BESCHIKKING VAN DE COMMISSIE

van 9 december 1998

betreffende door Oostenrijk voorgenomen steun ten behoeve van de sanering van de stortplaats "Kiener Deponie Bachmanning"

(Kennisgeving geschied onder nummer C(1998) 4195)

(Slechts de tekst in de Duitse taal is authentiek)

(Voor de EER relevante tekst)

(1999/272/EG)

DE COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN,

Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap, inzonderheid op artikel 93, lid 2, eerste alinea

Gelet op de Overeenkomst betreffende de Europese Economische Ruimte, inzonderheid op artikel 62, lid 1, punt a),

Na belanghebbenden overeenkomstig voornoemde bepalingen te hebben aangemaand hun opmerkingen te maken,

Overwegende hetgeen volgt:

1. DE PROCEDURE

Bij schrijven van 23 september 197 stelde Oostenrijk de Commissie in kennis van het voornemen van deelstaat Oberösterreich tot gedeeltelijke financiering van de sanering van een inmiddels gesloten verontreinigde stortplaats, namelijk de "Kiener Deponie Bachmanning". De Commissie verzocht bij schrijven van 20 oktober 1997 om enkele aanvullende gegevens. Het antwoord van Oostenrijk werd op 20 november 1997 ontvangen. Na een bijeenkomst in Brussel op 12 december 1997 verzocht de Commissie bij schrijven van 18 december 1997 om nadere informatie over nog niet opgehelderde punten. Deze informatie werd door Oostenrijk op 21 januari 1998 meegedeeld, bij welke gelegenheid de voorgenomen financiering van het project door de Bondsregering formeel werd aangemeld.

Bij schrijven van 22 april 1998 heeft de Commissie Oostenrijk in kennis gesteld van haar besluit om ten aanzien van de aangemelde maatregel de procedure van artikel 93, lid 2, van het EG-Verdrag in te leiden.

Dit besluit van de Commissie werd in het Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen bekendgemaakt(1). De Commissie maande de andere belanghebbenden aan, haar hun opmerkingen over de betrokken maatregelen kenbaar te maken. De Commissie heeft in dat verband geen opmerkingen ontvangen.

2. NADERE BESCHRIJVING VAN DE BETROKKEN MAATREGEL

De gesloten verontreinigde "Kiener Deponie Bachmanning" ligt in Oberösterreich. Het terrein is in het kadaster van 51101 Aichkirchen onder nr. 345/2 geregistreerd.

De stortplaats werd van 1975 tot 1983 beheerd door Kieba BaugmbH (in liquidatie), Unterseling 19, A - 4672 Bachmanning, hierna "Kieba" genoemd. Kieba behoort tot de categorie kleine en middelgrote ondernemingen in de zin van de aanbeveling van de Commissie van 3 april 1996 betreffende de definitie van kleine en middelgrote ondernemingen(2) en is in liquidatie. De voornaamste aandeelhouder van Kieba was de inmiddels overleden Herbert Kiener.

De huidige eigenaar van het terrein is Atlas ImmobilienverwaltungsgmbH, Unterseling 19, A-4672 Bachmanning, hierna "Atlas" genoemd. Atlas werd uitsluitend in verband met de verontreiniging opgericht en was daarvan op de hoogte. Atlas behoort tot de categorie kleine en middelgrote ondernemingen in de zin van de aanbeveling van de Commissie betreffende de definitie van kleine en middelgrote ondernemingen. De voornaamste aandeelhouder was eveneens genoemde Kiener.

De vereiste saneringsvergunningen voor de stortplaats zijn eigendom van de onderneming ASA Oberösterreich Holding GmbH, hierna "ASA" genoemd, die in de sanering van vervuilde terreinen gespecialiseerd is. ASA behoort tot het Franse concern Electricité de France (EDF) en is derhalve een grote onderneming in de zin van de aanbeveling van de Commissie betreffende de definitie van kleine en middelgrote ondernemingen.

De totale kosten van de sanering worden op 313,2 miljoen ATS (22,7 miljoen ECU) geraamd. ASA verzocht op 22 mei 1995 bij de federale overheid, en op 23 januari 1996 bij de deelstaat Oberösterreich om overheidsfinanciering van de saneringsmaatregelen. De maatregel dient geheel door de staat te worden gefinancierd.

a) 206,7 miljoen ATS (15,0 miljoen ECU) werd toegezegd door de Bondsregering op grond van een besluit, dat op 12 juni 1996 in het kader van de "Förderungsrichtlinie 1991 für die Altlastensanierung oder -sicherung", hierna "Förderungsrichtlinien 1991" (richtsnoeren inzake steun 1991) genoemd, werd vastgesteld, en op grond van een steunverleningsovereenkomst met ASA van 20 december 1996;

b) 106,5 miljoen ATS (7,7 miljoen ECU) werd doordeelstaat Oberösterreich toegezegd ingevolge een besluit van de deelstaatregering van 7 november 1996 en overeenkomsten met ASA terzake van 23 en 28 april 1997.

De betalingen zullen gedurende de periode 1998-2000 op voorlegging van de facturen geschieden.

3. EERSTE BEOORDELING DOOR DE COMMISSIE

In het besluit tot inleiding van de procedure volgens artikel 93, lid 2, van het EG-Verdrag heeft de Commissie het volgende standpunt ingenomen:

a) Oostenrijk had de voorgenomen overheidsfinanciering als een ad-hocsteunmaatregel moeten aanmelden, aangezien kan worden betwijfeld of de Bondsregering de "Förderungsrichtlinien 1991" wel in alle opzichten naar de letter ervan heeft toegepast en volgens die richtlijnen het de deelstaat Oberösterreich niet geoorloofd is financiering toe te kennen.

b) Aangezien Kieba in liquidatie verkeert, kan de financiering met overheidsmiddelen die onderneming geen voordeel meer opleveren.

c) De overheidsmiddelen kunnen wellicht voor Atlas onrechtstreeks een onrechtmatig voordeel opleveren in de vorm van een stijging van de waarde van het grondstuk en van besparingen op saneringskosten.

d) Het honorarium dat aan ASA wordt betaald, kan voor die onderneming een onrechtmatig voordeel opleveren, aangezien Oostenrijk onvoldoende heeft aangetoond dat het honorarium met de marktprijs overeenstemt.

e) Het is niet duidelijk of eventuele steun voor Atlas en/of ASA op grond van één van de in artikel 92 van het EG-Verdrag voorziene afwijkingen een ontheffing kan krijgen.

4. STANDPUNT VAN OOSTENRIJK

Bij schrijven van 14 juli 1998 heeft Oostenrijk over het besluit van de Commissie tot inleiding van de procedure zijn standpunt weergegeven.

Oostenrijk onderstreepte nogmaals dat de vervuiling reeds tot een gevaarlijke verontreiniging van het grondwater had geleid en grondige sanering dringend noodzakelijk was. Om de dringende aard van de sanering aan te tonen legde Oostenrijk meer bepaald een op 14 mei 1998 gedagtekend verslag van een deskundige op gebied van waterhuishouding, een op 22 april 1998 gedagtekend verslag van een hydrochemisch deskundige en een op 13 mei 1998 gedagtekend verslag van een medisch deskundige voor.

Voorts werd betoogd dat de overheidsfinanciering van de sanering alleen ter bescherming van het leefmilieu bedoeld was en niet ter ondersteuning van een onderneming. Om die reden houdt de financiering door de Bondsregering en door de deelstaat Oberösterreich geen staatssteun in de zin van artikel 92 van het EG-Verdrag in. Zelf indien dit het geval zou zijn, zou de steun onder de vigerende "Förderungsrichtlinien 1991" vallen. Het doet niet terzake of de documenten welke in artikel 4, lid 3 van de "Förderungsrichtlinien 1991" zijn genoemd, reeds waren ingediend toen de steun werd goedgekeurd. Om rechtszekerheidsredenen werd in de overeenkomst met ASA bepaald dat sommige bepalingen van de "Förderungsrichtlinien 1991" niet van toepassing zijn, welke bepaling in overeenstemming is met de "Förderungsrichtlinien 1991". Bovendien betoogde Oostenrijk dat de voor steun in aanmerking komende saneringskosten overeenkomstig de "Förderungsrichtlinien 1991" volledig gefinancierd konden worden en dat het niet terzake doet op welke wijze de steun tussen de Bondsregering en andere overheidsinstanties, met name de deelstaat Oberösterreich, is verdeeld.

Bovendien zijn Kieba en Atlas financieel niet in staat om ook maar een deel van de saneringsmaatregelen voor hun rekening te nemen. Voorts werd erop gewezen dat de administratieve procedure vanaf het tijdstip waarop de autoriteiten voor het eerst maatregelen troffen, tot de voltooiing van de saneringsmaatregelen in doorsnee tien jaar vergt. Om die reden had Oostenrijk over de financiering van de saneringsmaatregelen een overeenkomst met ASA gesloten.

Met betrekking tot de rechtsinstrumenten waarop Oostenrijk met het oog op terugvordering van de saneringskosten van Kieba, Atlas en hun aandeelhouders een beroep wilde doen, had het het advies van twee advocatenkantoren op 24 juni 1998 overgelegd waarin werd geconcludeerd dat de voorgenomen juridische maatregelen een goede kans op slagen boden.

Oostenrijk legde tevens een uittreksel uit het vennootschapsregister voor, waarmee het aantoonde dat Kieba in liquidatie verkeerde. Uit een kopie een op van 11 mei 1998 gedagtekende brief van de curator van het faillissement van Kieba blijkt dat het einde van de faillissementsprocedure nog niet in zicht is.

Voorts werd voor Atlas een uittreksel uit het vennootschapsregister overgelegd. Met betrekking tot de financiële situatie van Atlas werd een beoordeling door een vereniging ter bescherming van kredietbelangen voorgelegd. Daaruit bleek dat Atlas, buiten de verontreinigde stortplaats, niet over noemenswaardige activa beschikt. Volgens de verklaringen van Oostenrijk heeft Atlas haar bedrijfsactiviteiten grotendeels stopgezet. Tevens werd betwijfeld of Atlas voor de sanering van dat terrein aansprakelijk kon worden gesteld. Dit standpunt werd bevestigd in een op 24 juni 1998 gedagtekend juridisch advies van twee advocatenkantoren.

Volgens de uiteenzettingen van Oostenrijk is het betrokken terrein in het ruimtelijkeordeningsplan van Oberösterreich (OÖ ROG)(3) en in het bestemmingsplan (Z1. 610-1/1996) van de gemeente Aichkirchen als weidegrond aangewezen. Volgens Oostenrijk moet ervan worden uitgegaan dat het terrein voor landbouw- en bosbouwdoeleinden zal worden gebruikt zodra de sanering ervan voltooid. In dat verband werd het advies van een beëdigd deskundige overgelegd volgens hetwelk de marktwaarde na de sanering in het kader van een vergelijkende taxatieprocedure op grond van de wet inzake vastgoedtaxatie (Liegenschaftsbewertungsgesetz)(4) wordt vastgesteld.

Bovendien heeft Oostenrijk erop gewezen dat ASA voor haar diensten vergoed wordt. In het bijgevoegde verslag van twee beëdigde gerechtsdeskundigen op gebied van aanbesteding en gunning van overheidsopdrachten, werd de vergoeding als passend beschouwd.

5. BEOORDELING VAN DE OVERHEIDSMAATREGELEN

Bij de beoordeling van de steunzaak heeft de Commissie zich gebaseerd op de gegevens welke door Oostenrijk bij brief van 14 juli 1998 werden medegedeeld.

5.1. Aanmeldingsverplichtingen

Oostenrijk keurde de overheidsfinanciering van de saneringsmaatregelen op 12 juli 1996 goed en sloot op 20 december 1996 met ASA een overeenkomst inzake steunverlening. De middelen werden beschikbaar gesteld op grond van de "Förderungsrichtlinien 1991".

De "Förderungsrichtlinien 1991" werden op 2 maart 1993 bij de Toezichthoudende Autoriteit van de EVA als een bestaande regeling aangemeld en door deze Autoriteit onder nr. ESA 30-151 ingeschreven. Volgens de regeling kan de Bondsregering saneringsmaatregelen voor verontreinigde grondstukken volledig financieren. De regeling verstreek toen de Commissie bij brief van 10 februari 1997 de nieuwe "Förderungsrichtlinien 1997" goedkeurde. Derhalve waren de "Förderungsrichtlinien 1991" in deze zaak van toepassing.

De Commissie stelt evenwel vast dat de geoptimaliseerde saneringsprocedure nog niet was afgesloten toen de Bondsregering de financiering goedkeurde en de overeenkomst inzake steunverlening ondertekende. Op 17 en 18 juni 1997 en op 14 juli 1997 werden overeenkomsten met betrekking tot een dergelijke procedure ondertekend. Krachtens artikel 4, lid 3, van de "Förderungsrichtlinien1991" had die informatie evenwel beschikbaar moeten zijn toen de overeenkomst inzake steunverlening werd ondertekend. Derhalve zijn door Oostenrijk niet alle vereisten van de bestaande steunregeling nagekomen.

Bovendien sloot de steunverleningsovereenkomst tussen ASA en de Bondsregering een aantal bepalingen van de "Förderungsrichtlinien 1991" uit. Oostenrijk betoogde dat dit noodzakelijk was omdat in de overeenkomst tussen ASA en de Bondsstaat aan Kieba en Atlas geen verplichtingen konden worden opgelegd aangezien die twee ondernemingen niet bij de steunverleningsovereenkomst betrokken waren. De Commissie is evenwel van mening dat de uitsluiting van dergelijke bepalingen vervuiler Kieba en grondeigenaar Atlas voordeel verschaffen. In de "Förderungsrichtlinien 1991" zijn aan grondeigenaars en vervuilers duidelijk bepaalde verplichtingen opgelegd. De Bondsstaat kan op grond van de regeling een financiering met overheidsmiddelen slechts toestaan indien de vervuiler en de grondeigenaar ertoe bereid zijn of ertoe gedwongen worden om de in de regeling vastgestelde verplichtingen na te leven. Aangezien evenwel enkele bepalingen werden uitgesloten, voldeed de Bondsregering niet aan alle in de "Förderungsrichtlinien 1991" vervatte voorwaarden.

Bovendien is het de deelstaat Oberösterreich krachtens de "Förderungsrichtlinien 1991" niet toegestaan om financiering te verstrekken. Derhalve valt de financieringsmaatregel van Oberösterreich niet onder de bestaande regeling.

Aangezien de Bondsregering niet aan alle vereisten van de "Förderungsrichtlinien 1991" voldeed en de door Oberösterreich verstrekte financiering niet onder een bestaande of goedgekeurde regeling valt, was Oostenrijk ertoe verplicht om de voorgenomen financiering door de Bondsregering en de deelstaat Oberösterreichals een ad-hocsteunmaatregel aan te melden overeenkomstig artikel 93, lid 3, van het EG-Verdrag. Oostenrijk is deze verplichting niet nagekomen.

5.2. Kieba

Het Oostenrijkse bestuursrecht, met name de waterbeheerwet ("Wasserrechtsgesetz")(5), de federale afvalverwerkingswet ("Abfallwirtschaftsgesetz"(6) en de "Gewerbeordnung" (handel- en nijverheidsverordening)(7), kent een reeks uiteenlopende aansprakelijkheidsvoorschriften. Overeenkomstig de milieuvoorschriften inzake verontreinigde stortplaatsen is de vervuiler (de schadeveroorzaker), dit wil zeggen de rechtspersoon wiens activiteiten tot de desbetreffende vervuiling hebben geleid, in eerste instantie aansprakelijk. De vervuiler (de schadeveroorzaker) is ofwel de exploitant van de stortplaats ofwel hij die de stortplaats buiten bedrijf heeft gesteld.

De lokale autoriteiten ("Bezirkshauptmannschaft") van Wels-Land verleenden Kieba op 29 mei 1978 en op 22 mei 1997 (Z1. WA 1-16-1976) op grond van de waterbeheerwet een vergunning voor het exploiteren van een stortplaats voor huishoudelijk en bijzonder afval. Opnieuw was het Kieba die deze stortplaats buiten bedrijf heeft gesteld. Volgens de door Oostenrijk verstrekte gegevens is er voldoende bewijsmateriaal voorhanden dat de opgelegde voorwaarden van de vergunningen, noch wat het type afval noch wat de exploitatieperiode betreft, door de onderneming worden nageleefd. Hoewel de vergunning op grond van de waterbeheerwet op 31 december 1981 verstreek, werd de exploitatie waarschijnlijk nog tot april of mei 1983 voortgezet. Volgens de door Oostenrijk verstrekte gegevens is Kieba de enige aantoonbare vervuiler.

Overeenkomstig artikel 31, lid 1, en artikel 138, lid 1, van de waterbeheerwet artikel 32, lid 1 van de federale afvalverwerkingswet en artikel 83, lid 3, van de "Gewerbeordnung" dienen de Oostenrijkse bestuurlijke autoriteiten deze onderneming als de in eerste instantie aansprakelijk te beschouwen. Dientengevolge gelastten zij Kieba reeds op 9 augustus 1991 het verontreinigde terrein te saneren. Kieba ging op formele gronden met succes tegen dit besluit in beroep.

De Oostenrijkse autoriteiten troffen geen nieuw besluit in die zin en waren evenmin voornemens om dit in de nabije toekomst te doen aangezien de rechtbank te Wels op 29 september 1996 tegen Kieba een faillissementsprocedure had ingeleid. Ook de nalatenschap van de voornaamste aandeelhouder van Kieba, Herbert Kiener, was het voorwerp van een insolventieprocedure. Tot dusver heeft niemand de nalatenschap aanvaard.

De Commissie stelt vast dat de Bondsregering en de deelstaat Oberösterreich de verplichtingen van de vervuiler Kieba, op zich hebben genomen door de sanering te financieren. Evenwel dient ermee rekening te worden gehouden dat Kieba in liquidatie verkeert en geen bedrijfsactiviteiten meer uitoefent. Derhalve kan Kieba bij de financiering met overheidsmiddelen niet langer baat vinden en eerder genoten voordelen kunnen het handelsverkeer tussen de lidstaten niet langer beïnvloeden.

Voorts neemt de Commissie nota van de door Oostenrijk gedane toezegging dat het alle beschikbare rechtsmiddelen zou aanwenden om de saneringskosten van Kieba terug te vorderen. Teneinde onrechtmatige uitkeringen terug te vorderen dient een vordering wegens onrechtmatige verrijking te worden ingesteld overeenkomstig artikel 1042 van het Burgerlijk Wetboek en op grond van artikel 1295 schadevergoeding te worden gevorderd.

5.3. Atlas

De waterbeheerwet en de federale afvalverwerkingswet bevatten bepalingen inzake de aansprakelijkheid van grondeigenaren. Oostenrijk betwijfelt evenwel dat Atlas op grond van deze milieubepalingen aansprakelijk kan worden gesteld. Deze opvatting wordt ook in de twee juridische adviezen gehuldigd.

De Commissie wijst er nogmaals op dat Atlas juist in verband met de vervuiling werd opgericht en dat Atlas daarvan op de hoogte was. Bovendien bestaat er tussen Kieba en Atlas een nauwe aandeelhoudersband. Volgens de Commissie zijn Atlas en Kieba ten aanzien van de terugbetaling om die redenen hoofdelijk aansprakelijk. Indien ASA de sanering met staatssteun tot uitvoering brengt, kan de steunmaatregel Atlas voordeel opleveren aangezien Atlas van de saneringskosten bespaard blijft.

De Commissie stelt vast dat de onderneming volgens de door Oostenrijk verstrekte gegevens geen noemenswaardige activiteiten ontplooit en zelfs mogelijk in moeilijkheden verkeert. Het risico dat het bovengenoemde voordeel de mededinging verstoort, is derhalve thans gering. De Commissie kan evenwel niet uitsluiten dat een derde de aandelen van de onderneming overneemt en haar activiteiten op een dusdanige wijze uitbreidt dat het handelsverkeer tussen de lidstaten kan worden beïnvloed. Overheidsfinanciering van de sanering door ASA zou de positie van Atlas ten aanzien van haar concurrenten in de EER versterken welke laatsten niet in de omstandigheid verkeren dat hun vervuilde terreinen kosteloos worden gesaneerd. Derhalve kan de Commissie niet uitsluiten dat de door Atlas wegens de overheidsfinanciering genoten voordelen in de toekomst de mededinging in de EER kunnen verstoren. Derhalve kan de financiering met betrekking tot Atlas staatssteun in de zin van artikel 92, lid 1, van het EG-Verdrag en van artikel 61, lid 1, van de EER-Overeenkomst inhouden.

Overeenkomstig artikel 92, lid 1, van het EG-Verdrag en artikel 61, lid 1, van de EER-Overeenkomst zijn steunmaatregelen die voldoen aan de in die artikelen beschreven criteria, onverenigbaar met de gemeenschappelijke markt. In artikel 92, leden 2 en 3, van het EG-Verdrag en in artikel 61, leden 2 en 3, van de EER-Overeenkomst zijn de steunmaatregelen genoemd welke bij wijze van uitzondering verenigbaar kunnen worden geacht met de gemeenschappelijke markt. In deze zaak zijn duidelijk geen van die afwijkingen aan de orde.

De afwijkingen van artikel 92, lid 2, van het EG-Verdrag en van artikel 61, lid 2, van de EER-Overeenkomst zijn niet van toepassing aangezien het geen steunmaatregelen van sociale aard aan individuele verbruikers betreft, noch steunmaatregelen tot herstel van de schade veroorzaakt door natuurrampen, noch steunmaatregelen aan de economie van bepaalde streken van de Bondsrepubliek Duitsland die van de deling van Duitsland nadeel ondervinden.

De afwijkingen van artikel 92, lid 3, punt a), van het EG-Verdrag en van artikel 61, lid 3, punt a), van de EER-Overeenkomst, noch de regionale afwijkingen van artikel 92, lid 3, punt c), van het EG-Verdrag en van artikel 61, lid 3, punt c), van de EER-Overeenkomst zijn relevant aangezien Atlas niet in een steunzone gevestigd is.

Met betrekking tot de afwijkingen van artikel 92, lid 3, punt b), van het EG-Verdrag en van artikel 61, lid 3, punt b), van de EER-Overeenkomst stelt de Commissie vast dat het betrokken project niet voldoet aan de criteria welke de Commissie gewoonlijk bij "projecten van gemeenschappelijk Europees belang" toepast en dat de steun niet bestemd is om een ernstige verstoring in de economie van een lidstaat op te heffen.

Het eerste gedeelte van de bepaling in artikel 92, lid 3, punt c), van het EG-Verdrag en van artikel 61, lid 3, punt c), van de EER-Overeenkomst betreffende steunmaatregelen om de ontwikkeling van bepaalde regionale economieën te vergemakkelijken is niet van toepassing aangezien de steun niet bedoeld is om tot de ontwikkeling van bepaalde vormen van economische bedrijvigheid bij te dragen.

De afwijkingen van artikel 92, lid 3, punt d), van het EG-Verdrag en van artikel 61, lid 3, punt d), van de EER-Overeenkomst zijn evenmin van toepassing aangezien de steun niet bedoeld is om de cultuur en de instandhouding van het culturele erfgoed te bevorderen.

Voorts stelt de Commissie vast dat er duidelijk onverenigbaarheid is met het in artikel 130 R van het EG-Verdrag vervatte beginsel dat "de vervuiler betaalt", wanneer een vervuiler zijn verontreinigd terrein aan één van zijn bedrijven verkoopt om aldus de saneringskosten te ontwijken of wanneer de voor de verontreiniging verantwoordelijke onderneming failliet gaat en de bedrijfsactiviteiten met een nieuw opgerichte onderneming worden voortgezet.

De Commissie is derhalve van mening dat in de onderhavige zaak geen van de afwijkingen van toepassing is.

De Commissie neemt er evenwel nota van dat Oostenrijk heeft toegezegd dat het alle middelen rechtens zal gebruiken om de saneringskosten van Atlas terug te vorderen. De terugbetaling van de saneringskosten door Atlas zou volgens de Commissie uitsluiten dat de overheidsfinanciering van de sanering Atlas voordeel verschaft en dat het daarbij om staatssteun in de zin van artikel 92 van het EG-Verdrag gaat.

5.4. ASA

Op 29 december 1994 diende ASA Inerta Abfallbehandlungs GmbH uit eigener beweging een aanvraag in voor alle overeenkomstig artikel 32, lid 4, van de "Umweltförderungsgesetz" (milieubeschermingswet)(8) voor de sanering van de stortplaats benodigde vergunningen. Deze wet was bij de Toezichthoudende Autoriteit van de EVA als een bestaande steunregeling aangemeld. De vergunningen (UR-450000/323-1996) op grond van de afvalverwerkingswet en die op grond van de "Natur- und Landschaftsschutzgesetz" (natuurbeschermingswet) van de deelstaat Oberösterreich werden op 22 februari 1996, respectievelijk op 8 maart 1996 verleend. Daarop nam ASA de vergunningen over welke aan ASA Inerta Abfallbehandlungs GmbH waren verleend.

Oostenrijk heeft met ASA steunverleningsovereenkomsten gesloten omdat ASA als enige onderneming over de vereiste vergunningen beschikte. De Commissie stelt evenwel vast dat de bedoelde overeenkomsten met ASA werden gesloten zonder dat Oostenrijkse of buitenlandse concurrenten de mogelijkheid kregen om naar de opdracht mee te dingen. Om die reden moet worden onderzocht of de beloning van ASA in overeenstemming is met de marktprijs.

De Commissie stelt vast dat ASA de sanering niet zelf verricht maar als hoofdaannemer voor planning en coördinatie van de saneringsmaatregelen zorg draagt. Voor haar activiteiten als hoofdaannemer ontvangt ASA een beloning van 37,3 miljoen ATS (2,7 miljoen ECU) dat in de totale saneringskostprijs van 313,2 miljoen ATS (22,7 miljoen ECU) is begrepen.

Oostenrijk heeft aangetoond dat de beloning van ASA werd vastgesteld op grond van de "Honorarleitlinien für Generalplaner" (richtsnoeren voor honoraria voor hoofdaannemers) die op hun beurt gebaseerd zijn op de "Gebührenordnung Projektmanagement" en "Gebührenordnung Bauwesen" (tarievenverordening projectmanagement, respectievelijk bouwbedrijf). Bovendien heeft Oostenrijk aangetoond dat ASA volgens de overeenkomst slechts 85 % van het op grond van genoemde verordeningen berekende bedrag krijgt. In de overgelegde adviezen van twee beëdigde deskundigen is bevestigd dat de beloning met de marktprijs overeenstemt.

Na zorgvuldig onderzoek van de verstrekte informatie sluit de Commissie zich bij het standpunt van Oostenrijk aan dat ASA voor haar planning- en coördinatiediensten een redelijke beloning ontvangt en dat daarin geen steun in de zin van artikel 92 van het EG-Verdrag is begrepen.

De Commissie wijst erop dat het onderzoek van de vraag of Oostenrijk aan de bepalingen van Richtlijn 92/50/EEG van de Raad van 18 juni 1992 betreffende de coördinatie van de procedures voor het plaatsen van overheidsopdrachten voor dienstverlening(9) heeft voldaan, nog niet is beëindigd. Het besluit in de onderhavige zaak loopt op de uitkomst van dat onderzoek geenszins vooruit.

Wat de door de onderaannemers uitgevoerde saneringsactiviteiten betreft, stelt de Commissie vast dat ASA, op grond van de steunverleningsovereenkomsten, ertoe verplicht is de richtlijn van Ö-Norm-A-2050 inzake de coördinatie van de procedure met betrekking tot de gunning van overheidsopdrachten in de dienstensector na te leven. Oostenrijk heeft een uitvoerig overzicht overgelegd van de werkzaamheden welke door de onderaannemers moeten worden uitgevoerd en heeft aangetoond dat de meeste van die opdrachten op grond van openbare aanbestedingen gegund zijn. De Commissie concludeert derhalve dat er bij de vergoeding van de onderaannemers evenmin van steun in de zin van artikel 92 van het EG-Verdrag sprake is.

6. CONCLUSIES

Op grond van bovenstaande beoordeling van de overheidsfinanciering van de sanering van de verontreinigde stortplaats "Kiener Deponie Bachmanning", stelt de Commissie het volgende vast:

a) De verontreiniger, Kieba, verkeert in liquidatie en oefent geen bedrijfsactiviteiten meer uit. Derhalve kan de overheidsfinanciering Kieba niet meer ten goede komen.

b) Indien ASA de saneringsmaatregelen met staatssteun tot uitvoering brengt, kan een dergelijke maatregel voor Atlas voordeel opleveren aangezien op die wijze de onderneming van de saneringskosten bespaard blijft. Ten aanzien van Atlas zou dit staatssteun inhouden waarvoor geen van de uitzonderingsbepalingen van artikel 92, leden 2 en 3, van het EG-Verdrag van toepassing is. Indien van Atlas de saneringskosten worden teruggevorderd en deze door Atlas worden terugbetaald, is het uitgesloten dat de overheidsfinanciering staatssteun in de zin van artikel 92 van het EG-Verdrag vormt.

c) ASA, die de sanering van de vroegere verontreiniging voor haar rekening neemt, ontvangt een passende beloning voor haar plannings- en coördinatieactiviteiten. Deze beloning houdt geen steunelement in.

De Bondsregering en de deelstaat Oberösterreich kunnen derhalve de saneringsmaatregelen volledig financieren in overeenstemming met de aanmelding mits Atlas de saneringskosten terugbetaalt. De saneringskosten dienen volledig van Atlas te worden teruggevorderd volgens de procedures en bepalingen van Oostenrijks recht, met inbegrip van de rente die verschuldigd is vanaf het tijdstip van uitkering tot de terugbetaling van het volledige bedrag tegen het bij de berekening van het nettosubsidie-equivalent van regionale steunmaatregelen in Oostenrijk geldende referentietarief,

HEEFT DE VOLGENDE BESCHIKKING GEGEVEN:

Artikel 1

De voorgenomen overheidsfinanciering van de sanering van de buiten bedrijf gestelde verontreinigde stortplaats "Kiener Deponie Bachmanning" welke op 313,2 miljoen ATS (22,7 miljoen ECU) is geraamd, houdt geen staatssteun in voorzover aan de in artikel 2 genoemde voorwaarde is voldaan.

Artikel 2

Oostenrijk gelast Atlas de overheidsmiddelen ter financiering van de saneringskosten terug te betalen en ziet erop toe dat het die middelen daadwerkelijk ontvangt. De terugbetaling geschiedt volgens de procedures en bepalingen van nationaal recht, waarbij rente wordt aangerekend op grond van het referentietarief dat wordt gebruikt bij de berekening van het nettosubsidie-equivalent van regionale steunmaatregelen in Oostenrijk, vanaf de datum van de uitkering van de steun tot die waarop Atlas de steun terugbetaalt.

Artikel 3

Oostenrijk deelt de Commissie uiterlijk twee maanden na de kennisgeving van deze beschikking mee welke maatregelen het heeft getroffen om aan deze beschikking te voldoen.

Artikel 4

Deze beschikking is gericht tot de Republiek Oostenrijk.

Gedaan te Brussel, 9 december 1998.

Voor de Commissie

Karel VAN MIERT

Lid van de Commissie

(1) PB C 201 van 27.6.1998, blz. 8.

(2) PB L 107 van 30.4.1996, blz. 4.

(3) LGBl. nr. 114/1993.

(4) BGBl. nr. 150/1992.

(5) BGBl. nr. 215/1959, gewijzigde versie BGBl. nr. 85/1997.

(6) BGBl. nr. 325/1990, gewijzigde versie BGBl. nr. 115/1997.

(7) BGBl. nr. 50/1974.

(8) BGBl. nr. 185/1993.

(9) PB L 209 van 24.7.1992, blz. 1.