Beschikking van de Commissie

van 21 december 2000

betreffende de staatssteun die Finland heeft toegekend aan Ojala-Yhtymä Oy

(Kennisgeving geschied onder nummer C(2000) 4400)

(Slechts de teksten in de Finse en de Zweedse taal zijn authentiek)

(Voor de EER relevante tekst)

(2002/283/EG)

DE COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN,

Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap, en met name op artikel 88, lid 2, eerste alinea,

Gelet op de Overeenkomst betreffende de Europese Economische Ruimte, en met name op artikel 61, lid 1, onder a),

Gelet op Verordening (EG) nr. 659/1999 van de Raad van 22 maart 1999 tot vaststelling van nadere bepalingen voor de toepassing van artikel 93 van het EG-Verdrag(1), en met name op artikel 7, lid 3,

Na de belanghebbenden overeenkomstig de genoemde artikelen te hebben aangemaand hun opmerkingen te maken(2),

Overwegende hetgeen volgt:

I. DE PROCEDURE

(1) Finland heeft bij brief van 29 oktober 1999 (geregistreerd op 5 november 1999) bij de Commissie aangemeld dat de Finse autoriteiten staatssteun hadden toegekend aan Ojala-Yhtymä Oy (hierna: "Ojala-Yhtymä") in verband met een investering in Piippola.

(2) De Commissie heeft Finland bij brief van 2 december 1999 om aanvullende inlichtingen gevraagd. Finland heeft bij brief van 23 december 1999 (geregistreerd op 7 januari 2000) geantwoord.

(3) Volgens de door Finland verstrekte inlichtingen was een deel van de voorgenomen steun op het tijdstip van de aanmelding reeds aan de onderneming toegekend. Om deze reden werd de zaak als niet-aangemelde steun geregistreerd.

(4) De Commissie heeft Finland bij brief van 17 april 2000 in kennis gesteld van haar besluit om ten aanzien van deze steunmaatregel de procedure van artikel 88, lid 2, van het EG-Verdrag in te leiden.

(5) Finland heeft bij brief van 29 mei 2000 zijn opmerkingen ingediend.

(6) Het besluit van de Commissie tot inleiding van de procedure werd bekendgemaakt in het Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen(3). De Commissie heeft de belanghebbenden verzocht hun opmerkingen over deze steunmaatregel te maken.

(7) De Commissie heeft geen opmerkingen van belanghebbenden ontvangen.

II. BESCHRIJVING VAN DE STEUN

(8) De steunmaatregelen ten aanzien waarvan de Commissie heeft besloten de procedure van artikel 88, lid 2, in te leiden, zijn de volgende:

- een renteloze lening van 4 miljoen FIM (672751,70 EUR) met een looptijd van vijf jaar, die de gemeente Piippola op 12 juli 1999 heeft toegekend;

- een mogelijk steunelement in de prijs van 10000 FIM (1681,87 EUR) die Ojala-Yhtymä op 12 juli 1999 heeft betaald bij de aankoop van ongeveer 50000 m2 grond van de gemeente Piippola.

(9) Ojala-Yhtymä is een Finse producent van op maat gemaakte precisiewerktuigen. De onderneming heeft 202 werknemers en de omzet bedroeg in 1998 173 miljoen FIM. Ojala-Yhtymä maakt deel uit van de Ojala Group, die momenteel meer dan 620 werknemers heeft en waarvan de omzet in 1999 500 miljoen FIM was. Het gaat hier dus niet om een kleine of middelgrote onderneming.

(10) Het te steunen project bevindt zich te Piippola in Finland, waar Ojala-Yhtymä in het eerste kwartaal 2000 begon met de productie van werktuigen.

(11) Volgens de Finse autoriteiten is de investering van Ojala-Yhtymä als volgt (in duizend FIM):

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

(12) Volgens Finland levert de investering tegen 2002 20 arbeidsplaatsen op.

(13) De renteloze lening van 4 miljoen FIM (672751,70 EUR) met een looptijd van vijf jaar werd toegekend door de gemeente Piippola. De lening werd op 12 juli 1999 toegekend, en de eerste tranche van 2 miljoen FIM werd op 13 september 1999 vrijgemaakt. Als onderpand voor de 4 miljoen FIM nam de gemeente Piippola een hypotheek ter waarde van 4 miljoen FIM op het perceel van 5 hectare dat zij aan Ojala-Yhtymä heeft verkocht en waarop het industriële complex zal worden gebouwd.

(14) Voorts heeft Ojala-Yhtymä steun ten belope van 1 miljoen FIM aangevraagd bij het TE-keskus (Työvoima- ja elinkeinokeskus, een overheidsorgaan dat nieuwe investeringen in ontwikkelingsgebieden ondersteunt). Indien deze subsidie aan Ojala-Yhtymä zou worden toegekend, dan zou de lening van 4 miljoen FIM met 1 miljoen FIM worden verminderd. Finland heeft nog geen beslissing genomen over de toekenning van deze subsidie, waarbij wellicht sprake is van staatssteun, en deze evenmin aangemeld.

(15) Bovendien heeft Ojala-Yhtymä van de gemeente Piippola een perceel grond van ongeveer 50000 m2 gekocht voor een bedrag van 10000 FIM (1681,87 EUR). Het verkoopcontract werd op 12 juli 1999 gesloten. De verkoopprijs is niet vastgesteld na een open en onvoorwaardelijke biedprocedure en evenmin op basis van een voorafgaand aan de verkooponderhandelingen uitgevoerde onafhankelijke taxatie.

III. OPMERKINGEN VAN FINLAND

(16) De opmerkingen van Finland kunnen als volgt worden samengevat:

(17) De mededinging wordt niet vervalst, omdat de investering van Ojala-Yhtymä in de fabriek in Piippola in de plaats komt van invoer uit Korea, China en Taiwan.

(18) De gemeente Piippola heeft het perceel van 5 hectare tegen de marktprijs aan Ojala-Yhtymä verkocht. Piippola, de regio Siikalatva en de provincie Pohjois-Pohjanmaa bezitten bouwgrond die zij verkopen voor bedrijfsactiviteiten en soortgelijke projecten. Als bewijs hiervoor heeft Finland een verklaring overgelegd die op 3 mei 2000 is afgegeven door een notaris(4). De verklaring luidt als volgt: "Ik behandel 40-80 onroerendgoedtransacties per jaar en naar mijn mening en op basis van mijn ervaring stemt de genoemde aankoopprijs overeen met de marktprijs in die tijd, rekening houdend met de locatie, de oppervlakte en de marktsituatie.".

(19) De fabriek die Ojala-Yhtymä heeft gevestigd in Piippola in de regio Siikalatva schept de voorwaarden voor de toekomstige ontwikkeling van de regio en het op peil blijven van de bevolking ervan. De werkloosheid in de gemeente Piippola blijft rond 15-17 %. De ongeveer 20 door Ojala-Yhtymä geschapen arbeidsplaatsen zijn in de productiesector, maar door het versterkingseffect hiervan ontstaan 60-80 arbeidsplaatsen in andere diensten- en bedrijfssectoren. Finland heeft ter staving hiervan verklaringen overgelegd van zowel het ontwikkelingscentrum (kehittämiskeskus) van Siikalatva als de school voor ambachten en toegepaste kunst (käsi- ja taideteollisuusoppilaitos) van Piippola.

(20) De fabriek in Piippola zal gespecialiseerd zijn in de vervaardiging van dieptrek- en compressieapparatuur en spuitgietmatrijzen. De betrokken apparatuur en matrijzen zullen hoofdzakelijk in de andere fabrieken van Ojala-Yhtymä worden gebruikt.

(21) De fabriek in Piippola verschilt van de andere werktuigproducenten dankzij de modernste ontwerp- en productiemogelijkheden. Dankzij 3D-toepassingen kunnen de werktuigen effectief worden ontworpen en kan de werking ervan worden gesimuleerd. De productieapparatuur is grotendeels computergestuurd. Dankzij de krachtige en moderne apparatuur in de nieuwe fabriek kunnen op concurrerende wijze werktuigen worden vervaardigd die voorheen in Korea, China en Taiwan werden gemaakt.

(22) De aanwerving en scholing van het personeel is in samenwerking met de school voor ambachten en toegepaste kunst van Piippola geschied. Tegen eind 2000 werken in de fabriek ongeveer 20 personen; tegen het eind van de investeringsperiode zal het aantal personeelsleden stijgen tot ongeveer 30-40. De fabriek zal een belangrijke werkgever worden in Piippola.

(23) Op het niveau van de regio stemt het aantal nieuwe arbeidsplaatsen overeen met het aantal arbeidsplaatsen dat in een heel jaar wordt gecreëerd door nieuwe ondernemingen die zich in de regio vestigen. Wat het aantal nieuwe banen in de industrie betreft: dat stemt overeen met het aantal van 4-5 jaar. Om deze redenen is het directe effect van Ojala-Yhtymä op de arbeidsplaatsen uiterst belangrijk voor de regio.

(24) Uit de regio zijn de laatste jaren vele centrale diensten verdwenen. In de gemeente Piippola zijn bijvoorbeeld geen particuliere restaurants meer, en vele commerciële diensten zijn beëindigd.

(25) Dankzij de nieuwe banen in de werktuigenfabriek van Ojala-Yhtymä kan de bevolkingsafname in de regio worden tegengegaan en de particuliere vraag worden verhoogd, wat het dienstenaanbod fundamenteel zal verbeteren en de ontwikkeling van de regio een impuls zal geven.

(26) De door de gemeente Piippola aan Ojala-Yhtymä toegekende rentesubsidie is belangrijk voor de uitvoering van het project en is dus ook cruciaal voor de impuls die het project aan de ontwikkeling van de regio zal geven.

(27) Gezien het bovenstaande is de vestiging van de werktuigenfabriek van Ojala-Yhtymä in Piippola volgens de Finse autoriteiten ook van groot belang voor de school voor ambachten en toegepaste kunst van Piippola.

IV. BEOORDELING VAN DE STEUN

(28) Krachtens artikel 87, lid 1, van het EG-Verdrag zijn, behoudens de hierin genoemde afwijkingen, steunmaatregelen die de mededinging door begunstiging van bepaalde ondernemingen of bepaalde producties vervalsen of dreigen te vervalsen, onverenigbaar met de gemeenschappelijke markt, voorzover deze steun het handelsverkeer tussen de lidstaten ongunstig beïnvloedt.

(29) Wanneer financiële steun van de staat de positie van een onderneming ten opzichte van haar concurrenten in de Gemeenschap versterkt, wordt hij beschouwd als steun die de mededinging ongunstig beïnvloedt.

(30) De volgende tabel geeft de productiecijfers in Europa weer:

Productie van werktuigmachines

(exclusief onderdelen en toebehoren, actuele waarde)

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

Bron:

Cecimo, the European Committee for the co-operation of the machine tool industries.

(31) De volgende tabel geeft de bestemming van de productie in 1997 weer:

Productie + invoer = uitvoer + zichtbaar verbruik

waarbij de productie = 100 in 1997 (geraamde waarde)

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

Bron:

Cecimo, the European Committee for the co-operation of the machine tool industries.

(32) De Commissie is dan ook van oordeel dat eventuele aan Ojala-Yhtymä toegekende staatssteun de handel ongunstig kan beïnvloeden.

De lening

(33) De renteloze lening van 4 miljoen FIM, die aan het einde van de looptijd (4 jaar) wordt terugbetaald, vormt staatssteun in de zin van artikel 87, lid 1, van het EG-Verdrag. Het steunelement wordt geraamd op 1400000 FIM, hetgeen 7,99 % (bruto) van de in aanmerking komende kosten is. Omdat de maatregel niet in het kader van een door de Commissie goedgekeurde regionale steunregeling is uitgevoerd, gaat het om individuele ad-hocsteun.

(34) Indien het TE-keskus de subsidie van 1 miljoen FIM toekent, wordt de lening met 1 miljoen FIM verminderd. Dan zou de steunmaatregel volgens de raming van de Finse autoriteiten een steunelement ten bedrage van 1050000 FIM omvatten. Zoals hierboven werd vermeld, is de beslissing tot toekenning van de subsidie nog niet genomen en heeft Finland evenmin zijn voornemen aangemeld om de betrokken steun te verlenen. De Commissie gaat ervan uit dat dit juist is. Deze beschikking houdt geen beoordeling van de verenigbaarheid van de steun met de gemeenschappelijke markt in. Het is de taak van de Finse autoriteiten om zo nodig hun voornemen aan te melden om steun toe te kennen.

De grondtransactie

(35) Volgens de mededeling van de Commissie betreffende staatssteunelementen bij de verkoop van gronden en gebouwen door openbare instanties(5) moeten de lidstaten bij de Commissie de verkopen van grond aanmelden die niet tot stand komen op basis van een open en onvoorwaardelijke biedprocedure of die niet zijn gebaseerd op een taxatie van een onafhankelijke taxateur, zodat de Commissie kan nagaan of hierbij sprake is van staatssteun.

(36) In hun antwoord op de aankondiging van de Commissie dat zij de procedure van artikel 88, lid 2, zou inleiden, hebben de Finse autoriteiten verklaard dat de voor de grond betaalde prijs (0,20 FIM of 0,03 EUR/m2) de gangbare marktprijs is. Als bewijs hiervoor voert Finland de volgende twee aankopen van grond door de gemeente Piippola aan:

- 2510 m2 tegen de prijs van 0,40 FIM/m2 op 31 augustus 1999,

- 1000 m2 tegen de prijs van 1 FIM/m2 op 14 oktober 1999.

(37) Deze informatie is echter niet voldoende om de twijfel van de Commissie weg te nemen over de vraag of bij de verkoop van grond aan Ojala-Yhtymä sprake is van staatssteun, en wel om de volgende redenen:

- de Finse autoriteiten hebben geen bewijzen verstrekt dat aan de voorwaarden van de genoemde mededeling is voldaan. De verkoopprijs kan dan ook niet worden beschouwd als marktprijs in de zin van de mededeling en de veronderstellingen van de mededeling kunnen hiervoor niet gelden. De prijs van de grond had dus van tevoren bij de Commissie moeten worden aangemeld;

- de Finse autoriteiten hebben geen bewijzen verstrekt voor een onafhankelijke taxatie; een notaris is geen "onafhankelijke taxateur" in de zin van de mededeling;

- in een van de door de Finse autoriteiten genoemde transacties was de verkoper de Finse staat. Omdat de Finse autoriteiten niet vermelden of de prijs tot stand kwam via een open en onvoorwaardelijke biedprocedure of was gebaseerd op een taxatie van een onafhankelijke taxateur, kan de prijs moeilijk als gangbare marktprijs worden aangemerkt;

- in de andere genoemde transactie was de koper de gemeente Piippola. Ook in dit geval kan niet worden uitgesloten dat aan de grondaankoop andere verplichtingen voor de gemeente Piippola waren verbonden;

- er is geen informatie verstrekt over soortgelijke transacties in hetzelfde gebied tussen particuliere partijen.

(38) Het antwoord van Finland heeft dus niet de twijfel weggenomen dat bij de prijs van 0,20 FIM/m2 sprake kan zijn van staatssteun.

(39) Hoewel Finland op de vragen van de Commissie heeft geantwoord en gedetailleerde informatie over de transactie heeft verstrekt, is deze niet afdoende. Om deze reden is het steunelement geraamd op basis van de volgende veronderstellingen.

(40) Volgens de beschikbare informatie is de waarde van een perceel bosgrond in Finland hoofdzakelijk afhankelijk van de waarde van de bomen die erop groeien. Bosgrond zonder bomen is doorgaans nagenoeg waardeloos, met name wanneer hij vlakbij een moeras en een vuilstort ligt, zoals in dit geval. Een moeras is in principe waardeloos. De waarde van de bomen die in een bepaald gebied groeien, hangt af van de kwaliteit van het land en de bomen.

(41) Ojala-Yhtymä heeft het perceel gekocht als bosgrond. Finland heeft bevestigd dat de onderneming alle kosten betaalt in verband met de ingebruikneming van de grond. De raming van de waarde van het verkregen voordeel zou dan ook alleen de waarde van de bomen op het perceel moeten omvatten.

(42) Volgens gegevens van het Finse instituut voor bosbouwonderzoek (metsäntutkimuslaitos) is de gemiddelde houtopstand in de bossen van Pohjanmaa ongeveer 163 m3/hectare. Van deze 163 m3/hectare is gemiddeld ongeveer 121 m3/hectare dennenhout.

(43) Volgens de associaties voor bosbeheer (metsänhoitoyhdistys) is de verkoopprijs van dennenhout 284,4 à 291,1 FIM/m3, afhankelijk van de verkoopwijze.

(44) Uitgaande van de hoogst mogelijke waarde van de aan Ojala-Yhtymä verkochte 5 ha grond(6), kan de marktwaarde van de bomen die erop groeien worden geraamd op 232836 FIM. Wanneer hiervan de verkoopprijs van de grond (10000 FIM) wordt afgetrokken, blijft een financieel voordeel over van 222836 FIM, hetgeen een bruto steunintensiteit van 1,68 % betekent ten opzichte van de waarde van de investering (inclusief de aangepaste waarde van de grond).

(45) Wanneer financiële steun van de staat de positie van een onderneming ten opzichte van haar concurrenten versterkt, wordt hij beschouwd als steun die de mededinging ongunstig beïnvloedt.

Verenigbaarheid van de steun met de gemeenschappelijke markt

(46) De steun bestaat uit rechtstreekse subsidies van de gemeente Piippola voor een investering in het gebied. Piippola is een steungebied in de zin van artikel 87, lid 3, onder c), van het EG-Verdrag(7). Het regionale steunplafond in het betrokken gebied bedraagt 20 % NSE. Volgens punt 2 van de richtsnoeren inzake regionale steunmaatregelen(8) (hierna: "de regionale richtsnoeren") zijn deze richtsnoeren van toepassing op alle economische sectoren, met uitzondering van die waarvoor specifieke sectorale regels gelden. Aangezien voor de productie van metalen componenten geen specifieke sectorale regels gelden, moet de betrokken steun worden beoordeeld volgens de regionale richtsnoeren.

(47) De Commissie stelt vast dat de steun reeds gedeeltelijk aan de begunstigde, Ojala-Yhtymä, is betaald en dat deze steun niet in het kader van een goedgekeurde regionale steunregeling is toegekend. Bijgevolg dient de steun te worden beschouwd als ad-hocsteun, die afzonderlijk moet worden beoordeeld. De Commissie moet met name nagaan wat het effect van de steun is in de context van de Gemeenschap als geheel.

(48) In Finland hebben plattelandsgebieden zoals Piippola met netto-emigratie te kampen, en de bevolking neemt jaarlijks met 1-2 % af. De werkloosheid in het gebied is de laatste jaren voortdurend rond 15 % gebleven. Volgens de door de Finse autoriteiten verstrekte informatie zal de productie-eenheid voor werktuigen van Ojala-Yhtymä in Piippola een geheel nieuwe bedrijfsactiviteit naar het gebied brengen die de nieuwste internationale technologie omvat, en aldus nieuwe arbeidsplaatsen scheppen. De grootte van het gebied en de gemeente in aanmerking genomen, zijn de betrokken arbeidsplaatsen in kwantitatief en kwalitatief opzicht significant.

(49) Finland heeft bevestigd dat de investering rechtstreeks leidt tot 20 nieuwe arbeidsplaatsen. Daarnaast zullen indirect 60-80 arbeidsplaatsen worden gecreëerd.

(50) Volgens de Finse autoriteiten zal de fabriek van Ojala-Yhtymä in Piippola in 2003 de modernste werktuigenfabriek in Finland zijn. De werktuigen zullen op kosteneffectieve wijze in samenwerking met de Europese producenten van elektronica- en telecommunicatie-onderdelen worden vervaardigd, waardoor de hoge kwaliteit van de producten gegarandeerd is. Volgens het bedrijfsplan van de onderneming wordt met de investering tegemoetgekomen aan een groeiende internationale vraag en zal het marktaandeel van de onderneming aanzienlijk stijgen.

(51) Volgens cijfers van de Europese bond van werktuigmachineproducenten is het verbruik van werktuigmachines in Europa in de periode 1992-1995 gedaald. In de periode 1996-1999 maakte de sector echter een gestage groei door (in miljoen EUR).

Zichtbaar verbruik van werktuigmachines

Exclusief onderdelen en toebehoren; actuele waarde

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

Bron:

Cecimo, the European Committee for the co-operation of the machine tool industries.

(52) Gezien het voorgaande en in aanmerking genomen dat de steunintensiteit (7,99 % bruto plus 1,68 % bruto) duidelijk onder het regionale steunplafond van 20 % bruto ligt, kan worden geconcludeerd dat de door Finland aan Ojala-Yhtymä toegekende staatssteun de regionale ontwikkeling van het gebied vergemakkelijkt zonder de voorwaarden waaronder het handelsverkeer plaatsvindt zodanig te veranderen dat het gemeenschappelijk belang wordt geschaad.

(53) De steun valt dus onder de uitzondering van artikel 87, lid 3, onder c), van het EG-Verdrag.

V. CONCLUSIE

(54) De Commissie is van oordeel dat Finland bij de toekenning van de betrokken steun inbreuk heeft gemaakt op artikel 88, lid 3, van het EG-Verdrag. De Commissie is echter tevens van oordeel dat de door Finland aan Ojala-Yhtymä toegekende staatssteun de regionale ontwikkeling van het gebied vergemakkelijkt zonder de voorwaarden waaronder het handelsverkeer plaatsvindt zodanig te veranderen dat het gemeenschappelijk belang wordt geschaad,

HEEFT DE VOLGENDE BESCHIKKING GEGEVEN:

Artikel 1

De door Finland aan Ojala-Yhtymä Oy toegekende staatssteun ten bedrage van 1400000 FIM, vermeerderd met een steunelement van een grondtransactie dat door de Commissie wordt geraamd op 222836 FIM, is verenigbaar met de gemeenschappelijke markt in de zin van artikel 87, lid 3, onder c), van het EG-Verdrag.

Artikel 2

Deze beschikking is gericht tot de Republiek Finland.

Gedaan te Brussel, 21 december 2000.

Voor de Commissie

Mario Monti

Lid van de Commissie

(1) PB L 83 van 27.3.1999, blz. 1.

(2) PB C 278 van 30.9.2000, blz. 2.

(3) Zie voetnoot 2.

(4) Viljo Lotvonen, directeur van de Osuuspankki in Pyhäntä sinds 1974 en notaris benoemd door de rechtbank (käräjäoikeus) van Muhos (later de rechtbank van Oulu).

(5) PB C 209 van 10.7.1997, blz. 1.

(6) 121 m3 dennenhout per hectare ter waarde van 291,1 FIM/m3, de resterende 42 m3 per hectare sparrenhout ter waarde van 270,1 FIM/m3.

(7) Ten tijde van de toekenning van de steun behoorde Piippola tot de gebieden van doelstelling 2, en dit is ook in de periode 2000-2006 het geval.

(8) PB C 74 van 10.3.1998, blz. 9.