhetwenselijkzijndevraagtesteunen,vooralomeen
testerkeinkrimping vanhetfiscaledraagvlak tevoor­
komen.Onderdezeomstandigheden lijkenbelasting­
verhogingen ofuitgavenbeperkingen tercompensatie
vandergelijketekortennietaantebevelen;
iii)deontwikkeling vandelooninkomens heeftzowelvoor
hetaanbodalsvoordevraagaanzienlijke gevolgen .
Wanneererteweinigwinstwordtgemaaktende
werkloosheid hoogisdraagtloonmatiging bijtotde
totstandkoming enuitbreiding vanrendabeleproduktie­
capaciteit .Zijvergrootdepotentiële grondslag voor
belastingheffing enmaakt,ineensituatiewaarinde
openbarefinanciënredelijkevenwichtig zijn,belasting­
verlagingen verantwoord .Opzichzelfkanloonmatiging
erechtertoeleidendatdevraagtijdelijktekortschiet,
nogeengevalwaarinbijkomende steunvaneenvraag­
beleidgewenstis.
Eenstrategievandeopenbareschuldvormteenbelangrijke
component vanzoweleenaanbod-alseenvraagbeleid .Een
dergelijkestrategieisnietaltijdeenvoudig tebepalen .In
sommigelandenvandeGemeenschap ishetaccresvande
overheidsschuld zoalarmerend datcorrigerende maatregelen
dringendnoodzakelijk zijn(Italië,BelgiëenIerland).Elders
isdeopenbareschuldenlast overhetalgemeengeringeren,in
eenaantalgevallen,praktischgestabiliseerd .Ofdezespeel­
ruimtetijdenseenaanpassingsperiode kanwordenbenut
vooreenvergroting vandeoverheidsschuld teneindede
economieineenhogeregröeibaan tebrengen,hangtafvande
specifiekesituatievanvraagenaanbod.Indiendeaanbod­
zijdedoorloonmatiging enmicro-economische maatregelen
totverbetering vandeafzetwordtversterktendevraag
tijdelijkzwakis,bijvoorbeeld alsgevolgvanloonmatiging of
doorinternationale invloeden,kaneenkortstondige vergro­
tingvandeopenbareschuldeenwaardevolle bijdrageinhet
kadervandealgemenegroeistrategie betekenen .loontrekkenden .Eengeheelvanoverwegingen ,betreffende
deeconomische groei,demonetaire stabiliteitendeinko­
mensverdeling ,pleitderhalvevoorhettreffenvanmaatrege­
lenomeenontwikkeling diegemakkelijk toteenonhoudbare
situatiekanleidentekeren.
Wathetvereisteaanpassingsproces betrefttonenvoorbeel­
denaandatuitgebreide stabilisatieprogramma 'snietnood­
zakelijkbuitensporige kostenofpijnlijkeingrepenmetzich
brengen,zelfsnietopkortetermijn.InDenemarken ,met
name,werddefinancieringsbehoefte vandeoverheid ,diein
1982nog9%vanhetBBPbedroeg (vergelijkbaar metof
minderdandehuidigetekortenvanBelgië,Griekenland ,
IerlandenItalië),forsteruggebracht totonderde2%vanhet
BBPvolgensderamingenvoor1986.IntussenzaldeDeense
economie met15%zijngegroeid (van1981tot1986),
terwijldegemiddelde economische groeiindeGemeenschap
overdezelfdeperiodeslechts8%beloopt .Tegelijkertijd
namookdewerkgelegenheid inDenemarken veelsterkertoe
danineniganderEG-land .
IndeoverigelandenvandeGemeenschap isdeschuldenlast
momenteel nietzogroot.IndeBRDuitslandlijktdebruto
openbareschuldzichtestabiliseren opongeveer42,5%van
hetBBP.InFrankrijkstijgtzijthans,zonderdatechterhet
meerbescheiden niveauvan36%vanhetBBPwordt
overschreden .InhetVerenigdKoninkrijk geldteenhoger
percentage :in198560%vanhetBBP,maarsinds1983valt
eendalingteconstateren .Indezelandenbestaatzowellicht
eenzekeremargewaarbinnen deomvangvandeoverheids­
schuldinprocenten vanhetBBP,afhankelijk vandekoers
vandeeconomische politiek,kanvariëren .Indiendekomen­
dejareneentijdelijkaccresvandeoverheidsschuld wordt
toegelaten ,dienternauwkeurig optewordentoegeziendat
ditprocesa)deeluitmaaktvaneengecombineerde vraag-en
aanbodstrategie waardoor defeitelijkeenpotentiëleproduk­
tieeffectiefwordenopgevoerd enb)binnendegrenzenblijft
welkeeengezondefinanciëlestrategieopmiddellange ter­
mijnstelt.Dezevoorwaarden zijngemakkelijker tevervullen
alsdevolgendecriteriainachtwordengenomen :
i)aandeaanbodzijde zoudentegenovereengrotereopen­
bareschuld,voorzovermogelijk ,investeringen ter
versterking vanhetproduktiepotentieel moetenstaan,
hetzijindevormvanoverheidsinvesteringen meteen
aanvaardbaar maatschappelijk rendement ,hetzij,in
gevalvanbelastingverlagingen ,doordatdeparticuliere
investeringen wordengestimuleerd zodathetfiscale
draagvlak vandeeconomie voordetoekomstwordt
verruimd .Aangenomen magwordendatdergelijke
belastingverlagingen eengunstigeffectzullenhebbenop
dearbeidsmarkt endekapitaalmarkt .Deeconomiekan
aldusineengroeispiraal wordengebracht .Doorde
verhoging vandeproduktiecapaciteit wordtdegrond­
slagvoorbelastingheffing groter;zulksbetekentdatde
belastingtarieven kunnenwordenverlaagdwaardoor de
groeiverderwordtgestimuleerd ,zelfsbinnendeperken
vaneengegevenomvangvanhetbegrotingstekort ;
ii)aandevraagzijde zoudenbudgettaire maatregelen met
eenexpansiefkaraktermoetenwordengerechtvaardigd
doordenoodzaak eenonvoldoende groeivandevraagte
corrigeren .Mochtvaneendepreciatie vandedollarof
vanprijsdalingen opdegoederenmarkten eendeflatoire
invloedopdeEuropeseeconomie blijvenuitgaandanIII.1.4.Begroting vandeEuropeseGemeenschap
Eennieuwniveauvanopenbarefinanciënontwikkelt zichin
Europa.HoeweldebegrotingvandeGemeenschap ,waar­
vandeontvangsten respectievelijk uitgavenongeveer 1%
vanhetBBPvandeGemeenschap uitmaken ,macro­
economisch geengroteinvloeduitoefent,speeltzijeen
belangrijke roluiteenoogpuntvanstructurele aanpassing .
Metdeuitbreiding vandeGemeenschap stijgenvan1986af
detotaleeigenmiddelenvandebegroting ;hetpercentage van
debelastingoverdetoegevoegde waardewaarovermaximaal
kanwordenbeschiktwerddaartoevan1,0tot1,4verhoogd .
Terzelfder tijdwordteengrotereinspanning gedaanomhet
aanzienlijke aandeelvandeuitgavenvoorhetondersteunen
vandelandbouwprijzen indecommunautaire begrotingte
beperken .
DebegrotingvandeverruimdeGemeenschap iserindeeerste
plaatsopgerichtdestructurele aanpassing endeconvergentie
vandeeconomieën derLid-Staten tebevorderen .Zulksblijkt
duidelijkuittabel9.Decijfersvoor1986zijnontleendaan
hetvoorontwerp vanbegroting .Verscheidene vandesneller
groeiendebegrotingsposten betreffensteunmaatregelen om
degevolgenvanhetopenstellen vandecommunautaire
marktentecompenseren enbijtedragentotdeherstruc­
tureringvanregio'sofbedrijfstakken inmoeilijkheden .

Nr.L377/30 Publikatieblad vandeEuropeseGemeenschappen 31.12.85
TABEL9
BegrotingvandeEuropeseGemeenschap ,1984—1986
Voorontwerp vandeCommissie
(inmiltoenEcu)
Uitgaven1984
EUR-101985
EUR-101986
EUR-12
Beleidsuitgaven
Landbouw —garanties 18126 19691 20688
Landbouw —structurele maatregelen 667 687 946
Visserij 87 105 236
SociaalFonds 1212 1410 2399
Regionaal Fonds 1413 1610 2600
Geïntegreerde mediterrane programma's 10 10 151
Vervoer 505(») 36 74
Energieenindustrie 659(2) 130 105
Onderzoek eninnovatie 533 570 673
Voedselhulp 737 772 954
Ontwikkelingshulp 527 531 697
Overigeuitgaven,inclusiefvergoedingen
aandeLid-Staten 2733 2881 5527
Totaal 27208 28433 35050
Ontvangsten1984
EUR-101985
EUR-101986
EUR-12
Landbouwheffingen 2435 2106 2699
Douanerechten 7961 8596 9700
Belastingoverdetoegevoegde waaarde (BTW) 14594 15198 22184
Specialebijdragen 596 2247 204
Diversen 466 286 263
Totaal 26052 28433 35050
p.m.
Maximumpercentage BTW 1,00 1,00 1,40
Effectiefpercentage BTW 1,00 1,00 1,34(3)
Totaalbegroting in%vanhetBBP 0,94 0,85 1,10
i1)Waarvan471miljoenEcuvoorbijzondere maatregelen inhetVerenigdKoninkrijk endeBondsre­
publiekDuitsland .
(2)Waarvan456miljoenEcuvoorbijzondere maatregelen inhetVerenigdKoninkrijk endeBondsre­
publiekDuitsland .
(3)BehalvevoordeBondsrepubliek Duitsland (1,31)enhetVerenigdKoninkrijk (0,82).
Bron:1984—jaarrekening ;1985/1986voorentwerp vanbegroting1986zoalsop14juni1985doorde
Commissie aangenomen .
Deuitgavenstijging in1986isgedeeltelijk toeteschrijvenaan
detoetreding vanSpanjeenPortugal,maarweerspiegelt ook
eenaccresmetbetrekking totdeandereLid-Staten .Ditgeldt
inhetbijzondervoorhetRegionaalFondsdat,krachtensde
nieuweregelingdiein1985inwerkingisgetreden,eengroter
deelvanzijnmiddelenbestemtvoordeopmeerselectieve
wijzebepaaldegebiedenmetdeernstigsteproblemen .
Deuitgavenvoordezogenaamde geïntegreerde mediterrane
programma 's,welketendoelhebbendegebiedenaande
Middellandse Zeetehelpenzichaandegevolgenvandeuitbreiding vandeGemeenschap aantepassen,nemenin
1986voorheteersteenbelangrijke omvangaan.Ookde
uitgaveninverbandmetprojectenbetreffende devervoersin­
frastructuur ,hetSociaalFonds(projecten voorom-en
bijscholing enhetscheppenvanarbeidsplaatsen ),onderzoek
eninnovatieenontwikkelingshulp vertonenin1986een
stijging.Ongeveer50%vandeextrauitgavenin1986vloeit
voortuitdetoetreding vanSpanjeenPortugal .Ditgedeelte
wordtevenwelgedektdoordeeigenmiddelendiedenieuwe
Lid-Staten zullenovermaken .Voorhetoverigehoudende
verhogingen verbandmeteenaanmerkelijke toeneming van

31.12.85 Publikatieblad vandeEuropeseGemeenschappen Nr.L377/31
debetalingen opgrondvanvóór1986aangegane verplich­
tingenenmetnieuweverplichtingen .
DebegrotingvandeGemeenschap ,waarvoorvan1986af
meereigenmiddelenbeschikbaar zijn,iserindeeersteplaats
opgerichti)delandbouwuitgaven beterindehandtehouden
enii)destructurele aanpassing endeconvergentie vande
economieën vandeLid-Staten sterkertebevorderen .distorsiestussendekostenvankapitaalenhetrendement van
produktieve investeringen invasteactivazijn,zoalsuit
grafiek14blijkt,eerdertoeteschrijvenaandedalingvande
rendementen tijdensdejarenzeventigdanaandemeer
recentestijgingvandereëlerentevoeten .Zulksbetekentdat
eendalingvandereëlerentevoeten met,bijvoorbeeld ,1of2
procentpunten tenopzichtevanhunhuidigeniveauwelis­
waareenstimulerend effectzouhebbenopdeinvesterings­
activiteit,maarbijlangenanietzouleidentotherstelvanhet
verschiltussendereëlerentevoeten enhetrendement van
produktief kapitaalzoalsdatindejarenzestig,eenperiode
vanvolledigewerkgelegenheid ,algemeenbestondentijdens
eengedeeltevandetweedehelftvandejarenzeventig
opnieuwkonwordengeconstateerd .
Deneerwaartse convergentie vandeinflatiepercentages inde
Gemeenschap toontaandateraanzienlijke vorderingen zijn
gemaaktbijhettotstandbrengenvaneeninterneenexterne
zonevanmonetaire stabiliteitinEuropa (zietabel5vandit
Verslag).Sindsmaart1983blevendespilkoersen vanbijna
alleinhetEMSopgenomen valuta'songewijzigd .Deaan­
passingvandepariteitvandeItaliaanse lire,waartoede
deelnemende landeninjuli1985unaniembesloten,was
slechtsvanbeperkteomvang .Destabiliteitvandenominale
enreëlewisselkoersen tussendebijhetwisselkoersmechanis ­
mevanhetEMSbetrokken valuta'svormteenopvallende
tegenstelling metdevaakscherpefluctuaties diezichvóórde
totstandkoming vanhetEMSvoordeden endiewaaraan
anderevaluta'snogsteedsonderhevig zijn.Dezestabiliteit
vindthaarnatuurlijke weerspiegeling inkleinewisselkoers­
schommelingen tussendeEcuendevoornaamste valuta's
waaruithijisopgebouwd .Zijbeantwoordt aaneenbehoefte
vandeprivatesector,zoalsblijktuitdeontwikkeling vanhet
particuliere gebruikvandeEcubijhetopnemen van
leningen,bijbeleggingen enbijcommerciële transacties .Een
monetairbeleiddatopdegemeenschappelijke doelstelling
vanstabiliteit isgericht,dochdienttewordengedifferen­
tieerdnaargelang vandeiniederlandnognoodzakelijke
vooruitgang ,garandeert deconsolidatie enverdereverbete­
ringvandezeresultaten .
Ineenaantallanden—vooraldeBondsrepubliek Duitsland ,
Frankrijk ,ItaliëenhetVerenigd Koninkrijk —gelden
normatieve doelstellingen voordegroeivandemonetaire
grootheden ofdeverruiming vandebinnenlandse krediet­
verlening .Delandenwaardeinflatienogtesterkisdienente
blijvenstrevennaareengeleidelijke verlaging vande
stijgingspercentages vandemonetaire aggregaten ende
binnenlandse kredietverlening ,teneindehetstabilisatiepro­
ceskrachtbijtezetten.Wanneerdeinflatieendeinflatie­
verwachtingen laaggenoegzijnzoudemonetaire expansie
ruimtemoetenlatenvooreenreëlegroeidieinovereenstem­
mingismetdeontwikkeling opmiddellange termijnvande
produktiecapaciteit ,zulksmetinstandhouding vande
bereiktestabiliteit .Datzoueenduurzameondersteuning van
deeconomische activiteit betekenen .Indezelandendient
menzichbijhetbepalenvandenatestrevenmonetaire
expansieechterinbelangrijke matetelatenleidendoorhet
oordeeloverdegroeivanhetproduktiepotentieel ,waarbijin
hetbijzonder deeffectenvanhetopanderegebieden
gevoerdeaanbodbeleid endeverhoging vandebezettings­
graadvandeproduktiecapaciteit diekanwordenverwezen­
lijktzonderinflatoirespanningen opteroepeninaanmerking
moetenwordengenomen .VoorzoverdegroeivanhetIII.2.MonetairbeleidenEuropeesMonetairStelsel
Deafgelopenjarenisergeleidelijk overeenstemming ont­
staanoverdenoodzaak eenstabielmonetair kadertotstand
tebrengenenoverderoldiehetmonetaire beleiddaarbij
heefttevervullen .Dezeovereenstemming contrasteert metde
duidelijkeverschillen welkeindejarenzeventigmetbetrek­
kingtothetdoordeafzonderlijke landengevoerdemonetaire
beleidvielenteconstateren .Doordewisselkoersdiscipline
diehetdedeelnemende landenoplegtishetEuropese
Monetaire Stelseleenessentiële factorgeblekenvoorde
samenhang vanhetmonetaire beleid,datzichkenmerktdoor
degemeenschappelijke doelstelling vanstabiliteit .Eender­
gelijkeovereenstemming iseenbelangrijke verworvenheid
diebehouden moetblijven:monetaire stabiliteitdient,om
verscheidene redenen,eenwezenlijkonderdeeltevormenvan
elkestrategiedieopherstelvaneenduurzame eninsterkere
matearbeidscheppende groeiisgericht.
Indeeersteplaatsbrengtmonetaire stabiliteiteenklimaat
teweegdateencoöperatieve houdingvandeeconomische
subjectenbevordert envooraldezinvanindexeringsmecha ­
nismenbeperkt .Doorsommigevandezemechanismen ,een
overblijfsel vanperiodenmethogeinflatie,werddenoodza­
kelijkeaanpassing vanrelatieveprijzenenkosten -aanhetoog
onttrokken entegengehouden ,zodatzijbijdroegen tothet
huidigegebrekaanmacro-economisch evenwicht .
Indetweedeplaatsmaaktdeverwachting vaneenaanhou­
dendlageinflatiehetmogelijkdatderentevoeten hunrolbij
hettotstandkomenvanevenwicht tussenvraagenaanbod
opdekapitaalmarkt efficiëntervervullen .Kunstmatig lageof
zelfsnegatievereëlekapitaalkosten ,zoalsmendieindejaren
zeventigineenaantallandenkende,geveneenonjuistbeeld
vandeschaarstevankapitaal,moedigen deverspilling van
schaarsespaarmiddelen aanenleidentoteengroeipatroon
waarbijminderarbeidsplaatsen wordengeschapen .Exces­
sievereëlerentevoeten (bijvoorbeeld hogerdandetrendma­
tigegroeivoetvandeeconomie )diesamengaan mettegrote
begrotingstekorten hebbenuiteraardbelangrijke structurele
gevolgen .Thansmoetdereëlerenteechterhooggenoeg
liggenvoorhetaantrekken vandemiddelendienodigzijnom
nietalleendeoverheidstekorten ,welkebinnenenbuitende
Gemeenschap inverscheidene gevallennogbuitensporig zijn,
dochookdevereisteinvesteringsinspanning tekunnen
financieren .Eenwezenlijkargumentinverbandmethetvoor
eenaantallandengewenste beleidvaneenvoortgezette
vermindering vanhetoverheidstekort isverderdathet
bijdraagttotlagerereëlerentevoeten opmiddellange ter­
mijn.
Tenslotte ishetniveauvandereëleopbrengstvankapitaal
eenessentiëlefactorbijinvesteringsbeslissingen .Dehuidige

Nr.L377/32 31.12.85 Publikatieblad vandeEuropeseGemeenschappen
produktiepotentieel doorhetaanbodbeleid wordtopgevoerd
gaateendergelijke strategiegepaardmeteengezonde
financiering vandedangewenstevergroting vandevraag.
Weliswaar wordtdoordehuidigeveranderingen opde
financiëlemarkten,enmetnamedoordeverspreiding van
financiëleinnovaties dieertoeleidendatdevraagnaargeld
minderstabielwordt,detoepassing vanbeleidsmaatregelen
welkezijngebaseerdopdoelstellingen betreffende demone­
tairegrootheden ofdekredietverlening somsbemoeilijkt .De
ervaringleertechterdat,wanneerdeautoriteiten vande
EMS-landen vastbesloten eenbeleidvoerendatinovereen­
stemming ismetaandehandvandevoornoemde criteria
bepaalderichtsnoeren ,hetwisselkoersmechanisme wordt
gestabiliseerd endemacro-economische effectenervanwor­
denverhoogd .VoordelandenvanhetEMSversterken zode
kwantitatieve intermediaire doelstellingen vanhetmonetaire
beleidendewisselkoersdoelstelling elkaarwederzijds .
Voortszijndeautoriteiten vanhetVerenigdKoninkrijk
geneigdom,naasthunkwantitatieve intermediaire doelstel­
lingen,meerbelangtoetekennenaandekoersvanhetpond
sterling.IndeandereEMS-landen ,dienogmeeropenstaan
voordebuitenwereld ,blijftdevoornaamste intermediaire
doelstelling gelegenindemiddenkoersen vanhunvaluta's
binnenhetstelselenzijndebinnenlandse intermediaire
doelstellingen wellichtminderstringent .Debetrokken auto­
riteitendienenerevenwelzorgvoortedragendatde
binnenlandse geldschepping verenigbaar blijftmetstabiele
prijzeneneenhoudbareexternepositie.
Eenaanmerkelijke dalingvandedollarendedaaruit
eventueelvoortvloeiende ruilvoetverbetering zoudenhetdemonetaire politiekgemakkelijker makenheteinddoelvan
prijsstabiliteit tebereiken .Bijeenzelfdemonetaire expansie
zoueensnellerevermindering vandeingevoerde inflatieop
zichzelfextraruimtevoorgroeischeppen .Geziendehuidige
instabiliteit vanhetinternationale monetaire stelselkan
echtereenduurzame stabiliteit slechtswordenverzekerd
doordegeldgroeivoortdurend ondercontroletehouden.
Naaraanleiding vanderecenteverklaring vandeministers
vanFinanciënvandevijfgroteindustrielanden isnietteminte
hopendatervoordezeinstabiliteit eenoplossingwordt
gevonden ,dietevensbijdraagttoteennogverdereverlichting
vandeexternedrukwaardoor dedalingvanderentevoeten
inEuropakanwordentegengehouden .
Inhetkadervanhetconvergentieproces isdestabiliteitvande
bilateralewisselkoersen binnenhetEMSzeerbelangrijk .In
delandenmetdehoogsteinflatieondersteunt dezestabiliteit
deinternemaatregelen omdeinflatieterugtedringen .Als
gevolgvandegrotereconvergentie vandeinflatiepercentages
endeaanpassing vandepariteitvandelireinjuli1985in
aanmerking genomen ,blijftindehierbedoelde landende
stijgingvandenominaleeffectievewisselkoersen ,gewogen
metdeinflatieverschillen tenopzichtevandepartnerlanden
(reëlewisselkoersen )gematigd ,dochzulksneemtnietweg
datzijhetstabiliserende effectvaneenwisselkoersmechanis ­
memetvastemaarregelbarepariteitenillustreert .Anderzijds
wordendemeerstabielelandendoordeversterking vanhun
concurrentievermogen geholpeneencomfortabele externe
positieintenemeneneenreëlegroeimarge vrijtemaken.
Dezeoverwegingen sluitenechterdemogelijkheid vaneen
herschikking vandemiddenkoersen ingevalvaneenfunda­
menteelgebrekaanevenwicht nietuit.

31.12.85 Publikatieblad vandeEuropeseGemeenschappen Nr.L377/33
GRAFIEK 14
Beloningvanarbeid,investeringen invasteactivaenfinancieelkapitaalindeGemeenschap (')(2)
(1)DezegrafiekwerdontleendaanhetrapportvanhetComitévoordeEconomische Politiek„Profitability
andtherateofreturnintheCommunity "(2).
Zijillustreert ,opbasisvananderedefinities ,deontwikkeling vanderentabiliteit zoalsweergegeven
doordegrafieken 11en12.
(2)Gemiddelde vandeGemeenschap ,gewogenmethetBBPvan1975enkoopkrachtpariteiten van
1975.
(3)Gedefleerd methetprijsindexcijfer vanhetBBP.
(4)Nettobedrijfsresultaat vanondernemingen (exclusiefwoningen )in%vandeovereenkomstige netto
kapitaalgoederenvoorraad (schaallinks).Opgrondvanwelbekende statistische problemen dienthet
niveauvandezecurvevoorzichtig tewordengeïnterpreteerd enisdeontwikkeling ervanbelangrij­
ker.
Bron:Deutsches InstitutfürWirtschaftsforschung (Berlijn)voorhetBondsministerie vanEconomi­
scheZaken(Bonn).Hetverloopindelaatsejarenenhetgemiddelde vandeGemeenschap
werdendoordedienstenvandeCommissie berekend .
(5)Renteopoverheidsobligaties ,gedefleerd methetindexcijfer vandeconsumptieprijzen (schaal
links).
Deafgelopenjarenwerddeinternesamenhang vanhetEMS,
waarvoor deexterneomstandigheden somsookgunstig
waren,vooralgewaarborgd dooreengrotereovereenstem­
migoverdeopallegebiedenvandeeconomische politiekte
stellenprioriteiten entoetepassenmethoden ,eensterkere
convergentie vanderesultaten eneennauwecoördinatie van
zowelhetinternealshetexternemonetaire beleid.Belangrij­
kevooruitgang blijftechternoodzakelijk omeenbevredigen­
dematevanconvergentie tebereiken .Inditopzichtdienen
enigelandenzich,hoedanook,nogaanzienlijke inspannin­
gentegetroosten inhetraamvandebegrotingspolitiek ende
inkomenspolitiek ,teneindedesomsexcessievelastwelkebij
hetstabilisatieproces ophetmonetaire beleidrustteverlich­
ten.Hoekrachtiger degroeiindeGemeenschap isdeste
snellerzalditstrevenmetsucceswordenbekroond .Demanoeuvreerruimte waarover deautoriteiten beschikken
omderentevoeten tebeïnvloeden wordtvooreenaanmer­
kelijkdeelbepaalddoorhetrentepeilopdeinternationale
marktenendedoelstellingen waarophetmonetaire beleidal
dannietrechtstreeks isgericht.Watdedrukvanbuiten
betreftwerdendeopwaartse bewegingvandekorterenteta­
rievenindeVerenigde Statentijdensdeeerstezesmaanden
van1984endeduidelijke dalingvandezetarieveninde
daaropvolgende twaalfmaandennietvollediggevolgddoor
derentevoeten opkortetermijninEuropa.Gemiddeld
daaldedekorte-termijn renteindelandenvandeGemeen­
schaptussendecember1983enjuli1985regelmatiger ,maar
ietsmindersterkdanindeVerenigde Staten(1,1procentpunt
inEuropategen1,7procentpunt indeVerenigde Staten).Het
voorzichtige beheervanderentetarieven opkortetermijnin

Nr.L377/34 Publikatieblad vandeEuropeseGemeenschappen 31.12.85
Europa,afgestemdopdeeisenwelkedeinternestabilisatie
nogsteedssteltenopdematewaarindeexternedrukzich
doetgevoelen,alsmedeeengunstigere ontwikkeling van
fundamentele factoren (betalingsbalans -enbegrotingstekor­
ten)vergrootte aandezekantvandeAtlantische Oceaande
geloofwaardigheid vanhetgevoerdebeleid.Ditdroegbijtot
eenaanzienlijke dalingvandenominalelange-termijn rente­
voeten(met1,7procentpunt ),eendalingdietussendecember
1983enjuli1985inEuropaeengrotereomvangaannamdan
indeVerenigde Staten.
Totmaart1985belemmerde dehogekoersvandedollarde
neerwaartse bewegingvandekorte-termijn renteinEuropa,
maarsindsdien isdesituatieveranderd enontstonderenige
speelruimte .IndeEG-landen metdelaagsteinflatiepercen­
tageswordtdezeruimtereedsbenut.IndeBondsrepubliek
Duitsland werddegeldmarktrente vanmaart1985afmet
ongeveer1,6procentpunt verlaagdtotthans4,5%,het
laagsteniveausederteind1978.Eengunstiginternationaal
klimaatzoueennogverdergaand gebruikvandegegeven
margemogelijkmaken.Indelandenwaardebehoefteaan
stabilisatie noggrootis,enhetmonetaire beleidmoetblijven
bijdragentothetconvergentieproces ,zoudendenominale
rentetarieven parallelmetdevermindering vandeinflatie
verderomlaagkunnengaan.Voorzoverditgedifferentieerde
beheervanderentevoeten ,overeenkomstig dedoelstellingen
vanhetinternemonetaire beleidindeafzonderlijke landen,
leidttotdehandhaving vaneenaangepaste rentewaaier
binnenhetEMSversterkt hetookdestabiliteit vanhet
wisselkoersmechanisme enzijninternesamenhang tegenover
externeschokken ,ondankshetfeitdatsommigefundamen­
telefactorennogeendivergerende ontwikkeling vertonen .
IndelandenvandeGemeenschap stegendereëlerentevoeten
oplangetermijn,bijwijzevaneerstebenadering gemetenals
hetverschiltussendenominale rentepercentages enhet
stijgingspercentage vandeconsumptieprijzen ,tussen1981
en1984gemiddeld met4,5procentpunt .Deopwaartse
bewegingtekendezichbijzonderscherpafindelandenwaar
dezerentevoeten aanhetbeginvandejarentachtigbijnanul
bedroegen ofzelfsnegatiefwaren,terwijldezestijginginde
meerstabielelandenslechtsongeveer2procentpunt beliep.
Bijeensnelledalingvandeinflatieofeenhistorisch gezien
laaginflatiepercentage wordtdereëlerentevoet ^gemetenaan
dehandvanhetverschiltussenhetnominalerentepercentage
enhetactuelestijgingspercentage vandeprijzen,vermoede­
lijkoverschatinvergelijking toteenmeetingwaarbijrekening
wordtgehoudenmethetopmiddellange termijnverwachte
inflatiepercentage ,datdanwaarschijnlijk hogerligtdande
huidigeinflatie.Omgekeerd zalindelandenwaarhet
inflatiepercentage noghoogis,maardedalingervangoed
vordertenstandhoudt ,deopmiddellange termijnverwachte
reëlerentevoethogerzijndandeaandehandvanhetactuele
inflatiepercentage gemetenreëlerente.Inflatieverwachtingen
speleniniedergevaleenessentiëlerolbijdetotstandkoming
vandenominalerentevoeten ,waardoornogeenshetbelang
wordtonderstreept vaneenmonetairbeleiddatpermanent
enopovertuigende wijzeopprijsstabiliteit isgericht.Een
dergelijkbeleiddraagtertoebijdathetactueleinflatieper­
centageenhetverwachte inflatiepercentage nadertotelkaar
komenenzichophetlaagsteniveaustabiliseren ,zodatde
vormingvandenominalerentevoeten rationelerverloopten
ereengunstigklimaatontstaatvoorhungestadige en
duurzame daling.BinnendeGemeenschap getuigtdeopwaartse convergentie
vandereëlerentevoeten vandehuidigegemeenschappelijke
koersvanhetmonetaire beleidineencontextvanoverhet
algemeengroteoverheidstekorten enernstigespanningen op
deinternationale kapitaalmarkten ,inhetbijzonderinde
Verenigde Staten.Degewenstegeleidelijke dalingvande
reëlerentedientopeengezondebasisteberustenenzal
vooralafhankelijk zijnvaneenbevredigende vooruitgang en
degeloofwaardigheid vandedalingvandeinflatie,alsmede
vandeopheffingvanhetgebrekaanfinancieelevenwicht ,
metnamewatdeoverheidstekorten binnenenbuitende
Gemeenschap betreft.
Deeffectieveliberalisering vanhetkapitaalverkeer binnende
Gemeenschap en,terzelfdertijd,,hetstrevennaareensterkere
gerichtheid vandeeconomische politiekopeengroteregroei
zullenhetmogelijkmakenhetEuropeseMonetaire Stelselte
voltooien ,datimmersnoodzakelijk isvoorhetscheppenvan
eenEuropesemonetaire enfinanciële zone.Eendergelijke
liberalisering zoudeontwikkeling vaneendynamische en
aantrekkelijke financiëlemarktinEuropabevorderen en
aldusbijdragentoteenbetereallocatievandebesparin­
gen.
Sindsdeinwerkingtreding vanhetEMSinmaart1979ishet
doelvandeliberalisering vanhetkapitaalverkeer nog
belangrijker geworden .Inzoverredebeperkingen ophet
kapitaalverkeer deautonomie vanhetmonetaire beleid
kunstmatig vergrotenverminderen zijhetdisciplinaire effect
vanhetwisselkoersmechanisme enkunnenzijhetconvergen­
tieprocesdusafremmen .Deconvergentie vanhetmonetaire
beleidenhetgeleidelijk verdwijnen vandegeldillusie bijde
economische subjectenbetekenenechterdatdezespeelruimte
nietwordtgebruiktofzelfsnietaanwezig is,zoalsblijktuitde
opwaartse onderlinge aanpassing vandereëlerentevoeten in
deGemeenschap .Indienenvoorzoverdeverschillen kleiner
wordenverliezendebeperkingen vanhetvrijekapitaalver­
keerlangzamerhand hunzin.Ditondersteunt deargumenten
vooreengeleidelijke afschaffing vandezebeperkingen ,
zonderdatdestabiliteit vanhetwisselkoersmechanisme
tijdensdeovergangsperiode ingevaarmagworden
gebracht .
Sindshetbeginvan1984iserallengseenklimaatontstaan
datgunstigisvooreenversterking vanhetwisselkoerssy­
steem.Verscheidene factorendroegendaartoebij:debevre­
digendeconvergentie vanhetmonetaire beleid,degrotere
geloofwaardigheid vanhetalgemeneprocesvaninflatiebe­
perking,eenmeeropenenmeeralgemenehoudingmet
betrekking totdewenselijkheid vaneenhervatting vande
liberalisering vanhetkapitaalverkeer inhetbelangvanhet
EMSzelfenhetweerstandsvermogen vanhetinmaart1983
overeengekomen rastervanpariteiten tegenover externe
valutabewegingen .Eenblijkvandezeklimaatverandering
wasdatdeRaadendecentralebankenvandeGemeenschap
eerstetechnische maatregelen aannamen waardoor het
gebruikvandeEcubijhetfeitelijkefunctioneren vanhet
wisselkoerssysteem enigszinswordtverruimd .Demogelijk­
heidwerdzelfsgeopperdomtoegangtotdedeEcu'svanhet
EuropeseFondsvoorMonetaire Samenwerking teverschaf­
fenaanhoudersuitderdelanden .
Debetrokkencommunautaire organenzijnovereengekomen
voortdurend nategaaninhoeverreenopwelkewijze

31.12.85 Publikatieblad vandeEuropeseGemeenschappen Nr.L377/35
vooruitgang opmonetairgebiedkanwordengemaakt .De
RaadvanMinisters vanFinanciën heefthetuiteindelijke
doel,deEconomische enMonetaire Uniebevestigd .De
ontwikkeling vanhetEMS,waarvandeversterking onge­
twijfeldeendoelopzichzelfis,moeteveneensindit
perspectief wordengezien.Vanbijzonderbelangzijnindit
verbandvraagstukken betreffende deuitbreiding vande
internationale rolvandeEcu,zowelbijofficieelalsbij
particulier gebruik,enhetparticiperen ,opvoetvangelijk­
heid,vandevaluta'swaaruitdeEcuissamengesteld inhet
wisselkoersmechanisme .
Decreatievaneenzonevanmonetaire stabiliteit iseen
wezenlijkonderdeelvandestrategiedieopeenduurzame en
insterkerematearbeidsscheppende groeiisgericht .Door
vermindering vandeonzekerheid overdetoekomstige reële
waardevandevaluta'sontstaateenklimaatdateencoöpe­
ratievehoudingvandeeconomische subjectenbevordert .
Stabilisatie vandeinflatieverwachtingen leidterbovendien
toedatderentevoeten opdekapitaalmarkten ,dievooreen
optimaleallocatievandeschaarsespaarmiddelen eenessen­
tiëlerolvervullen,rationelerwordenbepaald .Ophetpunt
vanstabiliteit werdendeafgelopenjarenbemoedigende
resultatengeboekt .Eenmonetairbeleiddatisafgestemd op
degemeenschappelijke doelstelling vanstabiliteit ,maardient
tewordengedifferentieerd naargelang ,denognoodzakelijke
vooruitgang ,garandeert deconsolidatie vandezeresultaten .
Insommigelandenmoethetmonetaire beleidhetstabilisa­
tieprocesnogkrachtbijzettendooreenbeperking vande
monetaire expansieeneenverlagingvandekorte-termijn
rentevoeten infunctievandevorderingen bijdeinflatiebe­
strijding .Deinternesamenhang vanhetEuropeseMonetaire
Stelseldientevenweldooreenverderevooruitgang opalle
gebiedenvandeeconomische politiektewordenversterkt,
teneindedesomsnogexcessieve lastwelkebijhetstabilisa­
tieprocesophetmonetaire beleidrust,teverlichten .In
anderelandenzoumeninhetkadervanhetmonetaire beleid
devooreenrentedaling aanwezige ruimtemoetenblijven
benuttenen,metinstandhouding vandebereiktestabiliteit ,
moetenvoorzienindeliquiditeit ,vereistvooreengroeiper­
centagedatbeantwoordt aandeverbetering vandepróduk­
tiecapaciteit opmiddellange termijn .Inditverbandishette
wensendatdankzijderecentevooruitgang ophetgebiedvan
deinternationale monetaire samenwerking deexternedruk
verderafneemt,zodateendalingvandereëlerentevoeten
mogelijkwordt.Alduszoudeninvesteringen inkapitaalgoe­
dereninplaatsvanfinanciële beleggingen wordenaangemoe­
digd.OpEuropeesvlakzouaanvaarding vandehiervoor
vermelderichtsnoeren voorhetmonetaire beleid,naasteen
versterking vandeinternemonetaire samenhang vande
Gemeenschap ,betekenen datnieuwevorderingen bijde
opbouwvanhetEMS,eninhetbijzondermaatregelen om
hetkapitaalverkeer teliberaliseren enderolvandeEcute
vergroten ,belangrijker worden .groeistrategie voormeerwerkgelegenheid doordathetaan­
boderdoorwordtverruimd ,hetgeengunstigisvoorzowelde
rentabiliteit alsdeefficiency .Eengroteremarktstelthet
bedrijfsleven instaatdeproduktie uittebreidenenvan
schaalvoorbeelden tegenieten .
Dedaaruitvoortvloeiende kostenverminderingen leidentot
lagereprijzenendaardoorzaldevraagwordenversterkt .Een
snelleregroeivanzoweldevraagalsdeproduktie zalde
produktiviteit doentoenemenendaardoorzullendanweer
nieuweinvesteringsmogelijkheden enwerkgelegenheid wor­
dengeschapen .Devoordelen vaneenbetereefficiency en
concurrentiepositie zullenookwordenbeïnvloeddoorvoor­
deligerwisselkoersen oplangeretermijneneengunstigere
ruilvoet .Eenverminderde trendmatige stijgingvanzowelde
binnenlandse alsdeinvoerprijzen zalweerbetekenendateen
gegeventoenamevandenominalevraagzalresulteren ineen
hogerereëlevraag.Ditzaldanweereengunstigeinvloedop
deproduktie endewerkgelegenheid hebben.Zoslaatde
economie eenheilzame koersvanzichzelfversterkende
economische groeiin,diesterkdoetdenkenaandeontwik­
kelingvandeGemeenschap indejarenzestig.
Hetbevorderen vaneenbeteremededinging opdemarkten
heeftweinigzinindienstructurele ensocialeonevenwichtig­
hedendevoltooiing vandeinternemarktindewegstaan.
Indiendeinternemarkttotstandwordtgebrachtinhetkader
vaneenmeerdynamische enharmonische groei,zullen
regionale ensectoriëleonevenwichtigheden gemakkelijker
wordenverholpen .Ditistevensdebestemanieromrekening
tehoudenmetde„socialedimensie"endestructurele
problemen vandeGemeenschap .Bovendien dienthiertoe
eenmeercoherentsociaalbeleidopEuropese schaalte
wordenontwikkeld endienendebestaande nationale en
communautaire instrumenten ,zoalshetEuropees Sociaal
FondsenhetEuropeesFondsvoorRegionaleOntwikkeling ,
tewordenversterkt .Omdeaanpassingsproblemen teover­
winnen,volledigewerkgelegenheid totstandtebrengenende
socialevoordelenvaneenverbetering vandeinternemarktte
benutten ,zaleenhechtesamenwerking tussendesociale
partnersenderegeringen vereistzijnbijhetontwikkelen van
dezemaatregelen enhetbevorderen vaneenaandegroeiende
integratievandeEuropeseeconomieaangepast gedrag.
Oppolitiekniveau,inhetbedrijfsleven eninvakbondskrin­
geniseensteedsgroterematevanconsensus ontstaanover
hetbelangdataandeverbetering vandeinternemarktvande
Gemeenschap moetwordentoegekend .Opzijnbijeenkomst
inBrusselinmaart1985verlangde deEuropese Raad
„maatregelen omvóór1992eenruimeonverdeelde markttot
standtebrengenwaardoor eengunstigerklimaatwordt
geschapenvoordestimulering vandeondernemingsgeest ,de
mededinging enhethandelsverkeer ".DeCommissie reageer­
dehieropmetdepublikatievaneenWitboekbestemdvoorde
Europese RaadvanMilaaninjuni1985,getiteld„De
voltooiing vandeInterneMarkt"(1).HetWitboekbevateen
gedetailleerd programma voormeerdan300besluiten ,
waarvandemeestevóór1990moetenwordenvastgesteld .
Wegenshetbijzonderingewikkeld enuitgebreidkaraktervan
devoorstellen alsgeheelheeftdeCommissie bijzondereIII.3.Demarktenhetsectoriële beleid
III.3.1.Verbetering vandeinternemarkt
Devoltooiing vaneenruimeinternemarkt,zoalsdoorde
Commissie isvoorgesteld inhaarWitboekvanjuni1985,
leverteenbelangrijke bijdragetothetwelslagen vaneen(*)Commissie vandeEG,„Voltooiing vandeInterneMarkt"(Doe.
CC>M(85)310 ),juni1985.

Nr.L377/36 Publikatieblad vandeEuropeseGemeenschappen 31.12.85
aandachtbesteedaandemanierwaaropdevoordeverwe­
zenlijkingvandezedoelstelling vereisteadministratieve en
wetgevende arbeidkanwordenverricht.Eengeïntegreerd en
evenwichtig pakketvoorstellen methetooghieropbestaat
erini)zoveelmogelijkgebruiktemakenvanhetprincipevan
onderlinge erkenningvannationaletechnischenormenenzo
weinigmogelijkopEG-niveau teharmoniseren ,ii)deRaad
zoveelmogelijkvantechnische aangelegenheden teontlasten
doormeergebruiktemakenvandebestaandeinstitutionele
delegatiebevoegdheden eniii)meerbeslissingen bijmeerder­
heidaanstemmentenemenbijdecommunautaire besluit­
vormingbetreffende deinternemarkt.Hoeweldediverse
elementen samenhangen enalseengeheeldienenteworden
beschouwd ,wordenhieronder eenaantalafzonderlijke
voorbeelden gegevenomdeinhoudvandevoorstellen toete
lichten.
Metbetrekking totdetechnische normenvoorindustriepro­
dukten,voedingsmiddelen endebouwwordtvoorgesteld de
harmonisatiewetgeving (richtlijnen vandeRaadopgrond
vanartikel100vanhetVerdragvanRome)indetoekomstte
beperkentothethoognodige ophetgebiedvangezondheid
enveiligheid .brengen,benevenséénnetwerkvanfinanciëledienstenophet
gebiedvankredietverlening ,verzekeringen enbeurstrans­
acties.
Eendergelijkeintegratielevertdirecteenindirectevoordelen
op.Dedirectevoordelenbestaanineenverlagingvande
financiëlekostenvoorkredietnemers eninhettoegankelijk
makenvanhogerrenderende beleggingen voorspaarders .
Eenvergroting vandewerkelijke omvangvandemarktten
gevolgevanfinanciëleintegratiezetfinanciële instellingen
ertoeaanzichmeertespecialiseren ,leidttotmeerconcur­
rentieenzorgtervoordatdebesparingen opmeerefficiënte
wijzewordengeïnvesteerd inniet-financiële activa.
Eenindirectvoordeelis,datdegrotereliberalisering vande
kapitaalmarkten aanzettotdiscipline bijdetenuitvoerleg­
gingvandeeconomische politiekenaldusbijdraagttot
prijsstabiliteit entotdeversterking vanhetEMS.Eentweede
indirectvoordeelzouverbandhoudenmeteenvermindering
vandeafhankelijkheid vandeEuropese economieën ten
opzichtevandeUSD,hetgeenwaarschijnlijk zalgebeurenals
deEuropesekapitaalmarkten onderlingverderintegreren .
DitzouEuropatotopzekerehoogtetegenexterneschokken
beschermen .Tenderdebelemmeren controlesopdekapi­
taalstromen totopzekerehoogtehetvrijeverkeervan
goederen ,dienstenenpersonen ,doordateenenanderleidt
toteenstijgingvandekostenvandeermeeverbonden
financiëleoverdrachten waarvandewettelijkheid moetwor­
dengecontroleerd .Tenvierdeishetnutvancontrolesophet
kapitaalverkeer methetoogopeengrotereonafhankelijk­
heidvanhetmonetaire beleidsterkverminderd doordeaan
hetEMS-lidmaatschap verbonden verplichtingen met
betrekking totdecoördinatie vanhetmonetaire beleid.
Financiële integratiedientopevenwichtige wijzeteworden
nagestreefd opvierfronten:i)geleidelijke afschaffing vande
resterende controlesophetkapitaalverkeer ,ii)vrijverkeer
vanfinanciëlediensten,iii)rationalisatie vandebinnenland­
sekapitaalmarkten ,eniv)depromotievandeEcuopde
krediet-enkapitaalmarkten .
Bijtweerichtlijnen vandeRaadzijndekapitaalstromen
momenteel ingedeeld inviergroepen (lijstenAtotD).De
Lid-Staten zijnonvoorwaardelijk verplichttotvrijmaking
vandetransacties vanlijstA(waaronder directeinvesterin­
genenbeleggingen inonroerende goederen )envanlijstB
(transacties vanopdebeursgenoteerde effecten).Detrans­
actiesvanlijstC(waaronder anderesoortenportefeuillebe­
leggingen enkredietverlening oplangetermijn)zijnvoor­
waardelijk geliberaliseerd .Erbestaatgeenverplichting tot
vrijmaking vandetransacties inlijstD(deposito'sbij
financiëletussenpersonen enanderekortlopende monetaire
transacties ).Dehuidigematevanvrijheidvoorhetkapitaal­
verkeervarieertaanzienlijk indeGemeenschap .Eenaantal
Lid-Staten hebbenvrijwelalletransacties vandelijstenCen
Dgeliberaliseerd .Anderzijds hebbendrieLid-Staten (Frank­
rijk,ItaliëenIerland)gebruikmoetenmakenvandeinhet
Verdragvastgestelde vrijwaringsclausules ombeperkingen
toetepassenoponvoorwaardelijk geliberaliseerde transac­
ties.Indecember1984heeftdeCommissie dezeafwijkingen
herzienenvooreenbeperkttoepassingsgebied eneen
beperkteperiodevernieuwd (PBnr.L8van10.1.1985).
Voortsbestudeert deCommissie methetMonetair Comité
voorstellen vooreennieuwerichtlijn,waarbijdeLid-StatenDemededinging metbetrekking totoverheidsopdrachten zal
voorsectorenwaarvoorreedsEG-richtlijnen gelden,worden
gestimuleerd doormeervoorafgaande informatie endoorde
publikatie vancontracten .Debestaande beperkingen op
overheidsopdrachten voordeleveringvandiensten,dieniet
bestaanvoorgoederen ,dienentewordenopgeheven .Er
zullenverderevoorstellen wordeningediendvoorvierbe­
langrijkesectoren—energie,vervoer,waterentelecommu­
nicatie—waarvoor thansnoggeenrichtlijnen inzake
overheidsopdrachten gelden.
Indevervoersector wordenbelangrijke maatregelen„voorge ­
steldomtegaranderen datvervoerdiensten vrijkunnen
wordenverricht .
Meertraditionele dienstenzoalsbank-enverzekeringsdien­
sten,alsooknieuwerevormenzoalsinformatie engegevens­
verwerking ,gecomputeriseerde marketing endistributie­
dienstenalsmedeaudiovisuele dienstenmetinbegripvan
uitzendingen parsatellietmakeneentechnologische ontwik­
kelingzonderweergadoor.Velevandezesnelgroeiende
economische sectorenkunnennauwelijks internationaal
concurreren wanneerhengeengroteopenmarktwordt
gebodenomzichteontwikkelen .
Watdekapitaalmarkten betreft,bestaatereendirectver­
bandtussendeverbetering vandeinternemarktvoor
financiële dienstenenbepaaldebeleidsdoelstellingen ,te
wetendeverbetering vandewerkingvandebinnenlandse
kapitaalmarkten ,deconvergentie vandemacro-economi­
schepolitiekendeversterking vanhetEuropeesMonetair
Stelsel.InditverbandheeftdeCommissie inapril1983bijde
Raadeenmededeling betreffende definanciëleintegratie (J)
ingediend ,waarindenadrukwerdgelegdopdenoodzaak
eenvrijerkapitaalverkeer tussendeLid-Staten totstandte
(!)Commissie vandeEG,„Mededeling van20april1983overde
financiële integratie",Europeseeconomie nr.18,november
1983.

31.12.85 Publikatieblad vandeEuropeseGemeenschappen Nr.L377/37
verplichtzoudenwordenookbepaaldetransacties die
momenteel inlijstCzijnopgenomen ,teliberaliseren .
Totdetotstandbrenging vaneenefficiëntnetwerkvan
financiële dienstenophetgebiedvankredietverlening ,
verzekeringen metuitzondering vandelevensverzekerings ­
branche,enhetbeurswezen kanwordenbijgedragen door
hetrechtvanvestigingteregelenendoorervoortezorgendat
definanciëledienstenzonderdiscriminatie overdegrenzen
heenkunnenwordenverricht .
Derationalisering vandebinnenlandse kapitaalmarkten zal
gepaardmoetengaanmetdeafschaffing vandecontrolesop
hetkapitaal-endienstenverkeer .Hoeweleralietsisgedaan
aandeharmonisatie vandenationalebepalingen betreffende
deactiviteiten vanfinanciële tussenpersonen ,dientmeer
aandachttewordenbesteedaanderegelendeendeopde
allocatiebetrekking hebbendeaspectenvandebinnenlandse
kapitaalmarkten .
Debedrijven eninstellingen indeGemeenschap hebben
gebruikgemaaktvandeEuromarkten omdenadelenvan
beperktenationalemarktentevermijden .Aangezien het
gebruikvandeUSDzeerriskantisgeworden ,heeftdemarkt
zichdelaatstetijdsteedsmeergerichtopdeEcu,dieweinig
varieerttenopzichtevandevaluta'svandeLid-Staten enniet
aanzuivernationalecontroles isonderworpen .DeEcuis
derhalveeengeschiktinstrument voorkapitaaloverdrachten
binnendeGemeenschap .
DeEuropeseRaadvanMilaaninjuni1985sprakzijn
voldoening uitoverhetWitboekvandeCommissie betref­
fendedeverbetering vandeinternemarktengafdeRaad
opdrachteenwerkprogramma optestellenomvoor1992
eenonverdeelde markttotstandtebrengen .Dezedoelstelling
dienttewordenbereiktdoori)opheffing vandemateriële
hinderpalen ,ii)afschaffing vandefiscalegrenzen,iii)
opheffingvandetechnische belemmeringen (metnamevoor
nieuwetechnologieën ),iv)totstandbrenging vaneenvrije
marktvoorfinanciële envervoerdiensten ,v)volledigevrij­
heidvanvestigingvoordevrijeberoepenenvi)liberalisering
vanhetkapitaalverkeer .Deintegratieenmodernisering van
deEuropesekapitaalmarkten dientvoortstewordennage­
streefddoorrationalisering vandebinnenlandse kapitaal­
marktenenbevordering vanhetgebruikvandeEcuvoor
kredietverlening enopdekapitaalmarkt .Ditproceszal
wordenvergemakkelijkt doordemeerdynamische groeidie
doordealgemeneeconomische strategiezalwordengestimu­
leerd,enzalaldustezamenmetanderemeerspecifieke
maatregelen desocialedimensieversterken .gieën(1).Tevenszouditgeleidelijkeenbelangrijkelementin
deontwikkeling vandevraagendebedrijvigheid kunnen
worden .
Ophetgebiedvandetelecommunicatie zijnoverlegmecha­
nismenopgezettussendeCommissie ,deLid-Staten ,de
industrie endenationale telecommunicatiediensten .Tot
dusverrewerdenreedsdegemeenschappelijke vooruitzichten
voordeontwikkeling vantelecommunicatienetten en-dien­
stennagegaan enwerdbepaaldoverwelkestrategische
doelstellingen opcommunautair niveauovereenstemming
zoukunnenwordenbereikt,teneindeinfrastructuurprojec ­
tenvanEuropeesbelangopditgebiedvasttestellen.
Ditgeldtinhetbijzondervoordetotstandbrenging vaneen
grensoverschrijdend telecommunicatienet datdegrondslag
zoukunnenvormenvoorhettoekomstige geïntegreerde
breedbandcommunicatiesysteem ,dattegen1995operatio­
neelkanzijn.
Volgensdebeschikbare ramingenkunnendetotaleinveste­
ringenvoorhetprojectongeveer 3000miljoenEcubedra­
gen.Momenteel wordenstudiesuitgevoerd omhetproject
verderuittewerken.Overhetprojectdientechtertevoren
overeenstemming tewordenbereikttussendeoverheidende
betrokken telecommunicatiediensten .
DeCommissie zalvoorstellen doengerichtopdeinschake­
lingvanhetEFROombijtedragentotdemodernisering van
detelecommunicatienetten indeminderbegunstigde regio's
vandeGemeenschap .
OpthetgebiedvanhetvervoerbiedthetdoordeCommissie
voorgestelde infrastructuurprogramma opmiddellange ter­
mijnreedseenkadervoordeontwikkeling vandrieverbin­
dingsnetten vancommunautair belang:wegen,spoorwegen
enbinnenwateren .Deinvestering inkwestiezoumeerdan
20000miljoenEcubelopen.Ditprogramma omvateen
aantalkleineenmiddelgrote projecten ,waarvanereen
aantalreedsvanstartzijngegaanendoordeGemeenschap
wordengefinancierd doorhetEFROendeEIB,alsmedeuit
specifiekekredietenvoorsteuntenbehoevevanvervoersin­
frastructuur vancommunautair belang(lijn581);inhet
programma zijnookenkelegroteprojectenopgenomen .De
financiering vandezeprojecten zalnatuurlijk verschillen
naargelang vanhunomvangenaard.Eengrootaantal
kleinereprojectenzullenreedsindenationaleoverheidsin­
vesteringsprogramma 'szijnopgenomen enfinanciëlesteun
vandeGemeenschap hebbenontvangen .Definanciering van
degrotereprojectenmoetechternogwordengeregeld .
Hieraandienennogtweegroteprojectentewordentoege­
voegd,enwelindeeersteplaatsdesnellespoorwegverbin­
dingtussenParijsenKeulen,waarvandekostenopongeveer
3000miljoenEcuwordengeraamd .Eriseen„intergouver­
nementele groep"opgerichtdiedetechnische vereistenmoet
specificeren ,deverantwoordelijkheden vanelkepartijmoet
vaststellen eneenfinanciële regelingmoetuitwerken .Het
eindrapport wordtinmaart1986verwacht .VoortszijnerdeIII.3.2.Infratructuurprojecten vanEuropees belangen
infrastructuurfinanciering
Voordeverbetering vandeinternemarktzijnookgoede
infrastructuurvoorzieningen vereist.Inhetprogramma voor
1985vermeldde deCommissie devoordelen dieeengecoör­
dineerdeinfrastructuurstrategie kanopleveren .Eendergelij­
kebenadering zoueenbelangrijke bijdrageleverentotde
eenmaking vandeinternemarkt,deversterking vanhet
concurrentievermogen vandeindustrie ,deintegratievande
periferische regio'sendestimulering vannieuwetechnolo­(1)Denoodzaakvaninvesteringen inarbeidscheppende infrastruc­
tuurprojecten ophetgebiedvanvervoer,telecommunicatie en
milieubescherming werdbeklemtoond inresoluties vanhet
Parlement (PBnr.C122van20mei1985,blz.59,puntf)en
document B2-103/85,punt1a)).

Nr.L377/38 Publikatieblad vandeEuropeseGemeenschappen 31.12.85
structuurprojecten kunnenwordenuitgevoerd ,zoukunnen
verbeteren envereenvoudigen .
Naastdetraditionele soorteninfrasjructuurfinanciering kan
detoepassing vannieuwefinancieringsformules worden
overwogen ,welkemetnamebeogendevandeprojectont­
wikkelaars verlangde garanties teverminderen ofdeze
garantiestebaserenopwathetprojecttebiedenheeftin
plaatsvanopdekredietwaardigheid vandeprojectontwik­
kelaar(formulevanhettype„projectfinanciering "ofprefe­
rentiëlevorderingopdeopbrengsten ).Aangezien definan­
ciëlemiddelenvoorditsoortinvesteringen moetenworden
betrokken uiteencombinatie vankapitaalvorming ,obliga­
tie-emissies enbankleningen inuiteenlopende verhoudingen ,
dientdeGemeenschap gebruiktemakenvannieuwezowel
alstraditionele financieringstechnieken .
Eriseenbelangrijk economisch potentieel aanwezigineen
aantalgroteinfrastructuurprojecten vancommunautair
belang,metnameophetgebiedvangrensoverschrijdend
vervoer,telecommunicatie enmilieubescherming .Opma­
cro-economisch niveaukunnendezeprojecteneenbeschei­
den,maarnietteminnuttigebijdragetotdegroeileveren .De
Gemeenschap dientdevoortgang vandeprojectentebevor­
deren,onderanderedoordeadministratieve enfiscale
voorwaarden teverlichten endoorhaareigenfinanciële
instrumenten teontwikkelen ,enaldusindekomendevijf
jaareennuttigdynamisch elementtotdeeconomische
ontwikkeling vandeGemeenschap bijtedragen.plannenvooreenvasteverbinding overhetKanaal,waarvan
dekostenalnaargelang deaardvandeverbinding variëren
van3miljardtot9miljardEcu.Inapril1985publiceerden de
FranseendeBritseRegeringderichtlijnen ombelangstellen­
deprojectontwikkelaars instaattestellenvoor31oktober
1985eenvoorstelvoordefinanciering ,uitvoering en
exploitatie vanhetprojectgereedtemaken.Dewerkzaam­
hedenzoudendaneind1986kunnenbeginnen enin
1992/1993kunnenwordenvoltooid .
Oplangeretermijnwordennogandereprojectenoverwogen
voorhetweg-enhetspoorvervoer ,metnamedewegverbin­
dingmetdeScandinavische landenviaDenemarken ende
Belten,deverbinding tussenVenetiëenMünchen viade
Alpen,enz.
Ophetgebiedvanmilieubescherming iseeninvesterings­
programma noodzakelijk omdekwaliteitvanhetlevente
verbeteren endegrondslagvoortoekomstige economische
groeiveiligtestellen.Deschadetengevolgevanluchtvervui­
lingkanalleenwordenteruggedrongen doorinvesteringen in
groteverbrandingsinstallaties ,terwijlinveleLid-Staten
investeringen inafvalwaterverwerking noodzakelijk zijnom
dekwaliteitvanhetwaterteverbeteren .Deverwerking en
terugwinning vanafvalzoudekwaliteitvanhetmilieu
verbeteren endeGemeenschap minderafhankelijk van
grondstoffen maken.Dergelijke investeringen ,dietotde
ontwikkeling vannieuweprodukten leiden,zullennietalleen
dekwaliteitvanhetlevenverbeteren ,maarookmarkten
voornieuweprodukten inderdelandendoenontstaan .
Intotaal/ouhetinfrastructuurprogramma opmiddellange
termijnbetrekking hebbenopeeninvesteringsvolume van
30tot45000miljoenEcuovereenperiodevanvijftotzeven
jaar.
Aldezeinfrastructuurprojecten zijnnatuurlijknietinhetzelf­
deontwikkelingsstadium .DeGemeenschap kandevorde­
ringvandegrotereprojectenopverschillende manieren
vergemakkelijken ,namelijkdoorhaarsteuntegevenaande
reedsingediende voorstellen ,deadministratieve enfiscale
voorwaarden teverlichten ,hetinitiatieftenemendoorhet
samenbrengen vanbelangstellende partijen,endoorde
noodzakelijke haalbaarheidsstudies tefinancieren .
Tegelijkertijd isdeCommissie begonnenmetdebestudering
vandemogelijkheden voordeaanwending ofaanpassing van
dehaarterbeschikking staandefinanciëleinstrumenten enis
zijgaanonderzoeken opwelkewijzedeGemeenschap het
wettelijke enbestuursrechtelijke kaderwaarbinnen infra­III.3.3.Aanpassingsvermogen vandearbeidsmarkt
Geziendedringendenoodzaakbeterevoorwaarden vooreen
toenamevandewerkgelegenheid tescheppen ,ishetstreven
vanderegeringen endesocialepartnersermomenteel steeds
meeropgerichtdearbeidsmarkt efficiënter telatenwerken.
DithoudtindatdeEuropesearbeidsmarkt zichbetermoet
kunnenaanpassen aanstructurele veranderingen ,metname
aandeinvoering vannieuwetechnologieën enaande
mededinging vanuitdeVerenigde StatenenJapanalsookde
nieuweindustrielanden .
InhetlaatsteEconomish Jaarverslag noemdedeCommissie
voorbeelden vanarbeidsmarktregelingen dieinefficiënt ble­
kentezijnontworpen ofeennadeligeinvloedopde
werkgelegenheid blekentehebben.Zijvroegomeenher­
zieningvandearbeidsmarktregelingen omtekomentot
gelijkerekansenopwerkentoteengrotereefficiencybijhet
gebruikvanarbeidskrachten binnendebedrijven .

31.12.85 Publikatieblad vandeEuropeseGemeenschappen Nr.L377/39
TABEL10
Investeringsfinanciering doordeEuropeseGemeenschap doormiddelvanhetopnemenenverstrekken van
leningen
(inmiljoenEcu)
1983 1984(1985)
(Raming )
Verstrekte leningenperinstellingofmechanisme
EuropeseInvesteringsbank
Commissie
EuropeseGemeenschap voorKolenenStaal
Euratom
Nieuwcommunautair instrument4256
778
366
12125013
825
186
1181
Totaal 6612 7206 7400tot7700
Verstrekte leningenpersectorofbeleidsdoelstelling
Particuliere industriële sector
waarvan :globaleleningenaanhetmidden­
enkleinbedrijf
Infrastructuur
Energie1938
1263
2241
24332850
1860
2344
20122700tot2900
1900tot2100
2250tot2300
2450tot2500
Totaal 6612 7206 7400tot7700
Bron:Commissie vandeEG,„VerslagvandeCommissie aandeRaadenhetEuropeseParlementoverde
leningactiviteiten vandeGemeenschap in1984"(COM(85 )213def.),mei1985.
HetComitévoorEconomische Politiekisbezigmeteen
onderzoek vanditvraagstukinrelatietotdearbeidsmarkt en
anderemarkten .Naastdehierbovenbesproken kwestievan
delonenenanderearbeidskosten ,heefthetcomitéook
aandachtbesteedaanzakenalsarbeidsmarktregelingen ,
mobiliteit ,opleidingeneenmeerflexibelgebruikvande
werktijd .
Insamenwerking metdeLid-Staten endesocialepartnersis
deCommissie momenteel bezigmeteenuitgebreid onder­
zoekvandewetgeving endecollectieve arbeidsovereenkom ­
stenopdezegebieden .Eengroepdeskundigen bestudeert
eveneensdehoudingvandesocialepartnersenderegeringen
tenaanzienvanhetvraagstuk vandearbeidsmarktflexibili ­
teit.Hiervanzaleenmededeling aandeRaadworden
toegezonden .
Dehoofdverantwoordelijkheid voorhetaanpassingsvermo­
genvandearbeidsmarkt ligtbijdesocialepartners .Wanneer
dewettelijke regelingen veelgewichthebben,dienenspeci­
fiekevoorstellen omzetewijzigen—vooralmetbetrekking
totbescherming vandewerkgelegenheid ofontslagen —
grondigmetdesocialepartnerstewordenbesproken .De
nationaleoverheden moetenooknagaaninhoeverrezijzelf
dewerkingvandearbeidsmarkt belemmeren dooringewik­
keldeadministratieve voorschriften voordewerkgevers .
Onlangszijndoorderegeringen vanbepaaldeLid-Staten
maatregelen genomenomhetaanpassingsvermogen vande
arbeidsmarkt teverbeteren .ZozijninDuitsland nieuwe
maatregelen ingevoerd waarbijtijdelijkearbeidsovereen­
komstenwordentoegestaan endeeltijdwerk wordtbevor­
derd.InFrankrijkzijnderegelingen betreffende tijdelijkear­beidsovereenkomsten versoepeld omdeindienstneming van
langdurig werklozen tebevorderen enzijnmaatregelen
genomenomdeeltijdarbeid tebevorderen .InItaliëiseen
versoepeling ingevoerd vanderegelswaardoor dewerkge­
versnietvrijmochtenkiezenwiezijindienstnamen.
Eenanderebelangrijke factorwaardoorhetaanpassingsver­
mogenvandearbeidsmarkt wordtbelemmerd ,zijnde
tekortkomingen bijdearbeidsbureaus enopleidingsinstitu­
tentegenover dehuidigeentoekomstige behoeften opde
arbeidsmarkt .Omdezetekortkomingen teverhelpen ,zullen
devertegenwordigers vanderegeringen endesocialepart­
nersoplokaal,regionaal ennationaal niveaumoeten
samenwerken .DeCommissie voertmomenteel overlegom
ditsoortvanopdetoekomstgerichtarbeidsmarktbeheer in
deGemeenschap tebevorderen .
Vanhunkantmoetenderegeringen blijvennagaanofde
structuurenorganisatie vanhunarbeidsbureaus geschiktzijn
omaandeeisenvaneensnelveranderende marktte
voldoen .
Deverbetering vanhetaanpassingsvermogen vandearbeids­
marktimpliceertookdenoodzaak debestaande arbeidspa­
tronenenvooraldewerktijdtereorganiseren ,maarwelop
eenwijzedienietkostenverhogend werkt.Dereorganisatie
envermindering vandewerktijdkanzodanigworden
aangepakt ,datdeinvloedopdewerkgelegenheid maximaal
ismetbehoudvanhetconcurrentievermogen endefunda­
mentele socialerechtenvandewerknemers .Collectief
overeengekomen arbeidstijdverkortingen inFrankrijk ,Bel­
gië,Nederland endeBondsrepubliek Duitsland gingen
dikwijlsgepaardmeteenherschikking vandewerktijden ,

Nr.L377/40 Publikatieblad vandeEuropeseGemeenschappen 31.12.>85
zodatproduktieve uitrusting ,metnametechnischgeavan­
ceerdeapparatuur opsnelgroeiendemarkten,efficiënter
wordtgebruikt .Detraditionele scheidingslijnen tussenvol­
tijdswerken,ploegenarbeid indiversevormen,deeltijdar­
beidgedurende bepaaldeperiodes,overwerk ,enz.zijn
minderduidelijkgeworden .Hettraditionele voltijdswerken
ineenstandaardwer kweek,datnogsteedsvoordemeeste
actievengeldt,bestaatnaasteengroeiendaantalmeer
gedifferentieerde arbeidsovereenkomsten diezowelaande
verlangens vandewerknemers alsaandeproduktievereisten
tegemoetkomen.
Dergelijkemaatregelen indeindustriële sectorhebbenbanen
helpenreddendieandersverlorenzoudenzijngegaan.Inde
dienstensector werddetoeneming vandewerkgelegenheid
doordezemaatregelen versterkt .Insommigebranches ,bij
voorbeeld dedetailhandel ,zouondanksdedalendehoeveel­
heidwerkhetaantalwerknemers kunnenstijgentengevolge
vanhettoenemende belangvandeeltijdwerk .
Binnenhetkadervandecollectieve arbeidsovereenkomst in
deDuitsemetaalindustrie ,waarbijdegemiddelde wekelijkse
werktijdvan40to38,5uurwerdverminderd ,hebben
ongeveer70%vandebedrijvenovereenkomsten gesloten
omdeproduktietijd tehandhaven .Dezebinnendebedrijven
geslotenovereenkomsten hebbendiversevormen.InFrank­
rijkhebbenmeerdan500ondernemingen ,meestalinhet
kadervansolidariteitscontracten ,dewerktijden endepro­
duktietijdgereorganiseerd inoverlegmetdevakbonden .
Dikwijlsheeftditgeleidtoteensterkverhoogdgebruikvan
dekapitaalgoederen .OokinBelgiëenNederland zijner
talrijkevernieuwingen ophetgebiedvandewerktijden
ingevoerd .EenvoordeCommissie uitgevoerde recente
enquêteheeftuitgewezen dateengrootdeelvandewerkne­
mersbereidzouzijndemogelijkheid vannieuweregelingen
inzakedewerktijden inoverweging tenemen.
Eenbeteraanpassingsvermogen vandearbeidsmarkt iseen
belangrijke component vaneenstrategievoormeerarbeids­
scheppende groei.Ditbredeconceptheeftindepraktijkvele
gedetailleerde aspecten,waaronder dediversearbeidsvoor­
waardennaastdebezoldiging ,deorganisatie enverkorting
vandewerktijdendeaanpassing vandearbeidskwalificaties
en-patronenaannieuwetechnologieën .Hierbijdientechter
steedsvoorogentewordengehoudendateenenanderniet
kostenverhogend magwerken.Terwijlderegeringen moeten
nagaanofdewettelijke regelingen dewerkingvande
arbeidsmarkt nietbelemmeren ,hebbendesocialepartners
dikwijlsdebelangrijkste rolomdatzijsamenmoetenonder­
handelenovervoorwaarden diezullenbijdragentoteen
arbeidsscheppende groeistrategie .Hetalgemenedoelmoet
zijnzodanigeverbeteringen indewerkingvandearbeids­
marktaantebrengen,dateenzogoedmogelijkcompromis
wordtbereikttusseneconomische efficiencyenbevordering
vandewerkgelegenheid ,waarbijderechtvaardigheid ende
veiligheid alssocialewaardeninachtmoetenworden
genomen .scheppende maatregelen nodigzijn.Dehogewerkloosheid is
bijzonder ernstiginoudeindustriegebieden metsteeds
minderwerkgelegenheid enindeachtergebleven gebieden
waarnooiteenbevredigende industrialisatiegraad werd
bereikt.Degevolgenervankomenooktotuitingindezeer
hogejeugdwerkloosheid (driemaalzohoogalsondervolwas­
senen)eninhetgroeiendaantallangdurigwerklozen (39%
vanhettotaleaantalwerklozen isalmeerdanéénjaar
werkloos ).
Reedsinhaarmededeling overlangdurige werkloosheid van
1984(*)steldedeCommissie richtlijnen voormaatregelen
inzaketijdelijkwerkvoor.Zijnoemdehettoennoodzakelijk
deprogramma 'svoortijdelijkwerkoptestelleninsamen­
werkingmetdelokaleenregionaleoverheden enzealdusaan
deplaatselijke behoeftenaantepassen.Ditsoortmaatrege­
lenvoortijdelijkwerkmoetendoordeoverheidworden
gefinancierd ,maardikwijlswordeninstellingen zonder
winstoogmerk ofhetvrijwilligerswerk erookbijbetrokken .
Denettofinanciëlekostenvoordeoverheidsbegrotingen zijn
inhetalgemeenlaag,aangezien eengrootdeelvan.de
werklozen dievoortijdelijketewerkstelling inaanmerking
komen,reedseenwerkloosheidsuitkering ofeenanderevorm
vansocialesteunontvangen .
VeleLid-Staten hebbendergelijke regelingen voortijdelijk
werkontwikkeld voorspecifieke groepenwerklozen .In
Duitsland bijvoorbeeld zijndebanenvanopenbaarbelang
(„AMB"—Arbeidsbeschaffungsmajlnahmen )voorten
hoogsteéénjaarbedoeldvoor„moeilijkteplaatsen"werk­
lozendieeenwerkloosheidsuitkering ontvangen .Deover­
heidbetaalt60tot100%vandekosten.InFrankrijkkunnen
jongerenvan18tot21jaareenbaankrijgenopgrondvande
„TUC"-regelingen (Travauxd'UtilitéCollective —werkdat
voordeligisvoordeGemeenschap )endóór„solidariteitscon­
tracten"tussenplaatselijke overheden .eninstellingen zonder
winstoogmerk .Debanenomvattenookberoepsopleiding en
deoverheiddraagtbijindekosten.InhetVerenigd
Koninkrijk ishetprogramma gerichtoplangdurigwerkloze
volwassenen .Deoverheidbetaalteenloonsubsidie .Metdeze
verschillende regelingen wordenin1985ongeveer100000
personenbereiktinelkvandedrievermeldelanden.
Inhetalgemeenhebbenditsoortprogramma 'sverscheidene
voordeleninvergelijking metalternatieve regelingenvoorhet
scheppenvanbanen(geringesubstitutie-effecten ,nauwkeu­
rigerdemografische engeografische gerichtheid ,lagere
begrotingskosten ).Alsoplossingvoorhetwerkloosheid­
sprobleem kunnenzijechterslechtseenrelatiefgeringerol
spelen.Deproduktiviteit vandezebanenismeestalrelatief
laagendegeringematevaneraanverbonden beroepsoplei­
dingdraagtweinigbijtotdeverbetering vandevooruitzich­
tenvandedeelnemers omoplangetermijnwerkte
vinden .
EenaantalLid-Staten hebbeneenanderespecifiekemaatre­
gelgetroffen,namelijksteunverlening omwerklozen te
helpeneeneigenzaaktebeginnen .Inhetalgemeenbieden
dergelijke maatregelen werklozen degelegenheid onder
bepaaldevoorwaarden hunwerkloosheidsuitkering tekapi­III.3.4.Specifieke werkgelegenheidsprogramma 's
Hetterugdringen vandewerkloosheid doormiddelvan
macro-economische beleidsmaatregelen zalverscheidene
jarenvergen.Intussenzullendusnogspecifieke arbeids­(!)Commissie vandeEG,„Actieterbestrijding vanlangdurige
werkloosheid "(COM(84 )484def.),1984.

31.12.85 Publikatieblad vandeEuropeseGemeenschappen Nr.L377/41
taliserenineenéénmaligbedrag,ofeenwerkloosheidsuitke ­
ringteblijvenontvangenterwijlzijalszelfstandige werkzaam
zijn,ofeencombinatie vanbeide.InFrankrijkbijvoorbeeld
geeftdeoverheideensubsidieaanwerklozen dieeeneigen
zaakbeginnen .InhetVerenigdKoninkrijk enIerlandwordt
eenwekelijkseuitkeringverstrektaanwerklozen dieookeen
deelvanhuneigenmiddelenkunneninbrengen .InNeder­
landkanmengedurende debeginperiode eenleningeneen
inkomensaanvulling tothetniveauvandesocialesteun
verkrijgen .Indemeestegevallenkomtmenslechtsvoorde
uitkeringinaanmerking indienmengedurende eenbepaalde
periodewerkloosisgeweestofblijftdeuitkeringbeperkttot
demaximumperiode gedurende welkemenvooreenwerk­
loosheidsuitkering inaanmerking komt(gewoonlijk twaalf
maanden ).
Derolvandeplaatselijke overheids -enparticuliere instanties
bijdeontwikkeling vankleinebedrijvenopplaatselijk niveau
iscruciaal .Ineenrecentemededeling 0)belichtdeCommis­
siedesleutelpositie vaneenlokaleondersteunende structuur
vooraanmoediging ,voorlichting ,advisering enhulpaan
personendieeenbedrijfopzettenen/ofbanenscheppen .
Terwijlfundamentele oplossingen voorbetwerkloosheids­
vraagstuk velejarenzullenvergen,dienensnellereoplossin­
gentewordengevonden omverlichting tebrengenvoorde
ergstewerkloosheidsconcentraties ,bijvoorbeeldonderjon­
gereneninachtergebleven gebieden .Verscheidene landen
hebbenrelatiefweinigkostenderegelingen uitgewerkt om
doorwerklozen uitdergelijke groepenenindergelijke
gebiedenwerkzaamheden vanopenbaar belangtelaten
verrichten .Erzijnookvoorbeelden vanaanmoedigingsrege ­
lingenvoorwerklozen omeeneigenzaaktebeginnen .
Dergelijke regelingen moetensnelwordenuitgeprobeerd en
ontwikkeld ,waartoeeenberoepmoetwordengedaanop
plaatselijke organisaties indeopenbaresectoreninde
particuliere sector(aldannietmetwinstoogmerk ).enigebasiskennis vandenieuweinformatietechnologieën bij
tebrengenvoordatzijdeschoolverlatenenomhet
leerprogramma beterophetberoepsleven aftestemmen ,
zelfsophetgebiedvanniet-technische onderwerpen .Het
beleidmetbetrekking totdewerkgelegenheid enopleiding
voorjongerenwerdonlangsaaneenonderzoekonderworpen
ineenmemorandum vandeCommissie (2).
ViahaarWerkprogramma inzake„denieuweinformatie­
technologieën endeonderwijsstelsels "(3)biedtdeCommis­
sietechnische steunophetgebiedvannieuweinformatie­
technologieën enhetleerprogramma ,deopleiding van
leerkrachten alsmedeprogrammatuur enapparatuur voor
hetonderwijs .
Erwordtgewerktaaneensoortgelijk programma ophet
gebiedvandeberoepsopleiding (4).Volgensdeinapril
uitgevaardigde nieuwerichtlijnen voorhetbeheervanhet
EuropeesSociaalFondsgeeftdeCommissie voorrangaan
opleidingsprogramma 'sdieverbandhoudenmetdeinvoe­
ringvannieuwetechnologieën .
Injuli1985maaktedeCommissie voorstellen bekendvoor
eennieuwprogramma vandeGemeenschap vooronder­
wijsenopleiding ophetgebiedvandetechnologie
(COMETT )(5).Ditprogramma isbestemdomsamenwer­
kingtussendeuniversiteiten endeindustrieophetgebiedvan
hogereopleiding intenieuwetechnologieën binneneen
communautair kaderaandemoedigen .Hetzalertoebijdra­
gendatdeconcurrentiepositie vandecommunautaire indus­
trienietwordtgeschaaddooreentekortaanhoogge­
schooldearbeidskrachten enhetzalaanmoedigen totschaal­
vergroting doorhetvergemakkelijken vangezamenlijke
opleidingsprogramma 'sopgespecialiseerde vakgebieden .
Hetprogramma ,datin1986vanstartzalgaan,omvat:i)
financiering vancommunautaire samenwerkingsverbanden
opopleidingsgebied tussenuniversiteit enindustrie ;ii)
beurzenwaarmee studenten ,academici ,managers ,vak­
bondsleden enanderenkunnenwordengedetacheerd bij
universiteiten ofondernemingen inandereLid-Staten ;iii)
gezamenlijke opleidingsprojecten waarbijbedrijvenenuni­
versiteiten inverschillende Lid-Staten wordenbetrokken ,ten
eindetevoorzienintekortenaangeschoold personeel op
specifiekegebieden ;iv)eenonderzoek naardeuitvoerbaar­
heidvanhetopzettenvaneensysteemvaneenEuropese
technologische openuniversiteit .DeCommissie isvoorne­
mensvóóreind1985eenmededeling intedienenwaarin
communautaire maatregelen ophetgebiedvandeonderwijs­
technologie (metnamehetgebruikvaninformatietechnolo ­
gie)wordenvoorgesteld teneindedetoegankelijkheid ende
kosten/baten-verhouding vanonderwijs enopleiding te
verbeteren .
Desnelheidenschaalvandetechnologische verandering
creëertnieuweendringende behoeften ,indiezindateenIII.3.5.Onderwijs ,beroepsopleiding entechnologie
Desnelheidenschaalvandetechnologische veranderingen
creëertnieuweendringende behoeften ,vooralindiezindat
groteaantallentechnische specialisten nodigzijnendat
volwassenen dieinhunwerkmetdetechnologische veran­
deringentemakenkrijgen,moetenwordenomgeschoold .
Dezenoodzaak ,incombinatie metdedemografische piekin
hetaantaljongeren ,devoortdurend hogewerkloosheid ende
constanteherstructurering vandeindustrieindeGemeen­
schapleidtreedstotingrijpende veranderingen inhetonder­
wijs-enberoepsopleidingsbeleid vandeLid-Staten .
Treffendwasbijvoorbeeld desnelleuitbreiding vande
beroepsopleidingsmogelijkheden voorjongerenindeafgelo­
penjaren.OnderhetDuitseDualsysteem zijnthansongeveer
700000opleidingsplaatsen perjaarbeschikbaar ;hetBritse
YouthTrainingSchemeteltconstant300000deelnemers ;
eninFrankrijkbenaderthetaantalopgrondvandespeci­
aleoverheidsmaatregelen gesteunde opleidingsplaatsen de
500000.DeLid-Staten spannenzichookinomjongeren(z)Commissie vandeEC,„Internationaal JaarvandeJeugd
(COM(85 )247def.),juli1985.
(3)Commissie vandeEG,„Nieuweinformatietechnologieën ende
onderwijsstelsels indeEuropeseGemeenschappen "(COM(84 )
722def.),juni1984.
(4)Commissie vandeEG,„Beroepsopleiding endenieuweinfor­
matietechnologieën "(COM(85 )167def.),april1985.
(5)Commissie vandeEG,„Actieprogramma vandeGemeenschap
vooronderwijs enopleidingophetgebiedvandetechnologie "
(COM(85 )431def.),juli1985.(1)Commissie vandeEG,„Communautaire actieterbestrijding van
dewerkloosheid —Debijdragevanplaatselijke werkgelegen­
heidsinitiatieven "(COM(83 )662def.),1983.

Nr.L377/42 Publikatieblad vandeEuropeseGemeenschappen 31.12.85
technologische bewustwording onderdeberoepsbevolking
opalleniveausopgangmoetwordengebracht .Medegezien
dehogewerkloosheid ,vooralonderjongeren,worden
ingrijpende wijzigingen aangebracht inhetonderwijs -en
beroepsopleidingsbeleid vandeLid-Staten .DeGemeenschap
kantotditprocesbijdragen,zoalswordtgeïllustreerd door
recentevoorstellen vandeCommissie omeencommunautai­
redimensietegevenaandesamenwerking tussenuniversiteit
enindustrieophetgebiedvandeopleiding innieuwe
technologieën .Hetbeleidindesectorenstaal,scheepsbouw enenergie:het
communautaire beleidbetreffende d^staalsectorende
scheepsbouw isgerichtopherstructurering volgenseenmeer
opdemarktafgestemd benadering ,terwijldeaandacht
tegelijkertijd uitgaatnaardesocialegevolgenvandesnelle
inkrimping diedezebedrijfstakken hebbendoorgemaakt .
Derecentebesluiten vandeCommissie betreffende de
staalindustrie illustreren dezealgemenebenadering duide­
lijk(2).Zijhebbentendoeldeproduktiecapaciteit verderin
tekrimpeninhetkadervaneenmeeropdemarktgerichte
aanpak,terwijlbovendien meervoorzieningen zullenwor­
dengetroffenomdesocialegevolgenvandeherstructurering
teverzachten .Zozullenallevormenvaninvesterings -en
bedrijfssteun naeind1985wordenstopgezet ,zalereeneinde
komenaanhethuidigestelselvanminimumprijzen voor
staalprodukten enzullendeproduktiequota gedurende een
periodevandriejaargeleidelijkwordenafgeschaft .Bijzon­
dereoverheidssubsidies blijvenalleentoegestaan voor
milieubeschermingsprogramma 's,onderzoek enontwikke­
lingenbedrijfssluitingen .
Tegelijkertijd wordtoverwogen deuitgavenvoorregionale
ensocialeprogramma 'singebiedendievandevoortdurende
achteruitgang vandeindustrietelijdenhebben,teverhogen
enbetertecoördineren .
In1985publiceerde deCommissie eenstudieoverde
vooruitzichten openergiegebied totheteindevandeeeuwen
steldezijvervolgens nieuwecommunautaire doelstellingen
openergiegebied voorhetjaar1995voor(3).Metdeze
doelstellingen wordtbeoogdervoortezorgendatdeecono­
mischerestultaten vandeGemeenschap oplangeretermijn
nietwordenondermijnd doornieuweenergieproblemen .De
Commissie publiceerde ookeenanalysevandeherstructure­
ringindeolieraffinagesector indeGemeenschap ,waarin
bijzondere aandachtwordtbesteedaanheteffectvande
uitvoervangeraffineerde produkten uithetMidden-Oosten
enNoordafrika .
Technologie :Europaheefthetvoorzijneconomische wel­
vaartvanoudshermoetenhebbenvaneenopveelknow-how
gebaseerde industriemeteenhogetoegevoegde waarde.Het
Europeseleiderschap opveletechnologische gebiedenwerd
echtersteedsmeerondermijnd naarmatenieuweconcurren­
tenerinslaagdenvelebelangrijke innovaties snellerte
verspreiden .HetaandeelvandeGemeenschap vandeTienin
detotaleuitvoervantechnischgeavanceerde industriepro­
duktendoordeindustrielanden (OESO)daaldevan58%in
1963tot43%in1983;hetaandeelvandeVerenigde Staten
daaldevan27%tot21%,terwijldatvanJapanindezelfde
periodesteegvan5%tot23%.
Deorganisatie vaneenEuropeseactieomeenommekeer in
dezetrendsteweegtebrengen,ishetafgelopenjaargeleide­
lijkvandegrondgekomen ,vooraldoordevaststelling
entenuitvoerlegging vancommunautaire strategische
0&O-Programma 'szoalsESPRITofBRITE.Indetelecom­
municatiesector ,dieeenbelangrijke rolmoetgaanspelenbijIII.3.6.Sectorieel beleid,technologie enondernemings­
klimaat
Deaanpassing enverbetering vandeindustriële structuur ,de
technologische ontwikkeling endeoprichting vannieuwe
ondernemingen vormenenkelevandehoofddoelstellingen
vanhetGemeenschapsbeleid .Metbetrekking totsectoren
metovertollige produktiecapaciteit heeftdeCommissie
beleidsvoorstellen opverscheidende gebieden goedge­
keurd.
Landbouw :deproblemen diezichopdemarktenvoor
bepaaldelandbouwprodukten hebbenvoorgedaan —vooral
deoverproduktie —hebbengeleidtotingrijpende wijzigin­
geninhetgemeenschappelijke landbouwbeleid gedurende de
laatstejaren.
Voorbelangrijke landbouwprodukten werden„garantie­
drempels"ingevoerd enindezuivelsector werdenquota's
ingesteld ,waarmeeeeneindewerdgemaaktaandevoorheen
onbeperkte garanties .Metbetrekking totdelandbouwprijs­
besluiten voor1985/1986steldedeCommissie eenvoort­
zettingvanhaarrestrictieve prijsbeleid voor;deRaadvolgde
dezevoorstellen grotendeels niet,vooralvoorgranenen
raapzaad .DeCommissie steldeenprijsverlaging van3,6%
voor,maarindeRaadkonhierovergeenovereenstemming
wordenbereikt.Dientengevolge zagdeCommissie zich
genooptopeigengezagbijzondere maatregelen voordit
produkttenemen.Methetnieuwestructuurbeleid ,waartoe
in1984en1985werdbesloten,wordtbeoogddeproduktie
vooralniettestimuleren insectorenwaarreedsoverschotten
bestaan.Inovereenstemming metdezemaatregelen omhet
aanbodaftestemmenopdevraagnaarlandbouwprodukten ,
heeftdeCommissie onlangseenGroenboek overdeperspec­
tievenvoorhetgemeenschappelijk landbouwbeleid (J)gepu­
bliceerd,waarinzijverscheidene mogelijkheden voorstelten
eenmeeropdemarktsituatie afgestemd prijsbeleid nood­
zakelijknoemt.Terwijldeinkomens indelandbouw tot
dusverredoormiddelvanhetprijsbeleid oppeilwerden
gehouden ,zouditdoelindetoekomstintoenemende mate
kunnenwordenbereiktdoorhetverlenenvaninkomenssteun
dienietvaninvloedisopdeproduktie .
Teneindedenoodzakelijke aanpassing vandeEuropese
landbouwsector tebevorderen ,kiesthetGroenboek voor
maatregelen omstructurele aanpassingen tevergemakkelij­
ken,overteschakelenopefficiëntealternatieve produktie­
richtingen entezorgenvooreenaanvullend inkomenof
alternatieve werkgelegenheid voorlandbouwers .(z)Commissie vandeEG,„Deorganisatie vandeijzer-en
staalmarkt na1985(COM(85 )382def.),juli1985.
(3)Commissie vandeEG,„Nieuwedoelstellingen inzakehet
energiebeleid vandeGemeenschap voor1995"(COM(85 )245),
1985.jCommissie vandet,G,„Perspectieven voornetgemeenscnappe­
lijklandbouwbeleid "(COM(85 )333def.),juli1985.

31.12.85 Publikatieblad vandeEuropeseGemeenschappen Nr.L377/43
deversterking vandeEuropeseconcurrentiepositie inde
wereldeconomie ,heeftdeRaadinjuli1985zijngoedkeuring
gehechtaandedefinitiefase vanhetRACE-Programma
(onderzoek ophetgebiedvangeavanceerde communicatie­
technologie voorEuropa).
Deactiesoptechnologisch gebiedwordenaangevulddoor
maatregelen dieeropgerichtzijnééngroteEuropesemarkt
totstandtebrengenteneindedeinvesteringen ophetgebied
van0&0enproduktiedievoordetechnischgeavanceerde
produkten endienstenvereistzijn,tekunnenterugwinnen
(gemeenschappelijke normen,openstelling vanoverheids­
opdrachten ,enz.).
Opzijnbijeenkomst inMilaaninjuni1985gafdeEuropese
Raadeennieuweimpulsaandezeactiedoorzijngoedkeuring
tehechtenaaneenmededeling vandeCommissie betreffende
deversterking vandetechnologische samenwerking (J)en
doorhetdoordeFranseRegeringvoorgestelde EUREKA­
initiatieftesteunen .
Indemededeling vandeCommissie aandeEuropeseRaad
„NaareenGemeenschap voortechnologie "wordenhet
gammavanorganisatietechnieken alsookdemogelijkeessen­
tiëlegebiedenvoortechnologische vooruitgang waaropde
Gemeenschap zichthansmoetrichten,ingrotelijnen
aangegeven .Dealgemenedoelstellingen zijna)maximaal
gebruiktemakenvandecommunautaire dimensievaneen
EuropesemarkteneenEuropeesnetvanonderzoekinstellin­
genen-faciliteiten ;b)degrootstmogelijke synergetische
effectenvandeinteractie tussendenationale endecommu­
nautaireinspanningen tebevorderen ,zomogelijkmeteen
aanvullende communautaire bijdrageenmetmedewerking
vanderdelanden .
Oprichting vannieuweondernemingen envereenvoudiging
vandebestaande regelingen :onlangszijninverscheidene
landenvandeGemeenschap eenaantalmaatregelen voorge­
steldofgenomenomdebestaande regelingen tevereenvou­
digenenomaldusdekostenvoorkleinebedrijven ,meerin
hetbijzonderdeoprichtingskosten ,teverminderen .Opge­
merktzijdatdegrootstetoenamevandewerkgelegenheid in
deGemeenschap zichdelaatstejarenheeftvoorgedaan bij
nieuweondernemingen .Kleineenmiddelgrote ondernemin­
genwordenaldusbeschouwd alseenbelangrijke bronvoor
deschepping vannieuwewerkgelegenheid indetoekomst .
Hetonderzoek vandebestaande regelingen betekentnietdat
alleregelsperseoplosseschroevenmoetenwordengezet.
Hetgaatermeeromdebestaande regelingen tevereenvou­digenenervoortezorgendatdewijzewaaropzijworden
toegepast ,nietnadeligvoordewerkgelegenheid is.
Opcommunautair niveauishetComitévoorEconomische
Politiek,naastzijnwerkzaamheden betreffende deflexibili­
teitvandearbeidsmarkt ,bezigmeteenonderzoek naarde
flexibiliteit vandeproduktmarkten ,waarbijookaandacht
wordtbesteedaanheteffectvanreglementeringen op
bedrijven ,alsmedeaanandereaspectenvanoverheidsinter­
ventie.DeCommissie zalvóóreind1985eenmededeling
betreffende dehervorming vanderegelingen voorhet
bedrijfsleven enbetreffende debevordering vaneendyna­
mischemidden-enkleinbedrijf sectorindienen .
Kleineenmiddelgrote ondernemingen zijninbelangrijke
mateafhankelijk vandealgemeneomstandigheden waarin
zijopereren,metnamemetbetrekking totdebelastingen en
desocialezekerheidsbijdragen .Dergelijke ondernemingen
hebbeninhetalgemeenmoeilijker toegangtotdekapitaal­
marktendangrotebedrijven ;huninvesteringsplannen zijn
derhalvevooralafhankelijk vanhunzelffinancieringscapaci ­
teit.IndemeesteLid-Staten wordtindewetgeving betref­
fendedeinkomstenbelasting onvoldoende rekeninggehou­
denmetdekenmerken vanhetmidden-enkleinbedrijf ,
waardoor deoprichting vannieuweondernemingen wordt
belemmerd endegroeivanbestaande bedrijvenwordt
afgeremd .Daaromdienttewordennagegaanwelkegevolgen
voorhetmidden-enkleinbedrijf voortvloeien uitdenatio­
nalewetgevingen betreffende deinkomstenbelasting ,en
dienendebepalingen betreffende devaststelling vanhet
belastbare inkomenendestructuurvandebelastingtarieven
zonodigtewordengewijzigdomdepotentiëlewerkgelegen­
heidbijdezebedrijventebevorderen .
Metbetrekking totdegrenzentussendeparticuliere ende
overheidssector iseenvandeinteressante gevolgenvande
technologische vooruitgang datinsommigesectorende
traditionele „natuurlijke "monopolies ophouden tebestaan.
Eenvoorbeeld hiervanisdetelecommunicatie ,waarpriva­
tiseringenderegulering hebbenplaatsgevonden inhetVer­
enigdKoninkrijk (metparallelleofsoortgelijke ontwikkelin­
genindeVerenigde StatenenJapan)enwaarderolvande
Bundespost opdetelecommunicatiemarkt ookaaneen
onderzoek wordtonderworpen indeBondsrepubliek Duits­
land.
DeCommissie heeftspecifiekevoorstellen goedgekeurd om
deproduktiecapaciteit inbijvoorbeeld destaal-ende
scheepsbouwsector teverminderen enomdeproduktie inde
landbouw beterondercontroletekrijgen.Zijheeftook
voorstellen ingediendvoordeorganisatie vaneen„Gemeen­
schapvoorTechnologie ".Gecombineerd metdezesectoriële
doelstellingen wordenvelegedetailleerde initiatieven geno­
menomhetEuropeseondernemingsklimaat gunstiger te
makenvoordeoprichting enuitbreiding vanbedrijven .(')Commissie vandeEG,„EenGemeenschap voorTechnologie "
(COM(85 )350def.),juni1985.
IV.EUROPESE BELANGEN INDEINTERNATIONALE ECONOMIE
IV.1.Hetwereldhandelsverkeer
DewelvaartvandeEuropeseeconomie isinhogemate
afhankelijk vaneenopenwereldhandelsverkeer .Theorieen
praktijkvandeeconomiebevattenvoldoende elementenomaantetonendathetprotectionisme alsinstrument vanhet
algemeeneconomisch beleidnietrendeert .Weliswaar verze­
kerthetopkortetermijndebescherming vandeinkomsten­
enwerkgelegenheid vanbeperktebelangengroeperingen van
producenten ,dochzelfsdanheefthetprotectionisme nega­

Nr.L377/44 Publikatieblad vandeEuropeseGemeenschappen 31.12.85
tieveeffecten,terwijldezeoplangeretermijnnognadeliger
zijn.Bescherming leidttoteenstijgingvandeconsumptie­
prijzen,eenvermindering vanhetreëleinkomenendereële
consumptieve bestedingen enderhalvetoteendalingvan
produktie enwerkgelegenheid indeeconomie alsgeheel.
Wanneerdebeschermde goederenofdienstenwordeninge­
brachtindeproduktie vanandereeconomische sectoren,
zoalsdikwijlshetgevalis,verliezendezeaanmededingings­
vermogenopdewereldmarkten .Zijverliezendanbestellin­
genenmoetenhunpersoneelsbestand besnoeien ,tenzijeen
compensatie plaatsvindt doormiddelvaneendevaluatie van
devaluta.Daardoor zaldelevensstandaard dalenendien­
tengevolge hetinflatieprobleem verergeren .Hermacro-eco­
nomischbeleidmoetrestrictiever worden,zodatopnieuwde
reëlevraagendeproduktie wordenverzwakt .Alternatief
wordenbedrijfstakken dietemakenhebbenmetniet-concur­
rerendeinbrenguitbeschermde sectorengenoopttepogendit
nadeelteomzeilendoordezeinbrengtevervangen door
alternatieven (bijvoorbeeld stalenonderdelen doorplastic),
ofdoorhuninvesteringen teverleggennaaranderelanden
waardeinbrengwelconcurrerend is(zowordtbijvoorbeeld
doorsommigebiotechnologieondernemingen uitdeGe­
meenschap buitendeEEGgeïnvesteerd omtoegangte
verkrijgentotgoedkoper agrarische inbreng).
Dezealgemeneargumenten zijnnadertoegelicht inofficiële
documenten vandeEG(*)enookelders,zoalsbijvoorbeeld
inhetkadervandeOESO(2).
OmdezeredenenisdeGemeenschap voorstander vaneen
nieuwerondevanmultilateraal handelsoverleg .Inleidende
besprekingen zijnin1985gevoerd,enhetprincipiële besluit
omhetonderhandelingsproces aantevangenzalnaar
verwachting binnenkort wordengenomen .
Deliberalisering vanhethandelsverkeer endeafbraakvan
hetprotectionisme kunnennatuurlijk eenmoeilijkezaakzijn
voordebetrokken industrieën ,envoordewerknemers wier
huidigearbeidsplaatsen kunnenwordenbedreigdzonderdat
erbemoedigende vooruitzichten opalternatieve arbeids­
plaatsenzijn.Derhalvemoeterovereenstemming zijnover
eenevenwichtig pakketliberalisatiemaatregelen voorhet
handelsverkeer ,omdatdeaanpassingskosten anderswellicht
oponbillijke wijzeoverhetwereldhandelsverkeer zullen
wordenverdeeld .
Hetstandpunt vandeGemeenschap inzakenieuwehandels­
besprekingen inhetkadervandeGATTwerdneergelegd in
deverklaring vandeRaadvan19maart1985;sindsdien
heeftzijhaaropvattingen overdeonderwerpen waarop
dergelijkeonderhandelingen betrekking zoudenmoetenheb­
benendevoornaamste doelstellingen vandeGemeenschap
schriftelijk op8juliaandeGATTuiteengezet .Deinhet
kadervanOESOenGATTgedanetoezeggingen omeen
eindetemakenaanhetprotectionisme enprotectionistische
maatregelen intetrekken,zoudentenuitvoerdienente
wordengelegdzonderdenieuwegespreksronde aftewach­
ten.Watditbetreftmoeteropwordengewezendatdoorde
Verenigde StatensindsdeTopvanWilliamsburg in1983nog
eenaantalprotectionistische maatregelen zijngetroffen
(bijvoorbeeld staalprodukten ).Bovendien zijninhetCongresenigeverontrustende protectionistische tendensen waarte
nemen,hoeweldeAmerikaanse administratie zichhierover
hetalgemeentegenheeftverzet.Japankanhelpenbijde
verlichting vandeprotectionistische drukzowelinde
Verenigde StatenalsdeEuropeseGemeenschap ,doorhaar
aangekondigde strevennaarhetvergemakkelijken vande
toegangvooringevoerde produkten enmetnameindustrie­
produkten uittevoeren.HetAmerikaanse tekortenhet
Japanseoverschot kunnenechternietvoldoende worden
gecorrigeerd doorcommerciële beleidsmaatregelen alleen,
zodatdeGemeenschap pleitvooreenmeeronderlingafge­
stemdeaanpakvanwisselkoersen enmacro-economisch
beleidopinternationaal niveau.Ditstandpuntwordtonder­
steunddoorderesultaten vandebijeenkomst vande
ministers vanFinanciën envoorzitters vandeCentrale
BankenvandeGroepvanVijfinseptember 1985,waaropde
betekenisvanhetoppeilhoudenvandewereldvraag ,de
gezamenlijke verantwoordelijkheid voorhetverminderen
vandehuidigeonevenwichten opdelopenderekeningen van
debetalingsbalans opmondiaalniveau,enhetbiedenvan
weerstand aanprotectionistische maatregelen werdenbena­
drukt.
OokisdeGemeenschap voorstander vandedeelneming van
eenzogrootmogelijkaantalnieuweindustrielanden aaneen
nieuweGATT-ronde.Verschillende vandezelandenhebben
indrukwekkende resultaten opdeexportmarkten geboekt,
terwijlzijhuneigenmarktenuiterst 'sterkzijnblijven
afschermen .Eenverdereliberalisatie doordezelandenis
noodzakelijk alstegenprestatie voorhetdoorhengeuite
verlangen ,devoorwaarden voorhuntoegangtotdewereld­
marktenineennieuwerondeverbeterd tezien.Tenslotte
heeftdeEGzichbereidverklaardhetdienstenverkeer opte
nemenineennieuweronde,enstreeftzijactiefnaarhet
bereikenvaneenbasisvoorovereenstemming dienaangaan­
demetdeontwikkelingslanden ,waarvansommigesceptisch
staanofzelfsgekantblijventegenonderhandelingen inde
GATToverdezematerie .
DeGemeenschap pleitsterkvooreennieuwerondevan
multilateraal handelsoverleg .Tezamenmetverbeteringen in
dewerkingvanhetinternationale monetaire stelselzaldithet
meestpassendekaderbiedenvooreenalgemeneherziening
vanderichtlijnen vanhethandelsbeleid ,dieabsoluut
noodzakelijk isindiendedreigingen voorhetmultilaterale
handelsverkeer moetenwordenafgewend .
IV.2.Verbetering vanhetinternationale monetaire
stelsel
Hetinternationale monetaire kaderwordtnogsteedsgeken­
merktdooreenhogematevaninstabiliteit vandewissel­
koersen .Zoweldedollaralshetpondvertoonden indeeerste
helftvanditjaarzowelnominaal alsreëelzeersterke
schommelingen .Watechtervoordegoedewerkingvande
wereldeconomie alsgeheelwaarschijnlijk schadelijker is,is
detendensvandewisselkoersen vandevoornaamste valuta's
omzichgeleidelijkverderteverwijderen vanhetgeenalshun
„evenwichtspeil "gedurende langereperiodenzoukunnen
wordenbeschouwd .Indezesjaarvanafheteerstekwartaal
van1979totheteerstekwartaalvan1985apprecieerde de
USD,gewogenopbasisvanhethandelsverkeer ,reëelmet
63%,zijhetvanafeenondergewaardeerde uitgangsposi­
tie.(!)ComitévoorEconomische PolitiekvandeEG,„Adviesinzak
hetprotectionisme ",Europeseeconomienr.19,maart1984.
(2)OESO,„CostsofProtectionism ",1985.

31.12.85 Publikatieblad vandeEuropeseGemeenschappen Nr.L377/45
vangrotelandenalsdeVerenigde StatenenJapan(enookde
Lid-Staten vandeGemeenschap )verwelkomen methetoog
ophetafbakenen vanbetermetelkaarverenigbare beleids­
lijnen.Zoalsopgemerkt staathetwereldhandelsverkeer
tegenoverernstigeproblemen tengevolgevaneenduidelijke
wanverhouding tussendewisselkoersen ,dieweerhetgevolg
isvaneenslechteinterneeninternationale coördinatie van
hetmonetair enfiscaalbeleid.
Deinstabiliteit endewanverhouding tussendewisselkoersen
opinternationaal niveauheefttoteenduidelijkonhoudbaar
patroonvanhandelsverkeer enkapitaalstromen geleid.De
GroepvanTienheefttotnogtoealleenovereenstemming
kunnenbereikenoverbescheiden procedurele voorstellen ter
verbetering vanhetstelsel.Methethandelsbeleid alleen,
kunnendeproblemen dieveroorzaakt wordendoorwissel­
koersdistorsies nauwelijks wordenopgelost .Daaromdringt
deGemeenschap aanopeenparallellevooruitgang bijde
verbetering vanhetinternational monetairstelselnaastde
nieuweGATT-ronde .Devergadering vandeGroepvanVijf
inseptember 1985vertegenwoordigt eenzekerevooruitgang
bijdeaanpakvandewisselkoersproblemen endecoördinatie
vanhetmacro-economisch beleid.Dezelangdurige verschuivingen hebbeneenwisselkoerspa­
troonopgeleverd ,datnietverenigbaar ismeteenstabiele
structuurvanhetinternationale handelsverkeer endekapi­
taalstromen enderhalveduidelijkopmiddellange oflange
termijnniethoudbaar is.Bovendien leidtdeimportpenetratie
indeVerenigde Statentengevolgevandeoverwaardering
vandedollartoteenformidabele opeenstapeling vanprotec­
tionistische druk,diethanshetliberalestelselvanhet
internationale handelsverkeer ,datingevolgedeGATTwerd
ingevoerdenindenaoorlogse jarenverderwerdbevorderd ,
ernstigdreigtteondermijnen .
Tegeneendergelijkeachtergrond moetwordenbetreurddat
deGroepvanTien(leidendeindustrielanden ),dieopdeTop
vanWilliamsburg in1983werdverzochtnategaanhoede
werkingvanhetinternationaal monetair stelselkonwor­
denverbeterd ,nietinstaatisgeweestovereenstemming te
bereikenovereenconcreetenmeeralgemeenactieprogram­
ma,datmetnamegerichtzouzijnopeenoplossingvanhet
probleemvandeinstabiliteit vandewisselkoersen .Nade
overeenstemming dieop22september tussendelandenvan
deGroepvanVijfwerdbereikt,lijktthanseenzekeremate
vaninstemming tebestaanoverzoweldenadeligewerking
vanwisselkoersdistorsies alsdemogelijkheden vooreen
onderlingafgestemde actieterbeïinvloeding vandewissel­
koersenenandereeconomische kernvariabelen ,teneindede
voornaamste onevenwichten vandewereldeconomie te
corrigeren .
Hetinaprilgepubliceerde verslagvandeGroepvanTien(*)
hadmetnamebetrekking opdebehoefteaaneenverbetering
vandemultilaterale toezichtprocedures ,teneindeeenbetere
coördinatie eneenonderlinge coherentie vandebeleidslijnen
vandevoornaamste industrielanden tebereiken .Ofdeinhet
rapportvandegroepaanbevolen procedure-wijzigingen
zullenleidentoteenduidelijkeverbetering opditpuntblijft
devraag.Detijdiswellichtnietrijpomeensysteemvan
doelgroepgebieden voordewisselkoersen vasttestellen,met
eenverplichting totinterveniëren wanneerdelimietenin
dergelijke zoneswordenbereikt.Niettemin kanhetnuttig
zijneenernstigonderzoek intestellennaardemogelijkheid
vaneentussenfase metrichtzones ,waarbijindiendelimieten
wordenoverschreden overleginplaatsvaneeninterventie
vandecentralebankenzouplaatsvinden .Opdevergadering
vandeGroepvanVijfinseptember 1985werdeenzekere
vooruitgang bereiktdoordeovereenstemming ,voorde
eerstemaalinrecentejaren,overdegewensterichtinggeving
aandedollarkoers endebereidheid opditgebiedsamente
werken .
Harerzijds heeftdeGemeenschap geconstateerd dathet
bestaanvanwisselkoerslimieten ,zoalsinhetkadervanhet
EMS,ontgewijfeld heeftbijgedragen toteengrotereconver­
gentievanhetbeleidenvanhetoptredenvanhaarleden.
Instellingen dieineennauwgeïntegreerde economische regio
alsdeEuropeseGemeenschap passendendoeltreffend zijn,
zijnechternietnoodzakelijkerwijze overdraagbaar opeen
ruimereenmeeruiteenlopende groeplanden.DeGemeen­
schapzouechtereenmeerdoeltreffend multilateraal toezicht
opdewisselkoersen enhetmonetaireneconomisch beleidIV.3.Europeseeconomische ruimte
DeEuropeseGemeenschap voertmeeruitnaarderestvan
West-Europa (26%vandetotaleEG-uitvoer ,exclusief
intracommunautaire handel)dannaarwelkandergebiedter
werelddanook.Begin1984voltooiden deGemeenschap en
deEVAdeopheffing vanalletarievenenkwantitatieve
handelsbelemmeringen tussendetweeblokken .Inaprilvan
hetafgelopenjaarwerdvervolgens eengemeenschappelijke
verklaring afgelegd ,waarindepolitiekewiltotuitingwerd
gebrachtdesamenwerking tussendeGemeenschap ende
EVAuittebreiden„methetdoeleendynamische Europese
economische ruimtetescheppen".In1985werdenineen
gezamenlijke bekendmaking vandeCommissie ende
EVA-landen debeleidsterreinen afgebakend ,dieindetoe­
komstzoudenmoetenbijdragentotdeontwikkeling vandeze
relatie.Harerzijds maaktedeCommissie eenmededeling
bekendwaarinnaderwerdaangegeven hoezulksnaarhaar
meningzoukunnengeschieden (2).
Teneerstedientprioriteittewordengegevenaandeafschaf­
fingvaneenreekstechnische enadministratieve belemme­
ringenvoordeverdieping vandehandelsbetrekkingen door
middelvandevereenvoudiging vandegrensformaliteiten en
deregelsvanoorsprong ,wederzijdse samenwerking ophet
gebiedvantechnische normenenvoorschriften ,onderlinge
erkenning vantestresultaten encertificaten .
Andereterreinenwaaropdesamenwerking dientteworden
vergrootzijnonderzoek enontwikkeling ,handelinverwerk­
telandbouwprodukten ,overheidsaanbestedingen ,grenscon­
trolesvoorhetreizigersverkeer ,vervoerprojecten en-beleid,
milieubeleid eneconomisch enmonetair overleg.De
Gemeenschap heeftopverschillende vandezeterreinen
onlangsinitiatieven genomen .Zoisbijvoorbeeld gesugge­
0)Internationaal MonetairFonds,Supplement ophetrapportvan
deGroepvanTien„TheFunctioning oftheInternational
Monetary system",IMFSurvey,juli1985.(2)Commissie vandeEG,„DeGemeenschap endeEVA-landen "
(Doe.CC)M(85)206 def.),mei1985.

Nr.L377/46 Publikatieblad vandeEuropeseGemeenschappen 31.12.85
reerddatnieuweprogramma 'svoordecreatievaneen
Europese Gemeenschap voorTechnologie openzouden
moetenstaanvoordedeelneming vanandereWesteuropese
landen.DeRaadzalbinnenkort hetEuropeesFondsvoor
Monetaire Samenwerking machtigen bepaaldeniet-commu­
nautaircentralebankendemogelijkheid tegevenofficiële
reservesinEcuaantehouden,endezeregelingzaldoor
sommigeEVA-landen kunnenwordenbenut.Reedszijn
sommigevandezelandenbegonnenparticuliere Ecu-tegoe­
denaantehoudenalseenonderdeel vanhundeviezenreser­
ves.
Erisgoedevooruitgang geboektbijdeopenstelling vanbet
handelsverkeer tussendeEG-enEVA-landen .Vanbeide
zijdenisthansovereengekomen ,opdezeresultatenverderte
bouwen .DeGemeenschap streefternaar,inhetlichtvan
haareigeninspanningen tervoltooiing vandeinternemarkt
enterverdieping vandeeconomische samenwerking hetvoor
deEVA-landen mogelijktemakennauwdeeltenemenaan
hetintegratieproces vandeEuropese economie .Hierbij
dienennatuurlijk deonderscheiden institutionele identiteiten
endoelstellingen vandeGemeenschap endeEVAinachtte
blijvenwordengenomen .DeEVA-landen zoudenkunnen
wordenuitgenodigd ombijtedragentotdetenuitvoerlegging
vandecoöperatieve groeistrategie .Dethansgevoerdeonder­
handelingen teraanpassing vandebestaande vrijhandelsre­
gelingentussendeGemeenschap endeEVA-landen ,die
noodzakelijk zijngeworden wegensdetoetreding vanSpanje
enPortugal,zijngerichtopeenverdereconsolidatie en
uitbreiding vanhetvrijehandelsverkeer inWest-Europa .gevalzouzijnzouookdevraagrijzen,pfdeGemeenschap
alleenofinovereenstemming meteengroteraantallanden
zouoptreden .
Indeveronderstelling datalleendeEuropeseGemeenschap
zoupogenhaargroeitempo aantehouden,terwijlandere
regio'sindewereldpassiefzoudentoelatendathungroei­
percentages dooreenvertraging indeVerenigde Staten
zoudenwordengedrukt,zoudeGemeenschap meteen
aanzienlijk tekortopdelopenderekeningtemakenkunnen
krijgen.DeGemeenschap kanzichinzekeremateeenafname
vanhaaroverschotenzelfseentijdelijktekortopdelopende
rekeningveroorloven .EentekortopAmerikaanse schaalis
echternietdenkbaar .Hetbuitengewoon grotetekortvande
VerenigdeStatenisgeenvoorbeeld ,datdeGemeenschap kan
volgen.
Anderzijds zoudeGemeenschap erwelvoorkunnenpleiten,
dateenzogrootmogelijkaantallandendeelneemt aaneen
economische aanpassing opwereldschaal .Inditkaderneemt
Japantegenover hettekortvandeVerenigde Stateneen
bijzondere positiein,terwijlhetookernstigeproblemen heeft
tengevolgevaneenonevenwichtige handelsstructuur met
betrekking totdeEuropeseGemeenschap .Eeninternationa­
lesamenwerkingsactie terondersteuning vandewereldcon­
junctuurzouvooraleensterkeparticipatie vanJap'an
vereisenmetbetrekking totzoweldeappreciatie vande
wisselkoers alsdetoeneming vandebinnenlandse vraag.
Indiendezebijdragezouwordengewaarborgd ,zouhetgoed
mogelijkkunnenzijneenmondialecoöperatieve actieverder
uittebreiden.DeEuropeseGemeenschap zoudeEVA-lan­
denkunnenvoorstellen zichaantesluitenbijhetinitiatiefvan
deGemeenschap .Japanendenieuweindustrielanden van
hetStille-Zuidzeegebied zoudeneennuttigetegenhanger
kunnenvormenvoordevermindering vanhetinternetekort
vandeVerenigde Staten.DeVSzoudendaartoehetmeest
nuttigkunnenbijdragendoormaatregelen totvermindering
vanderentevoeten ,dieeenbijzondergrotedrukuitoefenen
opdegroeimogelijkheden vandeontwikkelingslanden met
groteschuldenlasten ,metnameinLatijns-Amerika .
Hetvermijden vaneensituatie,waarinheteconomische
aanpassingsproces indeVerenigde Statentoteenuitgespro­
kenenalgemenevertraging vanhetwereldhandelsverkeer
leidt,isessentieelvoordevoortzetting vaneengeordend
aanpassingsproces indeontwikkelingslanden metschulden ,
zoalsdoordeIBRDinhaarrecenteontwikkelingsrapport (*)
werdopgemerkt .
DeIBRDgeeftmetname„hoge"en„lage"scenario'saanvoor
deontwikkelings -enindustrielanden diealgeheelindelijn
liggenvandebovengetrokken conclusies (indeelII.2)over
depotentiëlevoordelen vaneencoöperatieve groeistrategie .
Hetinvoervermogen vandeontwikkelingslanden wordtin
hogematebeïnvloeddoordegunstigeofongunstige voor­
waardenmetbetrekking totdegroeivanhetwereldhandels­
verkeer,deruilvoetenderentevoeten .Voordejaren
1985—1990zalhetjaarlijksegemiddelde groeipercentage
vandeinvoervandeontwikkelingslanden naarraming
tussen9,3%inhethogescenarioen2,5%inhetlage
scenarioliggen.Deschuldenlast vandeontwikkelingslanden
zouindelagehypothesetot28%stijgen;ofwelwordthetIV.4.Internationale samenwerking tenbehoevevande
aanpassingen vandewereldeconomie
Zoalsreedsopgemerkt moetdeeconomievandeVerenigde
Statenopmiddellange termijnovergaantoteenduidelijke
correctievanhetnogsteedsstijgendetekortopdelopende
rekeningvandehandelsbalans .Tijdstipenomvangvandeze
correctie,enopwelkewijzedaarbijtewerkzalworden
gegaan,zijnnogonzeker,dochzijzalongetwijfeld een
stringentbegrotingsbeleid ,eenconjuncturele vertraging en
eendepreciatie vandedollarkoers inhouden .
Hetvooruitzicht vaneeneventuele aanpassing doorde
Verenigde Staten,metdemogelijkegevolgendaarvan,doet
aanzienlijke problemen rijzenvoordeinternationale econo­
mischesamenwerking .Hierbijzalmenzicherduidelijkop
moetenrichtendatdenodigeaanpassingen zoweinig
mogelijknegatievegevolgenhebbenvoordeconjunctuur in
deVerenigdeStatenzelf(hetgeennatuurlijkookinhetbelang
vandeVerenigde Statenis)envoordegroeivande
wereldeconomie alsgeheel.Eenongeordende aanpassing die
tothandelsbeperkingen zouleidenzounatuurlijk zeerscha­
delijkzijnvoordewereldeconomie .
UithetoogpuntvandeVerenigde Statenkaneenzekere
correctievandebetalingsbalans wordenbereiktopeenhoger
peilvaninterneeconomische bedrijvigheid naarmatehet
bedrijvigheidspeil inderestvandewereldeconomie hogeris.
HetisvoordeGemeenschap noodzakelijk eendynamischer
economische groeiteverwezenlijken endevraagrijstdan,
hoedezekanwordengehandhaafd ingevalvaneenaanpas­
singaandegroeiindeVerenigde Staten.Indienzulkshet0)IBRD,„WorldDevelopment Report1985juli1985.

31.12.85 Publikatieblad vandeEuropeseGemeenschappen Nr.L377/47
schuldenprobleem ondercontrolegebracht ,ofwelmondthet
uitineennoggroterecrisisdanthans.Inhetlaatstegevalzou
dedreigingvoordestabiliteit vandewereldeconomie
aanzienlijk zijn.
Hetvooruitzicht vaneenaanzienlijke interneenexterne
aanpassing vandeeconomie vandeVerenigde Stateninde
komendejarenwerptdevraagop,hoeeenredelijkegroeivan
derestvandewereldeconomie kanwordengehandhaafd .De
Europese Gemeenschap dientbereidtezijnhaarverantwoordelijkheden alseengroteeconomische regioop
zichtenemenomhaareigeninternaangestuwde groei
gedurende dezeperiodetebehouden .Hetisechtereven
belangrijkdatJapaneendergelijkegrootschalige internatio­
naleaanpassing ondersteunt ,daardeGemeenschap anders
onaanvaardbare risico'szoulopenmetbetrekking tothaar
eigenbetalingsbalans .Zondereenpassendeglobalesamen­
werkingzoudendegevarenvooreenondermijning vanhet
brozeherstelvandeontwikkelingslanden metschuldenpro­
blemenzeergrootzijn.
V.CONCLUSIES :DOELSTELLINGEN ,INSTRUMENTEN ENMETHODE
InditVerslaggeeftdeCommissie aandeRaad,hetParlement
endesocialepartnerseenschetsvaneensamenwerkingsstra ­
tegieterbevordering vandegroeidieisgerichtopeen
definitieve verbetering vandeeconomische prestatievande
Gemeenschap tussennuen1990.Detenuitvoerlegging van
dezestrategieisnoodzakelijk wilmendewerkloosheid
verminderen zonderdeinflatieopnieuwaantewakkeren .Dit
zalongeachthetinternationale klimaatpositieveresultaten
opleveren .Hetisduidelijkdateengunstiginternationaal
klimaatbevorderlijk zalzijnvoorhetslagenervan.Bijde
huidigeonzekereomstandigheden voordewereldeconomie
alsgevolgvanhetaanhoudend gebrekaanfinancieeleven­
wichtindeVerenigde Statenendekritiekeproblemen in
enkelegrote,meteenzwareschuldenlast kampende ontwik­
kelingslanden ,zalechtervandeGemeenschap ,dieeen
samenwerkingsstrategie terbevordering vandegroeigaat
voeren,eenduidelijksignaaluitgaan .Hetvoorstelkanals
volgtwordensamengevat :
Doelstelling
DeGemeenschap moetduidelijke doelstellingen gevenvoor
heteconomisch beleid.InditVerslagsteltdeCommissie een
samenwerkingsstrategie voorterbereiking vaneenduur­
zaamgroeitempo van3,5%indeperiode1986—1990.
Hierdoorwordteentewerkstellingsgroei mogelijkvan1,5%
perjaarenzullendemiddelenwordenverschaftwaardoor de
werkloosheid kanwordenverminderd tot7%inhetlaatste
jaar.Hetgroeipatroon zalderhalveeensterkerarbeidsschep­
pendkarakterkrijgenenzichvoltrekken ineenkadervan
stabiliteitvandenationalebegrotingen envermindering van
deinflatie.Dergelijke resultaten zullenuitsluitend mogelijk
zijnindiendedeelnemers devanhunverlangde bijdrage
leverentotdestrategieenindiendeinternationale samen­
werkingzichopbevredigende wijzevoortzet .
Instrumenten
Dezedoelstelling kannietwordenbereiktdoorslechtséén
enkelinstrument .Eenaantalrecentebeleidsinitiatieven
passenechtergoedindesamenwerkingsstrategie terbevor­
deringvandegroei,dochdetenuitvoerlegging vandeze
initiatieven moetwordenbespoedigd enbegeleiddooreen
anderkrachtigelementteneindeeenvoldoende wijzigingin
heteconomische groeipadteverzekeren .Dehoofdelementen
kunnenalsvolgtwordengespecificeerd :
—hetmonetairbeleidmoetzodanigwordenuitgevoerd dat
dereedsbereiktevooruitgang bijdevermindering vandeinflatiewordtvoortgezet endateveneensruimtewordt
gebodenvooreensnellerereëlegroei.Eensnelleregroei
zaleveneensmogelijkzijndoorgebruiktemakenvande
mogelijkheden diezichvermoedelijk zullenvoordoen
wanneerinternationale monetaire omstandigheden de
verlagingvandeEuropeserentetarieven kunnenverster­
ken;
—eenbegrotingsbeleid datopmicro-economisch niveau
eensterkerearbeidsscheppende groeibevordert .Ma­
cro-economisch moetdeeerstedoelstelling zijnhet
huidigegebrekaanevenwicht tecorrigeren enterzelfder
tijdgebruiktemakenvandemogelijkheden ,voorzover
daartoeruimteis,voordegelijktijdige verbetering van
vraagenaanbodentebewerkstelligen datdeEuropese
economie komtineen„heilzamecirkel"vaninvesterin­
gen,produktiegroei enschepping vanwerkgelegenheid ,
gepaardgaandemeteenbeterevenwicht vandeopenbare
financiën .Binnenhetkadervandegezamenlijke groei­
strategiezullenbelastingverlagingen engrotereinfra­
structuurinvesteringen enkelevandevoornaamste
beoogdemaatregelen moetenzijn;
—eenmatigeverhoging vandereëlelonentervergroting
vanderentabiliteit vandevasteactiva.Tezamenmetde
vraagstimulering zalditeeneconomisch klimaatschep­
pendatgunstigisvoordebevordering enoplevingvande
investeringen gepaardgaandemeteengrotereschepping
vanwerkgelegenheid ;
—initiatieven terverbetering vandeflexibiliteit vande
arbeidsmarkt ,debevordering envermindering vande
arbeidstijd zonderkosteneffect zalereveneenstoebijdra­
gendegroeiindiensttestellenvandewerkgelegen­
heid;
—eenverbeterdengeïntegreerd marktbeleid teropenstel­
lingvandeinternemarktvandeGemeenschap ;liberali­
seringvandenationalekapitaalmarkten eneenbétere
marktoriëntatie vanhetinterventiebeleid vandeGemeen­
schapmetinachtneming vande„socialedimensie";
—eengrotereinvestering inEuropa'seconomisch potentieel
inderuimstezinvanhetwoord,uiteenlopend van
belangrijke vervoer-encommunicatieprojecten van
gemeenschappelijk belangtotmilieu-investeringen ten
behoevevaneenbetergebruikvanEuropa'stechnolo­
gischpotentieel ;

Publikatieblad vandeEuropeseGemeenschappen Nr.L377/48 31.12.85
—eeninternationaal beleidwaarbijdeGemeenschap streeft
naareenvoortdurende verbetering vanhethandels­
systeemvandeGATTenhetinternationale monetaire
stelsel,eninsamenwerking metanderelandenbewerk­
stelligtdatdegroeivandewereldhandel wordtgestimu­
leerdenhetschuldenprobleem vandeontwikkelingslan­
denwordtverzacht,terwijlindeVerenigde Statende
nodigeaanpassingen plaatsvinden .
Methode
DeCommissie achthetdienstigetappegewijs tewerktegaan
omdeuitgangspunten voldoende duidelijktestellenteneinde
eengeloofwaardige startaandestrategietegeveneneen
dialoogteorganiseren tussendebetrokkenpartijen,waarbij
demogelijkheid wordtopengelaten omlaterestappenaante
passeninfunctievandebeoordeling vanderesultaten ,de
economische ontwikkeling endeintrinsieke waardevande
bijdragevanelkepartij:
leetappe
Vóóreind1985moetendeInstellingen vandeGemeenschap
endesocialepartnerstrachtenovereenstemming tebereiken
overdedoelstellingen vandesamenwerkingsstrategie ter
bevordering vandegroeiendenoodzakelijk geachteactie
aanvangen .
2eetappe
Tenuitvoerlegging vanheteerstepakketvanmaatregelen in
1986,inhoudend macro-economische maatregelen ,toezeg­gingenvandesocialepartnersmetbetrekking totde
aanpassingen vaninkomens endearbeidsmarkt ,grotere
overheidsinvesteringen opnationaal encommunautair
niveauenvoorstellen vooreengecoördineerde internationale
actieterversterking vandeontwikkeling .Bovendien moeten
devoorstellen vandeCommissie ,diezijnopgenomen inhet
Witboekbetreffende devoltooiingvandeinternemarkt,met
grotevoortvarendheid wordenuitgevoerd .
3eetappe
Nabeoordeling vanderesultatenvandetweedeetappe,zalin
1987hettweedemaatregelenpakket wordenuitgevoerd ter
vastlegging enverdieping vandearbeidsscheppende groei,
waarbijenkeledezermaatregelen echterafhankelijk zullen
zijnvandeontwikkeling vandecommunautaire eninterna­
tionaleeconomieendeadequaatheid vandebijdragevanalle
betrokkenen aandegezamenlijke groeistrategie .HetEcono­
mischJaarverslag 1986/1987zaleenevaluatievandeindit
opzichtbereiktevooruitgang bevatten .
Dezeuiteenzetting isopzettelijk inzeerschematische vorm
gesteldenzalditookmoetenblijvenvoordediscussiestussen
debetrokkenpartijen.Hetbelangrijkste puntevenwelisdat
dezemoetdienenalsbasisvoorbezinningoverhunstand­
puntdoorelkvandevoornaamste betrokken partijen:
regeringen ,werkgevers enwerknemers .Iederwordtinhet
bijzonderverzochtnategaanhoezijnhuidigestandpuntzou
kunnenwordenontwikkeld inderichtingvanhetgezamen­
lijkebelangindienduidelijkblijktdatdeanderepartners
eveneensbereidzijnhunstandpunt aantepassen.

31.12.85 Publikatieblad vandeEuropeseGemeenschappen Nr.L377/49
HettweededeelvanditVerslagbevatspecifiekerichtsnoeren
voorheteconomisch beleidvandeLid-Staten .Zoalsreedsin
deinleidingbeklemtoond kandestrategienietineensten
uitvoerwordengelegd,dochzalzegeleidelijk moeten
wordeningevoerd .Daartoezaleennauwesamenwerking
tussenderegeringen ,werknemers enwerkgevers noodzake­
lijkzijn.
Voorwathetopdevraaggerichteaspectvandezestrategie
betreft,verschiltdebeleidsruimte opdetweehoofdterreinen
vanhetmacro-economisch beleidaanzienlijk .Desituatiemet
betrekking tothetmonetairbeleidisbetrekkelijk bevredi­
gend.Binnendecontextvaneenopstabiliteit gericht
monetairbeleid,datgrotendeels wordtbepaalddoorhet
EMS,bestaatereenbelangrijke mogelijkheid omderente­
tarieventeverlagen,inhetbijzonderindiendedollarten
opzichtevandeEcublijftdalen.
Bijeenmogelijke vraagstimulering doormiddelvande
overheidsbegrotingen biedtdetenuitvoerlegging vande
strategievanarbeidsscheppende groeispecifiekeproblemen
indeLid-Staten .Aangezien destrategienietineenskan
wordentoegepast ,moetendeaandeverschillende landen
gedaneaanbevelingen realistisch blijvenengecoördineerd
kunnenworden .Eenmatigeloonstijging zaltegelijkertijd de
beleidsruimte vergrotenvoordebelastingpolitiek —meer
groeienwerkgelegenheid verhoogthetinkomen ,terwijlde
uitgaventerverhelping vandecrisisproblemen dalen—en
zaldevraagstimulering geleidelijk plaatsvinden totdathet
proceszichzelfkanonderhouden doormiddelvanparticu­
liereinvesteringen eneenvoldoende ontwikkeling vande
particuliere consumptie .
InsommigelandenvandeGemeenschap (Italië,België,
IerlandenGriekenland )isdeoverheidsschuld nogsteeds
relatiefzeerhoog,zodathetconsolidatieproces iniedergevalindezelandenmoetwordenvoortgezet .Vandeandere
landenishetDuitsegevalbijzonderbelangwekkend .Indit
landwordt,zoalslaternaderzalwordentoegelicht ,in1986
eengroeiverwachtvan3,5%eneentoeneming vande
werkgelegenheid van1,3%.Deprijsverwachtingen blijven
gunstig.Hetoverschot opdelopenderekeningvande
betalingsbalans zalvermoedelijk zeerhoogblijven(2%van
hetBBP).Hetbegrotingstekort zalsterkerdalendanaanvan­
kelijkverwacht (van1,2%vanhetBBPin1985tot0,8%
vanhetBBPin1986).InDuitslandontwikkelt zichderhalve
eenpositievekettingreactie tussenprijsstabiliteit ,sterkere
groeienmeerwerkgelegenheid enmeerbeleidsruimte ophet
gebiedvandebelastingen endebetalingsbalans .Vandeze
beleidsruimte zougebruikkunnenwordengemaaktomde
gestagegroei(ongeveer3,5%)dienoodzakelijk isvoorde
verderevermindering vandewerkloosheid ,ookna1986
voorttezetten.DitiszowelinhetbelangvanDuitsland alsin
datvandeGemeenschap .Dooropdezewijzeoptetreden
zouinDuitsland niethet„locomotiefbeleid "van1978
wordenherhaald .Hetmonetairbeleidzalgerichtblijvenop
stabiliteit ;desamenwerkingsdimensie vandeindeGemeen­
schapdoorregeringen ensocialepartnersgevolgdestrategie
zaldeoverbrenging vandepositievekettingreactie naarde
andereLid-Staten kunnenbevorderen .
IndeandereLid-Staten zaldebeleidsruimte ophetgebiedvan
begroting enbetalingsbalans nognietvoldoende totstand
zijngebracht .Insommigedezerlanden(Denemarken ,
Frankrijk ,Nederland enhetVerenigdKoninkrijk )ishet
mogelijkdateengelijksoortige positievekettingreactie alsdie
welkezichinDuitslandvoordoet ,indenabijetoekomstzal
ontstaan .Eendergelijkevooruitgang zalzichdestesneller
voordoennaarmateereenpositievebijdrageisvandesociale
partnerstotdetenuitvoerlegging vandestrategieennaarma­
tedevooruitgang inDuitsland destebevredigender ver­
loopt.

Nr.L377/50 Publikatieblad vandeEuropeseGemeenschappen 31.12.85
DEELII
ECONOMISCH BELEIDINDELIDSTATEN
BELGIË
InBelgiëisdeeconomische bedrijvigheid in1985ondanks
eennogweifelendparticulier verbruikenigszinstoegenomen
onderinvloedvaneensnellegroeivandeinvesteringen eneen
groterebijdragevandebetalingsbalans aandeeconomische
groei.Devertraging vandeinflatieheeftzichvoortgezet .De
werkloosheid isindeloopvanhetjaarenigszinsgedaalden
hetfinancieringstekort vandeoverheidismetietsmeerdan
éénpuntvanhetBBPgedaald .DepositievandeBelgische
frankiskrachtiggebleven ,hoewelderentevoeten sterkerzijn
gedaalddanindeandereEMS-landen .
Voor1986wordteveneenseenmatigegroeiverwacht .Het
overschotopdelopenderekeningvandebetalingsbalans zal
vermoedelijk sneloplopen,vooraltengevolgevande
verbetering vanderuilvoet,maardenadedevaluatie van
1982bereikteversterking vanhetconcurrentievermogen zal
verderafnemen .Destijgingvandeconsumptieprijzen zalnog
vertragenonderdematigende invloedvandewereldprijzen .
Geziendezevooruitzichten zaldewerkloosheidssituatie naar
allewaarschijnlijkheid nauwelijks verbeteren .
Hoeweldegroeiin1985en1986geringblijft,ishet
bemoedigend vasttestellendathijvooralberustopde
uitvoerendeinvesteringen ,hetgeenbetekentdatdetwee
prioritaire doelstellingen dienadeeerstefasevanhet
economisch herstelbeleid (verbetering vandeconcurrentie­
positieendefinanciëlesituatievanhetbedrijfsleven )werden
bereikt,resultaten hebbenopgeleverd .Geletechteropde
omvangvandeonevenwichtigheden dieindejarenzeventig
zijnontstaan ,blijfthetherstelonvolledig enbroos.Wilhet
verworvene wordenveiliggesteld,danmagmenhetbeleid
nietlatenverslappen .
Indeloopvandieperiodegingdebreuktussendestijgingvan
deloonkosten endievandeproduktiviteit gepaardmethet
verdwijnen vaneengrootaantalarbeidsplaatsen inde
industrie .Aanheteindeervan,in1981,warendewinsten,
vergeleken methetbeginvanhetvoorafgaande decennium ,
sterkgedaald,wasdeopbrengst vankapitaaltenopzichte
vandievanarbeidteruggelopen enwerdeeninzinkingvande
investeringsactiviteit geregistreerd .Bepaalde indicatoren
wijzenthansopeenherstelvandewinsten,maarinde
verhouding tussendevergoedingen vankapitaalenvan
arbeidisgeenverbetering gekomen ,afgezienvaneenopflak­
keringin1982en1983.Aandevoorwaarden vooreen
duurzame expansievandeuitbreidingsinvesteringen isdus
nietinvoldoende matevoldaan,terwijldebezettingsgraad
vandeproduktiemiddelen indebuurtvanzijnmaximale
waardeindevorigecycluskomt.Ditvormtdeachtergrond
voorhetbeoordelen vandeinspanningen vanderegeringop
hetgebiedvandeconcurrentiepositie .Inhaarsociale
herstelwetvan22januari1985steldederegeringalsnorm
voor1985en1986hetgemiddelde concurrentievermogen
vandejaren1982tot1984.Daarbijgingzijuitvande
loonkosten perhoofdineengemeenschappelijke valutaten
opzichtevanhetgewogengemiddelde vandezevenvoor­naamstehandelspartners vanBelgië.Bijdeeerstebeoorde­
lingvandewettelijkenormbeginjulisteldederegeringvast
datdezein1985wasgehaald .
Hoewelditvaststellen vaneennormvoorhetbehoudvanhet
concurrentievermogen deverdienste heeftdatalduseen
prioriteitvanheteconomisch beleidduidelijkisgedefinieerd ,
magnietuithetoogwordenverlorendathetvraagstukvan
hetconcurrentievermogen daardoorwordtbeperkttotéén
enkelemaatstaf,metalzijnbeperkingen enonvolmaakthe­
den.Anderebenaderingswijzen ,meeropbasisvande
collectieve arbeidsovereenkomsten voor1985/1986ofan­
dereindicatoren ,schijneneroptewijzendathetin1982en
1983gerealiseerde concurrentievoordeel reedsin1984werd
aangetast .Hetlijktdienstigdesituatiebijdetweede
beoordeling vandewettelijkenorm,begin1986,metde
nodigevoorzichtigheid onderogentenemenendaarbij
rekeningtehoudenmetdevorderingen opanderegebieden
danhetverloopvanhetloonperhoofddatindeconcurre­
rendelandenisgeregistreerd ofwordtverwacht (zoalsde
ontwikkeling vandearbeidsproduktiviteit endeeffectieve
wisselkoers ).
Behoudvanhetconcurrentievermogen isdestebelangrijker
omdatdeverbetering vandewerkgelegenheid endeopenbare
financiënerrechtstreeks doorwordtbepaald.Decollectieve
arbeidsovereenkomsten voor1985en1986zijninhet
voorjaarondertekend .Daardesocialeherstelwet doorhet
verbieden vannieuwevoordelen desocialepartnersertoe
heeftverplichtproduktiviteitswinsten omtezetteninherver­
delingvanwerk,leidendezeovereenkomsten naarverwach­
tingtoteentoenamemetongeveer1,5%vanhetaantal
arbeidsplaatsen indeerbijbetrokken sectoren .Debinnen­
landsemogelijkheden totondersteuning vandebedrijvigheid
zijnbeperktwegensdenogsteedszeerkwetsbare situatievan
deopenbare financiën ,endesaneringdiethanswordt
uitgevoerd isnauwverbonden metdemaatregelen dietot
doelhebbenhetconcurrentievermogen tehandhaven .Het
besluitvanmaart1984,omgedurende driejareneen
algemenematigingvandebeschikbare inkomenstenvoor­
delevandeSchatkistopteleggen,metnamedoor2%vande
lonenintehouden,vergrootnogdeklooftussende
ontwikkeling vandeloonkosten endievandelooninkomens ,
zonderdeeersteteverlagen .Eencorrectievandeindirecte
loonkosten ,dienoodzakelijk zouzijnomhetconcurrentie­
vermogen teherstellen ,zoueenrechtstreekse nadeligein­
vloeduitoefenen ophetprogramma totsaneringvande
openbarefinanciën ,ofeenmatigendeffecthebbenopde
binnenlandse vraagdoordeverminderingen vandebegro­
tingsuitgaven dienoodzakelijk zijnomhettekorttebeper­
ken.Immers,hoewelhetfinancieringstekort vandeoverheid
reedsmetbijnavierpuntenisverlaagd (van12,8%vanhet
BEÉPin1981tot8,9%in1985),ishetnogsteedstehoog.Dat
detotdusverbereikteresultaten brooszijn,blijktreeds
hieruitdatterwijldeuitgavenexclusiefrentesterkwerden
verlaagd ,detotaleuitgavenmetmoeitekondenworden

31.12.85 Publikatieblad vandeEuropeseGemeenschappen Nr.L377/51
gestabiliseerd wegensdezwarerentelastvandeoverheids­
schuld,dieindebeschouwde periodeisgestegenvan7,3tot
10,9%vanhetBBP.Watdetoenamevandeontvangsten
betreftmoetwordenopgemerkt datdevennootschapsbe­
lastingmeerheeftopgebracht ,hoewelsedert1982aanhet
bedrijfsleven verschillende belastingsvoordelen werdentoe­
gekend(verlagingvandeminimumbelasting opdewinstvan
48tot45%,afschaffing vandeadditionele zogenoemde
solidariteitsbelasting ,belastingvrijstellingen inruilvoor
investeringen ).
Ondanksalléinspanningen ishetfinancieringstekort wegens
devicieuzecirkeltekort-rente-groter tekort,nogsteedste
omvangrijk .Hetisdusvanhetgrootstebelangdatin1986de
laatstefasevanhetprogramma van15maart1984volledig
wordtuitgevoerd endatalleuitgavenstijgingen enontvang­
stendalingen ,metnamediewelkehetgevolgzijnvanhet
belastingverlichtingsprogramma 1986—1989datinjuli
werdgoedgekeurd ,binnendebegrotingwordengecompen­
seerd.Alsdeuitgavenopdiewijzeindehandworden
gehoudenendespontanetoenamevandeontvangsten zich
voortzet,zalhetnettofinancieringstekort vandeoverheid
(Schatkist )in1986kunnenwordenbeperkttot9,6%vanhet
BBP,tegen10,4%in1985.Deverlichting vandebelastin­
gen,diehetbeschikbare inkomenmetingangvan1989met
ongeveer1,5%verhoogt,zaltoteenverdereverstrakking
vanhetbudgettair beleidnopen.Desamenstelling vande
ontvangsten ,welkewordtgekenmerkt doorbelangrijke
socialepremieseneenmiddelhoog niveauvanindirecte
belastingen ,biedtechterruimteterverlagingvandeloon­kosten,mitsheteffectvaneendergelijkeherstructurering
nietdoorhetindexeringsmechanisme tenietwordtgedaan.
Aandeuitgavenzijde kandeoverheidopkortetermijngeen
andereimpulsengevendanindevormvaneenwijzigingvan
desamenstelling ervantengunstevandewerkgelegenheid .
Totdusverheeftdebestrijding vandewerkloosheid voorna­
melijkdevormaangenomen vanmaatregelen terverbetering
vanhetconcurrentievermogen vandeeconomie ende
rentabiliteit endefinanciëlepositievanhetbedrijfsleven ,met
namedankzijloonmatiging .Ditwerdsedert1984aangevuld
meteenuitbreiding vandetewerkstelling indespeciale
tewerkstellingsprogramma 'svandeoverheidssector (met
2,1%vandeberoepsbevolking in1985tegen1,4%in
1983),steunbijdeaanwerving vaneeneerstewerknemer en
aanwerklozen diezichalszelfstandigen vestigen,ende
bevordering vandeherverdeling vandearbeid.
Rekeninghoudendmetdereedsgenomenmaatregelen op
fiscaalgebiedentotrechtstreekse ondersteuning vande
werkgelegenheid endenoodzaaktotverdereverlagingvan
hetbegrotingstekort ,zijndemogelijkheden omdegroeiende
werkgelegenheid tedoentoenemen inhogemateafhankelijk
vanimpulsenvanuithetbuitenland .Deconcurrentiepositie
zoudaaromeenprioritaire zorgvanheteconomisch beleid
dienenteblijven.Dooreencoöperatieve actieophetniveau
vandeGemeenschap kanhetbegrotingstekort snellerwor­
denweggewerkt enderuimtewordengeschapen diethans
nogontbreekt .
TABEL 11
België:Voornaamste economische grootheden ,1961—1986
Nominaal
BBPReëel
BBPPrijs­
index-
cijfer
BBPPrijs­
index-
cijfer
gezins­
huis-
houdingenLoon­
som
per
werk­
nemerLopende
rekening
vande
betalings­
balansFinan­
cierings-
saldo
vande
overheidGeld­
hoeveel-
heid
(M2)HWerkloos­
heid
(in%vande
beroeps­
bevolking )(4)Werk­
gelegen-
heidIVerandering in% %vanBBPVerande­
ring
in%%Verande­
ring
in%
1961—1970 8,5 4,9 3,4 3,1 7,8 0,6-1,5 8,6 2,2 0,6
1971—1980 10,5 3,1 7,1 7,1 11,9-0,2-5,010,3 5,5 0,3
1981 4,2-1,2 5,4 8,6 7,7-4,5-12,8 5,8 11,2(10,3)-2,0
1982 8,3 1,1 7,1 7,6 7,9-3,4-11,0 5,7 13,1(12,1)-1,3
1983 6,3 0,4 5,9 7,5 6,7-0,7-11,7 7,014,4(13,3)-1,6
1984 7,0 1,7 5,3 6,2 6,2-0,3-9,9 6,1 14,5(13,3)0,4
1985(2) 6,7 1,94,7 4,9 5,7 0,6-8,6 6,0 13,8(12,4)0,4
1986(2) 6,2 1,74,4 3,2 4,2 2,0-7,4 5,513,4(12,2)0,3
(!)SchattingvandedienstenvandeCommissie ,oktober1985.
(2)RamingvandedienstenvandeCommissie ,oktober1985,opgrondvanhethuidigebeleid.
(3)Jaarultimo .
(4)DefinitieEurostat;tussenhaakjesdenationaledefinitie .
DENEMARKEN
InDenemarken heeftdeeconomische bedrijvigheid zichin
1985verderuitgebreid .DereëlegroeivanhetBBPwordt
geraamdopbijna2,5%,hetgeenminderisdande4%van1984maarnogsteedsopdemiddellange tendensligt.Terwijl
eengoedeoogstdetotaleproduktie van1984tengoede
kwam,dedenzichin1985eenaantalfactorenvoorwaar­

Nr.L377/52 Publikatieblad vandeEuropeseGemeenschappen 31.12.85
doordegroeiwerdafgeremd .Vooraldebinnenlandse vraag
wasminderdynamisch :eentrageontwikkeling werdgeregi­
streerdbijhetparticuliere verbruikendewoningbouw ,
waardoordegestagesnelletoenamevandeinvesteringen van
hetbedrijfsleven werdgeneutraliseerd .Deinvoervaninves­
teringsgoederen enbepaalde consumptieartikelen bleef
belangrijk .Ondanksdedoorhetstrengeinkomensbeleid
versterkteconcurrentievermogen zijndeuitvoerresultaten ,
diedeimpulstotdehuidigefasevaneconomisch herstel
gaven,nadeligbeïnvloeddoordevertraging indegroeivan
debuitenlandse markten .Hettekortopdelopenderekening
vandebetalingsbalans ,dateenaanzienlijk bedragaan
rentebetalingen inhetbuitenland omvat,bleefdanook
groot.Hierstaatechtertegenoverdatdeinflatieverder
afnamonderinvloedvandedalendebinnenlandse kosten,
terwijldewerkgelegenheid indeparticuliere sectoreen
snellereuitbreiding vertoonde dandetotaleberoepsbevol­
king,zodatdewerkloosheid metbijnaéénpuntterugliep .
Bovendien daaldehetbegrotingstekort vandegeheleover­
heidtotongeveer 3%vanhetBBPdoordatdelopende
ontvangsten indezelfdematetoenamen alshetBBPbij
gelijkblijvende reëleuitgaven .
Voor1986wordteengroeivanmeerdan3%verwacht .
Vermoedelijk zaldebinnenlandse vraagindezelfdemate
toenemen alsin1985,maardoorveranderingen inde
samenstelling vandevraag,nogversterktdoorinvoersubsti­
tutie,zaldestijgingvandeinvoergeringerzijn.Het
particuliere verbruikzaltoenemen ,ondermeerdankzijde
uitbreiding vandewerkgelegenheid ,maarhetverbruikvan
deoverheidblijftinhettekenstaanvanhetstringente
begrotingsbeleid .Deconjunctuurgevoelige investeringscate­
gorieënzullenongetwijfeld baatvindenbijdelagerefinan­
ciëlekostenendeverbeterde winstpositie ,terwijldeautono­
mecomponenten ,vooralindeenergiesector ,minderbelang­
rijkzullenworden.Derelatievedalingvandebinnenlandse
kosten,welketotuitingkomtineenlagereinflatie,zal
bijdragentoteenverdereaangroeivandemarktaandelen van
industrieprodukten .Indewerkloosheid zalzichvermoede­
lijkeenverdereverbetering voordoen .
Deexternebeperkingen enhetstrengebegrotingsbeleid
kunnenmeebrengen datdegroeiindeperiode1984—1986
ietsonderdepotentiële groeizalblijven.Sedert1982ishet
economisch beleidvandeoverheidgerichtopherstelvanhet
externeevenwicht enhetevenwicht indeoverheidsbegroting
tegen1988respectievelijk 1990.Hoewelbijhetverwezenlij­
kenvandezedoelstellingen ookdegroeivandewereldvraag
eenbelangrijke rolspeelt,zijnreedsaanzienlijke vorderingen
gemaakt .Deloonmatiging vandelaatstejarenheeftveran­
deringgebrachtindeverhouding vanarbeids-enkapitaal­
kostenentoteenbeterewinstpositie geleid.Tegelijkisdoor
hetstrengbegrotingsbeheer hetfinancieringstekort vande
overheidverminderd .Dankzijgeringereinflatoireverwach­
tingenzijndenominalerentevoeten teruggedrongen .Door
dezeontwikkelingen enmededoorhettoegenomen vertrou­
wenvanhetbedrijfsleven ,heeftdekapitaalvoorraad zich
uitgebreid enisdewerkgelegenheid indeparticuliere sector
aangegroeid .Hetresultaatvaneenenanderiseenveelbeter
evenwicht indebinnenlandse macro-economische verhou­
dingen,maardedoelstellingen ophetgebiedvanhetexterne
evenwicht zijnnognietgehaald.
Deinkomensmaatregelen vanmaartbepalenondermeerdat
denominalelonenslechtsmetongeveer2%perjaarmogenstijgen.Samenmetdeverlagingvandeindirectearbeids­
kostenmet1,5%vandeloonkosten metingangvanoktober
1985enbeperkingen opanderevormenvaninkomensver­
hogingenzouditmoetenleidentoteenlagereinflatieen
hogerewinsten .Demaatregelen zullenookeengunstige
invloedhebbenopdewerkgelegenheid ,nietalleenomdat
doordehogereinvesteringen inhetbedrijfsleven deproduk­
tiecapaciteit groterwordt,maarookeengunstigere combi­
natievankapitaalenarbeid.Debetrekkelijk snelleverande­
ringeninhetproduktenpakket enindemarktverhoudingen
zullenechtereengrootaanpassingsvermogen vandearbeids­
marktvergen.Hetwordtsteedsdringender datdeberoeps­
bekwaamheden inovereenstemming wordengebrachtmetde
technologische vooruitgang ,endatdearbeidsmarktregelin ­
genwordenherzienteneindebelemmeringen voorhet
arbeidscheppende vermogenvandeeconomieopteruimen.
Diversemaatregelen zijngetroffenomlangdurigwerklozen
enanderedoorwerkloosheid getroffengroepenopnieuwin
teschakelen .
Dedringende behoefteaanverdereverbetering vande
betalingsbalans blijfteenbeslissende factorvoorhetmone­
taireenhetbudgettaire beleid.Aanpassingen zoudennodig
kunnenblijkenalsdebinnenlandse vraag,endanvooralhet
particuliere verbruik,zouafwijkenvandeontwikkeling die
verenigbaar ismeteenverbeterd externevenwicht .Het
herstelvanhetexterneevenwicht moeteenprioritaire
doelstelling blijven,maardespeelruimte diedeautoriteiten
opditgebiedhebbenzouwordenvergrootdooreencoöpe­
ratieveactieophetvlakvandeGemeenschap .
Deaangroeivandegeldhoeveelheid isin1984vertraagd ,een
tendensdiezichin1985heeftvoortgezet ,ookbijde
kredietverlening vandebanken.Derentevoeten zijninsterke
mategedaaldalsreactieopdeverwachte vertraging vande
inflatieeneenstijgingvandeinvoervanparticulier kapitaal .
Deverschillen tussendebinnenlandse endebuitenlandse
rentevoeten zijnkleinergeworden ;deneigingvanhet
bedrijfsleven omleningenoptenemeninhetbuitenland zal
danookvermoedelijk afnemen .Teneindeeenmeermarkt­
gerichtbeleidtenaanzienvandebinnenlandse geldhoeveel­
heidtekunnenuitvoeren heeftdenationale bankinhet
middenvanhetjaarhetkredietcontrolesysteem gewijzigd
dooreennieuwstelselvanmarginale reservevoorschriften in
tevoeren.Eensoepelerbeheervandegeldhoeveelheid ende
korterentevoeten opbasisvandoordenationalebank
uitgegeven depositocertificaten opkortetermijn,welke
alleentussendebankenkunnenwordenverhandeld ,werdin
augustusingevoerd tervervanging vandebestaande in
tranchesverdeeldeleningsfaciliteiten vandebankenbijde
nationale bank.
Eenkleineraandeelvandeoverheidsuitgaven inhetbruto
binnenlands produktzouverlichting brengenindemonetaire
beperkingen eneenstimulansbetekenen voorhetgroeipo­
tentieelvandeeconomie .Deontwerp-begroting voor1986
stemtovereenmetdemiddellange-termijnstrategie vande
overheidenhetgeenvanuithetstandpunt vandeGemeen­
schapgeziendegepastekoersis.Deuitgavenzulleninreële
termenwordengestabiliseerd ophetvoor1985vastgestelde
maximum ,hetgeeninpercenten vanhetBBPeendaling
betekent,terwijldebelastingen vermoedelijk evenredighet
nominale BBPzullentoenemen .Hetresultaathiervanzaleen
verdereverlagingvanhettekortvandecentraleoverheidtot

31.12.85 Publikatieblad vandeEuropeseGemeenschappen Nr.L377/53
mogenhebbenvoordebedrijfswinsten .Bovendien isvoor
1987eenhervorming vandeinkomensbelasting gepland .
Doelervanisdoordebelastingen geïnduceerde economische
nadelentegentegaan:demarginale tarievenwordenver­
laagdenvoordebesparingen ongunstige fiscalemaatregelen
wordeningetrokken .Voordebegroting wordtdeene
verandering gecompenseerd doordeandere,maardeze
maatregelen zoudeneenpositieveinvloedkunnenhebbenop
debinnenlandse vraag.Dergelijke effectenmogennietuithet
oogwordenverloren .ongeveer3%vanhetBBPzijn,entot1%voordeuitgaven
vandegeheleoverheid .Derelatievebesnoeiing opdetotale
uitgaven,uitgedrukt alspercentvanhetBBP,vereisteen
doorlopende heroverweging vandebestaandeprogramma 's
teneindeeennieuweallocatievandemiddelen aande
verschillende uitgavenprioriteiten tebereiken .Detotale
belastingdruk zalvrijwelgelijkblijven doordatdeverlaging
vandeindirectearbeidskosten wordtgefinancierd dooreen
verhoging vandevennootschapsbelasting ,hetgeenwegens
deverbeterde concurrentiepositie geennadeligegevolgenzou
TABEL12
Denemarken :Voornaamste economische grootheden ,1961—1986
Nominaal
BBPReëel
BBPPrijs­
index-
cijfer
BBPPrijs­
index-
cijfer
gezins­
huis-
houdingenLoon­
som
per
werk­
nemerLopende
rekening
vande
betalings­
balansFinan­
cierings-
saldo
vande
overheidGeld­
hoeveel-
heid
(M2)(>)Werkloos­
heid(in%
vande
beroeps­
bevol-
king)(3)Werk­
gelegen-
heid
Verandering in% %vanBBPVerande­
ring
in%%Verande­
ring
in%
1961—1970 11,2 4,5 6,4 5,8 10,6-2,2 1,3 10,2 1,1 1,1
1971—1980 12,2 2,3 9,6 10,1 11,5-2,9 0,9 11,3 3,8 0,7
1981 9,1-0,9 10,1 12,0 9,2-3,0-6,9 9,6 9,2-1,3
1982 14,6 3,0 11,3 11,0 11,5-4,1-9,3 11,8 9,8 0,3
1983 10,3 2,0 8,1 7,1 6,4-2,2-7,4 25,5 10,4 0,5
1984 9,9 3,9 5,8 6,6 4,9-3,2-4,6 17,0 10,0 2,2
1985(») 6,4 2,3 3,9 4,2 3,7-3,4-2,9 11,0 9,1 2,0
1986(») 5,4 3,2 2,2 1,7 2,4-2,7-0,7 7,5 8,6 1,6
(J)RamingvandedienstenvandeCommissie ,oktober1985,opgrondvanhethuidigebeleid.
(2)Jaarultimo .
(3)Nationale definitie .
BONDSREPUBLIEK DUITSLAND
IndeBondsrepubliek Duitsland zijnin1985zeerpositieve
economische resultaten geregistreerd :deeconomische groei
istoegenomen ,destijgingvandeconsumptieprijzen liep
verderterugendewerkgelegenheid heeftzichmeeruitge­
breiddanalgemeenwasverwacht .Hetoverheidstekort werd
opnieuwaanmerkelijk verlaagd .Hetoverschotopdelopen­
derekeningvandebetalingsbalans heeftechtereennieuwe
recordhoogte bereikt.
Degroeivanhetbrutobinnenlands produktwordtvoor
1985geraamdop2,25%,hetgeenbetekentdatdeverwach­
tingvan2,5%diedeBondsregering inhaarlaatsteeco­
nomischjaarverslag voorspelde niethelemaalzalworden
gehaald .Deoorzakenhiervoormoetenwordengezochtinde
economische terugloopvanheteerstekwartaalenmetname
deaandeweersomstandigheden toeteschrijveneffectenop
debouwsector .Vanhettweedekwartaal afishetreëleBBP
duidelijktoegenomen .Weliswaar gingennogsteedssterke
impulsenuitvandebuitenlandse handel,maarookde
binnenlandse vraag,vooralnaarinvesteringsgoederen ,droeg
intoenemende matetotdegroeibij.Deoplevingheeftook
eenpositieveinvloedopdearbeidsmarkt .Uitdemeest
recentewerkgelegenheidscijfers ,diesterkeopwaartse her­zieningenbevatten ,blijktdatreedsrondhetmiddenvan
1985ongeveer 155000personenmeertewerkgesteld
werdendaneenjaartevoren,waartoeookdearbeidstijdver­
kortingeenzekerebijdrageheeftgeleverd .Devermindering
vandewerkgelegenheid indebouwsector isruimschoots
gecompenseerd dooreentoenameindeindustrieende
dienstensector .Datdewerkloosheid indezelfdeperiodetoch
metongeveer55000eenheden isopgelopen ,isafgezienvan
demografische ontwikkelingen ,vooraltoeteschrijvenaan
opnieuwstijgendeparticipatiegraden .Eenenanderbetekent
datdewerkloosheid zichnogsteedsophetzelfdehogeniveau
alsin1984(8,4%)bevindt .
Hetkalmereprijsverloop istoeteschrijvenaanconcurrentie
envooraldegunstigeontwikkeling vandeloonkosten per
eenheidprodukt .Hierdoorwerddeinflatoireimpulsdieaan
hetbeginvanhetjaarvandeinvoerprijzen uitging,ruim­
schootsgecompenseerd .Destijgingvandeconsumptieprij­
zenzalin1985ongeveer2%bedragen ,tegen2,5%in
1984.
Verwachtwordtdathetoverschot opdelopenderekening
vandebetalingsbalans in1985,2,1%vanhetBBPzal
bereiken ,d.i.meerdaneenszoveelalsin1984.Ditoverschot

Nr.L377/54 Publikatieblad vandeEuropeseGemeenschappen 31.12.85
isvooraltesituerenopdehandelsbalans ,terwijlhettekort
opdediensten-enoverdrachtenbalans vrijwelgelijkzal
blijven.
Hetconjunctuurherstel zalzichin1986voortzetten :dereële
groeivanhetBBPwordtgeraamdop3,5%.Dezevergelij­
kingmetvorigjaarverbergtechterdeconjuncturele dyna­
miektijdenshetjaar:achterdenaarEuropese normen
relatiefhogegroeivan3,5%gaateenbelangrijke statistische
overloopschuil,daarvoorhettweedehalfjaar1985een
krachtigeeconomische groeiwordtverwacht .Vanhetvierde
kwartaalvan1985tothetvierdekwartaal van1986zalde
groeinaarverwachting nietmeerdan2,5%bedragen .
In1986zaldegroeihoofdzakelijk doordebinnenlandse
vraagwordengedragen .Eensleutelrolvervultdaarbijhet
particuliere verbruik .Hetreëlebeschikbare inkomenvande
gezinshuishoudingen zalaanzienlijk toenemen wegensde
nogverderteruglopende inflatie,welkehoofdzakelijk te
dankenisaandalendeinvoerprijzen .Eenbelangrijke bijdra­
getotdeverbetering vandefinanciële situatievande
gezinnenisookdevoorbegin1986geplandeeerstefasevan
belastingverlagingen ,welkevooralgezinnenmetkinderen
tengoedezullenkomen.Voortszullendegezinsinkomens
toenemenonderinvloedvandeaangroeiende werkgelegen­
heid.DedienstenvandeCommissie ramendatdewerkge­
legenheid in1986ongeveer330000personenmeerzal
bedragendanin1985;nietteminzaldewerkloosheidsquote
slechtsvan8,4tot8,0%dalen.
Deinvesteringen inoutillagezullenin1986vermoedelijk
slechtsweinigaandynamiek inboeten (bijna9%aangroei
tegen11%in1985).Indebouwsector kanzich—nade
inzinkingindewoningbouw van1985—weereengeringe
reëleverbetering voordoen .Ditbetekentdatdereële
investeringen invasteactivametongeveer 5%zullen
toenemen ,terwijlzijin1985nogmet1%warengedaald .
Degroeivandeuitvoerzalin1986naarverwachting
vertragen .Dankzijhetconcurrentievermogen vandeDuitse
economieophetgebiedvanprijzenentechnologie zalde
toenamevandeuitvoerechtertochnogietsbovendievande
wereldhandel liggen.Bijdeinvoerwordteenveelsterkere
reëlestijgingverwacht .Doordeverwachte hogereeconomi­
schegroeiindeBondsrepubliek Duitsland zalnamelijkeen
toenemend conjunctuurverschil tenopzichtevandeandere
Lid-Staten enookdeVerenigde Statenontstaan .Volgensde
ervaringen dieinvorigeconjunctuurcycli werdenopgedaan
leidteendergelijke ontwikkeling nakortetijdtoteen
krachtigetoenamevandeinvoer.DeBondsrepubliek Duits­
landlevertopdiewijzeookeenbelangrijke bijdragetotde
groeiinanderelanden.Hetoverschotopdelopenderekening
vandebetalingsbalans zalniettemin ,met;ongeveer2%van
hetBBP,vrijwelgelijkblijven .
Indeafgelopen driejarenzijnbelangrijke vorderingen
gemaaktbijhetconsolideren vandeoverheidshuishouding .
Hettekortvandeoverheid (volgensdedefinitievande
nationalerekeningen ),datin1982ongeveer60miljardDM
bedroeg,zalin1985nogniethalfzogrootzijn.Het
consolideringsbeleid heeftinhetbeginongetwijfeld een
negatieveinvloedgehadopdetotalevraag.Deverwachtin­
genhebbenzichechtergestabiliseerd eninmiddelskomenookdepositieveeffectenvandezestrategieduidelijker opde
voorgrond .Doordebeperkingvandeopenbareuitgavenen
vandeopneming vannieuweleningenismeerruimtevoor
belasting-enrenteverlagingen ontstaandanandershetgeval
zouzijngeweest .Dezeruimtezounuconsequent moeten
wordenbenut.Deeerstefasevanbelastingverlagingen in
1986metongeveereen0,5%vanhetbrutobinnenlands
produktiseenstapindierichting .Tochzullendebelasting­
ontvangsten in1986nauwelijks mindertoenemendanin
1985.Detotaleoverheidsontvangsten zullenzelfswegensde
aanzienlijk hogereopbrengst vandesocialebijdragen —
voornamelijk hetgevolgvandetoenamevandewerkgele­
genheid—ietsmeerstijgendanin1985.Hetoverheidstekort
daaltdaardoor merkbaar snellerdaneerstwasverwacht .
Volgensdeprognoses vandeCommissie zalhetbegrotings­
tekortin1986ondanksdebelastinghervorming slechts
0,8%vanhetBBPbedragen ,tegen1,2%in1985.Hettekort
vandecentraleoverheid (bondendeelstaten )zal—zonder
bijkomende uitgaven—enkelemiljardenDMkleinerzijn
dande40miljardDMdiedeCommissie voor1986alsgepast
beschouwt .
Dehogeregroeiendetoenemende werkgelegenheid geven
voor1986meerarmslagophetvlakvandegeheleoverheid ;
dezezouhoofdzakelijk moetengebruiktwordenomde
overheidsinvesteringen uittebreiden .DedoordeBondsre­
geringreedsgoedgekeurde verbetering vandeafschrijvings­
regelingen voorbedrijfsgebouwen iseeneerstestapindie
richting .Bovendien moethetstadsvernieuwingsprogramma ,
waarvoor deBondssubsidie reedsvan300miljoenDMis
opgetrokken tot1miljardDMin1986en1987,worden
aangevuld meteenproportionele verhogingvandebijdragen
vandedeelstaten endegemeenten .Uitervaringblijktdateen
grootaantalprojectentotmilieuverbetering enstadssane­
ring,diehetwaardzijntewordengesteund ,slechtsnogop
eengunstigebeslissing wachten .Daardesteunwordt
verleendindevormvangedeeltelijke subsidiesishettotale
effectervanaanzienlijk groter.Bovendien ishetmogelijkde
subsidiesteverlenenvolgensstructurele enregionalecriteria
(bijvoorbeeld deregionalewerkloosheidscijfers )teneinde
vooralinprobleemgebieden eengroterwerkgelegenheidsef ­
fecttebereiken .Ookkunnenin1987meerERP-middelen
wordenuitgetrokken voordefinanciering vanmilieu-inves­
teringen (bijvoorbeeld zuiveringsinstallaties ).Dezespecifie­
kemaatregelen totverhoging vandewerkgelegenheid en
ondersteuning vandeconjunctuur indebouwsector zijnop
macro-economische grondenaanteradenomdatzijvoorzien
ineendringende behoeftediedelaatstejarenoverhethoofd
werdgezienenookindetoekomstnoggrootzalzijn.Wegens
deonbenutte capaciteitdiedebouwsector momenteel heeft
bestaatgeengevaardatdoordergelijke maatregelen het
structurele aanpassingsproces vandebouwwordtbelem­
merd.Eenoverheveling vanmiddelenvandestructureel
teruglopende woningbouw naardergelijke activiteiten
schijntdanookopmiddellange termijngerechtvaardigd te
zijn.
Bovendien zoudendeaanbodvoorwaarden zospoedigmoge­
lijkmoetenwordenverbeterddoorgerichtewijzigingen van
hetbelastingstelsel .Daarbijmoetenookdiebelastingen
wordengenoemddieslechtsvansecundairbelangzijnvoor
deoverheidsontvangsten maareennadeligeinvloeduitoefe­
nenopdedoelmatigheid vandekapitaalmarkt ,zoalsde
beursomzetbelasting enhetregistratierecht (beidebelastin­

31.12.85 Publikatieblad vandeEuropeseGemeenschappen Nr.L377/55
rentabiliteit invelesectorenechternogsteedsteklein.De
kapitaalgoederenvoorraad moetdusefficiënter enarbeidsin­
tensiever wordenbenut.
Doordatdeproduktiviteit isgestegenzullenin1986stellig
reëleloonsverhogingen kunnenwordentoegestaan .Destij­
gingvandereëleinkomensperhoofddienenechternog
kleinerteblijvendandeproduktiviteitstoename .Dankzijde
eerstefasevandebelastinghervorming enderesultatenvan
deinflatiebestrijding (in1985hoofdzakelijk onderinvloed
vanteruglopende invoerprijzen )blijftechterookbijeen
gematigde loonronde nogeenduidelijkeverbetering vande
reëlenetto-inkomens mogelijk .Totopzekerehoogteisdit
zelfswenselijkomdathetparticuliere verbruikin1986de
tragergroeiendeuitvoerzalmoetencompenseren enduseen
belangrijke conjunctuuronder steunendecomponent zalzijn;
eenenandermagechterniettenkostevandeinvesterings­
activiteitgeschieden .
Tijdensdeloononderhandelingen van1986kanookworden
overwogen oftegenovereenverdereloonmatiging bijkomen­
deaanwervingen zullenwordengesteld.Eendergelijke
afspraakzoueentoenamevanwerkgelegenheid inkunnen
luiden.
Arbeidsintensievere groeikanookwordenverwezenlijkt
doordeinvoeringvansoepelerewerktijden dandiewelkein
demeesteondernemingen wordentoegepast ,zodatook
gemakkelijker kanwordenovergegaan totarbeidstijdverkor­
ting.Deervaringen indemetaalindustrie endedrukkerijen ,
waarinhetlaatstejaareenarbeidstijdverkorting incombi­
natiemetsoepelerewerktijden werdeningevoerd ,zijnzeker ,
bemoedigend .Bovendien heefteenenquêteinopdrachtvan
deEG-Commissie bijeenrepresentatieve steekproef van
Europesewerknemers aangetoond datindeBondsrepubliek
Duitsland ,entrouwens indemeesteandereLid-Staten ,veel
mensenbereidzijnnieuwewerktijdsystemen teaanvaarden .
Eenderdevandewerknemers wilbijvoorbeeld oponregel­
matigeenzelfsongunstige urenwerken (bijvoorbeeld
'savondstot22.00uureneenmaalpermaandopzaterdag )
indiendetotalearbeidstijd perjaaralstegenprestatie met
ongeveer5%wordtverminderd .Bovendien zouongeveer
eenzesdevandewerknemers meteenvolledigedagtaakbij
eenongewijzigd uurloonslechtsongeveer30uurperweek
willenwerken.Dezeverlangens kunnenmeestalslechtsmet
derealiteitvanhetbedrijfsleven inovereenstemming worden
gebrachtalshetgehelearbeidssysteem soepelerwordtgeor­
ganiseerd .Slechtsdankanbijkorterewerktijden vande
werknemers debedrijfstijd vanmachines eninstallaties
onveranderd blijvenofzelfstoenemen .Daardoor ontstaan
bijkomende werkgelegenheidsmogelijkheden .Werkgevers
enwerknemers zoudenvandenieuwewettelijkevoorschrif­
tenvoorarbeidstijdovereenkomsten endeeltijdarbeid meer
gebruikmoetenmakenomdeversoepelingsmogelijkheden
diehetpersoneelsbestand duidelijkbiedtbetertebenutten .In
dedienstensector zoueenaanzienlijke uitbreiding vande
werkgelegenheid kunnenwordenbereiktdoorsoepelere
arbeidstijdregelingen metverandering vandebedrijfstijd .
Aandedoelmatigheid vandergelijkemaatregelen doethet
ooknietsafdat,alsdewerktijden aantrekkelijker worden,
personendienognietactiefwarenopdearbeidsmarkt komen
endaardoorhetaantalgeregistreerde werklozen mindersnel
daalt.gensamenmakennauwelijks 0,5%vandetotalebelasting­
ontvangsten vandebonduit).DeCommissie heeftherhaal­
delijkvoorstellen opditgebiedgedaan.
Zodradewetinzakedebelastingverlichting (Steuerentlas­
tungsgesetz ),dieeenverlagingvandebelastingen intwee
etappes (1986en1988)inhoudt,inwerkingisgetreden,
moetdedaarnaastgeplandebelastinghervorming metspoed
ingrotelijnenwordenuiteengezet .Inditverbandmoet
tevensviaeendwingende engerichteafbraakvansubsidies
gezorgdwordenvoormeerfiscalespeelruimte envooreen
verdereverbetering vandeaanbodsvoorwaarden .Eender­
gelijkvooruitzicht kanbijdragentotbestendiging vande
verwachtingen vanondernemers enverbruikers endeinves­
teringsdynamiek bevorderen .Mochtdeeconomische ont­
wikkelingtegeniedereverwachting ineenduidelijkevertra­
gingondervinden ,danzoudennaargelang vandesituatiede
raamvoorwaarden aandevraag-enaanbodszijde moeten
wordenversterkt .
Deontwikkeling ophetgebiedvandeopenbarefinanciënis
eenuitstekend voorbeeld vandepositievekettingreactie die
dooreengroteregroeienwerkgelegenheid ingangwordt
gezet.Doordewisselwerking vanhogeregroeiengrotere
speelruimte voorhetfinanciëlebeleidontstaateencirculus
virtuosuswaardoor deeconomietenslotteopeenstabiel
groeipadmetstijgendetendensvandewerkgelegenheid
wordtgeleid.
Demonetairepolitiekiserdelaatstedriejareningeslaagdde
prijsstijgingen en—watevenbelangrijk is—deinflatiever­
wachtingen teverminderen .Dankzijhethierdoorgeschapen
vertrouwen indeDMkondenderentevoeten inbelangrijke
matevanhetAmerikaanse rentepeilwordenlosgekoppeld .
Sedertvoorjaar1985isdemonetaire speelruimte noggroter
geworden doordatdekoersvandeUSD—zijhetmet
onderbrekingen —sindsdiendaalt.Demonetaire autoritei­
tenzoudentenvollegebruikmoetenmakenvandebeschik­
baremogelijkheden totrenteverlaging inhetbeleidgerichtop
prijsstabiliteit .Daarhetgroeipotentieel bijeenvermeerde­
ringvandeinvesteringen eneensoepelergebruikvande
kapitaalvoorraad toeneemt ,zalookmeerruimteontstaan
vooreenaangroeivandegeldhoeveelheid zonderverstoring
vandestabiliteit .
Hetopganggekomenherstelvandeinvesteringsactiviteit
dientzichvoorttezetten.Daarveelinvesteringsgoederen
verouderd zijn,zullendereëlebruto-investeringen invaste
activanogverscheidene jarenmoetentoenemen .Alleen
daardoor kandemodernisering envooraldevoorde
werkgelegenheid noodzakelijke uitbreiding vandeinveste­
ringsgoederenvoorraad involdoende mateslagen.Datde
behoefteaanuitbreidingsinvesteringen toeneemtblijktuitde
stijgingvandebezettingsgraad indeindustrie :dezelaginhet
middenvan1985slechtséénpuntlagerdanophetvorige
conjuncturele hoogtepunt begin1980.
Indelaatstejarenheeftdeloonmatiging erinbelangrijke
matetoebijgedragen datdefinanciële situatievanhet
bedrijfsleven zichkonverbeteren .Terwijlhetaandeelvande
winstenindetoegevoegde waardeweerhetniveauvanhet
beginvandezeventiger jarenheeftbereikt,isdeinvesterings­

Nr.L377/56 Publikatieblad vandeEuropeseGemeenschappen 31.12.85
Vanbijzonderbelangblijfthetindekomendejarendatde
beroepsopleidingsmogelijkheden voorschoolverlaters verder
wordenuitgebreid enhuntewerkstelling —ookalishet
aanvankelijk ineenvormvandeeltijdarbeid —wordt
gewaarborgd .Eenmiddeldaartoeishetfinancieelaantrek­
kelijkermakenvanhetvervroegde pensioen—tenminste
vooreenbeperkteperiodetot1988—omdekomendejaren,
waarindepotentiële beroepsbevolking nogaanzienlijk zal
aangroeien ,teontlasten .
Deeconomische vooruitzichten voor1986zijninhungeheel
genomenpositief.Tochzijnernogtweebelangrijke oneven­
wichtigheden :hetoverschotopdelopenderekeningvandebetalingsbalans envooraldewerkloosheid .Deoverheidzou
haarteruggewonnen financiëlespeelruimte tenvollemoeten
gebruiken ,nietalleenomeenmogelijkeconjunctuurdaling in
1987tegentegaan,maarookomdepositievekettingreactie
vanhogeregroei,werkgelegenheid enfinanciëlespeelruimte
levendigtehouden.Alsmendewerkloosheid opnoemens­
waardigewijzewilverminderen ,moetmenstrevennaareen
groeiopmiddellange termijnvanongeveerdezelfdegrootte
alsvoor1986wordtverwachteneenuitbreiding vande
werkgelegenheid metgemiddeld 1,5%perjaar.Aangezien
daarbijdeinvoerbehoeften zullentoenemen zaldeBondsre­
publiekDuitslandookeenbijdrageleverentotdeverlichting
vandewerkgelegenheidsproblemen indepartnerlanden .
TABEL 13
Bondsrepubliek Duitsland :Voornaamste economische grootheden ,1961—1986
Nominaal
BBPPrijs­
index-
cijfer
BBPPrijs­
index-
cijfer
gezins­
huis-
houdingenReëel
BBPLoon­
som
per
werk­
nemer
Verandering in%Lopende
rekening
vande
betalings­
balansFinan­
cierings-
saldo
vande
overheidGeld­
hoeveel-
heid
M3(3)Werkloos­
heid(in%
vande
beroeps­
bevolking )Werk­
gelegen-
heid
%vanBBPVerande­
ring
in%%Verande­
ring
in%
0,7 0,4 10,4 0,8 0,2
0,6 2,0 9,8 2,7-0,1
-1,0-3,7 5,0 4,7-0,7
0,5-3,3 7,1 6,8-1,7
0,7-2,5 5,3 8,4-1,5
1,0-1,9 4,7 8,4 0,0
2,1-1,2 5,0 8,4 0,6
2,0-0,8 4,8 8,0 1,31961—1970
1971—1980
1981
1982
1983
1984
1985
1986(2)8.4
8,2
4,2
3,7
4,6
4.5
4,4
5,44.5
2,7
0,2
-0,6
1,2
2.6
2,3
3,53,7
5.3
4.0
4.4
3,3
1,9
2.1
1,92.7
5.1
6.2
4.8
3,2
2,5
2,1
1,58,5
8,5
5,2
4,2
3,9
3,2
3,2
3,8
(])RamingvandedienstenvandeCommissie ,oktober1985.
(2)RamingvandedienstenvandeCommissie ,oktober1985,opgrondvanhethuidigebeleid.
(3)Jaarultimo .
GRIEKENLAND
InGriekenland vertoonde debinnenlandse vraagin1985
weereenkrachtigeontwikkeling alsgevolgvandenogsteeds
sterkoplopende overheidsuitgaven eneenverderetoeneming
vanhettoeristenverkeer .Onderdegecombineerde invloed
vaneenduidelijkvertraagde stijgingvandeuitvoer—diein
1984uitzonderlijk grootwas—eneenaanmerkelijke
oplevingvandeinvoerisdebijdragevanhetuitvoersaldo in
reëletermendaarentegen aanzienlijk verslechterd .Intotaal
zouditvoor1985leidentoteengroeivoetvanongeveer2%.
Anderzijds werddeeconomieopnieuwdooreenernstig
gebrekaanevenwichtgekenmerkt .Deopwaartse beweging
vandeconsumptieprijzen namslechtstijdelijkafenzou,
gemiddeld overhetjaar,weertot19%kunnenoplopen .De
bedrijfsinvesteringen blevenopeenzeerlaagniveau,zonder
dateenneigingtotherstelvieltebespeuren .Deforse
vergroting vanhetoverschotuithoofdevanhettoeristenver­
keertenslottewasnietvoldoende omdeverslechtering te
compenseren vandeoverigepostenvandelopenderekening
vandebetalingsbalans ,die—volgensdedefinitiesvandenationalebankvanGriekenland —eentekortvan8,5%van
hetbrutobinnenlands produktzoukunnenbereiken .
Geziendezeontwikkeling ,dieopeenaanhoudende verzwak­
kingvanhetconcurrentievermogen vandeeconomie wees,
beslotendeautoriteiten op11oktober1985dédrachmemet
15%tedevalueren eneenverplichtdepositovooreen
belangrijk deelvandeinvoerintestellen.Tegelijkertijd werd
eenaantalbegeleidende maatregelen aangekondigd ,waaruit
dewilspreektdeeconomiedewegtedoenopgaanvande
aanpassingen dieeengezondegroeivereist.Metnamehetfeit
datdebuitenlandse schuldsnelbleeftoenemen ,terwijlhet
aandeelvandebedrijfsinvesteringen indebinnenlandse
bestedingen voortdurend terugliepwasbijzonderverontrus­
tend.Deeconomie dreigdeimmersineenvicieuzecirkel
terechttekomen,indiezindatbijhetuitblijven van
voldoende investeringen omhaarproduktiecapaciteit opte
voerenenhaarconcurrentievermogen teverbeteren de
terugkeernaarexternevenwicht steedsmoeilijker dreigdete

31.12.85 Publikatieblad vandeEuropeseGemeenschappen Nr.L377/57
worden.Deeerstedoelstelling vanheteconomisch beleid
moestderhalvezijnditproceszosnelmogelijktedoorbre­
ken.Daartoediendenietalleendetotalebinnenlandse vraag
tewordenaangepastaandeeisendiehetexterneevenwicht
stelt,maarookhetaandeeldaarinvandeproduktieve
investeringen zospoedigmogelijktewordenopgetrokken tot
hetniveaudatvoordetoekomstige groeinoodzakelijk is.
Absolutevoorwaarde voorhetbereikenvandezeresultaten
wasdatdeinflatieopzokortmogelijke termijnwordt
beteugeld ,omdateenduurzaam herstelvanhetconcurren­
tievermogen eneennormalisatie vanhetinvesterings -en
spaargedrag daarvanafhankelijk zijn.Hetverwezenlijken
vaneendergelijkedoelstelling impliceerde groteinspannin­
gen—endeaangekondigde maatregelen tonenaandatde
autoriteiten daartoevastbeslotenzijn—omdrukuitte
oefenenopdetweevoornaamste factorenwaardoor de
inflatiesteedswordtgevoed,namelijkdesterkeopwaartse
bewegingvandekostenenhetoverheidstekort .
Indeeersteplaatswaseenaanzienlijke matigingvande
nominaletoeneming vandeinkomenstenopzichtevanhet
nogin1985geconstateerde accresvanongeveer20%
vereist.Ditdoelwasonverenigbaar metdehandhaving van
hetvroegereindexeringsmechanisme ,waaraannietslechts
hetbezwaarkleefdedathetdevoorafgaande prijsstijgingen
—directofindirect—vooreenheelbelangrijk deel
automatisch indekostenlietdoorwerken zodatdedesinflatie
maarerglangzaamkonverlopen,dochwaaraanbovendien
hetnadeelwasverbonden dathetdeaanpassing vandelonen
teonafhankelijk maaktevandeontwikkeling vandeproduk­
tiviteitindeverschillende sectorenvandeeconomie .Besloten
isditmechanisme fundamenteel tewijzigen,enweldoorde
aanpassing vandelonennietlangeraftestemmenopeen
geconstateerd ,maaropeengeprogrammeerd inflatietempo
endaarbijgeenrekeningtehoudenmetheteffectvande
stijgingvandeinvoerprijzen .Verderwerdbeslotende
inkomensboveneenbepaaldbedragvoorviermaandente
blokkeren .Dezemaatregelen zoudenhetmogelijkmoeten
makendeprijzensterkerafteremmeneneenprocestot
herstelvandeernstigverzwakte financiëlepositievanhet
bedrijfsleven opgangtebrengen .Debeoogdebeperkingvan
deinflatieenverbetering vanderentabiliteit vandeonder­
nemingenzijnvoordehervatting vaneenevenwichtige groei
onontbeerlijk .
Voortszoueeneerstestapdienentewordengezetopdeweg
vanverkleining vanhetoverheidstekort ,datonderandereals
gevolgvanhetonvoldoende rendement vanhetbelastingstel­
selin1985hetzeerhogeniveauvandevoorafgaande jaren
waarschijnlijk nogaanzienlijk heeftoverschreden .Voor
1986zouernaarmoetenwordengestreefddefinancierings­
behoeftevandeoverheidssector met4procentpunten enhet
financieringstekort vanhetRijktot9%vanhetbruto
binnenlands produktteverminderen .Geziendestijgingvan
derentelasten —diedoorhetterugdringen vandeinflatie
echterzalwordenafgezwakt —endenoodzaakdeoverheids­
investeringen oppeiltehouden,vereisendezedoelstellingen
datdeoverigekostenvanhetoverheidsapparaat ,inclusiefde
ambtenarensalarissen ,striktindehandwordengehoudenen
datdeomvangvandesubsidiesaanmerkelijk wordtbeperkt.Eendergelijkebeperkingvandesubsidiesimpliceert ophaar
beurt,onderandere,eenzekereaanpassing vandeoverheids­
tarievenenvandeanderedoordeoverheidgecontroleerde
prijzen,dieinverhouding totdestijgingvanhetalgemene
prijspeilkunstmatig laagwerdengehouden .Daartoeisreeds
eeneerstereeksmaatregelen getroffen .Evenzeeris,zoalsin
hetregeringsprogramma voorzien,eenverhoging vande
belastingdruk vereist,zoweldooreenkrachtiger optreden
tegenbelastingontduiking alsdoorweloverwogen belasting­
verhogingen .
Doorditdubbelestrevennaardesinflatie zouhettempo
waarindevraagnaarkredietzichuitbreidtmerkbaarmoeten
wordengedrukt,zonderdatechterdemonetairepolitiekzich
magonttrekken aanhaartaakzelfeenextrarestrictieve
invloeduitteoefenenteneindetebereikendatdepositieve
reëlerentevoeten gehandhaafd blijven,zodatdeontwikke­
lingvanstabielebesparingen eninhetbijzondereenruimere
plaatsingvanoverheidspapier onderhetpubliek,waarmeein
1985eenbeginwerdgemaakt,wordengestimuleerd .
Deuitvoering vandezeverschillende maatregelen zouhet
mogelijkmoetenmakenresoluutdewegoptegaanvaneen
voordebeoogdeheropleving onontbeerlijke gezondmaking
vandeeconomie .Inaansluiting daaropdienenevenwel
nieuweinitiatieven tewordengenomenteneindedeherne­
mingvandebedrijfsinvesteringen teversnellen .Daartoe
moet,onderandere,hetprijsbeleid wordenversoepeld voor
zoverzulksmogelijkiszonderhetgevaartelopendatde
noodzakelijke waakzaamheid tenaanzienvanmachtsposi­
tiesverslapt .
Dealdusbeschreven politiekkanreedsin1986positieve
resultaten opleveren .Eenvertraging vandebinnenlandse
bestedingen zoutengoedekomenaanhetuitvoersaldo ,
zonderdatoverhetgeheelgenomeneenaanmerkelijke daling
vandegroeiistevermijden .Anderzijds zullendeparticuliere
investeringen zichwaarschijnlijk herstellen ,waardoor het
aandeelvandeinvesteringen indebinnenlandse vraagvoor
heteerstweerzouoplopen .Destijgingvandeconsumptie­
prijzenzougemiddeld overhetjaaropongeveer 21%
kunnenuitkomen ,hetgeeneenstijgingpereindeperiode
impliceert dieverbenedenditcijferligt.Degunstige
vooruitzichten voorhetinternationale klimaatinaanmer­
kinggenomen ,valttenslotteteverwachten dathetsaldoop
delopenderekeningvandebetalingsbalans ,uitgedrukt in
eenpercentage vanhetbrutobinnenlands produkt,duidelijk
zalverbeteren .Dezeresultaten zoudenevenweleeneerste
stapbetekenen inderichtingvandenoodzakelijke aanpas­
singen,zijveronderstellen datnogverscheidene jareneenop
saneringgerichtbeleidzalwordengevoerdom,naeen
onvermijdelijke fasevanvertraging ,weertoteensterkere
economische groeitekunnenkomen.
Dezevooruitzichten latenniettoetehopenopeenspoedige
verbetering opdearbeidsmarkt ,waarvanhetuiteindelijke
herstelafhankelijk isvandeomvangvandeheropleving van
deinvesteringsactiviteit enderhalvevaneenduurzame
voortzetting vanhetdaartoeindeeersteplaatsvereiste
saneringsbeleid .

Nr.L377/58 Publikatieblad vandeEuropeseGemeenschappen 31.12.85
TABEL14
Griekenland :Voornaamste economische grootheden ,1961—1986
Nominaal
BBPReëel
BBPPrijs­
index-
cijfer
BBPPrijs­
index-
cijfer
gezins­
huis-
houdingenLoon­
som
per
werk­
nemerLopende
rekening
vande
betalings­
balansFinan­
cierings-
saldo
vande
overheidGeld­
hoeveel-
heid
M2(!)Werkloos­
heid(in%
vande
beroeps­
bevolking )Werk­
gelegen-
heid
Verandering in% %vanBBPVerande­
ring
in%%Verande­
ring
in%
1961—1970 11,0 7,6 3,1 2,5 9,8-3,1 17,6.I -0,7
1971—1980 19,1 4,7 13,8 13,6 18,3-2,7 23,8l 0,6
1981 18,9-0,3 19,3 23,4 21,8-0,2"11,1 34,3 4,1 4,8
1982 24,4-0,1 24,6 20,5 26,8-3,9-8,529,1 5,8-1,0
1983 20,2 0,3 19,8 19,5 19,7-4,7-8,920,3 7,9-1,0
1984 23,0 2,6 19,9 18,1 21,3-4,0-9,929,4 8,1-0,2
1985 20,9 1,7 18,9 19,1 20,0-6,6-13,4 27,0 8,3 0,8
1986(2) 18,1 0,1 18,0 21,5 13,8-4,5-11,0 20,0 9,3 ■-0,1
(*)RamingvandedienstenvandeCommissie ,oktober1985.
(2)RamingvandedienstenvandeCommissie ,oktober1985,opgrondvanhethuidigebeleid.
(3)Jaarultimo .
NB—Indecijfersvoor1985en1986isnoggeenrekeninggehoudenmetdedevaluatie van11oktober1985endegevolgendaarvan.
FRANKRIJK
InFrankrijkwerdendebinnenlandse bestedingen in1985
striktondercontrolegehouden ;ondankseengeringever­
snellingindeloopvanhetjaarstegenzijbinnenbijnaeven
nauwegrenzenalsin1984.Deontwikkeling vandeparti­
culiereconsumptie wasoverhetgeheelgenomenwatsterker,
terwijldeinvesteringen vandeindustriële ondernemingen
eenkrachtigeoplevingvertoonden ,voldoende omnajaren
vanononderbroken teruggang eenpositieve ,zijhetzeer
kleine,ontwikkeling vandetotaleinvesteringen metzichte
brengen .Deuitvoernamtoe,hoewelalsgevolgvande
geringereexpansievandewereldhandel hetstijgingstempo
nietzohoogwasalsin1984,terwijldeinvoerweereen
gematigdaccresteziengaf.Eenenanderheeftgeleidtoteen
lichteverdereverbetering vanhetuitvoersaldo inreële
termenen,ondankshetfeitdatdelandbouwproduktie geen
ofzelfseenenigszinsnegatievebijdrageleverde,toteengroei
vanhetbrutobinnenlands produktvancirca1%.Indeze
contextkanookhethandelsbalanstekort opnieuw zijn
gedaald,eenontwikkeling diemedeindehandwerdgewerkt
doordezwakketendensvandeenergie-engrondstoffenprij­
zenendeommekeer vandeopwaartse bewegingvande
dollarinhettweedekwartaal .Waarschijnlijk isdelopende
rekeningvandebetalingsbalans daarmeeongeveerineven­
wicht.Naeenonderbreking tijdensdeeerstemaandenvan
hetjaarishetstijgingsritme vandeconsumptieprijzen ten
slotteweerindalendelijn,zodathetpereindevanhetjaar
waarschijnlijk gemiddeld minderdan5%zalbedragen .immerseenduurzaamaanmerkelijk overschotopdelopende
rekeningvereist,waardoordebuitenlandse schuldgeleidelijk
kanwordenweggewerkt .Desnelpenetrerende invoervan
industrieprodukten enhetfeitdatdemarktaandelen bijde
uitvoervandezelfdeprodukten ,naeenverbetering in
1983—1984,wederomzijngedaald,zijnevenwelduidelijke
tekenendatdeconcurrentiepositie vandeeconomiekwets­
baarblijft.Hetisderhalveonvermijdelijk datdeeconomi­
schepolitiekhaarstringentekarakterbehoudt .Hetbetreft
hiertegelijkertijd eennoodzakelijke voorwaarde voorde
terugkeernaarhethogeregroeipercentage waaropdecom­
munautaire strategieisgericht,wanthethuidigesanerings­
strevenheefteveneenstendoelhetconcurrentievermogen
vandeeconomie duurzaam optevoerendoorviaeen
voorafgaand rendementsherstel deheropleving vandeinves­
teringsactiviteit tebevorderen .Sinds1983wordtdeecono­
mischepolitiekingezetvoordezeoperatievanlangeadem,
dienietalleeneenaangepaste ontwikkeling vandelonen,
dochookcorrecties ,somsvanaanzienlijke omvang,ophet
vlakvandepersoneelsbezetting impliceert .Ermagechter
aangenomen wordendat,meteengeleidelijk weersterker
wordendekapitaalaccumulatie ,weldrahetogenblikinzicht
zalkomenwaaropdedalendetendensvandewerkgelegen­
heidzichzalomkeren .Erwerdentrouwens albepaalde
resultaten bereikt,daareenbelangrijke kenteringvande
investeringsactiviteit zichjuistophetcrucialegebiedvande
concurrerende industrieheeftvoorgedaan .Degevolgde
strategiesluitbovendien elkeanderevormvanstimulering
vandevraagdergezinshuishoudingen uit,zolangdeproduk­
tiecapaciteit nietzodanigisvergrootdatdezeversnelde
ontwikkeling zonderschadevoordebetalingsbalans kan
wordenopgevangen .Inditopzichtisvoorzichtigheid temeer
gebodendaardeoplevingvandeindustriële investeringen de
penetratie vandeinvoer,althanstijdelijk,nogkanverster­
ken.Doordevoortzetting vanhetsinds1983gevoerdesanerings­
beleidheeftdeeconomiedusopnieuwvooruitgang geboekt
opdewegnaarevenwichtsherstel .Dezevooruitgang moet
nogsterkerworden .Behalvede—inmiddelsverwezenlijkte
—opheffing vanhetverschilininflatiepercentage ten
opzichtevanhetgemiddelde vandehandelspartners is

31.12.85 Publikatieblad vandeEuropeseGemeenschappen Nr.L377/59
Devoortzetting vaneenloonpolitiek diezowelopeconomi­
schestabiliteitalsophetbevorderen vandewerkgelegenheid
isgerichtvormtdusdeeersteeiswelkeeennogsteeds
noodzakelijke stringenteaanpakstelt.Zijveronderstelt dat
detoenemingvandeloonsomperwerknemer wederom ,inde
loopvanhetjaar,debeoogdestijgingvandeconsumptie­
prijzennietovertreftenderhalveduidelijkbenedende1%
perkwartaalblijft.Waarschijnlijk zaldezenorm,innavol­
gingvanhetgeentijdensdetweevoorafgaande jarenvielte
constateren ,zowelindeoverheidssector alsindeparticuliere
sectorwordengerespecteerd .Eendergelijkematiginglijkt
desteaannemelijker daarophetmomentwaarop,eind1985,
deloononderhandelingen voor1986zullenbeginnensprake
kanzijnvaneenbelangrijke vertragingvandeprijsstijgingen .
Degeleidelijke verzwakking vandekostendruk ende
daarmeegepaardgaandeafnemingvandeinflatieverwach­
tingenzoudenervoortstoemoetenleidendateenverdere
versoepeling vandeprijsreglementering inoverweging wordt
genomen ,zonderdatdedoelstelling vanhetterugdringen
vandeinflatiedaardooringevaarwordtgebracht .Dehier
bedoeldeversoepeling zouminstenskunnengaantotde
volledigevrijmaking vandeprijzenvanindustrieprodukten ,
waaropdebuitenlandse concurrentie immersvoldoende
invloeduitoefentomhetrisicovaneenuitdehandlopende
situatieuittesluiten.
Deopenbarefinanciënzullenbinnendestrikteperken
moetenwordengehoudendiein1983werdenvastgesteld om
eenexcessievedrukvanhettekortopdekapitaalmarkt te
vermijden .Zoalsindeop18september 1985aangenomen
ontwerp-begroting voor1986isvoorzien,dienenhetfinan­
cieringstekort vanhetRijkendefinancieringsbehoefte vande
totaleoverheidderhalveongeveer3%vanhetbrutobinnen­
landsprodukttebedragen .Hetkanechterenigeproblemen
gevenomdezenoodzakelijke stabilisering tecombineren met
eenverlaging ,ookaliszijvrijgering,vanhetniveauvande
collectieve lastenzoalsdiemetdenieuwevermindering van
deinkomstenbelasting wordtbeoogd.Eendwingende nood­
zaakisimmershetevenwicht tewaarborgen vandesociale
zekerheid ,waarvansommigeonderdelen —vooraldeouder­
doms-enwerkloosheidsregelingen —wordengetroffendoor
degeleidelijke verslechtering vandeverhouding tussenhet
aantaluitkeringsgerechtigden enpremieplichtigen .Vroegof
laatzouduseenverhoging vandesocialepremiesnoodza­
kelijkkunnenblijkenomtevoorkomen daterweertekorten
ontstaan .Iniedergevalzullendeuitgavenopallerleigebied
zeerstrengindehandmoetenwordengehoudenzodat,bij
eenonvermijdelijk sterkeretoeneming vanderentelasten en
desocialeoverdrachtsuitgaven ,devolumestijging vande
totaleuitgavenenigszinsachterblijft bijdereëlegroeivande
economie .Daarbijiser,afgezienvanderentebetalingen ,
geenruimtevooreenreëleverhogingvandeuitgavenvande
centraleoverheid .Zulksbetekentdatdeextramiddelen
welkeeenvoortzetting vandeprioritaire actiesindesectoren
vanveiligheid ,werkgelegenheid ,opleiding enonderzoek
vergtdienentewordenverkregendoorhetreëlegewichtvan
deandereuitgavencategorieën teverminderen .Datimpli­
ceerteveneensdathetaantalarbeidsplaatsen indeoverheids­
sectoroverhetgeheelgenomennietverdertoeneemtendat
eenverhogingvandebezoldigingen ,inwelkevormdanook,
niettotenigekoopkrachtverbetering kanleiden.Tenslotteindiendeloonstijgingen enhetoverheidstekort
binnendegesteldegrenzenwordengehandhaafd kanhet
monetaire beleideenbijdrageblijvenleverentothetterug­
dringenvandeinflatie,enweldoordevooruitgang bijde
inflatiebestrijding gepaardtedoengaanmeteendalingvan
denominale rentevoeten envoor1986testrevennaareen
geringeraccresvandegeldhoeveelheid M2danin1985.
Onderdezelfdeomstandigheden zoudebinnenlandse vraag
nogwatsterkerkunnentoenemenzodatdegroeivanhet
brutobinnenlands produktongeveer2%kanbereiken,ook
alzaldeinvoerwaarschijnlijk versnellen endaarmeede
bijdragevanhetreëleuitvoersaldo wellichtverminderen .De
ruilvoetdaarentegen zalzichvermoedelijk gunstigontwik­
kelenenhetmogelijkmakendatdehandelsbalans weerin
evenwichtkomtendelopenderekeningvandebetalingsba­
lansdichtbijhetevenwichtspunt blijft.Terzelfdertijd zoude
stijgingvandeconsumptieprijzen verderafnemen,een
ontwikkeling dievermoedelijk doordedalingvandedollar­
koerszalwordenversterkt,zodathetjaargemiddelde minder
dan4%zalbelopen.
Deonvermijdelijke prijsdievoordezeinspanningen omde
economieweergezondtemakenmoetwordenbetaaldisde
tijdelijketeruggangvandewerkgelegenheid endedaarmee
gepaardgaandelichtestijgingvandewerkloosheid .Aandeze
toestandzouechterin1986eeneindekunnenkomendoorde
voltooiing vanhetbelangrijkste deelvandeindustriële
herstructurering ,deverwezenlijkte aanpassing vandereële
lonen,hetherstelvandeinvesteringen endegelijktijdige
vertragingvandeaangroeivandeberoepsbevolking .Infeite
ishetstijgingstempo .vandewerkloosheid in1985al
aanmerkelijk gedaald,zijhetgedeeltelijk dankzijhetsucces
vandedeeltijdbanen diewerdenaangeboden doorde
gemeenten enandereoverheidsorganen ,inhetkadervanhet
strevenvandeoverheidomdewerkgelegenheid ,vooralvoor
jongeren ,tebevorderen .Hetopzettenvaneenprogramma
voorwerkenvanalgemeenbelangisdelaatsteetappevandit
strevenenzoutevenshetbeginkunnenzijnvaneenmeer
algemeneontwikkeling naareensoepelereinschakeling van
jongereninhetberoepsleven .Algemener ,zoudewerkgele­
genheidinhaargeheelvoortspositiefwordenbeïnvloeddoor
denieuwemaatregelen ophetgebiedvanscholingalsmede
dooreenmogelijkeaanpassing vandearbeidswetgeving en
vandearbeidsduur .
Hetisdoorprioriteitteblijvenverlenenaanhetherstelvande
voorwaarden vooreenevenwichtige groei,endoorspecifieke
maatregelen tetreffenomdetijdelijknegatievegevolgenvan
ditnoodzakelijke herstelbeleid voordewerkgelegenheid te
beperken ,datdeeconomische politiekdedoelstellingen van
decoherente groeistrategie ,dieophetniveauvande
Gemeenschap wordtgevolgd,hetbestzalkunnenworden
verwezenlijkt .Blijfthetinternationale klimaatzichgunstig
ontwikkelen danzouervan1987afweerruimtemoetenzijn
vooreensterkereuitbreiding vandebinnenlandse bestedin­
gen.Eendergelijke ruimtezouechtervooraltengoede
moetenkomenaandebedrijfsinvesteringen ,dienogeen
belangrijke achterstand hebbenintehalen.

Nr.L377/6O Publikatieblad vandeEuropeseGemeenschappen 31.12.85
TABEL15
Frankrijk :Voornaamste economische grootheden ,1961—1986
Nominaal
BBPReëel
BBPPrijs­
index-
cijfer
BBPPrijs­
index-
cijfer
gezins­
huis-
houdingenLopende
rekening
vande
betalings­
balansFinan­
cierings-
saldo
vande
overheidGeld­
hoeveel-
heid
M2(3)I'4)Werkloos­
heid(in%
vande
beroeps­
bevolking )(5Werk­
gelegen-
heidLoon­
som
per
werk­
nemer
Verandering in% %vanBBPVerande­
ring
in%°//OVerande­
ring
in%
1961—1970
1971—1980
1981
1982
1983
1984
1985i1)
1986(2)10,2
13,4
12,1
14.8
10.9
8.7
7,0
5.85,6
3,6
0,2
1,8
1,0
1,6
1,2
1,94.4
9.5
11,9
12,8
9.8
7,0
5,7
3.94.3
9,5
12,9
10,9
9.4
7,3
5,8
4,09.4
13.8
14,5
14,5
10.9
8,1
5,9
4.50,2
0,4
1,4
2,9
1,7
0,7
0,5
0,30,4
-0,1
-1,8
-2,7
-3,1
-2,8
-3,2
-3,312.7
14.8
11,4
10,8
11,2
8,3
5.8
4.90,9
3,8
7,8
8.7(8,8)
8.8(9,0)
9.9(9,9)
10,7(10,7)
11,0(10,9)0,6
0,4
-0,7
-0,8
-0,6
-1,0
-1,0
-0,7
(!)RamingvandedienstenvandeCommissie ,oktober1985.
(2)RamingvandedienstenvandeCommissie ,oktober1985,opgrondvanhethuidigebeleid.
(3)Jaarultimo .
(4)Tot1980:M2.
(5)TussenhaakjesdecijfersvolgensdedefinitievanEurostat .
IERLAND
InIerlandzijndesterkecontrasten ,diedemacro-economi­
scheontwikkeling sederthetbeginvandeoplevingin1983
hebbengekenmerkt ,opvallendgeblevenin1985.Terwijlde
exportzichniettegenstaande eenvertraagde groeivande
buitenlandse marktenkrachtigbleefontwikkelen ,wasde
binnenlandse vraagnogsteedsvrijzwakalsgevolgvan
factorenwaarvanhetcumulatieve effectdetotalebedrijvig­
heidvermoedelijk nogenigetijdzalneerdrukken ,waaronder
meerbepaaldhetnogsteedsbetrekkelijk kleineaandeelvan
binnenlandse toegevoegde waardeinvelecategorieën export­
produkten ,degevolgenvandeverderebudgettaire bijsturing
endeinvloedopdetotaleinvesteringen vandeomstandig­
heiddatbelangrijke projecten indeoverheidssector hun
voltooiing naderen,waardoor desterketoeneming vande
particuliere investeringen inkapitaalgoederen wordtgeneu­
traliseerd .Degunstigeinvloedvandesnelleexportgroei
wordtooktendeleongedaangemaaktdoordeaanzienlijke
nettoafvloeiing vanfactorinkomens ,11%vanhetBBPin
1985,dievoornamelijk toeteschrijvenisaanderentelasten
uithoofdevandebuitenlandse overheidsschuld ende
repatriëring vanwinstendoorIersedochtermaatschappijen
vanbuitenlandse ondernemingen .Dientengevolge bleefde
groeivanhetreëleBNP,d.i.deadequatemaatstafvoorde
middelendiewerkelijkvoordeeconomiebeschikbaar zijn,
eenvolprocentpunt benedenhetvergelijkbare cijfervanhet
BBP,datopongeveer2,5%wordtgeraamd .Tegendeze
achtergrond isdewerkloosheid ,weliswaar ineenlager
tempo,verdergestegentoteenongekende 17%perjaar.In
andereopzichtenechterisdeaanpassing veelsnellerverlo­
pen.Erheefteenaanzienlijke loonmatiging plaatsgevonden .
Hetinflatiepercentage ,datnog20%bedroegin1981,zal
naarverwachting dalentotbijna5%in1985.Hettekortop
delopenderekeningvandebetalingsbalans inpercentenvan
hetBBPisindezelfdeperiodeeveneensdrastischverminderdmetnaarschatting 11procentpunten .Voorheteerstsinds
jarenvertoonde dehandelsbalans zelfseenbescheiden over­
schot.Watdefinancieringsbehoefte vandeoverheidbetreft
moetdeverwachte geringeoverschrijding vanhetgeplande
budgettaire streefcijfer van11,5%vanhetBBPworden
gezieninhetlichtvandecircaequivalente besparingdiehet
afgelopenjaarisgenoteerd .Debudgettaire aanpassing heeft
devoorbijetweejaarechterdepasopdeplaatsgemaakt,
zodatdenationaleschuldelkjaarinaanzienlijke mateblijft
toenemenentegenheteindevanhetjaarbijna120%vanhet
BBPzoukunnenbedragen .Circadehelfthiervanbetreft
buitenlandse schuld.Voortsishettekortopdelopende
rekeningvandebetalingsbalans nogsteedsvrijgrootniette­
genstaande debetrekkelijk zwakkebinnenlandse vraag.
Degroeiprognoses voor1986,dieeenstijgingvanhetreële
BBPmetongeveer2,5%inhetvooruitzicht stellenervan
uitgaandedatopnieuwvooruitgang zalwordengemaaktmet
debudgettaire aanpassing zoalsisbepaaldinheteconomisch
planopmiddellange termijnvanderegering,zijndezelfdeals
voorhetlopendejaar,hoeweleenverschuiving naareen
groterebinnenlandse vraagzouplaatsvinden .Niettemin zal
hettekortopdelopenderekeningvandebetalingsbalans
vermoedelijk opnieuwenigszinsverminderen ,terwijlhet
algemeneinflatiepercentage verderzaldalen.Hoewelde
werkgelegenheid waarschijnlijk ineenbescheiden tempozal
toenemen ,zaldewerkloosheidsgraad vermoedelijk opnieuw
ongeveer17%bedragen .
Hetgrotesuccesdatdeautoriteiten opbepaaldeterreinen
vandeeconomiehebbengeboektsteektschrilafbijdevrij
tragevooruitgang dieophetgebiedvandeverbetering vande
situatieopdearbeidsmarkt isgemaakt .InIerlandhebben

31.12.85 Publikatieblad vandeEuropeseGemeenschappen Nr.L377/61
zichbovenopdegewoneconjuncturele enstructurele fac­
torenooknogbijzondere demografische invloeden doen
gevoelen .Hetaanbodopdearbeidsmarkt zalindekomende
jarenvermoedelijk metongeveer 1%perjaarstijgen,zelfs
indienmetaanzienlijke netto-emigratie wordtgerekend .De
werkloosheid kanderhalvealleenwordenteruggedrongen
doordewerkgelegenheid elkjaarveelsnellertedoen
toenemen .Daartoedienendeautoriteiten erzorgvoorte
dragendatterzelfdertijd vooruitgang wordtgeboektopdrie
terreinen ,namelijksaneringvandeoverheidsfinanciën ,
verbetering vandewerkingvandearbeidsmarkt enontwik­
kelingvaneendoeltreffender industrieel beleiddateen
hogeretoegevoegde waardeindeeigeneconomie enmeer
werkgelegenheid oplevert .
Hetaanhoudende grotefinancieringstekort leiddenietalleen
toteensnelletoeneming vandebuitenlandse schuld(bijna
50%vanhetBBPeind1984)envandehieruitvoortvloeien­
derentelasten (2%vanhetBBPin1981);4,5%in1985)
dochook,gezienhetvrijsmalledraagvlak vandebelastin­
gen,toteenuitzonderlijk hogeinkomstenbelasting .Ruim
40%vandeinkomstenbelastingplichtigen valleninde
hoogstetweeschijven (48%en60%).Inhetplanop
middellange termijnwordtvoorgesteld definancieringsbe­
hoeftevandeoverheidenhettekortopdelopenderekening
vandebegrotingtegen1987teverminderen totrespectieve­
lijk9,8%en5%vanhetBBP(ditisvoorbeideeenreductie
vanruim3procentpunten tegenover 1985)entegelijkde
belastingdruk ophetniveauvan1984tehandhaven .Aldus
zalindeperiodena1987eenaanzienlijk gebrekaan
evenwicht blijvenbestaan .
Dezestreefcijfers moetenalseenminimum worden
beschouwd .Bijgevolgzoudendeautoriteiten in1986moeten
trachtendevoor1987gesteldedoeleinden reedszodicht
mogelijktebenaderen .Omhalverwege dezestreefcijfers te
geraken,moetdefinancieringsbehoefte vandeoverheidmet
ongeveer1,5procentpunt vanhetBBPverminderen ,zulks
tegenover devermoedelijke uitkomstvoor1985;geziende
vrijwelstagnerende Staatsinkomsten isditeenambitieuze
doelstelling .Terwijldeteverwachten dalingvanderente­
voetenopinternationaal vlakenvandedollarkoers de
rentelasten uithoofdevandeoverheidsschuld in1986ietszal
verlichten ,zaleentastbarevermindering vandefinancie­
ringsbehoefte vandeoverheidgeziendebeperktebelasting­
heffingsmogelijkheden slechtshaalbaarzijnindienmende
andereuitgavendanrentebetalingen drastischbesnoeit .Dit
houdtwezenlijk indatdestijgingvandeloneninde
overheidssector aanstriktebeperkingen wordtonderworpen
endatdetweedeenlaatstefasevandeafschaffing van
subsidies voorconsumptiegoederen tenuitvoerwordt
gelegd.Hetzouwenselijk zijndemetdebegroting van
januari1985aangevatte hervorming vanhetbelastingstelsel
voorttezettenmethetoogopdebevordering vanprestatieen
initiatief .Hoewelhetverminderen vandedrukvande
inkomstenbelasting wenselijk is,dientvooruitgang indie
richtingaftehangenvandematewaarindeuitgavenkunnen
wordengereduceerd .Erkunnenmiddelenwordenvrijge­
maaktdoorhetstelselvanoverdrachten aandegezinshuis­
houdingen zodanigteherstructureren datbeterrekening
wordtgehouden metdeprioriteiten endatdeuitgaven
rechtstreeks dienenomindewerkelijke behoeften tevoor­
zien.Hetisdevraagofdesocialeoverdrachten inhunreële
waardekunnenwordengehandhaafd indecontextvandezealgemenebudgettaire doelstellingen aangezien zijsedert
1981metnietminderdan4procentpunten zijngestegentot
naarschatting19%vanhetBNPin1985.
Demonetaire politiekzaldespanningen diealsgevolgvande
drukvanhetaanzienlijke overheidstekort optreden ,moeten
tegengaan .Wegensdedalingvanhettekortopdelopende
rekeningvandebetalingsbalans speeltdeexternefinancie­
ringvandeoverheidssector eenminderbelangrijke rol.
Niettegenstaande debeperktevraagnaarkredietinde
particuliere sector,waardoorderecenteversoepeling vande
kwantitatieve kredietbeperkingen vergemakkelijkt werd,
kandeaanhoudend hogefinancieringsbehoefte vande
overheidophetniveauvan1985toteenbuitensporig snelle
groeivandegeldvoorziening leiden.Metbetrekking totde
rentepolitiek dienendeautoriteiten eenjuistevenwicht te
vindentussendenoodzaakomdeeconomienaarverhouding
telatenprofiteren vandedalingvandeinternationale
rentetarieven endebehoefte aaneensterkestroomvan
besparingen tussendeniet-banken endeoverheid .Hetis
vanzelfsprekend essentieeldatonstandvastigheid opkorte
termijnvandebinnenlandse rentetarieven moetworden
voorkomen .
Hetvooruitzicht vaneenhogewerkloosheid opmiddellange
termijnisdevoornaamste redenwaaromdeautoriteiten
initiatieven totbeheervandearbeidsmarkt hebbengenomen .
Deopleidingsprogramma 's,inhetbijzondervoorjongeren,
wordenmomenteel sterkuitgebreid .Eensociaalwerkver­
schaffingsprogramma werdingevoerd ,waarbijaan10000
langdurige werklozen vooréénjaardeeltijdswerkwordt
verschaft ,voornamelijk inprojectenvandelagereoverheid .
Eendergelijkprogramma kanslechtsvanbeperkteomvang
zijn,zowelwegensdekostenalsdoordevrijgeringe
belangstelling voordeaatngeboden arbeidsplaatsen ,hetgeen
tendeleverbandhoudtmethetweiniggunstigeonthaaldat
ditprogramma bijdevakverenigingen heeftgevonden .De
ondernemingsuitkeringsregeling ,diebedoeldisomwerklo­
zentehelpenhuneigenbedrijftebeginnen ,heeftveelmeer
succesgekenduitgaandevanhetaantalaanvragers enhetvrij
geringeaantalinitiëlemislukkingen .Ookdewerkgelegen­
heidsstimuleringsregeling ,diedoorsubsidiesdeindienstne­
mingwilstimuleren ,trekttoenemende belangstelling ,doch
hetsucceshiervanismoeilijker teevaluerenomdatbepaalde
werkgevers wellichtookzonderdezeregelingextraarbeids­
krachtenindiensthaddengenomen .Overhetalgemeen iser
nubehoefteaaneenbeterecoördinatie vanhetwerkgelegen­
heidsbeleid ,gezienderecentesnelleuitbreiding vanpro­
gramma'senregelingen envanhetaantalbetrokken instan­
ties.
Eenbelangrijke ontwikkeling indebevordering vanflexibi­
liteitopdearbeidsmarkt isdetoenemende spreiding ,intijd
enomvang ,vandeovereengekomen loonafspraken .Met
betrekking totderuilverhouding tussenwerkloosheidsuit ­
keringennetto-inkomen nabelastingen ,zoueengrotere
nadrukopvermindering vandeinkomstenbelasting ,inhet
bijzondervoordelagereinkomens ,kunnenleidentotmeer
belangstelling voormindergoedbetaaldearbeidsplaatsen ,
vooralomdaterweinigruimteisvooreenverhoging vanhet
niveauvandesocialeoverdrachten .Decorrectie vande
lange-termijntendens totovermatige kapitaalintensiviteit
vormteengroterprobleem ,maarerzijnindicaties dat
overvloedige investeringsprikkels ,dietalvankapitaalinten­

Nr.L377/62 Publikatieblad vandeEuropeseGemeenschappen 31.12.85
sieveproduktie-investeringen hebbenaangetrokken ,een
belangrijk effecthebbengehad.Aangezien Ierlandvermoe­
delijknogenigetijdinvesteringen uithetbuitenland nodigzal
hebben,zalhetniveauvandezeprikkelsnietgemakkelijk
kunnenwordengereduceerd .Zijkunnenechter,inovereen­
stemmingmethetwitboekoverhetindustriebeleid ,meer
selectiefwordengebruiktomdescheppingvanarbeidsplaat­
sentestimuleren .Erisophetogenblikveelvoortezeggenom
bijhetindustriebeleid sterkdenadrukteleggenophet
scheppenvaneenbetereverhouding tussendebinnenlandse
endebuitenlandse sectorenvandenijverheid .Uiteindelijk
echterbiedenhetherstelendeexpansievandebinnenlandseondernemingen debestevooruitzichten opeenruimerebasis
voordegroeivanproduktie enwerkgelegenheid inde
produktiesector .Ditkannietwordengerealiseerd zonder
aanhoudende loonmatiging ,zulksterbevordering vanwinst­
vormingeninvesteringen enterbescherming vanhetconcur­
rentievermogen ,eneengunstigondernemingsklimaat in
termenvanbelasting-enrentetarieven .Loonmatiging in
combinatie metbudgettaire beperkingen isnietalleennood­
zakelijkuithetgezichtspunt vanIerland,dochzouookin
overeenstemming zijnmeteensamenhangende ,opmeer
werkgelegenheid gerichtegroeistrategie indeGemeenschap
alsgeheel.
TABEL16
Ierland:Voornaamste economische grootheden ,1961—1986
Nominaal
BBPReëel
BBPPrijs­
index-
cijfer
BBPPrijs­
index-
cijfer
gezins­
huis-
houdingenLoon­
som
per
werk­
nemerLopende
rekening
vande
betalings­
balansFinan­
cierings-
saldo
vande
overheidGeld­
hoeveel-
heid
(M3)(3)Werkloos­
heid(in%
vande
beroeps­
bevolking )Werk­
gelegen-
heid
Verandering in% %vanBBPVerande­
ring
in%%Verande­
ring
in%
1961—1970 9,9 4,2 5,5 4,6 9,9-2,3-2,710,4 4,5 0,0
1971—1980 19,5 4,6 14,2 13,8 18,0-4,6-8,118,5 7,4 1,0
1981 21,2 1,8 18,2 21,2 19,6-14,1-13,2 21,5 10,6-0,9
1982 16,9 0,8 15,9 15,9 15,7-9,9-13,8 13,5 12,8 0,2
1983 10,4 0,8 10,4 8,3 9,3-6,3-11,8 5,6 14,6-2,0
1984 11,3 4,4 6,6 8,5 9,6-5,1-10,1 10,1 16,1-0,9
1985(') 8,7 2,5 6,1 5,7 7,0-3,3-11,5 6,6 17,1-0,3
1986(2) 7,5 2,3 5,0 5,3 5,7-2,0-10,4 9,8 17,4 0,6
{l)RamingvandedienstenvandeCommissie ,oktober1985.
(2)RamingvandedienstenvandeCommissie ,oktober1985,opgrondvanhethuidigebeleid.
(3)Jaarultimo .
ITALIË
InItaliëhebbenhetontbreken vanpassendemaatregelen om
despontaneontwikkeling vanhetloonpeilintoomte
houden,deonvoldoende beperkingvanhetoverheidstekort
endeversnelde stijgingvandemonetaire grootheden die
hiervanhetgevolgwas,devraagvandegezinshuishoudingen
indeeerstehelftvan1985eennieuweimpulsgegeven,terwijl
devraagvandebedrijvennoggestimuleerd werddoorde
stijgingvandewinsten .Aldezefactorenhebbendeconjunc­
turelediscrepantie metderestvandeGemeenschap vergroot .
Deontwikkeling vandebinnenlandse vraagenhetverslech­
terdeconcurrentievermogen hebbendestijgingvandeinvoer
aanmerkelijk bevorderd endetoenamevandeuitvoer
afgeremd ,zonderdatechtervaneensterkevertraging sprake
was.Ondanks dezeernegatieve invloedvandereële
handelsbalans zaldestijgingvanhetbrutobinnenlands
produktevengrootzijnalsin1984.Doordehandhaving van
devraagopeenrelatiefhoogpeilendekoersstijging vande
dollarindeeerstezesmaanden van1985werddedalende
inflatietrend tijdelijkonderbroken ;deprijsstijging stabili­
seerdezichrondeenjaargemiddelde van9%inplaatsvande
beoogde7%.Vangrotebetekenis wasbovendien hetontbreken vaniederpositiefelementdatdeongunstige
invloedvandeverslechtering vandereëlehandelsbalans op
delopenderekeningvandebetalingsbalans ,waarvanhet
tekortopjaarbasis1,7%vanhetBBPkanbereiken ,kon
afzwakken .Deneerwaartse aanpassing vandecentralekoers
vandelirebinnenhetEMSop20juli,natweeopeenvolgende
dalingenvandewisselkoers infebruari-maart eninjuli,was
eengevolgvandezeaanzienlijke onevenwichtigheden .
Hetherstelvanhetconcurrentievermogen tenopzichtevan
deanderelandendiedeeluitmaken vanhetEuropese
Monetaire Stelselendeverbetering vanderuilvoetten
gevolgevandedalingvanzoweldedollarkoers alsde
aardolieprijzen ,hebbenindetweedehelftvanhetjaareen
verbetering vandebetalingsbalans tengevolgegehad.Deze
verbetering kanevenwelslechtsdoorzetten indiendeontwik­
kelingendietothethuidigegebrekaanevenwicht hebben
geleidnietsnelwordengecorrigeerd .Hetaanhouden vaneen
betrekkelijk hooginflatiepercentage dreigtzelfshetverkre­
genwisselkoersvoordeel teniettedoenvoordatdit,ophet
niveauvandereëlehandelsstromen ,tenvolleisbenut.Er

31.12.85 Publikatieblad vandeEuropeseGemeenschappen Nr.L377/63
dienenderhalvefundamentele maatregelen tewordengetrof­
fen,nietalleenomdebinnenlandse vraagdenodigebeper­
kingenopteleggen,maareveneensomdeinflatoireproces­
sentedoorbreken diehetgebrekaaneconomische stabiliteit
instandhoudenendaardoordetoenamevanhetproduktief
vermogen vandeeconomie indewegstaan.Behalvede
chronische kwetsbaarheid vandehandelsbalans isdeernstig­
steconsequentie opmiddellange termijnvandezesituatiede
—doordelagererentabiliteit —vertraagde investeringen in
vasteactivaenhetopgroteschaalafstotenvanarbeidskrach­
tenindeaanconcurrentie onderhevige sectoren,dathiervan
hetgevolgwas,heeftzichindefasevanhetherstelvande
investeringen van1984—1985doorgezet .Hetisderhalve
volstrektnoodzakelijk datheteconomisch beleideropis
gerichtditkwaadbijdeworteltebestrijdendoorbepaalde
geïnstitutionaliseerde automatismen ,diezoweldeloonkos­
tenalsdeoverheidsuitgaven deflexibiliteit ontnemen die
vooreenduurzaam herstelvandefundamentele evenwichten
noodzakelijk is,opnieuwterdiscussietestellen.Indienniet
metvastberadenheid stappenindezerichtingwordengeno­
menzalhetmonetaire beleidzichonvermijdelijk voor
tegenstrijdige eisengesteldzien;hetisimmersnietmogelijk
omdenoodzakelijke vooruitgang tenaanzienvanhetherstel
vandeevenwichten teboekenendeproduktieve investerin­
genduurzaam opeenniveautebrengenwaardoor een
geleidelijke vermindering vandewerkloosheid mogelijkis.ernietalleentoekunnenbijdragenhetdesinflatieproces te
versnellen ,maarbovendien demogelijkheid biedenomdoor
meerruimtetelatenvooronderhandelingen hetgevaarvan
distorsiestussendeontwikkeling vandereëlelonenenvande
produktiviteit teverminderen enookzeifiszonodigomde
distorsies dieinhetverledenkondenontstaannaarbehoren
tecorrigeren .
Deherziening vandemodaliteiten opgrondwaarvande
aanpassing vandelonenplaatsvindt ,kanechterslechtstot
dezeresultaten leidenindienmetdeuiterstekrachtsinspan­
ningwordtgetrachtomdeenormeinflatoiredrukdievande
overheidsfinanciën uitgaatnietalleent?beheersen ,maar
daadwerkelijk teverminderen .Integenstelling totdeoor­
spronkelijke verwachtingen zalhettekortvandeSchatkistin
1985namelijkgeenenkelepositieveontwikkeling latenzien.
Hetbehoudtzelfsdefundamentele tendensomtestijgentot
eenniveaudattoteensnelleverzwaring vandeschuldenlast
leidt,welkenureedsbijna100%vanhetbrutobinnenlands
produktbedraagt .Detetreffenmaatregelen zijningrote
lijneninhet„planvoordesaneringvandeoverheidsfinanciën
tot1990"neergelegd ,dateropgerichtisomdedrukdiede
overheidsfinanciën ophetproduktiestelsel uitoefenen gelei­
delijkteverminderen doorhetrelatievegewichtvande
belasting-enpremiedruk enhetreëlegewichtvandelopende
uitgavenexclusiefrentebetalingen ronddehuidigeniveauste
stabiliseren .Deverwezenlijking vandezebeidedoelstellin­
gen,uitgaandevandehypothese vaneeneconomische groei
vangemiddeld 3%perjaartotheteindevandejarentachtig
envaneensnellevermindering vandeinflatietot4%per
jaar,zouhetschatkisttekort van15,7%vanhetbruto
binnenlands produktin1985kunnenterugdringen tot
7—8%in1990enzohetlopendetekortnagenoeggeheel
kunnenopheffen .
Hetmoeilijkst teverwezenlijken onderdeel vandealdus
geplandestrategieishetstabiliseren vandereëlelopende
uitgavenexclusiefrentebetalingen ,temeerdaareenaanzien­
lijkgedeeltedaarvangedecentraliseerd wordtverricht .Voor
hettotstandbrengenvandezestabilisering ishetnamelijk
noodzakelijk datdekoopkracht vandeoverheidssalarissen
duurzaam wordtgestabiliseerd ophetniveauvandeloon­
som,d.w.z.datdeaanpassingsmechanismen vandesalaris­
sen—metnamedeindexering enhetstelselvanautomati­
scheloopbaanopbouw —wordengewijzigd endatde
administratieve enandereoverheidsdiensten deuitbreiding
vanpersoneeltoteenminimumbeperken .Dezedoelstelling
brengteveneensmetzichmeedat,alscompensatie voorde
onvermijdelijk stijgendereëlekostenvanhetpensioenstelsel
dedrukvandedoordeoverheidverleendedienstenopde
begrotingwordtverminderd dooreenpassendeoptrekking
vandebijdragevandegebruikers vandezediensten .Zij
houdttenslotteindatdenodigebesluitendienenteworden
genomen omdevoortdurend toenemende drukvande
pensioenuitgaven opdeoverheidsuitgaven zoveelmogelijkte
beperken .Deontwerpbegroting voor1986,dieop30
september 1985aanhetparlement isvoorgelegd ,bevateen
aantalfundamentele bepalingen diereedsineenaantalvan
dezevereistenvoorzienendiedebeoogdestabilisering vande
reëleuitgavenexclusiefrentebetalingen dichterbij kunnen
brengen .
Defiscaleenparafiscale bepalingen dieindezelfdecontext
zijnvastgesteld houdeneenverlaginginvandeinkomsten­Indezecontextiseenherziening vandemodaliteiten op
grondwaarvandeaanpassing vandelonenplaatsvindt van
doorslaggevende betekenis ,wantditisnietalleendesleutel
totdebeheersing vanhetkostenpeil indenietbeschermde
sector,maarookvaneengrootgedeeltevandeoverheids­
uitgaven .Ondanksdeaanpassingen diehetin1983heeft
ondergaan behoudthetongedifferentieerde indexeringssys­
teem,datin1975isingevoerd ,zijnbelangrijkste nadelen :het
belemmert dedesinflatie vandekostendoordatheteennog
steedszeergrootgedeeltevandegevolgenvandevorige
prijsstijging automatisch opdeloonsomlaatdoorwerken ;
hethoudtdeverplichting inomhetnivellerend effectopde
loonhiërarchie tecompenseren doorgedifferentieerde loons­
verhogingen ,dieechteronverenigbaar zijnmetdegewenste
vertragingvanhetstijgingstempo vandenominalekosten;en
tenslotteheefthettotgevolgdathetreëleloonpeiltotin1983
snellerisgestegendanhetproduktiviteitsniveau .
Erlijkteenakkoordopkomsttezijntussendesociale
partnersomditmechanisme ,datdoordewerkgevers vande
privé-industrie reedsaandekaakwerdgesteld,afteschaffen
metingangvan1986,zonderdatechterwordtafgezienvan
iederevormvanautomatische bescherming vandelonen
tegendeuithollingvandewaardevanhetgeld.Zozoumen
toteenloonvorming kunnenkomenwaarbijdeindexering
welblijftbestaan,maarineenzwakkere vorm,zoalseen
halfjaarlijkse aanpassing ,entoegepastopeengedeeltevan
hetloonwaarvanhetplafondveellagerisdanthans,terwijl
deoverigeelementen diedeloonsverhoging bepalenophet
niveauvandebedrijfstakken endeondernemingen enmet
aanmerkelijk korteretussenpozen dandehuidigedriejaar
wordenvastgesteld .Doorveralgemening vaneendergelijk
systeemzoumetnamedestarheidvanhetbestaandesysteem
kunnenwordendoorbroken enzoudendevoornaamste
nadelenervanwordenopgeheven .Bovendien zouditsysteem

Nr.L377/64 Publikatieblad vandeEuropeseGemeenschappen 31.12.85
belastingvoornatuurlijke personen—doormiddelvaneen
herziening vanhettariefteneindedegevolgenvandeinflatie
teneutraliseren —en,vanaf1987,deverlagingvande
belastingopniet-uitgekeerde winstenvandesuccessierech­
ten.Zijbevattenechtereenaanzienlijke verhoging vande
socialezekerheidsbijdragen .Overhetgeheelgenomenzullen
debelasting-enpremiedruk ongeveerophetniveauvan1985
blijven,hetgeenweleensnietvoldoende zoukunnenzijnom
tevoorkomen dathettekortvandeSchatkist voor1986het
beoogdemaximum van110000miljardlire,d.w.z.14,8%
vanhetbrutobinnenlands produkt,overschrijdt .Deze
doelstelling ,dieeenverbetering vanminderdanéénpunt
inhoudttenopzichtevanhetvoor1985verwachte resultaat ,
moetalseenminimumwordenbeschouwd geziendeuiterste
noodzaak omhetrelatieveniveauvandeoverheidsschuld
uiterlijkin1990testabiliseren .Hetisonderdezeomstan­
dighedennoodzakelijk omervoorzorgtedragendatdit
niveauingeengevalwordtoverschreden ,doorhetzijextra
bezuinigingen totstandtebrengen,hetzij,ingevaleen
spontanetoenamevandeontvangsten uitblijft,extrabezui­
nigingendoortevoeren.
Dealdusbeschreven richtsnoeren voorhetloonbeleid enhet
begrotingsbeleid dienensamentegaanmeteenmonetair
beleiddatvoortgaatmetdethansnagestreefde vertraging van
detoeneming vandeliquiditeitenmassa omuiterlijkeind
1986toteenstabilisering vandein1985gestegenliquidi­
teitsquoteM2vandeeconomietekomen.Ditzaltoteen
zekereteruggangvandebinnenlandse vraagleidendieeerder
totuitingkomtindeconsumptie danindeinvesteringen .De
reëlehandelsbalans zalopnieuwpositiefbijdragentotde
groei,waardoor hetbrutobinnenlands produktoverhet
gehelejaarmet2,5%kantoenemenenwaardoorookopdelopenderekeningvandebetalingsbalans weereenzeker
herstelkaninzetten,waartoedepositieveontwikkeling van
deruilvoetzalbijdragen .Verderzaldestijgingvande
consumptieprijzen sterkvertragentoteenjaargemiddelde
van6,5%,omaanheteindvanhetjaarophetcommunau­
tairgemiddelde tekunnenkomen.
Indiendezebeidedoelstellingen ,kostenbeheersing enbeper­
kingvanhetoverheidstekort ,diedevoornaamste voorwaar­
denvormenvooreenuiteindelijke terugkeernaareenmeer
gestagegroeiwelkeopzijnbeurteenuitbreiding vande
produktiecapaciteit endaardoorvandewerkgelegenheid met
zichmeebrengt ,voldoende krachtigwordennagestreefd
passenzijvollediginhetkadervaneenopgroeigerichte
coöperatieve strategie .Vooreenvolledigeverwezenlijking
vandebeoogdedoelstellingen dientditstrevenechterzoveel
mogelijkgepaardtegaanmetrechtstreekse ,onmiddellijk ten
uitvoerteleggenmaatregelen omdewerkloosheid terugte
dringen.Ookalneemtdewerkloosheid ophetogenblikniet
sterktoedoordatdeberoepsbevolking mindersnelgroeit,de
omvangervanistochzorgwekkend genoegomdespecifieke
inspanningen opditgebiedteintensiveren ,ongeachtofdeze
deflexibiliteit vandearbeidsmarkt ,hetbiedenvanmeer
alternatieven vooropleidingvoorberoepsonderwijs enher­
scholing,ofhetrechtstreeks scheppenvanarbeidsplaatsen in
dezuidelijke regio'sbetreffen .Hieraanzullennog,voor
zoverhiervoorruimteopdebegroting is,maatregelen ter
bevordering vanhetonderzoek ,detechnologische vooruit­
gangendeherstructurering openergiegebied moetenworden
toegevoegd ,waardoor deproduktiestructuren endaardoor
tevensdeperspectieven tenaanzienvaneconomische groeien
werkgelegenheid opmiddellange termijnkunnenworden
verbeterd .
TABEL17
Italië:Voornaamste economische grootheden ,1961—1986
Nominaal
BBPReëel
BBPPrijs­
index-
cijfer
BBPPrijs­
index-
cijfer
gezins­
huis-
houdingenLoon­
som
per
werk­
nemerLopende
rekening
vande
betalings­
balansFinan­
cierings-
saldo
vande
overheidGeld­
hoeveel­
heid
(M2)(')Werkloos­
heid(in%
vande
beroeps­
bevolking )(4)Werk­
gelegen-
heidIVerandering in%\%vanBBPVerande­
ring
in%%Verande­
ring
in%
1961—1970 10,5 5,7 4,5 3,8 10,7 1,8-2,313,3 5,2 -0,4
1971—1980 18,3 3,114,7 14,6 18,4-0,2-8,019,5 6,0 0,5
1981 18,5 0,218,3 19,2 21,9-2,3-11,7 10,0 8,8 0,5
1982 17,2-0,517,8 17,1 17,3-1,6-12,7 18,0 8,7(10,5)-0,2
1983 13,6-1,215,0 14,9 16,0 0,2-12,4 12,3 9,9(10,8)0,1
1984 13,6 2,610,7 11,1 12,1-0,9-13,5 12,1 10,4(12,0)0,4
1985(0 11,0 2,7 8,1 8,6 10,2-1,7-13,6 12,1 10,9(12,6)0,2
1986(2) 9,5 2,7 6,6 6,5 7,6-1,1-12,8 8,5 11,2(13,1)0,3
(1)RamingvandedienstenvandeCommissie ,oktober1985.
(2)RamingvandedienstenvandeCommissie ,oktober1985,opgrondvanhethuidigebeleid.
(3)Jaarultimo .
(4)TussenhaakjesdecijfersvolgensdedefinitievanEurostat .

31.12.85 Publikatieblad vandeEuropeseGemeenschappen Nr.L377/65
LUXEMBURG
InLuxemburg werddeeconomische groeiin1985tragerals
gevolgvanhetfeitdatdeproduktie indeijzer-enstaalin­
dustrie,nadezeersterketoeneming inhetvoorafgaande jaar,
langzamer steeg.Dankzijeenaanhoudend krachtigevraag
naarandereprodukten isniettemin detotaleuitvoernog
enigszinstoegenomen .Debinnenlandse vraagliepduidelijk
opinverbandmethetherstelvandeparticuliere consumptie
endebedrijfsinvesteringen ,maardeinvesteringen vande
overheidendewoningbouwinvesteringen gingenreëelach­
teruit.Persaldozalhetbrutobinnenlands produktin1985
metongeveer 1,7%stijgen.Destijgingvandeprijzenvande
particuliere consumptie ,gemiddeld 3,2%,werdduidelijk
langzamer .
In1986zalhetbrutobinnenlands produkteveneensvrij
weinigtoenemen ,namelijkmetnauwelijks 1,5%.Destabi­
lisatievandebedrijvigheid indeijzer-enstaalindustrie zal
meerdangecompenseerd wordendooreennogsnelle
toeneming inanderesectoren .Departiculiere consumptie zal
krachtigeroplopenendeinvesteringen ,voornamelijk dievan
hetbedrijfsleven ,zulleneendynamische ontwikkeling blij­
venvertonen ,zodatdebinnenlandse vraagineenzelfde
tempozoukunnentoenemen alsinhetvoorgaande jaar.De
stijgingvandeconsumptieprijzen zalindeloopvanhetjaar
verderafzwakken .
Definanciëlepositievandeijzer-enstaalondernemingen is
nadriejarenvanaanzienlijke inspanningen verbeterd .De
consolidatie vanderentabiliteit indezesectorzalvoorde
rijksbegroting in1986nogzwarelastenmetzichbrengen,
maarhetstreventotdiversifiëring vandeLuxemburgse
economiedooruitbreiding enmodernisering vanbestaande
ondernemingen endevestigingvannieuweindustrieën mag
daardoornietwordenafgeremd .
Hetherstructureringsbeleid moetgevoerdkunnenwordenin
eenvoorinvesteringen gunstigeconomisch klimaat,hetgeen
eenvoldoende winstgevendheid vandeondernemingen
veronderstelt .Inditverbandspeeltdeloonontwikkeling een
doorslaggevende rol.Deafschaffing vandespecifiekemaat­
regelentotloonmatiging indestaalindustrie ,dewederinvoe­
ringvandeautomatische prijscompensatie endetoekenning
vanvoordelen buitendecollectieve overeenkomsten omzou
ontwikkelingen vandezelfdeaardtotgevolgkunnenhebben
inanderebedrijfstakken diezeergevoeligzijnvoordeinternationale concurrentie ,deaantrekkelijkheid vanhet
landvoornieuweondernemingen verminderen endeindus­
triëlediversifiëring belemmeren ,temeerdaardeloonmati­
gingindebuurlanden zalwordenvoortgezet .Eenvermin­
deringvandetotdusverreinhetGroothertogdom gedane
inspanningen zoueennadeligeinvloedhebbenopdeconcur­
rentiepositie vandeLuxemburgse ondernemingen .Dedeel­
nemingaaneenopsamenwerking gebaseerde groei-en
loonmatigingsstrategie zoudaarentegen gunstigegevolgen
hebbenvoordeuitvoermogelijkheden .
TenopzichtevandeanderelandenvandeGemeenschap isde
werkloosheid betrekkelijk geringgebleven,ondermeerdank
zijspecifiekeprogramma 'stottewerkstelling vanwerkne­
mersuitdeijzer-enstaalindustrie .Nietteminbestaannog
onevenwichtigheden metbetrekking tothetniveauvan
scholingvandearbeidskrachten waaraanzoumoetenver­
holpenwordendoortezoekennaarpassendemethodenvan
beroepsvoorlichting enberoepsopleiding voorjongeren .
Doordeaantrekkelijkheid vandeverschillende opleidings­
mogelijkheden indeindustrietevergroten endooreen
grotereflexibiliteit indeorganisatie vandearbeidsduur te
brengenzoutevensbetervoldaankunnenwordenaande
behoeften vanhetbedrijfsleven .
Despontanestijgingvandeontvangsten ,gepaardgaande
metdevoortzetting vaneenstrenguitgavenbeleid ,zalhet
mogelijkmakenhetnetto-begrotingsoverschot vanhetRijk
voor1986ophetzelfdeniveautedoenuitkomen alsdatvan
1985(2%vanhetBBP).Doordezekoersaantehoudenvoor
hetbegrotingsbeleid in1986zalopnieuweenzekereruimte
ontstaanwelkehetmogelijkmaaktdereservesvande
investeringsfondsen weeroppeiltebrengenenindekomende
jarenovertegaantoteenvermindering vandecollectieve
lastendruk welkeaansluitbijdiewaartoewerdbesloteninde
ontwerp-begroting voor1986.Bovendien zoudendeautori­
teitenonmiddellijk kunnenbeschikken overdenodige
financieringsmiddelen voordegeprogrammeerde investe­
ringsuitgaven ,metnametenbehoevevandeinfrastructuur
vandewegenenvandetelecommunicaties .Naastdeaan
dezeinvesteringen verbonden intrinsieke voordelen ,met
namevoorhetindustriële herstructureringsbeleid ,zoude
uitvoering vandezeprogramma 'seenbelangrijke ondersteu­
ningvormenvoordebouwnijverheid ,welkethansgecon­
fronteerdwordtmeteenvraagvérmindering .

Nr.L377/66 Publikatieblad vandeEuropeseGemeenschappen 31.12.85
TABEL18
Luxemburg :Voornaamste economische grootheden ,1961—1986
Nominaal
BBPReëel
BBPPrijs­
index-
cijfer
BBPPrijs­
index-
cijfer
gezins­
huis-
houdingenLoon­
som
per
werk­
nemerLopende
rekening
vande
betalings­
balansFinan­
cierings-
saldo
vande
overheidGeld­
hoeveel-
heid
(M2)(')Werkloos­
heid(in%
vande
beroeps­
bevol-
king)(4)Werk­
gelegen-
heid
Verandering in% %vanBBPVerande­
ring
in%%Verande­
ring
in%
1961—1970 7,6 3,6 3,8 2,5 6,7 7,4 1,8 0,1 0,6
1971—1980 9,6 3,1 6,3 6,7 10,5 21,5 2,2l 0,3 1,3
1981 4,2-2,6 7,0 7,8 9,0 32,0-2,3|=I 1,0-0,6
1982 9,9 0,3 9,6 10,5 6,0 40,8-1,4l 1,2 0,6
1983 6,1-2,2 8,5 9,1 6,6 31,0 0,0l 1,5-0,3
1984(J) 9,2 3,2 5,8 6,7 4,2 33,2 1,5|=I 1,7 0,5
1985(2) 6,0 1,7 4,2 3,7 4,9 32,1 2,1I:I 1,7 0,6
1986(2) 6,4 1,3 5,0 3,5 5,6 30,8 1,9 1,6 0,4
(*)RamingvandedienstenvandeCommissie ,oktober1985.
(2)RamingvandedienstenvandeCommissie ,oktober1985,opgrondvanhethuidigebeleid.
(3)Jaarultimo .
(4)VolgensdedefinitievanEurostat .
NEDERLAND
InNederland isdeeconomische bedrijvigheid in1985
toegenomen ineentempodatovereenkomt metdatvanhet
voorafgaande jaar.Hetreëlebrutobinnenlandse produkt
namtoemetongeveer2%,vooraldankzijdevrijkrachtige
ontwikkeling vandeuitvoer.Debinnenlandse vraagdaaren­
tegengaf,ondankseenoplevingvandeparticuliere con­
sumptie,eenminderlevendigegroeitezien,zulksvoorna­
melijkinverbandmetdezwakkevraagnaarwoningen ende
achteruitgang vandeoverheidsinvesteringen .Deloonmati­
gingvandevoorgaande jarenheefteenherstelvande
winstgevendheid vanhetbedrijfsleven mogelijkgemaakt .De
krachtigetoeneming vandeinvesteringen inbedrijfsinstalla­
ties,diezichsederthetbeginvan198^1voordoet,werd
daardoorgunstigbeïnvloed .Anderzijds wasdetoeneming
vandeinvesteringen ingebouwen noguiterstgering.Over
hetgeheelgenomenblijvendeinvesteringen vanbedrijven
nogachterbijhetniveau(uitgedrukt alseenpercentage van
hetbrutobinnenlands produkt )datwerdbereiktaanheteind
vandejarenzeventig (10,0%in1983—1985,tegen11,3%
in1977—1979).Hetjaargemiddelde vanhetaantalwerklo­
zenisgedaaldenhetwerkloosheidspercentage (aantalwerk­
lozenin%vandeberoepsbevolking )gingterugvan14,2%
in1984tot13,5%.Destijgingvandeconsumptieprijzen
bleefzeergematigd .Hetoverschotopdelopenderekening
vandebetalingsbalans namverdertoetot4,4%vanhet
brutobinnenlands produkt .Dedaaruitvoortvloeiende toe­
nemingvandeliquiditeitwerdnietvollediggecompenseerd
doorhetmonetairbeleid,gezienhetlageinflatiepercentage
endenogsteedsgrotefinancieringsbehoeften (8%vanhet
nettonationaalinkomen )vandeoverheid .
In1986zalhetbrutobinnenlands produktnauwelijks sneller
toenemen danin1985,namelijkmetongeveer2%.De
uitvoerzalverdergroeien,zijhetineenenigszinslager
tempo.Debinnenlandse vraagwordtglobaalkrachtiger .De
particuliere consumptie zalenigszinsomhooggaan,dankzijdestijgingvandeloonsomdievoortvloeit uitdenieuwe
collectieve overeenkomsten endeuitbreiding vandewerk­
gelegenheid .Deverbetering vanderentabiliteit vande
bedrijvenendestijgingvandebezettingsgraad zullengunstig
zijnvooreentoeneming vandeuitbreidingsinvesteringen van
deondernemingen ,metnameindeexportindustrie .Daar­
entegenzullendewoningbouw endeinvesteringen vande
overheidopnieuwenigszinsteruglopen .Hetinflatiepercen­
tagezalzeergeringworden,waarbijdedalingvande
importprijzen ruimschoots deinvloedvandeietssterkere
toeneming vandeloonkosten pereenheidproduktzal
compenseren .Degunstigeontwikkeling vanderuilvoetzal
leidentoteensterketoeneming vanhetoverschot opde
lopenderekening ,datvoor1986opmeerdan5%vanhet
brutobinnenlands produktzoukunnenuitkomen .Dewerk­
gelegenheid indeverwerkende industriezouenigszinskun­
nentoenemen ,zulksvoorhettweedeachtereenvolgende
jaar.
Deterugdringing vanhetbegrotingstekort envandecollec­
tievelastendruk ,deverbetering vanderentabiliteit vanhet
bedrijfsleven endeaanpassingen indearbeidsduur ende
werkgelegenheidsmogelijkheden ,warendevoornaamste
doelstellingen vanheteconomisch beleidindeafgelopen
jaren.Detotdusverbereikteresultaten zijnechtergeziende
omvangvandeproblemen ,nogaltijdonvoldoende .
Derentabiliteit vanindustriële ondernemingen werdaan­
zienlijkvergroot ,zodatookhuninvesteringen toenamen .De
afremming vandestijgingvandeloonkosten ,welkegedeel­
telijkplaatsvond dooreenverlagingvandesocialepremies,
leiddetoteenbeterefinanciëlepositievandebedrijveneneen
verbetering vanhunconcurrentievermogen .Hetthans
bereikteniveauvanwinstgevendheid pleitechtervoorhet
voortzetten vaneenzeergematigde ontwikkeling vandereële
lonen.

31.12.85 Publikatieblad vandeEuropeseGemeenschappen Nr.L377/67
Devooruitzichten voor1986zijninditopzichtvrijbemoe­
digend.Nadatbijdeovereenkomsten tussendesociale
partnersin1982destijgingvandebezoldigingen strengwerd
beperkt,zullendethanslopendegedecentraliseerde onder­
handelingen ophetniveauvanbedrijfstakken enonderne­
mingenpersaldoleidentoteenkrachtigere loonstijging .Het
zouwenselijkzijntestrevennaareenalgemeneconsensus
overdehoofdlijnen vandecollectieve overeenkomsten ten
eindetegroteafwijkingen vandeproduktiviteitsstijgingen ,
dieonverenigbaar zoudenzijnmethethandhaven vande
concurrentiepositie ,tevoorkomen .
Dedecentralisatie vandeloononderhandelingen moethet
mogelijkmakentekomentoteengrotereloondifferentiatie
tussenbedrijfstakken ,hetgeenbevorderlijk zouzijnvooreen
groterearbeidsmobiliteit .Dezeontwikkeling zoudeaanpas­
singvandeloonstructuur vergemakkelijken endetendensen
toteentesterkegroeivanderationalisatie-investeringen
afremmen .Indejarentachtigwerdenveleincidentele
maatregelen getroffenomdestijgingvandewerkloosheid af
teremmen :verlagingvandeminimumlonen ,verlagingvan
dedrukvandesocialelasten,beperkingen opdetoekenning
vanwerkloosheidsuitkeringen ,uitbreiding vandeeltijdba­
nen,verkorting vandearbeidstijd enherbezetting van
arbeidsplaatsen zonderverhoging vandeloonkosten .De
vergroting vandeflexibiliteit vandevraagopdearbeids­
marktendedifferentiatie vandelonen,welkemogelijkzijn
geworden inhetkadervandeonderhandelingen ophet
niveauvanbedrijfstakken enondernemingen ,leidentoteen
verdereverbetering vanhetklimaatvoordeaanwerving van
nieuwearbeidskrachten .Terwijleerderderesultatenvandit
beleidnietdeverwachte gevolgenvoorhetniveauvan
werkgelegenheid totgevolghebbengehad,deedzichin1985
eenverbetering voor.Dankzijdeoplevingvandebedrijvig­
heidenhetgeheelvandegenoemde maatregelen isde
werkgelegenheid involdoende matetoegenomen omde
werkloosheid enigszinstedoendalen.Ombovendien de
toegangtotdearbeidsmarkt voorjongerewerklozen ,diete
kampenhebbenmeteenonaangepaste beroepsopleiding
waardoor zijbezwaarlijk eenbaankunnenvinden,te
vergemakkelijken ,zouhetevenweldienstigzijndeprogram­ma'stotopneming vanjongereninhetarbeidsproces uitte
breiden .
Metdegezondmaking vandeoverheidsfinanciën zijnvorde­
ringengemaakt ;van1982op1985werddeomvangvande
collectieve sectoraanzienlijk ingekrompen waardoor het
financieringssaldo vandegeheleoverheidisverminderd van
—10%vanhetnettonationaal inkomentot—8%.Indeze
periodeisdecollectievelastendruk metongeveer 1%vanhet
nettonationaal inkomengedaald .Deverlagingvanhet
tekortisevenwelnietalleeneengevolgvandekrachtige
pogingentotverlagingvandeuitgaven,dietendeletrouwens
tenietgedaanwerdendoordesnellestijgingvandesociale
lastenenderentelasten ,maarookvaneenstijgingvande
aardgasbaten .Deteverwachten duidelijke teruggang van
dezeaardgasbijdrage vanaf1986zaldemoeilijkheden bijde
terugdringing vanhetbegrotingstekort vergroten .Ookal
wordendeombuigingen doorgevoerd zoalszijzijnopgeno­
meninhetregeringsakkoord ,biedtdeontwerp-begroting
voor1986derhalveslechtsweinigruimtevooreenverdere
aanmerkelijke verlagingvanhetfinancieringstekort .Niette­
minzouernaargestreefdmoetenwordendathetfinancie­
ringssaldo vandegeheleoverheidvoor1986lageruitkomt
dan—8%vanhetnettonationaal inkomen .Onderde
huidigeomstandigheden isevenweleentijdelijklangzamer
tempovanverlagingvanhetoverheidstekort gewenstten
eindeeenbewusteverzwaring vandebelastingdruk ofde
invoering vanextramaatregelen diehetherstelvande
bedrijfsinvesteringen envandeparticuliere consumptie
zoudenkunnenbelemmeren ,tevoorkomen .Eenopbetere
investeringen enexportresultaten berustende sterkeregroeiis
eennoodzakelijke voorwaarde voorhetontstaanvande
nodigefinanciëleruimtevoordevergroting vandekoop­
krachtvangezinshuishoudingen ,metnamedoorverlagingen
vandesocialepremiesofvandedirectebelastingen ,zonder
datdaardoordegewenstestabilisatie vanderenteopde
openbareschuldingevaarwordtgebracht .Ditzoutoteen
oplossingleidenvoorhetdilemmadathetoverschotopde
lopenderekeningmetzichbrengtendatonderdehuidige
omstandigheden nietopgelostkanwordendooreenruimer
begrotingsbeleid zondermeer.
TABEL 19
Nederland :Voornaamste economische grootheden ,1961—1986
Nominaal
BBPReëel
BBPPrijs­
index-
cijfer
BBPPrijs­
index-
cijfer
gezins­
huis-
houdingenLoon­
som
per
werk­
nemerLopende
rekening
vande
betalings­
balansFinan­
cierings-
saldo
vande
overheidGeld­
hoeveel-
heid
(M2)(3)Werkloos­
heid(in%
vande
beroeps­
bevol-
king)(4)Werk­
gelegen-
heid
Verandering in% %vanBBPVerande­
ring
in%%Verande­
ring
in%
1961—1970 10,6 5,2 5,2 4,1 10,6 0,0-0,8 9,1 1,0 1,2
1971—1980 10,8 2,9 7,7 7,8 10,7 1,3-1,5 10,8 4,5 0,2
1981 4,8-0,6 5,4 6,3 3,6 2,1-5,5 5,3 8,8-1,5
1982 4,5-1,8 6,5 5,3 5,6 2,8-7,1 7,6 11,7 -2,5
1983 2,5 0,6 1,9 2,8 3,4 2,9-6,5 10,5 14,0-2,0
1984(M 4,3 1,7 2,6 2,6 0,6 4,1-6,3 7,7 14,2--0,5
1985(2) 4,5 2,1 2,3 2,4 1,4 4,5-5,9 8,0 13,2 0,4
1986(2) 3,0 2,0 1,0 1,1 2,5 4,5-6,5 6,5 13,0 0,6
(!)SchattingvandedienstenvandeCommissie ,oktober1985.
(2)RamingvandedienstenvandeCommissie ,oktober1985,opgrondvanhethuidigebeleid.
(3)Jaarultimo .
(4)VolgensdedefinitievanEurostat .

Nr.L377/68 Publikatieblad vandeEuropeseGemeenschappen 31.12.85
VERENIGD KONINKRIJK
InhetVerenigdKoninkrijk duurdedein1981begonnen
oplevinglangerdaninderestvandeGemeenschap enwas
ietskrachtiger .Deeconomische groeigaatsedertbegin1983
gepaardmeteentoeneming vandewerkgelegenheid .Deze
wasevenwelonvoldoende omdewerkloosheid tedoen
afnemen .Deinflatieleektezijngestabiliseerd opongeveer
5%in1983en1984,maarhetinflatiecijfer voor1985werd
inhetbeginvanhetjaarernstigbedreigddoordesterke
dalingvandekoersvanhetpondsterling (voornamelijk als
gevolgvanonzekerheden inverbandmetdemijnstakingen ,
deolieprijzen endewilvanderegeringdeoverheidsuitgaven
en-leningentebeperken).Deautoriteiten reageerden daarop
meteenkrachtige verhoging vanderentetarieven ende
bevestiging vaneenstrengbegrotingsbeleid .Daaropgingde
koersvanhetpondweeromhoogenzijnthansdevooruit­
zichtenvoordeinflatievoor1986verbeterd .Dehogere
wisselkoers (inhetbijzondertenopzichtevandeandere
Europesevaluta's),tezamenmetinhetVerenigdKoninkrijk
aanzienlijk snellerstijgendeloonkosten pereenheiddaninde
voornaamste concurrerende landen,heeftechtergeleidtot
eenachteruitgang vanhetinternationaal concurrentievermo ­
genvandeindustrievanhetVerenigdKoninkrijk ,waardoor
deuitvoervooruitzichten voor1986zijnverslechterd .Dit
heeftbijgedragen totdeteverwachten vertraagde groeivan
hetreëleBBPin1986,welkedanwaarschijnlijk grotendeels
zalberustenopdeparticuliere consumptie .
Eentoeneming vanhetreëleBBPmetbijna3,5%isvoor
1985waarschijnlijk ,maarnacorrectievoordedistorsiesdie
voortvloeien 'uitdemijnstaking welkeinmaartvanditjaar
werdbeëindigd ,zalditpercentage tussen2,5%en3,5%
liggen.Debrandstofinvoer issindsheteindvandestaking
weerverminderd ,terwijldeoverigeinvoereveneenslangza­
mertoenamdanin1984.Ineensterkoplevendewereldhan­
delkonbijuitvoerhetmarktaandeel wordenvergroot ,zodat
persaldodereëlehandelsbalans inbelangrijke mateheeft
bijgedragen totdegroeivanhetBBP.Terwijlhetbeschikbare
inkomenalsgevolgvaneenaanhoudende verhoging vande
gemiddelde lonenenvandeverlagingvandebelastingen
krachtens debegrotingvanmaart1985,vrijsneltoenam,
waartoeookhetherstelvandeverdiensten vandemijnwer­
kersheeftbijgedragen ,werddegroeivandeparticuliere
consumptie afgeremddooreenhogerespaarquote ,welke
verbandhieldmeteenietssnellereinflatieenhogere
rentetarieven .Ondankseenvoortgezette krachtigegroeivan
debedrijfsinvesteringen (inhetbijzonder inheteerste
kwartaaltoensommigeuitgavenvervroegd werdengedaan
teneindeteprofiteren vanbelastingregelingen ),zullende
geringerekapitaaluitgaven vandeoverheidendegeringere
woningbouwuitgaven waarschijnlijk totgevolghebbendat
deinvesteringen invasteactivaintotaallangzamer zullen
toenemendanooitnaderecessievan1980/1981hetgevalis
geweest .Dewerkgelegenheid bleeftoenemen .Totvoorkort
heeftditslechtsgeleidtoteenmindersterkestijgingvande
werkloosheid ,aangezien velendiedenieuwearbeidsplaatsen
hebbenbezet,tevorennietalswerklooswarengeregistreerd ;
sindsdezomerschijnthetniveauvandewerkloosheid echter
nietmeertestijgen.
In1986zalzichinhetvraagpatroon waarschijnlijk een
belangrijke verschuiving voordoen vannetto-uitvoer naarparticuliere consumptie .Daardenominalegemiddelde ver­
dienstennaarverwachting aanmerkelijk zullenblijvenstijgen
(metongeveer7%)endeconsumptieprijzen mindersnel
zullentoenemen ,voornamelijk alsgevolgvandoorde
stijgingvandekoersvanhetpondsterlinginditjaarlagere
invoerprijzen ,zullendereëlegezinsinkomens omhooggaan,
en,tezamenmeteenmogelijkedalingvandespaarquote ,zal
ditleidentoteensnelleregroeivandereëlebestedingen van
gezinshuishoudingfen .Ditzouverderkunnenwordenver­
sterktdooreenverlagingvandeinkomstenbelasting ,daarde
vooruitzichten voordeoverheidsfinanciën doenaannemen ,
opgrondvandelaatsteversievandefinanciëlestrategieop
middellange termijn,daterruimtezalzijnvooreenverlaging
vandebelastingen ofeenverhogingvandeoverheidsuitgaven
(fiscaladjustment ).Deversterkte consumptieve vraagzal
waarschijnlijk echterwordengecompenseerd doorgeringere
consumptieve bestedingen doordeoverheideneenlangza­
meregroeivandeuitvoerinverbandmetdeachteruitgang
vanhetconcurrentievermogen .Degroeivanhettotalereële
BBPzalvermoedelijk langzamer wordenenopongeveer2%
uitkomen .Dewerkloosheidsvooruitzichten zoudenenigszins
kunnenverbeteren ,inhetbijzondergeziendereedsinde
begrotingvan1985aangekondigde maatregelen totuitbrei­
dingvandeopleidingvanjongerenengemeenschapswerk
voorlangdurigwerklozen .
Hetbegrotingsbeleid iseropgerichtdeuitgavenvandegehele
overheidendefinancieringsbehoefte vandecollectieve sector
inverhouding tothetBBPtedoendalen,nadatin1984/1985
dedoelstellingen ,voornamelijk alsgevolgvandeextra
kosteninverbandmetdemijnstaking ,werdenoverschreden .
Dedoelstellingen vandefinanciëlestrategieopmiddellange
termijnwordeninzekerematebedreigddoordeopwaartse
drukopdeuitgavenvoorlonenensalarissenindepublieke
sectorendeverhogingvandesociale-zekerheidsuitkeringen ,
alsmededooreenmogelijkevermindering vandeinkomsten
uitdeNoordzee-olie .Dezegevarenblijkenthansechtervoor
hetlopendeenkomendebegrotingsjaren grotendeels gedekt
tewordendoordeconjunctuurreserves waarvanhetniveau
indebegrotingvan1985werdverhoogd .Persaldowordt
nogsteedsverwachtdatdeofficiëleprognose voorde
financieringsbehoefte vandepubliekesectorvan7500
miljoenpondsterlingin1986/1987enigeruimtezallaten
vooreenindebegroting vanhetkomendevoorjaaraante
kondigen fiscaleaanpassing ,maardeomvangvandeze
stimulans isonzekerenkangeringerzijndandelaatste
officiëleschattingvan3500miljoenpondsterling.
Methetoogopdeteverwachten verzwakking vandeexport­
eninvesteringsontwikkelingen ,welketendenszeerwelzou
kunnenaanhouden inhetbijzonderindiendeexpansievande
wereldeconomie langzamer wordt,bestaathetgevaardatde
geringeregroeivandeVK-economie indekomendetweeof
driejaarzalvoortduren ,waardoor eenaanmerkelijke ver­
mindering vandewerkloosheid onwaarschijnlijk wordt.
Onderdezeomstandigheden dientelkeruimtevooreen
ondersteuning vandeeconomiedoormiddelvanhetbegro­
tingsbeleid enhetrentebeleid tenvolletewordengebruikt .In
ditverbandmoetwordenopgemerkt datdeopenbare
financiënvanhetVerenigdKoninkrijk thansbetrekkelijk
gezondkunnenwordengeacht.Dematewaarinhetbegro­

31.12.85 Publikatieblad vandeEuropeseGemeenschappen Nr.L377/69
tingsbeleid gebruiktkanwordenomdebedrijvigheid te
ondersteunen wordtechtermedebepaalddoordematevan
inflatie.Deversneldestijgingvandedetailhandelsprijzen in
deeerstemaandenvanditjaarwastijdelijkenvloeidevoort
uitdelagerewisselkoers endedaarmeegepaardgaande
verhoging vanderentetarieven ;sindsdiendoetzicheen
ontwikkeling inomgekeerde richtingvoor.Ofschoononder
meeropgrondvanlagereinvoerprijzen voor1986betere
resultaten tenaanzienvandeinflatiekunnenwordenver­
wachtisdebinnenlandse kostendruk zodanigdathetzonder
loonmatiging ,waardoor destijgingvandegemiddelde lonen
lagerdanhethuidigetempovan7—8%wordtgehouden ,
moeilijkzalzijndeinflatieblijvendterugtedringentot
minderdan5%perjaar(hetgemiddelde sedert1983).
Bijdeaanwending vandebeschikbare ruimteinhetbegro­
tingsbeleid dientprioriteittewordengegevenaandiemaat­
regelenwelkevooraltengoedekomenaandeaanbodzijde
vandeeconomie enhetmeestbevorderlijk zijnvoorde
uitbreiding vandewerkgelegenheid .Doordehuidigerege­
ringwerddenadrukgelegdopeenverlaging vande
inkomstenbelasting teneindedestimulansen totwerkenen
ondernemen tevergroten .Ditwerdweliswaar gedaaninhet
kadervaneenstrategieoplangetermijn,maarkanreedsten
deledeoorzaakzijnvandetoeneming vandewerkgelegen­
heidsedert1983,welkevooreengrootdeeltengoedekwam
aanmensendievoorheteerstofopnieuwtotdeberoepsbe­
volkingtoetraden .Eenverdereverlagingvandeinkomsten­
belastingzouwelkomzijn,inhetbijzonderindienzulkszou
geschieden indevormvaneenbelangrijke verhogingvande
belastingvrije voet,aangezien debelastingregelingen ende
stelselsvansocialezekerheidtezameninbepaaldeomstan­
dighedennogsteedsleidentothogewerkelijke marginale
belastingtarieven voorlageinkomens .Gehooptmoetwor­
dendatdezeanomalieën opgeheven zullenwordeninhet
kadervandehervorming vanhetstelselvansocialezeker­
heid,welkethansterdiscussiestaat.Devoorstellen vooreen
veelomvattende hervorming dieinjunivanditjaarwerden
gepubliceerd ineenGroenboek benadrukten denoodzaak
vaneenintegratievandeverschillende socialeuitkeringen en
eenconcentratie vandeuitkeringen ophendiedaaraanhet
meestbehoeftehebben .
In1986,inwelkjaardeparticuliere consumptie iniedergeval
waarschijnlijk snelzaltoenemen (3—4%),zouhetzoals
gebruikelijk dienstig zijn,naastdeverlaging van
deinkomstenbelasting ,anderemiddelen inoverweging te
nemenvoordeaanwending vandebegrotingsruimte .Zozou
ookdewerkgelegenheid bijvoorbeeld meerrechtstreeks
bevorderd wordenendeinflatieteruggedrongen alsde
arbeidskosten voordebedrijvenverminderd zoudenworden
dooreenverlagingvandesocialepremies .Erdoenzichook
steedsmeertekenenvoordieeropwijzendateendeelvande
ruimtegebruiktmoetwordenvoordefinanciering van
infrastructuurinvesteringen indepubliekesector,welke
betrekkelijk arbeidsintensief zijn.Detoestandwaarineen
deelvandezeinfrastructuur zichbevindtwerdeerderditjaar
beschreven ineenreeksverslagendiedoorregeringsdeparte­
mententerdiscussiewerdengesteldinhetkadervande
NationalEconomie Development Council .Geziendegeble­
kentekortkomingen dientdesituatiezorgvuldig teworden
heroverwogen bijhetopstellenvandenieuweuitgavenpro­
gramma's.Demonetaire ontwikkelingen inhetafgelopenjaarwaren
aanleidingtotenigezorg.Deverschillende indicatoren vande
monetaire situatie,inhetbijzonderdeliquiditeitenmassa en
dewisselkoers ,gavendikwijlsuiteenlopende informaties .In
januari,tentijdevaneengrotendeels bevredigende monetaire
groei,kwamdewisselkoers vanhetpondsterlingonder
zwaredrukenwerdendebasisrentetarieven vandebanken
dieeind1984totminderdan10%warenverlaagd,weer
verhoogdtot14%.Indelaatstemaandenechterlagdegroei
vandeliquiditeitenmassa inruimezin,sterlingM3,ondanks
hoge(nominaleenreële)rentetarieven belangrijk bovende
doelzonevoor1985/1986van5—9%,welkewerdvastge­
steldindejongstefinanciële strategieopmiddellange
termijn .Sedertmaartisderenteenigszinsgedaaldengehoopt
kanwordendatverdereverlagingen kunnenwordenbereikt
methandhaving opmonetairgebiedvandevoorwaarden
waaronder deinflatiekanwordenverminderd .
Ondanksdedalendeontwikkeling vanderentein1985
blevendeverschillen metanderelandengrootenwasde
ontwikkeling vandekoersvanhetpondzeeronregelmatig .
Gedurende eenperiodevantwaalfmaanden ,gerekendvanaf
juli1984,daaldehetsamengestelde indexcijfer vande
wisselkoers vanhetpondeerstmetmeerdan10%engaf
vervolgens eenstijgingtezienmetmeerdan15%.Deze
ontwikkelingen kunnenongewenste gevolgenhebbenvoor
deprijzenendeallocatievanmiddelen enleidentot
onzekerheden .Inhethuidigezowelalsinhetvoorafgaande
begrotingsjaar wasditbijzonderduidelijkmetbetrekking tot
dehoogtevandeontvangsten vandeoverheidinverbandmet
deolieproduktie ,welkeafhankelijk zijnvanzowelde
olieprijsindollarsalsdekoersvanhetpondsterlingten
opzichtevandedollar.Dezeervaringen doenuitkomendat
hetnuttigistevoorkomen datdewisselkoersen tegrote
schommelingen vertonen ,hetgeenbereiktzoukunnenwor­
dendooreenvolledigedeelneming inhetEMS.Geziende
grotereconvergentie diezichthansvoordoettussenhet
economisch beleidvandeLid-Staten ,dientdezestapop­
nieuwinoverweging tewordengenomen .
1985en1986wordenbeschouwd alsdejarenwaarindeolie­
engasproduktie indeNoordzee eenhoogtepunt bereikt,
waarbijdezesectorongeveer6—7%vanhettotaleBBPen
meerdan20%vandezichtbareuitvoervoorzijnrekening
neemt.Ookalzaldeachteruitgang vandeolieproduktie zich
voltrekken ineenlangzamer tempodanwaarinzijgroeide
(tienjaargeledenwasdeproduktie nogteverwaarlozen ),
tochzaldeeconomie zichmoetenaanpassen aandeze
belangrijke verandering .Demeestdirecteinvloedophet
economisch beleidzouzichkunnenvoordoen tenaanzien
vandeoverheidsontvangsten uitdeolieproduktie ,welke
voorhethuidigebegrotingsjaar geschatwordenop9%van
detotaleontvangsten vandegeheleoverheid .Deofficiële
prognoses wijzeneropdatditaandeelwaarschijnlijk onge­
veergehalveerd zalzijnin1988/1989.Devermindering van
hetolieoverschot indebetalingsbalans zalgecompenseerd
moetenwordendoorverbeteringen opandereterreinen .De
voortdurende verbetering vanhetonzichtbare verkeerzal
daartoebijdragen ,maareenverdereverslechtering vande
handelsbalans voorniet-olie (welkeontwikkelde vaneen
kleinoverschot in1981toteenomvangrijk tekortin1985,
geschatopbijna3%vanhetBBP)zoukunnenleidentoteen
aanzienlijk gebrekaanevenwicht .Hetisderhalvevangroot
belangdatderesultaten vandeniet-olie-economie ,welke

Nr.L377/70 Publikatieblad vandeEuropeseGemeenschappen 31.12.85
sedertdeaanvangvanheteconomisch herstelin1981met
gemiddeld minderdan2,5%perjaargroeide,worden
verbeterd .
Deverschillende opdeaanbodzijde vandeeconomiegerichte
maatregelen vandeafgelopenjaren,zoalsdeveranderingen
indeinkomstenbelasting ,hebbentezamenmetdeverbeterde
groeiresultaten bijgedragen toteenaanzienlijke uitbreiding
vandewerkgelegenheid (metmeerdan600000ofbijna
3%,vanheteerstekwartaalvan1983opheteerstekwartaal
van1985).Naderemaatregelen metbetrekking totde
arbeidsmarkt zijninvoorbereiding .Gehooptmoetworden
datindiendewerkgelegenheid blijfttoenemen dearbeids­
plaatseninmeerderematebezetzullenwordendoorwerk­
lozeneninminderematedoornieuwtotdearbeidsmarkt
toegetreden werkzoekenden .Deproduktiviteitsstijgingen die
inhetbeginvandejarentachtigzeerkrachtigwarenzijn
thansgeringergeworden ,watleidttoteenversneldestijgingvandearbeidskosten pereenheideneenverzwakking vanhet
internationale concurrentievermogen vandeondernemin­
gen,waardooreenomslagdreigtindetendenstotverbete­
ringvandewinstgevendheid vanhetbedrijfsleven .Teneinde
deinvesteringsgroei teondersteunen enaldusdecapaciteit
vandeeconomieenderhalvedepotentiëlewerkgelegenheid
tevergroten (inhetbijzondermethetoogopdeachteruitgang
vandeolieproduktie ),iseenverdereverschuiving vande
relatievefactorbeloningen naarkapitaalopbrengsten vereist.
Degroeivandereëlelonen,welkegedurende verschillende
jarenbelangrijk snellerwasdaninandereLid-Staten ,dient
derhalveveellangzamer teworden .Eenverbetering vande
betrekkingen tussendesocialepartnersopditpuntenop
anderepunteneneenbeterewerkingvandearbeidsmarkt
zoudennamelijktenzeerstedeinvoeringvaneenalgehele
strategievergemakkelijken ,hetgeenzouleidentoteenaan­
zienlijkevermindering vandewerkloosheid opmiddellange
termijn .
TABEL20
VerenigdKoninkrijk :Voornaamste economische grootheden ,1961—1986
Nominaal
BBP
(3)Reëel
BBP
(3)Prijs­
index-
cijfer
BBPPrijs­
index-
cijfer
gezins­
huis-
houdingenLoon­
som
per
werk­
nemerLopende
rekening
vande
betalings­
balansFinan­
cierings-
saldo
vande
overheidGeld­
hoeveel-
heid
(4)Werkloos­
heid(in%
vande
beroeps­
bevol-
king)(5)Werk­
gelegen-
heid
Verandering in% %vanBBPVerande­
ring
in%%Verande­
ring
in%
1961—1970 7,1 2,8 4,2 3,9 7,1 0,0-0,6 5,9 1,9 0,2
1971—1980 16,2 1,9 14,0 13,3 16,0-0,6-3,1 14,5 4,0 0,2
1981 10,4-1,1 11,7 11,2 13,5 2,7-3,1 14,6 9,2-3,9
1982 9,1 1,9 7,1 8,3'8,8 1,7-2,3 10,6 10,6-1,4
1983 8,6 3,3 5,1 5,1 8,8 1,1-3,6 10,3 11,5-0,8
1984 6,2 1,8 4,4 5,1 5,5 0,3-3,8 9,6 11,8 1,5
1985(») 9,1 3,4 5,5 5,3 7,7 1,1-3,3 11,3 12,0 1,1
1986(2) 7,0 2,0 4,8 4,3 7,1 0,9-2,8 8,6 11,7 0,9
(J)RamingvandedienstenvandeCommissie ,oktober1985.
(2)RamingvandedienstenvandeCommissie ,oktober1985,opgrondvanhethuidigebeleid.
(3)BBPtegenmarktprijzen volgenshetuitgavenconcept .
(4)SterlingM3,jaarultimo .
(5)VolgensdedefinitievanEurostat .