NL Publicatieblad van de Europese Unie L 53/8

VERORDENING (EG) Nr. 358/2003 VAN DE COMMISSIE

van 27 februari 2003

betreffende de toepassing van artikel 81, lid 3, van het Verdrag op bepaalde groepen van overeenkomsten, besluiten en onderling afgestemde feitelĳke gedragingen in de verzekeringssector

(Voor de EER relevante tekst)

DE COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN,

Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap,

Gelet op Verordening (EEG) nr. 1534/91 van de Raad van 31 mei 1991 betreffende de toepassing van artikel 85, lid 3, van het Verdrag op bepaalde groepen van overeenkomsten, besluiten en onderling afgestemde feitelĳke gedragingen in de verzekeringssector (1), en met name op artikel 1, lid 1, onder a), b), c) en e),

Na bekendmaking van de ontwerp-verordening (2),

Na raadpleging van het Adviescomité voor mededingingsregelingen en economische machtsposities,

Overwegende hetgeen volgt:

(1) Op grond van Verordening (EEG) nr. 1534/91 is de Commissie gemachtigd om artikel 81, lid 3, van het Verdrag bĳ verordening toe te passen op bepaalde groepen van overeenkomsten, besluiten en onderling afgestemde feitelĳke gedragingen in de verzekeringssector die betrekking hebben op samenwerking ten aanzien van: — gemeenschappelĳke risicopremietarieven die op collectief opgestelde statistieken inzake het aantal schadegevallen berusten; — gemeenschappelĳke standaardpolisvoorwaarden; — het gemeenschappelĳk verzekeren van bepaalde standaardrisico's; — de schadeafwikkeling; — het onderzoek en de goedkeuring van veiligheidsvoorzieningen; — registers van en informatie omtrent verhoogde risico's.

(2) Overeenkomstig deze verordening heeft de Commissie Verordening (EEG) nr. 3932/92 van 21 december 1992 betreffende de toepassing van artikel 85, lid 3, van het Verdrag op bepaalde groepen van overeenkomsten, besluiten en onderling afgestemde feitelĳke gedragingen in de verzekeringssector (3) vastgesteld. Verordening (EEG) nr. 3932/92, gewĳzigd bĳ de Akte van Toetreding van Oostenrĳk, Finland en Zweden, verstrĳkt op 31 maart 2003.

(3) Verordening (EEG) nr. 3932/92 verleent geen vrĳstelling voor overeenkomsten die betrekking hebben op de schadeafwikkeling en op registers van en informatie over verhoogde risico's. De Commissie was van oordeel dat zĳ niet voldoende ervaring had opgedaan bĳ de behandeling van individuele gevallen om de bevoegdheid die haar bĳ Verordening (EEG) nr. 1534/31 wordt verleend, op dit gebied te gebruiken. Er is geen verandering in deze situatie gekomen.

(4) Op 12 mei 1999 heeft de Commissie een verslag (4) aan de Raad en het Europees Parlement over de werking van Verordening (EEG) nr. 3932/92 goedgekeurd. Op 15 december 1999 bracht het Economisch en Sociaal Comité over dit verslag van de Commissie advies uit (5). Op 19 mei 2000 nam het Parlement een resolutie over het verslag van de Commissie aan (6). Op 28 juni 2000 hield de Commissie een overlegvergadering met de belanghebbenden, waaronder vertegenwoordigers van de verzekeringssector en nationale mededingingsautoriteiten, over de verordening. Op 9 juli 2002 heeft de Commissie een ontwerp van de onderhavige verordening in het Publicatieblad bekendgemaakt, waarbĳ zĳ belanghebbenden verzocht ten laatste op 30 september 2002 hun opmerkingen kenbaar te maken.

(5) Een nieuwe verordening moet aan twee vereisten voldoen: zĳ moet een daadwerkelĳke bescherming van de mededinging waarborgen en zĳ moet de ondernemingen voldoende rechtszekerheid verschaffen. Bĳ het nastreven van deze doelstellingen moet zoveel mogelĳk rekening worden gehouden met de noodzaak het administratieve toezicht zoveel mogelĳk te vereenvoudigen. Ook moet de ervaring in aanmerking worden genomen die de Commissie op dit gebied sinds 1992 heeft opgedaan, alsmede de resultaten van de raadplegingen betreffende het verslag van 1999 en de raadplegingen die aan de goedkeuring van deze verordening zĳn voorafgegaan.

(6) Verordening (EEG) nr. 1534/91 bepaalt dat in de vrĳstellingsverordening van de Commissie a) de groepen van overeenkomsten, besluiten en onderling afgestemde feitelĳke gedragingen moeten worden omschreven waarop zĳ van toepassing is, b) moet worden aangegeven welke beperkingen of bepalingen al dan niet in de overeenkomsten, besluiten en onderling afgestemde feitelijke gedragingen mogen voorkomen, en c) moet worden aangegeven welke bepalingen in de overeenkomsten, besluiten en onderling afgestemde feitelĳke gedragingen moeten voorkomen of aan welke andere voorwaarden moet zĳn voldaan.

(7) Er dient evenwel te worden afgestapt van de methode waarbĳ een lĳst van vrĳgestelde bepalingen wordt opgesteld, en er dient meer nadruk te worden gelegd op het omschrĳven van de groepen overeenkomsten waarvoor tot een bepaald niveau van marktmacht een vrĳstelling geldt en op het aangeven van de beperkingen of bepalingen die niet in dergelĳke overeenkomsten mogen worden opgenomen. Dit is in overeenstemming met een benadering op economische grondslag, waarbĳ wordt beoordeeld welke impact de overeenkomsten op de relevante markt hebben. Er moet echter worden erkend dat er in de verzekeringssector bepaalde vormen van samenwerking voorkomen waarbĳ alle ondernemingen van een bepaalde verzekeringsmarkt betrokken zĳn, die normaal voldoen aan de voorwaarden van artikel 81, lid 3.

(8) Het is voor de toepassing van artikel 81, lid 3, van het Verdrag bĳ verordening niet noodzakelĳk te omschrĳven welke overeenkomsten onder de toepassing van artikel 81, lid 1, kunnen vallen. Bĳ de individuele beoordeling van overeenkomsten op grond van artikel 81, lid 1, dient rekening te worden gehouden met verschillende factoren, en vooral met de structuur van de relevante markt.

(9) De groepsvrĳstelling dient slechts van toepassing te zĳn op overeenkomsten waarvan met voldoende zekerheid kan worden aangenomen dat ze aan de voorwaarden van artikel 81, lid 3, van het Verdrag voldoen.

(10) Samenwerking tussen verzekeringsondernemingen of in ondernemersverenigingen met betrekking tot de berekening van de gemiddelde kosten voor de dekking van een welbepaald risico in het verleden of, in verband met levensverzekering, de opstelling van mortaliteitstabellen of van tabellen waaruit de frequentie van ziekte, ongevallen en invaliditeit blĳkt, maakt het mogelĳk de kennis van risico's te verbeteren en vergemakkelĳkt de beoordeling van risico's voor individuele ondernemingen. Dit kan op zĳn beurt de markttoegang verbeteren en aldus de consumenten ten goede komen. Hetzelfde geldt voor gezamenlĳk onderzoek naar de waarschĳnlĳke gevolgen van externe omstandigheden, die van invloed kunnen zĳn op het aantal of de omvang van de schadeclaims of de rentabiliteit van verschillende soorten beleggingen. Het is echter noodzakelĳk te waarborgen dat een dergelĳke samenwerking alleen wordt vrĳgesteld voorzover zĳ noodzakelĳk is om deze doeleinden te realiseren. Daarom dient te worden bepaald dat overeenkomsten over commerciële premies niet zĳn vrĳgesteld; commerciële premies kunnen immers lager zĳn dan de bedragen die uit de desbetreffende berekeningen, tabellen of onderzoeken naar voren komen, aangezien verzekeraars de inkomsten uit hun beleggingen kunnen gebruiken om hun premies te verlagen. Bovendien dienen de desbetreffende berekeningen, tabellen of onderzoeken niet bindend te zĳn en uitsluitend als referentie te worden gebruikt.

(11) Hoe ruimer de categorieën zĳn waarin de statistische gegevens inzake de kosten voor de dekking van een welbepaald risico in het verleden worden gegroepeerd, des te beperkter zĳn de mogelĳkheden voor verzekeringsondernemingen om de premies op een engere basis te berekenen. Het is derhalve passend om slechts dan vrĳstelling voor de gemeenschappelĳke berekening van de kosten van risico's in het verleden te verlenen indien de beschikbare statistieken vanuit actuarieel oogpunt voldoende gedetailleerd en gedifferentieerd zĳn.

(12) Aangezien daarenboven toegang tot dergelĳke berekeningen, tabellen en onderzoeken zowel voor verzekeringsondernemingen die reeds op de desbetreffende geografische of productmarkt actief zĳn als voor de ondernemingen die die markt wensen te betreden noodzakelĳk is, moet deze toegang aan laatstgenoemde ondernemingen worden verleend onder redelĳke en niet-discriminerende voorwaarden ten opzichte van de verzekeringsondernemingen die reeds op de markt aanwezig zĳn. Een van deze voorwaarden zou bĳvoorbeeld kunnen zĳn dat een verzekeringsonderneming die nog niet op de markt aanwezig is zich ertoe verbindt om statistische gegevens inzake schadegevallen over te leggen wanneer zĳ de markt betreedt. Een andere voorwaarde zou kunnen zĳn dat een verzekeringsonderneming zich aansluit bĳ de vereniging van verzekeraars die met het opstellen van de berekeningen is belast, in zoverre dit lidmaatschap onder redelĳke en niet-discriminerende voorwaarden openstaat voor verzekeringsondernemingen die nog niet op de betrokken markt actief zĳn. Is echter een eventuele vergoeding die verzekeringsondernemingen moeten betalen voor de toegang tot deze berekeningen en daarmee samenhangende onderzoeken waaraan zĳ geen bĳdrage hebben geleverd, zo hoog dat dit een belemmering voor markttoegang vormt, dan wordt deze vergoeding niet als een redelĳke voorwaarde beschouwd.

(13) De betrouwbaarheid van gezamenlĳke berekeningen, tabellen en onderzoeken neemt toe naarmate de hoeveelheid statistieken waarop zĳ gebaseerd zĳn, groter is. Verzekeraars met een groot marktaandeel produceren intern wellicht voldoende statistische gegevens om betrouwbare berekeningen uit te voeren, maar ondernemingen met een klein marktaandeel zĳn hier waarschĳnlĳk niet toe in staat, en nieuwkomers op de markt nog minder. De opneming in deze gezamenlĳke berekeningen, tabellen en onderzoeken van informatie van alle verzekeraars op een markt, met inbegrip van de grote, is bevorderlĳk voor de concurrentie doordat kleinere verzekeraars hiervan profiteren, en verbetert de toegang tot de markt. Gezien dit specifieke karakter van de verzekeringssector moet een vrĳstelling voor deze gezamenlĳke berekeningen en gemeenschappelĳk onderzoek niet aan marktaandeeldrempels worden gekoppeld.

(14) Standaardpolisvoorwaarden of gestandaardiseerde afzonderlĳke clausules alsmede modellen waarin de uitkeringen van een levensverzekeringspolis worden geïllustreerd kunnen voordelen hebben. Zo kunnen zĳ voor verzekeraars efficiencyverbeteringen met zich brengen, de markttoegang voor kleine of onervaren verzekeraars verbeteren, zĳ kunnen verzekeraars helpen aan wettelĳke verplichtingen te voldoen, en zĳ kunnen door consumentenorganisaties worden gebruikt als referentiepunt om door verschillende verzekeraars aangeboden verzekeringspolissen te vergelĳken.

(15) Standaardpolisvoorwaarden mogen echter niet tot een standaardisatie van producten leiden of tot een significante verstoring van het evenwicht tussen de rechten en plichten die uit de overeenkomst voortvloeien. Daarom dient de vrĳstelling alleen van toepassing te zĳn indien de standaardpolisvoorwaarden niet bindend zĳn, en dienen zĳ uitdrukkelĳk te vermelden dat deelnemende ondernemingen vrĳ zĳn om hun cliënten andere polisvoorwaarden aan te bieden. Bovendien mogen standaardpolisvoorwaarden geen systematische uitsluiting van specifieke soorten risico's inhouden zonder uitdrukkelĳk te vermelden dat deze risico's bĳ overeenkomst in de dekking kunnen worden opgenomen; zĳ mogen de verzekeringnemer niet onevenredig lang binden of verder gaan dan het oorspronkelĳke doel van de polis. Dit doet geen afbreuk aan de verplichting ingevolge het Gemeenschapsrecht of het nationale recht om sommige risico's in bepaalde verzekeringsovereenkomsten op te nemen.

(16) Verder dient te worden bepaald dat de standaardvoorwaarden toegankelĳk moeten zĳn voor elke belangstellende en met name voor de verzekeringnemer, om werkelĳke transparantie te garanderen ten voordele van de consument.

(17) De opneming in een verzekeringsovereenkomst van risico's waaraan een aanzienlĳk aantal verzekeringnemers niet gelĳktĳdig blootstaat kan innovatie belemmeren aangezien de bundeling van niet-samenhangende risico's verzekeraars ervan kan weerhouden afzonderlĳke en specifieke verzekeringsproducten aan te bieden om dergelĳke risico's te dekken. Derhalve moeten clausules die een dergelĳke uitvoerige dekking voorschrĳven niet onder de groepsvrĳstelling vallen. Wanneer verzekeraars wettelĳk verplicht zĳn om in hun overeenkomsten dekking te verschaffen voor risico's waaraan een aanzienlĳk aantal verzekeringnemers niet gelĳktĳdig zĳn blootgesteld, dan vormt de opneming van een standaardclausule in een niet-bindende modelovereenkomst geen beperking van de mededinging en valt deze niet onder het toepassingsgebied van artikel 81, lid 1.

(18) Medeverzekerings- of medeherverzekeringsgroepen („pools”) kunnen verzekeraars en herverzekeraars in staat stellen risico's te verzekeren of te herverzekeren waarvoor zĳ, indien de desbetreffende groep niet zou bestaan, onvoldoende dekking zouden kunnen bieden. Daarnaast kunnen zĳ verzekerings- en herverzekeringsondernemingen helpen ervaring op te doen met risico's waarmee zĳ niet vertrouwd zĳn. Dergelĳke groepen kunnen evenwel mededingingsbeperkingen inhouden zoals de vaststelling van gestandaardiseerde polisvoorwaarden en zelfs van gestandaardiseerde dekkingsbedragen en premies. Daarom is het passend de voorwaarden vast te leggen waaronder aan dergelĳke groepen vrĳstelling kan worden verleend.

(19) Bĳ werkelĳk nieuwe risico's is het niet mogelĳk om vooraf te weten welke inschrĳvingscapaciteit nodig is om het risico te dekken, noch of twee of meer van dergelĳke groepen zouden kunnen samenwerken om dit soort verzekering te verschaffen. Een „pooling”-overeenkomst, die uitsluitend is gericht op de medeverzekering of medeherverzekering van dergelĳke nieuwe risico's (en dus niet van een combinatie van nieuwe en bestaande risico's) kan derhalve gedurende een beperkte periode worden vrĳgesteld. Drie jaar zou een toereikende periode moeten zĳn om voldoende historische informatie over schadeclaims te verzamelen om de noodzaak van een enkele pool te beoordelen. Deze verordening verleent derhalve een vrĳstelling aan iedere groep die is opgericht om een nieuw risico te dekken, gedurende de eerste drie jaar van haar bestaan.

(20) De definitie van „nieuwe risico's” in artikel 2, lid 7 van deze verordening geeft aan dat uitsluitend risico's die voordien niet bestonden in de definitie zĳn opgenomen, zodat bĳvoorbeeld risico's die voordien wel bestonden maar niet waren verzekerd, hiervan zĳn uitgesloten. Bovendien valt een risico waarvan de aard sterk verandert (bĳvoorbeeld een aanzienlĳke toename van terroristische activiteit) buiten de definitie, omdat het risico zelf in een dergelĳk geval niet nieuw is. Een nieuw risico vereist een geheel nieuw verzekeringsproduct, en kan niet worden gedekt door toevoegingen aan of wĳzigingen van een bestaand verzekeringsproduct.

(21) Ook medeverzekerings- en medeherverzekeringsgroepen ter dekking van risico's die niet nieuw zĳn, en die een beperking van de mededinging ten gevolge hebben, kunnen onder bepaalde nauw omschreven omstandigheden voordelen met zich brengen die een vrĳstelling ingevolge artikel 81, lid 3, rechtvaardigen, ook al zouden zĳ kunnen worden vervangen door twee of meer concurrerende verzekeringsondernemingen. Zĳ kunnen hun deelnemers bĳvoorbeeld toestaan de nodige ervaring met de betrokken verzekeringssector op te doen, zĳ kunnen kostenbesparingen toestaan, of een verlaging van premies door middel van gemeenschappelĳke herverzekering onder gunstige voorwaarden. Een vrĳstelling voor een dergelĳke groep is evenwel niet gerechtvaardigd indien zĳ een aanmerkelĳke marktmacht heeft, omdat in dat geval de beperking van de mededinging als gevolg van de pool normaalgesproken eventuele voordelen te niet zou doen.

(22) Deze verordening verleent derhalve een vrĳstelling aan medeverzekerings- of medeherverzekeringsgroepen die gedurende meer dan drie jaar bestaan, of die niet zĳn opgericht ter dekking van een nieuw risico, mits de door de deelnemende ondernemingen in het kader van de verzekeringsgroep ingebrachte verzekeringsproducten de volgende drempels niet overschrĳden: 25 % van de relevante markt voor medeherverzekeringsgroepen en 20 % voor medeverzekeringsgroepen. Het maximum voor medeverzekeringsgroepen is lager omdat medeverzekeringspools mogelĳk gebruikmaken van uniforme polisvoorwaarden en commerciële premies. Deze vrĳstellingen zĳn echter alleen van toepassing indien de desbetreffende groep voldoet aan de overige voorwaarden van deze verordening, die bedoeld zĳn om de beperking van de mededinging tussen de deelnemers van de groep tot een minimum te reduceren.

(23) Pools die niet in het toepassingsgebied van deze verordening vallen kunnen, afhankelĳk van de kenmerken van de pool zelf en de voorwaarden op de desbetreffende markt, voor een individuele vrĳstelling in aanmerking komen. Aangezien veel verzekeringsmarkten aan een voortdurende ontwikkeling onderhevig zĳn, is in dergelĳke gevallen een individueel onderzoek noodzakelĳk om vast te stellen of aan de voorwaarden van artikel 81, lid 3 van het Verdrag is voldaan.

(24) De vaststelling door een vereniging of verenigingen van verzekerings- of herverzekeringsondernemingen van technische specificaties, regels of richtsnoeren voor veiligheidsvoorzieningen, en van procedures om de overeenstemming van veiligheidsvoorzieningen met deze technische specificaties, regels of richtsnoeren te beoordelen, kan nuttig zĳn doordat verzekeraars en herverzekeraars hiermee over een referentiepunt beschikken bĳ de beoordeling van de omvang van het risico dat zĳ in een welbepaald geval geacht worden te dekken; deze omvang hangt immers af van de kwaliteit van de veiligheidsvoorzieningen en de installatie en het onderhoud hiervan. Wanneer er evenwel technische specificaties, classificatiesystemen, regels, procedures of richtsnoeren op Gemeenschapsniveau bestaan die voldoen aan Europese wetgeving betreffende het vrĳ verkeer van goederen, is het niet passend om bĳ verordening vrĳstelling te verlenen voor overeenkomsten tussen verzekeraars op dit gebied, aangezien harmonisatie op Europees niveau is bedoeld om uitputtende en toereikende veiligheidsniveaus vast te stellen voor veiligheidsvoorzieningen die over de gehele Europese Unie uniform van toepassing zĳn. Overeenkomsten tussen verzekeraars waarin andere eisen aan veiligheidsvoorzieningen worden gesteld, kunnen de verwezenlĳking van dat doel in de weg staan.

(25) Ten aanzien van de installatie en het onderhoud van veiligheidsvoorzieningen kunnen, voorzover er geen harmonisatie op het niveau van de Gemeenschap bestaat, overeenkomsten tussen verzekeraars waarin technische specificaties of erkenningsprocedures zĳn opgenomen die in een of meer lidstaten worden gebruikt, worden vrĳgesteld; deze vrĳstelling moet evenwel aan bepaalde voorwaarden worden onderworpen, zoals met name de voorwaarde dat elke verzekeringsonderneming vrĳ moet blĳven om op door haar vastgestelde voorwaarden, verzekeringsdekking voor voorzieningen en installatie- en onderhoudsbedrĳven te aanvaarden die niet gemeenschappelĳk zĳn goedgekeurd.

(26) Indien bĳ deze verordening vrĳgestelde overeenkomsten desondanks gevolgen hebben die onverenigbaar zĳn met artikel 81, lid 3, zoals uitgelegd in de administratieve praktĳk van de Commissie en de jurisprudentie van het Hof van Justitie, dan kan de Commissie de groepsvrĳstelling intrekken. Dit kan met name het geval zĳn indien de onderzoeken naar het effect van toekomstige ontwikkelingen zĳn gebaseerd op niet te rechtvaardigen hypotheses, indien de standaardpolisvoorwaarden bepalingen bevatten die leiden tot een significante verstoring van het evenwicht tussen rechten en plichten ten nadele van de verzekeringnemer, indien groepen zodanig worden gebruikt of beheerd dat één of meer deelnemende ondernemingen een aanmerkelĳke macht op de relevante markt kan verkrĳgen of versterken, of indien zĳ leiden tot een verdeling van de markt.

(27) Om het sluiten van overeenkomsten, die in sommige gevallen gepaard kunnen gaan met vergaande investeringsbeslissingen, te vergemakkelĳken dient de geldigheidsduur van deze verordening te worden vastgesteld op zeven jaar.

(28) Deze verordening laat de toepassing van artikel 82 van het Verdrag onverlet.

(29) In overeenstemming met het beginsel van voorrang van het Gemeenschapsrecht mag geen enkel op grond van de nationale mededingingswetgeving genomen besluit afbreuk doen aan de eenvormige toepassing van de communautaire mededingingsregels in de gehele gemeenschappelĳke markt, noch aan de volle werking van de ter uitvoering van deze regels genomen maatregelen, deze verordening daaronder begrepen,

HEEFT DE VOLGENDE VERORDENING VASTGESTELD:

HOOFDSTUK I

VRĲSTELLING EN DEFINITIES

Artikel 1

Vrĳstelling

Overeenkomstig artikel 81, lid 3, van het Verdrag en onder de in deze verordening vastgestelde voorwaarden wordt artikel 81, lid 1, van het Verdrag niet van toepassing verklaard op overeenkomsten tussen twee of meer ondernemingen in de verzekeringssector (hierna de „deelnemende ondernemingen” genoemd) met betrekking tot:

a) de gemeenschappelĳke opstelling en verspreiding van: — berekeningen van de gemiddelde kosten van de dekking van een welbepaald risico in het verleden („berekeningen”); — in verband met verzekeringen die een kapitalisatie-element bevatten, mortaliteitstabellen en tabellen waaruit de frequentie van ziekte, ongevallen en invaliditeit blĳkt („tabellen”);

b) het gemeenschappelĳk verrichten van onderzoek naar de mogelĳke gevolgen van algemene omstandigheden, die zich aan de invloed van de belanghebbende ondernemingen onttrekken, voor de frequentie of de omvang van toekomstige schadeclaims voor een bepaald risico of risicocategorie, of naar de rentabiliteit van verschillende soorten beleggingen („onderzoeken”), en de verspreiding van de resultaten van deze onderzoeken;

c) de gemeenschappelĳke vaststelling en verspreiding van niet-bindende standaardpolisvoorwaarden voor het directe verzekeringsbedrĳf („standaardpolisvoorwaarden”);

d) de gemeenschappelĳke opstelling en verspreiding van niet-bindende modellen waaruit de verwachte opbrengst van een verzekeringspolis die een kapitalisatie-element bevat, blĳkt („modellen”);

e) de oprichting en werking van groepen verzekeringsondernemingen of van verzekerings- en herverzekeringsondernemingen met het oog op de gemeenschappelĳke dekking van een specifieke risicocategorie in de vorm van medeverzekering of medeherverzekering; en

f) de vaststelling, erkenning en verspreiding van: — technische specificaties, regels of richtsnoeren betreffende veiligheidsvoorzieningen ten aanzien waarvan op het niveau van de Gemeenschap geen technische specificaties, classificatiesystemen, regels, procedures of richtsnoeren bestaan die overeenkomstig Gemeenschapswetgeving inzake het vrĳe verkeer van goederen zĳn geharmoniseerd, en procedures om de overeenstemming van veiligheidsvoorzieningen met deze specificaties, regels of richtsnoeren te beoordelen en deze voorzieningen goed te keuren; — technische specificaties; regels of richtsnoeren betreffende de installatie en het onderhoud van veiligheidsvoorzieningen, en procedures om te beoordelen of bedrĳven die veiligheidsvoorzieningen installeren of onderhouden, aan deze specificaties, regels of richtsnoeren voldoen, en om deze bedrĳven te erkennen.

Artikel 2

Definities

Voor de toepassing van deze verordening wordt verstaan onder:

1. „overeenkomst”: een overeenkomst, een besluit van een ondernemersvereniging of een onderling afgestemde feitelĳke gedraging;

2. „deelnemende ondernemingen”: ondernemingen die partĳ bĳ de overeenkomst zĳn en de respectieve daarmee verbonden ondernemingen;

3. „verbonden ondernemingen”: a) de ondernemingen waarbĳ een der deelnemende ondernemingen direct of indirect: i) hetzĳ de bevoegdheid heeft meer dan de helft van de stemrechten uit te oefenen, ii) hetzĳ de bevoegdheid heeft meer dan de helft van de leden van de raad van toezicht, van de raad van bestuur of van de krachtens de wet tot vertegenwoordiging bevoegde organen te benoemen; iii) hetzĳ het recht heeft de zaken van de onderneming te leiden; b) ondernemingen die ten aanzien van een deelnemende onderneming direct of indirect over de onder a) bedoelde rechten of bevoegdheden beschikken; c) ondernemingen waarin een onderneming als bedoeld onder b) direct of indirect over de onder a) bedoelde rechten of bevoegdheden beschikt; d) ondernemingen waarin één deelnemende onderneming samen met één of meer van de ondernemingen als bedoeld onder a), b) of c), of waarin twee of meer van de laatstgenoemde ondernemingen gezamenlĳk over de onder a) bedoelde rechten of bevoegdheden beschikken; e) ondernemingen waarin over de onder a) bedoelde rechten of bevoegdheden gezamenlĳk wordt beschikt door: i) deelnemende ondernemingen of respectievelĳke daarmee verbonden ondernemingen als bedoeld onder a), b), c) of d), of ii) één of meer van de deelnemende ondernemingen of één of meer van de daarmee verbonden ondernemingen als bedoeld onder a), b), c), of d) en één of meer derde partĳen;

4. „standaardpolisvoorwaarden”: de clausules in standaard- of referentieverzekeringspolissen die gemeenschappelĳk zĳn opgesteld door verzekeraars of door verzekeringsorganen of verenigingen van verzekeraars;

5. „medeverzekeringsgroepen”: groepen die zĳn gevormd door verzekeringsondernemingen die: i) zich ertoe verplichten namens en voor rekening van alle deelnemers verzekeringen van een bepaalde categorie risico's af te sluiten; ii) het afsluiten en het beheer van de verzekering van een bepaalde categorie risico's op hun naam en voor hun rekening aan één van hen, aan een gemeenschappelĳke makelaar of aan een daartoe opgericht gemeenschappelĳk orgaan opdragen;

6. „medeherverzekeringsgroepen”: groepen die bestaan uit verzekeringsondernemingen, eventueel in samenwerking met een of meer herverzekeringsondernemingen, i) teneinde onderling alle of een deel van hun verplichtingen betreffende een bepaalde categorie risico's te herverzekeren; ii) daarnaast, namens en voor rekening van alle deelnemers de herverzekering van dezelfde categorie risico's te aanvaarden;

7. „nieuwe risico's”: risico's die voorheen niet bestonden, en voor de dekking waarvan een geheel nieuw verzekeringsproduct moet worden ontwikkeld dat niet de uitbreiding, verbetering of vervanging van een bestaand verzekeringsproduct inhoudt;

8. „veiligheidsvoorzieningen”: de onderdelen en uitrusting die ontworpen zĳn om schade te voorkomen en te verminderen, en de systemen die uit deze onderdelen zĳn opgebouwd;

9. „commerciële premie”: de prĳs die de koper van een verzekeringspolis wordt aangerekend.

HOOFDSTUK II

GEMEENSCHAPPELĲKE BEREKENINGEN, TABELLEN EN ONDERZOEKEN

Artikel 3

Voorwaarden voor vrĳstelling

1. De in artikel 1, onder a), bedoelde vrĳstellingen zĳn van toepassing mits de berekeningen of tabellen:

a) gebaseerd zĳn op het verzamelen van gegevens gedurende een aantal als observatieperiode gekozen risicojaren en die in voldoende omvang identieke of vergelĳkbare risico's omvatten om een basis te vormen voor statistische bewerkingen zodat (onder andere) het volgende berekend kan worden: — het aantal schadegevallen in de loop van deze periode; — het aantal individuele verzekerde risico's over elk risicojaar gedurende de gekozen observatieperiode; — het totaal van de uit hoofde van in de loop van deze periode voorgekomen schadegevallen betaalde of verschuldigde schadeloosstellingen; — het totale verzekerde kapitaal voor elk risicojaar in de gekozen observatieperiode;

b) een specificatie van de beschikbare statistische gegevens bevatten die vanuit actuarieel oogpunt voldoende gedetailleerd is;

c) op geen enkele wĳze toeslagen voor onvoorziene omstandigheden, opbrengsten van reserves, administratieve of commerciële kosten of fiscale of parafiscale heffingen omvatten, en geen rekening houden met inkomsten uit beleggingen of verwachte winst.

2. De in artikel 1, onder a) en b), bedoelde vrĳstellingen zĳn van toepassing mits de berekeningen, tabellen of onderzoeksresultaten:

a) de betrokken verzekeringsondernemingen of verzekerde partĳen niet identificeren;

b) worden opgesteld en verspreid onder uitdrukkelĳke vermelding dat zĳ niet bindend zĳn;

c) onder redelĳke en niet-discriminerende voorwaarden ter beschikking worden gesteld aan iedere verzekeringsonderneming die om een afschrift ervan verzoekt, met inbegrip van verzekeringsondernemingen die niet actief zĳn op de geografische of de productmarkt waarop deze berekeningen, tabellen of onderzoeksresultaten betrekking hebben.

Artikel 4

Overeenkomsten die niet onder de vrĳstelling vallen

De vrĳstelling van artikel 1 is niet van toepassing wanneer ondernemingen of ondernemersverenigingen hun gedrag onderling afstemmen, zich ertoe verplichten of andere ondernemingen ertoe verplichten geen andere berekeningen of tabellen te gebruiken dan die welke zĳn vastgesteld op grond van artikel 1, onder a), of niet af te wĳken van de onderzoeksresultaten bedoeld in artikel 1, onder b).

HOOFDSTUK III

STANDAARDPOLISVOORWAARDEN EN MODELLEN

Artikel 5

Voorwaarden voor vrĳstelling

1. De vrĳstelling van artikel 1, onder c), is uitsluitend van toepassing mits de standaardpolisvoorwaarden:

a) worden opgesteld en verspreid onder uitdrukkelĳke vermelding dat zĳ niet bindend zĳn en het gebruik ervan op generlei wĳze wordt aanbevolen;

b) uitdrukkelĳk vermelden dat deelnemende ondernemingen vrĳ zĳn om andere polisvoorwaarden aan hun klanten aan te bieden; en

c) voor elke belangstellende toegankelĳk zĳn en op eenvoudig verzoek beschikbaar worden gesteld.

2. De vrĳstelling van artikel 1, onder d), is slechts van toepassing indien de niet-bindende modellen uitsluitend als leidraad worden opgesteld en verspreid.

Artikel 6

Overeenkomsten die niet onder de vrĳstelling vallen

1. De vrĳstelling van artikel 1, onder c), is niet van toepassing indien de standaardpolisvoorwaarden bepalingen bevatten die:

a) een indicatie bevatten inzake het niveau van commerciële premies;

b) de omvang van de dekking of het gedeelte dat de verzekeringnemer zelf moet betalen (de „franchise”) aangeven;

c) omvattende dekking voorschrĳven, ook voor risico's waaraan een aanzienlĳk aantal verzekeringnemers niet gelĳktĳdig zĳn blootgesteld;

d) de verzekeraar in staat stellen het contract voort te zetten wanneer hĳ de dekking ten dele opzegt, de premie verhoogt zonder dat het risico of de omvang van de dekking wordt veranderd, onverminderd eventuele indexeringsclausules, dan wel de contractuele bepalingen wĳzigt zonder dat de verzekeringnemer daar uitdrukkelĳk mee heeft ingestemd;

e) de verzekeraar in staat stellen de looptĳd van het contract te wĳzigen zonder dat de verzekeringnemer daar uitdrukkelĳk mee heeft ingestemd;

f) de verzekeringnemer, behalve bĳ levensverzekeringen, een contactperiode van meer dan drie jaar opleggen;

g) bĳ een automatische verlenging van het contract een verlenging met meer dan één jaar voorschrĳven, tenzĳ zulks bĳ afloop van een gegeven periode wordt meegedeeld;

h) de verzekeringnemer verplichten ermee in te stemmen dat een contract, dat werd geschorst wegens het verdwĳnen van het verzekerde risico, opnieuw van kracht wordt zodra hĳ opnieuw een risico van dezelfde aard loopt;

i) de verzekeringnemer verplichten verschillende risico's bĳ dezelfde verzekeraar te dekken;

j) van de verzekeringnemer verlangen dat, in geval van vervreemding van het verzekerde voorwerp, het verzekeringscontract door de verwerver wordt overgenomen;

k) de dekking van een risico uitsluiten of beperken wanneer de verzekeringnemer gebruikmaakt van veiligheidsvoorzieningen, of van installatie- of onderhoudsbedrĳven, die niet zĳn goedgekeurd overeenkomstig de specificaties die terzake zĳn overeengekomen door een vereniging of verenigingen van verzekeraars in één of meer andere lidstaten of op Europees niveau.

2. De vrĳstelling van artikel 1, onder c), is niet van toepassing op ondernemingen of ondernemersverenigingen die zich ertoe verplichten of andere ondernemingen ertoe verplichten geen andere voorwaarden toe te passen dan de standaardpolisvoorwaarden die op grond van een overeenkomst tussen de deelnemende ondernemingen zĳn vastgesteld.

3. Zonder afbreuk te doen aan de vaststelling van specifieke verzekeringsvoorwaarden voor bepaalde sociale bevolkingsgroepen of beroepsgroepen is de vrĳstelling van artikel 1, onder c), niet van toepassing op overeenkomsten, besluiten en onderling afgestemde feitelĳke gedragingen die ertoe strekken bepaalde soorten dekking te weigeren op grond van specifieke eigenschappen van de verzekeringnemer.

4. De vrĳstelling van artikel 1, onder d), is niet van toepassing wanneer, onverminderd wettelĳke verplichtingen, de niet-bindende modellen louter bepaalde rentevoeten of gegevens met betrekking tot de administratieve kosten weergeven.

5. De vrĳstelling van artikel 1, onder d), is niet van toepassing op ondernemingen of ondernemersverenigingen die hun gedrag onderling afstemmen, zich ertoe verplichten of andere ondernemingen ertoe verplichten om geen andere modellen ter illustratie van de opbrengst van een verzekeringspolis te gebruiken dan die welke op grond van een overeenkomst tussen de deelnemende ondernemingen zĳn opgesteld.

HOOFDSTUK IV

GEMEENSCHAPPELĲKE DEKKING VAN BEPAALDE SOORTEN RISICO'S

Artikel 7

Toepassing van de vrĳstelling en marktaandeeldrempels

1. De in artikel 1, onder e), bedoelde vrĳstelling is van toepassing op medeverzekerings- of medeherverzekeringsgroepen die na de inwerkingtreding van de onderhavige verordening en uitsluitend ter dekking van nieuwe risico's zĳn opgericht, en wel gedurende een periode van drie jaar vanaf de datum van oprichting van de groep, ongeacht haar marktaandeel.

2. De in artikel 1, onder e), bedoelde vrĳstelling is, zolang de onderhavige verordening van kracht is, van toepassing op medeverzekerings- of medeherverzekeringsgroepen die niet onder het toepassingsgebied van lid 1 vallen (omdat zĳ meer dan drie jaar bestaan of niet zĳn opgericht om nieuwe risico's te dekken), mits de door de deelnemende ondernemingen of namens deze ondernemingen in het kader van de verzekeringsgroep ingebrachte verzekeringsproducten op geen van de betrokken markten een marktaandeel hebben dat:

a) in geval van medeverzekeringsgroepen, groter is dan 20 % van de relevante markt,

b) in geval van medeherverzekeringsgroepen, groter is dan 25 % van de relevante markt.

3. Voor de toepassing van de in lid 2 bedoelde marktaandeeldrempels gelden de volgende regels:

a) het marktaandeel wordt berekend op basis van het brutopremie-inkomen; in geval geen gegevens betreffende het brutopremie-inkomen beschikbaar zĳn, kan voor de bepaling van het marktaandeel van de betrokken onderneming gebruik worden gemaakt van ramingen die op andere betrouwbare marktinformatie, waaronder de geboden verzekeringsdekking of de waarde van het verzekerde risico, gebaseerd zĳn;

b) het marktaandeel wordt berekend op grond van gegevens die betrekking hebben op het voorafgaande kalenderjaar;

c) het marktaandeel van de in artikel 2, punt 3, onder e), bedoelde ondernemingen wordt in gelĳke delen toegerekend aan elke onderneming die over de in artikel 2, punt 3, onder a), genoemde rechten of bevoegdheden beschikt.

4. Wanneer het in lid 2, onder a), bedoelde marktaandeel aanvankelĳk niet meer dan 20 % bedraagt, maar vervolgens boven dit niveau stĳgt zonder de 22 % te overschrĳden, blĳft de in artikel 1, onder e), bedoelde vrĳstelling van toepassing gedurende twee opeenvolgende kalenderjaren volgend op het jaar waarin de limiet van 20 % voor het eerst werd overschreden.

5. Wanneer het in lid 2, onder a), bedoelde marktaandeel aanvankelĳk niet meer dan 20 % bedraagt, maar vervolgens de 22 % overschrĳdt, blĳft de in artikel 1, onder e), bedoelde vrĳstelling van toepassing gedurende een kalenderjaar volgend op het jaar waarin het niveau van 22 % voor het eerst is overschreden.

6. Het voordeel van het bepaalde in de leden 4 en 5 kan niet zodanig worden gecombineerd dat dit tot een langere periode dan twee kalenderjaren zou leiden.

7. Wanneer het in lid 2, onder b), bedoelde marktaandeel aanvankelĳk niet meer dan 25 % bedraagt, doch vervolgens boven dit niveau stĳgt zonder de 27 % te overschrĳden, blĳft de in artikel 1, onder e), bedoelde vrĳstelling van toepassing gedurende twee opeenvolgende kalenderjaren volgend op het jaar waarin de limiet van 25 % voor het eerst werd overschreden.

8. Wanneer het in lid 2, onder b), bedoelde marktaandeel aanvankelĳk niet meer dan 25 % bedraagt maar vervolgens de 27 % overschrĳdt, blĳft de in artikel 1, onder e), bedoelde vrĳstelling van toepassing gedurende een kalenderjaar volgend op het jaar waarin het niveau van 27 % voor het eerst is overschreden.

9. Het voordeel van het bepaalde in de leden 7 en 8 kan niet zodanig worden gecombineerd dat dit tot een langere periode dan twee kalenderjaren zou leiden.

Artikel 8

Voorwaarden voor vrĳstelling

De in artikel 1, onder e), bedoelde vrĳstelling is van toepassing mits:

a) elke deelnemende onderneming het recht heeft de groep te verlaten met een opzegtermĳn van ten hoogste één jaar, zonder dat zulks leidt tot sancties tegen de betrokken onderneming;

b) de regels van de groep de deelnemers van de groep niet verplichten via de groep het soort risico's dat door de groep wordt gedekt, geheel of gedeeltelĳk te verzekeren of te herverzekeren;

c) de regels van de groep de verzekering of herverzekering van risico's in de afzonderlĳke geografische gebieden van de Europese Unie door de verzekeringsgroep of haar deelnemers niet uitdrukkelĳk beperken;

d) de overeenkomst de productie of verkoop niet beperkt;

e) de overeenkomst niet leidt tot een verdeling van markten of klanten;

f) de deelnemers van een medeherverzekeringsgroep geen afspraken maken over de commerciële premies die zĳ op het gebied van het directe verzekeringsbedrĳf berekenen; en

g) de deelnemers van de groep, of ondernemingen die een beslissende invloed uitoefenen op het zakelĳk beleid van de groep, niet tevens deelnemen aan, of een beslissende invloed uitoefenen op het zakelĳk beleid van een andere groep die op dezelfde markt actief is.

HOOFDSTUK V

VEILIGHEIDSVOORZIENINGEN

Artikel 9

Voorwaarden voor vrĳstelling

De in artikel 1, onder f), bedoelde vrĳstelling is van toepassing mits:

a) de technische specificaties en de keuringsprocedures nauwkeurig, technisch gerechtvaardigd en evenredig met de door de betrokken veiligheidsvoorziening te realiseren prestaties zĳn;

b) de regels voor de keuring van installatie- en onderhoudsbedrĳven objectief zĳn, gerelateerd zĳn aan de beroepskwalificaties van deze bedrĳven, en op een niet-discriminatoire wĳze worden toegepast;

c) deze specificaties en regels slechts worden vastgesteld en verspreid onder uitdrukkelĳke vermelding dat het de betrokken verzekeringsondernemingen vrĳ staat om, onder voorwaarden die zĳ zelf vaststellen, veiligheidsvoorzieningen, installatie- of onderhoudsbedrĳven ter verzekering te aanvaarden die niet aan die specificaties of regels voldoen;

d) deze specificaties en regels eenvoudig op verzoek aan iedere belangstellende worden medegedeeld;

e) lĳsten met veiligheidsvoorzieningen en installatie- en onderhoudsbedrĳven die aan deze specificaties voldoen, een classificatie op basis van het niveau van de geleverde prestaties bevatten;

f) aanvragen voor keuring te allen tĳde en door iedere aanvrager kunnen worden ingediend;

g) de conformiteitskeuring voor de aanvrager geen kosten met zich brengt die niet evenredig zĳn met de kosten van de erkenningsprocedure;

h) de voorzieningen en installatie- en onderhoudsbedrĳven, die aan de keuringscriteria voldoen, op non-discriminatoire wĳze binnen een termĳn van zes maanden, te rekenen vanaf de datum van indiening van de aanvraag, worden erkend, behalve indien technische redenen een redelĳk extra uitstel rechtvaardigen;

i) de conformiteit of erkenning schriftelĳk wordt geattesteerd;

j) de weigering om een conformiteitsbewĳs af te geven schriftelĳk wordt gemotiveerd onder bĳsluiting van een exemplaar van de verslagen van de verrichte proeven en controles;

k) de gronden voor een weigering om een verzoek voor een keuring of erkenning in behandeling te nemen schriftelĳk worden uiteengezet; en

l) de specificaties en regels worden toegepast door organen die erkend zĳn voor normen van de EN 45 000-reeks en EN ISO/IEC 17025.

HOODSTUK VI

DIVERSE BEPALINGEN

Artikel 10

Intrekking

De Commissie kan overeenkomstig artikel 7 van Verordening (EEG) nr. 1534/91 bepalen dat de onderhavige verordening niet van toepassing is, indien zĳ, hetzĳ uit eigen beweging, hetzĳ op verzoek van een lidstaat of van een natuurlĳke of rechtspersoon die een gewettigd belang doet gelden, in een individueel geval tot de bevinding komt dat een overeenkomst waarvoor de vrĳstelling van artikel 1 geldt, toch gevolgen heeft die met de in artikel 81, lid 3, van het Verdrag vastgestelde voorwaarden onverenigbaar zĳn, met name wanneer:

a) het onderzoek waarop de vrĳstelling van artikel 1, onder b), van toepassing is op niet te rechtvaardigen hypotheses is gebaseerd;

b) de standaardpolisvoorwaarden waarop de vrĳstelling van artikel 1, onder c), van toepassing is, clausules bevatten die leiden tot een aanzienlĳke verstoring van het evenwicht tussen de rechten en plichten die uit het contract voortvloeien, ten nadele van de verzekeringnemer;

c) in verband met de gemeenschappelĳke dekking van bepaalde soorten risico's waarop de vrĳstelling van artikel 1, onder e), van toepassing is, wanneer de vorming of werking van een groep, door de toelatingsvoorwaarden, de omschrĳving van de te dekken risico's, de retrocessie-overeenkomsten of door enigerlei andere omstandigheid leidt tot een verdeling van de markten voor de betrokken verzekeringsproducten of voor aanverwante producten.

Artikel 11

Overgangsperiode

Het verbod van artikel 81, lid 1, van het Verdrag is gedurende de periode van 1 april 2003 tot en met 31 maart 2004 niet van toepassing op overeenkomsten die op 31 maart 2003 reeds van kracht zĳn en die niet aan de voorwaarden voor vrĳstelling van deze verordening, maar wel aan de vrĳstellingsvoorwaarden van Verordening (EEG) nr. 3932/92, voldoen.

Artikel 12

Geldigheidsduur

Deze verordening treedt in werking op 1 april 2003. Zĳ vervalt op 31 maart 2010.

Deze verordening is verbindend in al haar onderdelen en is rechtstreeks toepasselĳk in elke lidstaat. Gedaan te Brussel, 27 februari 2003. Voor de Commissie Mario MONTI Lid van de Commissie

(1) PB L 143 van 7.6.1991, blz. 1.

(2) PB C 163 van 9.7.2002, blz. 7.

(3) PB L 398 van 31.12.1992, blz. 7.

(4) COM (1999) 192 def.

(5) CES 1139/99.

(6) PE A5 — 0104/00.