13.11.93 Publikatieblad vandeEuropeseGemeenschappen Nr.C307/3
MEDEDELING VANDECOMMISSIE AANDELID-STATEN
(93/C307/03)
Nadenietigverklaring vandemededelingvandeCommissiebetreffendedetoepassingvande
artikelen92en93vanhetEEG-Verdrag envanartikel5vanRichtlijn80/723/EEGvande
Commissieopopenbarebedrijvenindeindustriesector doorhetHofvanJustitievandeEuro­
peseGemeenschappen injuni1993,heeftdeCommissiebeslotendeLid-Statenindevormvan
eenrichtlijndeverplichtingopteleggenaandeCommissiejaarlijksfinanciëlegegevenste
verstrekken .DezerichtlijnisaarideLid-Statentoegezondenenzalwordenbekendgemaakt (1).
TerzelfdertijdheeftdeCommissiedebovengenoemde mededelingopnieuwaangenomen,met
weglatingvanderapportageverplichting diewasopgenomenindepunten45totenmet53en
vanalleverwijzingendaarnaarindepunten2,27,29,31en54.
Hierondervolgtdeherzienetekst:
OPBnr.L254van12.10.1993.
MededelingvandeCommissieaandeLid-Staten
Toepassingvandeartikelen92en93vanbetEEG-Verdrag envanartikel5vanRichtlijn
80/723/EEGopopenbarebedrijvenindeindustriesector
kingentussenLid-Statenenopenbarebedrijvenende
Staat.Enverderaanhetalgemeenaanvaardebeginsel,
datwanneerdeStaateenondernemingfinanciertop
voorwaardendievooreenparticuliereinvesteerderonder
normalemarktvoorwaarden onaanvaardbaar zouden
zijn,ersprakeisvanstaatssteun .Voortswordtuiteenge­
zethoedeCommissiededoorzichtigheid wilvergroten
doorditbeginselonderalleomstandigheden opallevor­
menvanbeschikbaarstelling vanopenbaremiddelenen
opalleondernemingen toetepassen.I.INLEIDING
1.Eenstrengeretoepassingvanhetbeleidinzake
overheidssteun isnoodzakelijkommetsuccesdeinterne
markttekunnenvoltooien.Eenvandegebiedendiein
ditverbanddeaandachtverdienen,isdatvandeopen­
barebedrijven.Erisaandeenekantbehoefteaaneen
groteredoorzichtigheid enaandeanderekantaande
ontwikkelingvaneenbeleidvooropenbarebedrijven,
aangeziendezenietvoldoendeaandeordekomeninde
bestaandecodesinzakestaatssteun :
—intalvangevalleniserindesteuncodesvooropen­
barebedrijvenuitsluitendsprakevankapitaalinbreng ,
ennietvananderevormenvanbeschikbaarstelling
vanopenbaremiddelen;
—bovendienhebbendiecodesinhetalgemeenuitslui­
tendbetrekkingopverliesgevende openbarebedrij­
ven;
—tenslotteblijktookdateenbelangrijkgedeeltevan
destaatssteunaanopenbarebedrijvendieistoege­
kendviaanderedangoedgekeurde steunregelingen
(waaropookprivé-bedrijven eenberoepkunnen
doen),nietaangemeldwordtopbasisvanartikel93,
lid3.
2.Hetdoelvandezemededelingisdezesituatiete
verhelpen.Omtebeginnenwordenderechtsgrondinhet
Verdragenhetgevoerdebeleid,respectievelijk dejuris­
prudentie,vandeRaad,vanhetParlement,vandeCom­
missieenvanhetHofvanJustitiemetbetrekkingtot
openbareondernemingen toegelicht .Daarbijwordtin­
zonderheidaandachtbesteedaanRichtlijn80/723/EEG
betreffendededoorzichtigheid indefinanciëlebetrek­3.Dezemededelinghandeltnietoverhetvraagstuk
vandeverenigbaarheid vansteunmaatregelen opgrond
vaneenvandeinhetVerdraggenoemdeafwijkingen,
omdatinhetdesbetreffende beleidgeenwijzigingwordt
voorgenomen .Tenslottebeperktdezemededelingzich
totdeindustriesector .Ditstaatevenwelnieteraaninde
wegdatdeCommissiedeindemededelingbeschreven
benaderingkantoepasseninindividuelegevallenofin
sectorenbuitendeindustriesector ,ditnaargelangde
principesvandezemededelingbijwijzevanuitzondering
opdezeuitgeslotensectorenkunnenwordentoegepast,
wanneerzijvanoordeelisdatzulksnoodzakelijk isom
tebepalenofersprakeisvanstaatssteun .
II.OPENBAREBEDRIJVENENDE
MEDEDINGINGSREGELS
4.Artikel222luidt:„DitVerdraglaatderegelingvan
heteigendomsrecht indeLid-Statenonverlet.".HetVer­
dragismetanderewoordenneutraalinzakedekeuze
dieeenLid-Staatkanmakentussenopenbaarenparticu­

Nr.C307/4 Publikatieblad vandeEuropeseGemeenschappen 13.11.93
liereigendomsrecht enlaathetrechtvaneenLid-Staat
omeengemengdeeconomietevoerenonverlet.Toch
onttrektditrechtopenbarebedrijvennietaandetoepas­
singvandemededingingsregels wantdeinvoeringvan
eensysteemdatmededingingbinnendegemeenschappe­
lijkemarktwaarborgt,iseenvandegrondslagenvanhet
Verdrag(artikel3,onderf)).HetVerdraggeefttevens
dealgemeneregelsomdatsysteemindepraktijkte
brengen(artikelen85totenmet94).Bovendienbepaalt
hetVerdragdatdezealgemenemededingingsregels ook
betrekkinghebbenopopenbarebedrijven(artikel90,
lid1).Inartikel90,lid2,isvoorzienineenspecifieke
afwijkingvandealgemeneregelvanartikel90,lid1,die
eropneerkomtdatdemededingingsregels vantoepassing
zijnopalleopenbarebedrijven,metinbegripvandeon­
dernemingenbelastmethetbeheervandienstenvanal­
gemeeneconomischbelangofdiehetkarakterdragen
vaneenfiscaalmonopolie,voorzoverdetoepassing
daarvandevervulling,infeiteofinrechte,vandehun
toevertrouwde bijzonderetaaknietverhindert .Deont­
wikkelingvanhethandelsverkeer magnietwordenbeïn­
vloedineenmatediestrijdigismethetbelangvande
Gemeenschap .Inhetkadervanderegelsinzakestaats­
steun(artikelen92totenmet94)betekentditdatsteun
aanopenbarebedrijven,zoalselkeanderevormvan
steunaanparticuliereondernemingen ,voorafmoetwor­
denaangemeldbijdeCommissie(artikel93,lid3)om
nategaanofdebetrokkensteunmaatregelen vallenon­
derdetoepassingvanartikel92,lid1,datwilzeggenof
zijhethandelsverkeer endemededingingtussenLid-Sta­
tenongunstigbeïnvloeden .Indienzijonderartikel92,
lid1,vallen,staathetaandeCommissietebepalenof
eenvandealgemeneafwijkingenzoalsbedoeldinhet
Verdragvantoepassingiszodatdesteunmaatregel ver­
enigbaarwordtmetdegemeenschappelijke markt.Derol
vandeCommissieisdanookervoortezorgendatopen­
barenochparticuliereondernemingen bijdetoepassing
vandemededingingsregels wordengediscrimineerd .naaropenbarebedrijvenendebestedingvandiemidde­
lengeheeldoorzichtigwerdgemaakt(artikel1).DeLid­
StatenverschaffenaandeCommissiewanneerdezehet
nodigacht,deinformatiewaarvanwordtgesprokenin
artikel1,alsmedeallenoodzakelijke inlichtingen,onder
anderedevooropgestelde doelstellingen (artikel5).Die
doorzichtigheid betrofweliswaaralleopenbaremiddelen,
maardevolgendewerdenuitdrukkelijkvermeldalsval­
lendeonderdetoepassingvanderegeling:
—vergoedingvanbedrijfsverliezen ,
—kapitaalinbreng ofdotatie,
—inbreng„afondsperdu"enleningentegengunstige
voorwaarden ,
—verleningvanfinanciëlevoordelendoorhetachter­
wegelatenvandeinningvanwinstenofvorderingen ,
—hetafzienvaneennormalebeloningvoordeaange­
wendeopenbaremiddelen,
—vergoedingvandooroverhedenopgelegdelasten.
7.DeCommissiewasvoortsvanoordeeldatdoor­
zichtigheidvandebeschikbaarstelling vanopenbare
middelenmoestwordenbereikt,ongeachtdewijzevan
beschikbaarstelling .Bijgevolgvallennietalleende
rechtstreeksebeschikbaarstelling vanmiddelendoorde
overhedenaanopenbarebedrijven,maarookindirecte
geldstromenuitandereopenbarebedrijvenwaaropde
overheideendominerendeinvloedheeft(artikel2),on­
derdetoepassingvanderichtlijninzakedoorzichtigheid .
8.Dewettelijkheidvanderichtlijninzakedoorzich­
tigheidwerddoorhetHofvanJustitiebevestigdinzijn
arrestvan6juli1982()•5.Preciesomditprincipevannon-discriminatie of
neutralebehandelingtewaarborgenheeftdeCommissie
in1980eenrichtlijnbetreffendededoorzichtigheid inde
financiëlebetrekkingentussenLid-Statenenopenbare
bedrijven(*)vastgesteld .DemotiveringvandeCommis­
siewasdatdecomplexiteitvandefinanciëlebetrekkin­
gentussendenationaleautoriteitenendeopenbarebe­
drijvenhethaarwellichtmoeilijkzoumakenhaartaak
omgeensteuntoetestaandieonverenigbaar ismetde
gemeenschappelijke markt,naarbehorentevervullen.
Voortswaszijvanoordeeldatderegelsinzakestaats­
steunslechtseerlijkopzowelopenbarealsparticuliere
bedrijvenzoudenkunnenwordentoegepastwanneerde
financiëlebetrekkingen tussenoverhedenenopenbare
bedrijvendoorzichtigerwerdengemaakt .
6.DerichtlijnlegdedeLid-Statendeverplichtingop
ervoortezorgendatdestroomvanopenbaremiddelen8.1.Inantwoordophetargumentdatderichtlijnniet
noodzakelijkwasendatzijinbreukmaakteopdeeven­
redigheidsregel steldehetHof(r.o.18):„Geletopde
uiteenlopende vormenvanopenbarebedrijvenindever­
schillendeLid-Statenenophunwijdvertakteactivitei­
ten,ishetonvermijdelijk datookhunfinanciëlebetrek­
kingenmetdeoverhedenzeeruiteenlopen,vaakinge­
wikkeldzijnenderhalvemoeilijkzijntecontroleren,
zelfsmetbehulpvandegepubliceerdeinformatiebronnen
waarnaarverzoeksters hebbenverwezen .Onderdeze
omstandigheden kanmennietontkennendatdeCom­
missiebehoefteheeftaanaanvullendeinlichtingenover
dezebetrekkingen ,diezijtrachtteverkrijgendoorvoor
alleLid-Statenenallebetrokkenbedrijvengemeenschap­
pelijkecriteriaaanteleggen.".
ORichtlijn80/723/EEG(PBnr.L195van29.7.1980,blz.
35),zoalsgewijzigdbijRichtlijn85/413/EEG(PBnr.L229
van28.8.1985,blz.20),waarbijderegelingwordtuitge­
breidtotvoorheenuitgeslotensectoren. (2)Gevoegdezaken188/80totenmet190/80.

13.11.93 Publikatieblad vandeEuropeseGemeenschappen Nr.C307/5
nog(r.o.26):„ZoalshetHofreedshiervoorheeftaan­
gegevenzijndebepalingenvanartikel90nujuistinhet
Verdragopgenomenomdatdeoverhedeninvloedkun­
nenuitoefenenopdecommerciëlebeslissingenvanopen­
barebedrijven.Dezeinvloedkanwordenuitgeoefendop
basisvanfinanciëledeelneming,danwelvanvoorschrif­
teninzakehetbeheervanhetbedrijf.Doorjuistdeze
criteriatekiezenterbepalingvandefinanciëlebetrek­
kingenwaaroverzijgegevensmoetkunnenverkrijgen
omhaartoezichthoudende taakkrachtensartikel90,
lid3,tevervullen,isdeCommissiebinnendegrenzen
vandeindiebepalingverleendebeoordelingsbevoegd ­
heidgebleven.".
9.DedoorhetHofmetbetrekkingtotderichtlijnin­
zakedoorzichtigheid ontwikkeldeprincipeszijnthans
dooreenvastejurisprudentiebekrachtigd .Vanbijzonder
belangishetfeitdathetHofheeftbevestigddat
—dedoorderichtlijnvoorgeschreven doorzichtigheid
eninformatieverstrekking opverzoeknoodzakelijk
zijnengeeninbreukmakenophetevenredigheidsbe­
ginsel;
—derichtlijnhetbeginselvandeneutralebehandeling
vanopenbareenparticuliereondernemingen eerbie­
digt;
—deCommissiemethetoogophettoezichtopdena­
levingvandeartikelen92en93eenrechtmatigbe­
langerbijheefttewordengeïnformeerd overalle
vormenvanbeschikbaarstelling vanopenbaremidde­
lenaanopenbarebedrijven;en
—deCommissiemethetoogophettoezichtopdena­
levingvandeartikelen92en93eenrechtmatigbe­
langheeftbijdebeschikbaarstelling vanopenbare
middelenaanopenbarebedrijven,zowelwanneerdie
rechtstreeksdoordeoverhedenalswanneerdieindi­
rectdoorandereopenbarebedrijvenwordenver­
strekt.
t
III.CRITERIA DIEWORDENGEHANTEERD OMTE
BEPALENOFERSPRAKEISVANSTEUN
10.Nadatiskomenvasttestaantenaanzienvan
welkeondernemingen enwelkemiddelendeCommissie
methetoogopdetoepassingvandeartikelen90en92
vanhetVerdrageenrechtmatigbelangopinformatie
kanlatengelden,moetwordennagegaanaandehand
vanwelkecriteriakanwordenbepaaldofersprakeis
vansteun.Alleendankaneenvoorafgaandeaanmelding
vereistzijn.Wanneerersprakeisvansteun,dientte
wordennagegaanofeenvandeinhetVerdragbedoelde
afwijkingenvantoepassingis(3).Hetnagaanofer
sprakeisvansteunaandeenekantenhetonderzoekof
diesteunuithoofdevaneenvandebijhetVerdragtoe­
gestaneafwijkingenverenigbaarisaandeanderekant,
moetenalstweeonderscheiden fasenvandebeoordeling
wordenbeschouwd,wilmeneenvolledigedoorzichtig­
heidbereiken.8.2.Inantwoordophetargumentdatdebetrokken
richtlijninbreukmaakteophetneutraliteitsbeginsel van
artikel222vanhetVerdrag,steldehetHof(r.o.21):„In
ditverbandmoeteropwordengewezendathetgelijk­
heidsbeginsel ,waaropdeRegeringenzichberoepenvoor
debetrekkingentussendeopenbarebedrijvenendepar­
ticuliereondernemingen inhetalgemeen,vooronderstelt
datdebeidegroepenineenvergelijkbaresituatieverke­
ren.Particuliereondernemingen houdenbijdebepaling;
vanhunproduktie-enhandelsstrategie (...)metname
rekeningmetrentabiliteitseisen .Debeslissingenvan
openbarebedrijvenkunnendaarentegendeinvloedvan
andersoortigefactorenondergaanomdatdeoverheden
diedezebeslissingenkunnenbeïnvloeden,doelstellingen
vanalgemeenbelangnastreven.Deeconomischeen
financiëlegevolgenvaneendergelijkeinvloedleidentot
devestigingtussendezebedrijvenendeoverhedenvan
financiëlebetrekkingenvanbijzondereaard,dieverschil­
lenvandebetrekkingentussenoverhedenenparticuliere
ondernemingen .Daarderichtlijnnujuistdezebijzon­
derefinanciëlebetrekkingenbetreft,kanhetmiddelbe­
treffendediscriminatienietslagen.".
8.3.Inantwoordophetargumentdatdeindericht­
lijnopgenomenlijstvanfinanciëlebetrekkingenwaarin
doorzichtigheid diendetewordenverschaft(artikel3
vanderichtlijn)eenpogingwasomhetbegripsteun­
maatregelindezinvandeartikelen92en93tedefi­
niëren,steldehetHof(r.o.23):„Watbetreftdebepaling
inartikel3vandefinanciëlebetrekkingendieaandere­
gelsvanderichtlijnzijnonderworpen ,behoeftslechtste
wordenvastgestelddathetnietgaatomeenpogingvan
deCommissieomhetbegripsteunmaatregel uitdearti­
kelen92en93EEG-Verdrag tedefiniëren ,maaralleen
omeennadereaanduidingvandefinanciëlebetrekkin­
genwaarvandeCommissiehaarsinziensopdehoogte
moetwordengesteldomtekunnencontrolerenofeen
Lid-Staataanhetbetrokkenbedrijfsteunheeftverleend
zonderzijnmededelingsplicht ingevolgeartikel93,lid3,
natekomen.".
8.4.Inantwoordophetargumentdatdedefiniëring
openbarebedrijvenwaaroverinformatiediendetewor­
denverschaft(artikel2vanderichtlijn),eenpogingwas
omhetbegripopenbaarbedrijfindezinvanartikel90
vanhetVerdragtedefiniëren,steldehetHof(r.o.24)
dat„dienttewordenbeklemtoonddatdezebepalingniet
beoogtditbegripteomschrijvenzoalshetinartikel90
EEG-Verdragvoorkomt,maardenoodzakelijke criteria
aanteleggenteromlijningvandegroepbedrijvenwaar­
vandefinanciëlebetrekkingenmetdeoverheidzijnon­
derworpenaandeinderichtlijnbedoeldeinformatiever­
plichting",alsmede(r.o.25):„Volgensartikel2wordtin
derichtlijnverstaanonderopenbaarbedrijfelkbedrijf
waaropoverhedenrechtstreeksofmiddellijkeendomi­
nerendeinvloedkunnenuitoefenen .Eendergelijkein­
vloedwordtvolgensdetweedealineavermoedwanneer
deoverheden,aldannietrechtstreeks ,demeerderheid
vanhetgeplaatstekapitaalbezitten,overdemeerderheid
vandestemrechtenbeschikkenofmeerdandehelftder
ledenvanhetorgaanvanbestuur,vanbeheerofvantoe­
zichtvanhetbetrokkenbedrijfkunnenbenoemen",en(J)Ziedepunten32en33.

Nr.C307/6 Publikatieblad vandeEuropeseGemeenschappen 13.11.93
steunaandeijzer-enstaalindustrie (4)meteenparigheid
vanstemmengoedgekeurdeneentweedemaalwerdde
steuncodevoordescheepsbouw (5)meteengekwalifi­
ceerdemeerderheidaangenomen .Inbeidegevallenbe­
paaldedeRaaddatonderhetbegripsteunvallen,alle
steunelementen dieeventueelzijnvervatindefinancie­
ringsmaatregelen vandeLid-Statentenaanzienvan
rechtstreeksofzijdelingsdoorhengecontroleerde ijzer­
enstaal-/scheepsbouwondernemingen dienietinaan­
merkingkomenvoorhetterbeschikkingstellenvanrisi­
codragendkapitaalvolgensdeineenmarkteconomie
normalevennootschapsgebruiken .AldusheeftdeRaad
nietalleenhetcriteriumvandeinvesteerdertegenrnarkt­
voorwaarden ,goedgekeurdofaanvaard,maarvolgdehij
dezelfdegedachtengang alsdeCommissieindeboven­
genoemderichtlijninzakedoorzichtigheid ,welkenietal­
leenderechtstreeksedochookdezijdelingsebeschik­
baarstellingvanmiddelenbetreft.
14.DeRaadisditalgemeencriteriumblijvenhante­
ren,hetmeestrecentin1989voorijzerenstaal(é)enin
1990voordescheepsbouw (7).Indesteuncodevoorijzer
enstaalvan1989heeftdeRaadvoorafgaandeaanmel­
dingzelfsverplichtgemaaktvoorallevormenvankapi­
taalinbrengofsoortgelijkefinancieringsmaatregelen ,ten
eindedeCommissieinstaattestellentebeoordelenof
dezemaatregelensteuninhielden,datwilzeggenofzij
„vallenonderdeinbrengvanrisicodragendkapitaalvol­
gensdenormaleinvesteringspraktijk ineenmarktecono­
mie"(artikel1,lid2).HetcriteriumwerddoordeRaad
nogmaalsbevestigdenmeteenparigheidvanstemmen
goedgekeurd inBeschikking 89/218/EGKSvande
Commissie(8)betreffendenieuwesteunaanFinsider/
ILVA.
15.HetParlementheeftzichinzijnadviesmetbe­
trekkingtotderichtlijneninzakescheepsbouwmoeten
uitsprekenoverhetcriteriumvandeinvesteerdertegen
rnarktvoorwaarden .HetParlementstemdeinmetde
ontwerpenvandeCommissievoordezerichtlijnen
waarinhetbetrokkencriteriumwerdgehanteerd(9).
16.DeCommissieheefthetzelfdecriteriumvandein­
vesteerdertegenrnarktvoorwaarden gehanteerdbijhet
bepalenvanhaaralgemenestandpunttenaanzienvan
overheidsdeelneming inhetkapitaalvanondernemingen ,
eenstandpuntdatnogsteedsgeldt(10).Hetluidt:„In­
dien...blijktdathetgedragvandeoverheidsinstanties
bijhetverstrekkenvankapitaal(...aan)eenonderne­
mingniet(hetgedrag)isvaneenverstrekkervanrisico­
dragendkapitaalvolgensdeineenmarkteconomie nor­
malevoorwaarden,iseenbeoordelingopgrondvan11.Wanneeropenbarebedrijven,zoalsparticuliereon­
dernemingen ,middelenverkrijgeninhetkadervandoor
deCommissiegoedgekeurde doorzichtigesteunregelin­
gen,kanergeentwijfeloverbestaandatersprakeisvan
steunenonderwelkevoorwaarden diedoordeCommissie
isgoedgekeurd .Metbetrekkingtotdeanderevormenvan
beschikbaarstelling vanopenbaremiddelenwaarvan
sprakeisinderichtlijninzakedoorzichtigheid ,isdesitua­
tieechternietaltijdzoduidelijk.Onderbepaaldeomstan­
dighedenkunnenopenbarebedrijvenvoordeelhalenuitde
aardvanhunbetrekkingenmetdeoverheden,wanneer
dezebijdebeschikbaarstelling vanopenbaremiddelenhun
rolalsgewoneeigenaartebuitengaan.Methetoogophet
neutraliteitsbeginsel moethetsteungehaltevandemaatre­
gelwordenbepaaldalshetverschiltussendevoorwaarden
waaropdemiddelendoordeStaataanhetopenbarebe­
drijfterbeschikkingzijngesteldendevoorwaarden
waaropeenparticuliereinvesteerderhetaanvaardbaarzou
vindenmiddelenterbeschikkingtestellenvaneenverge­
lijkbareparticuliereonderneming ,aangenomendatde
particuliereinvesteerderondernormaleomstandigheden
ineenvrije-markteconomie handelt(hiernahetprincipe
vandeinvesteerdertegenrnarktvoorwaarden genoemd).
ZoalsdeCommissiehetonderstreeptinhaarmededeling
metbetrekkingtot„deindustriëlepolitiekineenopenen
concurrentiële omgeving"(COM(90)556)„wordtdeme­
dedingingsteedsalgemenerenmeerintens,zowelophet
vlakvandewereldhandel ,alsophetcommunautaire vlak".
DezetendensheefteengroteweerslagopdeEuropese
ondernemingen ,bijvoorbeeldmetbetrekkingtotonder­
zoekenontwikkeling ,deinvesteringsstrategieën enhun
financiering .Deopenbareenprivateondernemingen in
dezelfdesectoreneninvergelijkbareeconomischeenfi­
nanciëleomstandigheden moeten,watdezefinanciering
betreft,opgelijkaardigewijzebehandeldworden.Indien
openbaremiddelenopgunstigervoorwaarden (inecono­
mischetermenwildatzeggengoedkoper)beschikbaar
wordengestelddandooreenparticuliereonderneming
meteenparticulierbedrijfmeteenvergelijkbarefinanciële
enconcurrentiepositie hetgevalzouzijn,geniethetopen­
barebedrijfeenvoordeeldatparticuliereondernemingen
vanhuneigenaarsnietkunnenkrijgen.Tenzijdevoordeli­
gerbeschikbaarstelling vanopenbaremiddelenalssteun
wordtbeschouwdeninhetlichtvaneenvandeinhet
Verdragvoorzieneafwijkingenwordtbeoordeeld,wordt
inbreukgemaaktophetbeginselvandeneutralebehande­
lingvanopenbareenparticuliereondernemingen .
12.Hetcriteriumvandeinvesteerderdietegennormale
rnarktvoorwaarden handelt,datwordtgebruiktzowelom
tebepalenofersprakeisvansteunalsom,inhetbevesti­
gendegeval,hetsteungehalteteberekenen,werddoorde
RaadendeCommissiegehanteerdindeijzer-enstaalsec­
torenindescheepsbouw ,enwerdindezecontextdoorhet
Parlementbevestigd.VoortsheeftdeCommissieditcrite­
riumgevolgdentoegepastinveleindividuelegevallen.
OokdoorhetHofwerdhetaanvaardalseenmaatstaf,in
allegevallendiewerdenvoorgelegdomeeneventueleaan­
wezigheidvansteuntebepalen.
13.In1981heeftdeRaadhetcriteriumvandeinves­
teerdertegenrnarktvoorwaarden bijtweegelegenheden
aangenomen .Eeneerstemaalwerddebeschikkingvande
Commissietotinvoeringvancommunautaire regelsvoor(4)Beschikkingnr.2320/81/EGKSvan7augustus1981(PB
nr.L228van13.8.1981,blz.14).Ziemetnameoverwe­
gingIIenartikel1.
(s)Richtlijn81/363/EEGvandeRaadvan28april1981(PB
nr.L137van23.5.1981,blz.39).Ziemetnamedelaatste
overwegingenartikel1,ondere).
(6)Beschikkingnr.322/89/EGKSvandeCommissievan1fe­
bruari1989(PBnr.L38van10.2.1989,blz.8).
(7)Richtlijn90/684/EEGvandeRaadvan21december1990
(PBnr.L380van31.12.1990,blz.27).
(')PBnr.L86van31.3.1989,blz.76.
(')ZiebijvoorbeeldPBnr.C28van9.2.1981,blz.23,enPB
nr.C7van12.1.1987,blz.320.
(10)MededelingaandeLid-Statenbetreffendeoverheidspartici­
patiesinhetkapitaalvanondernemingen —BulletinEG
1984,vol.9,blz.98.

13.11.93 Publikatieblad vandeEuropeseGemeenschappen Nr.C307/7
artikel92vanhetEEG-Verdragnodig"(lid1).Erwerd
metnamegestelddatervanstaatssteunkanwordenge­
sproken„wanneerdefinanciëlepositievandeonderne­
mingenmetnamedestructuurendeomvangvande
schuldenlastzodanigzijndathetnietgerechtvaardigd
lijkt,binneneenredelijketermijn,terekenenopeen
normaalrendement(individendenofinwaarde)vande
geïnvesteerdekapitalen.".
17.Daarenboven heeftdeCommissiehetcriterium
vandeinvesteerdertegenmarktvoorwaarden invelein­
dividuelegevallengehanteerdomhetbestaanvansteun
vasttestellen.DeCommissieheeftinelkvandiegeval­
lendefinanciëlesituatievandeondernemingdieopen­
baremiddelenhadontvangen,doorgelichtomnategaan
ofeeninvesteerdertegenmarktvoorwaarden opverge­
lijkbarevoorwaarden geldterbeschikkingzouhebben
gesteld.InhetbesluitLeeuwardensteldedeCommissie
datdekapitaalinbreng eensteunmaatregel wasomdat
„deovercapaciteit indesector(...)hindernissenople­
verdediehetweinigwaarschijnlijk maaktendatdeon­
dernemingdevoorhaaroverlevenonontbeerlijke bedra­
genopdeparticulierekapitaalmarktzoukunnenverkrij­
gen;(...enomdat)desituatieopdebetrokkenmarkt
redelijkerwijze nietdehoopwettigtdateenonderne­
mingdiedringendtotingrijpendeherstructurering moet
overgaaneenvoldoendecashflowkancreërenomde
nodiggewordenvervangingsinvesteringen tefinancie­
ren..."(").Ditbeleidwerdconsequentgedurendeeen
aantaljarengevolgd.OnlangsnogsteldedeCommissie
indebekendmaking CDF/Orkem(12)vastdatdeover­
heidsinstantie „kapitaal(injecteerde)ineenvennoot­
schaponderomstandigheden dieondereenmarktecono­
mienietnormaalzijn".Hetbedrijfbeschiktemetname
„overzeerweinigmogelijkheden omopdeparticuliere
marktvoldoendekapitaaltevergarenomhaaroverleving
eneenduurzaamherstelteverzekeren.".Indebeschik­
kingENI-Lanerossi (13)steldedeCommissievastdat
middelenwerdenverstrekt„inomstandigheden dievoor
eenparticuliereinvesteerderdieopereertonderdenor­
maleomstandigheden vaneenmarkteconomie nietaan­
vaardbaarzoudenzijngeweest;inhetonderhavigegeval
warendiefinanciëleeneconomischepositievandezefa­
brieken,vooralgeziendelangdurigheid enomvangvan
hunverliezen,vandienaarddateennormaleopbrengst
aandividendofkapitaalwinstvoorhetgeïnvesteerdegeld
nietkonwordenverwacht"(14).Erisookeenaantalge¬
vallengeweestwaarindeCommissieduidelijkheeftver­klaarddatkapitaalinbreng doordeStaatgeensteun­
maatregelwasomdatnormalitereenbehoorlijkeop­
brengstaandividendofvermogensaanwas konworden
verwacht(15).
18.DeCommissieheefthetcriteriumvandeinves­
teerdertegenmarktvoorwaarden eveneenstoegepastin
talvanindividuelegevalleninhetkadervanderichtlij­
nenbetreffendedescheepsbouwendesteuncodesvoor
deijzer-enstaalindustrie .Ophetgebiedvandescheeps­
bouwwasdeCommissiebijvoorbeeldindezaakBremer
Vulkan(16)vanoordeeldateenoverbruggingslening en
deinkoopvannieuweaandeleneensteunmaatregel van
deStaatwaren,omdatzij„nietkanmeegaanmetde
DuitseRegeringwaardezesteltdat(zij)(...)uitsluitend
optradalseenparticuliereinvesteerderdieeenbeterin­
zichthadindeteverwachtenontwikkelingvandemarkt
dananderen.".OpstaalgebiedgafdeCommissiebe­
schikkingeninverscheideneindividuelezakenwaarinka­
pitaalinbreng alssteunwerdbeschouwd(17).
19.Optemerkenvaltdathetineenopenbaarbedrijf
geïnjecteerdekapitaalinvelevandehierbovenbeschre­
vengevallennietrechtstreeksafkomstigwasvande
Staat,dochindirectvanopenbareparticipatiemaatschap ­
pijenofandereopenbarebedrijven.
20.HetHofheeftzichmoetenuitsprekenovereen
aantalzakenwaarindeCommissieeenbeschikkinghad
gegevenmettoepassingvanhetcriteriumvandeinves­
teerdertegenmarktvoorwaarden datzijinderichtsnoe­
renvan1984hadvastgelegd .Inaldiezakenwashet
Hofvanmeningdathetgingomeencriteriumdatmoest
wordentoegepastomtebepalenofersprakewasvan
steun.HetHofgingdannaofindebeschikkingvande
Commissieafdoendewasbewezehdathetcriteriumin
despecifiekeomstandigheden vandezaakjuisthadge­
hanteerd.InhetarrestBochbijvoorbeeldoverwooghet
Hof(r.o.13):„Omvasttestellenof(de)maatregel
staatssteunoplevert,moetwordenuitgegaanvanhetin
debeschikkingvandeCommissievervatte—endoorde
Belgischeregeringoverigensnietbetwiste—criterium,
tewetendemogelijkheden voordeondernemingomde
betrokkenbedragenopdeparticulierekapitaalmarkt te
verkrijgen .Wanneerhetmaatschappelijk kapitaalvan
eenondernemingnagenoeggeheelinhandenvande
overheidis,moetmetnamewordenbeoordeeld,ofeen
particuliereaandeelhouder ingelijkaardigeomstandighe­
den,opgrondvandeteverwachtenrentabiliteitenafge­
zienvanelkeoverwegingvansocialeaardofvanregio­
naalofsectorieelbeleid,eendergelijkekapitaalinbreng(")PBnr.L277van29.9.1982,blz.15.
(")PBnr.C198van7.8.1990,blz.2.
(13)PBnr.L16van20.1.1989,blz.52.
(14)Zievoortsdebeschikkingen Meura(PBnr.L276van19.
10.1984,blz.34),Leeuwarden (PBnr.L277van29.9.
1982,blz.15),IntermillsI(PBnr.L280van2.10.1982,
blz.30),Boch/Noviboch(PBnr.L59van27.2.1985,blz.
21),Boussac(PBnr.L352van15.12.1987,blz.42),Alfa­
Fiat(PBnr.L394van31.5.1989,blz.9),Pinault-Isoroy
(PBnr.L119van7.5.1988,blz.38),Fabelta(PBnr.L62
van3.3.1984,blz.18),IdealSpun(PBnr.L283van27.10.
1984,blz.42),Renault(PBnr.L220van11.8.1988,blz.
30),VenezianaVetro(PBnr.L166van16.6.1989,blz.
60),Quimigal(PBnr.C188van28.7.1990,blz.3)en
IOR/Finalp(nognietgepubliceerd)waarindezelfderede¬
neringisgevolgd.(15)Zieinzonderheiddebekendmaking CDF/Orkem(gedeelte­
lijk)(opcit),debeschikkingen Quimigal(gedeeltelijk)(op
cit),IntermillsII(BulletinEG4-1990,punt1.1.34)en
Ernaelsteen(AchttiendeConcurrentieverslag ,punten212en
213).
(")Nognietgepubliceerd .
(17)PBnr.L227van19.8.1983,blz.1.Ziemetnameookde
zakenbetreffendeArbed,Sidmar,ALZ,Hoogovens,Irish
Steel,Sacilor/UsinorenBritishSteel,waarindezelfderede­
neringwerdgevolgd.Inaldezestaalzakenwerddesteun
metnetVerdragverenigbaargeacht.Meerrecentelijk
keurdedeRaadditbeginseleenpariggoedindezaakFinsi­
der/ILVA(ziepunt26).

Nr.C307/8 Publikatieblad vandeEuropeseGemeenschappen 13.11.93
21.Hetfeitdatdekapitaalinbreng inveelvandeza­
kenwaaroverhetHofzichheeftuitgesprokenindirect
gebeurde,voorparticipatiemaatschappijen vandeover­
heidofandereopenbarebedrijvenennietrechtstreeks
doordeStaat,deednietsafaanhetsteunkarakter vande
betrokkenfinanciering .Omnategaanofermiddelen
vandeStaatwarenaangewend,heefthetHofzijnoor­
deelsteedsopdeeconomischewerkelijkheidgebaseerd.
InhetarrestSteinickeenWeinlig(")overwooghetHof,
dat„...behoudenshetinartikel90,lid2,gemaakte
voorbehoud,artikel92betrekkingheeftopalleonderne­
mingen,particulierezowelalsopenbare,enopallepro­
duktiesvandieondernemingen ",endat„hetvoorde
toepassingvanartikel92(...)voornamelijkaankomtop
degevolgenvandesteunvoordebegunstigdeonderne­
mingenenproducenten,ennietopdesituatievandeor­
ganendiedesteunverdelenofbeheren".Recentnogbe­
vestigdehetHofditstandpuntinhetarrestCréditAgri­
cole("),eraantoevoegenddat„...eensteunmaatregel
nietnoodzakelijkmetstaatsmiddelen behoeftteworden
bekostigdomalssteunmaatregel vandeStaatteworden
aangemerkt ...(datartikel92zietopallesteunmaatre­
gelen...)ongeachtofdesteunrechtstreeksdoorde
Staatwordtverleenddanweldoorvanoverheidswege
ingesteldeofaangewezen ,publiek-ofprivaatrechtelijke
beheersorganen ".zouhebbengedaan."(t8).HetHofheeftditprincipiële
standpuntonlangsinhetarrestBoussac(19)bevestigd,in
devolgendebewoordingen (r.o.39en40):„Omvastte
stellenof(de)maatregelenstaatssteunopleveren,moet
hetindebeschikkingvandeCommissievermelde—en
overigensdoordeFranseRegeringnietbestreden—cri­
teriumwordentoegepast,datisgebaseerdopdemoge­
lijkhedenvoordeondernemingomdebetrokkenbedra­
genopdekapitaalmarkt teverkrijgen.".Voortswasvol­
genshetHof„definanciëlesituatievandeonderneming
(...)vandienaard,dateenaanvaardbarerentabiliteit
vandeinvesteringennietbinnenafzienbaretijdkonwor­
denverwacht,enzou(Boussac)(...)debenodigdegel­
dennietopdekapitaalmarkt bijeenhebbenkunnenbren­
gen"(20)(officieuzevertaling).HetHofheefthetcrite­
riumvandeinvesteerdertegenmarktvoorwaarden recen­
telijknogverfijnddooreenonderscheidtemakentussen
eenprivé-investeerder die,zelfsspeculatieve,vooruit­
zichtenheeftopkortetermijneneenprivateparticipatie­
maatschappijmetlangere-termijnperspectieven (Alfa/Fiat
enLanerossi)(21).„Hetpasttepreciserendat,indienhet
gedragvaneenprivé-investeerder ,waarmeedetussen­
komstvandeopenbareinvesteerdermoetwordenverge­
leken...,nietnoodzakelijkerwijs dezeisvaneenge­
woneinvesteerderdiezijnkapitaalbelegtmethetoogop
hunrentabilisering opminofmeerlangetermijn,moet
hettenminstedatzijnvaneenprivateparticipatiemaat­
schappijofvaneengroepprivé-ondernemingen dieeen
globaleofsectoriëlestructurelepolitiekvoeren,engeleid
wordendoorperspectieveninzakerentabiliteitoplan­
geretermijn.".Opbasisvandefeitenmetbetrekkingtot
dezezaak,„...heeftdeCommissieterechtkunnenvast­
stellendateenparticuliereinvesteerder ,zelfshandelend
ophetniveauvaneengroepineenbredeeconomische
context,innormalemarkteconomische omstandigheden ,
nietzouhebbenkunnenrekenenopeenaanvaardbare
opbrengstvandegeïnvesteerdekapitalen...".„...een
particuliereinvesteerderkanredelijkerwijze hetnodige
kapitaalaanbrengenomdeoverlevingteverzekerenvan
eenondernemingdietijdelijkemoeilijkheden kent,maar
die,eventueelnaeenherstructurering instaatzouzijn
haarrentabiliteitterugtevinden.Hetisderhalveaange­
wezenteaanvaardendateenmoedermaatschappij ,gedu­
rendeeenkorteperiode,ookverliezenvaneenvanhaar
filialenkandragenteneindedestopzettingvanactiviteit
vandezelaatsteindebesteomstandigheden telatenver­
lopen.Dergelijkebeslissingenkunnennietalleenzijnin­
gegevendoordeprobabiliteiterrechtstreekswinstuitte
halen,maarookanderebekommernissen ,zoalshetbe­
houdvanhetimagovandegroep,ofdeheroriëntering
vandeactiviteiten .Evenwel,wanneerdeaanbrengvan
kapitalenabstractiemaaktvanelkperspectiefvanrenta­
biliteit,zelfsoplangetermijn,moetendergelijkebeschik­
baarstellingenwordenaangemerktalssteun..."(offici­
euzevertaling).IV.GROTEREDOORZICHTIGHEID VANHETBELEID
22.Demeeste,maargeenszinsallezakenwaarinde
Raad,deCommissieenhetHoftotdusverhetcriterium
vandeinvesteerdertegenmarktvoorwaarden hebben
toegepast,haddenbetrekkingopkapitaalinbrengen in
verliesgevende ofzelfsbijnafaillietebedrijven.Eenvan
deoogmerkenvandezemededelingisdedoorzichtig­
heidtevergrotendoorsteuncodesmeersystematischtoe
tepassen
—opalleopenbarebedrijven,ongeachthunsituatie,en
nietalleenopverliesgevende bedrijven,zoalsthans
hetgevalis;
—opallevormenvanopenbarefinancieringzoalsbe­
doeldinderichtlijninzakedoorzichtigheid (artikel3
vanderichtlijn—ziedepunten6en8.3vandeze
mededeling),metnameopleningen,garantiesen
rendementsbeperkingen ,ennietalleenopkapitaalin­
brengen,zoalsthanshetgevalis.
23.Dezegroteredoorzichtigheid vanhetbeleiddient
totstandtewordengebrachtdoorhetcriteriumvande
investeerdertegenmarktvoorwaarden ondubbelzinnig
toetepassenopopenbarebedrijvenonderalleomstan­
dighedenenopallevormenvanopenbarefinanciering
dieonderderichtlijninzakedoorzichtigheid vallen.(")Zaak40/85.
(")ZaakC-301/87(nognietgepubliceerd).
(20)ZietevenszaakC-323/82,Intermills,degevoegdezaken
296/82en318/82,Leeuwarden ,enzaak234/84,Meura,
waarindezelfderedeneringwordtgevolgd.
(")Respectievelijk zaakC-305/89enzaakC-303/88(nogniet
gepubliceerd).(")Zaak78/76.
(")Zaak290/83.

13.11.93 Publikatieblad vandeEuropeseGemeenschappen Nr.C307/9
lid1,EEG-VerdragdeVerdragsbepalingen terzakevan
toepassingzijnopsteunmaatregelen vandeStatenofin
welkevormookmetstaatsmiddelen bekostigd.Bijgevolg
kan(...)nietwordenonderscheiden tussensteuninde
vormvanleningenensteunindevormvandeelneming
inhetkapitaalvanondernemingen .(...)Omvasttestel­
lenofeendergelijkemaatregelstaatssteunoplevert,moet
wordenuitgegaanvanhet(...)criterium,tewetende
mogelijkheden voordeonderneming omdebetrokken
bedragenopdeparticulierekapitaalmarkt teverkrij­
gen.".Hetcriteriumvandeinvesteerdertegenmarktvoorwaar­
denwordttoegepastomdat
—heteengeschiktinstrumentisomelkfinancieelvoor­
deeltemetendateenoverheidsbedrijf mogelijkten
opzichtevaneenparticuliereonderneminggeniet,en
hettevensdeneutralebehandelingvanopenbareen
particuliereondernemingen garandeert,
—deCommissiebijdebehandelingvanmenigezaak
heeftondervondendatheteenhandiginstrumentis,
—hetHofheeftbevestigddatheteengeschiktinstru­
mentis(zieinzonderheiddepunten20ert21),en
—hetdoordeRaadisgoedgekeurdvoordeijzer-en
staalindustrieendescheepsbouwsector .
Indiendezegrotereduidelijkheidernietkomt,iserniet
alleengevaarvoorondoorzichtigheid ,maarookvoor
discriminatievanparticuliereondernemingen dienietde­
zelfdebindingenmetdeoverheidennietdezelfdetoe­
gangtotopenbaremiddelenhebben.Dezemededelingis
danookeerdereenlogischeontwikkeling vanhetbe­
staandebeleiddaneenradicaalnieuwestartenzijn
noodzakelijkomdetoepassingvanhetprincipeuitte
leggenopeengroteraantalsituatiesennormenvan
hulpbronnen .HetHof,deCommissieendeRaadheb­
benhetcriteriumvandeinvesteerdertegenmarktvoor­
waardenineenbeperktaantalzakenimmersreedstoe­
gepastopdeanderesoortenvanopenbarefinanciering
dankapitaalinbreng ,waaropdezemededelingeveneens
betrekkingheeft,tewetengaranties,leningen,rende­
mentvangeïnvesteerdkapitaal(24).26.Rendementvankapitaal.Bijhetinleidenvande
procedureopgrondvanartikel88EGKS-Verdrag(brief
aandeItaliaanseRegeringvan6mei1988)indezaak
Finsider/ILVAoverwoogdeCommissiedatdeleningen
diedooropenbarekredietinstellingen aandebetrokken
ondernemingwarentoegestaan,warenverleendopvoor­
waardendievooreenparticuliereinvesteerderonder
normalemarkteconomische omstandigheden nietaan­
vaardbaarzoudenzijngeweest,maarafhankelijkwaren
vaneen(stilzwijgende )staatsgarantie enalszodanigals
staatssteunmoestenwordenbeschouwd .Dezeimpliciete
garantiewerdlaterzelfsexplicietgemaakt,toende
schuldenwerdenterugbetaald .Deingeleideprocedure
resulteerdeineenbeschikking,diedoordeRaadmet
eenparigheid vanstemmenwerdengoedgekeurd (2S),
waarbijaandebetrokkenondernemingvoorwaarden
werdenopgelegddiehetherstelvanhaarlevensvatbaar­
heideneenminimumrendement ophetkapitaalmoeten
waarborgen .
V.HANTEERBAARHEID VANHETCRITERIUM VAN
DEINVESTEERDER TEGENMARKTVOORWAARDEN
27.DeervaringdiedeCommissieheeftopgedaanbij
hettoepassenvanderegelsinzakestaatssteunaanopen­
barebedrijven,endealgemenegoedkeuringdiehetcri­
teriumvandeinvesteerdertegenmarktvoorwaarden bij
decommunautaire instellingengeniet,sterktdeCommis­
sieinhaarmeningdatheteengeschiktinstrumentbe­
treftomdeaanwezigheidvansteuntebepalen.Erwordt
echtervastgestelddatdemeestegevallenwaarophetcri­
teriumwerdtoegepastvaneenbijzondereaardwaren;er
zoudenzichdusmoeilijkheden kunnenvoordoenbijeen
ruimeretoepassingervan.Hetisderhalvegerechtvaar­
digdenkelebijkomendeverduidelijkingen aantebren­
gen.Voortswerddevreesgeuitdatdetoepassingvan
hetcriteriumvandeinvesteerdertegenmarktvoorwaar­
denertoezoukunnenleidendathetoordeelvande
Commissiedeplaatsgaatinnemenvandeinvesteerderen24.Garanties.IndezaaklOR/Finalp(reedsaange­
haald)wasdeCommissievanoordeeldat,wanneereen
participatiemaatschappij vandeoverheiddeenigeeige­
naarvaneenverliesgevendbedrijfwerd,waardoordeze
maatschappijkrachtenshetItaliaansehandelsrechtonbe­
perktaansprakelijkwerd,ditneerkwamophetnemen
vaneenbijkomendrisicodoordatinfeiteeenonbeperkte
garantiewerdverleend.DeCommissiestelde,aande
handvanhaarvastcriterium,dateeninvesteerdertegen
marktvoorwaarden normaliterzouaarzelenomdeenige
aandeelhouder tewordenvaneenonderneming ,indien
hijtengevolgedaarvaneenonbeperkteaansprakelijkheid
voordieondernemingzoumoetendragen;hijzaleerst
zekerwillenzijndatdeextrawinstdiehijkanmaken
tegenditbijkomenderisicoopweegt.
25.Leningen.IndereedsaangehaaldezaakBoch
overwooghetHof(r.o.12en13)dat„luidensartikel92,(")PBnr.L86van31.3.1989,blz.76.Zietevensdemedede­
lingvandeCommissieaandeRaadvan25oktober1988—
SEC(88)1485def.enpunt207vanhetVeertiendeConcur­
rentieverslag .Infeitewashetheledoelvandesteuncode
voordestaalindustrie inalleLid-Statenhetherstelvande
levensvatbaarheid dooreenminimumrendement enzelffi­
nancieringovereenkomstig debeginselenvandemarkteco­
nomie.(24)Erzijopgewezendatditgeenuitputtendelijstisvande
verschillendevormenvanfinancieringdiesteunkunnenin­
houden.DeCommissiezaloptredentegenhetverstrekken
aanopenbarebedrijvenvaneenderwelkanderrechtstreeks
ofonrechtstreeks voordeelookdatsteunkanopleveren.

Nr.C307/10 Publikatieblad vandeEuropeseGemeenschappen 13.11.93
zelfdat,wegensderisico'sdieeigenzijnaanelkeinves­
tering,nietalleprojectenmetsucceszullenwordenbe­
kroondendatsommigeinvesteringeneenlagerrende­
mentdannormaalzullengevenofzelfsopeenvolledige
mislukkingzullenuitdraaien .Ditgeldtookvoorparticu­
liereinvesteerders .Metdebeschrevenbenaderingwordt
bovendiennietgediscrimineerd tussenprojectendieop
korteenprojectendieoplangetermijnmoetenrenderen,
zolangderisico'sophetogenblikwaaropdeinveste­
ringsbeslissingwordtgenomenoppassendeenobjectieve
wijzewordenbeoordeeldeninaanmerkinggenomen,
zoalseenparticuliereinvesteerderdatzoudoen.diensvrijebeoordelingvaninvesteringsprojecten .Inde
eersteplaatskandezekritiekwordenweerlegddoorhet
feitdatditcriteriuminveleindividuelegevallenreeds
eenzowelgeschiktealshanteerbaremaatstafisgebleken
omtebepalenwelkegevallenvanopenbarefinanciering
alssteunmoestenwordenbeschouwd .Indetweede
plaatsis,nochwashetdebedoelingvandeCommissie
haareigenoordeelindeplaatsvandatvandeinvesteer­
dertestellen.Verzoekenomextrafinancieringbrengen
natuurlijkvooropenbarebedrijvenenoverheden,zoals
voorparticuliereondernemingen enparticulierekapitaal­
verstrekkers ,metzichmeedathetrisicoenhetvermoe­
delijkeresultaatvanhetprojectmoetwordengeanaly­
seerd.DeCommissiegeefterzichrekenschapvandat
openbarebedrijven,zoalsparticuliereondernemingen ,bij
dezeanalysevanhetrisicoeenberoepmoetendoenop
hunondernemerskwaliteiten ,hetgeengeletopdeaard
vandezaakdeinvesteerdereenruimebeoordelings­
margelaat.Zolangdebeoordelingvandeinvesteerder
binnendezeruimemargeblijft,kanervanstaatssteun
geensprakezijn.Rekeninghoudendmetdeverantwoor­
dingvoordeverstrekkingvandemiddelenmoetdeLid­
Staatbeslissenofeenaanmeldingovereenkomstig hetbe­
paaldeinartikel93,lid3,noodzakelijk is.Indiecontext
kanhetnuttigzijneraanteherinnerendatvolgensde
beschikkingen vervatindemededelingvan1984metbe­
trekkingtotdeopenbareparticipaties ,deCommissieop
voorhandmoetgeïnformeerdwordeninhetgevalvan
eenfinanciëletussenkomst vandeStaattenvoordelevan
eenopenbaregroep,wanneerervermoedenvansteun
bestaat.Naonderzoekvandegegevensdiehaarwerden
toegestuurdenbinneneentermijnvan15werkdagen,
beslistzijofdezeinlichtingenaldannietalsaanmelding
inhetkadervanartikel93,lid3,vanhetEEG-Verdrag
(punt4.4.2)moetenbeschouwdworden.TenzijdeCom­
missiekanaantonendatergeenobjectievebasisbestaat
omredelijkerwijze teverwachtendateeninvesteringeen
voldoenderendementzalopleveren,datvooreenparti­
culiereinvesteerderdieineenvergelijkbareparticuliere
ondernemingtegennormalemarktvoorwaardenhandelt
aanvaardbaarzouzijn,isergeensprakevanstaatssteun,
zelfswanneerdefinancieringgeheelofgedeeltelijkmet
openbaremiddelengeschiedt.DeCommissieisniet
voornemensinvesteringsprojecten voorafteonderzoeken
(tenzijvoorafeenaanmeldingovereenkomstig artikel93,
lid3,plaatsvindt).29.DoorduidelijkertemakenhoedeCommissiehet
criteriumvandeinvesteerdertegenmarktvoorwaarden
toepastenwelkecriteriazijzalhanterenomtebepalen
ofersprakeisvansteun,vermindertdezemededelingde
onzekerheidopditgebied.Hetligtnietindebedoeling
vandeCommissiedeindezemededelingneergelegde
beginselen(metbetrekkingtoteenzoongewikkelde ma­
teriealsdeonderhavige)opeendogmatischeofdoctri­
nairewijzetoetepassen.Zijbeseftdatmetbetrekking
totdeinvesteringsbeslissingen vaneenondernemereen
ruimebeoordelingsmarge inachtmoetwordengenomen.
Decriteriamoetenechterwelwordentoegepastwanneer
ervoordeverstrekkingvanopenbaremiddelenredelij­
kerwijzegeenandereplausibeleverklaringisdanzeals
staatssteuntebeschouwen .Dezeaanpakmoetookwor­
dengevolgdbijelkeinternesubsidiëringvaneenonren­
dabeleafdelingvaneenopenbaarconcerndooreen
winstgevende afdeling.Inparticuliereondernemingen
geschiedendergelijkeoverdrachtenofwelwanneerde
betrokkenondernemingeenstrategischplanheeftdatop
langetermijneenreëeluitzichtopwinstbiedt,ofwel
wanneerdeonderlingesubsidiëringhetconcerninzijn
geheeleennettowinstoplevert.Bijinternesubsidiëringin
openbareparticipatiemaatschappijen zaldeCommissie
rekeninghoudenmetsoortgelijkestrategischedoelstel­
lingen.Onderlingesubsidiëringzalslechtsalssteunwor­
denbeschouwdwanneerdeCommissievanmeningisdat
ervoordeoverdrachtvanmiddelengeenandererede­
lijkeverklaringisdandatersteunwordtverleend.Be­
paaldeondernemingen ,particuliereofopenbare,zijn
dikwijlsomfiscaleofandereredeneninmeerderejuri­
dischonderscheiden filialenverdeeld.DeCommissiezal
nochtansnormalitergeeninlichtingenopvragenomtrent
deoverdrachtvanmiddelentussendergelijkeonderne­
mingsfilialenwaarvooréénenkelgeconsolideerd rapport
wordtgevraagd. 28.ErisgeensprakevandatdeCommissiehaarken­
nisvandeafloopvaneengevalzougebruikenomte
stellendathetverstrekkenvanopenbaremiddelenindat
gevalalsstaatssteunmoestwordenbeschouwd,uitslui­
tendopgrondvanhetfeitdathetdaadwerkelijke rende­
mentonvoldoende was.AlleenwanneerdeCommissie
vanmeningisdaterbijeenprojectgeenobjectieveof
bonafideredenenaanwezigwarenomeenvoldoende
rendementteverwachtenophetogenblikdatdeinveste­
rings-/financieringsbeslissing wordtgenomen,kande
tussenkomst behandeldwordenalsstaatssteun .Uitslui­
tendindergelijkegevallenwordenmiddelengoedkoper
terbeschikkinggestelddaneenparticuliereonderneming
zezoukunnenkrijgenenomvatdezebeschikbaarstelling
metanderewoordeneensteunelement .Hetspreektvan­30.DeCommissie iszichtevensbewustvandever­
schillendehoudingdieeeninvesteerdertegenmarktvoor­
waardenwellichtaanneemttenaanzienvaneenminder­
heidsparticipatie ineenbedrijfaandeenekantende
volledigezeggenschapovereengrootconcernaande
anderekant.Deeerstgenoemde relatiezalvaakalseen
eerderspeculatiefofzelfskorte-termijnbelang kunnen
wordenbeschouwd,terwijldelaatstgenoemde meestal
eenlange-termijnbelang impliceert .Wanneerdeover­
heidmetanderewoordenzeggenschapheeftovereenaf­
zonderlijkopenbaarbedrijfofeengroepvanbedrijven,
zalzijnormaliterminderwordengeleiddoorlouter

13.11.93 Publikatieblad vandeEuropeseGemeenschappen Nr.C307/11
winstbejagopkortetermijndanwanneerzijslechtseen
minderheidsaandeel zouhebbendatgeenzeggenschap
verleent,enzalzijdienovereenkomstig allesineenlan­
gertijdsperspectief zien.Bijdevergelijkingvanhetge­
dragvandeoverheidmetdatvandealsmaatstafgel­
dendeinvesteerdertegenmarktvoorwaarden zalde
Commissiedanookrekeninghoudenmetdeaardvande
overheidsparticipatie .Dezeopmerkinggeldttrouwens
ookbijdebeoordelingvanverzoekenomextramiddelen
methetoogopdefinanciëleherstructurering vaneen
bedrijf,ennietalleenbijverzoekenommiddelenvoorde
financieringvanspecifiekeprojecten(26).Voortsisde
Commissiezichervanbewustdatdehoudingvaneen
investeerdertegenmarktvoorwaarden overhetalgemeen
gunstigeristenaanzienvanverzoekenomextrafinan­
cieringwanneerdebetrokkenondernemingofhetbe­
trokkenconcernbijvroegereinvesteringenmeestalga­
rantstondvooreenbehoorlijkeopbrengstaandividend
ofvermogensaanwas .Wanneereenbedrijfinditopzicht
inhetverledenslechterheeftgepresteerddansoortge­
lijkebedrijven,wordteenverzoekomextrafinanciële
middelendooreenparticuliereinvesteerder/eigenaar
normalitersceptischerbekeken.Wanneerdezeextrafi­
nancieringnoodzakelijk isomdewaardevandegehele
investeringtebeschermen,magwordenaangenomendat
deoverheidzoalseenparticulierinvesteerderrekening
houdtmetdezeruimerecontextwanneermoetworden
afgewogenofhettoezeggenvannieuwemiddelencom­
mercieelteverantwoorden is.Wanneertenslottewordt
besloteneentakvandewerkzaamheid optegeven
wegenseentegeringerentabiliteitopmiddellangeof
langetermijn,ishetnormaaldateenopenbaarconcern,
zoalseenparticulierconcern,deomvangendetermijn
voordeinkrimpingvastlegtmetinachtnemingvandege­
volgenvoordealgemenegeloofwaardigheid enstructuur
vanhetconcern.literookgeldenvooroverheidsbedrijven diefinanciële
middelennodighebben.Dezefinanciëleinformatieinde
vormvanhetoverleggenvanalledienstigebescheiden
dientopverzoekvandeCommissietewordenverstrekt,
indiendezevanoordeelisdatdebeoordelingvandein­
vesteringsvoorstellen ophunmogelijkesteungehalteer­
doorwordtvergemakkelijkt (28).Wegenshetberoepsge­
heimzaldeCommissiedeinformatiediehaarwordtver­
strektaanniemanddoorgeven .Omdieredenzullenin­
vesteringsprojecten doordeCommissienietvoorafwor­
denonderzocht,behalvewanneerersprakeisvansteun
envoorafgaandeaanmeldingovereenkomstig artikel93,
lid3,vereistis.Wanneerzijevenwelgoederedenen
heeftomaantenemendaterbijdeverstrekkingvan
financiëlemiddelenaanopenbarebedrijvensteunzou
kunnenwordenverleend,kandeCommissieuithoofde
vanhaarbevoegdheden inhetkadervandeartikelen92
en93deLid-Statenverzoekenomdenodigeinlichtin­
genomtekunnenbepalenoferinhetbetrokkengevalal
dannietvansteunkanwordengesproken .
VI.VERENIGBAARHEID VANDESTEUN
32.IedereLid-Staatisvrijdeomvangendeaardvan
zijnopenbaresectortebepalenenindetijdtewijzigen.
DeCommissieerkentdatwanneereenStaatbeslistals
overheidbedrijvenineigendomtehebben,daaraanniet
steedsinhoofdzaakcommerciëledoelstellingen ten
grondslagliggen.Overheidsbedrijven wordensomsge­
achtbovenophunnormalecommerciëlewerkzaamheden
ooknogniet-commerciële functiestevervullen.Zokun­
nenbijvoorbeeldoverheidsbedrijven insommigeLid­
Statengebruiktwordenalsmotorvoordeeconomie,in
hetkadervaninspanningentegenrecessie,omindus­
trieëninmoeilijkheden teherstructureren ,ofalskataly­
satorvoorregionaleontwikkeling .Erkanvanoverheids­
bedrijvenwordenverwachtdatzijzichvestigeninmin­
derontwikkelderegio's,waardekostenhogerzijn,of
hunpersoneelsbestand tehandhavenopeenhogerniveau
danstriktcommercieelnoodzakelijk .HetVerdragstelt
deCommissieinstaatrekeningtehoudenmetdezebe­
schouwingenwanneerdezegerechtvaardigd kunnen
wordeninhetbelangvandeGemeenschap .Voortskan
hetverrichtenvanbepaaldediensteneen„openbare
dienst"-element inhouden,dateventueelzelfsdoormid­
delvanpolitiekeofwettelijkeverplichtingen kanworden
afgedwongen .Dezeniet-commerciële doelstellingen/
functies(datwilzeggensocialegoederen)hebbeneen
kostprijsdieuiteindelijkdoordeStaat(debelastingbeta­
ler)dienttewordengefinancierd ,ofwelindevormvan
nieuwemiddelen(bijvoorbeeldkapitaalinbreng ),ofwel
dooreenlagerrendementvanhetgeïnvesteerdekapitaal.
Dezesubsidiëringvandeverstrekkingvanopenbare
dienstenkanonderbepaaldeomstandigheden demede­
dingingvervalsen.Tenzijeenvandeafwijkingenvan31.Bijdebeoordelingvanelkverzoekomextramid­
delenwileenaandeelhouder logischerwijsbeschikken
overallenoodzakelijke informatieomtekunnenbepalen
ofhetverantwoord isopdatverzoekintegaan.Deom­
vangendegedetailleerdheid vandedoordebetrokken
ondernemingverstrektegegevenskunnenvariërennaar
gelangvandeaardendeomvangvandegewenstefinan­
ciëlemiddelen,deverhoudingtussendeondernemingen
deaandeelhouder enzelfsdematewaarindeonderne­
mingerinhetverledeninslaagdeeenbehoorlijkrende­
menttegeven(27).Eeninvesteerdertegenmarktvoor­
waardenzalnormalitergeenbijkomendefinanciëlemid­
delenverstrekkenzonderovervoldoendeinformatiete
beschikken .Soortgelijkeoverwegingen moetennorma­
(")Ditkaninhetbijzondervanbelangzijnvooroverheidsbe­
drijvendiedoordeoverheidalseigenaarmetopzetonder­
gekapitaliseerd zijnomanderedancommerciëlemotieven
(bijvoorbeeldbeperkingenopdeoverheidsuitgaven ).
(27)Minderheidsaandeelhouders diegeen„inside"-informatie
hebbenoverdeexploitatievanhetbedrijf,zullenwellicht
eenmeerformeleverantwoording verlangenvoorhetver­
strekkenvanmiddelendaneenhoudervaneenzeggen­
schapsdeelneming ,diewellichtinhetbestuurbetrokkenis
bijhetuitstippelenvandestrategieenreedskennisheeft
vangedetailleerdeinformatieoverdefinanciëletoestand
vandeonderneming .(2!)Hetverstrekkenvandezeinlichtingenopverzoekvaltbin­
nendewerkingssfeervandeverificatiebevoegdheden vande
Commissieinzakesteunovereenkomstig deartikelen92en
93junctoartikel5vanhetEEG-Verdragenovereenkom­
stigartikel1,onderc),vanderichtlijninzakedoorzichtig­
heid,datvoorschrijftdatdoorzichtigheid moetwordenver­
schaftoverdedaadwerkelijke bestedingvandeopenbare
middelen .

Nr.C307/12 Publikatieblad vandeEuropeseGemeenschappen 13.11.93
hetVerdrag,vantoepassingis,brengthetopleggenvan
dezeniet-commerciële doelstellingen aanopenbarebe­
drijvennietmeedatdemededingingsregels ophenniet
vantoepassingzijn.
33.WildeCommissiedeverplichtingen nakomendie
hetVerdraghaaroplegt,danmoetzijkunnenbeschik­
kenoverdenodigegegevensomtekunnenbepalenof
degeldstroomnaaropenbarebedrijvensteunoplevert,
omdeomvangvandiesteuntekunnenberekenenen
vervolgenstekunnenvaststellenofeenvandeinhet
Verdragbedoeldeafwijkingenvantoepassingis.Deze
mededelingheeftuitsluitendtendoeldebetrokkengeld­
stromendoorzichtigertemaken,hetgeeneennoodzake­
lijkeeerstestapis.Detweedestapbetreft,hetbepalenof
deeventueelgeconstateerde steunmethetVerdragver­
enigbaaris.Daaropwordtnietingegaanomdatdebeslis­
singdaaroverwordtgenomenovereenkomstig dewelbe­
kendebeginselendiedeCommissieterzakehanteerten
diezijnietvoornemensistewijzigen.(Erzijopgewezen
datdeCommissiezichmetsteunmaatregelen uitsluitend
inlaatwanneerdieeeninvloedhebbenopdeintracom­
munautairehandelenmededinging .Indienmetandere
woordenaaneenopenbaarbedrijfvooreenniet-com­
mercieeidoelsteunwordtverleendwelkegeeninvloed
heeftopdeintracommunautaire handelenmededinging ,
isartikel92,lid1,nietvantoepassing.)Deverplichting
omallesteunmaatregelen meteencommunautaire di­
mensieaandecontrolevandeGemeenschap teonder­
werpen,isdenoodzakelijke tegenhangervanhetrecht
vandeLid-StatenomvrijnaarandereLid-Statentekun­
nenuitvoerenenvormtalszodanigdegrondslagvoor
eengemeenschappelijke markt.
VII.VORMENVANFINANCIERING DOORDESTAAT
34.Bijhaarbeslissingoverdevraagofeenbepaalde
beschikbaarstelling vanopenbaremiddelenaanopenbare
bedrijveneensteunmaatregel oplevert,maaktdeCom­
missieuitdrukkelijkmeldingvandehieronderbesproken
factorenvoorelktypevanfinancieringwaaropdezeme­
dedelingbetrekkingheeft—kapitaalinbrengen ,garan­
ties,leningen,beperktrendementvanhetkapitaal(").
DezefactorenwordenverstrektomdeLid-Stateneen
houvasttegevenmetbetrekkingtothetstandpuntdatde
Commissieinconcretegevallenzoukunneninnemen.Bij
detenuitvoerlegging vanditbeleidzaldeCommissiere­
keninghoudenmetdehanteerbaarheid vanhethierbo­
venbeschrevencriteriumvandeinvesteerdertegen
marktvoorwaarden .Indezemededelingwordtonder
openbaremiddelenenopenbarebedrijvenverstaanhet­
geendiebegrippeninderichtlijninzakedoorzichtigheid
betekenen.DitgeldtalsleidraadvoordeLid-Statenmet
betrekkingtotdealgemenehoudingvandeCommissie .
Vanzelfsprekend zaldeCommissieevenwelinelkindivi­
dueeltoepassingsgeval moetenaantonendatheteen
openbaarbedrijfindezinvanartikel90enstaatsmidde­
lenindezinvanartikel92,lid1,betreft,precieszoals
zijditinhetverledenmoestdoen.Wathetverstrekken
vaninformatieopgrondvanderichtlijninzakedoor­zichtigheidbetreft,heefthetHofvanJustitiedeze
definitiesvoordetoepassingvanderichtlijnbevestigden
behoeftdeCommissiezedusnietverderteverant­
woorden .
Inbrengvankapitaal
35.Eenkapitaalinbreng wordtalseensteunmaatregel
beschouwdwanneerdezeplaatsvindtonderomstandig­
hedendievooreenparticuliereinvesteerderdiehandelt
ondernormalemarktvoorwaarden nietaanvaardbaar
zoudenzijn.Hiermeewordteensituatiebedoeldwaarin
destructuurendetoekomstverwachtingen vanhetbe­
drijfvandienaardzijndateennormaleopbrengst(aan
dividenduitkeringen ofvermogensaanwas )invergelijking
totovereenkomstige particuliereondernemingen niet
binneneenredelijketermijnteverwachtenis.Demede­
delingvan1984inzakekapitaalinbrengen blijftderhalve
vankracht.
Eeninvesteerdertegenmarktvoorwaarden isnormaliter
bereidkapitaalteverschaffenindiendeactuele
waarde(30)vandeverwachtecashflowsuithetproject
(diedeinvesteerderverkrijgtdoordividenduitkering
en/ofvermogensaanwas ,meteenpassendecorrectie
voorhetrisico)groterzijndandenieuwegeldverschaf­
fing.Decontextwaarinditmoetwordengeïnterpre­
teerd,werduiteengezetindepunten27totenmet31.
36.InsommigeLid-Statenzijninvesteerderswettelijk
verplichttoteenbijkomendekapitaalinbreng inbedrijven
wierkapitaalbasisdoorvoortdurendeverliezentotbene­
deneenvoorafvastgesteldniveauisgedaald.Lid-Staten
hebbenbetoogddatdergelijkekapitaalinjecties nietkun­
nenwordenbeschouwdalssteun,omdatzijuitsluitend
bestemdzijnomtevoldoenaaneenwettelijkever­
plichting.Deze„verplichting"isechtermeerschijndan
werkelijkheid .Investeerders tegenmarktvoorwaarden
moetenineendergelijkesituatiealleanderemogelijkhe­
deninoverwegingnemen,daaronderbegrependemoge­
lijkheidhuninvesteringteliquiderenofanderszinste
verminderen .Indiendezeliquidatieofdezeverminde­
ring,geletopdeweerslagopdegroep,definancieel
meestgezondemogelijkheidblijkttezijnenvandeze
mogelijkheidgeengebruikwordtgemaakt,dientelkela­
terekapitaalinbreng ofenigeanderevormvanstaatsfi­
nancieringalseensteunmaatregel tewordenaangemerkt .
37.BijvergelijkingvanhetoptredenvandeStaatmet
datvaneeninvesteerdertegenmarktvoorwaarden ,met
nameindieneenondernemingnietverliesgevend is,zal
deCommissiedefinanciëlepositievandeonderneming
beoordelenophettijdstipwaaropdeinbrengvanextra
kapitaalwerd/wordtvoorgesteld .Opbasisvaneeneva­
luatievandevolgendepuntengaatdeCommissienaof
erinhettotalebedragvanhetgeïnvesteerdekapitaaleen
steunelementvervatis.Ditsteunelementvertegenwoor­
digthetverschiltussendekostenvandeinvesteringen
deoppassendewijzeverdisconteerde waardevandein­
vestering.Erwordtopgewezendatdehiernaopge­
somdereferentiepunten voorhetmakenvaneenanalyse
noodzakelijk ,maardaaromnognietvoldoendezijn,
(")Dezelijstisnietuitputtend—zievoetnoot24(J0)Toekomstigecashflowomgerekendtegendekapitaalkost
vanhetbedrijf(tegendeinterneofficiëlediscontovoet).

13.11.93 Publikatieblad vandeEuropeseGemeenschappen Nr.C307/13
datconcurrentendienietoverdergelijkefaciliteitenbe­
schikkenhunactiviteitmoetenstopzetten .Hetbetrokken
bedrijfheeftderhalvebijstandgekregenwaardoorzijn
concurrenten zijnbenadeeld,metanderewoordenhet
heeftsteunontvangenenditheeftgevolgengehadvoor
demededinging .Omhetsteungehaltevaneengegeven
garantietekunnenbeoordelen,iseenonderzoekvande
financiëlepositievandelenernoodzakelijk (ziepunt37).
Hetsteungehaltevandezegarantiesishetverschiltussen
derentediedelenerineenvrijemarktzoumoetenbeta­
lenenderentediewerkelijk,dankzijdegarantie,moet
wordenbetaald,naaftrekvaneventuelevoordegarantie
betaaldepremies.Schuldeiserskunnenslechtsmetaf­
doendezekerheideenvorderinginstellenopgrondvan
eenoverheidsgarantie wanneerdieuitdrukkelijkaaneen
openbareofparticuliereonderneming isverleend.Indien
eendergelijkegarantie,rekeninghoudendmetdeinhet
Verdragvoorzieneuitzonderingen ,naonderzoek,on­
verenigbaarwordtgeachtmetdegemeenschappelijke
markt,dientdewaardevandesteundieerinisvervat
doordeondernemingaandeoverheidtewordenterug­
betaald,zelfswanneerdittoteenfaillissementleidt.De
vorderingenvandeschuldeiserswordenechtergehono­
reerd.Dezebepalingengeldenzowelvooropenbareals
voorparticuliereondernemingen .Vooropenbarebedrij­
venzijngeenbijkomendebijzondereregelingennoodza­
kelijknaastdeonderstaandeopmerkingen .
38.1.Openbarebedrijvendiegeletophunwettelijke
statuutnietfaillietkunnengaan,genieteninfeitevooral
hunleningenvaneensteundieeengarantieisindien
zulkeenbedrijfdankzijdatstatuutleningenkanopne­
mentegenbeterevoorwaardendannormaliterhetgeval
zouzijn.
38.2.Indieneenoverheidineenopenbaarbedrijfeen
participatieneemtdiehaareenonbeperkteaansprakelijk­
heidoplegt,inplaatsvandegewonebeperkteaansprake­
lijkheid,zaldeCommissieditbeschouwenalseengaran­
tievoorallefinanciëleverplichtingenwaarvoordeonbe­
perkteaansprakelijkheid geldt(").Zijzalopdebetrok­
kengarantiedehierbovenbeschrevenbeginselentoepas­
sen.
Leningen
39.Wanneereeninvesteerdertegennormalemarkt­
voorwaardenaaneencliëntleningfaciliteiten biedt,ishij
zichbewustvanhetrisicodatdaaraanverbondenis.Het
risicoisuiteraarddatdeklantnietinstaatzalzijnde
leningterugtebetalen.Hetpotentieelverliesishetvolle­
digegeleendebedrag(dehoofdsom)enderentediever­
schuldigddochnietbetaaldisbijeeneventuelestaking
vanbetalingen.Hetrisicodataaneenleningovereen­
komstisverbonden,komtdoorgaanstotuitingintwee
parameters :
a)deberekenderentevoet,en
b)degevraagdezekerheidstelling .daartevensrekeningmoetwordengehoudenmetdein
depunten27totenmet31opgesomdebeginselenalsook
metdevraagofdevereistefondsenvoorinvesteringspro­
jectenofeenfinanciëleherstructurering zijnbestemd.
37.1.Winst-enverliespositie .Eenanalysevandere­
sultatenvanhetbedrijfoververscheidenejaren.Deter
zakedienenderendementspercentages moetenworden
berekend,endealgemenetendensenmoetendaaruit
wordenafgeleid.
37.2.Financiëleindicatoren .Deverhoudingschulden/
aandelenkapitaal moetenwordenvergelekenmetdeal­
gemeenaanvaardenormen,hetgemiddeldeindebe­
drijfstak,hetgemiddeldevandedirecteconcurrenten ,
enz.Deverschillendeliquiditeits-ensolvabiliteitsverhou­
dingenmoetenwordenberekendominzichttekrijgenin
definanciëlepositievanhetbedrijf(ditgeldtmetname
indienmoetwordenbeoordeeldinhoeverreeenbedrijf
datondernormalemarktomstandigheden indiemarkt
werkzaamis,instaatisleningentefinancieren).De
Commissieiszichbewustvandeproblemendiederge­
lijkevergelijkingen tussenLid-Statenstellen,inzonder­
heidtengevolgevandeverschilleninzakeboekhoudkun­
digepraktijkenennormen.Zijzalerrekeningmeehou­
denophetogenblikdatdegeschiktereferentie-elemen­
tengedefiniëerdworden,diezullenmoetenaangewend
wordenbijdevergelijkingmetopenbarebedrijvendie
middelenontvangen.
37.3.Financiëleplanning.Wanneerwordtgetrachtfi­
nanciëlemiddelenaantetrekkenomeeninvesterings­
programmatefinancieren,dienenuiteraardditpro­
grammaendevooronderstellingen waarophetisgeba­
seerd,grondigtewordenbestudeerdomuittemakenof
deinvesteringverantwoord is.
37.4.Marktsituatie .Martkttendensen (deinhetverle­
denbehaalderesultatenenvooraldevooruitzichten )en
hetmarktaandeelvandeondernemingovereenrelevante
periode,alsmedetoekomstverwachtingen moetenworden
geanalyseerd .
Garantiesvoorleningen
38.HetstandpuntdatdeCommissiemomenteelin­
neemttenaanzienvangarantiesvoorleningenisonlangs
aandeLid-Statenmeegedeeld(").Hetheeftbetrekking
opallegarantiesdiedeoverheidrechtstreeksverleentof
doorfinanciëleinstellingendoetverlenenendieonder
artikel92,lid1,vanhetEEG-Verdrag vallen.Slechtsin­
diengarantieswordenbeoordeeldophetogenblik
waaropzijwordenverleend,kunnenallevervalsingenof
potentiëlevervalsingenvandemededingingwordenop­
gespoord.Hetfeitdateenbedrijfeengarantieontvangt,
ookindienhieropnooiteenberoepwordtgedaan,kan
datbedrijfwellichtinstaatstellenaanhethandelsverkeer
teblijvendeelnemen,methetmogelijkegevolg
(31)MededelingaandeLid-Statenvan5april1989,gewijzigd
bijbriefvan12oktober1989. (")Ziepunt24.

Nr.C307/14 Publikatieblad vandeEuropeseGemeenschappen 13.11.93
40.Wanneerhetaandeleningverbondenrisiconaar
schattingrelatiefgrootis,magwordenverwachtdatdit
zowelina)alsinb)totuitdrukkingkomt.Wanneerdit
niethetgevalis,zaldeCommissieervanuitgaandatde
betrokkenondernemingeenvoordeelgeniet,ditwilzeg­
gendatzijsteunontvangt.Dezelfderedeneringkan
wordengevolgdwanneerdeactivadiedienenalspand
vooreenvasteofvlottendevorderingophetbedrijfon­
toereikendzijnomdeleningvolledigaftelossen.De
Commissiezalvoortaandevoorleningengesteldezeker­
heidaaneenzorgvuldigonderzoekonderwerpen .Deze
toetsingisvandezelfdeaardalsdiewelkevoorkapitaal­
injectieswordtvoorgesteld(ziepunt37).
41.Hetsteungehalteishetverschiltussenderentedie
deondernemingnormaliterzoumoetenbetalen(welke
afhankelijkisvandefinanciëlepositievanhetbedrijfen
degebodenzekerheid)endewerkelijkbetaalderente.
(Bijdezeeenmaligebeoordelingvandeleningwordtuit­
gegaanvandevooronderstelling datdekapitaalverschaf­
ferbijstakingvanbetalingenhethemtoekomenderecht
zaluitoefenenomdehemverschuldigdebedragenopte
eisen.)Inhetextremegevaldateenleningzonderzeker­
heidwordttoegekendaaneenbedrijfdatondernormale
omstandigheden geenfinancieringzoukunnenverkrij­
gen(bijvoorbeeldomdatdekansdathet.deleningzal
kunnenterugbetalennaarverwachtinggeringis),staat
deleninginfeitegelijkmeteensubsidieenzalzijals
zodanigdoordeCommissiewordenbeoordeeld .
42.Desituatiemoetwordenbekekenvanuithet
standpuntvandekapitaalverschaffer ophettijdstipvan
detoekenningvandelening.Indienbijbeslistgeldte
lenen(ofindienhijdaartoedirectofindirectgedwongen
is,hetgeenhetgevalkanzijnbijbankeninstaatseigen­
dom)tegenvoorwaardendiedooreenbanknietalsnor­
maalwordenbeschouwd,isersprakevaneensteunbe­
standdeélwaarvandeomvangmoetwordenvastgesteld .
Dezeregelinggeldtuiteraardeveneensvoorparticuliere
ondernemingen dieleningenverkrijgenvanopenbare
kredietinstellingen .
Rendementvaninvesteringen
43.DeStaatmoet,zoalselkeinvesteerdertegen
marktvoorwaarden ,rekenenopeenredelijkrendement
opkapitaalinvesteringen indevormvandividendenof
vermogensaanwas (").Hetrendementwordtbepaaldop
grondvandewinst(naafschrijvingen ,maarvóórbelas­
tingenreservering),uitgedruktalseenpercentagevande
aangewendeactiva.Hetisderhalveeenmaatstafdieneu­
traalistenaanzienvandeinelkeondernemingtoege­
pastevormvanfinanciering(vreemdofeigenvermogen);
debeslissingdaaroverkanbijopenbarebedrijvenimmers
wordengenomenopanderedancommerciëlegronden.
Indienditnormalerendementnochopkortetermijn,
nochwaarschijnlijk oplangetermijnzalwordengereali­
seerd(waarbijdeonzekerheidvandezewinstoplangetermijnnaarbehoreninaanmerkingmoetwordengeno­
men)enhetopenbarebedrijfnietsheeftondernomenom
dezesituatierechttezetten,magwordenaangenomen
datdeondernemingindirectsteunontvangtdaarde
Staatafzietvandeopbrengstdieeeninvesteerdertegen
marktvoorwaarden vaneensoortgelijkeinvesteringzou
verwachten .Eennormaalrendementwordtzoveelmoge­
lijkgedefinieerdonderverwijzingnaarsoortgelijkeparti­
culiereondernemingen .DeCommissieiszichervanbe­
wustdathetnieteenvoudigisdergelijkevergelijkingen
tussendeLid-Statentemaken(zievoetnoot37).Inter­
nationelevergelijkingen vanhetrendementworden
daarenbovennogmeerbemoeilijktdoordeverschillen
tussendekapitaalmarkten ,dekoersschommelingen en
rentevoeten indeonderscheiden Lid-Staten .
Aangezienhetopbasisvandebestaandeaccountants­
praktijkenzelfsbinneneenzelfdeLid-Staateenprecaire
zaakisactivanauwkeurigtewaarderen,hetgeenmee­
brengtdatallerendementsberekeningen speculatiefzijn,
zaldeCommissienagaanofhetmogelijkishetzijgecor­
rigeerdewaarderingsresultaten ,hetzijeenvoudigercrite­
riazoalsdeoperationelecash-flow(naafschrijvingen
maarvóórreserveringen )tehanterenalseengraadmeter
voordeeconomische rendabiliteit .
Wanneereenparticuliereondernemingonvoldoenderen­
dementkrijgt,doetzijzelfhetnodigeomdiesituatiete
verhelpenofwordtzijdaartoedoorhaaraandeelhouders
verplicht.Ditbetekentnormaliterdateengedetailleerd
planwordtopgesteldomdealgemenerendabiliteitte
verhogen.Indieneenopenbaarbedrijfeenonvoldoende
rendementheeft,zoudeCommissieditkunnenbeschou­
wenalszijndeeensteunelement ,datdaninhetlichtvan
artikel92moetwordenonderzocht .Indatgevalver­
krijgthetopenbarebedrijfzijnkapitaaldaadwerkelijk
tegenmeergunstigedandemarktvoorwaarden ,hetgeen
overeenkomt meteensubsidie.
44.OokindiendeStaatafzietvaninkomenuitdivi­
dendenvaneenoverheidsbedrijf endedaaruitvoort­
vloeiendeingehoudenwinstgeennormaalrendementop­
levertzoalshierbovenomschreven ,wordthetbetrokken
bedrijfinfeitedoordeStaatgesubsidieerd .Hetiszeer
welmogelijkdatdeStaateromanderedancommerciële
redenendevoorkeuraangeeftaftezienvanelkdivi­
dend(ofmeteenlagerdividendgenoegentenemen),
lieverdangeregeldopnieuwkapitaalinhetbedrijfte
moeteninbrengen .Hetresultaatishetzelfdeendeze
vormvanregelmatige„financiering"moetopdezelfde
wijzewordenbehandeldalseenkapitaalinbreng enwor­
denbeoordeeldaandehandvandebovengenoemde be­
ginselen.
45.Duur
Naeenbeginperiodevanvijfjaar,zaldeCommissie
overgaantoteenherwaardering vandetoepassingvan
hetindezemededelinguiteengezettebeleid.Opbasis
vanditonderzoek,ennadeLid-Statentehebbenge­
raadpleegd,zaldeCommissieelkewijzigingkunnen
voorstellendiezijnodigzalachtenvoordewerkingvan
hetsysteem.(")Hetafzienvaneennormaalrendementopdebeschikbaar­
stellingvanopenbaremiddelenvaltonaerdebepalingen
vanderichtlijninzakedoorzichtigheid .