Beschikking van de Commissie

van 3 december 2003

in een procedure op grond van artikel 81 van het EG-Verdrag en artikel 53 van de EER-Overeenkomst ten aanzien van C. Conradty Nürnberg GmbH, Hoffmann & Co. Elektrokohle AG, Le Carbone Lorraine SA, Morgan Crucible Company plc, Schunk GmbH en Schunk Kohlenstofftechnik GmbH, hoofdelijk aansprakelijk, en SGL Carbon AG

(Zaak nr. C.38.359 - Elektrische en mechanische koolstof- en grafietproducten)(1)

(kennisgeving geschied onder nummer C(2003) 4457)

(Slechts de teksten in de Engelse, de Franse en de Duitse taal zijn authentiek)

(Voor de EER relevante tekst)

(2004/420/EG)

Op 3 december 2003 heeft de Commissie een beschikking gegeven in een procedure op grond van artikel 81 van het EG-Verdrag en artikel 53 van de EER-overeenkomst. Overeenkomstig artikel 21 van Verordening nr. 17(2) publiceert de Commissie hierbij de namen van de adressaten en de belangrijkste inhoud van de beschikking, gelet op het rechtmatige belang van ondernemingen bij de bescherming van hun commerciële belangen. Een niet-vertrouwelijke versie van de volledige tekst van de beschikking is in de oorspronkelijke proceduretalen en in de werktalen van de Commissie te vinden op de website van DG COMP: http://europa.eu.int/comm/ competition/index_en.html.

I. SAMENVATTING VAN DE INBREUK

ADRESSATEN EN AARD VAN DE INBREUK

1. Deze beschikking is gericht tot C. Conradty Nürnberg GmbH (hierna: "Conradty"), Hoffmann & Co Elektrokohle AG (hierna: "Hoffmann"), Le Carbone Lorraine SA (hierna: "Carbone Lorraine"), Morgan Crucible Company plc (hierna: "Morgan"), Schunk GmbH en Schunk Kohlenstofftechnik GmbH, hoofdelijk aansprakelijk (hierna: "Schunk"), en SGL Carbon AG (hierna: "SGL").

2. De partijen namen deel aan één voortdurende inbreuk op artikel 81, lid 1, van het Verdrag tot oprichting van de Europese Unie (hierna: "EG-Verdrag") en, vanaf 1 januari 1994, op artikel 53, lid 1, van de Overeenkomst betreffende de Europese Economische Ruimte (hierna: "de EER-overeenkomst"), die het gehele EER-grondgebied betreft, waarbij zij:

- een uniforme, zeer gedetailleerde methode voor de berekening van prijzen voor afnemers zijn overeengekomen en af en toe hebben aangepast. Deze prijzen waren van toepassing op de belangrijkste soorten elektrische en mechanische koolstof- en grafietproducten, verschillende soorten afnemers en alle EER-landen waar vraag naar deze producten was. Doel ervan was te komen tot dezelfde of vergelijkbare prijzen voor een breed scala aan producten;

- regelmatige procentuele prijsverhogingen zijn overeengekomen voor de belangrijkste soorten elektrische en mechanische producten en alle EER-landen waar vraag naar deze producten was, voor verschillende soorten afnemers;

- zijn overeengekomen afnemers bepaalde toeslagen op te leggen, kortingen te bieden voor verschillende wijzen van levering en voor bepaalde betalingsvoorwaarden;

- zijn overeengekomen "account leadership" toe te passen voor bepaalde grote afnemers, het marktaandeel van deze afnemers te bevriezen en regelmatig prijsinformatie hebben uitgewisseld en specifieke offerteprijzen voor deze afnemers hebben afgesproken;

- zijn overeengekomen geen reclame te maken en niet deel te nemen aan beurzen;

- omzetbeperkingen, prijsverhogingen of boycots van wederverkopers die mogelijke concurrenten zoudenzijn, zijn overeengekomen;

- prijsonderbieding ten opzichte van concurrenten zijn overeengekomen, en

- een zeer verfijnd mechanisme hanteerden om toezicht te houden op de werking van hun overeenkomsten en deze te doen naleven.

DUUR VAN DE INBREUK

3. De ondernemingen namen deel aan de inbreuk gedurende ten minste de volgende periodes:

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

DE MARKT VOOR ELEKTRISCHE EN MECHANISCHE KOOLSTOF- EN GRAFIETPRODUCTEN

4. Elektrische koolstofproducten worden in de eerste plaats gebruikt om elektriciteit van en naar elektrische motoren te leiden. De belangrijkste producten in deze groep zijn koolborstels en collectoren. Zij worden toegepast in de automobielindustrie, consumentenproducten, de industrie en de tractiemarkt (openbaar vervoer). Voorbeelden van toepassingen in de automobielindustrie zijn startmotoren, wisselstroomgeneratoren, brandstofpompen, air conditioning en elektrische ramen in auto's en vrachtwagens. Borstels voor consumentenproducten worden gebruikt in elektrische gereedschappen als boren, in stofzuigers, scheerapparaten, mixers en tal van andere huishoudelijke apparaten en duurzame consumptiegoederen. Industriële toepassingen zijn bijvoorbeeld montagelijnen en liften. Tractieborstels worden gebruikt in toepassingen voor de spoorwegen en ander openbaar vervoer, met name in locomotieven en in elektrische hulpmotoren.

Mechanische koolstof- en grafietproducten kunnen een grote wrijving weerstaan, zijn niet-reactief en slijtvast. Als zij grafiet bevatten, hebben zij tevens een smerende functie. Zij worden in eerste instantie gebruikt voor de opsluiting van gassen en vloeistoffen in vaten en om slijtvaste machineonderdelen te smeren.

Koolstof- en grafietproducten worden ook in verkocht in blokken die verder bewerkt dienen te worden.

5. De Commissie is tot de conclusie gekomen dat de geografische reikwijdte van deze zaak niet wereldwijd is, maar eerder de EER betreft. Omdat afnemers zeer snel bevoorraad moeten worden, zijn lange transportroutes onrendabel. In 1998, het eerste volledige jaar waarin alle leden deelnamen aan het kartel, bestreek het kartel meer dan 90 % van de EER-markt voor het betrokken product. Deze markt had dat jaar een geschatte waarde van 291 miljoen EUR, inclusief de waarde van het gebruik binnen de eigen onderneming.

FUNCTIONEREN VAN HET KARTEL

6. Er zijn meer dan 140 kartelbijeenkomsten bekend voor de periode oktober 1988 tot december 1999. Het functioneren van het kartel bleef gedurende deze periode vrijwel onveranderd:

- Het hogere kader voor koolstof- en grafietproducten in de deelnemende ondernemingen vergaderden regelmatig tijdens Europese topbijeenkomsten. Deze topbijeenkomsten vonden twee keer per jaar plaats.

- Bijeenkomsten van het technisch comité op Europees niveau werden in principe ook tweemaal per jaar gehouden, in het voorjaar en in het najaar, voorafgaand aan de topbijeenkomsten. Het voornaamste doel van de bijeenkomsten van het technisch comité was prijsniveaus en procentuele prijsstijgingen voor verschillende producten in verschillende landen overeen te komen. Ook werden deze bijeenkomsten gebruikt om overeenstemming te bereiken over "beleidsaspecten" van het verkoopbeleid van de ondernemingen, zoals harmonisatie (naar boven) van de prijzen in Europa, de prijsniveaus voor grote afnemers, hoe om te gaan met concurrenten en toeslagen voor verschillende vermeende doeleinden.

- Lokale bijeenkomsten werden op ad-hocbasis gehouden in Italië, Frankrijk, het Verenigd Koninkrijk, de Benelux, Duitsland en Spanje (ook betreffende de Portugese markt). Tijdens deze bijeenkomsten werden prijsstijgingen en de lokale afnemers in het desbetreffende land besproken.

- Regelmatige contacten tussen vertegenwoordigers van de kartelleden waren nodig om ervoor te zorgen dat de tijdens de bijeenkomsten gesloten overeenkomsten in de dagelijkse praktijk door alle partijen werden nageleefd. Vertegenwoordigers onderhielden ook regelmatig contact om specifieke offertes aan grote afnemers te coördineren. Dergelijke contacten vonden wekelijks en soms zelfs dagelijks plaats, per telefoon, fax, of van tijd tot tijd door middel van bijeenkomsten.

II. BOETES

BASISBEDRAG

7. De Commissie is van mening dat de betrokken ondernemingen een zeer ernstige inbreuk hebben begaan. Vanwege de aard van de inbreuk en de geografische reikwijdte moet de inbreuk worden aangemerkt als zeer ernstig, ongeacht de vraag of de gevolgen van de inbreuk voor de markt meetbaar zijn.

Verschillende behandeling

8. In de categorie zeer zware inbreuken biedt het scala aan mogelijke boetebedragen de mogelijkheid ondernemingen verschillend te behandelen teneinde rekening te houden met de daadwerkelijke economische vermogen van de inbreukmakers om de mededinging aanzienlijke schade te berokkenen, en het bedrag van de geldboete op een zodanig niveau vast te stellen dat daarvan een voldoende afschrikkende werking uitgaat. Carbone Lorraine en Morgan waren met een marktaandeel van elk meer dan 20 % de grootste verkopers van elektrische en mechanische koolstof- en grafietproducten in de EER in 1998, het laatste volle jaar waarin het kartel operationeel was. Daarom worden zij tot de eerste categorie gerekend. Schunk en SGL, die elk een marktaandeel tussen 10 en 20 % hebben, worden tot de tweede categorie gerekend. Hoffmann en Conradty ten slotte hebben elk een marktaandeel van minder dan 10 % en worden tot de derde categorie gerekend.

Duur

9. De betrokken ondernemingen namen deel aan de inbreuk gedurende ten minste de volgende periodes:

- Carbone Lorraine: van oktober 1988 tot juni 1999, een periode van 10 jaar en 8 maanden, waardoor het basisbedrag met 105 % wordt vermeerderd;

- Morgan: van oktober 1988 tot december 1999, een periode van 11 jaar en 2 maanden, waardoor het basisbedrag met 110 % wordt vermeerderd;

- Schunk: van oktober 1988 tot december 1999, een periode van 11 jaar en 2 maanden, waardoor het basisbedrag met 110 % wordt vermeerderd;

- SGL: van oktober 1988 tot december 1999, een periode van 11 jaar en 2 maanden, waardoor het basisbedrag met 110 % wordt vermeerderd;

- Hoffmann: van september 1994 tot oktober 1999, een periode van 5 jaar en 1 maand, waardoor het basisbedrag met 50 % wordt vermeerderd;

- Conradty: van oktober 1988 tot december 1999, een periode van 11 jaar en 2 maanden, waardoor het basisbedrag met 110 % wordt vermeerderd.

VERZWARENDE OMSTANDIGHEDEN

10. De Commissie is van mening dat er in deze zaak geen verzwarende omstandigheden zijn.

VERZACHTENDE OMSTANDIGHEDEN

11. De Commissie is van mening dat er in deze zaak geen verzachtende omstandigheden zijn.

TOEPASSING VAN DE OMZETDREMPEL VAN 10 %

12. De drempel van 10 % van de wereldwijde omzet waarvan sprake is in artikel 15, lid 2, van Verordening nr. 17 is van toepassing op Hoffmann en Conradty.

TOEPASSING VAN DE CLEMENTIEREGELING VAN 1996

Niet-oplegging of zeer aanzienlijke vermindering van de geldboete ("Deel B": vermindering met 75-100 %)

13. Aan Morgan wordt immuniteit voor geldboetes verleend omdat zij de eerste onderneming was die het kartel bij de Commissie heeft aangebracht.

Belangrijke vermindering van de geldboete ("Deel D": vermindering van 10 tot 50 %)

14. Carbone Lorraine wordt een vermindering van 40 % toegekend voor haar medewerking aan het onderzoek van de Commissie. Van de ondernemingen die in aanmerking komen voor belangrijke vermindering van de geldboete, was Carbone Lorraine de eerste die medewerking verleende aan het onderzoek van de Commissie en bovendien de onderneming die de meest bruikbare bijdrage leverde. Net als de andere ondernemingen die samenwerkten met de Commissie, trok zij de feiten waarop de Commissie haar beweringen baseerde niet in twijfel.

15. Schunk wordt een vermindering van 30 % toegekend voor haar medewerking aan het onderzoek van de Commissie. Het bewijsmateriaal van deze onderneming arriveerde later en haar medewerking was beperkter dan die van Carbone Lorraine.

16. Hoffmann, dat nu deel uitmaakt van de Schunk Groep, verleende medewerking op dezelfde wijze als Schunk. Ook aan Hoffmaan wordt een vermindering van 30 % toegekend.

17. Aan SGL, de laatste medewerkende onderneming, wordt een vermindering van 20 % toegekend.

18. Conradty heeft de Commissie geen medewerking verleend.

VERMOGEN OM TE BETALEN

Carbone Lorraine

19. De argumenten van Carbone Lorraine inzake onvermogen om te betalen worden verworpen.

SGL

20. De argumenten van SGL inzake onvermogen om te betalen worden verworpen.

ANDERE FACTOREN

21. Carbone Lorraine betoogde dat zij onder aanzienlijke financiële druk staat en dat zij al een hoge boete voor kartelactiviteiten in dezelfde periode opgelegd had gekregen. Deze beide argumenten bleken niet juist te zijn.

22. SGL wordt echter een vermindering van 33 % van de boete toegekend omdat zij zowel onder grote financiële druk staat als relatief recentelijk door de Commissie twee aanzienlijke boetes opgelegd heeft gekregen voor deelname aan kartelactiviteiten in dezelfde periode.

BESCHIKKING

1. De volgende boetes worden opgelegd:

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

2. De genoemde ondernemingen dienen onmiddellijk een einde aan de inbreuken te maken, voorzover zij dat nog niet gedaan hebben. Zij zullen zich onthouden van enige handeling of gedraging die met de in deze procedure aangetoonde inbreuk overeenkomt of van gedragingen die dezelfde of gelijkaardige doelstellingen of gevolgen hebben.

(1) Eindverslag van de raadsadviseur-auditeur (PB C 102 van 28.4.2004).

(2) PB 13 van 21.2.1962, blz. 204/62. Verordening laatstelijk gewijzigd bij Verordening (EG) nr. 1216/1999 (PB L 148 van 15.6.1999, blz. 5).