++++

BESCHIKKING VAN DE COMMISSIE

van 14 december 1984

inzake een procedure op grond van artikel 85 van het EEG-Verdrag

( IV/30.809 - John Deere )

( Slechts de teksten in de Deense , de Engelse en de Nederlandse taal zijn authentiek )

( 85/79/EEG )

DE COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN ,

Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Economische Gemeenschap ,

Gelet op Verordening nr . 17 van de Raad van 6 februari 1962 , eerste verordening over de toepassing van de artikelen 85 en 86 van het Verdrag ( 1 ) , laatstelijk gewijzigd bij de Toetredingsakte van Griekenland , en met name op artikel 2 , artikel 3 , lid 1 , en artikel 15 , lid 2 ,

Gezien het verzoek dat op 3 september 1982 conform artikel 3 van genoemde verordening van de Raad door de National Farmers Union bij de Commissie is ingediend ,

Gezien het op 12 november 1982 overeenkomstig artikel 2 van de genoemde verordening bij de Commissie ingediende verzoek om een negatieve verklaring , met betrekking tot artikel 13 van de Algemene Verkoopvoorwaarden van John Deere Vertrieb Deutschland die voor de plaatselijke dealers van die onderneming gelden ,

Gezien het besluit van de Commissie van 8 augustus 1983 om in deze zaak de procedure in te leiden ,

Na de betrokken ondernemingen in de gelegenheid te hebben gesteld hun standpunt kenbaar te maken ter zake van de punten van bezwaar welke de Commissie conform artikel 19 , lid 1 , van Verordening nr . 17 en conform Verordening nr . 99/63/EEG van de Commissie van 25 juli 1963 over het horen van belanghebbenden en derden overeenkomstig artikel 19 , leden 1 en 2 , van Verordening nr . 17 van de Raad ( 2 ) in aanmerking heeft genomen ,

Na raadpleging van het Adviescomité voor mededingingsregelingen en economische machtsposities ,

Overwegende hetgeen volgt :

I . DE FEITEN

De partijen

( 1 ) Deere and Company is een naamloze vennootschap naar het recht van de Staat Delaware in de Verenigde Staten van Amerika . Haar hoofdzetel bevindt zich in Moline , John Deere Road , Illinois , 61265 ( Verenigde Staten ) . Zij heeft haar Europese kantoor in Mannheim , D-6800 , Steubenstrasse 36 , Postfach 503 . Zij verkoopt in enkele Lid-Staten van de Gemeenschap via een aantal filialen of volledige dochtermaatschappijen , die onafhankelijke plaatselijke dealers benoemen ; in andere Lid-Staten stelt zij onafhankelijke nationale dealers aan , die op hun beurt onafhankelijke plaatselijke dealers benoemen .

( 2 ) Binnen de Gemeenschap drijft Deere and Company handel onder de volgende namen :

1 . John Deere Export : de te Moline gevestigde afdeling die haar betrekkingen met onafhankelijke nationale dealers onderhoudt ;

2 . John Deere Vertrieb Deutschland : het Duitse filiaal dat de plaatselijke dealers in Duitsland bestrijkt ;

3 . John Deere Italiana : het overeenkomstige Italiaanse filiaal ;

4 . John Deere SA : de dochtermaatschappij in Frankrijk die de plaatselijke dealers in Frankrijk bestrijkt ;

5 . John Deere Ltd : de overeenkomstige dochtermaatschappij in het Verenigd Koninkrijk .

John Deere Export legt verantwoording af aan een " Vice-president Export " van Deere and Company te Moline en de overige filialen en dochtermaatschappijen doen dat aan een te Mannheim gevestigde Vice-president Europa , Afrika , Midden-Oosten die beiden , naar uit de aanduiding van hun werkterrein kan worden afgeleid , ook voor zaken buiten de Gemeenschap verantwoordelijk zijn . Beiden zijn verantwoording verschuldigd aan een " Senior Vice-president " tevens " Managing Director - Overseas Operations " , in Moline , die in het hoofdbestuur van Deere and Company zitting heeft . Hierna wordt het Deereconcern " Deere " genoemd .

( 3 ) De volgende onafhankelijke nationale dealers binnen de Gemeenschap zijn bij de zaak betrokken :

1 . NV Cofabel

Peperstraat 4A

3071 Erps-Kwerps , België ;

2 . NV Louis Nagel and Co .

PO Box 76

6500 AB Nijmegen , Nederland ;

3 . Dansk Oversoeisk Motor Industri A/S ( DOMI )

Sdr . Ringvej 35

2600 Glostrup , Denemarken .

Er was ook een concessiehouder in Griekenland , D . Avrassoglou SA , maar deze zou geen zaken meer doen .

Het produkt en de markt

( 4 ) Het betrokken produkt bestaat uit landbouwmachines , waarin een grote verscheidenheid bestaat . Enkele worden door specialisten gefabriceerd . Enkele fabrikanten , waaronder Deere , fabriceren een breed assortiment . Bovendien fabriceren enkele autofabrikanten , die overigens geen belangen in de sector hebben , landbouwtrekkers . Het produkt van de onderhavige procedure omvat alle door Deere verkochte landbouwuitrusting , met inbegrip van landbouwtrekkers .

( 5 ) De voornaamste betrokken markten zijn die waarop landbouwers of loonwerkers landbouwmachines kopen , gewoonlijk bij dealers in het detailhandelsstadium , die waarop deze dealers bij de fabrikant of bij dealers in het groothandelsstadium kopen , en die waarop dealers in het groothandelsstadium van fabrikanten of andere hoofddealers afnemen . De wijze waarop Deere zijn produkten in de handel brengt , zoals in punt 1 is beschreven , is kenmerkend voor de sector .

De positie van de partijen

( 6 ) Deere is een van de grote fabrikanten van landbouwmachines ; de onderneming is bij voorbeeld de op drie na grootste fabrikant van trekkers in de wereld en de op één na grootste van machines voor ruwvoer . Hij vervaardigt ook industriële uitrusting . In 1983 bedroeg zijn totale omzet 3 908 miljoen US-dollar , waarvan 3 314 miljoen aan landbouwuitrusting . Zijn omzet in de Gemeenschap bedroeg ... ( 3 ) Ecu . Deere's marktaandeel wisselde van de ene Lid-Staat tot de andere en voor verschillende typen landbouwuitrusting ; in 1983 bij voorbeeld nam hij ... % van de markt in de Gemeenschap voor maaidorsers voor zijn rekening , uiteenlopend van ... % in Italië tot ... % in Griekenland , en ... % voor trekkers , uiteenlopend van ... % in Italië tot ... % in Nederland , al deze cijfers bij benadering en met de opmerking dat er in de statistische grondslagen van land tot land verschillen voorkomen .

( 7 ) Cofabel had in 1981 een omzet van ... Bfr . , nagenoeg geheel behaald met landbouwuitrusting . De omzet van Nagel beliep , eveneens op dat terrein , ... Fl . en DOMI's omzet ... Dkr . , waarvan ... werd behaald met uitrusting van Deere .

De procedure

( 8 ) Op 3 september 1982 diende de National Farmers Union in het Verenigd Koninkrijk een klacht in over de beweerde weigering van Cofabel om één harer leden een trekker te leveren . Haar lid had in zijn klacht verklaard dat Cofabel weigerde hem te leveren , hoewel hij aanbood in Belgische franken te betalen en levering in België te aanvaarden , omdat " de John Deere fabriek in Duitsland dit verbiedt " ( de originele bewoordingen in het Engels ) .

( 9 ) Op 14 oktober 1982 brachten inspecteurs van de diensten van de Commissie een bezoek aan Cofabel's kantoor te Erps-Kwerps en op 18 en 19 november 1982 aan het Europese kantoor van Deere and Company . Zij maakten afschriften van 150 stukken die betrekking hadden op " verkooptransacties over de grenzen heen " .

( 10 ) Op 12 november 1982 diende Deere namens John Deere Vertrieb Deutschland een verzoek in om een negatieve verklaring voor artikel 13 van de Algemene Verkoopvoorwaarden , die vanaf de eerste van die maand als bijlage van zijn plaatselijke dealercontracten binnen Duitsland zouden worden gebruikt . Dit artikel luidt ( de originele versie is in het Duits gesteld ) :

" - De geleverde waar is bestemd voor verkoop in het eigen land .

- Mocht niettemin wederverkoop in het buitenland plaatsvinden ( rechtstreeks of indirect , met of zonder wijziging ) , dan heeft de afnemer geen recht op een jaarlijkse bonus of op voordelen in het raam van speciale verkoopbevorderingsprogramma's .

- Voor de wederverkoop van artikelen in niet-EEG-landen rekent de leverancier een extra toeslag van 10 % aan , berekend over de door de leverancier verlangde verkoopprijs voor die artikelen .

- De leverancier behoudt zich , wat dat geval aangaat , het recht voor , verdere vorderingen te doen gelden , met name het recht om de overeenkomst om ernstige redenen op te zeggen . " .

( 11 ) Op 12 augustus 1983 zond de Commissie Deere de in punt 3 genoemde mededeling van punten van bezwaar . Op 31 augustus 1983 maakte Deere gebruik van zijn recht op inzage van de dossiers van de Commissie ; ook Deere's advocaten deden dat op 29 september 1983 , terwijl Cofabel dat reeds op 7 september 1983 had gedaan .

( 12 ) Op 12 oktober 1983 beantwoordden Cofabel , DOMI en Nagel de mededeling van punten van bezwaar zonder om een hoorzitting te verzoeken .

( 13 ) Op 21 maart 1984 legde de Commissie aan Deere de elementen uit de stukken in haar dossier voor waarop zij haar beschikking zou kunnen laten steunen ; enkele van die citaten waren reeds in de mededeling van punten van bezwaar genoemd , andere waren daaraan op het weerwoord van Deere toegevoegd .

( 14 ) Op 27 april 1984 leverde Deere via zijn advocaten commentaar daarop . Hij heeft geen materiaal overgelegd dat het bewijsmateriaal van de Commissie kon ontkrachten , noch haar interpretatie ervan kon weerleggen .

Het verkoopbeleid en -systeem van Deere and Company

Nevenhandel - oorzaken en gevolgen

( 15 ) Deere staat zijn verschillende filialen een zekere onafhankelijkheid bij het afzetbeleid toe . Enkele van zijn verkoopfilialen of nationale dealers hebben met het oog op de omstandigheden op hun nationale markten lagere prijzen gevraagd of hogere kortingen geboden dan de filialen of dealers in andere Lid-Staten . Daarenboven hebben valutaschommelingen , met name van het pond sterling , en het beleid van de nationale regeringen af en toe prijsverschillen in de verschillende Lid-Staten veroorzaakt . Dit bracht sommige landbouwers in landen met hogere prijzen ertoe uit landen in te voeren waar de prijzen lager waren en leidde sommige dealers ertoe om te proberen exportorders te verwerven waar de prijzen hoger lagen , met andere woorden : dit leidde ertoe nevenhandel winstgevend te maken . Deere's reactie op de problemen die daardoor ontstonden , bestond erin te trachten nevenhandel te belemmeren . Van Deere's beleid , de gevolgen ervan en zijn reactie daarop is in alle stukken waarvan de inspecteurs van de Commissie een afschrift hebben genomen , bewijsmateriaal te vinden .

De overeenkomsten

( 16 ) In enkele van de contractformulieren welke door Deere worden gebruikt , staan clausules die export verbieden , bij voorbeeld :

1 . Artikel 1 , punt e ) , van John Deere Exports " dealer agreement " ( de standaardovereenkomst die met nationale dealers werd gesloten ) dat luidt : " de van de onderneming gekochte goederen moeten de dealer uitsluitend voor agrarisch gebruik worden verkocht en alleen voor gebruik in of aan kopers die gevestigd zijn in het gebied van de dealer waarvoor deze verantwoordelijk is ( originele versie in het Engels ) ; Nagel ondertekende in deze standaardformulering zijn overeenkomst op 3 oktober 1967 .

2 . De artikelen 3 en 5 van Cofabel NV's standaardverkoopcontract met Cofabel's plaatselijke dealers luiden aldus : " Artikel 3 : De verdeler verbindt er zich toe de goederen van de maatschappij slechts te verkopen in het hem toegewezen gebied ; Artikel 5 : Het is de verdeler verboden goederen te verkopen aan klanten buiten het hem toegewezen gebied . Iedere vraag of bestelling voortkomende van dergelijke klanten moet overgedragen worden aan de maatschappij . Zo de verdeler toch zaken afsluit in een gebied van een andere verdeler , behoudt de maatschappij zich het recht voor de levering niet uit te voeren , of de verdeler voor de betrokken machine(s ) 3 % tot 7 % van zijn verdelerskorting af te trekken . Hierover beslist de maatschappij autonoom . Van haar kant behoudt de maatschappij zich het recht voor zelf te verkopen over gans het Belgische grondgebied , in alle gevallen waar de verdeler niet wenst of niet kan verkopen , gezien de feitelijke omstandigheden " ( de originele versie is zowel in het Nederlands als in het Frans gesteld ) .

3 . Artikel 12 van de vroegere Algemene Verkoopvoorwaarden ( 1972-1977 ) die door John Deere Vertrieb Deutschland aan haar contracten met haar plaatselijke dealers waren gehecht , luidt : " De koper verbindt zich voor zover geen wettelijke regeling dit verbiedt , geen in het buitenland geleverde goederen weder te verkopen al dan niet aangepast , hetzij rechtstreeks , hetzij onrechtstreeks . Bij niet-naleving van deze verbintenis verliest hij , onverminderd eventuele vorderingen van de leverancier en met ingang van het tijdstip van de bestelling , zijn recht op enige korting en andere voordelen " ( originele versie in het Duits ) . Artikel 13 van de voorwaarden die van 1977 tot 1982 golden is in dezelfde bewoordingen gesteld .

4 . Artikel 13 van de Duitse verkoopvoorwaarden , waarop het verzoek om een negatieve verklaring betrekking heeft ( punt 10 ) .

( 17 ) Andere contracten bevatten dergelijke clausules niet ( zie John Deere SA's standaardcontract voor plaatselijke dealers ) , noch woorden als " ... maar vormt geen gebiedsbeperking " ( zie het contract van John Deere Ltd ) ( originele versie in het Engels ) . Deze contracten bevatten wel bedingen als die waarbij de verbintenis van John Deere SA wordt beperkt om orders aan te nemen " voor zover deze in relatie staan met de behoefte van de invloedssfeer van de alleenverkoper " ( originele versie in het Frans ) of een verklaring dat " ... de prestaties van de dealer uitsluitend zullen worden beoordeeld naar de activiteiten binnen het omschreven verantwoordelijkheidsgebied " , of bedingen die de toegang tot door Deere verleend krediet afhankelijk stellen van niet nader aangegeven " ... eenvormig toegepaste normen of vereisten ... " ( originele versie in het Engels ) .

De uitvoering van de overeenkomsten en andere praktijken

( 18 ) Deere heeft overeenkomsten waarin geen exportverbod voorkwam behandeld alsof dit wel het geval was .

( 19 ) Deere heeft getracht met gebruikmaking van de bewoordingen van de overeenkomsten , dan wel met andere middelen , haar dealers ertoe te overreden of deze te dwingen , niet te exporteren , met andere woorden zij heeft getracht de betrokken dealers ertoe over te halen als onderling afgestemde feitelijke gedraging een exportverbod te aanvaarden .

( 20 ) Deere's plaatselijke dealers hebben uit dergelijke overeenkomsten begrepen dat export hun was verboden . Deere heeft de dealers verteld dat in het verband van zijn gehele afzetsysteem nevenimport onwenselijk of onvriendelijk was . Deere heeft geweigerd goederen te leveren waarvan bekend was dat ze voor export bestemd waren , of heeft met die weigering gedreigd . Deere heeft , volgens de directeur van John Deere Vertrieb Deutschland , contracten van exporterende dealers geannuleerd . Deere heeft getracht goederen met moeilijk te exporteren specificaties te leveren . Deere heeft zijn personeel opdracht gegeven snellere betaling te verlangen voor goederen die , naar bekend was , waren geëxporteerd en hoeveelheids - of speciale rabatten of andere verkoopbevorderende maatregelen te ontzeggen . Ten slotte heeft Deere 5 % toeslag op export gelegd . In de Duitse overeenkomsten is deze 5 % alleen verschuldigd voor export naar derde landen , maar de directeur van John Deere Vertrieb Deutschland heeft gezegd dat die 5 % ook wordt geïnd bij leveranties naar welk EEG-land ook " ... mogelijk om dit soort transactie voor de dealers nog meer te bemoeilijken " ( originele bewoordingen in het Engels ) . Er is voor al deze feiten bewijsmateriaal voorhanden in de stukken die in de mededeling van punten van bezwaar en in de brief aan Deere van 21 maart 1984 ( punt 13 ) zijn genoemd . Zoals in de mededeling van punten van bezwaar en in de brief aan Deere van 21 maart 1984 ( punt 13 ) zijn genoemd . Zoals in de mededeling van punten van bezwaar was gesteld zou men wat het tijdvak 1974 tot oktober 1982 betreft nog vele andere stukken kunnen citeren .

Deere besefte de onrechtmatigheid van zijn gedrag

( 21 ) Deere and Company wist dat een dergelijk gedrag en met name het contractuele exportverbod met het mededingingsrecht van de Gemeenschap en met dat van de betrokken landen in strijd was . De onderneming ontving dienaangaande advies van haar eigen bedrijfsjurist . De hoofddirectie van Deere and Company in Moline , met inbegrip van een lid van het hoofdbestuur , was volledig op de hoogte .

Gevolgen van de overeenkomsten

( 22 ) Alle in punt 3 genoemde dealers ondergingen de gevolgen van de overeenkomsten . Van alle Lid-Staten , met uitzondering van Italië . Ierland en Luxemburg , wordt in de stukken vermeld dat zij erbij betrokken zijn . Deze stukken geven ook commentaar op de aanzienlijke prijsverschillen die tussen de Lid-Staten in stand worden gehouden of op de gevolgen ervan .

II . JURIDISCHE BEOORDELING

A . Artikel 85 , lid 1

( 23 ) In artikel 85 , lid 1 , is bepaald dat alle overeenkomsten tussen ondernemingen en alle onderling afgestemde feitelijke gedragingen welke de handel tussen Lid-Staten ongunstig kunnen beïnvloeden en welke ertoe strekken of ten gevolge hebben dat de mededinging binnen de gemeenschappelijke markt wordt verhinderd of vervalst , onverenigbaar met de gemeenschappelijke markt en verboden zijn .

( 24 ) Deere en de in punt 3 genoemde partijen , alsmede hun onderscheiden plaatselijke dealers , zijn ondernemingen in de zin van artikel 85 van het Verdrag en de contracten tussen hen zijn overeenkomsten in de zin van die bepaling .

( 25 ) Deze overeenkomsten en de onderling afgestemde feitelijke gedragingen tot uitvoering daarvan hebben onder meer ten doel iedere handel in Deere-produkten door anderen dan Deere buiten de Lid-Staten waar de partij is gevestigd , te verhinderen . Dit is duidelijk door Deere verklaard in interne briefwisselingen en briefwisseling met eigen plaatselijke dealers . Dit is door de plaatselijke dealers begrepen en aanvaard , al werd het niet altijd door hen nageleefd . Aan dit onwettige doel van de overeenkomst werd in enkele gevallen contractueel gevolg gegeven en in andere via een afzonderlijke afspraak , waaraan kracht werd bijgezet door vergeldingsmaatregelen of dreiging daarmee , in geval op de afspraak inbreuk zou worden gemaakt ; overeenkomsten die geen uitdrukkelijk exportverbod inhouden , bevatten wel bedingen die strafmaatregelen mogelijk maken ( punt 17 ) .

( 26 ) Deere heeft betoogd dat Deere-personeel beweerde te zijn opgetreden ook al is dit niet gebeurd , dat instructies om nevenhandel te bestraffen werden genegeerd en dat pogingen om nevenhandel te verhinderen zonder gevolg bleven . Er werden echter instructies gegeven met het doel nevenhandel te verhinderen , hooggeplaatst personeel van Deere meldde wel degelijk dat er was opgetreden en er waren contacten met dealers waarbij deze werden verzocht niet te exporteren , onder bedreiging met diverse consequenties indien zij dit toch deden . De bewijslast rust derhalve op Deere om aan te tonen dat dergelijke instructies nimmer werden opgevolgd en dergelijke verzoeken steeds werden genegeerd en derhalve zonder gevolg bleven ; al het bewijsmateriaal in aanmerking genomen , heeft Deere , naar het oordeel van de Commissie , dit bewijs niet geleverd . De Commissie concludeert derhalve dat deze instructies en verzoeken wel degelijk gevolg hadden .

( 27 ) Het is wellicht gewenst enige opmerkingen te maken over de verkoopvoorwaarden welke vanaf 1 november 1972 in Duitsland werden toegepast ( punt 16.3 onder ) . Het exportverbod in deze verkoopvoorwaarden wordt geclausuleerd met de woorden " ... voorzover geen daarmee strijdige wettelijke regeling dit verhindert ... " . De Commissie is echter van oordeel dat een dergelijk artikel een exportverbod oplevert in weerwil van dit voorbehoud ; het artikel is zo geredigeerd dat het de indruk wekt dat export verboden is en wordt aan een groot aantal kleine dealers zonder uitleg of onderhandelingen opgelegd door een onderneming die de wet behoorde te kennen ; van deze dealers kan minder gemakkelijk worden verondersteld dat zij de wet kennen en het is onwaarschijnlijk dat zij onder de gegeven omstandigheden een rechtskundig adviseur zouden raadplegen ; het is derhalve uiterst onwaarschijnlijk dat de dealer zou weten dat een exportverbod met het Gemeenschapsrecht in strijd is en derhalve niet in rechte bij export binnen de Gemeenschap geldend kan worden gemaakt . Met andere woorden vormt dit exportverbod , gezien het feit dat exportverboden binnen de gemeenschappelijke markt onrechtmatig zijn , een omkering van een algemene regel van Gemeenschapsrecht met betrekking tot hetgeen alleen een afwijking zou mogen zijn . Bovendien zijn er bewijzen aanwezig van een categorische uitleg van deze clausule door Deere jegens dealers , zonder vermelding van het voorbehoud . Deere's eigen bedrijfsjurist sprak over de rechtmatigheid van een dergelijke handelwijze zijn twijfel uit .

( 28 ) Er dient ook speciaal melding te worden gemaakt van artikel 13 , dat het voorwerp uitmaakt van Deere's verzoek van 12 november 1982 om een negatieve verklaring ( punt 10 ) . Dit artikel heeft ten doel export te verhinderen . Onder het tweede streepje is een boetebeding voor elke export opgenomen , onder het derde streepje een op export naar landen buiten de Gemeenschap ; het personeel van Deere verklaart dat het deze clausule ook binnen de Gemeenschap waar mogelijk , toepast ( punt 20 ) . De vierde alinea bevat de bedreiging met een zeer zware boete bij export .

( 29 ) Zo hebben de overeenkomsten en gedragingen van Deere onder andere de export door hun klanten verboden ( en van concessiehouders verlangd export door hun plaatselijke dealers te verbieden ) . Het Hof van Justitie heeft in het arrest Miller International Schallplatten GmbH gezegd , dat " ... een exportverbodclausule reeds naar haar aard een beperking van de mededinging vormt ... " ( Zaak 19/77 , rechtsoverweging Jurisprud . 1978 , blz . 131 ) . Deere heeft getracht de kopers van zijn produkten in de Lid-Staten met hogere prijzen te verhinderen van een eengemaakte markt te profiteren .

( 30 ) Deere's produkten bezetten een aanzienlijk aandeel van de landbouwmachinemarkt binnen de Europese Economische Gemeenschap ( punt 6 ) . Uit Deere's eigen stukken blijkt dat er tussen de verschillende Lid-Staten van de Gemeenschap aanzienlijke prijsverschillen voor Deere-produkten bestonden en dat deze verschillen bleven bestaan en dat er bijgevolg voortdurende druk bleef bestaan om tot nevenhandel over te gaan ( hetgeen Deere , zij het dikwijls zonder succes , voortdurend trachtte te verhinderen ) . Onder deze omstandigheden is het gerechtvaardigd dat de Commissie tot de conclusie komt dat deze beperkingen niet in hun werking te verwaarlozen zijn een dat zij rechtstreeks en feitelijk invloed hebben gehad op de handel tussen Lid-Staten .

( 31 ) Artikel 85 , lid 1 , van het Verdrag is derhalve van toepassing op deze overeenkomsten , met inbegrip van de in punt 27 behandelde verkoopvoorwaarden in artikel 13 .

B . Artikel 85 , lid 3

( 32 ) In artikel 85 , lid 3 , sub B , is bepaald dat artikel 85 , lid 1 , buiten toepassing kan worden verklaard voor overeenkomsten die bijdragen tot de verbetering van de produktie of de verdeling der produkten , mits een billijk aandeel in de daaruit voortvloeiende voordelen de gebruikers ten goede komt en partijen geen beperkingen worden opgelegd welke voor het bereiken van deze doelstellingen niet onmisbaar zijn , noch hun de mogelijkheid wordt gegeven om voor een wezenlijk deel van de betrokken produkten de mededinging uit te schakelen .

( 33 ) Deere heeft geen van de betrokken overeenkomsten , noch een deel daarvan conform artikel 4 van Verordening nr . 17 met het oog op de toepassing van artikel 85 , lid 3 , van het Verdrag aangemeld en derhalve kan er geen beschikking in toepassing van laatstgenoemd artikel worden genomen .

( 34 ) Ook al waren zij aangemeld , dan zouden de overeenkomsten nog geen ontheffing hebben kunnen verkrijgen van het verbod van artikel 85 , lid 1 , omdat de beperking van nevenhandel , voor welke verbetering van de verdeling van de produkten dan ook , waartoe een net van erkende dealers zou kunnen leiden , niet onmisbaar lijkt .

C . Artikel 15 , lid 2 , van Verordening nr . 17

( 35 ) Krachtens artikel 15 , lid 2 , van Verordening nr . 17 kan de Commissie ondernemingen geldboeten opleggen van ten minste duizend en ten hoogste één miljoen rekeneenheden , of tot een bedrag van ten hoogste tien procent van de omzet van elk der betrokken ondernemingen in het voorafgaande boekjaar , indien bedoeld bedrag hoger is dan één miljoen rekeneenheden , wanneer zij opzettelijk of uit onachtzaamheid inbreuk maken op artikel 85 , lid 1 , van het Verdrag . Bij de vaststelling van het bedrag van de geldboete wordt niet alleen rekening gehouden met de zwaarte , maar ook met de duur van de inbreuk .

( 36 ) De door Deere gepleegde inbreuk is van zeer ernstige aard , aangezien zij een exportverbod omvat en derhalve een verhindering van de mededinging tussen de in verscheidene Lid-Staten gevestigde dealers in Deere's produkten .

( 37 ) De inbreuk was van lange duur . Een formeel exportverbod bestond reeds sinds 1967 . De Commissie heeft bij de vaststelling van de geldboete rekening gehouden met het optreden van Deere bij de toepassing van exportverboden vanaf 1975 ( punten 16 , 19 en 20 ) .

( 38 ) Het verzoek om een negatieve verklaring van 12 november 1982 overeenkomstig artikel 2 van Verordening nr . 17 levert geen aanmelding op in de zin van artikel 15 , lid 5 , van die Verordening en vormt derhalve zelfs geen bescherming tegen de oplegging van geldboeten wegens de toepassing van artikel 13 van de Duitse Algemene Verkoopvoorwaarden waarop dit verzoek betrekking had .

( 39 ) Deere handelde opzettelijk . In het gehele Deere-concern in de Gemeenschap ( wellicht met uitzondering van John Deere Italiana ) en bij de hoofddirectie van de onderneming in Moline , Illinois , was het besef aanwezig dat er druk bestond tot nevenhandel , dat het beleid van de firma erop gericht was deze handel te verhinderen en dat veel van de stappen daartoe ondernomen , van twijfelachtige rechtmatigheid waren .

( 40 ) De Commissie meent daarom dat Deere een geldboete dient te worden opgelegd .

( 41 ) Anderzijds hebben Deere en zijn nationale dealers na ontvangst van de punten van bezwaar van de Commissie in augustus 1983 stappen ondernomen om exportverboden uit hun overeenkomsten te verwijderen en is Deere begonnen , zijn werknemers in Europa te instrueren hoe zij de communautaire concurrentieregels kunnen naleven . Bovendien maakt de landbouwmachinesector moeilijkheden door , en zijn Deere's winsten sterk teruggelopen . De Commissie heeft daarmee bij de vaststelling van het bedrag van de geldboete rekening gehouden .

( 42 ) Ook dealers die overeenkomsten aangaan die exportverboden bevatten , maken zich aan een inbreuk schuldig en staan , als de overeenkomsten niet zijn aangemeld , aan geldboeten bloot . De contractuele exportverboden in deze zaak staan echter in voorgedrukte standaardovereenkomsten ; de dealers hadden klaarblijkelijk dus niet het initiatief genomen tot opneming van die verboden in hun overeenkomsten . Bovendien is dit de eerste zaak van dien aard voor de sector landbouwmachines . De Commissie acht het derhalve redelijk , de dealers in deze zaak geen geldboete op te leggen .

D . Artikel 3 van Verordening nr . 17

( 43 ) Krachtens artikel 3 , lid 1 , van Verordening nr . 17 kan de Commissie , indien zij een inbreuk vaststelt op artikel 85 van het Verdrag , de betrokken ondernemingen bij beschikking verplichten , aan de vastgestelde inbreuk een einde te maken .

( 44 ) Het lijkt noodzakelijk Deere en al zijn nationale dealers binnen de Gemeenschap te gelasten , alle territoriale beperkingen binnen de Gemeenschap uit hun overeenkomsten en gedragingen weg te nemen en de wederoplegging van dergelijke beperkingen met andere middelen achterwege te laten ,

HEEFT DE VOLGENDE BESCHIKKING GEGEVEN :

Artikel 1

De overeenkomsten tussen Deere and Company en haar nationale dealers binnen de gemeenschappelijke markt , de verschillende door Deere and Company , haar dochtermaatschappijen en nationale dealers met hun plaatselijke dealers aangegane exportverboden bevattende overeenkomsten , alsmede de daarmee sedert 1975 gepaard gaande gedragingen die gericht zijn op het verhinderen , ontmoedigen of bestraffen van handel door dealers buiten de Lid-Staat waar zij gevestigd zijn , vormen een inbreuk op artikel 85 , lid 1 , van het EEG-Verdrag .

Artikel 2

Artikel 1 is eveneens van toepassing op artikel 13 van de Algemene Verkoopvoorwaarden van John Deere Vertrieb Deutschland , waarop haar verzoek conform artikel 2 van Verordening nr . 17 betrekking heeft . Voor genoemd artikel 13 wordt geen negatieve verklaring afgegeven .

Artikel 3

De betrokken ondernemingen moeten onverwijld een einde maken aan de in artikel 1 genoemde inbreuk en maatregelen met hetzelfde doel of gevolg achterwege laten .

Artikel 4

1 . Aan Deere and Company wordt de volgende geldboete opgelegd : 2 000 000 ( twee miljoen ) Ecu , zijnde 4 465 720 ( vier miljoen vierhonderdvijfenzestigduizend zevenhonderdtwintig ) Deutsche Mark .

2 . Dit bedrag moet binnen drie maanden na de datum van kennisgeving van deze beschikking worden gestort op de volgende rekening van de Commissie van de Europese Gemeenschappen :

- Rekeningnr . : 260/00/64910

Bankinstelling : Sal . Oppenheim en Cie , Untersachsenhausen 4,5000 Koln 1 .

Artikel 5

Deze beschikking is gericht tot :

- Deere and Company

John Deere Road

Moline , Illinois 61265 , Verenigde Staten

- Dansk Oversoeisk Motor Industrie A/S ( DOMI )

Sdr . Ringvej 35

DK-2600 Glostrup

- NV Louis Nagel en Co .

Postbus 76

NL-6500 AB Nijmegen

- NV Cofabel

Peperstraat 4 A

B-3071 Erps-Kwerps

Deze beschikking vormt overeenkomstig het bepaalde in artikel 192 van het EEG-Verdrag executoriale titel .

Gedaan te Brussel , 14 december 1984 .

Voor de Commissie

Frans ANDRIESSEN

Lid van de Commissie

( 1 ) PB nr . 13 van 21 . 2 . 1962 , blz . 204/62 .

( 2 ) PB nr . 127 van 20 . 8 . 1963 , blz . 2268/63 .

( 3 ) In de voor bekendmaking bestemde versie van deze beschikking zijn enige cijfers weggelaten conform de bepalingen van artikel 21 van Verordening nr . 17 betreffende het niet-prijsgeven van zakengeheimen .