Besluit van de Commissie

van 6 januari 2004

tot beëindiging van de onderzoekprocedure in verband met het Braziliaanse programma voor exportfinanciering "PROEX" zoals toegepast in de regionale luchtvaartsector

(2004/13/EG)

DE COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN,

Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap,

Gelet op Verordening (EG) nr. 3286/94 van de Raad van 22 december 1994 tot vaststelling van communautaire procedures op het gebied van de gemeenschappelijke handelspolitiek met het oog op de handhaving van de rechten die de Gemeenschap ontleent aan internationale regelingen voor het handelsverkeer, in het bijzonder die welke onder auspiciën van de Wereldhandelsorganisatie werden vastgesteld(1), en met name op artikel 11, lid 1,

Overwegende hetgeen volgt:

(1) Op 27 januari 1999 heeft de Duitse fabrikant van vliegtuigen voor regionale luchtvaart Dornier Luftfahrt GmbH (hierna "Dornier" genoemd) bij de Commissie een klacht ingediend op grond van de artikelen 3 en 4 van de verordening betreffende handelsbelemmeringen. De klacht had betrekking op het Braziliaanse programma voor exportfinanciering "Programa de Financiamentò às Exportacoes" (PROEX), dat met betrekking tot de uitvoer van vliegtuigen werkt als een zogenaamd "interest rate equalisation system".

(2) De klager beweerde dat de toepassing van PROEX op de Braziliaanse luchtvaartindustrie, en met name op de fabrikant van vliegtuigen voor regionale luchtvaart Embraer, laatstgenoemde in staat stelde op oneerlijke wijze te concurreren met Dornier voor de verkoop van straalvliegtuigen met 30 zitplaatsen. PROEX zou de kopers van Embraer-vliegtuigen namelijk in staat hebben gesteld hun financieringskosten tot beneden de in de financiële markt geboden voorwaarden te verlagen, hetgeen een aanzienlijke vermindering van de vliegtuigprijs tot gevolg had. De klager betoogde dat PROEX een verboden exportsubsidie vormde op grond van artikel 3, lid 1, onder a), van de WTO-overeenkomst inzake subsidies en compenserende maatregelen (SCM-overeenkomst). Dornier stelde verder dat het misbruikt worden van het PROEX-programma door Embraer de Duitse onderneming belangrijke schade had toegebracht in de markt van de Gemeenschap alsook in niet-EG-markten ongunstige gevolgen voor de afzet, vooral in de Verenigde Staten en Zwitserland, had gehad.

(3) De Commissie stelde vast dat de klacht op het eerste gezicht voldoende aanwijzingen bevatte voor het bestaan van een handelsbelemmering en kondigde in een op 17 april 1999 in het Publicatieblad(2) bekendgemaakt bericht de inleiding van een onderzoeksprocedure aan. Hierna volgt een samenvatting van de belangrijkste bevindingen van de Commissie.

(4) PROEX bestaat hoofdzakelijk uit een zogenaamd "interest rate equalisation system" in het kader waarvan de Braziliaanse regering een gedeelte terugbetaalt van de rente die buitenlandse aankopers van Embraer-vliegtuigen voor het financieren van hun aankoop moeten betalen. Het terugbetaalde kwam overeen met 3,8 % per jaar over een periode van 15 jaar. PROEX maakte het luchtvaartmaatschappijen mogelijk vliegtuigen te kopen tegen financiële voorwaarden die veel gunstiger waren dan de beschikbare marktvoorwaarden, hetgeen resulteerde in een nettovoordeel in de orde van grootte van 15 % van de aankoopprijs van het toestel. Embraer was aldus in staat om stelselmatig een lagere prijs te vragen dan Dornier voor vliegtoestellen met 30 zitplaatsen en om het leeuwendeel van de afzet van genoemde toestellen in de Gemeenschap en de Verenigde Staten in de wacht te slepen. Bij de meeste transacties waren de PROEX-financieringsvoorwaarden voor de luchtvaartmaatschappij veruit de meest beslissende factor om te kiezen voor een Braziliaanse jet.

(5) In de gegeven omstandigheden was de Commissie van oordeel dat de aantijgingen van de klager betreffende het bestaan van een handelsbelemmering gegrond waren en dat PROEX nadelige gevolgen had voor het handelsverkeer en nadeel berokkende in de zin van artikel 2, leden 3 en 4, van de verordening betreffende handelsbelemmeringen.

(6) Tijdens het verloop van het op genoemde verordening gebaseerde onderzoek concludeerde een op Canadees verzoek door het Orgaan voor Geschillenbeslechting (Dispute Settlement Body - DSB) van de Wereldhandelsorganisatie (WTO) opgezet panel dat de PROEX-betalingen verboden exportsubsidies vormden die niet verenigbaar waren met artikel 3 van de WTO-overeenkomst inzake subsidies en compenserende maatregelen (SCM-overeenkomst). De conclusies en aanbevelingen van het panel werden bevestigd door de Beroepsinstantie van de WTO en beide rapporten werden door het DSB op 20 augustus 1999 aangenomen.

(7) Op 19 november 1999 stelde Brazilië het DSB in kennis van in het PROEX aangebrachte wijzigingen (PROEX II) teneinde het programma met de aanbevelingen van het DSB in overeenstemming te brengen. Canada was evenwel van mening dat PROEX II nog altijd bleef voorzien in exportsubsidies die strijdig waren met de SCM-overeenkomst en leidde een nalevingsprocedure in op grond van artikel 21, lid 5, van het Memorandum van overeenstemming betreffende de beslechting van geschillen (Dispute Settlement Understanding - DSU). Het panel inzake naleving en de Beroepsinstantie bevestigden het standpunt van Canada en stelden vast dat PROEX II eveneens een illegale exportsubsidie vormde.

(8) Op 6 december 2000 hechtte Brazilië zijn goedkeuring aan een opnieuw herziene versie van PROEX (PROEX III) en leidde Canada opnieuw een nalevingsprocedure in op grond van artikel 21, lid 5, van het DSU voor een onderzoek inzake WTO-verenigbaarheid. Ditmaal was de conclusie van het rapport van het panel (door het DSB aangenomen op 23 augustus 2001) dat PROEX III, in tegenstelling tot de vorige versies, als zodanig niet strijdig was met artikel 3, lid 1, onder a), van de SCM-overeenkomst, aangezien het programma niet meer voorzag in door Brazilië tegen met subsidies overeenkomende voorwaarden te verstrekken exportkrediet. In de conclusies van het panel werd PROEX III slechts beschouwd als wetstekst op zich, los van de toepassing ervan, en werd duidelijk vermeld dat niet zonder meer kon worden aangenomen dat alle toekomstige toepassingen van PROEX III verenigbaar zouden zijn met de SCM-overeenkomst.

(9) Na aanneming van de conclusies van het panel door het DSB hebben de Europese Gemeenschappen verklaard waakzaam te zullen blijven en erop te zullen toezien dat Brazilië bij de toepassing van PROEX III in alle afzonderlijke transacties zijn WTO-verbintenissen nakomt. Tijdens de laatste twee jaren van toezicht zijn evenwel tegen Brazilië geen aantijgingen of bewijsstukken meer ingediend.

(10) Bij gebrek aan enig bewijsmateriaal betreffende oneerlijke handelspraktijken van Brazilië na aanneming van het rapport van het WTO-panel over PROEX III zijn de Europese Gemeenschappen van oordeel dat geen maatregelen dienen te worden genomen en dat derhalve, in overeenstemming met artikel 11, lid 1, van de verordening de procedure dient te worden beëindigd.

(11) Het Raadgevend Comité werd geraadpleegd over de maatregelen waarin dit besluit voorziet,

BESLUIT:

Enig artikel

De op 17 april 1999 ingeleide onderzoekprocedure in verband met het Braziliaanse programma voor exportfinanciering "PROEX" zoals toegepast in de regionale luchtvaartsector wordt beëindigd.

Gedaan te Brussel, 6 januari 2004.

Voor de Commissie

Pascal Lamy

Lid van de Commissie

(1) PB L 349 van 31.12.1994, blz. 71. Verordening laatstelijk gewijzigd bij Verordening (EG) nr. 356/95 (PB L 41 van 23.2.1995, blz. 3).

(2) PB C 108 van 17.4.1999, blz. 33.