Beschikking van de Commissie

van 30 mei 2000

betreffende steunmaatregelen van de Ierse autoriteiten om de situatie van veehouders wier productie schade heeft geleden door de ongunstige weersomstandigheden in de zomer en het najaar 1998, te verlichten

(kennisgeving geschied onder nummer C(2000) 1604)

(Slechts de tekst in de Engelse taal is authentiek)

(Voor de EER relevante tekst)

(2000/760/EG)

DE COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN,

Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap, en met name op artikel 88, lid 2, eerste alinea,

Gelet op Verordening (EG) nr. 2467/98 van de Raad van 3 november 1998 houdende een gemeenschappelijke ordening der markten in de sector schapen- en geitenvlees(1), en met name op artikel 22,

Na de belanghebbenden overeenkomstig bovengenoemde bepaling te hebben aangemaand hun opmerkingen te maken(2),

Overwegende hetgeen volgt:

I. PROCEDURE

(1) Ierland heeft overeenkomstig artikel 88, lid 3, van het Verdrag, op 2 december 1998, in antwoord op een brief van de Commissie van 26 november 1998 waarin deze om informatie verzocht over een regeling waarvan de Commissie kennis had gekregen via voor iedereen beschikbare informatie, een steunmaatregel (aanvullende steunmaatregel voor ooien) aangemeld. Deze maatregel is op 9 december 1998 geregistreerd als steunmaatregel van de staten N 678/98.

(2) Bij brieven van 12 februari 1999 en 14 april 1999 hebben de Ierse autoriteiten aanvullende informatie verstrekt over deze steunregeling. In hun brief van 12 februari 1999 bevestigden zij dat de maatregel ten uitvoer was gelegd voordat de Commissie haar opmerkingen overeenkomstig artikel 88, lid 3, van het Verdrag had gemaakt. De steunmaatregel is daarom onder nr. NN 23/99 overgebracht naar het register van de niet-aangemelde steunmaatregelen.

(3) Bij brief van 11 februari 1999, geregistreerd op 18 februari 1999, hebben de Ierse autoriteiten, overeenkomstig artikel 88, lid 3, van het Verdrag, een andere steunregeling met de titel "Steunregeling in verband met het verlies aan wintervoer" (februari 1999) aangemeld. Bij brief van 29 april 1999, geregistreerd op 3 mei 1999, is aanvullende informatie verstrekt. In deze brief bevestigden de Ierse autoriteiten dat de steun ten uitvoer was gelegd. De steun is daarom onder nr. NN 79/99 overgebracht naar het register van niet-aangemelde steunmaatregelen.

(4) Aangezien beide maatregelen voorzagen in de toekenning van steun aan Ierse veehouders om verliezen als gevolg van de ongunstige weersomstandigheden in de zomer en het najaar van 1998 te compenseren en daar sommige producenten voor beide maatregelen in aanmerking bleken te komen, achtte de Commissie het wenselijk de twee dossiers samen te behandelen, in het kader van één enkele procedure. Bij brief van 30 juli 1999 deelde de Commissie Ierland mee dat ze besloten had geen bezwaar te maken tegen de aanvullende steunmaatregel wintervoer, die de eerste submaatregel van de aanvullende steunmaatregel voor ooien (NN 23/99) is, en tegen de aanvullende steun voor bepaalde begunstigden waarin was voorzien bij maatregel N 605/98, de tweede submaatregel van de steunregeling in verband met het verlies aan wintervoer (steunmaatregel NN 79/99).

(5) In dezelfde brief deelde de Commissie de Ierse autoriteiten evenwel mee dat zij besloten had de formele onderzoeksprocedure van artikel 88, lid 2, van het Verdrag in te leiden ten aanzien van de tweede submaatregel (de ooipremie) van de aanvullende steunmaatregel voor ooien (NN 23/99) en tegen de eerste submaatregel (nieuwe begunstigden) en de derde maatregel (speciaal voederschadefonds) van de steunregeling in verband met het verlies aan wintervoer. De procedure gold ook voor bepaalde begunstigden van de tweede submaatregel (aanvullende steun aan begunstigden van steunmaatregel N 605/98), omdat deze submaatregel ook betrekking had op zoogkoeien en kleine melkveehouderijen (NN 79/99).

(6) De beschikking tot inleiding van de procedure is bekendgemaakt in het Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen(3). De Commissie heeft de belanghebbenden uitgenodigd hun opmerkingen over de betrokken steunmaatregel kenbaar te maken.

(7) De Ierse autoriteiten hebben hun opmerkingen over de door de Commissie gestelde vragen meegedeeld in hun brief van 3 september 1999, geregistreerd op 6 september 1999.

(8) Op 20 en 27 september 1999 hebben bilaterale vergaderingen plaatsgevonden tussen de Ierse autoriteiten en vertegenwoordigers van de Commissie.

(9) Aanvullende informatie betreffende het speciale voederschadefonds en de ooipremie is verstrekt bij brieven van 13 oktober 1999 (geregistreerd op 14 oktober 1999) en 3 januari 2000 (geregistreerd op 6 januari 2000).

II. BESCHRIJVING

NN 23/99 - AANVULLENDE STEUNMAATREGEL VOOR OOIEN

(10) De aangemelde steunmaatregel bestond uit twee afzonderlijke maatregelen in de sector schapenvlees, de aanvullende steunmaatregel wintervoer en de ooipremie. Daar de aanvullende steunmaatregel wintervoer reeds door de Commissie is goedgekeurd, hebben de beschrijving en de evaluatie alleen betrekking op de ooipremie.

(11) In hun aanmelding lichtten de Ierse autoriteiten de economische redenen toe voor hun beslissing tot invoering van een regeling voor het opruimen van ooien die normaal een te geringe handelswaarde zouden hebben gehad om aan slachthuizen te worden verkocht.

(12) In het najaar 1998 leidde de beschikbaarheid van varkens-, kippen- en rundvlees tegen concurrerende prijzen tot een sterke daling van de afzet van lamsvlees op de voornaamse Europese markten. Dit verschijnsel was vooral voelbaar in Ierland omdat dit land zo sterk afhankelijk is van uitvoer, omdat tot 75 % van de productie wordt uitgevoerd. Voor 1998 als geheel lag de gemiddelde prijs van lammeren in Ierland 19 % onder die in het jaar ervoor.

(13) De situatie werd kritiek halverwege het najaar, toen de lammerenverwerkende bedrijven weigerden nog uitstootooien of lichte berglammeren aan te nemen zelfs van hun traditionele plaatselijke leveranciers. Bovendien leidde in het groeiseizoen 1998 het erg natte weer en een aantal uren zonneschijn dat onder het gemiddelde lag tot moeilijkheden om voldoende wintervoer voor de dieren te oogsten. In bepaalde gebieden, inzonderheid op veengronden of zware kleigronden, was de situatie kritiek en de omstandigheden waren zo slecht dat een groot deel van het wintervoer als gevolg van de bodemgesteldheid niet kon worden geoogst.

(14) De landbouwers die gebruikmaken van gemeenschapsgronden, waarvoor geen enkele individuele eigenaar maatregelen neemt om de kwetsbare weidegronden te beschermen, werden geacht gevaar te lopen indien er een voedertekort zou ontstaan. Men maakte zich vooral zorgen over het welzijn van de schapen op deze weidegronden, omdat producenten met uitstootooien die niet zouden kunnen worden geslacht, geen andere keuze hadden dan deze dieren terug te brengen naar een reeds verzwakt milieu, waar de grasvoorziening onvoldoende was om in de behoeften te voorzien. De regeling was later beperkt tot houders van bergschapen in de aangewezen gebieden, namelijk gemeenschapsgronden op bergachtig terrein in zes graafschappen in het westen van Ierland(4). De totale uitgaven voor de regeling bedroegen ongeveer 1 miljoen IEP (1,27 miljoen EUR).

(15) De regeling voorzag in het beschikbaar stellen van slachtcapaciteit om ongeveer 100000 uitstootooien afkomstig van gemeenschapsgronden in bergstreken in zes westelijke graafschappen van Ierland te slachten. Het ministerie van Landbouw en Voedselvoorziening heeft steun verleend aan schapenslachthuizen die slachtcapaciteit ter beschikking stelden voor twee soorten ooien waarvan de handelswaarde ontoereikend zou zijn geweest om de slacht- en behandelingskosten te dekken. Er werd alleen bijstand verleend voor het opruimen van ooien in de maanden november en december 1998. Ongeveer twaalf slachthuizen hebben aan de regeling deelgenomen. Het was de directie van het slachthuis die kon beslissen of ze al dan niet aan de regeling deelnam. De steun bedroeg:

- 10 IEP (12,7 EUR) voor slachtdieren die geen enkele handelswaarde hadden;

- 3 IEP (3,8 EUR) voor ooien die geschikt waren om te worden uitgebeend ("boner ewes") waarvoor de bedrijven nog een kleine opbrengst konden halen uit het vlees dat werd gerecupereerd.

(16) Elke producent kon 30 % van zijn individuele ooiquotum laten slachten. De producenten mochten zelf kiezen welke ooien in hun beslag zij wilden laten slachten.

(17) Volgens de brief van de Ierse autoriteiten van 14 april 1999 konden door de vleesbedrijven 35300 "boner ewes" worden geslacht dankzij het steunbedrag van 3 IEP per dier. Dit bedrag dekte de kosten voor het opruimen van ingewanden en koppen, die als "gespecificeerd risicomateriaal (SRM)" werden beschouwd in een erkend destructiebedrijf, alsmede de kosten voor het opruimen van de huiden. Deze kosten worden normaal door het vleesbedrijf gedragen en worden inderdaad aan de producent doorberekend in de vorm van een korting op de prijs van het lam. Over de prijs die voor de betrokken dieren moest worden betaald, werd onderhandeld tussen de producent en het bedrijf, en volgens de Ierse autoriteiten zijn slechts symbolische bedragen betaald.

(18) Vlees van dieren die in het kader van deze regeling door vleesbedrijven werden aangekocht, is voor menselijke consumptie verkocht voorzover het voldeed aan de normale voorwaarden inzake gezondheid, hygiëne en veiligheid, die gelden voor al het vlees dat door deze bedrijven wordt geproduceerd. Het belangrijkste afzetkanaal van "boner ewes" is levering aan de restauratiesector. Dit vlees is geschikt voor gebruik als burgers, kebabs, exotische gerechten, enz. De maatregel leverde in totaal 150 ton vlees op en dit vlees is in december 1998 verkocht via plaatselijke feestmaaltijdbedrijven.

(19) De aan de bedrijven betaalde steun diende de kosten voor het slachten, de verwerking en de behandeling van het dier te dekken. Daar de betrokken dieren meer dan een jaar oud waren, waren er aanzienlijke kosten voor het opruimen van gespecificeerd risicomateriaal. De bedrijven kregen de opdracht om, voor karkassen die volledig werden afgekeurd, teneinde het risico voor de menselijke voeding zoveel mogelijk te beperken, het hele karkas als gespecificeerd risicomateriaal op te ruimen. De door het ministerie toegekende bijdrage was bedoeld om alle kosten voor de afgekeurde ooien te dekken, maar, voor de tweede categorie dieren, de "boner ewes", zou de bijdrage van het ministerie de betrokken kosten slechts ten dele dekken. Het saldo moest door de producent worden voldaan met de opbrengst van het karkasvlees.

(20) Na de meegedeelde informatie te hebben bestudeerd, betwijfelt de Commissie of artikel 87, lid 2, onder b), op grond waarvan de lidstaten steun tot herstel van schade als gevolg van buitengewone gebeurtenissen mogen toekennen, in dit geval van toepassing is. Met de maatregel blijken namelijk problemen te worden verholpen die te wijten zijn aan de economische recessie in de sector en hij lijkt dus geen passende reactie op een probleem in verband met wintervoer dat is veroorzaakt door uitzonderlijk ongunstige weersomstandigheden.

(21) Bovendien ziet het ernaar uit dat de Ierse autoriteiten, door toe te staan dat het van "boner ewes" verkregen vlees verkocht werd voor menselijke consumptie, en aldus op de markt een concurrerend product was voor het andere vlees, waarvan de slachtkosten niet voor steun in aanmerking kwamen, hebben nagelaten ervoor te zorgen dat de maatregel de concurrentie zo weinig mogelijk beïnvloedt.

(22) Ten slotte vroeg de Commissie zich af of de ooipremieregeling wel verenigbaar was met de gemeenschappelijke marktordening voor schapenvlees. De Ierse maatregel had kunnen worden beschouwd als een alternatieve interventieregeling die de regeling van de gemeenschappelijke marktordening zou kunnen doorkruisen. Als deze twijfels zouden zijn bevestigd, zou de steun strijdig zijn met het Verdrag.

NN 79/99 - STEUNREGELING IN VERBAND MET HET VERLIES AAN WINTERVOER

(23) Deze regeling omvat drie submaatregelen die bestemd zijn voor verschillende doelgroepen. Alleen de tweede submaatregel, die voorzag in aanvullende steun voor de begunstigden van maatregel N 605/98, is tot dusver door de Commissie goedgekeurd, voorzover hij betrekking heeft op steun voor schapenhouders die voor de submaatregel in aanmerking komen. De procedure was ingeleid ten aanzien van submaatregel 1 (nieuwe begunstigden), submaatregel 3 (speciaal voederschadefonds) (Special Fodder Hardship Fund) en een deel van de begunstigden van submaatregel 2 (aanvullende steun). Voor submaatregelen 1 en 2 is in totaal 25,4 miljoen EUR uitgetrokken, en voor submaatregel 3 635000 EUR.

Nieuwe begunstigden

(24) Door de steun uit hoofde van deze maatregel werd de toepassing van maatregel N 605/98 uitgebreid tot landbouwers die wintervoerverliezen hadden geleden maar geen steun hadden ontvangen in het kader van maatregel N 605/98, omdat ze niet gevestigd waren in de probleemgebieden die als ergst getroffen gebieden waren aangemerkt in de door de Advisory Training and Research Body (Teagasc) in september 1998 uitgevoerde bestandsopname. In hun aanmelding van de N 605/98-regeling waren de Ierse autoriteiten ervan uitgegaan dat, hoewel alle bedrijven in de probleemgebieden door het natte weer waren getroffen, de landbouwers in de gebieden die niet als "ernstig getroffen" waren aangemerkt, beter in staat waren hun verliezen te boven te komen. In een later opgesteld Teagasc-verslag van januari 1999 bleek evenwel dat de situatie in de probleemgebieden aanzienlijk was verslechterd en de Ierse autoriteiten hadden daarom besloten ook producenten die waren gevestigd in gebieden die oorspronkelijk geacht werden minder ernstig te zijn getroffen, voor de steun in aanmerking te laten komen.

(25) De steunbedragen waren dezelfde als die voor maatregel N 605/98. Voor schapenhouders met bergschapen bedroegen ze 5,08 EUR (4 IEP) per ooi of eenjarig schaap tot maximaal 75 dieren, voor zoogkoehouders 50,79 EUR (40 IEP) per zoogkoe tot een bedrag van maximaal 380 EUR (300 IEP), wat overeenkomt met 7,5 koeien, en voor kleinschalige melkveehouders (< 35000 gallons melkquotum) op 38,01 EUR (30 IEP) per 1000 gallons melk tot maximaal 10000 gallons. Meer dan 40000 landbouwers bevonden zich in deze categorie.

(26) De Commissie had de formele onderzoeksprocedure ingeleid ten aanzien van deze maatregel omdat zij betwijfelde dat alle begunstigden van deze submaatregel extensieve landbouwmethoden toepasten. Intensieve landbouwmethoden zou betekenen dat de landbouwers in ruime mate gebruik zouden hebben kunnen maken van aangekocht ruwvoeder en diervoeders en dat ze bij- gevolg minder zouden hebben geleden van wintervoerverliezen als gevolg van het slechte weer.

Aanvullende steun aan begunstigden van maatregel N 605/98

(27) Omdat de landbouwers die reeds steun hadden gekregen in het kader van maatregel N 605/98 in de ergst getroffen gebieden waren gevestigd, werd hen een aanvullende steun van 50 % verleend. Het landbouwinspectoraat van het ministerie stelde in samenwerking met plaatselijke Teagasc-ambtenaren de lijst van de ergst getroffen gebieden in elke afdeling van een kiesdistrict (District Electoral Division (DED)) op. Deze categorie omvatte 45000 landbouwers.

(28) De aanvullende premies en de daaruit voortvloeiende totale premies waren als volgt:

- 2,5 EUR per ooi of jaarling tot maximaal 75 dieren, voor schapenhouders met bergooien, waardoor het totale steunbedrag uitkomt op 7,5 EUR per dier,

- 25,4 EUR per zoogkoe tot maximaal 7,5 koeien voor zoogkoeienhouders, waardoor de totale steun uitkomt op 76,19 EUR per dier,

- 19 EUR per 1000 gallons voor maximaal 10000 gallons, voor kleine melkveehouders, waardoor de totale steun uitkomt op 57 EUR per 1000 gallons.

(29) Vanaf haar eerste evaluatie had de Commissie geconcludeerd dat er geen gevaar voor overcompensatie was in het geval van de schapenproducenten, daar was vastgesteld dat de extra kosten van aangekocht voer om de schapen en de jaarlingen in de winter door te houden gemiddeld 29,20 EUR (23 IEP) per ooi bedroegen, terwijl het totaal van de premie 20,32 EUR (4 IEP + 10 IEP + 2 IEP) bedroeg.

(30) De grootste groep van begunstigden waren de producenten van zoogkoeien, daar verwacht werd dat 80 % van de steun naar hen zou gaan. Daar de kosten voor voeder per koe in de winter in Ierland 152 EUR bedroegen, komt een totaal steunbedrag van 76 EUR overeen met een steunpercentage van 50 %. Indien men aanneemt dat de producenten van zoogkoeien in normale jaren geen voer aankopen - de Ierse autoriteiten hebben dit in hun brief van 29 oktober 1998 in het kader van steunmaatregel N 605/98 bevestigd - zouden zij dus, opdat er geen sprake zou zijn van overcompensatie, een verlies aan wintervoer van 50 % of meer moeten hebben gehad.

(31) Volgens de Ierse autoriteiten (punt 3 van de brief van 29 april 1999) bedroegen de werkelijke verliezen aan wintervoer aanzienlijk meer dan oorspronkelijk in de Teagasc-rapporten van september 1998 en januari 1999 was geraamd, en waarin sprake was van verliezen tussen 20 % en 50 % van de normale wintervoerproductie. Bovendien zou ook een veiligheidsmechanisme worden toegepast, dat erin bestond de vergoeding te betalen voor maximaal 7,5 koe-eenheden terwijl het gemiddelde zoogkoeienbeslag in Ierland uit meer dan 12 koeien bestaat. De Ierse autoriteiten waren daarom van oordeel dat er geen sprake kon zijn van overcompensatie.

(32) De Ierse autoriteiten hadden evenwel geen sluitende bewijzen voorgelegd om aan te tonen dat het gemiddelde verlies aan wintervoer van de producenten 50 % of meer bedroeg. In het Teagasc-rapport van januari 1999 waarnaar zij verwezen is er sprake van verliezen van 20 % tot 50 %. Daar de overeenstemming tussen verliezen en compensatie nog niet op bevredigende wijze was aangetoond, zag de Commissie zich genoodzaakt te betwijfelen of de maatregel op grond van artikel 87, lid 2, onder b), van het Verdrag als verenigbaar met de gemeenschappelijke markt kon worden beschouwd.

(33) In dezelfde context verzocht de Commissie de Ierse autoriteiten ook meer uitleg te willen verstrekken over het in punt 3 van hun brief van 29 april 1999 aangevoerde argument dat de landbouwers met zoogkoeien ook verliezen zouden hebben geleden aan weidegronden en voeder, niet alleen voor hun koeien maar ook voor de afstammelingen van deze koeien, en dat derhalve ook deze jonge dieren voor de vergoeding in aanmerking moesten worden genomen. Op het eerste gezicht lijkt deze benadering niet te rijmen met het idee van vergoeding van verliezen bij de voederproductie, daar voor de berekening van de verliezen niet zou worden uitgegaan van de voederproductie in normale jaren maar van het huidige aantal dieren van het beslag en van hun voederbehoeften. Met een dergelijke benadering zou het mogelijk zijn steun te verlenen om de dagelijkse uitgaven van de producent te verlichten en dit zou onverenigbaar zijn met het principe dat aan de basis ligt van artikel 87, lid 2, onder b), van het Verdrag.

Het speciaal voederschadefonds

(34) Bovendien is een speciaal voederschadefonds (Special Fodder Hardship Fund (SFHF)) opgericht ten behoeve van een klein aantal producenten dat in 1998 niet voor steun in aanmerking kwam en evenmin aanspraak kon maken op steun in het kader van de eerste steunmaatregel (zie punt II.2.1) van de onderhavige regeling. Het was de bedoeling steun toe te kennen aan landbouwers die voor hun inkomen vrijwel volledig afhankelijk waren van een klein gezinsbedrijf. Elke aanvrager moest aantonen dat hij een ernstig voedertekort had en dit moest door een Teagasc-consulent worden bevestigd. Landbouwers kwamen slechts voor de steun in aanmerking indien het voedertekort in vergelijking met de hoeveelheden die nodig waren om het beslag door te houden totdat de dieren in het voorjaar op de weiden konden worden gelaten meer dan 50 % bedroeg en indien ze ook aan andere criteria voldeden.

(35) In een brief van 29 april 1999 hadden de Ierse autoriteiten ook de andere voorwaarden voor de toekenning van steun uit het speciaal voederschadefonds (SFHF) beschreven. Uit de statuten van het SFHF bleek niet dat de in het kader van de maatregel verleende steun was onderworpen aan bepaalde voorwaarden of in verhouding moest staan tot de verliezen aan wintervoer als gevolg van het natte weer.

(36) De Commissie was daarom van oordeel dat deze maatregel steun voor de bedrijfsvoering kon zijn, die als onverenigbaar met de gemeenschappelijke markt moest worden beschouwd. Artikel 87, lid 2, onder b), van het Verdrag leek in dit geval niet van toepassing.

III. OPMERKINGEN VAN BELANGHEBBENDE PARTIJEN

(37) Na de bekendmaking in het Publicatieblad van de uitnodiging om opmerkingen te maken heeft de Commissie geen opmerkingen van belanghebbenden ontvangen.

IV. OPMERKINGEN VAN IERLAND

NN 23/99 - AANVULLENDE STEUNMAATREGEL VOOR OOIEN

(38) De Ierse autoriteiten vestigen er de aandacht op dat het vooral de lage vleesopbrengst en de slechte kwaliteit waren die de vleesbedrijven ervan weerhielden uitstootooien aan te kopen, en niet zozeer de marktfactoren. Deze bewering werd gestaafd aan de hand van de gegevens betreffende winst- en verliesrekening van de deelnemende slachthuizen voor de maatregel in 1998, die moet worden vergeleken met de winst- en verliesrekening voor uitstootooien in goede conditie in normale jaren.

(39) Voor de slachthuizen die eind 1998 aan de regeling deelnamen was de volgende specificering van kosten en opbrengsten verstrekt (de bedragen zijn uitgedrukt in Ierse ponden per dier). De cijfers zijn afkomstig van de Irish Meat Association en zijn door de Ierse autoriteiten geverifieerd.

Voor de ooien die moesten worden geslacht:

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

Voor "boner ewes":

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

(40) In 1998 waren zeer veel dieren die in het kader van de aanvullende premie voor ooien werden aangeboden in een zeer slechte conditie. 76000 dieren werden opgeruimd en leverden geen vlees op. De totale netto-opbrengst van de deelnemende slachthuizen voor deze dieren bedroeg 76000 x 1,41 IEP = 107160 IEP. In totaal zijn 35000 ooien ontbeend. Het nettoverlies voor deze dieren was 35000 x 6,03 IEP = 211050 IEP. De maatregel als geheel werd bijgevolg afgesloten met een negatief saldo voor de deelnemende slachthuizen van - 103890 IEP.

(41) Volgens de informatie in de brief van 3 september 1999 waren twee derde van de geslachte dieren door de diergeneeskundige dienst voor menselijke consumptie afgekeurd, vooral wegens de slechte lichamelijke conditie en de uitgemergeldheid, en deze dieren zijn in het destructiebedrijf vernietigd. De producenten werden door het bedrijf niet betaald voor de afgekeurde dieren.

(42) In normale marktomstandigheden kan een ooi van goede kwaliteit in goede conditie de producent waarschijnlijk 1,10 IEP per kg opleveren, bij een gemiddeld gewicht van 16 kg. De normale vleesopbrengst die van een dergelijk dier kan worden verwacht bedraagt ongeveer 9,3 kg bruikbaar product en de vleesbedrijven zouden van de kleinhandelaars ten minste 3,25 IEP per kg moeten krijgen om geen verlies te lijden. Er werd verklaard dat een opbrengst van de verkoop van het vlees van deze orde van grootte normaal was voor een bevredigende kwaliteit schapenvlees. Dit levert 30,23 IEP op voor de kosten (12,63 IEP voor het afleveren, slachten, behandelen en ontbenen, plus het bedrag van 17,6 IEP dat aan de producent is uitgekeerd), en 30,23 IEP voor de opbrengst van het verkochte vlees.

(43) De 150 ton vlees die de "boner ewes" opleverden vertegenwoordigen 0,177 % van de totale afzet van schapenvlees die, volgens officiële cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek goed is voor 84000 ton. De Ierse autoriteiten beweren dat dit onbeduidend marktaandeel de marktprijzen of de handelsstromen onmogelijk kon beïnvloeden.

(44) Als bewijs voor deze bewering, en om aan te tonen dat de slachtmaatregel geen aantoonbaar effect op de schapenvleesmarkt heeft gehad, voegden zij een overzicht van de Ierse schapenvleesprijzen in een vierjarige periode toe. Uit dit overzicht blijkt dat er tijdens of onmiddellijk na de maatregel geen stijging in de marktprijzen is waargenomen. De prijzen bleven op een zeer laag peil tot medio februari, toen de voorjaarslammeren op de markt kwamen. Er was duidelijk geen kunstmatige stijging in de waarde van de resterende schapen als gevolg van de maatregel. Daarom werd beweerd dat de maatregel de marktordening voor schapenvlees, die onder meer een regulering van de prijzen beoogt, niet doorkruist.

(45) Er wordt op gewezen dat, indien de marktinterventie objectief was geweest, de maatregel had moeten worden opengesteld voor alle 48000 schapenhouders in Ierland en dat steun had moeten worden verleend voor 1 miljoen schapen en lammeren die in de periode van oktober tot en met december 1998 in Ierland zijn geslacht. De maatregel is integendeel beperkt tot 4564 producenten in zes westelijke graafschappen die afhankelijk waren van gemeenschappelijk grasland en waarvoor de problemen als gevolg van het voedertekort bij- gevolg het ernstigst waren. De dieren waarvoor de maatregel was vastgesteld waren uitstootooien van geringe waarde die in slechte conditie waren, een bijproduct van de lammerenproductie, zonder handelswaarde.

Nieuwe begunstigden

(46) In hun brief van 3 september 1999 vestigden de autoriteiten er de aandacht op dat de begunstigden van de steun allen de extensieve veehouderij beoefenen, hetgeen betekent dat het vee en de schapen gedurende het grootste deel van het kalenderjaar buiten grazen. Deze landbouwers oogsten hun eigen wintervoer tijdens de zomerperiode om hun dieren in de winter te kunnen voeren. Dit wordt bevestigd door het feit dat meer dan 90 % van de aanvragers aan wie een zoogkoeienpremie voor probleemgebieden (de gebieden waar deze maatregel is toegepast) was uitgekeerd, ook in aanmerking kwamen voor extensiveringssteun.

Aanvullende steun voor de begunstigden van maatregel N 605/99

(47) In hun brief van 3 september onderstreepten de Ierse autoriteiten dat het tekort van 20 tot 50 % dat in de Teagasc-rapporten van september 1998 en januari 1999 was vermeld, betrekking had op de hoeveelheid wintervoer dat was geproduceerd. Dit voer was helaas in het algemeen van slechte kwaliteit met een verteerbare-drogestofgehalte dat 2 tot 5 eenheden onder de normale waarde lag. Ook het drogestofgehalte van de silage was aanzienlijk lager dan normaal. De conservering van gewikkelde silage vertoonde aanzienlijke verschillen wegens het hoge vochtgehalte en de bevuiling met grond. Zij concludeerden dat de voederverliezen qua hoeveelheid in het Teasgasc-verslag weliswaar op 20 tot 50 % waren geraamd, maar dat, indien de geringere kwaliteit van de beschikbare voorraden mee in aanmerking werd genomen, de verliezen in het algemeen veel hoger waren.

(48) In antwoord op de twijfels die de Commissie had uitgesproken in overweging 73 van haar beschikking tot inleiding van de procedure, werd verklaard dat zowel zoogkoeienproducenten als kleine melkveehouders inderdaad een aantal andere dieren op hun bedrijf moeten houden die ook bij de extensieve veehouderijmethodes die in de betrokken westelijke graafschappen worden toegepast, grotendeels afhankelijk zijn van het wintervoer dat op het bedrijf zelf wordt gewonnen. Volgens de gegevens van het Teagasc-rapport komt het gemiddeld aantal van twaalf zoogkoeien per bedrijf overeen met een totaal veebeslag van 29 grootvee-eenheden (GVE).

(49) De volgende berekeningen waren gemaakt:

De kosten van het wintervoer voor 1 GVE bedragen 152,4 EUR (cijfer verstrekt in het kader van maatregel N 605/99). De kosten van het wintervoer voor 29 GVE bedragen 4419 EUR. Een voedertekort van 20 % betekent dus een financieel tekort van (4419 x 0,2 =) 883,8 EUR voor het gemiddeld veebeslag. Gesteld dat de maximumpremie (met inbegrip van de aanvullende premie) 571,4 EUR bedraagt, betekent dit dat 65 % van de verliezen worden vergoed. Bij 50 % voederverliezen bedraagt het financiële verlies 2209,5 EUR en daalt het vergoedingspercentage tot 26 % van de directe verliezen.

(50) Voorts zijn ook gegevens verstrekt in verband met het verbruik van mengvoeders door de veehouderijsector in het septemberkwartaal van 1998, waarvan werd vermeld dat dit 54 % hoger lag dan in 1997. Ook dit was een aanwijzing van de ernst van de voedercrisis en inzonderheid van de slechte kwaliteit van het gewonnen voeder en de noodzaak om het aan te vullen met krachtiger voedermiddelen.

(51) Uit de telling van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CSO - Central Statistics Office) van december 1998 bleek dat het totaal aantal landbouwdieren met 1,4 % was gestegen en dat het aantal schapen met 0,2 % was gedaald ten opzichte van 1997. Deze cijfers zouden de Commissie ervan moeten overtuigen dat de voedercrisis niet was veroorzaakt door een aangroei van het veebestand.

Speciaal voederschadefonds

(52) De brief van 3 september 1999 bevat uitvoerigere gegevens over de voedertekortsituatie van de aanvragers die in het kader van de regeling in aanmerking zijn genomen.

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

Van de 1813 aanvragers met een voedertekort van meer dan 50 %, is slechts aan 1417 werkelijk steun verleend, waaruit zou moeten blijken hoe strikt de eisen om voor deze submaatregel in aanmerking te komen, zijn toegepast.

(53) In de brief van 13 oktober 1999 wordt ingegaan op het vermoeden van de Commissie dat steun is verleend op basis van een geconstateerd tekort aan wintervoeder in plaats van op basis van productietekorten. Om het werkelijke voedertekort te berekenen, is voor de SFHF-regeling aangenomen dat de periode vanaf 5 maart totdat de dieren opnieuw werden geweid (15 april) 42 dagen bedroeg. Daar de totale overwinteringsperiode 150 dagen bedraagt, levert dit een gemiddeld voedertekort op van 21,7 % berekend over de hele overwinteringsperiode (42 ÷ 150 x 77,5 % = 21,7 %). Dit is een algemene onderschatting van het tekort, daar de landbouwers tijdens de hele periode grote inspanningen hebben geleverd om zo weinig mogelijk voer aan de dieren te geven en alle mogelijke middelen, met inbegrip van aanvulling van het rantsoen met krachtvoer, hebben gebruikt om met het beschikbare voeder langer toe te komen. Deze algemene beperking van het verstrekken van voeder bleek duidelijk uit de algemene conditie van de dieren bij inspectie. In het Teagasc-voederrapport van 12 augustus 1998 werd het voedertekort op 20 % tot 50 % geraamd en het percentage van 21,7 % voor het speciaal voederschadefonds is verenigbaar met de percentages die in het kader van de algemene voederregeling zijn geconstateerd.

V. EVALUATIE

(54) De maatregelen waarop deze beschikking betrekking heeft, voorzien in een steun voor veehouders, inzonderheid voor producenten van schapen en runderen. De productie van en de handel in schapenvlees zijn geregeld bij Verordening (EG) nr. 2467/98. Artikel 22 van die verordening bepaalt dat de artikelen 87, 88 en 89 van het Verdrag van toepassing zijn op de in de verordening bedoelde producten, behoudens andersluidende bepalingen in deze verordening. Soortgelijke bepalingen zijn vastgesteld in artikel 24 van Verordening (EEG) nr. 805/68 van de Raad van 27 juni 1968 houdende een gemeenschappelijke ordening der markten in de sector rundvlees(5). De betrokken maatregelen vallen dus onder de toepassing van de regels die zijn bepaald in de artikelen 87 tot en met 89 van het Verdrag, behoudens andersluidende bepalingen in de verordeningen tot vaststelling van de gemeenschappelijke marktordeningen.

(55) De Ierse autoriteiten hebben, in het kader van steunmaatregel N 605/98(6), bevestigd dat de voederverliezen groter waren dan het normale minimumpercentage van 30 % (voor probleemgebieden verlaagd tot 20 %) van de gemiddelde jaarproductie (berekend op basis van de gemiddelde productie in de drie jaren vóór het jaar waarin de verliezen hebben plaatsgevonden.

NN 23/99 - AANVULLENDE STEUNMAATREGEL VOOR OOIEN

Het bestaan van steun (artikel 87, lid 1, van het Verdrag)

(56) De Commissie is van oordeel dat de betrokken maatregel duidelijk een steunmaatregel in de zin van artikel 87, lid 1, van het Verdrag is. De betrokken steun is rechtstreeks door de Ierse autoriteiten aan slachthuizen in Ierland betaald. Deze slachthuizen zijn echter niet de primaire economische begunstigden van de steun daar de betalingen zijn toegekend voor een dienstverlening die bestond uit het slachten, verwerken en behandelen van dieren die de Ierse autoriteiten wilden opruimen. De maatregel komt ten goede aan de ooiproducenten die hun dieren normaal niet op de markt hadden kunnen afzetten en die uitgaven hadden moeten doen om ze verder te voeren of om ze op eigen kosten te laten slachten. Dankzij de maatregelen konden schapen die normaal geen voldoende marktwaarde hadden om tegen concurrerende prijzen op de markt te worden verkocht, toch worden afgezet.

(57) De maatregel betreffende de slachting en opruiming van meer dan 100000 ooien kan derhalve een bedreiging vormen voor een verstoring van de concurrentie op de relevante markt, daar het de begunstigden een kosteloos voordeel verschaft. Een dergelijke eenzijdige maatregel, ten uitvoer gelegd door een lidstaat in een markt die, volgens de Ierse autoriteiten zelf, een ernstige depressie doormaakte en die, bovendien, zeer sterk in de communautaire markt is geïntegreerd, en die een aanzienlijk intracommunautair handelsverkeer kent, moet geacht worden de mededingingsvoorwaarden tussen de lidstaten te beïnvloeden. In hun opmerkingen aan de Commissie erkennen de Ierse autoriteiten zelf dat de Ierse veehouderijsector, inzonderheid de sectoren schapen en rundvee, sterk afhankelijk is van uitvoer naar andere lidstaten, en dat tot 75 % van de productie wordt uitgevoerd.

(58) Het verbod in artikel 87, lid 1, van het Verdrag wordt gevolgd door uitzonderingen op deze regel in artikel 87, leden 2 en 3.

Artikel 87, lid 2, van het Verdrag

(59) De uitzonderingen in artikel 87, lid 2, onder a) (steun van sociale aard aan individuele consumenten), en artikel 87, lid 2, onder c) (steun ter compensatie van de economische nadelen als gevolg van de verdeling van Duitsland), zijn duidelijk niet van toepassing op het onderhavige geval.

(60) Krachtens artikel 87, lid 2, onder b), van het Verdrag is steun om schade te herstellen die is veroorzaakt door natuurrampen of andere buitengewone gebeurtenissen verenigbaar met de gemeenschappelijke markt. In tegenstelling tot hetgeen is gebeurd voor de maatregelen om voederverliezen te compenseren, hebben de Ierse autoriteiten in hun aanmelding en in de latere opmerkingen niet specifiek verwezen naar artikel 87, lid 2, onder b), als basis voor de ooipremie. In hun schriftelijke opmerkingen hebben de Ierse autoriteiten namelijk verklaard dat zich in het najaar en in de winter van 1998 een aantal factoren hebben voorgedaan die, samen, een crisis in de situatie van de schapenproducenten hebben veroorzaakt, inzonderheid wegens het tekort aan beweidingsmogelijkheden als gevolg van het slechte weer dat heeft geleid tot ondervoeding van de veestapel, welzijns- en milieurisico's als gevolg van de hongerdood van grote aantallen dieren en het feit dat het traditionele afzetkanaal voor uitstootooien was opgedroogd als gevolg van de depressie op de afzetmarkt. Tegelijk waren de kosten voor het slachten en het opruimen van dieren gestegen omdat de karkassen moesten worden behandeld als gespecificeerd risicomateriaal. De slachthuizen waren dan ook niet bereid de kosten van het slachten en het opruimen van niet voor menselijke consumptie geschikte dieren voor hun rekening te nemen. Afgezien van deze factoren, die expliciet door de Ierse autoriteiten waren vermeld, is het de Commissie, uit door de Ierse autoriteiten in verband met andere dossiers betreffende steunmaatregelen verstrekte gegevens, bekend dat er reeds lang een probleem is met overbegrazing door schapen op gemeenschapsweiden in de zes betrokken graafschappen, wat voor de Ierse autoriteiten aanleiding is geweest om aanvullende steunmaatregelen voor te stellen teneinde de veebezetting te verminderen.

(61) Om al deze redenen is de Commissie van oordeel dat het niet mogelijk is om een voldoende direct oorzakelijk verband te leggen tussen de tegenslag, dat wil zeggen de buitensporige regenval, en de steun om een overmaat aan uitstootooien op te ruimen om in dit geval artikel 87, lid 2, onder b), te kunnen toepassen. Deze moeilijkheid lijkt ook door de Ierse autoriteiten te worden bevestigd, aangezien zij zelf suggereren dat de verenigbaarheid van deze maatregel met het Verdrag zou moeten worden beoordeeld op basis van artikel 87, lid 3, onder c).

Artikel 87, lid 3, onder c), van het Verdrag

(62) Overeenkomstig artikel 87, lid 3, onder c), van het Verdrag kunnen steunmaatregelen om de ontwikkeling van bepaalde vormen van economische bedrijvigheid of van bepaalde regionale economieën te vergemakkelijken, mits de voorwaarden waaronder het handelsverkeer plaatsvindt daardoor niet zodanig worden veranderd dat het gemeenschappelijk belang wordt geschaad, bij wijze van uitzondering als verenigbaar met de gemeenschappelijke markt worden beschouwd.

(63) In haar beschikking tot inleiding van de procedure betwijfelde de Commissie dat de huidige maatregel geacht kon worden te leiden tot een structurele verbetering van de bedrijven van de begunstigden en aldus de ontwikkeling van de sector als geheel kon bevorderen. Als antwoord hierop hebben de Ierse autoriteiten uitvoerige informatie verstrekt over de achtergrond van de maatregel, waardoor deze twijfel kon worden weggenomen.

(64) Bij de eerste aanmelding van de maatregel hadden de Ierse autoriteiten vooral vier argumenten aangevoerd om de maatregel te rechtvaardigen: a) de maatregel was noodzakelijk wegens de crisis op de markt, b) de maatregel was gerechtvaardigd om redenen in verband met het welzijn van de dieren, c) hij was noodzakelijk uit milieuoogpunt en d) hij was noodzakelijk om de extra kosten voortvloeiend uit de noodzaak om gespecificeerd risicomateriaal op te ruimen, te compenseren. Bij de inleiding van de procedure betwijfelde de Commissie dat argumenten in verband met de algemene situatie op de markt of argumenten in verband met de kosten van gespecificeerd risicomateriaal konden worden aangevoerd om de steun te rechtvaardigen. Ze verzocht de Ierse autoriteiten dan ook aanvullende informatie over de welzijns- en milieuaspecten van de steunmaatregel te verstrekken.

(65) De Ierse autoriteiten verklaarden dat de schapenproducenten in een normaal jaar tussen 20 en 25 % van hun dieren slachtten en dat een ooi van goede kwaliteit gemiddeld 30,23 IEP(7) opbrengt, waarvan 17,60 IEP aan de producent wordt betaald en 12,63 IEP dient om de kosten van het vleesbedrijf voor het slachten, behandelen en uitbenen te dekken. De kosten voor het slachten en opruimen van dieren van slechte kwaliteit die geen vlees voor menselijke consumptie opleveren, worden door het bedrijf als onderdeel van zijn normale exploitatiekosten gedragen.

(66) In het najaar van 1998 was het aantal dieren dat moest worden geslacht uitzonderlijk hoog (30 %). Bovendien was de kwaliteit van de uitstootooien bijzonder laag. Dat wordt bevestigd door het feit dat van de 111000 dieren die in het kader van de regeling waren bestemd om te worden geslacht, 76000 onmiddellijk als ongeschikt voor menselijke consumptie waren afgekeurd. De overige 35000 leverden gemiddeld 4 kg vlees op waarvoor 0,90 IEP/kg werd betaald, hetgeen uitkomt op 3,60 IEP per dier, terwijl de kosten 12,63 IEP bedroegen. Daarom waren de vleesbedrijven niet bereid de uitstootooien te accepteren. Deze cijfers tonen duidelijk aan dat de premies van 3, respectievelijk 10 IEP per geslacht dier onmogelijk groter konden zijn dan de verliezen van de veehouders, die moeten worden beschouwd als de werkelijke begunstigden van de steunmaatregel.

(67) In deze situatie zouden de producenten de dieren hebben laten overwinteren op de gemeenschapsweiden. Gezien de slechte kwaliteit van het grasland en de slechte conditie van de dieren zelf zou een groot aantal dieren van honger zijn omgekomen. Daarom verklaarden de Ierse autoriteiten ook dat het groot aantal dieren dat bij aankomst in de slachthuizen als ongeschikt voor menselijke consumptie is afgekeurd, ook moet worden beschouwd als een aanwijzing dat de overlevingskansen van de dieren gering waren. Uit het oogpunt van het welzijn van de dieren was het onaanvaardbaar dat een groot aantal dieren zou moeten verhongeren. De mogelijke aanwezigheid van grote aantallen rottende dierenkadavers verspreid over het platteland in de betrokken zes graafschappen werd ook uit het oogpunt van het milieu onaanvaardbaar geacht. Bovendien zouden de dieren op lange termijn de aftakeling van het resterende grasland nog hebben verergerd.

(68) In het licht van deze verklaringen aanvaardt de Commissie dat het primaire doel van de maatregel was de schade voor het milieu als gevolg van overbeweiding en de aanwezigheid van grote aantallen dode dieren op het land te beperken. De steun bestreek de extra kosten die de veehouders hadden moeten maken (maar waarschijnlijk niet zouden hebben willen maken) om het extra aantal ongewenste dieren op te ruimen. Daarom lijkt het redelijk de maatregel te beschouwen als een steunmaatregel voor het opruimen van afval. Overeenkomstig punt 3.4 van de communautaire kaderregeling inzake staatssteun ten behoeve van het milieu(8), die van toepassing was toen de steun is toegekend, wordt steun voor de inzameling, terugwinning en behandeling van agrarisch afval per geval bekeken. Daar het aanvaarden van dergelijke steunmaatregelen impliceert dat wordt afgeweken van het beginsel dat de vervuiler betaalt, mogen ze slechts in specifieke en goed gemotiveerde gevallen worden toegestaan.

(69) In het onderhavige geval lijkt de steun een duidelijk stimulerend effect te hebben en er is een tegenprestatie vanwege de producenten die ermee instemmen 30 % van hun ooien te laten slachten, waarvan sommige anders de winter hadden kunnen overleven. Voor de veehouders is de steun beperkt tot de kosten voor het gratis opruimen van dieren. Er wordt geen enkele vergoeding voor de dieren betaald. Deze factoren hebben de veehouders ertoe aangezet de slechtste dieren met de minste overlevingskansen op te ruimen, hetgeen bijdraagt tot de verwezenlijking van de doelstellingen van de maatregel en tegelijk nadelige gevolgen voor de mededinging tot een minimum beperkt. Bovendien levert de steunmaatregel duurzame voordelen op voor de sector maar ook, doordat milieuproblemen worden voorkomen, voor de gehele gemeenschap. Daar de steun wordt verleend op eenmalige basis om een specifiek milieuprobleem op te lossen dat een gevolg was van een zeer ongebruikelijke combinatie van gebeurtenissen en daar bovendien het welzijn van dieren in het gedrang was (hetgeen dit geval onderscheidt van andere in niet-agrarische sectoren), is de Commissie van oordeel dat het in dit geval gerechtvaardigd is af te wijken van het beginsel dat de vervuiler betaalt.

(70) De Commissie en de betrokken lidstaat zetten hun inspanningen om tot een blijvende verlaging van de veebezetting op de overbeweide gebieden te komen, voort. De aanvullende maatregel A van de gecofinancierde Regeling Bescherming Plattelandsmilieu (REPS) en bepaalde maatregelen in het kader van de voorgestelde, met staatssteun te financieren, regeling Natura 2000, zijn beide gericht op een verlaging van de veebezetting, teneinde beschadiging van het milieu te voorkomen en het plantendek in staat te stellen zich te herstellen van de schade door overbeweiding. De Ierse autoriteiten hebben zich ertoe verbonden landbouwers die weigeren aan een van deze regelingen deel te nemen uit te sluiten van communautaire steun voor compenserende vergoedingen in probleemgebieden in het kader van Verordening (EG) nr. 1257/1999 van de Raad van 17 mei 1999 inzake steun voor plattelandsontwikkeling uit het Europees Oriëntatie- en Garantiefonds voor de Landbouw (EOGFL) en tot wijziging en intrekking van bepaalde verordeningen(9). Artikel 9, lid 2, van Verordening (EG) nr. 2467/98 bevat de noodzakelijke rechtsgrondslag voor dit soort maatregelen. Door deze aanpak zal worden voorkomen dat de veebezetting opnieuw toeneemt tot het peil van vóór de uitvoering van de ooipremie-submaatregel.

(71) Voordat het bepaalde in artikel 87, lid 3, onder c), van het Verdrag kan worden toegepast moet worden geverifieerd of de steun het handelsverkeer niet heeft beïnvloed op een wijze die strijdig is met het gemeenschappelijk belang, inzonderheid door na te gaan dat de steun niet strijdig is met de bepalingen van de gemeenschappelijke marktordening voor schapen- en geitenvlees.

(72) Krachtens artikel 9 van Verordening (EG) nr. 2467/98 kunnen de lidstaten passende milieumaatregelen treffen die toegesneden zijn op de specifieke situatie van de grond die gebruikt wordt voor de productie van schapen en geiten welke voor de premie in aanmerking komen. Om de in de overwegingen 67 en 68 vermelde redenen is de Commissie van oordeel dat de maatregel een passende milieumaatregel is waarvoor deze afwijking van de bepalingen van de gemeenschappelijke marktordening kan worden toegepast. Dit standpunt wordt bevestigd door de beperkte geografische werkingssfeer van de maatregel, die slechts geldt voor de zes graafschappen in Ierland waar zich de grootste milieuproblemen hebben voorgedaan.

(73) In haar beschikking om de procedure in te leiden had de Commissie ook haar bezorgdheid geuit over het feit dat het vlees van "boner ewes" was verkocht voor menselijke consumptie. De Ierse autoriteiten hebben evenwel verklaard dat dit besluit was genomen om de kosten van de maatregel voor de begroting te verminderen. Voorts wezen zij erop dat de totale hoeveelheid vlees dat deze ooien in het kader van de regeling hebben opgeleverd ongeveer 150 ton bedroeg, hetgeen 0,177 % van de Ierse schapenvleesproductie uitmaakt. De Ierse autoriteiten hebben ook de Ierse gemiddelde weekprijzen voor lamsvlees voor de laatste vier jaren verstrekt, die geen effect van de maatregel te zien geven, daar de prijzen in de hele periode van september 1998 tot medio februari 1999 laag zijn gebleven. Gelet op deze feiten is de Commissie van oordeel dat een eventuele invloed op de mechanismen van de gemeenschappelijke marktordening miniem en, gelet op de milieudoelstellingen van de maatregel, aanvaardbaar was.

(74) Om deze redenen concludeert de Commissie dat de betaling van de steun in het kader van de aanvullende steunmaatregel voor ooien in aanmerking kan komen voor de uitzondering als bedoeld in artikel 87, lid 3, onder c), van het Verdrag en derhalve als verenigbaar met de gemeenschappelijke markt kan worden beschouwd.

(75) Alle gevallen waarin lidstaten voorstellen steun te verlenen om hun overmaat aan dieren te slachten moeten per geval worden onderzocht, waarbij moet worden gelet op de voor de maatregel aangevoerde redenen uit het oogpunt van het milieu en het welzijn van de dieren en op de verenigbaarheid van de maatregel met de betrokken gemeenschappelijke marktordening en met artikel 87 van het Verdrag.

NN 79/99 - STEUNREGELING IN VERBAND MET HET VERLIES AAN WINTERVOER

Het bestaan van steun (artikel 87, lid 1, van het Verdrag)

(76) De Commissie is van oordeel dat de drie betrokken submaatregelen duidelijk steunmaatregelen in de zin van artikel 87, lid 1, van het Verdrag zijn. De Ierse autoriteiten hebben aan schapen- en zoogkoeienhouders steun verleend om de door het voederproductietekort veroorzaakte problemen te verlichten. De steun is selectief en verleent een voordeel aan de landbouwers die niet in staat zijn geweest voldoende voeder te oogsten om in hun winterbehoeften te voorzien. De steun is bovendien verleend in sectoren die op communautair niveau zeer sterk zijn geïntegreerd, omdat er gemeenschappelijke marktordeningen voor gelden. Bovendien wordt tot 75 % van de Ierse lamsvleesproductie en 90 % van de Ierse rundvleesproductie uitgevoerd, waarvan een groot deel naar andere lidstaten.

Nieuwe begunstigden

Artikel 87, lid 2, onder b), van het Verdrag

(77) In haar beschikking tot inleiding van de procedure erkende de Commissie weliswaar dat de steun in aanmerking leek te komen voor de in artikel 87, lid 2, onder b), van het Verdrag bedoelde uitzondering, maar sprak zij haar bezorgdheid uit over het feit dat de toekenning van steun aan producenten die intensieve productiemethoden toepassen, en die normaal, zelfs in goede jaren, voeder inkopen, zou kunnen leiden tot overcompensatie van deze categorie begunstigden.

(78) In hun brief van 3 september 1999 verklaarden de Ierse autoriteiten uitdrukkelijk dat de begunstigden van de steun allen extensieve productiemethoden toepasten, en dat de runderen en schapen het grootste deel van het kalenderjaar op hun bedrijven werden geweid. Deze verklaring neemt de bezorgdheid van de Commissie over een mogelijke overcompensatie van de voederverliezen, die mogelijk zou zijn geweest indien zich onder de begunstigden ook intensieve rundvee- en schapenproducenten hadden bevonden, weg. De voedersituatie van deze "nieuwe begunstigden" kan dus worden gelijkgesteld met de situatie van de begunstigden waarvoor een identieke steunmaatregel was goedgekeurd onder nummer N 605/98. Daar de maatregel dus onder de in artikel 87, lid 2, onder b), van het Verdrag bedoelde uitzondering valt, is hij verenigbaar met de gemeenschappelijke markt.

Aanvullende steun aan begunstigden van maatregel N 605/98

Artikel 87, lid 2, onder b), van het Verdrag

(79) De bezorgdheid waaraan de Commissie uiting had gegeven in haar beschikking tot inleiding van de procedure had betrekking op het gevaar voor overcompensatie van zoogkoeienhouders met een middelgroot bedrijf. De aanvullende gegevens die door de Ierse autoriteiten zijn verstrekt zijn voldoende overtuigend om het gevaar van overcompensatie uit te sluiten.

(80) Daar de maximumsteun die kan worden uitbetaald niet meer dan 65 % van de verliezen kan bedragen in het geval van een productietekort van 20 % op een bedrijf waar normaal twaalf zoogkoeien en hun kalveren aanwezig zijn, kan worden aangenomen dat het gevaar voor overcompensatie van melkveehouders die minder kalveren op hun bedrijf aanhouden, zeer gering zal zijn. Uit een verificatie van de door de Ierse autoriteiten verstrekte gegevens blijkt dat de maximumpremie zou volstaan om een verlies van 20 % te dekken indien 18,75 GVE op het bedrijf worden aangehouden. Bij een productieverlies van 50 % zou de maximumpremie precies de voederverliezen dekken van een bedrijf met 7,5 GVE.

(81) Het gevaar voor overcompensatie wordt nog kleiner indien men rekening houdt met de argumenten die zijn aangevoerd in verband met de kwaliteit van het voeder. Daaruit blijkt inderdaad dat de verliezen in alle gevallen veel groter waren dan 20 %.

(82) Wat ten slotte het nog overblijvende risico betreft, is de Commissie, conform haar evaluatie in het kader van steunmaatregel N 605/98, van oordeel dat het overdreven zou zijn te verwachten dat de Ierse autoriteiten de duizenden aanvragen, waarmee telkens slechts kleine bedragen gemoeid zijn, alle geval per geval zouden onderzoeken om een betrekkelijk klein aantal gevallen op te sporen waarin een beperkte mate van overcompensatie zou kunnen hebben plaatsgevonden.

(83) Om deze redenen komt de aanvullende steun aan begunstigden van maatregel N 605/98, die is betaald aan producenten van zoogkoeien en aan kleine melkveehouders, in aanmerking voor de uitzondering waarin is voorzien bij artikel 87, lid 2, onder b), van het Verdrag en is hij verenigbaar met de gemeenschappelijke markt.

Het speciaal voederschadefonds

Artikel 87, lid 2, onder b), van het Verdrag

(84) Volgens de maatregel moet een Teagasc-consulent bevestigen dat de hoeveelheid ruwvoeder die op het bedrijf beschikbaar is minder dan 50 % bedraagt van de hoeveelheid die nodig is om de dieren van het bedrijf voldoende voeder te kunnen verstrekken totdat men ze opnieuw kan laten grazen (15 april). Daaruit blijkt dat steun zou kunnen worden toegekend aan alle veehouders die kunnen aantonen dat hun vee ondervoed is of dreigt ondervoed te geraken wegens een tekort aan voeder, ongeacht de reden voor dit tekort.

(85) Daar de steunregeling ten uitvoer was gelegd om de gevolgen van verliezen aan wintervoer te verlichten, na een bestandsopname in januari waaruit bleek dat er een algemeen tekort aan voeder was, was het technisch onmogelijk om achteraf vast te stellen hoe groot het tekort aan voederproductie van elk individueel bedrijf was geweest. De methode die was gebruikt om te berekenen hoe groot het voedertekort van de veehouders was geweest, en die in de brief van 13 oktober 1999 is beschreven, lijkt een logische benadering om te trachten dit tekort achteraf alsnog te berekenen.

(86) In haar beschikking inzake de eerste steunmaatregel voor wintervoeder (N 605/98) heeft de Commissie erkend dat in regelingen waarbij aan een groot aantal begunstigden betrekkelijk kleine steunbedragen moesten worden uitgekeerd, de berekening van de werkelijke verliezen van elke begunstigde zou kunnen leiden tot buitensporige administratieve kosten. Daarom had de Commissie aanvaard dat de vergoeding kon worden berekend op basis van gemiddelde verliezen, op voorwaarde dat het gevaar van een significante overcompensatie kon worden uitgesloten. Gezien de door de Ierse autoriteiten verstrekte toelichtingen en het feit dat de vergoeding beperkt is tot een deel van de werkelijk geleden verliezen, is de Commissie van oordeel dat de onderhavige maatregel geen gevaar inhoudt voor een significante overcompensatie van individuele veehouders.

(87) In het onderhavige geval is aangetoond dat de gemiddelde productieverliezen van wintervoer op de betrokken bedrijven groter waren dan de drempel van 20 % die de voorwaarde is om te kunnen concluderen dat de weersomstandigheden die het tekort hebben veroorzaakt, als "uitzonderlijk" kunnen worden beschouwd. Het bewijs is gebaseerd zowel op de algemene bestandsopname die in augustus 1998 door Teagasc is uitgevoerd, als op de bevindingen van Teagasc tijdens een bezoek aan elke individuele aanvrager in maart 1999.

(88) Om deze redenen komt het speciaal voederschadefonds (Special Fodder Hardship Fund) in aanmerking voor de in artikel 87, lid 2, onder b), van het Verdrag bedoelde uitzondering.

VI. CONCLUSIE

(89) De Commissie is van oordeel dat Ierland de aanvullende steunmaatregel voor ooien en de steunregeling in verband met het verlies aan wintervoer in strijd met artikel 88 van het Verdrag op onwettige wijze ten uitvoer heeft gelegd. Om de hierboven uiteengezette redenen is de Commissie evenwel van oordeel dat:

- de steunregeling in verband met het verlies aan wintervoer binnen de werkingssfeer valt van de uitzondering waarin is voorzien bij artikel 87, lid 2, onder b), van het Verdrag en derhalve verenigbaar is met de gemeenschappelijke markt;

- de betaling van steun in het kader van de aanvullende steunmaatregel voor ooien in aanmerking kan komen voor de uitzondering waarin is voorzien in artikel 87, lid 3, onder c), van het Verdrag en derhalve kan worden beschouwd als verenigbaar met de gemeenschappelijke markt,

HEEFT DE VOLGENDE BESCHIKKING GEGEVEN:

Artikel 1

De steunregeling in verband met het verlies aan wintervoer die Ierland in het najaar 1998 ten uitvoer heeft gelegd is verenigbaar met de gemeenschappelijke markt.

Artikel 2

De steunregeling die Ierland in het kader van de aanvullende steunmaatregel voor ooien ten uitvoer heeft gelegd is verenigbaar met de gemeenschappelijke markt.

Artikel 3

Deze beschikking is gericht tot Ierland.

Gedaan te Brussel, 30 mei 2000.

Voor de Commissie

Franz Fischler

Lid van de Commissie

(1) PB L 312 van 20.11.1998, blz. 1.

(2) PB C 280 van 2.10.1999, blz. 12.

(3) Zie voetnoot 2.

(4) Donegal, Sligo, Leitrim, Mayo, Galway en Kerry.

(5) PB L 165 van 16.7.1968, blz. 8.

(6) Steunmaatregel N 605/98 is goedgekeurd bij brief SG(98)D/11410 van 8 december 1998.

(7) Gebaseerd op een rendement van 9,3 kg bruikbaar vlees tegen de groothandelsprijs van 3,25 IEP/kg.

(8) PB C 72 van 10.3.1994, blz. 3.

(9) PB L 160 van 26.6.1999, blz. 80.