POLEN: PARTNERSCHAP VOOR TOETREDING (98/C 202/07)

1. INLEIDING

In het advies dat de Commissie in juli 1997 aan de Raad heeft voorgelegd overeenkomstig de bepalingen van artikel O van het Verdrag, beveelt zij aan de toetredingsonderhandelingen met Polen te openen. Deze aanbeveling vloeit voort uit de analyse die in het advies is opgenomen, waarin de Commissie van mening is dat Polen i) stabiele instellingen kent, en de rechtsstaat, de mensenrechten en de bescherming van minderheden garandeert, ii) beschouwd kan worden als een functionerende markteconomie die in staat is op middellange termijn het hoofd te bieden aan de concurrentiedruk en de marktkrachten binnen de Unie, en iii) in staat zou moeten zijn op middellange termijn het acquis over te nemen, mits de inspanningen betreffende de omzetting worden voortgezet, en de tenuitvoerlegging wordt geïntensiveerd.

De Europa-Overeenkomst blijft de basis voor de betrekkingen van de Unie met Polen. De pretoetredingsstrategie zal echter worden versterkt zodat de steun gericht kan worden op de specifieke behoeften van elke kandidaat zodat de in het advies genoemde problemen kunnen worden overwonnen. Dit werd door de Commissie in Agenda 2000 als volgt omschreven: "De voornaamste doelstellingen van de versterkte voorbereidingsstrategie zijn tweeërlei: de verschillende vormen van door de Unie verstrekte hulp in te passen in een kader, de partnerschappen voor de toetreding, en binnen dit kader met de kandidaat-landen samen te werken op basis van een duidelijk omlijnd programma ter voorbereiding op het lidmaatschap, waarbij de kandidaat-landen verbintenissen aangaan met betrekking tot bepaalde prioriteiten en een tijdschema voor het nakomen van die verbintenissen aanvaarden; ten tweede, de kandidaat-landen met het beleid en de procedures van de Unie vertrouwd maken, door hun de mogelijkheid te geven aan communautaire programma's deel te nemen.".

Op de vergadering in Luxemburg van december 1997 besloot de Europese Raad dat de partnerschappen voor toetreding de spil zouden vormen van de versterkte pretoetredingsstrategie, waarbij alle vormen van steun aan de kandidaat-landen in één enkel kader worden ondergebracht. Tot dit partnerschap voor toetreding werd besloten door de Commissie, na raadpleging van Polen en op basis van de door de Raad vastgestelde beginselen, prioriteiten, tussentijdse doelstellingen en voorwaarden.

2. DOELSTELLINGEN

Het partnerschap voor toetreding heeft als doel in een alomvattend kader de prioritaire gebieden te omschrijven voor verdere werkzaamheden zoals die zijn vastgelegd in het advies van de Commissie inzake het verzoek van Polen om toetreding tot de Europese Unie, de beschikbare financiële middelen om Polen te helpen bij de tenuitvoerlegging van deze prioriteiten, en de aan deze bijstand verbonden voorwaarden. Het partnerschap voor toetreding biedt een kader voor een aantal beleidsinstrumenten die gebruikt zullen worden om de kandidaat-landen te helpen bij de voorbereidingen op het lidmaatschap. Hiertoe behoren onder andere het nationale programma voor overname van het acquis, dat door Polen moet worden vastgesteld, de gezamenlijke beoordeling van economische beleidsprioriteiten, het pact tegen de georganiseerde misdaad en het parcours voor de interne markt. Deze instrumenten zijn alle verschillend van aard en zullen worden opgezet en aangewend volgens specifieke procedures. Zij vormen geen integrerend onderdeel van dit partnerschap, maar de erin opgenomen prioriteiten zijn met het partnerschap verenigbaar.

3. BEGINSELEN

De belangrijkste prioriteiten voor de kandidaat-landen hebben betrekking op hun vermogen te voldoen aan de criteria van Kopenhagen, waarin is vastgelegd dat voor het lidmaatschap het volgende vereist is:

- het kandidaat-land heeft stabiele instellingen die de democratie, de rechtsstaat, de mensenrechten, en het respect voor en de bescherming van minderheden garanderen;

- het kandidaat-land heeft een functionerende markteconomie, en kan het hoofd bieden aan de concurrentiedruk en de marktkrachten binnen de Unie;

- het kandidaat-land is in staat de verplichtingen van het lidmaatschap aan te gaan, met inbegrip van de doelstellingen van een politieke, economische en monetaire unie.

Op de bijeenkomst in Madrid benadrukte de Europese Raad dat de kandidaat-landen hun administratieve structuren moeten aanpassen om na de toetreding een harmonieus functioneren van het beleid van de Gemeenschap te garanderen; in Luxemburg benadrukte de Europese Raad dat de opname van het acquis in de wetgeving noodzakelijk is, maar op zich niet afdoende; het acquis moet ook daadwerkelijk worden toegepast.

4. PRIORITEITEN EN TUSSENTIJDSE DOELSTELLINGEN

De adviezen van de Commissie en de bestudering ervan door de Raad hebben duidelijk gemaakt dat op bepaalde terreinen nog aanzienlijke inspanningen van de kandidaat-landen vereist zijn bij de voorbereiding op de toetreding, en dat geen van deze landen op dit moment volledig aan alle criteria van Kopenhagen voldoet. Deze situatie vereist een definitie van tussenfasen in termen van prioriteiten, waarbij voor elke prioriteit exacte doelstellingen worden opgesteld in samenwerking met de betrokken landen; het bereiken van deze doelstellingen bepaalt het niveau van de toegekende steun, de vooruitgang in de lopende onderhandelingen met bepaalde landen, en de opening van onderhandelingen met de andere landen. De prioriteiten en tussentijdse doelstellingen zijn in twee groepen verdeeld: korte en middellange termijn. Met betrekking tot de in de categorie "korte termijn" opgenomen prioriteiten en tussentijdse doelstellingen wordt het realistisch geacht dat Polen ze eind 1998 kan verwezenlijken of er aanzienlijke vooruitgang mee kan hebben geboekt. Met het oog op het korte tijdsinterval en de benodigde administratieve capaciteit is het aantal prioriteiten voor de korte termijn beperkt gehouden. Van de onder "middellange termijn" opgenomen prioriteiten wordt aangenomen dat de verwezenlijking langer dan een jaar zal vergen, hoewel in de loop van 1998 met de werkzaamheden kan en moet worden begonnen.

Polen zal gevraagd worden eind maart een nationaal programma voor de overname van het acquis (National Programme for the adoption of the acquis - NPAA) op te stellen, waarin zijn opgenomen een tijdschema voor het verwezenlijken van deze prioriteiten en de tussentijdse doelstellingen en, indien mogelijk en relevant, de nodige personele en financiële middelen.

In het partnerschap voor toetreding zal worden opgenomen dat Polen alle in het advies genoemde zaken moet aanpakken. Ook zal erop worden gewezen dat de opname van het acquis in de wetgeving op zich niet voldoende is, en dat het acquis ook daadwerkelijk moet worden toegepast volgens de normen die binnen de Unie worden gehanteerd. Op alle onderstaande terreinen bestaat behoefte aan geloofwaardige en daadwerkelijke toepassing en handhaving van het acquis.

Aan de hand van de analyse van het advies van de Commissie en de bestudering ervan door de Raad zijn voor Polen de volgende prioriteiten op korte en middellange termijn en tussentijdse doelstellingen vastgesteld.

4.1. Korte termijn (1998)

- Economische hervorming: het vaststellen van de economische beleidsprioriteiten voor de middellange termijn en een gezamenlijke beoordeling binnen het kader van de Europa-Overeenkomst; snellere privatisering/herstructurering staatsbedrijven (onder andere telecom); gezonde ontwikkeling financiële sector, onder andere versnelde, transparante privatisering banksector en betere faillissementsprocedures.

- Industriële herstructurering: vaststelling voor 30 juni en aanvang uitvoering herstructureringsprogramma voor een levensvatbare staalsector; verdere herstructurering kolensector.

- Versterking van institutionele en administratieve capaciteit: vooral verbeteringen op het gebied van douane, controle op staatssteun, ministeries en diensten justitie en binnenlandse zaken, financiële controle, de fytosanitaire en veterinaire structuren, vooral met betrekking tot faciliteiten aan de buitengrenzen, milieu, belastingen en regionaal beleid.

- Interne markt: onder andere certificering en standaardisering (verdere aanpassing wettelijke maatregelen en sluiting Europese overeenkomst conformiteitsbeoordeling), verdere aanpassing op het gebied van intellectuele en industriële eigendomsrechten, overheidsopdrachten en liberalisering kapitaalverkeer, vaststelling wet staatssteun, versterking toezichthoudende autoriteit, afronding inventarisatie.

- Justitie en binnenlandse zaken: effectiever grensbeheer en grenscontrolesystemen, vooral grenzen met Wit-Rusland en Oekraïne, aanpassing visumregelingen aan Europese Unie.

- Landbouw: opzetten van een coherent beleid voor structurele en plattelandsontwikkeling; vaststelling voorschriften en uitvoering veterinaire en fytosanitaire eisen, vooral wat betreft de inspectie- en controleregelingen voor de bescherming van de grenzen van de Europese Unie; vooral moderniseren van bepaalde voedselverwerkende bedrijven (melk- en vleessector) en test- en diagnosefaciliteiten.

- Milieu: voortzetting van de omzetting van de kaderwetgeving; het vaststellen van uitvoerige harmonisatieprogramma's en uitvoeringsstrategieën die verband houden met individuele wetten. Planning en aanvang van de uitvoering van deze programma's en strategieën.

4.2. Middellange termijn

- Politieke criteria: verdere aandacht voor gelijke toegang tot openbare diensten.

- Economisch beleid: regelmatige herziening van de gezamenlijke beoordeling van de economische beleidsprioriteiten, binnen het kader van de Europa-Overeenkomst, gericht op het voldoen aan de criteria van Kopenhagen voor lidmaatschap van de Unie en het acquis op het gebied van economisch en monetair beleid (coördinatie van economisch beleid, het indienen van convergentieprogramma's, het vermijden van excessieve tekorten); hoewel van Polen niet wordt verwacht dat het de euro onmiddellijk na de toetreding overneemt, wordt een beleid verwacht dat is gericht op daadwerkelijke convergentie overeenkomstig de doelstellingen van de Unie inzake economische en sociale cohesie en een nominale convergentie die verenigbaar is met het uiteindelijke doel van het overnemen van de euro.

- Versterking van institutionele en administratieve capaciteit: ontwikkeling antifraude-eenheid en auditbureau overheid en versterking capaciteit financiële controle; verbeterde werking van justitie; opleiding personeel justitie in Gemeenschapsrecht en de toepassing ervan; versterking van de instellingen voor justitie en binnenlandse zaken (zorgen voor voldoende en goed opgeleid personeel, vooral politie, grenswachten, ministeries en rechtbanken); versterking van de parlementaire wetgevende procedures, betere belastinginning; hervorming douane- en belastingdiensten zodat deze klaar zijn voor overname van het acquis; versterking van instanties voor voedselcontrole.

- Interne markt: onder andere voltooiing aanpassing wetgeving overheidsopdrachten, financiële diensten, verdere ontwikkeling lichamen voor standaardisering en conformiteitsbeoordeling; instelling van een systeem voor markttoezicht; aanpassing technische wetgeving industrieproducten; verdere verbetering op het gebied van mededinging (toezicht op concentraties); effectieve handhaving mededingingsrecht, audiovisuele sector, eigendomsrecht en controle aan buitengrens; versterking van autoriteiten die toezicht houden op handhaving antitrustwetgeving en staatssteun; stimulering van de ontwikkeling van ondernemingen (met inbegrip van het midden- en kleinbedrijf); aanpassing aan het acquis op het gebied van telecommunicatie, consumentenbescherming en de interne energiemarkt.

- Justitie en binnenlandse zaken: onder andere ontwikkeling van een doeltreffend grensbeheer; uitvoering van migratiebeleid en de nieuwe asielregeling, bestrijding georganiseerde misdaad (vooral witwassen, drugs, de mensenhandel) en corruptie; tenuitvoerlegging hervorming vreemdelingenwetgeving; aanpassing van het visumbeleid aan dat van de Europese Unie, voltooiing van de aanpassing aan internationale verdragen, met name met het oog op de toepassing van het acquis van Schengen.

- Landbouw: onder andere aanpassing landbouwacquis (onder andere veterinaire en fytosanitaire zaken, vooral controle aan de buitengrens), aandacht voor de milieuaspecten van landbouw en biodiversiteit; implementatie structuurbeleid en ontwikkeling plattelandsbeleid; vergroting van de capaciteit om het SAP uit te voeren en te handhaven, vooral de fundamentele beheermechanismen en bestuurlijke structuren om toezicht te houden op de landbouwmarkten en te maatregelen voor structurele en plattelandsontwikkeling uit te voeren; het vaststellen en uitvoeren van de veterinaire en fytosanitaire voorschriften; het moderniseren van bepaalde voedselverwerkende bedrijven en test- en diagnosefaciliteiten; herstructurering van de agrovoedingssector.

- Visserij: ontwikkeling van de capaciteit voor de tenuitvoerlegging en handhaving van het gemeenschappelijk visserijbeleid.

- Vervoer: verdere aanpassing aan het acquis, vooral wat betreft het vervoer over de weg (markttoegang, veiligheidsregels, belastingen) en vervoer per spoor, en de noodzakelijke investeringen voor de vervoersinfrastructuur, vooral de uitbreiding van de trans-Europese netwerken.

- Werkgelegenheid en sociale zaken: ontwikkeling van de gepaste arbeidsmarktstructuren en een gezamenlijke herziening van het werkgelegenheidsbeleid ter voorbereiding op deelname aan EU-coördinatie; aanpassing van arbeidswetgeving en wetgeving op het gebied van de gezondheid en veiligheid op het werk, en het opzetten van structuren voor de handhaving, met name vroegtijdige overname van de kaderrichtlijn inzake gezondheid en veiligheid op het werk; waarborgen van gelijke kansen voor mannen en vrouwen; verdere ontwikkeling van een actieve, autonome sociale dialoog; verdere ontwikkeling van sociale bescherming; stappen om de normen voor de volksgezondheid op Gemeenschapsniveau te brengen.

- Milieu: onder andere ontwikkeling van controlestructuren en capaciteiten voor toezicht en uitvoering, continue planning en tenuitvoerlegging van aanpassingsprogramma's die verband houden met specifieke wetten. Drinkwater, afvalwater, de afvalsector, luchtvervuiling en grote stookinstallaties verdienen bijzondere aandacht. Milieubeschermingseisen en de noodzaak van duurzame ontwikkeling moeten worden opgenomen in de definitie en de implementatie van nationaal en sectoraal beleid.

- Regionaal beleid en cohesie: voltooiing rechtsgrond en de ontwikkeling van bestuurlijke structuren en begrotingsprocedures, financiële instrumenten, toezicht- en controlemechanismen, teneinde na toetreding deel te nemen aan de structuurprogramma's van de Europese Unie.

5. BELANGRIJKSTE INSTRUMENTEN VOOR DE TECHNISCHE EN FINANCIËLE BIJSTAND VAN DE GEMEENSCHAP

5.1. Programmering van de financiële middelen

In de periode 1995-1997 is in het kader van Phare 526 miljoen ECU toegewezen. Onder voorbehoud van de goedkeuring van het Phare-budget voor de resterende periode, zal de Commissie de toewijzingen voor 1998 en 1999 bevestigen. Financiële voorstellen worden ingediend bij het Phare-beheerscomité, zoals bepaald in Verordening (EEG) nr. 3906/89 van de Raad. Voor alle investeringsprojecten zal systematisch gemeenschappelijke financiering door de kandidaat-landen worden vereist. De Commissie zal samenwerken met Polen, de Europese Investeringsbank (EIB) en de internationale financiële instellingen, in het bijzonder de Europese Bank voor wederopbouw en ontwikkeling (EBWO) en de Wereldbank, ter bevordering van de cofinanciering van projecten in verband met de pretoetredingsprioriteiten. Financiële bijstand na het jaar 2000 zal hulp voor de landbouw omvatten en een structureel instrument dat prioriteit zal geven aan soortgelijke maatregelen als die van het Cohesiefonds. Bovendien zal Polen toegang hebben tot financiering uit meerlandenprogramma's die direct verband houden met het acquis.

Het Phare-programma is het belangrijkste financiële instrument van de versterkte pretoetredingsstrategie. Het hoofddoel van Phare is de landen van Midden- en Oost-Europa te helpen bij de voorbereiding op de toetreding door de bijstand te concentreren op de overname van het acquis van de Gemeenschap, en in het bijzonder op de prioriteiten zoals omschreven in het partnerschap voor de toetreding en in het nationale programma voor overname van het acquis (National Programme for the adoption of the acquis - NPAA). Elk jaar zal de Commissie een financieringsmemorandum met Polen ondertekenen waarin Polen zich ertoe verbindt een aantal in dit partnerschap voor toetreding omschreven prioriteiten te verwezenlijken; de Commissie zal zich ertoe verbinden financieel aan deze verwezenlijking bij te dragen. Bij de programmering van de financiële bijstand van de Gemeenschap zal rekening worden gehouden met de prioriteiten en het tijdschema van het nationale programma voor overname van het acquis.

De daaropvolgende toewijzing van financiële steun zal nauw verband houden met de naleving door de Poolse regering van verbintenissen in het NPAA. Bepaalde toetredingsactiviteiten kunnen nu worden versterkt (bijvoorbeeld steun voor institutionele versterking), maar andere, zoals de financiering van belangrijke investeringsprojecten die gericht zijn op overname van het acquis op terreinen als milieu en kernveiligheid, zullen over een periode van vijf tot zes jaar moeten worden geprogrammeerd, wanneer meer middelen beschikbaar komen.

Na 1998 zal de bijstand van Phare via de volgende soorten activiteiten worden gekanaliseerd:

- Institutionele versterking (ongeveer 30 %): versterking van de democratische instellingen, rechtsstaat, overheidsapparaat en alle organen die verantwoordelijk zijn voor openbare diensten, teneinde de nodige institutionele en bestuurlijke structuren op te zetten en de mensen op te leiden die het acquis moeten toepassen. Steun voor institutionele versterking zal onder andere vorm krijgen in opleidingsactiviteiten, technische bijstand en het smeden van nauwe banden tussen instellingen en bestuurlijke eenheden in Polen met de desbetreffende organen in de lidstaten. Aanvankelijk zal deze steun geconcentreerd worden op prioritaire gebieden als financiën, landbouw, milieu, justitie en binnenlandse zaken.

- Investeringssteun (ongeveer 70 %): voor de aanpassing van de Poolse infrastructuur aan het acquis van de Gemeenschap. Deze steun zal geconcentreerd zijn op: i) structurele maatregelen, vooral herstructurering van de landbouw, regionale ontwikkeling en investering in menselijk en intellectueel kapitaal, waaronder Phare-bijdragen zouden kunnen vallen voor deelname aan het kaderprogramma voor onderzoek en technologische ontwikkeling, ii) het voldoen aan de normen van de Gemeenschap, met name wat betreft milieu, landbouw, industrie, veiligheid en gezondheid op het werk, vervoer en telecommunicatie, iii) medefinanciering van grootschalige infrastructuur (1) en iv) de ontwikkeling van kleine en middelgrote ondernemingen (2).

5.2. De rol van de internationale financiële instellingen

De samenwerking tussen Polen en de internationale financiële instellingen (IFI) krijgt door het partnerschap voor toetreding nieuwe richting en een nieuw elan. De subsidies in het kader van het partnerschap voor toetreding zullen dienen als startkapitaal en als katalysator voor grotere hoeveelheden ontwikkelingskapitaal van de IFI. Dit proces zal door de Commissie worden ontwikkeld in overleg met de kandidaat-landen, de EIB en de IFI, in het bijzonder de EBWO en de Wereldbank, teneinde de medefinanciering van projecten in verband met de pretoetredingsprioriteiten te bevorderen.

Krachtens een nieuw leenmandaat over de periode 1997-1999 kan de EIB 3,52 miljoen ECU beschikbaar stellen voor Midden- en Oost-Europa. Met de nieuwe pretoetredingsfaciliteit die begin 1998 door de gouverneurs van de EIB werd goedgekeurd, werd dit bedrag verhoogd tot 7 miljard ECU. EIB-leningen zullen in alle sectoren worden gebruikt die in aanmerking komen voor EIB-financiering om het toetredingsproces te vergemakkelijken.

6. CONDITIONALITEIT

Aan de bijstand van de Gemeenschap zijn voor Polen voorwaarden verbonden in verband met het nakomen van de verbintenissen krachtens de Europa-Overeenkomst, en verdere vooruitgang bij het voldoen aan de criteria van Kopenhagen en bij de tenuitvoerlegging van dit partnerschap voor toetreding. Het niet-naleven van deze algemene voorwaarden kan leiden tot een besluit van de Raad inzake opschorting van de financiële bijstand op basis van artikel 4 van Verordening (EG) nr. 622/98 van de Raad.

7. TENUITVOERLEGGING VAN DE PRETOETREDINGSSTEUN

Het verlenen van financiële bijstand aan Polen is afhankelijk van de "rijpheid" van de projecten waarvan de Poolse regering opname in een financieringsmemorandum voorstelt. Bij aanbesteding zal de Commissie alleen die projecten financieren die bij de ondertekening van het financieringsmemorandum gereed zijn voor aanbesteding. Bovendien moeten voor alle voorgaande of bestaande verbintenissen in dezelfde sector contracten zijn afgerond of op schema liggen. Met het oog op een efficiënte uitvoering mogen projecten in principe niet onder een drempel van 2 tot 3 miljoen ECU vallen, vooral waar het infrastructuur betreft. Als deze principes ertoe leiden dat Polen zijn indicatieve toewijzing niet volledig kan absorberen, zal de toewijzing dienovereenkomstig worden verminderd. Het verschil tussen de indicatieve en uiteindelijke toewijzing zal worden overgemaakt naar de horizontale MKB-faciliteit en/of de grootschalige infrastructuurfaciliteit. Dit bedrag wordt naderhand niet gecompenseerd.

De regering van Polen wordt verzocht een implementatiestructuur op te zetten die samenhang en complementariteit tussen alle soorten financiële bijstand van de Europese Unie en de nationale middelen garandeert. Een nationale coördinator zorgt voor een nauwe samenhang tussen het algemene toetredingsproces en de programmering van de financiële bijstand van de Gemeenschap.

De regering van Polen zal (bij voorkeur in het Ministerie van Financiën) in de loop van 1998 een Nationaal Fonds voor bevordering van investeringen en versterking van de capaciteit opzetten, onder verantwoordelijkheid van een nationaal ordonnateur. Dit Nationaal Fonds zal, als centrale eenheid via welke de financiële bijstand van Phare of andere vormen van financiering door de Gemeenschap gekanaliseerd worden, verantwoordelijk zijn voor het beheer van deze fondsen door middel van gedecentraliseerde tenuitvoerlegging, om de transparantie te vergroten en versnippering van middelen tegen te gaan. Het fonds zal de algemene verantwoordelijkheid dragen voor het fondsenbeheer, waartoe ook de naleving van de bepalingen van het financieringsmemorandum behoort, en moet aan de Commissie rekenschap afleggen over het gebruik van de fondsen. Het fonds ziet ook toe op de stroom van nationale middelen en andere cofinancieringsmiddelen zoals omschreven in het financieringsmemorandum. De taken en verantwoordelijkheden van het Nationaal Fonds zullen gedetailleerd omschreven worden in de individuele financieringsmemoranda.

Samen met de regering van Polen zal de Commissie streven naar verdere decentralisatie van de implementatie van de financiële bijstand indien aan bepaalde voorwaarden is voldaan, en voorzover het Financieel Reglement van de Europese Gemeenschappen dat toelaat, met name artikel 105, lid 3. Doel hiervan is binnen bepaalde grenzen en geleidelijk een relatie van gedeelde verantwoordelijkheid te creëren tussen de Commissie en Polen, analoog aan de bestaande betrekkingen met de lidstaten bij de tenuitvoerlegging van de Structuurfondsen.

In dit kader kan de Commissie onderzoeken of de nationale aanbestedingsprocedures bij de aanbesteding en gunning van Phare-projecten kunnen worden toegepast, indien de regering van Polen hierom vraagt, vooral waar het investeringen betreft. Het besluit van de Commissie over deze zaak zal worden genomen nadat - onder andere - is bestudeerd in hoeverre de Poolse nationale aanbestedingswetgeving voldoet aan en verenigbaar is met de basisbepalingen van de communautaire aanbestedingsregels voor overheidsopdrachten en het Financieel Reglement, met inbegrip van gelijke voorwaarden voor deelneming aan aanbestedingen en de bepalingen van artikel 118. Besluiten over het gebruik van de nationale aanbestedingsregels worden door de Commissie van geval tot geval genomen en worden bevestigd in de individuele financieringsmemoranda.

Het toezicht op de uitvoering van het programma wordt samen met de Commissie uitgevoerd via procedures die zijn vastgelegd in de individuele financieringsmemoranda. Met het oog op een effectief toezicht op de uitvoering van de bijstand in het Phare-programma zal elk Phare-programma gekwantificeerde fysieke en financiële doelstellingen hebben, die in het financieringsmemorandum worden gespecificeerd. Voor een beoordeling van de effectiviteit worden alle in het kader van Phare geplande operaties onderworpen aan een ex post-evaluatie om hun effect in relatie tot hun doelstellingen te beoordelen.

8. TOEZICHT

Op de uitvoering van het partnerschap voor toetreding wordt toezicht gehouden in het kader van de Europa-Overeenkomst. Dit neemt een aanvang in 1998, voordat de Commissie haar eerste periodieke evaluatierapport over de voortgang van Polen bij de uitvoering van het partnerschap voor toetreding bij de Raad indient.

De relevante onderdelen van het partnerschap voor toetreding zullen in het desbetreffende subcomité worden besproken. Het Associatiecomité bespreekt de algemene ontwikkelingen, de vooruitgang en de problemen bij het verwezenlijken van de prioriteiten en de tussentijdse doelstellingen, en specifiekere zaken die door de subcomités worden doorverwezen. Het Associatiecomité brengt verslag uit aan de Associatieraad over de tenuitvoerlegging van het partnerschap voor toetreding.

Het Phare-beheerscomité zorgt ervoor dat financieringsbesluiten verenigbaar zijn met de partnerschappen voor toetreding.

Het partnerschap voor toetreding wordt zodanig gewijzigd dat het voldoet aan artikel 2 van Verordening (EG) nr. 622/98. De Commissie zal voorstellen dit partnerschap voor eind 1999, en daarna periodiek, te evalueren. Bij deze evaluaties wordt onder andere nagegaan of er behoefte is aan verdere specificatie van tussentijdse doelstellingen in het licht van de vooruitgang van Polen bij de verwezenlijking van de in dit partnerschap opgenomen doelstellingen.

(1) Met betrekking tot investeringsprojecten in het algemeen zal Polen moeten voldoen aan het principe van de complementariteit door minimaal 25 % bij te dragen aan gemeenschappelijk gefinancierde projecten.

(2) Een horizontale faciliteit voor het midden- en kleinbedrijf zal beschikbaar zijn om het tekort aan investeringskapitaal voor kleinschalige bedrijven op te vangen.

BIJLAGE

Alle in het advies genoemde kwesties moeten door Polen worden aangepakt. Deze bijlage geeft een kort overzicht van al deze punten. Een en ander is bedoeld als aanbevelingen voor de te ondernemen actie. De punten worden behandeld in de volgorde waarin zij in het advies voorkomen, zonder dat daarmee iets wordt gezegd over het belang of de urgentie ervan. De gebieden waarop de kandidaat bij voorrang actie dient te ondernemen zijn in het partnerschap voor toetreding opgenomen als prioriteiten en tussentijdse doelstellingen.

1. Politieke criteria

Inspanningen zijn vereist voor verbetering van het rechtsstelsel, handhaving van de persvrijheid en de rechten van journalisten, verbetering van de afhandeling van aanspraken op compensatie voor in beslag genomen eigendommen, en intensivering van de strijd tegen corruptie.

Specifieke maatregelen zijn nodig ter verbetering van de bescherming van de persoonlijke levenssfeer en de onschendbaarheid van de woning. De "zuiveringswetten" en de toepassing daarvan zijn nog steeds een belangrijke kwestie.

2. Economische criteria

Ter voltooiing van het liberaliseringsproces moeten de handelsmonopolies worden aangepakt, en de regulerende instanties die zijn opgezet om het correcte functioneren van de markt te waarborgen, worden versterkt. Bijzondere inspanningen zijn vereist ter voltooiing van de herstructurering en privatisering van de staatsbedrijven, met name in de sectoren staal, energie en telecommunicatie.

Bijzondere aandacht moet worden geschonken aan handhaving van de macro-economische stabiliteit en het tegengaan van oververhitting van de economie. Belangrijke factoren daarbij zijn handhaving van het huidige, op stabiliteit gerichte monetaire en wisselkoersenbeleid, en tenuitvoerlegging van de nieuwe wet op de centrale bank. Bijzondere aandacht moet worden geschonken aan voltooiing van de hervorming van het pensioenenstelsel en het stelsel voor sociale zekerheid. Ook moet aandacht worden blijven gegeven aan hervorming van de landbouw, het bankwezen en de sector financiële diensten, en aan de aanpassing van de handelspolitiek.

3. Vermogen om de verplichtingen van het lidmaatschap na te komen

3.1. Interne markt zonder grenzen

De vier vrijheden

Algemeen kader - De hervorming van de wetgeving inzake overheidsopdrachten, onder meer in de sector openbare nutsvoorzieningen, en van de wetgeving inzake de fase-II-maatregelen van het Witboek moet worden versneld. Ten aanzien van intellectuele en industriële eigendom moet bijzondere aandacht worden geschonken aan wetgeving en doeltreffende wetshandhaving. Op het gebied van het vennootschapsrecht moet worden gezorgd voor volledige verenigbaarheid met de eerste en de twaalfde richtlijn. De bescherming van persoonsgegevens moet worden verbeterd, bij voorkeur door oprichting van een onafhankelijke toezichthoudende autoriteit. De toepassing van de Europa-Overeenkomst op handelsgebied moet worden verbeterd.

Vrij verkeer van goederen - Het werk aan de kaderwetgeving die implementatie van het EU-systeem mogelijk moet maken, moet worden versneld. De infrastructuur voor normalisatie en conformiteitsbeoordeling moet worden versterkt. De richtlijnen van de nieuwe aanpak moeten worden ingevoerd. De onderhandelingen over een Europese overeenkomst inzake conformiteitsbeoordeling kunnen dit proces versnellen. Verder moet de harmonisatie van de richtlijnen inzake motorrijtuigen en die inzake chemische stoffen worden voltooid. De wetgeving inzake farmaceutische stoffen en voedingsmiddelen moet worden aangepast. Er moet een mechanisme voor markttoezicht worden opgezet, dat volledig operationeel moet zijn zodra de technische wetgeving volledig is geharmoniseerd.

Vrij verkeer van kapitaal - De beperkingen op de verwerving van onroerend goed door niet-ingezetenen moeten worden verduidelijkt en waar nodig aangepast.

Vrij verkeer van diensten - Om aan de EU-eisen te voldoen moet de bankwetgeving worden herzien en waar nodig gewijzigd.

Vrij verkeer van personen - Wetgeving en uitvoeringsbepalingen ten aanzien van de wederzijdse erkenning van beroepskwalificaties moeten worden ingevoerd. Verdere inspanningen zijn nodig ten aanzien van de wetgeving en uitvoeringsbepalingen voor coördinatie van de socialezekerheidsstelsels.

Mededinging

De mededingingswet moet verder worden aangepast, met name om de controle op fusies te verbeteren en de bevoegdheden van de mededingingsautoriteit te versterken. Een volledige inventaris van de overheidssteun moet worden opgezet en permanent bijgewerkt, overeenkomstig de praktijk in de Gemeenschap. Er moet een nationaal juridisch kader voor overheidssteun komen, waarin de criteria voor en het toezicht op overheidssteun worden geregeld. Alle huidige steunmaatregelen moeten worden geëvalueerd. Maatregelen die niet in overeenstemming zijn met de Europa-Overeenkomst moeten worden gewijzigd of ingetrokken. Dit geldt ook voor niet-compatibele overheidssteun aan ondernemingen die in de speciale economische zones opereren. Op nieuwe steunmaatregelen moet effectief toezicht worden gehouden. Een aantal exclusieve rechten en staatsmonopolies die niet in overeenstemming zijn met het communautaire acquis, moet geleidelijk worden aangepast, dan wel afgeschaft.

3.2. Innovatie

Onderwijs, opleiding en jeugdzaken

Om in de behoeften van de markteconomie te voorzien en het concurrentievermogen en de kwaliteit van de productie te verbeteren, moet aanzienlijk worden geïnvesteerd in hervorming van het onderwijsprogramma, opleiding van docenten, leermiddelen en huisvesting.

Onderzoek en technologische ontwikkeling

Het innovatievermogen van de economie moet worden versterkt, evenals de banden tussen onderzoeksinstellingen en het bedrijfsleven, waaronder het midden- en kleinbedrijf.

Telecommunicatie

Om aan de EU-richtlijnen te voldoen moet zowel beleid als wetgeving ingrijpend worden gewijzigd. Met name moet een goed functionerende regulerende instantie worden opgericht, en moeten de beperkingen op buitenlandse deelneming in de Poolse telecommunicatiemarkt (zowel exploitatie als fabricage) worden opgeheven. Bovendien vereist de EG-wetgeving thans dat de overheid erop toeziet dat moderne telefoondiensten overal tegen een redelijke prijs beschikbaar zijn. Om aan deze verplichting te voldoen moet in het systeem aanzienlijk worden geïnvesteerd.

Audiovisuele sector

De wetgeving moet worden aangepast, met name ten aanzien van de vrijheid van ontvangst, de bevordering van Europese producties, bepaalde reclamevoorschriften en de bescherming van minderjarigen.

3.3. Economische en fiscale aspecten

Economische en Monetaire Unie

De inspanningen om de inflatie terug te dringen door middel van een geloofwaardig monetair en wisselkoersenbeleid moeten worden voortgezet. De herstructurering van de financiële sector moet worden voltooid.

Belastingen

Om een consistente toepassing van de BTW-wetgeving te waarborgen, moet deze aan de EU-eisen worden aangepast. De huidige wetgeving is in een aantal opzichten discriminerend voor ingevoerde producten. Bijzondere inspanningen zijn vereist ten aanzien van de BTW-vrijstellingsregelingen, de BTW-terugbetalingsregeling voor buitenlandse belastingplichtigen, de BTW-tariefstructuur en het recht op BTW-aftrek voor het internationale dienstenverkeer.

De aanzienlijke verschillen tussen de Poolse accijnsregelingen en die van de Europese Unie moeten worden weggewerkt. Met betrekking tot accijnzen moet bijzondere aandacht worden geschonken aan het opzetten van een entrepotregeling voor het verkeer van goederen die onder een schorsingsregeling vallen. De tariefstructuur en de hoogte van het accijnstarief moeten aan het communautaire model worden aangepast.

Statistieken

Inspanningen zijn nog vereist voor het opzetten van registers en ten aanzien van regionale statistieken.

3.4. Sectoraal beleid

Industrie

Om het concurrentievermogen te verbeteren moet sterker worden gestreefd naar beleid dat gericht is op het stimuleren van open, concurrerende markten, en op het inzetten van de instrumenten van het industriebeleid van de Gemeenschap ten aanzien van het functioneren van markten (productspecificaties en markttoegang, handelspolitiek, staatssteun en mededingingsbeleid) en maatregelen die gericht zijn op het versterken van het aanpassingsvermogen van de industrie (stabiele macro-economische omgeving, technologie, opleiding enz.). Verdere herstructurering is nodig in een aantal industriesectoren, zoals de staalindustrie, waar behoefte is aan een uitvoerbaar herstructureringsprogramma, en de kolenindustrie.

Landbouw

Substantiële inspanningen zijn nodig om de Poolse wetgeving aan te passen aan de EU-vereisten. Dit houdt in dat een samenhangend beleid voor de ontwikkeling van de landbouwstructuur en de ontwikkeling van het platteland moet worden uitgewerkt, dat de structuurproblemen in de Poolse landbouw kan oplossen. Bijzondere aandacht moet worden besteed aan de toepassing van veterinaire en fytosanitaire voorschriften en de modernisering van inrichtingen om aan de EG-normen te voldoen, met name ten aanzien van de inspectie- en controleregelingen voor de bescherming van de buitengrenzen van de Europese Unie. Aandacht moet worden besteed aan versterking van het administratief apparaat, om te bereiken dat de instrumenten van het gemeenschappelijk landbouwbeleid kunnen worden toegepast en dat toezicht kan worden gehouden op de naleving van de voorschriften. De agrovoedingssector moet worden geherstructureerd om het concurrentievermogen te versterken. Een aantal voedselverwerkende ondernemingen (in de sectoren zuivel en vlees) moet worden gemoderniseerd, evenals een aantal keurings- en beproevingsfaciliteiten. De administratieve structuren moeten worden versterkt om de beleidsinstrumenten van het gemeenschappelijk landbouwbeleid, waaronder de invoerregelingen, te kunnen toepassen. Om de concurrentiepositie van de agrovoedingssector te versterken, moet deze verder worden geherstructureerd.

Visserij

De visserijadministratie moet worden versterkt om het gemeenschappelijk visserijbeleid effectief te kunnen toepassen. Het betreft hier met name: behoud en beheer van de visbestanden, implementatie van een monitoring- en controlesysteem, beheer van de gemeenschappelijke marktordeningen voor visserij en aquacultuur, implementatie van een structuurbeleid voor de visserij- en aquacultuursector, bijhouden van een register van visserijvaartuigen, verzamelen van statistische gegevens, en implementatie van het EU-visserijbeleid voor milieubescherming.

Energie

De harmonisatie-inspanningen moeten worden voortgezet, met name ten aanzien van de aanpassing van monopolies (met inbegrip van invoer- en uitvoervraagstukken), de toegang tot netwerken, de energieprijzen en staatsinterventie. Bijzondere aandacht moet worden geschonken aan de herstructurering van de sector vaste brandstoffen, aan efficiënt energiegebruik, milieunormen en voorzorgsmaatregelen voor noodsituaties (o.a. het verplicht aanleggen van buffervoorraden aardolie).

Vervoer

Wetgeving moet worden ingevoerd en geïmplementeerd ten aanzien van het goederenvervoer over de weg (markttoegang, gewichten en afmetingen, veiligheid, verkeersheffingen), de zeevaart (veiligheid) en het luchtvervoer. De financiële transparantie van de sector spoorvervoer moet worden versterkt. Maatregelen moeten worden genomen ten behoeve van de toekomstige uitbreiding van de trans-Europese netwerken. De inspectie-instanties moeten worden versterkt, met name wat de vervoersveiligheid betreft. Op nationaal niveau moeten specifieke strategieën worden uitgewerkt voor de ontwikkeling en de financiering van de vervoersinfrastructuur.

Midden- en kleinbedrijf

Het MKB-beleid moet worden verfijnd en de coherentie ervan worden versterkt. De wetgeving en het administratieve klimaat moeten worden vereenvoudigd om deze voor het midden- en kleinbedrijf beter toegankelijk te maken. Ondersteunende infrastructuren moeten worden versterkt, het belastingklimaat moet worden verbeterd en de toegang van het midden- en kleinbedrijf tot financiering moet worden vergemakkelijkt.

3.5. Economische en sociale cohesie

Werkgelegenheid en sociale zaken

De wetgeving moet worden aangepast aan de EU-vereisten op gebieden als veiligheid en gezondheid op het werk, arbeidsrecht en gelijke behandeling. Gestreefd moet worden naar sociale hervormingen, en de investeringen in de openbare gezondheidszorg moeten aanzienlijk worden verhoogd. Het actieve arbeidsmarktbeleid moet verder worden uitgewerkt, en gezamenlijk geëvalueerd ter voorbereiding op de coördinatie in EU-verband. Een actieve, autonome sociale dialoog en sociale bescherming moeten worden ontwikkeld. Om de wetgeving effectief te kunnen toepassen, moeten de administratieve structuren worden versterkt.

Regionaal beleid en cohesie

Er moet een gedifferentieerd beleid voor de aanpak van regionale verschillen worden ingevoerd. De administratieve en budgettaire structuren die na de toetreding nodig zijn voor het beheer van de geïntegreerde structuurmaatregelen van de Europese Unie, moeten worden opgezet.

3.6. Levenskwaliteit en milieu

Milieu

Maatregelen zijn nodig voor volledige omzetting van het milieuacquis. Ten aanzien van de naleving daarvan is aanzienlijke vooruitgang vereist. Bijzondere inspanningen zijn nodig om de wetgeving inzake afval, water en natuurbeheer volledig in overeenstemming te brengen met de EU-wetgeving. De kaderrichtlijnen op het gebied van lucht, afval en water en de richtlijn geïntegreerde preventie en bestrijding van verontreiniging (IPPC) dienen in de nationale wetgeving te worden omgezet. Meer investeringen zijn nodig ten aanzien van grootschalige verbrandingsinstallaties, waterhuishouding, industrie, luchtvervuiling in de steden, beheer van vaste en gevaarlijke afvalstoffen en beheer van stedelijk afval. Aanzienlijke inspanningen zijn vereist voor de ontwikkeling van adequate toepassingsstructuren. Het milieubewustzijn moet worden gestimuleerd.

Consumentenbescherming

Wetswijzigingen zijn nodig op gebieden als: bescherming van de economische belangen van de consument, verkoop buiten de normale verkoopruimten, televerkoop, pakketreizen, timesharing, consumentenkrediet, misleidende reclame, prijsaanduiding en productveiligheid. Er moet een sterke, onafhankelijke, door de overheid ondersteunde consumentenbeweging komen.

3.7. Justitie en binnenlandse zaken

De vorderingen die bij het grensbeheer en de grenscontrole zijn geboekt, moeten worden gecontinueerd. Het Verdrag van Genève en het protocol van 1967, alsmede de vluchtelingenwet, moeten doeltreffend ten uitvoer worden gelegd. De bestrijding van de georganiseerde criminaliteit moet worden geïntensiveerd. Dit betreft onder meer de productie van en de handel in drugs, vrouwenhandel, witwassen en het smokkelen van gestolen auto's en wapens. Wetgeving en structuren met betrekking tot drugsbestrijding moeten worden verbeterd. De internationale overeenkomsten op het gebied van justitie en binnenlandse zaken moeten worden geratificeerd. Bijzondere aandacht moet worden geschonken aan de noodzakelijke middelen voor institutionele versterking. In dit verband moet onder meer de coördinatie tussen de verantwoordelijke diensten worden verbeterd. De corruptie moet worden aangepakt. Aandacht moet worden geschonken aan controleerbaarheid en technische effectiviteit. Het functioneren van het gerechtelijk apparaat moet worden verbeterd. De samenwerking tussen de verschillende diensten moet worden verbeterd. Dit geldt onder meer voor de diensten die met de bestrijding van de georganiseerde criminaliteit belast zijn. Aanzienlijke inspanningen zijn nog nodig ten aanzien van het vreemdelingenrecht en het visumstelsel ten opzichte van de NOS-landen en andere niet-geassocieerde buurlanden.

3.8. Extern beleid

Handel en internationale economische betrekkingen

Voorbereidingen moeten worden getroffen zodat Polen bij de toetreding de diverse samenwerkingsovereenkomsten, preferentiële overeenkomsten en bilaterale en multilaterale verplichtingen van de Gemeenschap, alsmede haar autonome handelsbeschermingsinstrumenten, kan toepassen. Tegelijkertijd moet de nationale wetgeving op dit gebied worden ingetrokken.

Ontwikkeling

Voorbereidingen moeten worden getroffen zodat Polen bij de toetreding de handelsregeling van Lomé ten opzichte van de ACS-staten kan toepassen, en samen met de andere lidstaten kan deelnemen aan de financiering van het Europees Ontwikkelingsfonds (EOF).

Douane

De douanewetgeving moet worden aangepast aan die van de EG en volledig worden toegepast. De organisatie en het personeel moeten worden voorbereid op de taken van een moderne douaneadministratie. Aanzienlijke inspanningen zijn nodig om ervoor te zorgen dat de douanediensten volledig vertrouwd worden gemaakt met de wetgeving. Geautomatiseerde systemen moeten worden ontwikkeld die het mogelijk maken dat Polen volledig deelneemt aan de douane-unie en de interne markt. Bijzondere aandacht moet worden geschonken aan de voorbereiding van de douane op de uitvoering van alle economische douaneregelingen, het stelsel van tariefschorsingen en het beheer van tariefcontingenten en -plafonds. Bij de strategische planing moet aandacht worden geschonken aan versterking van de grensposten aan de buitengrenzen die Polen bij de toetreding zal hebben met niet-EU-lidstaten.

3.9. Financiële aspecten

Om correcte tenuitvoerlegging van het communautaire beleid te waarborgen, moeten mechanismen voor financieel beheer en controle worden opgezet. Het stelsel voor financiële controle en het douanestelsel moeten worden gewijzigd, zodat het stelsel van "eigen middelen" efficiënt kan worden beheerd. De betrouwbaarheid van de nationale rekeningen moet worden verbeterd om een correcte berekening van het BNP mogelijk te maken.

4. Administratieve mogelijkheden om het acquis toe te passen

Om het acquis effectief te kunnen implementeren en handhaven, zijn ingrijpende hervormingen nodig ter versterking van de administratieve structuren in vrijwel alle voor de EU-relevante sectoren. Bijzondere aandacht moet worden geschonken aan versterking van de instanties die moeten toezien op de correcte toepassing van de communautaire voorschriften in de interne markt, en aan versterking van de douaneautoriteiten. Versterking van de regulerende en toezichthoudende instanties is nodig op gebieden als mededinging, effecten, verzekeringen, het bankwezen, witwassen, overheidsopdrachten, consumentenbescherming, vervoersveiligheid en normen en certificatie, de arbeidsinspectie, veterinaire en fytosanitaire controle en de keuring van voedingswaren.

Voor het verhogen van de kwalificaties van het personeel dat zich met EU-kwesties bezighoudt, en het verbeteren van het openbaar bestuur in het algemeen, zijn intensievere inspanningen vereist. Dit houdt onder meer in dat een volledig nationaal opleidingsprogramma voor overheidsambtenaren moet worden opgezet, en dat de ambtenarenwet op neutrale wijze moet worden geïmplementeerd.

De middelen en de expertise van het gerechtelijk apparaat moeten worden versterkt. De kwalificaties van de rechters moeten op alle gebieden worden verhoogd, met name ten aanzien van EU-kwesties.