JAARVERSLAG over het begrotingsjaar 1995 vastgesteld (96/C 340/01)

Dit verslag, tezamen met de antwoorden van de instellingen op de opmerkingen van de Kamer, is aan de kwijtingverlenende autoriteiten en aan de andere instellingen toegezonden.

Bernhard FRIEDMANN (voorzitter)

John WIGGINS

Giorgio CLEMENTE

Barry DESMOND

Patrick EVERARD

Armindo de Jesus de SOUSA RIBEIRO

Antoni CASTELLS

Jan O. KARLSSON

Hubert WEBER

Aunus Olavi SALMI

Joergen MOHR

Kalliopi NIKOLAOU

François COLLING

Maarten B. ENGWIRDA

Jean-François BERNICOT

INHOUD

Blz.

Inleiding 5

Deel I - OPMERKINGEN OVER DE ONTVANGSTEN EN BELEIDSKREDIETEN VAN DE COMMISSIE EN OVER DE EUROPESE ONTWIKKELINGSFONDSEN

Hoofdstuk 1 - Eigen middelen 23

Hoofdstuk 2 - Europees Oriëntatie- en Garantiefonds voor de landbouw, afdeling Garantie (EOGFL-Garantie)

Begrotingsuitvoering en rechtstreekse uitgaven 58

Hoofdstuk 3 - Europees Oriëntatie- en Garantiefonds voor de landbouw, afdeling Garantie (EOGFL-Garantie) Ordening en beheer van de landbouwmarkten 75

Hoofdstuk 4 - Gemeenschappelijk visserij- en zeebeleid 102

Hoofdstuk 5 - Regionaal beleid 123

Hoofdstuk 6 - Sociaal beleid 149

Hoofdstuk 7 - Europees Oriëntatie- en Garantiefonds voor de landbouw, afdeling Oriëntatie (EOGFL-Oriëntatie) 187

Hoofdstuk 8 - Financiële instrumenten en bankactiviteiten 204

Hoofdstuk 9 - Onderzoek en technologische ontwikkeling 214

Hoofdstuk 10 - Acties ten behoeve van de landen in Midden- en Oost-Europa, de nieuwe onafhankelijke staten (voormalige Sovjet-Unie) en Mongolië 235

Hoofdstuk 11 - Samenwerking met de ontwikkelingslanden en andere derde landen (met uitzondering van Midden- en Oost-Europa) 264

Hoofdstuk 12 - Europese ontwikkelingsfondsen 290

Deel II - OPMERKINGEN OVER DE HUISHOUDELIJKE KREDIETEN VAN DE INSTELLINGEN EN ORGANEN VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN

Hoofdstuk 13 - Commissie 334

Hoofdstuk 14 - Rekenkamer 348

Hoofdstuk 15 - Economisch en Sociaal Comité, Comité van de regio's en gemeenschappelijke organisatiestructuur 349

BIJLAGEN

Bijlage I - Verslagen en adviezen die de Rekenkamer de laatste vijf jaar heeft uitgebracht 353

Bijlage II - Bijlage betreffende de in het jaarverslag gebruikte afkortingen en tekens, alsmede de basisgegevens inzake de algemene begroting 363

ANTWOORDEN VAN DE COMMISSIE

Blz.

Deel I - OPMERKINGEN OVER DE ONTVANGSTEN EN BELEIDSKREDIETEN VAN DE COMMISSIE EN OVER DE EUROPESE ONTWIKKELINGSFONDSEN

Hoofdstuk 1 - Eigen middelen 45

Hoofdstuk 2 - Europees Oriëntatie- en Garantiefonds voor de landbouw, afdeling Garantie (EOGFL-Garantie) Begrotingsuitvoering en rechtstreekse uitgaven 70

Hoofdstuk 3 - Europees Oriëntatie- en Garantiefonds voor de landbouw, afdeling Garantie (EOGFL-Garantie) Ordening en beheer van de landbouwmarkten 95

Hoofdstuk 4 - Gemeenschappelijk visserij- en zeebeleid 117

Hoofdstuk 5 - Regionaal beleid 141

Hoofdstuk 6 - Sociaal beleid 169

Hoofdstuk 7 - Europees Oriëntatie- en Garantiefonds voor de landbouw, afdeling Oriëntatie (EOGFL-Oriëntatie) 199

Hoofdstuk 8 - Financiële instrumenten en bankactiviteiten 212

Hoofdstuk 9 - Onderzoek en technologische ontwikkeling 228

Hoofdstuk 10 - Acties ten behoeve van de landen in Midden- en Oost-Europa, de nieuwe onafhankelijke staten (voormalige Sovjet-Unie) en Mongolië 255

Hoofdstuk 11 - Samenwerking met de ontwikkelingslanden en andere derde landen (met uitzondering van Midden- en Oost-Europa) 283

Hoofdstuk 12 - Europese ontwikkelingsfondsen 313

Deel II - OPMERKINGEN OVER DE HUISHOUDELIJKE KREDIETEN VAN DE INSTELLINGEN EN ORGANEN VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN

Hoofdstuk 13 - Commissie 342

Hoofdstuk 14 - Rekenkamer 348

Hoofdstuk 15 - Economisch en Sociaal Comité, Comité van de regio's en gemeenschappelijke organisatiestructuur 352

OVERZICHT VAN DE GRAFISCHE VOORSTELLINGEN (GV)

Blz.

GV I Algemene begroting 1995 - Ontvangstenramingen 10

GV II Algemene begroting 1995 - Uitgavenramingen - Kredieten voor betalingen 11

GV III Algemene begroting 1995 - Kredieten voor vastleggingen 12

GV IV In 1995 beschikbare kredieten voor vastleggingen en de besteding daarvan, naar sector en instelling 13

GV V In 1995 beschikbare kredieten voor betalingen en de besteding daarvan, naar sector en instelling 14

GV VI Financiële vooruitzichten - Gedetailleerd overzicht van de uit hoofde van de begroting 1995 beschikbare kredieten voor vastleggingen en besteding ervan; totaal van de uit hoofde van de begroting 1995 beschikbare kredieten voor betalingen en besteding ervan 15

GV VII A Geconsolideerde jaarrekening en vaststelling saldo begrotingsjaar 1995 16

GV VII B Samenvatting van de geconsolideerde balans van de Europese Unie per 31 december 1995 17

GV VIII In 1995 verrichte betalingen, naar sector 18

GV IX In 1995 verrichte betalingen, naar Lid-Staat 19

GV X Evolutie en besteding van de kredieten voor betalingen in de periode 1991-1995, naar sector 20

GV XI Bestedingspercentages van de kredieten voor betalingen in de periode 1991-1995, naar sector 21

GV XII Betalingen per jaar in de periode 1991-1995, naar sector en instelling 22

GV XIII Geraamde en werkelijke ontvangsten in 1995 54

GV XIV Geraamde en werkelijke eigen middelen in 1995, naar Lid-Staat 55

GV XV Werkelijke ontvangsten aan eigen middelen in 1995 56

GV XVI Werkelijke ontvangsten aan eigen middelen, naar Lid-Staat (1991-1995) 57

GV XVII EOGFL-Garantie - In 1995 verrichte betalingen, naar markt 73

GV XVIII EOGFL-Garantie - In 1995 verrichte betalingen, naar markt en Lid-Staat 74

GV XIX De structuurfondsen: in 1995 aangegane verplichtingen en verrichte betalingen, naar Lid-Staat 185

GV XX De maatregelen met structurele strekking: in 1995 aangegane verplichtingen en verrichte betalingen, naar Lid-Staat en doelstelling 186

GV XXI Steun aan de landen in Midden- en Oost-Europa en aan de nieuwe onafhankelijke staten (voormalige Sovjet-Unie): de programma's PHARE en TACIS 263

GV XXII Basisgegevens betreffende de Europese ontwikkelingsfondsen (EOF's) (situatie per 31 december 1995) 329

GV XXIII Het 6e EOF: toewijzing, financiering, verdeling van de steun, totale besteding 330

GV XXIV Het 7e EOF: toewijzing, financiering, verdeling van de steun, totale besteding 331

GV XXV Het 6e en 7e EOF - Besteding van de steun, naar economische sector (situatie per 31 december 1995) 332

GV XXVI De zeven EOF's - Evolutie van de betalingen per jaar (1960-1995) 333

INLEIDING

0.0. INHOUD Paragraaf

Boekhouding en financieel beheer 0.1

Beheer van de communautaire middelen door de Lid-Staten 0.2 - 0.5

Samenwerking tussen de Lid-Staten en de Commissie 0.6 - 0.11

Eigen beheer van de Commissie 0.12 - 0.27

Verbeteringen in het financieel beheer 0.28 - 0.32

BOEKHOUDING EN FINANCIEEL BEHEER

0.1. De verbetering van het financieel beheer kan in specifieke gevallen sterk of uitsluitend afhangen van acties ondernomen door de Commissie alleen, door één of meer Lid-Staten, of - vrij vaak - door de Commissie en de Lid-Staten, die gezamenlijk zoeken naar passende oplossingen. Het jaarverslag en de betrouwbaarheidsverklaring over het begrotingsjaar 1995 bevatten jaarlijks voorbeelden van tekortkomingen in de boekhouding en het financieel beheer, die in vele gevallen overeenkomen met of zeer sterk lijken op de in de voorgaande jaren gesignaleerde gevallen. Hoewel de Kamer zich in de inleiding van haar jaarverslag over 1994 verheugd toonde over het feit dat de nieuwe Commissie het startsein had gegeven voor het programma ter verbetering van het financieel beheer, genaamd "Sound and Efficient Management (SEM 2000)", erkende zij ook dat snelle resultaten niet te verwachten waren.

BEHEER VAN DE COMMUNAUTAIRE MIDDELEN DOOR DE LID-STATEN

0.2. In verband met de ontvangsten wordt in hoofdstuk 1 gesteld dat vele miljoenen ECU aan eigen middelen niet werden geïnd door de gebrekkige toepassing van de wetgeving inzake de actieve veredeling. Voorts werden aanzienlijke verschillen in de methoden en de frequentie van de douanecontroles en onjuiste toepassingen van de regeling voor extern communautair douanevervoer geconstateerd. Ten aanzien van de eigen middelen uit de BTW nopen nieuwe risico's als gevolg van de afschaffing van de fiscale grenzen tot een scherp toezicht op de beheerprocedures, waarvoor passende nationale controlemethoden en een nauwere samenwerking tussen de autoriteiten van de Lid-Staten nodig zijn.

0.3. In hoofdstuk 3, dat de ordening en het beheer van de landbouwmarkten betreft, wordt ook de aandacht gevestigd op het feit dat een Lid-Staat aan de Gemeenschap verschuldigde bedragen, in casu ten minste 16 Mio ECU aan uitvoerrestituties, niet heeft geïnd. Uit de follow-up van opmerkingen in de jaarverslagen van de Kamer over 1990-1992 bleek dat, hoewel de Raad en het Parlement beide hadden ingestemd met het oordeel van de Kamer dat de olijfoliedossiers dringend moesten worden vervolledigd, dit vier jaar later in de voornaamste olijfolieproducerende Lid-Staten nog steeds niet was geschied. Bij een ander essentieel controlemechanisme, de invoering van kadasters voor het rijstteeltareaal, was er een zelfde gebrek aan vooruitgang. In haar speciaal verslag tot staving van de betrouwbaarheidsverklaring over het begrotingsjaar 1995 () concludeert de Kamer dat de in de verordeningen betreffende elke afzonderlijke maatregel voorgeschreven controleprocedures op het niveau van de Lid-Staten strikter moeten worden toegepast. Deze controles moeten worden gezien als een minimum om te zorgen voor een doeltreffende en doelmatige uitvoering van de EOGFL-begroting. De doeltreffendheid van de administratieve controles en de fysieke inspecties ter plaatse dient te worden verhoogd. Voor regelingen op basis van oppervlakte is de behoorlijke uitvoering van een verplicht stelsel van geïntegreerde controles van essentieel belang om ervoor te zorgen dat frauduleuze dubbele aangiften worden voorkomen of ontdekt.

0.4. Ondanks voorschotten van 50 % van de communautaire steun voor investeringen voor het toezicht op de visserij (hoofdstuk 4) werd de uitvoering van de jaarlijkse investeringsprogramma's in meerdere Lid-Staten aanzienlijk vertraagd. Bovendien had ten aanzien van de steun voor investeringen in de verwerking en verhandeling van visserij- en aquacultuurprodukten een grondiger analyse van projecten en van de financiële situatie van de begunstigden de financiering van sommige mislukte projecten kunnen voorkomen.

0.5. In hoofdstuk 6 komen problemen aan de orde bij het beheer van de acties van de structuurfondsen door de Lid-Staten, zoals onbetrouwbare boekhoudsystemen voor het Sociaal Fonds en een gebrek aan informatie over de begunstigden. Dit leidt tot vertragingen in de geldstromen, een slechte werking van de comités van toezicht, een ontoereikende interne controle en onbetrouwbare attesten betreffende uitgaven. In hoofdstuk 7 wordt uiteengezet dat het Leader-initiatief van het EOGFL-Oriëntatie in verschillende Lid-Staten op uiteenlopende wijze werd ingevoerd, dat de samenwerking en cooerdinatie tussen de Leader-groepen en de tussengeschakelde nationale diensten sterk varieerde en dat de grote zelfstandigheid van de groepen en hun verschillende interpretaties van het basisconcept storingen in de procedures met zich brachten. Er werden niet-subsidiabele uitgaven aangetroffen en de groepen verstrekten onbetrouwbare technische en financiële informatie.

SAMENWERKING TUSSEN DE LID-STATEN EN DE COMMISSIE

0.6. Op het terrein van de eigen middelen dient de verslaglegging inzake de afschrijving of niet-inning van douaneschulden door de Lid-Staten te worden verbeterd. De Commissie en de Lid-Staten moeten ook de mogelijkheid onderzoeken, passende middelen te ontwikkelen voor het meten van de vergelijkbaarheid en betrouwbaarheid van de BNP-cijfers. In elk geval dienen zij hun inspanningen voort te zetten om de betrouwbaarheid, vergelijkbaarheid en nauwkeurigheid van de nationale BNP-statistieken te vergroten.

0.7. De kostendeclaraties inzake door de Gemeenschap medegefinancierde regelingen ter bestrijding van onregelmatigheden en fraude in het EOGFL-Garantie worden door de Lid-Staten en de Commissie niet gevolgd en gecontroleerd, waardoor ten onrechte 16,6 Mio ECU aan subsidies werden betaald, en sommige van de gefinancierde acties leverden slechts beperkte of ontoereikende resultaten op.

0.8. Zowel in het gemeenschappelijk visserijbeleid als bij het Sociaal Fonds werd andermaal geconstateerd dat de vraag of bepaalde kosten voor communautaire steun in aanmerking kwamen, inconsequent werd aangepakt. Het beheer van het Regionaal Fonds wordt nadelig beïnvloed doordat de diverse criteria aan de hand waarvan wordt bepaald welke zones voor steun in aanmerking komen, ertoe leiden dat meer dan 50 % van de communautaire bevolking onder een of andere doelstelling valt. Daardoor is de steun sterk versnipperd en is het moeilijk geworden, elementen als het beginsel van concentratie van de steun, de territoriale uitbreiding, de invloed van eerdere steunverlening, de continuïteit van de projecten en de veranderende behoeften met elkaar te verzoenen en objectieve criteria toe te passen op specifieke situaties, met name als de statistieken ontoereikend zijn. De geplande maatregelen ter verbetering van de regionale statistieken moeten worden uitgevoerd om het beleid en de beoordeling van de resultaten een degelijke grondslag te geven.

0.9. In haar speciaal verslag tot staving van de betrouwbaarheidsverklaring over het begrotingsjaar 1995 () concludeert de Kamer dat het grote aantal fouten bij de structuurfondsen wijst op de noodzaak van betere systemen en controles in de Lid-Staten, strenge en strikt toegepaste termijnen voor de indiening van de saldo-aanvragen, procedures voor een tijdige afwikkeling door de Commissie en duidelijk geformuleerde verordeningen inzake het beheer van de fondsen. Bijzondere aandacht moet worden besteed aan de attestprocedure om ervoor te zorgen dat de declaraties van subsidiabele uitgaven correct opgesteld en volledig gestaafd zijn.

0.10. Dikwijls wordt communautaire steun verleend voor industriële projecten die inkomsten opleveren. Er moet voorzichtiger worden opgetreden bij de toekenning van bijstand voor projecten met een hoge rechtstreekse opbrengst. Soms is leningfinanciering meer aangewezen, hoewel blijkt dat steun nog kan worden ingezet ingeval investeringen zonder extra prikkels niet zouden worden gedaan.

0.11. Bij nieuwe programma's van sociale uitgaven zijn de doelstellingen niet voldoende duidelijk en meetbaar. Ook bleek uit de controle van de communautaire programma's voor onderwijs en beroepsopleiding dat de start van de nieuwe programma's Leonardo en Socrates had geleid tot vertragingen en onderbrekingen van de voorgaande programma's. Met het oog op de samenhang en de complementariteit van de communautaire maatregelen en ter voorkoming van dubbele subsidiëring van afzonderlijke acties dienen de cooerdinatiestructuren tussen en binnen de betrokken instanties te worden verbeterd.

EIGEN BEHEER VAN DE COMMISSIE

0.12. In de meeste hoofdstukken van het verslag wordt het eigen beheer van de Commissie bekritiseerd en zoals te verwachten was, het vaakst wat betreft de rechtstreeks beheerde uitgaven. In hoofdstuk 3 wordt erkend dat de Commissie snel handelde bij het toezicht op de uitvoering van de maatregelen naar aanleiding van het uitbreken van varkenspest in België en Duitsland, maar wordt erop gewezen dat zij er niet voor heeft gezorgd dat de voorwaarden voor de uitvoering van de veterinaire en uitzonderlijke maatregelen van meet af aan duidelijk in de tekst van de verordeningen waren omschreven. Dit leidde tot hogere kosten voor de begroting van de Gemeenschap en een ongelijke behandeling van de Lid-Staten.

0.13. In hoofdstuk 4 wordt opgemerkt dat de Commissie geen duidelijke criteria heeft aangelegd om vast te stellen welke Lid-Staten recht hadden op een communautaire bijdrage aan de nationale uitgaven voor visserijtoezicht of om het niveau van de steun te bepalen. Voor uitrusting die niet uitsluitend voor visserijtoezicht werd gebruikt, werd de maximale steun verleend. Een evaluatie van de kosteneffectiviteit van voorgestelde investeringen werd niet verricht, zelfs niet voor vliegtuigen. Bovendien liet de Commissie na, bij het toezicht vanuit de lucht initiatieven te nemen om de essentiële samenwerking tussen de Lid-Staten te verbeteren.

0.14. Krachtens de in hoofdstuk 5 beschreven programma's PACTE en Recite worden soortgelijke projecten voor de uitwisseling van ervaring tussen lokale en regionale instanties gefinancierd. Het beheer daarvan wordt toevertrouwd aan organen die niet altijd de geschikte administratieve structuur hebben om de projecten uit te voeren, te begeleiden en te controleren.

0.15. De Commissie moet dringend duidelijke regels invoeren ter beheersing van de wijdverbreide gewoonte acties van het Sociaal Fonds uit te besteden. Maatregelen ter bestrijding van armoede en sociale uitsluiting hadden geen duidelijk omschreven doelstellingen; een algehele samenhang ontbrak en de meeste van deze acties werden niet geëvalueerd. De Commissie heeft geen duidelijke procedures voor de steunverlening en er is gebrek aan doorzichtigheid. Ter versterking van het controlesysteem zijn een centrale dienst voor contractbeheer, geharmoniseerde procedures en een scheiding tussen financieel beheer en projectbeheer wenselijk.

0.16. De controle van de steun voor de produktie en uitzending van programma's in breedbeeldformaat (16:9) in het kader van het actieplan voor de invoering van geavanceerde televisiediensten in Europa (zie hoofdstuk 9) wees uit dat het communautaire beheer problematisch was. Geen van beide financieringsmechanismen kon op consistente wijze worden toegepast. Hoewel het actieplan ertoe heeft bijgedragen, de zenders en producers met het formaat vertrouwd te maken, had het geen merkbare invloed op de verkoop van ontvangsttoestellen.

0.17. De Kamer concludeert dat, indien het actieplan wordt voortgezet, de steun voor de produktie van televisieprogramma's zou moeten worden vereenvoudigd of zelfs gestaakt, en ten aanzien van de steun voor uitzendingen zouden meer technische controles van de zendinstallaties gewenst zijn om de beeld- en geluidskwaliteit te verzekeren. Aangezien het publiek tot dusver meer belangstelling heeft getoond voor het aantal aangeboden diensten dan voor een breedbeeldformaat, mag pas tot verdere financiële steun worden besloten na een gedetailleerd marktonderzoek en een duidelijke omschrijving van de doelstellingen.

0.18. Hoofdstuk 10 betreft de steun aan Midden- en Oost-Europa, de nieuwe onafhankelijke staten van de voormalige Sovjet-Unie en Mongolië. Vele van de geconstateerde tekortkomingen vloeien voort uit het ontoereikende beheer van de personele middelen door de Commissie; deze moet dringend zorgen voor een betere omschrijving en een volledige uitoefening van haar bevoegdheden als ordonnateur, niet langer een deel van haar taak als openbare instantie delegeren aan derden, de functie van externe experts en "eigen" contractpersoneel verduidelijken en de begrotingsautoriteiten meedelen welke middelen zij nodig acht voor een bevredigende uitvoering van de programma's die zij moet beheren. Soortgelijke problemen zijn ontstaan door het gebruik van tussengeschakelde organisaties voor het beheer van bepaalde structurele acties (zie de paragrafen 0.14 en 0.15) en door het in paragraaf 0.21 genoemde probleem van de beheercapaciteit voor de ontwikkelingshulp. Een ander voorbeeld van de problemen bij het delegeren van de bevoegdheden van de Commissie wordt gegeven in speciaal verslag nr. 1/96 van de Kamer over de MED-programma's ().

0.19. Hoewel de Commissie is begonnen de achterstand bij het sluiten van contracten in te lopen, bedroegen de boekhoudkundige verplichtingen waarvoor eind 1995 nog geen contracten waren gesloten nog 1 970 Mio ECU voor PHARE en 644 Mio ECU voor TACIS. De doelmatigheid van de TACIS-acties wordt vaak belemmerd door de vele beheerniveaus die leiden tot dubbele acties, verwarring in de bevelsketen en een gebrek aan verantwoordingsplicht.

0.20. Een overhaaste toekenning van voedsel- en medische hulp aan Kirgizië leidde tot een ongeschikt distributieplan, moeilijkheden bij de vorming van tegenwaardefondsen en verspilling van middelen. In Polen en Kirgizië werden de tegenwaardefondsen gebruikt in sectoren die niet subsidiabel waren of een lage prioriteit hadden. Soortgelijke problemen bij de vorming, benutting en follow-up van tegenwaardefondsen werden door de Kamer reeds vaak gesignaleerd, laatstelijk in haar jaarverslagen van 1990 tot 1994 en in de speciale verslagen nrs. 1/91 (), 2/94 () en 2/95 (). Voorts wordt in hoofdstuk 12 uiteengezet dat, hoewel de Overeenkomst van Lomé voorschrijft dat bij het gebruik van de tegenwaardefondsen speciale aandacht wordt besteed aan de kwetsbaarste sociale groeperingen (armen, werklozen, vrouwen en kinderen), in sommige landen aanzienlijke bedragen worden gebruikt voor het afbetalen van de schulden van openbare instellingen. Het is duidelijk dat de Commissie dringend aandacht moet besteden aan een aantal aspecten van de vorming van en het toezicht op de tegenwaardefondsen.

0.21. In hoofdstuk 11 wordt uiteengezet dat de nog niet afgewikkelde verplichtingen voor samenwerking met de ontwikkelingslanden in 1995 aanzienlijk zijn toegenomen en dat een groot deel van de vastleggingen voor verschillende belangrijke sectoren in december 1995 werden gedaan. Er ontstaat een wanverhouding tussen de omvang en de verscheidenheid van programma's die de Commissie moet uitvoeren enerzijds, en haar vermogen om ze naar behoren uit te voeren anderzijds.

0.22. Wanneer de communautaire steun gaat naar een actieprogramma dat door andere donoren wordt medegefinancierd en het moeilijk of zelfs onmogelijk is de bestanddelen van het programma te onderscheiden, mag de Commissie het gebruik van de communautaire middelen door de begunstigde niet beperken tot specifieke delen van het programma. Voorbeelden van zulk een overmatige oormerking werden aangetroffen bij sommige humanitaire hulpacties en bij de financiële steun aan de Palestijnse Nationale Autoriteit. De financieringsmechanismen en de vereisten inzake controle en verslaglegging moeten in samenwerking met de andere donoren worden afgestemd op de aard van de te financieren acties.

0.23. In hoofdstuk 11 wordt ook gewezen op de noodzaak dat de Commissie criteria vaststelt - en consequent toepast - voor de behandeling van de interesten over de ongebruikte saldi van de voorschotten die aan organisaties in het kader van externe acties zijn betaald. In vroegere verslagen van de Kamer, met name in speciaal verslag nr. 1/95 over het cohesiefinancieringsinstrument, paragraaf 3.17 (), en het Jaarverslag over het begrotingsjaar 1993, paragrafen 6.11 tot en met 6.14, werd aangetoond dat deze opmerking, mutatis mutandis, ook geldt voor vele acties van de structuurfondsen en voor andere beleidssectoren waar de Commissie voorschotten betaalt aan tussengeschakelde organisaties of aan uiteindelijke begunstigden.

0.24. In hoofdstuk 12 wordt opgemerkt dat het beleid van de Commissie met betrekking tot steun van het EOF voor structurele aanpassing was gebaseerd op de evaluatie door de internationale financiële instellingen van de specifieke situatie van elk begunstigd land en de daarin toebedeelde rol van de diverse financiers. De Commissie accepteert dat er slechts één programma voor structurele aanpassing per begunstigd land bestaat tegen de met de internationale financiële instellingen overeengekomen voorwaarden. Zij wenst niettemin een onafhankelijke rol bij de beoordeling van de voortgang van de hervormingen en stelt derhalve haar eigen voorwaarden voor de betaalbaarstelling van de EOF-steun. Het huidige systeem is te ingewikkeld en te star. Er zouden twee verschillende soorten voorwaarden - fundamentele en aanvullende - moeten worden ingevoerd, waarbij rekening wordt gehouden met de bijzondere kenmerken van de verschillende landen.

0.25. Het volume van de EOF-bijdrage voor structurele aanpassing werd niet geëvenaard door de kwaliteit van de follow-up van de acties. Er moet worden gestreefd naar verbeteringen bij de delegaties van de Commissie en in de bestuursinstanties van de begunstigde landen, die behoefte hebben aan institutionele technische bijstand om de beoogde sectorale hervormingen te kunnen realiseren. Wel moet worden erkend dat de mate waarin de Commissie en de andere donoren werkelijk invloed kunnen uitoefenen op de voorbereiding, de uitvoering en de ex post evaluatie van de programma's in de doelsectoren nogal wordt beperkt door overwegingen inzake de souvereiniteit van de ACS-staten.

0.26. In hoofdstuk 13 wordt uiteengezet dat de Commissie wegens het toenemend aantal en de ontwikkeling van de gedecentraliseerde communautaire organen meer aandacht moet besteden aan hun activiteiten, vooral met het oog op een doorzichtige presentatie van de begrotingsmiddelen, de versterking van de interne controle en de harmonisatie van de beheerprocedures. De Kamer maakt ook opmerkingen over tekortkomingen in het vastgoedbeleid van de Commissie en stelt andermaal voor, een meerjarenbegroting voor investeringen op te stellen. Bovendien lijkt de betaling van belastingen in geval van gehuurde gebouwen in strijd met de akkoorden inzake belastingontheffing die in de betrekkingen tussen de Commissie en de Lid-Staten gelden.

0.27. In hoofdstuk 11 (paragrafen 11.68 tot en met 11.72) wordt gesuggereerd dat de Commissie voor haar controles meer gebruik zou kunnen maken van het werk van andere controleurs. Dit gaat ook op in andere sectoren dan de communautaire samenwerking met ontwikkelingslanden en andere derde landen, met name bij de structuurfondsen. De praktijk om gebruik te maken van het werk van andere controleurs wordt bij acties van het EOGFL-Garantie reeds gevestigd krachtens Verordening (EG) nr. 1663/95 van de Commissie van 7 juli 1995 (), die bepaalt dat de jaarrekeningen van de Lid-Staten voor het EOGFL-Garantie door onafhankelijke nationale verklarende instanties worden gecontroleerd. Dergelijke initiatieven moeten worden toegejuicht als de werkelijke omvang van de financiële controle van de Commissie daardoor toeneemt. Wie gebruik maakt van het werk van andere controleurs moet zich echter overeenkomstig de algemeen aanvaarde controlenormen () eerst vergewissen van de onafhankelijkheid en de beroepsbekwaamheid van de controleurs in verband met de betrokken controle, alsook van de geschiktheid van de procedure die voor die specifieke controle worden gehanteerd.

VERBETERINGEN IN HET FINANCIEEL BEHEER

0.28. Dit verslag maakt ook gewag van verscheidene, tijdens de controle bevestigde gevallen waarin de Commissie vooruitgang heeft geboekt met de noodzakelijke verbetering van het boekhoudkundig en financieel beheer, dan wel met medewerking van de Lid-Staten maatregelen heeft getroffen om die verbetering veilig te stellen.

0.29. Na de opmerkingen van de Kamer in hoofdstuk 3 van haar jaarverslag 1992 hebben de Raad en het Parlement beide onderkend dat er in de katoensector doeltreffende controlemaatregelen nodig waren. Toen de Commissie in haar onderzoek het wijdverbreide misbruik bevestigd zag, stelde zij nieuwe verordeningen vast waardoor de controleregelingen vanaf 1995/1996 zouden moeten verbeteren. In haar jaarverslag 1990 bekritiseerde de Kamer de wijze waarop aan whiskystokers compensatie werd betaald voor hun exporten; bij een vervolgcontrole in 1995 werden verbeteringen in de controle van deze subsidies waargenomen.

0.30. Er is nog steeds een groot aantal boekhoudkundige verplichtingen voor PHARE en TACIS waarvoor eind 1995 nog geen contracten waren gesloten, maar de Commissie is begonnen de achterstand in te lopen. Zij nam ook de eerste maatregelen ter oplossing van de verschillende door de Kamer belichte gebreken in het beheer van haar eigen vaste activa (jaarverslagen 1994 en 1995, hoofdstuk 13). Voorts juicht de Kamer in het hoofdstuk over de eigen middelen de verbeteringen in het systeem voor de uitwisseling van BTW-informatie (VIES) toe.

0.31. Vertegenwoordigers van de Commissie en van de bestuursinstanties van de Lid-Staten bespreken bovendien in het kader van SEM 2000 een aantal kwesties inzake de aanspraak van projecten op steun uit de structuurfondsen. Zij onderzoeken tevens andere mogelijkheden om de nationale autoriteiten ertoe te brengen, ervoor te zorgen dat de structurele bijstand van de Gemeenschap doeltreffend is, maar ook behoorlijk boekhoudkundig wordt verwerkt op nationaal niveau. De Kamer onderschrijft de doelstellingen van deze discussies die enig uitzicht bieden op een oplossing van belangrijke en reeds lang bestaande tekortkomingen. Er moet echter nog een lange weg worden gegaan en zowel de Commissie als de Lid-Staten zullen zich nog grote inspanningen moeten getroosten.

0.32. Ten slotte wil de Kamer nogmaals beklemtonen dat voorkoming van fraude en verspilling veel rendabeler is dan opsporing gevolgd door - vaak problematische - bestraffing en invordering. Bij het geven van regels en het voorbereiden van specifieke programma's of acties moet steeds worden gedacht aan de regelingen en kosten voor beheer en controle. De periodieke herziening van het beheer van de landbouwmarkt en van de regelgeving inzake de structuurfondsen vormt een goede gelegenheid om de verantwoordingsplicht en de kwaliteit van het financieel beheer van de communautaire verrichtingen op alle niveaus te verbeteren.

>REFERENTIE NAAR EEN FILM>

>REFERENTIE NAAR EEN FILM>

>REFERENTIE NAAR EEN FILM>

>REFERENTIE NAAR EEN FILM>

>REFERENTIE NAAR EEN FILM>

>REFERENTIE NAAR EEN FILM>

>REFERENTIE NAAR EEN FILM>

>

REFERENTIE NAAR EEN FILM>

>REFERENTIE NAAR EEN FILM>

>REFERENTIE NAAR EEN FILM>

>REFERENTIE NAAR EEN FILM>

>REFERENTIE NAAR EEN FILM>

>REFERENTIE NAAR EEN FILM>

DEEL I Opmerkingen over de ontvangsten en beleidskredieten van de Commissie en over de Europese ontwikkelingsfondsen

HOOFDSTUK 1 (*) Eigen middelen

1.0. INHOUD Paragraaf

Algemene inleiding 1.1 - 1.3

Begrotingsuitvoering 1.4

Traditionele eigen middelen 1.5 - 1.63

Beheer van de definitief oninbare vorderingen (oninbaarstellingen) 1.5 - 1.16

Inleiding 1.5 - 1.10

Beheer van de door de Lid-Staten meegedeelde oninbaarstellingen door de Commissie 1.11 - 1.12

Behandeling van de gevallen van betalingsuitstel 1.13 - 1.14

Conclusie 1.15 - 1.16

De regeling actieve veredeling 1.17 - 1.38

Definitie 1.17

Evolutie van de rechtsregeling 1.18 - 1.19

Wederuitvoer en in het vrije verkeer brengen van in het kader van de regeling actieve veredeling, schorsingssysteem (AV/S) verkregen goederen 1.20 - 1.24

Diverse opmerkingen 1.25 - 1.33

Onjuiste toepassing van de Overeenkomst EEG-Turkije 1.34 - 1.37

Conclusie 1.38

Douane-entrepots 1.39 - 1.54

Inleiding 1.39 - 1.40

Rechtsregeling 1.41

Voorraadadministratie 1.42 - 1.44

Tekortkomingen van de douanecontroles 1.45 - 1.48

Onregelmatige nationale procedures voor wederuitvoer 1.49

Onjuiste toepassing van de communautaire regeling extern douanevervoer 1.50 - 1.52

Tegenstrijdige communautaire bepalingen betreffende de heffings- grondslagen 1.53

Conclusie 1.54

Douane-unieovereenkomsten 1.55 - 1.63

Conclusie 1.63

Eigen middelen uit de BTW 1.64 - 1.104

Inleiding 1.64 - 1.67

Opsporing van inbreuken op de communautaire regelgeving 1.68 - 1.71

De BTW-overgangsregeling voor het intracommunautaire handelsverkeer 1.72 - 1.103

Uitwisseling van informatie over de BTW-nummers en de waarde van de transactie 1.72 - 1.79

Koppeling en grenzen van het gebruik van de informatiebronnen 1.80 - 1.88

Ontwikkeling van de controlemethoden 1.89 - 1.91

BTW-opbrengsten 1.92 - 1.97

Conclusie 1.98 - 1.103

Bruto nationaal produkt 1.104 - 1.128

Noodzaak om de kwaliteit van de opstelling van het statistisch BNP te meten 1.104 - 1.109

Op het statistisch BNP toegepast kwaliteitsconcept 1.110 - 1.111

Meting van de vergelijkbaarheid van het BNP 1.112 - 1.118

Meting van de betrouwbaarheid van het BNP 1.119 - 1.125

Conclusie 1.126 - 1.128

ALGEMENE INLEIDING

1.1. Dit hoofdstuk behandelt het geheel der eigen middelen. Wat de traditionele eigen middelen betreft onderzocht de Kamer het beheer van de oninbare vorderingen, enkele aspecten van de regeling actieve veredeling, de toepassing van de regeling van de douane-entrepots en de financiële gevolgen van de douane-unieovereenkomsten. Op het gebied van de BTW ging zij voort met haar controle inzake de uitvoering van de opsporing van inbreuken op de communautaire wetgeving en inzake de BTW-overgangsregeling voor het intracommunautaire handelsverkeer. Ten slotte onderzocht zij hoe de kwaliteit wordt gemeten van de vaststelling van het statistisch BNP, die als grondslag dient voor deze eigen middelen.

1.2. De structuur van de hierna volgende opmerkingen vormt geen weerspiegeling van het relatieve financiële belang van elk type eigen middelen. Voor het beheer van de traditionele eigen middelen onder de verantwoordelijkheid van de Commissie moet de Kamer alle procedures onderzoeken die zijn gericht op de inning van deze eigen middelen en op de bescherming van de financiële belangen van de Gemeenschap. Het gevaar voor onregelmatigheden is bijzonder groot in sommige van deze sectoren (douanevervoer, actieve veredeling, beheer van de communautaire vorderingen...). De opmerkingen over de traditionele eigen middelen zijn talrijker, maar ook meer verscheiden. De opmerkingen over de andere typen eigen middelen (BTW, BNP) zijn meer toegespitst op (macro-economische of statistische) beginselen of boekhoudkundige aspecten.

1.3. Bij een onderzoek naar de ontwikkeling van de financiering van de communautaire begroting sinds 1986 worden bepaalde tendenzen zichtbaar (zie grafiek 1.1): het aandeel van de eigen middelen uit het BNP stijgt gedurende de hele periode, dat van de BTW schommelt tussen 50 en 60 % en dat van de traditionele eigen middelen (douanerechten, landbouwheffingen en suikerbijdragen) vermindert (zie tabel 1.1).

Grafiek 1.1 - Evolutie van de verdeling van de werkelijke eigen middelen

>BEGIN VAN DE GRAFIEK>

(%)

>EIND VAN DE GRAFIEK>

>REFERENTIE NAAR EEN FILM>

BEGROTINGSUITVOERING

1.4. Uit tabel 1.2 blijkt het volgende:

1) in 1995 bedroegen de werkelijke ontvangsten 75 077,1 Mio ECU, ofwel 99,5 % van de in de definitieve begroting geraamde ontvangsten; dit is een verhoging van 13,7 % ten opzichte van 1994 (66 002,1 Mio ECU);

2) de traditionele eigen middelen met aftrek van de inningskosten (1 605,9 Mio ECU) bedroegen 14 453,2 Mio ECU, ofwel 19,2 % van de werkelijke ontvangsten; deze middelen waren als volgt samengesteld:

a) douanerechten ad 13 898,4 Mio ECU bruto, overeenkomend met 86,5 % van de bruto traditionele eigen middelen (16 059,1 Mio ECU) (),

b) landbouwheffingen ad 844,3 Mio ECU bruto, overeenkomend met 5,3 % van de bruto traditionele eigen middelen,

c) bijdragen suiker en isoglucose ad 1 316,4 Mio ECU bruto, overeenkomend met 8,2 % van de bruto traditionele eigen middelen;

3) de eigen middelen uit de belasting over de toegevoegde waarde (BTW), saldi en aanpassingen (-521,3 Mio ECU) in aanmerking genomen, bedroegen 39 127,3 Mio ECU (), ofwel 52,1 % van het totaal van de werkelijke ontvangsten;

4) de BNP-middelen, saldi en aanpassingen (-269,4 Mio ECU) in aanmerking genomen, bedroegen 14 172,6 Mio ECU () (waarvan 247,6 Mio ECU aan reserves), ofwel 18,9 % van het totaal van de werkelijke ontvangsten.

TRADITIONELE EIGEN MIDDELEN

Beheer van de definitief oninbare vorderingen (oninbaarstellingen)

Inleiding

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

1.5. De Lid-Staten stellen de vastgestelde douanerechten en landbouwheffingen die zijn geïnd of waarvoor zekerheid is gesteld, ter beschikking van de Gemeenschap. In een specifieke boekhouding, de zogeheten boekhouding B () vermelden zij de vastgestelde rechten die nog niet zijn geïnd en waarvoor geen zekerheid is gesteld. In deze boekhouding kunnen zij ook de vastgestelde rechten waarvoor zekerheid is gesteld vermelden, indien die rechten worden betwist.

1.6. In tabel 1.3 is de situatie per 30 juni 1995 samengevat van de vastgestelde maar nog niet geïnde rechten in verhouding tot het geheel van de vastgestelde rechten. Die percentages belopen naar gelang van de Lid-Staat 0,13 tot 1,54 %.

1.7. De Lid-Staten kunnen overgaan tot oninbaarstellingen: zij behoeven de bedragen van de vastgestelde rechten niet ter beschikking van de Commissie te stellen indien door overmacht geen inning heeft kunnen plaatsvinden of indien blijkt dat de inning om redenen onafhankelijk van hun wil definitief onmogelijk is.

1.8. De Kamer heeft bij de Commissie de dossiers betreffende de oninbaarstellingen onderzocht.

1.9. Het totale bedrag der oninbaarstellingen moet in het kwartaaloverzicht aan de Commissie worden meegedeeld. Daarnaast worden de oninbaarstellingen in gevallen waarmee bedragen van meer dan 10 000 ECU zijn gemoeid in het halfjaarlijkse verslag aan de Commissie voorgelegd. In voorkomend geval stelt de Commissie de betrokken Lid-Staat binnen zes maanden van haar opmerkingen in kennis.

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

1.10. Een vergelijking van beide soorten verslagen toont tegenstrijdigheden: in de halfjaarlijkse verslagen worden oninbaarstellingen vermeld, terwijl de kwartaaloverzichten van dezelfde periode geen of veel lagere bedragen bevatten (zie tabel 1.4).

Beheer van de door de Lid-Staten meegedeelde oninbaarstellingen door de Commissie

1.11. Sinds de invoering van de oninbaarstellingsprocedure () op 1 januari 1989 () hebben vijf Lid-Staten (Duitsland, Frankrijk, Nederland, Spanje en het Verenigd Koninkrijk) melding gemaakt van gevallen van oninbaarstelling voor bedragen van meer dan 10 000 ECU. In tabel 1.5 is de situatie per 30 juni 1995 samengevat van de 28 door deze vijf Lid-Staten meegedeelde gevallen voor een totaalbedrag van 5,6 Mio ECU.

1.12. Ten tijde van het onderzoek van de Kamer (december 1995) had de Commissie nog geen inventaris van de nationale inningsinstrumenten opgemaakt, hoewel dit nodig is om de financiële aansprakelijkheid van de Lid-Staten, ook bij oninbaarstelling, te kunnen bepalen. De Commissie heeft pas in september 1994 het initiatief genomen om de Lid-Staten vragen te stellen voor het opmaken van deze inventaris.

Behandeling van de gevallen van betalingsuitstel

1.13. Op 13 juli 1995 informeerden de Duitse autoriteiten de Commissie dat de gevallen van oninbaarstelling die tot dan waren gemeld in werkelijkheid gevallen van betalingsuitstel waren. Volgens de nationale wetgeving kan de overheid besluiten tot tijdelijke opschorting van de invorderingsacties, maar brengen deze besluiten geen schulddelging mee. Bijgevolg moeten alle sinds 1989 meegedeelde gevallen van surséance opnieuw in de specifieke boekhouding worden opgenomen. Deze nog uitstaande vorderingen zijn echter niet in de communautaire boekhouding opgenomen. Ten tijde van het onderzoek had de Commissie nog geen enkel verzoek in die zin tot de Duitse autoriteiten gericht.

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

1.14. Vóór 1989 stelde Duitsland overigens alle vastgestelde bedragen, ook de niet geïnde, ter beschikking van de Commissie. Per 1 januari 1989 beliepen de vastgestelde en niet geïnde bedragen, die ter beschikking van de Gemeenschap waren gesteld, in totaal 93,8 Mio ECU (). Dit bedrag werd niet terugbetaald ter opneming in de specifieke boekhouding, maar de Commissie heeft zich er niet tegen verzet dat de Duitse autoriteiten de oninbaarstellingen van de lopende vaststellingen aftrokken. De Commissie noch de Duitse autoriteiten hebben een toezichtsysteem ingevoerd waarmee het gecumuleerde bedrag van deze aftrekposten kan worden berekend.

Conclusie

1.15. De procedure voor de aangifte van de oninbaarstellingen is voor de Commissie niet van doorslaggevend nut voor de analyse en vergelijking van de prestaties van de Lid-Staten inzake de inning van moeilijke vorderingen (zie de paragrafen 1.10 en 1.12).

1.16. In de meeste Lid-Staten wordt de voorgeschreven procedure niet toegepast (zie paragraaf 1.11) en in de andere Lid-Staten wordt ze niet op homogene wijze gevolgd. De Commissie zou moeten trachten de oorzaken die in bepaalde Lid-Staten tot hogere percentages niet-geïnde bedragen leiden (zie paragraaf 1.6) weg te nemen. Voor een doorzichtiger beheer van de invorderingen moet de Commissie de passende maatregelen treffen om

a) de in de paragrafen 1.9 en 1.10 bedoelde verslagen onderlinge samenhang te verschaffen,

b) de periodieke verslagen verplicht te maken voor alle vorderingen waarvan de inning binnen een nog te bepalen tijdvak niet kon worden gerealiseerd,

c) in een bijlage bij de jaarlijkse balans de situatie per Lid-Staat van de nog niet geïnde communautaire vorderingen als bedoeld sub b bekend te maken.

De regeling actieve veredeling

Definitie

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

1.17. De regeling actieve veredeling () is een economische douaneregeling om in het douanegebied van de Gemeenschap een of meer bewerkingen ter "veredeling" te kunnen uitvoeren op de hierna omschreven goederen:

a) niet-communautaire goederen die bestemd zijn om in de vorm van zogeheten veredelingsprodukten uit het douanegebied van de Gemeenschap te worden wederuitgevoerd, zonder dat deze goederen aan rechten bij invoer of aan handelspolitieke maatregelen onderworpen zijn (regeling actieve veredeling, schorsingssysteem, hierna te noemen "AV/S");

b) in het vrije verkeer gebrachte goederen (), waarbij de voor deze goederen geldende rechten bij invoer worden terugbetaald of kwijtgescholden indien zij in de vorm van veredelingsprodukten uit het douanegebied van de Gemeenschap worden uitgevoerd (regeling actieve veredeling, terugbetalingssysteem, hierna te noemen "AV/T").

Evolutie van de rechtsregeling

1.18. In haar jaarverslag over het begrotingsjaar 1988 uitte de Kamer kritiek op de slechte benutting van de AV/S en beval zij aan, compenserende intresten in te voeren indien goederen die onder deze opschortende regeling zijn geplaatst, in het vrije verkeer worden gebracht (). De compenserende intresten zijn bedoeld ter opheffing van het "ongerechtvaardigd financieel voordeel (dat ontstaat)... omdat de datum van ontstaan van de douaneschuld wordt verschoven" (). Bij Verordening (EEG) nr. 731/90 van de Commissie van 26 maart 1990 () werd aan de opmerkingen van de Kamer gevolg gegeven ().

1.19. De Kamer onderzocht in vier Lid-Staten (België, Duitsland, Frankrijk, Verenigd Koninkrijk) de toepassing van deze wijzigingen. Op grond van dit onderzoek konden bepaalde opmerkingen worden gemaakt over de toepassing van de AV/S-regeling in de Lid-Staten (zie de paragrafen 1.25 tot en met 1.37).

Wederuitvoer en in het vrije verkeer brengen van in het kader van de regeling actieve veredeling, schorsingssysteem (AV/S) verkregen goederen

1.20. De vergunning voor de AV/S-regeling is nog steeds afhankelijk van het bestaan van concrete voornemens tot wederuitvoer van veredelingsprodukten. Maar in drie bezochte Lid-Staten (België, Duitsland, Frankrijk) werd tot 90 % van de veredelingsprodukten door bepaalde ondernemers jarenlang niet wederuitgevoerd. Het met de controle belaste douanekantoor heeft deze afwijking van de AV/S-regeling niet bekritiseerd en de betrokken vergunningen werden door de nationale overheid regelmatig vernieuwd.

1.21. De vergunningen voor de AV/S-regeling, waarbij een hoog percentage hoofdveredelingsprodukten of onveredelde goederen gedurende meerdere jaren in het vrije verkeer wordt gebracht, voldoen niet aan de toepasselijke communautaire voorschriften. Wanneer bij administratief besluit de ontstaansdatum van de douaneschuld wordt verschoven, leidt dit tot een dubbele procedureafwijking: de inbreuk op de doelstellingen en regels van de AV/S en de vorming van nationale ontvangsten via het mechanisme van de compenserende intresten ten nadele van de communautaire begroting. Volgens artikel 2 van Besluit 88/376/EEG, Euratom van de Raad van 24 juni 1988 betreffende het stelsel van eigen middelen van de Gemeenschappen () vormen de compenserende intresten geen communautaire eigen middelen. Deze overtredingen van de bepalingen van de AV/S-regeling leiden ertoe dat de betrokken eigen middelen laat ter beschikking worden gesteld.

1.22. De uitwerking van deze overtredingen van de geldende bepalingen op de communautaire begroting kan worden geraamd op basis van het bedrag aan compenserende intresten dat door de Lid-Staten wordt geïnd. Voor twaalf Lid-Staten beliep dit 7,2 Mio ECU over de eerste tien maanden van 1994.

1.23. In december 1991 heeft de Franse overheid overeenkomstig artikel 27 van Verordening (EEG) nr. 1999/85 () en in overeenstemming met de Commissie een ondernemer toestemming gegeven om in het kader van de regeling actieve veredeling van de AV/T-regeling over te stappen op de AV/S-regeling. Dit besluit had tot gevolg dat een bedrag van 29,1 Mio ECU () aan de ondernemer werd terugbetaald. Bij de overgang naar de AV/S-regeling heeft de Franse overheid voor de totale hoeveelheid van de voordien onder de AV/T-regeling geplaatste goederen een nieuwe termijn toegekend voor de indiening van de zuiveringsafrekening. Dit bracht de gemiddelde termijn op 28 maanden, hetgeen 10 maanden meer is dan de termijn voor het uitvoeren van veredelingsactiviteiten, die door de Franse autoriteiten op 18 maanden is vastgesteld ().

1.24. Volgens de eerste zuiveringsafrekening werd 90 % van de veredelingsprodukten die bij de overgang naar de AV/S-regeling in verwerking waren, in het vrije verkeer gebracht en hebben deze produkten compenserende intresten (nationale ontvangsten) van meer dan 3 Mio ECU opgebracht. Dit in het vrije verkeer brengen in strijd met de communautaire voorschriften leidde tot de vaststelling en beschikbaarstelling van eigen middelen ten bedrage van 25,6 Mio ECU met een vertraging van tien maanden (zie paragraaf 1.28).

Diverse opmerkingen

1.25. In België is uit een onderzoek van de door een belangrijke ondernemer voor de begrotingsjaren 1993 en 1994 ingediende zuiveringsafrekeningen gebleken dat de zuiveringsprocedures slecht werden toegepast. Deze ondernemer heeft het hoofdveredelingsprodukt, dat per definitie een niet-communautair produkt is, uitgevoerd onder dekking van douanedocumenten die gelden voor de uitvoer van communautaire goederen. Met deze procedure kan niet het bewijs worden geleverd dat de goederen daadwerkelijk het communautaire douanegebied hebben verlaten. De betrokken veredelingsprodukten vertegenwoordigen een bedrag aan rechten van meer dan 1 Mio ECU.

1.26. De zuiveringsafrekening moet uiterlijk dertig dagen na afloop van de termijn voor de wederuitvoer worden afgegeven. Dezelfde termijn geldt indien het toezichthoudende douanekantoor zelf de zuiveringsafrekening opstelt (). In drie Lid-staten (België, Duitsland, Verenigd Koninkrijk) werden de maandelijkse of driemaandelijkse aangiften te laat ingediend omdat de douane-instanties niet de passende maatregelen hadden getroffen om te garanderen dat de eigen middelen binnen de gestelde termijnen werden vastgesteld en geïnd (). In Duitsland stelde een controlebureau de zuiveringsafrekening voor een ondernemer op met een gemiddelde vertraging van acht maanden; de desbetreffende rechten worden geschat op 13,3 Mio ECU () op jaarbasis.

1.27. Hoewel de verordeningen alleen maandelijkse en driemaandelijkse globalisaties (aangiften) toelaten (), hebben twee Lid-Staten (België, Verenigd Koninkrijk) globalisatietijdvakken tot aan een jaar toegestaan. Alleen al voor de jaren 1992-1994 werden bijgevolg eigen middelen ten belope van in totaal 3,6 Mio ECU met een gemiddelde vertraging van zes maanden vastgesteld en beschikbaar gesteld (België).

1.28. In de gevallen waarvan sprake in de paragrafen 1.24 tot en met 1.27 werd een vertraging bij de beschikbaarstelling van de douanerechten aan de Gemeenschap geconstateerd. Bijgevolg is het bepaalde in artikel 11 van Verordening (EEG, Euratom) nr. 1552/89 van de Raad van 29 mei 1989 () betreffende de betaling van vertragingsrente bij te late beschikbaarstelling van de eigen middelen van toepassing.

1.29. De regeling extern douanevervoer is van toepassing op alle vervoer van niet-communautaire goederen van de ene naar de andere plaats in het douanegebied (), behalve als de goederen onder een economische douaneregeling worden geplaatst en op voorwaarde dat een dergelijke vervoersfaciliteit volgens de specifieke regels van die economische regeling toegestaan is. In de regeling actieve veredeling is alleen het vervoer van de plaats van bewerking naar het zuiveringskantoor toegestaan.

1.30. Volgens de nationale voorschriften in Duitsland is het niettemin mogelijk - in geval van wederuitvoer waarbij het grondgebied van een andere Lid-Staat niet wordt betreden - veredelingsprodukten en onverwerkte goederen naar het punt van vertrek uit het douanegebied te vervoeren (mits dat punt niet het zuiveringskantoor is) met eenvoudige vermelding in de boeken van de ondernemer en dus zonder de formaliteiten van de regeling douanevervoer (garantie, T1-document...).

1.31. Volgens deze nationale procedure is het mogelijk bij wederuitvoer over zee in communautaire havens aan te leggen en daar goederen over te laden. Deze procedure bevat frauderisico's met betrekking tot de vaststelling van de douanestatus van de goederen. Bij het aanleggen in een communautaire haven () kunnen niet-communautaire goederen dan immers bij ontbreken van een vervoerbewijs op de communautaire markt worden gebracht zonder dat de desbetreffende invoerrechten zijn betaald.

1.32. Als de onder de AV/S-regeling geplaatste goederen vanuit die regeling in een andere schorsingsregeling worden geplaatst (douanevervoer, douane-entrepots...), moet op het douanedocument bij deze goederen in het vak voor de omschrijving van de goederen duidelijk de vermelding AV/S () zijn aangebracht. In alle bezochte Lid-Staten ontbreekt deze vermelding op het betrokken document. Zonder deze precieze vermelding bestaat het gevaar dat de compenserende intresten niet worden geïnd als de goederen later eventueel in het vrije verkeer worden gebracht.

1.33. In Duitsland verliep soms dertien jaar tussen de controles a posteriori van de regeling AV/S, terwijl de voorgeschreven termijn voor een eventuele inning achteraf tot drie jaar is beperkt.

Onjuiste toepassing van de Overeenkomst EEG-Turkije

1.34. Overeenkomstig het aanvullend protocol bij de Overeenkomst EEG-Turkije () konden bewijzen van oorsprong (ATR 1) tot 18 maart 1995 alleen voor goederen in het vrije verkeer worden afgegeven. Pas vanaf de inwerkingtreding van Besluit nr. 1/94 () van de Associatieraad EG-Turkije op 19 maart 1995 werd een compenserende heffing () ingesteld voor de goederen die na actieve veredeling opnieuw naar Turkije worden uitgevoerd.

1.35. Uit de nationale instructies die door tien Lid-Staten aan de Kamer werden voorgelegd, blijkt dat alleen het Verenigd Koninkrijk op de veredelingsprodukten en onbewerkte goederen invoerrechten heeft geheven alvorens ATR 1-certificaten geldig te verklaren. Alle andere Lid-Staten, met uitzondering van Spanje (sinds november 1993) en Ierland (sinds 1994), leverden ATR 1-certificaten af zonder douanerechten te innen. De goederen hadden echter in het vrije verkeer moeten worden gebracht en op de bestanddelen uit derde landen had 100 % douanerechten moeten worden geheven voordat de ATR 1-certificaten werden afgegeven. Aangezien de Lid-Staten de douanerechten die bij de afgifte van die ATR 1-certificaten hadden moeten worden geïnd niet a posteriori kunnen vorderen, moeten zij die certificaten ongeldig verklaren en intrekken en de Turkse autoriteiten van de onregelmatige afgifte in kennis stellen.

1.36. De Kamer constateerde bij twee ondernemers (België, Duitsland) dat ATR 1-certificaten voor veredelingsprodukten tot 18 mei 1995 geldig werden verklaard, zonder dat de desbetreffende douanerechten (250 000 ECU over het tijdvak 1992-1994) waren betaald.

1.37. De waarde van de goederen (al dan niet in het vrije verkeer) die door de Europese Unie in het kader van de beëindiging van de regeling actieve veredeling opnieuw naar Turkije worden uitgevoerd, beloopt voor de jaren 1993 en 1994 meer dan 1 780 Mio ECU. Hoewel voldoende nauwkeurige gegevens ontbreken, raamt de Kamer het bedrag van de niet geïnde eigen middelen over de jaren 1973-1995 toch op ten minste meerdere tientallen miljoenen ECU.

Conclusie

1.38. De Commissie zou moeten zorgen voor een correcte toepassing van de communautaire voorschriften en met name:

a) een systeem voor actief toezicht op de uitvoering van de AV/S-regeling moeten invoeren; met dit systeem moet in het bijzonder toezicht worden gehouden op de percentages veredelingsprodukten die in het vrije verkeer worden gebracht (paragrafen 1.21 tot en met 1.24), op de termijnen voor de zuivering (paragrafen 1.26 tot en met 1.27) en op de frequentie en resultaten van de controles achteraf (paragraaf 1.33);

b) samen met de betrokken Lid-Staten de bedragen moeten vaststellen van de eigen middelen die door de slechte toepassing van de Overeenkomst EEG-Turkije nog niet zijn geïnd (paragrafen 1.34 tot en met 1.37), dan wel de onregelmatig afgegeven certificaten ongeldig laten verklaren en intrekken;

c) een kritisch onderzoek moeten instellen naar alle communautaire of nationale voorschriften welke een risico inhouden voor de vaststelling van de status van de niet-communautaire goederen, met name tijdens hun vervoer over zee tussen twee plaatsen binnen het douanegebied van de Gemeenschap (paragrafen 1.29 tot en met 1.31);

d) toepassing moeten geven aan artikel 11 van Verordening (EEG, Euratom) nr. 1552/89 van de Raad van 29 mei 1989 () betreffende de betaling van rente bij vertraagde beschikbaarstelling van eigen middelen, wanneer de verschuiving van de ontstaansdatum van een douaneschuld het gevolg is van een administratieve tolerantie (paragrafen 1.21 en 1.22).

Douane-entrepots

Inleiding

1.39. In de Europese Unie zijn overeenkomstig artikel 100 van het communautair douanewetboek () vergunningen afgegeven voor ongeveer 13 000 douane-entrepots. In de toepassingsbepalingen bij het douanewetboek () zijn zes entrepottypes gedefinieerd, waarvan 35 % bestaat uit het door de Kamer onderzochte specifieke type (). Door de procedureverlichtingen (domiciliëring () bij het in het vrije verkeer brengen) leveren de door de Kamer geselecteerde entrepots het risico op dat de eigen middelen te laat worden vastgesteld. Zulke entrepots zijn gereserveerd voor een particuliere opslag van goederen, zonder dat de entreposeur eigenaar van de goederen behoeft te zijn ().

1.40. Het onderzoek van de Kamer had betrekking op dit specifieke type van entrepots in de vijf Lid-Staten (België, Duitsland, Frankrijk, Italië, Spanje) die vergunningen voor zulke entrepots hebben afgegeven.

Rechtsregeling

1.41. Onder het stelsel van douane-entrepots kunnen onder douanetoezicht worden opgeslagen:

a) niet-communautaire goederen, zonder dat deze aan rechten bij invoer of aan handelspolitieke maatregelen worden onderworpen;

b) communautaire goederen waarvoor specifieke communautaire wetgeving voorziet in maatregelen die aan de uitvoer van goederen zijn verbonden ().

Voorraadadministratie

1.42. Om het risico te voorkomen dat de eigen middelen te laat worden vastgesteld moet de voorraadadministratie overeenkomstig de communautaire voorschriften () op elk moment de reële situatie van de goederenvoorraad weergeven. Wegens de verlichtingen van de procedure (zie paragraaf 1.39) dienen in de voorraadadministratie alle gegevens voor te komen die noodzakelijk zijn voor de juiste toepassing van het stelsel van douane-entrepots en de controle hierop door de douaneautoriteiten (). Deze administratie is een essentieel element voor de douanecontrole. Met de aanslagbepalende elementen (soort produkt, hoeveelheid, douanewaarde) die bij de plaatsing van de goederen in entrepot zijn aangegeven en geboekt, wordt rekening gehouden voor de vaststelling van de rechten wanneer de goederen later in het vrije verkeer worden gebracht.

1.43. De door de douaneautoriteiten aangewezen persoon dient deze voorraadadministratie in een goedgekeurde vorm te voeren (). Uit de onderzoeken ter plaatse is gebleken dat de nationale overheden ter zake uiteenlopende verplichtingen opleggen, gaande van een eenvoudige inventarislijst tot een gedetailleerde lijst van alle goederenbewegingen. In vele gevallen moet deze voorraadadministratie voor de controle worden aangevuld met gegevens die alleen bij de ondernemer beschikbaar zijn.

1.44. Tevens werden in de voorraadadministraties een aantal anomalieën geconstateerd die kunnen leiden tot vertragingen bij de vaststelling van de eigen middelen. Wanneer in een computergestuurde voorraadadministratie een andere dan de tariefindeling wordt toegepast (), is het voor de douaneautoriteiten en de communautaire instanties onmogelijk, in grote entrepots de goederenbewegingen te volgen door de inslag in entrepot af te zetten tegen de overeenkomstige uitslag. Ook kunnen de goederenbewegingen niet worden nagetrokken en kan de fysieke inventaris niet worden gecontroleerd als de entreposeur verschillende over het nationale grondgebied verspreide entrepots beheert (Duitsland), zonder in het douanedocument van binnenkomst te vermelden in welk entrepot de goederen zijn opgeslagen. In één geval (Italië) werd de voorraadadministratie pas vier maanden na de opening van het entrepot ingevoerd. De werkelijke aanvankelijke staat van de in entrepot opgelagen goederen (geschatte waarde 1,8 Mio ECU) werd in de voorraadadministratie niet correct geboekt. Daardoor is het onmogelijk, de fysieke inventaris of de bewegingen van de goederen te verifiëren.

Tekortkomingen van de douanecontroles

1.45. De frequentie en de methodiek van de controles, die met name bedoeld zijn om de overeenkomst tussen het moment waarop de goederen in het vrije verkeer worden gebracht en dat waarop de eigen middelen worden vastgesteld, verschillen sterk van de ene Lid-Staat tot de andere.

1.46. In Duitsland zijn er twee soorten controles: de controles van de douanedocumenten betreffende afzonderlijke verrichtingen, die regelmatig worden verricht, en de grondige controles a posteriori, die ten aanzien van eenzelfde entrepot vaak met langere tussenpozen plaatsvinden dan de drie jaar waarna geen kennisgeving van de bedragen der douanerechten meer kan worden gedaan (). Zo was in twee bezochte kantoren voor 58 van de 146 onder hun bevoegdheid vallende entrepots vóór het einde van de verjaringstermijn geen enkele controle a posteriori verricht. Bij sommige van deze entrepots dateerde de laatste controle a posteriori van 1988, hoewel de betrokken eigen middelen op verschillende miljoenen ECU per jaar kunnen worden geraamd. Toch is het hoofdzakelijk door grondige controles achteraf mogelijk de samenhang tussen douane- en handelsdocumenten te verifiëren en te late of onjuiste vaststellingen van eigen middelen te ontdekken.

1.47. In Frankrijk en België bestaan er geen nationale instructies inzake het verrichten van controles a posteriori in de douane-entrepots.

1.48. In Italië verrichtten de nationale autoriteiten steekproefsgewijze controles, waarbij de gegevens van de inslag- en de uitslagdocumenten werden vergeleken. Volgens deze autoriteiten werden met name controles a posteriori van handelsdocumenten en fysieke voorraden verricht, maar tijdens de bezoeken ter plaatse kon geen enkel controleverslag worden overgelegd.

Onregelmatige nationale procedures voor wederuitvoer

1.49. De voor wederuitvoer toegepaste nationale procedures als beschreven en bekritiseerd in de paragrafen 1.29 tot en met 1.31 worden ook toegepast bij de wederuitvoer van goederen uit een douane-entrepot.

Onjuiste toepassing van de communautaire regeling extern douanevervoer

1.50. Op grond van de nationale voorschriften die in Spanje zijn vastgesteld krachtens de artikelen 397 en volgende van de toepassingsbepalingen bij het communautair douanewetboek (), kan de entreposeur vereenvoudigde procedures toepassen voor het douanevervoer.

1.51. Zo is de entreposeur, in strijd met de communautaire bepalingen, niet verplicht het voor het bevoegde douanekantoor bestemde exemplaar van het vervoerbewijs terug te zenden (). Bovendien worden de door de entreposeur afgegeven vervoerbewijzen niet vooraf door de douane genummerd of geregistreerd. Bijgevolg beschikken de douaneautoriteiten over geen enkel bewijsstuk waarmee toezicht kan worden gehouden op de goede werking van de regeling douanevervoer. Deze - in Spanje algemeen gevolgde - vereenvoudigde procedures worden in twee grote door de Kamer gecontroleerde entrepots toegepast.

1.52. In de gecontroleerde entrepots onderzocht de Kamer het door de entreposeur bijgehouden register van de afgegeven vervoerbewijzen. Uit dit register blijkt dat de zuivering in sommige gevallen lang na de voorgeschreven termijn plaatsvindt. Overeenkomstig artikel 379 van de toepassingsbepalingen bij het communautair douanewetboek had de inning betreffende niet-gezuiverde verrichtingen uiterlijk veertien maanden na de datum van registratie van de aangifte van communautair douanevervoer moeten worden aangevangen. Een aantal in 1992 en 1993 afgegeven vervoerbewijzen waren ten tijde van de controle door de Kamer in juni 1995 nog steeds niet gezuiverd en de inning van de overeenkomstige douanerechten was nog niet begonnen.

Tegenstrijdige communautaire bepalingen betreffende de heffingsgrondslagen

1.53. Het bepaalde in artikel 278, lid 3, sub c, van de toepassingsbepalingen () is in tegenspraak met de artikelen 214, lid 1, en 112, lid 3, van het communautair douanewetboek. Enerzijds kan de belanghebbende bij het in het vrije verkeer brengen in het genot komen van andere heffingsgrondslagen dan die welke werden vastgesteld of aanvaard bij de plaatsing van de goederen in entrepot; anderzijds moeten de heffingsgrondslagen die zijn vastgesteld of erkend bij de plaatsing onder deze entrepotregeling ook gelden bij het in het vrije verkeer brengen. Door de in de toepassingsbepalingen geboden keuzemogelijkheid bestaat het gevaar van een systematische vermindering van de vastgestelde eigen middelen.

Conclusie

1.54. De Commissie moet de nodige maatregelen treffen opdat:

1) de communautaire voorschriften betreffende de voorraadadministratie worden toegepast (paragrafen 1.42 tot en met 1.44);

2) de controles van de douane-entrepots de financiële belangen van de Gemeenschap beschermen (paragrafen 1.45 tot en met 1.48);

3) de toegang tot de bewijsstukken tijdens de controles door de communautaire instanties gegarandeerd is (paragrafen 1.42 tot en met 1.44 en 1.50), met name in geval van:

a) domiciliëring van de douaneprocedures bij de ondernemers,

b) aan ondernemers verleende vergunningen voor een vereenvoudigde procedure,

c) delegatie door de douanekantoren van een deel van hun verantwoordelijkheden aan bepaalde ondernemers;

4) de nationale procedures voor wederuitvoer aan de communautaire voorschriften voldoen (paragraaf 1.49);

5) artikel 112, lid 3, van het communautair douanewetboek () ondubbelzinnig toepasselijk is (paragraaf 1.53).

Douane-unieovereenkomsten

1.55. Een douane-unie wordt gekenmerkt door:

a) een gemeenschappelijk douanetarief (GDT), van toepassing op de importen van goederen afkomstig uit derde landen,

b) het vrije verkeer van volledig binnen het gebied van de unie verkregen goederen () en van goederen waarvoor bij een van de overeenkomstsluitende partijen de douaneformaliteiten voor het in het vrije verkeer brengen zijn vervuld.

1.56. De opbrengst van de invoerrechten kan worden toegewezen aan de overeenkomstsluitende partij die ze heeft geïnd (boekhoudkundige methode), dan wel onafhankelijk van de innende partij worden verdeeld aan de hand van criteria betreffende macro-economische activiteiten (macro-economische methode).

1.57. De Europese Economische Gemeenschap (EEG) heeft drie douane-unieovereenkomsten gesloten met het Prinsdom Andorra (), de Republiek San Marino () en Turkije (). In deze drie overeenkomsten werd voor de verdeling van de geïnde rechten de boekhoudkundige methode gekozen.

1.58. Ten aanzien van de douane-unies met San-Marino en Andorra is en blijft de financiële invloed op de eigen middelen van de Gemeenschap gering (zie tabel 1.6). Voor de per 1 januari 1996 van kracht zijnde douane-unieovereenkomst met Turkije zou deze invloed wel eens niet te verwaarlozen kunnen zijn, maar hij zal niet aan het licht kunnen worden gebracht omdat de overeenkomst niet voorziet in de overlegging van de noodzakelijke gegevens. Er liggen nog douane-unieovereenkomsten met andere derde landen in het verschiet, waarbij de invloed op de eigen middelen aanzienlijk kan zijn. De Kamer onderzocht de financiële aspecten van de uitvoering van de interimovereenkomst inzake handel en een douane-unie tussen de EEG en de Republiek San Marino om de aan de boekhoudkundige methode inherente risico's (paragrafen 1.60 tot en met 1.62) voor een billijke verdeling van de geïnde invoerrechten tussen de partijen bij de overeenkomst duidelijk te maken.

1.59. Tabel 1.6 geeft de verdeling van de tijdens het begrotingsjaar 1993 krachtens de overeenkomsten met San Marino en Andorra geïnde rechten. Deze tabel toont bovendien de negatieve invloed van de in beide overeenkomsten gekozen boekhoudkundige methode op de communautaire begroting. De vergelijking van deze invloed met die van een macro-economische aanpak (bij voorbeeld een verdeling op basis van het BNP ) toont in het geval van San Marino aan dat de boekhoudkundige methode ongunstig is voor de eigen middelen van de Gemeenschap.

1.60. Een der voornaamste risico's in verband met de boekhoudkundige methode blijkt uit het feit dat, bij bepaalde produkten, de voor rekening van een partij geïmporteerde en ingeklaarde hoeveelheden haar verbruikscapaciteit aanzienlijk overtreffen. Dit leidt tot een onevenwichtige verdeling van de geïnde invoerrechten tussen de partijen bij de overeenkomst.

1.61. De oorzaak van die onevenwichtige verdeling kan worden gevonden door de aangiften voor het in het vrije verkeer brengen te onderzoeken. Ten aanzien van San Marino blijkt uit dat onderzoek bij voorbeeld dat een belangrijk deel van de geïnde invoerrechten wordt betaald door enkele importeurs, waarvan sommigen met hun handelsvertegenwoordiging een deel van de communautaire markt als monopolist bedienen.

1.62. Daar de invoerrechten voor eenzelfde produkt voor alle ondernemers op het grondgebied van de douane-unie gelijk zijn, wordt hun vestiging in het gebied van een der partijen doorgaans beïnvloed door andere dan douanecriteria. Aangezien de ondernemers comparatieve voordelen van economische of regelgevende aard kunnen genieten die eigen zijn aan een der partijen, kan er een onbalans in de verdeling van de door elke partij bij de overeenkomst geïnde rechten ontstaan en zelfs toenemen en de communautaire eigen middelen ondervinden de weerslag daarvan. Deze hangen veelal met name af van het respectieve economische gewicht van de partijen en het reële verschil tussen de comparatieve voordelen.

Conclusie

1.63. De Commissie zou wat betreft de douane-unieovereenkomsten de gevolgen voor de eigen middelen nader moeten bestuderen en in deze overeenkomsten bepalen dat de door elke partij bij de overeenkomst geïnde rechten moeten worden herverdeeld op basis van een of meer criteria van macro-economische aard.

EIGEN MIDDELEN UIT DE BTW

Inleiding

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

1.64. Het gemeenschappelijke BTW-stelsel werd op communautair niveau ingevoerd om te zorgen voor de vaststelling van een uniforme heffingsgrondslag in de Lid-Staten, maar dient ook als basis voor de berekening van de door elke Lid-Staat verschuldigde eigen middelen uit de BTW. Elke afwijking of hapering ten aanzien van de gemeenschappelijke BTW-regeling kan derhalve doorwerken in een vermindering van deze basis en dus van de BTW-middelen.

1.65. Hierna wordt verslag uitgebracht over de controles van de Kamer met betrekking tot enerzijds de overeenstemming van de nationale BTW-wetgevingen met het Gemeenschapsrecht en anderzijds de BTW-overgangsregeling voor het intracommunautaire handelsverkeer sinds de opheffing van de fiscale grenzen op 1 januari 1993 ().

1.66. Wegens het belang van de intracommunautaire overgangsregeling voor de inning van de BTW en gezien de mogelijkheid dat de opheffing van de fiscale grenzen het risico van onregelmatigheden heeft verhoogd, is de Kamer in 1995 binnen een ad hoc werkgroep met enige nationale controle-instanties voortgegaan met een onderzoek naar de werking van het VIES-systeem () (Value added tax Information Exchange System), dat ten doel heeft de belastingautoriteiten van de Lid-Staten zekerheid te bieden over de correcte belastingheffing van de intracommunautaire verrichtingen.

1.67. Waar zulks mogelijk was, werden toetsingen verricht aan andere beschikbare bronnen van gegevens over het handelsverkeer tussen de Lid-Staten (met name het Intrastat-systeem, zie paragraaf 1.79), met name betreffende de identificatie van de ondernemers en de betrouwbaarheid van de informatie betreffende het handelsverkeer.

Opsporing van inbreuken op de communautaire regelgeving

1.68. De Commissie heeft zich ten zeerste ingespannen om de overtredingen op te sporen via een comité ad hoc dat zijn werkzaamheden medio 1993 heeft beëindigd. Sindsdien worden overtredingen in de praktijk bijna uitsluitend opgespoord dank zij klachten van particulieren of door controles die de Commissie thans twee maal per jaar in de Lid-Staten verricht ter verificatie van de eigen middelen.

1.69. Wanneer de Commissie vaststelt dat een inbreuk op de gemeenschappelijke BTW-regeling van invloed is op de eigen middelen, kan zij een voorbehoud maken ten aanzien van het overzicht van de eigen middelen uit de BTW. Vanaf deze fase wordt de betrokken Lid-Staat verzocht dit overzicht over ten hoogste de drie voorafgaande jaren te controleren en eventueel te corrigeren. Dit voorbehoud moet dan ook zo snel mogelijk worden gemaakt om de financiële belangen van de Unie te beschermen.

1.70. Al kan een voorbehoud de financiële belangen van de Europese Unie beschermen, zolang de Commissie en de Lid-Staat geen akkoord bereiken overeenkomstig Verordening (EEG) nr. 1553/89 kan het nog vele jaren duren voordat de bedragen die ermee gemoeid kunnen zijn, werkelijk zijn verhaald.

1.71. Het feit dat over de verschuldigde bedragen in het algemeen geen vertragingsrente wordt geheven, is niet bevorderlijk voor een beschikbaarstelling ervan binnen redelijke termijnen. In eerdere opmerkingen over dit onderwerp () heeft de Kamer reeds op de ontoereikendheid van deze situatie gewezen. Zodra een verlies van eigen middelen wordt vastgesteld, moet een inningstermijn kunnen worden vastgesteld en bij overschrijding van die termijn moet vertragingsrente worden geheven.

De BTW-overgangsregeling voor het intracommunautaire handelsverkeer

Uitwisseling van informatie over de BTW-nummers en de waarde van de transactie

1.72. Eenieder die op intracommunautair niveau goederen of diensten levert, heeft het recht bevestiging te vragen van de geldigheid van het BTW-identificatienummer van elke andere ondernemer. Elke Lid-Staat heeft een database met een register van belastingplichtigen aan wie een BTW-identificatienummer is verstrekt; dit register is via het VIES-netwerk toegankelijk voor de bevoegde autoriteiten van de andere Lid-Staten. In 1995 werden met het VIES-systeem 2,3 miljoen vragen over de BTW-identificatienummers beantwoord.

1.73. Geschrapte BTW-identificatienummers blijken echter nog enige tijd na de feitelijke schrappingsdatum als zijnde geldig volgens VIES voort te bestaan (Duitsland, Frankrijk, Griekenland, Ierland, Nederland, Portugal, Spanje en het Verenigd Koninkrijk). In Italië en Portugal hebben de ondernemers dertig dagen om te melden dat zij hun activiteiten hebben gestaakt. Het risico bestaat derhalve dat een identificatienummer wordt vermeld in het kwartaaloverzicht van de intracommunautaire leveringen, maar vervolgens ongeldig wordt verklaard, hetgeen leidt tot problemen tussen de autoriteiten en de betrokken belastingplichtigen.

1.74. Overeenkomstig de bestaande verordeningen moeten de Lid-Staten zorgen voor de bewaring en verwerking van de gegevens uit de lijsten die zij van de intracommunautaire leveranciers ontvangen over hun transacties met klanten die in andere Lid-Staten bij de BTW-dienst bekend zijn. De totale waarde van de leveringen aan individuele klanten, per Lid-Staat en per kwartaal, wordt via het VIES-netwerk aan de BTW-diensten in het land van verwerving meegedeeld. De uitwisseling van de gegevens geschiedt drie maanden na het einde van het kwartaal waarin de leveringen zijn verricht.

1.75. Ten behoeve van het toezicht op de evolutie van de belastbare verrichtingen en ter voorkoming van verliezen van BTW-opbrengsten moeten de ondernemers binnen de gestelde termijnen hun overzichten indienen. De controles van de Kamer hebben echter aangetoond dat globaal gezien ten minste 20 % van de overzichten te laat of geheel niet wordt toegezonden.

1.76. Het aantal lijnen in de overzichten dat werd afgewezen bij de geldigheidscontroles per computer - de zogenaamde "onjuiste lijnen" - geeft een aanwijzing voor de nauwkeurigheid van de gegevens in de overzichten. Een lijn kan als onjuist worden beschouwd omdat bij voorbeeld een BTW-nummer niet wordt erkend of omdat er geen enkel bedrag wordt vermeld. De ontdekte vergissingen kunnen niet alleen voortvloeien uit materiële fouten, maar kunnen ook wijzen op een eventuele onregelmatigheid.

1.77. In negen Lid-Staten was meer dan dan 5 % van het totale aantal onjuiste lijnen van 1993 (608 387) in juni 1994 nog niet gecorrigeerd. De toestand is wel verbeterd, maar nog steeds onbevredigend. In 1994 waren er 4,2 % (532 708) onjuiste lijnen en in juni 1995 was 2,6 % (327 123) nog altijd niet gecorrigeerd (). Als de lijnen eenmaal door het systeem zijn aanvaard en aan andere Lid-Staten zijn doorgegeven, worden er controles verricht om na te gaan of de door de leveranciers uit andere Lid-Staten opgegeven nationale BTW-nummers juist zijn. In 1994 bleken uit deze controles verschillen die 118 000 nieuwe lijnen (ongeveer 1 % van het totale aantal lijnen) in acht Lid-Staten betroffen. De nationale instanties moeten bijgevolg aanzienlijke middelen inzetten voor de controle en de eventuele correctie van de gegevens, hetgeen de beschikbare tijd voor BTW-controles evenredig vermindert.

1.78. De betrouwbaarheid van de door de ondernemers aangegeven waarde van de leveringen is moeilijk te beoordelen. Bij analyse van de uitsplitsing van de VIES-gegevens naar Lid-Staat komen aanzienlijke, en meestal onverklaarde, verschillen aan het licht.

1.79. De VIES-gegevens die door de nationale leveranciers worden opgegeven en via het systeem aan andere Lid-Staten worden doorgegeven, komen niet altijd overeen met die welke worden vermeld door de Lid-Staat die de goederen ontvangt. Kleine verschillen zijn aanvaardbaar op grond van wisselkoersschommelingen en technische vertragingen. Maar in talrijke gevallen worden verschillen van meer dan 10 %, ja zelfs tot 40 % geconstateerd, zonder dat dit verschijnsel volledig kon worden verklaard.

Koppeling en grenzen van het gebruik van de informatiebronnen

1.80. Met het oog op de belastingheffing worden de intracommunautaire leveringen van de BTW-plichtigen zowel in hun BTW-aangiften als in het VIES-systeem nagetrokken. Maar over het goederenverkeer tussen de Lid-Staten worden ook statistieken opgemaakt op basis van de maandelijkse aangiften die de ondernemers moeten indienen in het kader van het Intrastat-systeem, dat werd ingevoerd bij Verordening (EEG) nr. 3330/91 van de Raad () om de vooruitgang van de intracommunautaire handel sinds de invoering van de eengemaakte markt te meten.

1.81. De vergelijking van de verschillende gegevens vormt een middel ter controle van de over de verrichte leveringen verschuldigde BTW, hoewel de mogelijkheden in die zin momenteel nog worden beperkt door de vastgestelde tekortkomingen die bij deze informatiebronnen zijn geconstateerd.

1.82. In de Intrastat-gegevens bestaan aanzienlijke verschillen die nog verklaring behoeven. Hoewel de intracommunautaire leveringen en verwervingen in beginsel evenveel zouden moeten bedragen, valt er voor 1993 een verschil van 28 000 Mio ECU () en voor 1994 zelfs een verschil van 34 000 Mio ECU () te constateren. Bij een vergelijking aan de hand van de Intrastat-gegevens van de "binnenkomsten" (intracommunautaire importen) van een bepaalde Lid-Staat met de "verzendingen" (exporten) van de andere staten van de Unie naar die Lid-Staat worden in 1994 verschillen tot 50 % aangetroffen.

1.83. Het Intrastat-systeem lijdt ook onder de verschillende aanpak van de Lid-Staten ingeval een ondernemer geen aangifte doet. Sommige (Duitsland, Nederland, Verenigd Koninkrijk) gaan terstond over op een raming van de gevallen van niet-aangifte of te late aangifte en houden met deze raming rekening bij de eerstvolgende publikatie van de statistieken. Andere Lid-Staten wachten op de ontvangst van de niet binnen de termijnen ingediende aangiften en corrigeren vervolgens de gegevens voor de betrokken maand. In vijf Lid-Staten (Frankrijk, Griekenland, Italië, Portugal en Spanje) wordt bij niet-naleving van de procedures geen enkele correctie aangebracht. De correcties wegens te laat gedane aangiften maken alleen al 4 tot 5 % van het totale handelsverkeer tussen de staten van de Unie uit.

1.84. Het is dus niet verwonderlijk dat de Lid-Staten over de betrouwbaarheid van de Intrastat-gegevens van mening verschillen. Sommige vinden ze bevredigend (Italië, Spanje, Verenigd Koninkrijk), andere (Denemarken) achten ze onzeker. De meeste melden niettemin een verbetering inzake de naleving van de termijnen, waardoor de desbetreffende aanpassing steeds kleiner wordt.

1.85. Ondanks deze beperkingen is het over en weer hanteren van verschillende gegevensbronnen in bepaalde gevallen doeltreffend gebleken. Diepgaande analyses op basis van BTW-aangiften en van de VIES-gegevens in Frankrijk in 1993 en 1994 en in Nederland in 1993 hebben aangetoond dat 85 % van de nationale BTW-aangiften een ander bedrag te zien gaf dan de intracommunautaire leveringen. Helaas wordt deze analyse in de meeste Lid-Staten alleen op het niveau van de afzonderlijke ondernemers verricht. Daarom zijn er bijna geen cijfers bekend over de globale verschillen tussen de beide bronnen.

1.86. Via het VIES-systeem kunnen de nationale autoriteiten ook gegevens over een afzonderlijke ondernemer of over diens handelsrelaties opvragen. Het aantal van deze opvragingen steeg van ongeveer 40 000 in 1993 tot meer dan 4 961 000 in 1995. Ter illustratie van het belang van deze mogelijkheid heeft het Verenigd Koninkrijk gemeld dat door deze opvragingen in 1994 1,4 Mio ECU meer BTW werd geïnd.

1.87. De VIES-gegevens kunnen samen met andere gegevens worden aangewend om bepaalde soorten verrichtingen of bepaalde handelsstromen aan het licht te brengen waarbij de risico's van onregelmatigheden groot zijn. Frankrijk, Italië en Nederland volgen deze aanpak. Zo werd in Italië door de nationale autoriteiten een op 20 Mio ECU geraamde BTW-fraude in de rundvleessector ontdekt. In Nederland zijn onderzoeken ingesteld naar vrijgestelde bedrijven en forfaitair belaste landbouwers. In 8 % van de gevallen waren de BTW-bedragen lager dan de werkelijk verschuldigde bedragen.

1.88. Bij een grotere betrouwbaarheid van de gegevens zouden de controlemogelijkheden ongetwijfeld kunnen worden uitgebreid ten einde de BTW-opbrengsten en daarmee ook de eigen middelen uit de BTW optimaal te beschermen. Aangezien de Intrastat-gegevens worden gebruikt voor de berekening van het BNP, is het duidelijk dat de kwaliteit van die gegevens verband houdt met de berekening van de middelen uit het BNP.

Ontwikkeling van de controlemethoden

1.89. Na de invoering van de nieuwe regeling voor het intracommunautaire handelsverkeer en van de eengemaakte markt bestaan er aan de grenzen van de Lid-Staten geen controles meer. De BTW wordt niet meer bij de import van de goederen betaald, maar pas later op basis van de periodieke aangifte van de belastingplichtigen. Hierdoor worden de Lid-Staten geconfronteerd met nieuwe risico's van BTW-ontduiking (bij voorbeeld samenspanning tussen een leverancier in Lid-Staat A en een koper in Lid-Staat B om bepaalde belastbare verrichtingen niet aan te geven, oprichting van lege bedrijven in andere Lid-Staten om de verschuldigde BTW daarheen over te brengen). De controlemethoden in de Lid-Staten moeten specifiek worden afgestemd op de ontduikingsmogelijkheden die rechtstreeks verband houden met de opheffing van de fiscale grenzen en een evaluatie van de reële omvang daarvan mogelijk maken. Hoewel te constateren valt dat de Lid-Staten vaker een beroep op elkaars bijstand doen, moet de samenwerking tussen de Lid-Staten nog verder worden versterkt om de risico's van de overgangsregeling te kunnen evalueren, met name gezien de in 1993 geconstateerde en nog goeddeels onverklaarde stagnering van de BTW-opbrengsten (zie de paragrafen 1.92 tot en met 1.97).

1.90. Italië en het Verenigd Koninkrijk constateerden sinds de invoering van de eengemaakte markt veranderingen in de aard of de omvang van de ontdekte onregelmatigheden. Andere Lid-Staten (Nederland, Spanje, Portugal) meldden geen aan de eengemaakte markt toe te schrijven verandering of hadden er slechts zeer weinig waargenomen. In Frankrijk lagen de BTW-aanmaningen in 1994 20 % hoger dan in 1993, maar het aan de intracommunautaire BTW toe te schrijven deel kan niet worden gemeten, daar het niet afzonderlijk wordt geboekt.

1.91. Met betrekking tot de leveringen aan particulieren die niet in het VIES-systeem zijn opgenomen, bij voorbeeld verkoop op afstand en verkoop met BTW-vrijstelling van nieuwe vervoermiddelen, met name schepen, zijn de werkelijke controlemogelijkheden van de belastingdiensten in het algemeen geringer dan bij de geregistreerde BTW-plichtigen.

BTW-opbrengsten

1.92. In 1994 bedroegen de BTW-opbrengsten in de twaalf Lid-Staten 390 000 Mio ECU, tegenover 360 000 Mio ECU in 1993, toen het bedrag vrijwel gelijk was aan dat van 1992. In 1994 stegen de BTW-opbrengsten in de Lid-staten met 2,5-14,5 %.

1.93. Deze situatie steekt af tegen van die van 1993, toen het totaal van de BTW nagenoeg stagneerde en er in vijf Lid-Staten zelfs een daling van de opbrengsten werd geconstateerd. De plotse afremming van de groei van de BTW-opbrengsten in 1993 vormt aldus een duidelijke breuk met de voorgaande jaren, toen de opbrengsten jaarlijks met ongeveer 25 000 Mio ECU stegen (285 000 Mio ECU in 1989, 309 000 in 1990 en 337 000 in 1991).

1.94. In theorie hangt de ontwikkeling van de BTW-opbrengsten af van:

a) de wijzigingen van de BTW-tarieven en -grondslag;

b) de inflatie;

c) de groei van het volume van de economische activiteit.

1.95. De voor het tijdvak 1989-1994 beschikbare gegevens tonen aan dat de groeistop van de opbrengsten in 1993 niet globaal kan worden verklaard door de wijziging van deze drie hoofdfactoren. Zij duiden op een potentieel verlies van BTW-opbrengsten van 5 tot 6 % in 1993. Voor alle Lid-Staten samen zou deze derving in 1993 ongeveer 18 000 Mio ECU bedragen, ongeacht de koersschommelingen van de ECU.

1.96. De oorzaken van een tekort van die omvang moeten worden onderzocht. Na de invoering van de eengemaakte markt kan in 1993 wel een vertraging zijn opgetreden bij de betaling van de BTW aangezien deze niet meer bij de import maar pas later, bij de aangifte van de belastingplichtigen, wordt geïnd. Sommige Lid-Staten hebben echter maatregelen genomen om dit uitstel te compenseren. Daar de nodige gegevens ontbreken, is het momenteel onmogelijk een volledige verklaring van het geconstateerde tekort te geven.

1.97. Gezien de omvang van het geconstateerde fenomeen zouden de Commissie en de Lid-Staten op basis van in alle Lid-Staten geharmoniseerde statistieken specifiek toezicht moeten houden op de BTW-opbrengsten. Alleen in dat geval zal het mogelijk zijn de invloed van de overgangsregeling op de BTW-opbrengsten nader te bepalen.

Conclusie

1.98. De overeenstemming van de nationale wetgevingen met de communautaire voorschriften betreffende het gemeenschappelijke BTW-stelsel is een eerste vereiste voor de juiste en volledige betaling van de eigen middelen uit de BTW. De Commissie dient deze overeenstemming te verifiëren en in geval van overtreding met een negatieve invloed op de eigen middelen een termijn voor de betaling van de verschuldigde bedragen vast te stellen. Tevens zou zij bij overschrijding van de termijn vertragingsrente moeten heffen.

1.99. De invoering van de BTW-overgangsregeling voor het intracommunautaire handelsverkeer in 1993 is in dat jaar gepaard gegaan met een stagnatie van de netto BTW-opbrengsten, die niet kan worden verklaard door factoren zoals de economische groei, de inflatie of wijzigingen van tarieven of van de grondslag. De vraag is of dit fenomeen alleen is te wijten aan technische vertragingen in verband met dit nieuwe systeem of dat er ook andere oorzaken zijn. Deze situatie zou de Lid-Staten en de Commissie ertoe moeten aanzetten, de ontwikkeling van de BTW-gegevens, met name die van de intracommunautaire BTW, aandachtiger te volgen.

1.100. Ondanks de verbeteringen die door de Lid-Staten en de Commissie zijn aangebracht, heeft het VIES-systeem nog tekortkomingen, en zijn met name de gegevens over de intracommunautaire leveringen niet volledig, nauwkeurig en actueel genoeg. In samenwerking met de Commissie moeten de Lid-Staten de oorzaken van de verschillen tussen de intracommunautaire verwervingen en leveringen boven water krijgen. Zulke analyses kunnen de doeltreffendheid van de controles door de verantwoordelijke autoriteiten verbeteren. De gegevens van het Intrastat-systeem vertonen nog tekortkomingen. Kruiscontroles van deze gegevens hebben aanzienlijke fouten aan het licht gebracht.

1.101. In meer of mindere mate zijn de Lid-Staten begonnen, het VIES-systeem te integreren in hun controlemiddelen. De Commissie moet hen aanmoedigen en helpen om hiermee door te gaan.

1.102. De controlemethoden van de Lid-Staten moeten specifiek zijn afgestemd op de ontduikingsmogelijkheden die rechtstreeks verband houden met de opheffing van de fiscale grenzen en de evaluatie van de reële omvang daarvan mogelijk maken.

1.103. Bij de eventuele overgang naar een definitieve BTW-regeling voor het intracommunautaire handelsverkeer met belastingheffing in de Lid-Staat van vertrek van de goederen, kan het ter bescherming van de nationale BTW-opbrengsten nodig blijken een mechanisme voor compensatie tussen de Lid-Staten in te voeren. Maar de bestaande systemen voor de informatie over het intracommunautaire handelsverkeer bieden niet alle noodzakelijke garanties om als basis voor een dergelijk mechanisme te kunnen dienen.

BRUTO NATIONAAL PRODUKT

Noodzaak om de kwaliteit van de opstelling van het statistisch BNP te meten

1.104. De BNP-grootheid wordt steeds belangrijker in het stelsel van de eigen middelen () (zie tabel 1.1), en wel op verschillende niveaus, namelijk bij de maximering van het globale bedrag van de eigen middelen, de berekening van de middelen uit het BNP, de aftopping van de BTW-grondslag en de berekening van de financiering van de correctie voor het Verenigd Koninkrijk (). Het BNP wordt ook gebruikt bij de uitstippeling van het communautaire beleid op specifieke gebieden, zij het ter beperking van de uitgaven (EOGFL-Garantie) of ter vaststelling van subsidiabiliteitscriteria (structuur- en cohesiebeleid). Elders, bij voorbeeld in het kader van het monetaire beleid, dient het BBP op basis waarvan het BNP wordt berekend als verdeelsleutel voor de inschrijving op het kapitaal van de Europese Centrale Bank en voor de bijdragen aan de middelen van het Europees Monetair Instituut ().

1.105. In Richtlijn 89/130 () werd voorgeschreven, de vergelijkbaarheid en betrouwbaarheid bij de opstelling van het statistisch BNP te versterken.

1.106. In zijn resolutie van 25 oktober 1995 gaf het Europees Parlement uiting aan zijn twijfels inzake de kwaliteit van het BNP. Het herinnerde de Commissie aan de noodzaak maatregelen ter verbetering en harmonisatie van de BNP-grondslagen voor te stellen en de desbetreffende controles te verrichten ().

1.107. Sinds de kwijting over het begrotingsjaar 1991 heeft de Raad elk jaar uiting gegeven aan zijn bezorgdheid omtrent de noodzaak de harmonisatie van de berekening van de nationale BNP's te versterken en te controleren. In zijn aanbeveling betreffende de door het Parlement aan de Commissie te verlenen kwijting voor de uitvoering van de begroting 1994 () heeft de Raad de Commissie opnieuw verzocht "haar inspanningen op statistisch gebied voort te zetten ten einde de volledigheid en vergelijkbaarheid van de nationale BNP's te waarborgen".

1.108. Bij de uitvoering van de talrijke taken ter opstelling, harmonisatie, ontwikkeling en controle van het BNP overeenkomstig de diverse voorschriften ter zake ontstaan vaak problemen (), bij voorbeeld om de geboekte vooruitgang te beoordelen, de invloed van specifieke factoren of maatregelen op het BNP te kwantificeren, verschillen tussen de Lid-Staten te bestuderen, ramingen van het BNP geldig te verklaren of kwaliteitsgraden te analyseren. Deze problemen, waarmee met name de Commissie en het BNP-Comité () te maken hebben, zouden een passende oplossing krijgen door de invoering van hulpmiddelen waarmee de kwaliteit (vergelijkbaarheid en betrouwbaarheid) van het statistisch BNP en de bestanddelen daarvan kan worden gemeten.

1.109. De Kamer onderzocht bij de Commissie en in enkele Lid-Staten de beschikbare hulpmiddelen en de eventuele ontwikkelingsmogelijkheden op dit gebied.

Op het statistisch BNP toegepast kwaliteitsconcept

1.110. Het kwaliteitsconcept dat wordt toegepast op het geheel van de BNP's van de Lid-Staten moet worden gezien als een combinatie van twee onafhankelijke aspecten: de onderlinge vergelijkbaarheid van de statistische BNP's en de betrouwbaarheid van elk daarvan.

1.111. Het vergelijkbaarheidsaspect betreft het gelijkwaardigheidsniveau van de normen, methoden en bronnen van elk nationaal systeem. De betrouwbaarheid van elk systeem kan worden omschreven als de nauwkeurigheid waarmee het BNP-niveau overeenkomstig de gedefinieerde normen wordt vastgesteld.

Meting van de vergelijkbaarheid van het BNP

1.112. In de considerans van Richtlijn 89/130/EEG wordt onderscheid gemaakt tussen inhoudelijke vergelijkbaarheid en praktische vergelijkbaarheid.

1.113. De inhoudelijke vergelijkbaarheid wordt gewaarborgd door inachtneming van de desbetreffende definities en boekingsregels van het Europees Stelsel van economische rekeningen (ESER). De praktische vergelijkbaarheid heeft twee facetten. Enerzijds hangt zij af van de toegepaste evaluatieprocedures, dus de methoden, en anderzijds van de beschikbare basisgegevens, dus de statistische bronnen. Deze twee dimensies vormen samen een bijzonder aspect van de vergelijkbaarheid, namelijk de dekkingsgraad of volledigheid van het BNP. Het is juist de ontwikkeling van de methoden en de bronnen die een verbetering van deze dekkingsgraad mogelijk maakt.

1.114. Na een analyse van de overzichten () van de nationale systemen, die de Lid-Staten krachtens artikel 4 van Richtlijn 89/130/EEG hadden ingediend, heeft de Commissie in 1992 een ontwerp-lijst van vergelijkbaarheidscriteria opgesteld voor de twee dimensies van de praktische vergelijkbaarheid - namelijk de methoden en de bronnen - en een specifieke lijst van criteria betreffende de volledigheid () als bijzonder aspect van deze praktische vergelijkbaarheid.

1.115. Krachtens artikel 7 van Richtlijn 89/130/EEG onderzoekt het BNP-Comité jaarlijks de BNP-cijfers en stelt het maatregelen voor om de vergelijkbaarheid ervan te verbeteren. Ter uitvoering van deze taak brengt het comité jaarlijks advies uit aan de Commissie. Bij analyse van deze adviezen blijkt dat het comité zich wel regelmatig uitspreekt, maar - bij gebreke van een gedetailleerd stelsel van vergelijkbaarheidsindicatoren - alleen in kwalitatieve termen en op globale wijze. Het houdt rekening met de omstandigheden waaronder het BNP wordt opgesteld, bevestigt dat er vooruitgang is geboekt met de harmonisatie van de BNP's en oordeelt dat de cijfers uiting geven aan de permanente en optimale inspanningen van de Lid-Staten om vergelijkbare gegevens te produceren.

1.116. De invoering van een gedetailleerd systeem van vergelijkbaarheidsindicatoren zou het BNP-Comité in staat stellen tot beoordelingen die naar gelang van die indicatoren gedifferentieerd zijn en beter de verscheidenheid van de nationale situaties weergeven. Een dergelijk systeem zou ook voor de Commissie zeer nuttig zijn om gestalte te geven aan haar beginselverklaring dat "de Commissie (Eurostat) in feite goed geplaatst (is) om de vergelijkbaarheid van de gegevens te beoordelen en de kwaliteit van de vooruitgang... te evalueren" ().

1.117. Zoals aangegeven in Richtlijn 89/130/EEG is de praktische vergelijkbaarheid afhankelijk van de methoden, en dus moet de harmonisatie daarvan worden nagestreefd in het kader van de werkzaamheden krachtens artikel 7 van die richtlijn ter verbetering van de vergelijkbaarheid.

1.118. Voor de praktische vergelijkbaarheid lijkt een absolute harmonisatie, zoals die wordt aanvaard voor de inhoudelijke vergelijkbaarheid, moeilijk realiseerbaar wegens de bijzondere nationale kenmerken. De bestaande mogelijkheden tot harmonisatie moeten echter maximaal worden benut om de vergelijkbaarheid te verbeteren.

Meting van de betrouwbaarheid van het BNP

1.119. Elk nationaal systeem bezit zijn eigen graad van betrouwbaarheid, los van de vraag in hoeverre het vergelijkbaar is met de andere nationale systemen. Het statistisch BNP van elke Lid-Staat wordt vastgesteld in het kader van het nationale comptabiliteitssysteem en lijdt dus onder talrijke onzekerheden als gevolg van de toepassing van de concepten, de werking van het nationale systeem op het niveau van de statistische grondslagen, methoden en technieken of de volledigheidsgraad van het geobserveerde gebied.

1.120. De combinatie van deze onzekerheden bepaalt de betrouwbaarheid van het systeem, dus de nauwkeurigheid waarmee het BNP kan worden berekend. In zoverre de gevolgen van deze onzekerheden statistisch kunnen worden weergegeven, zou het ideaal zijn, de betrouwbaarheid te kunnen meten door marges vast te stellen, waarbinnen de werkelijke BNP-waarde zich met een bepaalde waarschijnlijkheid bevindt. Een dergelijke praktijk bestaat reeds op andere statistische gebieden die door de Commissie worden beheerd ().

1.121. De in Richtlijn 89/130/EEG genoemde doelstelling inzake de verhoging van de betrouwbaarheid en het bepaalde in artikel 7 van deze richtlijn inzake het jaarlijks onderzoek van de BNP-gegevens door het BNP-Comité vergen de invoering van kwantitatieve technieken voor de meting van de betrouwbaarheid. Deze technieken zouden met name het BNP-Comité in staat stellen bij de formulering van zijn adviezen over de betrouwbaarheid van de gegevens te verwijzen naar de nauwkeurigheidsgraad daarvan.

1.122. Gezien deze noodzaak om een kwantitatieve aanpak voor de meting van de betrouwbaarheid te ontwikkelen, heeft de Kamer de deskundigen van de nationale statistiekbureaus in zeven Lid-Staten (Duitsland, Finland, Frankrijk, Italië, Oostenrijk, Verenigd Koninkrijk, Zweden) gevraagd om hun mening over de operationele aard van een dergelijke aanpak. De experts die de Kamer in de Lid-Staten heeft ontmoet, zijn zich van het gestelde probleem bewust en op een uitzondering na () steunen zij de idee, een geschikt instrument te definiëren voor zulk een statistische meting van de betrouwbaarheid. De meeste van hen hebben over dit onderwerp echter nog geen grondig onderzoek verricht. Italië en het Verenigd Koninkrijk maakten melding van studies voor de meting van de nauwkeurigheid van de nationale rekeningen.

1.123. Het "Central Statistical Office" (CSO) () van het Verenigd Koninkrijk heeft op verzoek van het Britse Ministerie van Financiën zijn werkzaamheden betreffende de betrouwbaarheid aangevat. Het CSO had als opdracht, betrouwbaarheidsintervallen voor de voornaamste reeksen nationale rekeningen vast te stellen en bekend te maken en het aandeel van verschillende elementen in de potentiële fouten in de grootheden te bepalen (). Het CSO heeft daaruit afgeleid dat de betrouwbaarheidsmeting een vast en regelmatig onderdeel van de procedure voor de opstelling van de nationale rekeningen moest worden en geen eenmalige specifieke actie mocht blijven (). Naar de mening van de Italiaanse en Britse deskundigen en volgens de resultaten van proefenquëtes in het Verenigd Koninkrijk lijken zich oplossingen af te tekenen.

1.124. Italië en het Verenigd Koninkrijk hebben de Commissie documentatie () over hun respectieve werkzaamheden inzake de meting van de betrouwbaarheid van het BNP bezorgd. De Commissie heeft deze documenten op de agenda van de 20e vergadering van het BNP-Comité (26 en 27 juni 1995) geplaatst () om de discussie over de procedures ter evaluatie van de kwaliteit van de BNP-gegevens te stimuleren, met name door het creëren van betrouwbaarheidsmarges. De Commissie heeft bevestigd belangstelling te hebben voor deze kwestie en voorgesteld een werkgroep ad hoc op te richten. Het BNP-Comité heeft dit voorstel niet aanvaard ().

1.125. Onder experts staat de meting van de betrouwbaarheid van de gegevens en de voornaamste grootheden van de nationale comptabiliteit sinds enige tijd ter discussie. De bestaande wetenschappelijke grondslagen kunnen dienen als uitgangspunt voor de beschouwingen van de bevoegde communautaire instanties over de mogelijkheden een meetinstrument te ontwikkelen.

Conclusie

1.126. Sinds de invoering van het communautaire BNP-systeem was het noodzakelijk, de vergelijkbaarheid en betrouwbaarheid ervan te verbeteren. De meting van de vergelijkbaarheid zou moeten geschieden door middel van een gedetailleerd systeem van indicatoren die ten aanzien van bepaalde criteria de verscheidenheid van de Lid-Staten weerspiegelen. De meting van de betrouwbaarheid veronderstelt dat aan de BNP-gegevens van de Lid-Staten statistische betrouwbaarheidsmarges worden toegekend. De Commissie zou in overleg met de Lid-Staten de mogelijkheden tot ontwikkeling van passende instrumenten moeten bestuderen.

1.127. De omschrijving en invoering van een middel voor het meten van de kwaliteit van de BNP-grootheid lijkt onontbeerlijk om daaraan legitimiteit te verlenen in haar talrijke functies (zie paragraaf 1.114). De begrotingsautoriteit heeft reeds herhaaldelijk tot uiting gebracht dat zij daarover bezorgd is in verband met het BNP (zie de paragrafen 1.116 en 1.117).

1.128. Indien het uiteindelijk onmogelijk of onuitvoerbaar blijkt, tot een meting van de kwaliteit van het BNP te komen, moeten de Commissie en de Lid-Staten zich niettemin blijven inspannen om de betrouwbaarheid, de vergelijkbaarheid en de nauwkeurigheid van de nationale statistieken voor de berekening van het BNP te verbeteren.

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

ANTWOORDEN VAN DE COMMISSIE

TRADITIONELE EIGEN MIDDELEN

Beheer van de oninbare vorderingen (oninbaarstellingen)

Inleiding

1.10. De Commissie is zich bewust van de door de Rekenkamer gesignaleerde tegenstrijdigheden. Dit probleem is grotendeels te wijten aan het feit dat sommige Lid-Staten, bij gebrek aan een uniform model voor het kwartaaloverzicht, alle correcties (annuleringen, wijzigingen van de vaststelling en gevallen van oninbaarlijding) in een totaalbedrag opnemen. Daarom zijn de bedragen van de kwartaaloverzichten niet altijd in overeenstemming met die van de halfjaarlijkse verslagen. Om dit te verhelpen heeft de Commissie een wijziging van Verordening (EEG, Euratom) nr