BESCHIKKING VAN DE COMMISSIE van 19 juli 1993 betreffende de toepassing van artikel 53, tweede alinea, van het EGA-Verdrag (Slechts de tekst in de Portugese taal is authentiek)

(93/428/Euratom)DE COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN,

Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap voor Atoomenergie, inzonderheid op artikel 53, tweede alinea,

Gezien de door de Empresa Nacional de Urânio SA, een onderneming naar Portugees recht, aan de Commissie gerichte brief van 21 december 1990,

Overwegende hetgeen volgt:

I. DE FEITEN (1) De Empresa Nacional de Urânio SA, hierna te noemen ENU, een onderneming naar Portugees recht die zich bezighoudt met de winning van geconcentreerd natuurlijk-uraanconcentraat op Portugees grondgebied, verkeert momenteel in ernstige moeilijkheden, omdat een lange-termijncontract, waarmee bijna drie vierde van de produktie was gemoeid, niet werd verlengd.

(2) ENU wendde zich tot het Voorzieningsagentschap van Euratom ten einde een oplossing te vinden voor de problemen bij de afzet van de Portugese produktie en verzocht het Agentschap overeenkomstig artikel 57 van het EGA-Verdrag zijn optierecht op de produktie van ENU uit te oefenen. Het Agentschap trachtte tevergeefs afnemers te vinden voor de produktie van ENU.

Het Lid van de Commissie voor Energie en het Voorzieningsagentschap van Euratom liet per brief van 8 december 1989 weten dat naar zijn mening in het kader van het voorzieningsbeleid van het Agentschap een "bijzondere regeling" diende te worden getroffen om het Portugese probleem op te lossen. Het Agentschap bleef zich inspannen om onder de gebruikers in de Gemeenschap afnemers te vinden voor de Portugese produktie, doch steeds tevergeefs, omdat de prijzen van ENU niet concurrerend waren op de markt.

(3) Op 21 december 1990 verzocht ENU de Commissie formeel overeenkomstig artikel 53, tweede alinea, en artikel 148 van het EGA-Verdrag wederom gebruik te maken van de in hoofdstuk VI van het Verdrag bedoelde instrumenten, informatie te verschaffen over de aankopen van communautaire gebruikers buiten de Gemeenschap, de door de ENU geleden schade te vergoeden en het Agentschap te gelasten de "bijzondere regeling" te treffen:

"a) . . . het Agentschap krachtens artikel 53 van het Verdrag te gelasten . . . de reguliere werking van de in hoofdstuk VI van het Verdrag bedoelde instrumenten te herstellen door ervoor te zorgen dat de bepalingen betreffende het gemeenschappelijk voorzieningsbeleid worden nageleefd . . .;

b) onmiddellijk te onderzoeken, en daarna overeenkomstig de resultaten van dit onderzoek te handelen, hoe het, zonder enige verificatie als bedoeld in artikel 66 van het EGA-Verdrag, mogelijk is dat gebruikers uit de Gemeenschap ongehinderd buiten de Gemeenschap uranium konden betrekken, ofschoon de gehele produktie van ENU beschikbaar is tegen een redelijke prijs . . .; de betrokken bedrijven rechtstreeks of via het Agentschap te waarschuwen dat tegen hen zal worden opgetreden ingeval zij opnieuw uraan invoeren terwijl de produktie van ENU nog te koop is;

c) met ENU . . . besprekingen te voeren over het bedrag van de vergoeding die aan ENU verschuldigd is voor de schade die zij heeft geleden doordat de Commissie en het Agentschap bij de uitoefening van hun Gemeenschapstaken in gebreke zijn gebleven;

d) het Agentschap te gelasten, alsnog gevolg te geven aan de niet door het Agentschap gerespecteerde beslissing om een "bijzondere regeling" te treffen ten einde de problemen met de afzet van het door de ENU geproduceerde uraan onmiddellijk op te lossen, en het Agentschap hierbij te helpen . . .;

e) . . . derhalve . . . het Agentschap te gelasten, de tot hem gerichte beslissing ten uitvoer te leggen en - onverminderd de toepassing van de bepalingen van het Verdrag - een bevredigende oplossing te vinden waarmee problemen in de toekomst kunnen worden vermeden.".

(4) Bij verzoekschrift, op 3 april 1991 (1) neergelegd ter griffie van het Hof van Justitie, stelde ENU uit hoofde van artikel 148 van het EGA-Verdrag een beroep wegens nalaten (C-107/91) in. Zij verzocht het Hof:

"te verklaren dat de Commissie ten onrechte heeft nagelaten, de beschikking te geven en tot verzoekster te richten waarom deze heeft verzocht krachtens artikel 53 van het EGA-Verdrag".

(5) In zijn arrest van 16 februari 1993 (2) verklaarde het Hof dat:

"de Commissie in strijd met artikel 53, tweede alinea, van het EGA-Verdrag heeft nagelaten een besluit te nemen over het door verzoekster tot haar gerichte verzoek in de zin van dit artikel.".

II. JURIDISCHE BEOORDELING (6) Krachtens artikel 149 van het EGA-Verdrag dient de Commissie de maatregelen te treffen welke nodig zijn ter uitvoering van het arrest van het Hof van Justitie.

a) Punt a) van het verzoek van ENU

(7) De instrumenten van hoofdstuk VI van het EGA-Verdrag, inzonderheid het optierecht van het Voorzieningsagentschap van Euratom, alsmede diens uitsluitend recht om leveringscontracten te sluiten, zijn nooit ingetrokken. De procedure van de uit hoofde van artikel 60, zesde alinea, van het EGA-Verdrag vastgestelde verordening van het Voorzieningsagentschap van de Europese Gemeenschap voor Atoomenergie van 5 mei 1960 (3) waarbij de wijze wordt bepaald waarop vraag en aanbod voor ertsen, grondstoffen en bijzondere splijtstoffen tegen elkaar worden afgewogen, als gewijzigd bij verordening van het Voorzieningsagentschap van de Europese Gemeenschap voor Atoomenergie van 15 juli 1975 (4), biedt een instrument waarmee vraag en aanbod tegen elkaar kunnen worden afgewogen. In deze verordening is bepaald dat rekening moet worden gehouden met de actuele situatie ten aanzien van de voorziening en dat het Agentschap zijn recht om contracten te sluiten en het optierecht uitoefent door ondertekening van contracten die rechtstreeks tussen de afnemers en de producenten worden gesloten.

Derhalve moet op punt a) van het verzoek van ENU worden geantwoord dat de reguliere werking van de instrumenten van hoofdstuk VI moet worden gewaarborgd door genoemde verordening van het Voorzieningsagentschap van Euratom.

b) Punt b) van het verzoek van ENU

(8) Artikel 5 bis van de verordening van het Voorzieningsagentschap van Euratom staat toe dat gebruikers in de Gemeenschap met producenten van hun keuze, afkomstig van zowel binnen als buiten de Gemeenschap, contracten sluiten. Noch het EGA-Verdrag noch genoemde verordening bepaalt dat zij de voorkeur dienen te geven aan producenten uit de Gemeenschap.

(9) Artikel 66 van het EGA-Verdrag is op deze zaak niet van toepassing; dit artikel heeft slechts op crisissituaties betrekking, wanneer het Agentschap niet in staat is aan de gebruikers te leveren, of dit slechts kan doen tegen onredelijke prijzen. In dit geval mogen de gebruikers, onder bepaalde voorwaarden, buiten de Gemeenschap bestellingen plaatsen zonder tussenkomst van het Agentschap.

Er zij op gewezen dat de offertes van ENU te duur waren om nog concurrerend te kunnen zijn, zodat de gebruikers in de Gemeenschap niet op deze offertes zijn ingegaan.

(10) Derhalve is er geen aanleiding om op te treden tegen gebruikers uit de Gemeenschap die bestellingen buiten de Gemeenschap plaatsen en die de desbetreffende contracten met het oog op de sluiting aan het Agentschap ter ondertekening voorleggen.

c) Punt c) van het verzoek van ENU

(11) Op 20 oktober 1992 werd ter griffie van het Hof van Justitie een verzoekschrift neergelegd, waarbij uit hoofde van artikel 188, tweede alinea, en artikel 151 van het EGA-Verdrag vergoeding van de door ENU geleden schade werd gevorderd (zaak C-380/92) (5). Deze zaak is nog in behandeling.

d) Punten d) en e) van het verzoek van ENU

(12) De punten d) en e) van het door ENU ingediende verzoek hebben beide betrekking op de "bijzondere regeling" voor de afzet van de Portugese produktie en dienen daarom gezamenlijk te worden behandeld.

Deze "bijzondere regeling", die luidens de brief van het Lid van de Commissie voor Energie en het Voorzieningsagentschap van Euratom in het kader van het gemeenschappelijk voorzieningsbeleid zou moeten worden getroffen, moet passen binnen het EGA-Verdrag en de geldende verordeningen. Zoals in het voorgaande reeds is opgemerkt, is het bij de huidige voorschriften toegestaan dat de gebruikers met de producenten van hun keuze contracten sluiten. Noch het EGA-Verdrag noch het afgeleide recht voorziet in een "communautaire preferentie". Daarom kan het Agentschap de gebruikers uit de Gemeenschap niet verplichten zich eerst door producenten uit de Gemeenschap te laten bevoorraden, voordat zij leveringscontracten met externe producenten kunnen sluiten.

In deze omstandigheden kan de "bijzondere regeling" enkel bestaan in serieuze en aanhoudende inspanningen van het Voorzieningsagentschap, die erop gericht zijn de gebruikers in de Gemeenschap te stimuleren zich door ENU te laten bevoorraden. Het lijdt geen twijfel dat het Agentschap zich al sedert 1987 hiervoor inzet,

HEEFT DE VOLGENDE BESCHIKKING GEGEVEN:

Artikel 1

De door de Empresa Nacional de Urânio SA per brief van 21 december 1990 ingediende verzoeken worden afgewezen.

Artikel 2

Deze beschikking is gericht tot:

Empresa Nacional de Urânio SA,

Urgeiriça, Concelho de Nelas,

P-3525 Canas de Senhorim.

Gedaan te Brussel, 19 juli 1993.

Voor de Commissie

Abel MATUTES

Lid van de Commissie

(1) PB nr. C 125 van 15. 5. 1991, blz. 10.

(2) Nog niet bekendgemaakt.

(3) PB nr. 32 van 11. 5. 1960, blz. 777/60.

(4) PB nr. L 193 van 25. 7. 1975, blz. 37.

(5) PB nr. C 316 van 3. 12. 1992, blz. 14.