RESOLUTIE VAN HET RAADGEVEND COMITÉ VAN DE EGKS OVER DE VERLENGING VAN DE AANPASSINGSMAATREGELEN VAN DE EGKS IN DE ZIN VAN ARTIKEL 56 VAN HET EGKS-VERDRAG TOT NA 2002 EN DE HERVORMING VAN DE STRUCTUURFONDSEN (AGENDA 2000) (98/C 155/06) (Voor de EER relevante tekst)

(met eenparigheid van stemmen goedgekeurd tijdens de 339e zitting van 2 april 1998)

Kennis genomen hebbend van een aantal documenten terzake, zoals het document van de Commissie (1) betreffende de uitvoering van het besluit van de Europese Raad van Amsterdam over de aanwending van de EGKS-reserves, de voorstellen van het Europese Parlement, met name over het gebruik van de ervaring die onder het EGKS-Verdrag met herstructurering is opgedaan, ten behoeve van de LMOE's (2) en de conclusies van het voorzitterschap van de buitengewone Raad over werkgelegenheid van Luxemburg (3), herinnert

HET RAADGEVEND COMITÉ VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAP VOOR KOLEN EN STAAL aan zijn eerdere standpunten met het oog op het aflopen van het EGKS-Verdrag en met name aan

- zijn op 28 juni 1995 goedgekeurde memorandum betreffende de aspecten die verband houden met het aflopen van het EGKS-Verdrag in 2002 (4),

- zijn memorandum van 10 oktober 1996 betreffende de sociale aspecten die verband houden met het aflopen van het EGKS-Verdrag in het jaar 2002 (5).

A. In het verleden konden de maatregelen voor de wederaanpassing van werknemers in de Europese kolen- en ijzer- en staalindustrie op sociaal aanvaardbare wijze worden uitgevoerd via de toekenning van wederaanpassingssteun krachtens artikel 56 van het EGKS-Verdrag en in het kader van begeleidende sociale maatregelen overeenkomstig de artikelen 51, 54 en 56, lid 2, onder a), van het EGKS-Verdrag worden aangevuld door de toekenning van leningen met rentesubsidie voor de uitvoering van investeringsprogramma's en het scheppen van arbeidsplaatsen voor de herplaatsing van de beschikbaar gekomen arbeidskrachten. Op deze wijze konden zelfs tijdens een periode van hoge werkloosheid ontslagen in verband met de bedrijfsvoering in de ijzer- en staalsector zoveel mogelijk worden vermeden. Aangezien het EGKS-Verdrag op 23 juli 2002 afloopt, vervalt de rechtsgrondslag van alle tot dusver krachtens dit verdrag toegekende steunmaatregelen, met inbegrip van de wederaanpassingssteun krachtens artikel 56, lid 2, onder b). Zelfs het resterende vermogen van de EGKS is niet meer voor deze steunmaatregelen beschikbaar, maar moet voor onderzoek worden gebruikt (instelling van een financieel mechanisme, bv. een stichting, om het technisch en sociaal onderzoek te stimuleren), zoals in een document van de Commissie (6) over de uitvoering van het desbetreffende besluit van de Europese Raad van Amsterdam wordt verduidelijkt.

B. De sociale gevolgen van het banenverlies, waartoe het in de kolen- en de ijzer- en staalindustrie in de Gemeenschap zeker zal komen, moeten worden verzacht en de overheid moet hiertoe de nodige financiële middelen ter beschikking stellen. In 1996 zijn in de Europese ijzer- en staalindustrie zo'n 16 000 arbeidsplaatsen geschrapt. De komende jaren zullen nieuwe aanpassingsmaatregelen noodzakelijk zijn, omdat door nieuwe concentraties in de sector ten volle profijt zal worden getrokken van synergie-effecten en het concurrentievermogen van de ondernemingen moet worden versterkt door een vermindering van de kosten. De invoering van nieuwe technologieën in de ijzer- en staalsector (bv. het gieten van dunne plakken) alleen al leidt tot een flinke inkrimping van het personeelsbestand. In de periode 1998-2003 zullen naar schatting meer dan 30 000 arbeidsplaatsen extra verdwijnen.

Ook in de kolensector zijn nieuwe maatregelen voor een ingrijpende personeelsinkrimping gepland; alleen al voor 1997 gaat het hierbij om 6 500 arbeidsplaatsen. Na 1998 zullen de vermindering van de steenkoolproductie en mijnsluitingen leiden tot het schrappen van ongeveer 40 000 arbeidsplaatsen in vooral de Duitse kolenmijnen en enkele tienduizenden in de Franse en Spaanse mijnen.

C. De ondernemingen kunnen de financiële lasten in verband met het schrappen van arbeidsplaatsen niet dragen zonder ernstige gevolgen voor hun concurrentievermogen op internationaal vlak. In het verleden was vervroegde uittreding een van de meest gebruikte maatregelen in het kader van de mede door de EGKS gefinancierde wederaanpassingssteun. Daar deze maatregel zeer kostbaar is, kan zij zonder steun van de overheid niet worden gefinancierd en deze steun is alleen mogelijk voor zover hij verenigbaar is met de communautaire wetgeving.

D. Aangezien nog geen eind is gekomen aan de structurele veranderingen in de kolen- en de ijzer- en staalindustrie, moeten alle inspanningen om de getroffen regio's te herstructureren ook in de toekomst worden voortgezet en moet hiermee in het kader van de steunmaatregelen van de structuurfondsen van de EU rekening worden gehouden. De hervorming van de structuurfondsen in 1999 mag er niet toe leiden dat voor een groot deel van de kolen- en de ijzer- en staalgebieden geen structurele steun meer beschikbaar is, wanneer het EGKS-Verdrag afloopt. Ook in de toekomst moeten de betrokken regio's in het kader van de Europese strutuurfondsen worden geholpen hun structurele problemen (geografische omschakelings- en herindustrialisatiedoelstelling) op te lossen.

E. In haar advies aan de Begrotingscommissie heeft de commissie Regionaal beleid van het Europees Parlement nogmaals gewezen op het belang van de EGKS-instrumenten voor de kolen- en ijzer- en staalgebieden en voor de betrokken industrieën en hun werknemers. Zij vraagt ervoor te zorgen dat de huidige maatregelen na het aflopen van het Verdrag in essentie en op passende wijze worden gehandhaafd, met name op het gebied van de afvloeiing van overtollig personeel, opleiding/omscholing, sanering, gezondheid en hygiëne en sociaal-economische maatregelen. In dit verband zijn de structuurfondsen van bijzonder belang en daarom is een gerichte aanpassing/uitbreiding van de financieringsmaatregelen en doelstellingen in het kader van de "phasing-in" noodzakelijk.

De regio's die na 1999 niet langer voor steun van de structuurfondsen in aanmerking komen, moeten lang genoeg van overgangssteun kunnen profiteren om de op het gebied van de herstructurering behaalde successen te stabiliseren. In dit opzicht vraagt het Comité allereerst om verlenging van de garantie van de communautaire initiatieven Rechar II en Resider II, die de financiële behoeften van de arbeidspools voor overtollige arbeidskrachten grotendeels dekken, en om een aanzienlijke verhoging van de middelen tot in 1999.

F. Bovendien is een bijdrage aan de oplossing van de aanpassingsproblemen van de landen in Midden- en Oost-Europa die op termijn tot de Europese Unie zullen toetreden, noodzakelijk. Het Raadgevend Comité ziet de uitbreiding van de Europese Unie als een politieke kans, niet alleen voor de landen die willen toetreden, maar voor heel Europa. Het toetredingsproces vereist echter aanzienlijke voorbereidingen teneinde de economische concurrentiekracht van de sector via een doeltreffende herstructurering te vergroten, de mededingingswetgeving te doen naleven, de betrekkingen tussen werkgevers, werknemers en overheid in de regio's te reorganiseren, de infrastructuur te saneren en de milieubescherming te verbeteren. Het Raadgevend Comité is bereid de mijnbouw- en ijzer- en staalgebieden in Midden- en Oost-Europa bij te staan bij hun moeilijke taak.

G. Om de duidelijk gebleken doeltreffendheid van de communautaire initiatieven Rechar en Resider met name vanuit politiek oogpunt (gezien de integratie van gemeenten, regio's, industriële en sociale partners) verder te evalueren, is het absoluut noodzakelijk dat dit soort communautaire initiatieven wordt voortgezet en verder ontwikkeld. Overeenkomstig de conclusies van de CASTer-conferentie en de RETI (Association des régions européennes de tradition industrielle) zal na 1999 een communautaire initiatief moeten worden genomen om de industriële omwenteling in de kolen- en ijzer- en staalgebieden te bevorderen. Dit communautair initiatief dient ter begeleiding van de verandering van de sector en de gevolgen ervan voor de regio's, de economische actoren en de getroffen werknemers.

H. Met al deze standpunten moet bij de discussie over de hervorming van de Europese structuurfondsen, die hoe dan ook noodzakelijk is, rekening worden gehouden. Dit aspect is tijdens de buitengewone Europese Raad over werkgelegenheidsvraagstukken op 20 en 21 november 1997 in Luxemburg besproken en hiervoor wordt met name in de punten 27 en 28 van de conclusies van het voorzitterschap gepleit.

I. De beroepsopleiding is een wezenlijk instrument voor de aanpassing aan nieuwe technologieën en aan in gang zijnde structurele veranderingen. Daarom verzoekt het Raadgevend Comité de Commissie om voldoende financiële middelen voor de beroepsopleiding uit te trekken en in dit verband te beoordelen of deze EGKS-maatregel door het Europese Sociaal Fonds kan worden overgenomen.

HET RAADGEVEND COMITÉ VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAP VOOR KOLEN EN STAAL

1. IS VAN MENING dat na het aflopen van het EGKS-Verdrag meer gebruik moet worden gemaakt van het Europees Sociaal Fonds en de beproefde elementen van de communautaire initiatieven Rechar en Resider om maatregelen tot inkrimping van het personeelsbestand in de kolen- en staalindustrie in de Gemeenschap mede te financieren. Hierbij gaat het Raadgevend Comité uit van de volgende beginselen:

- ten minste tot de invoering van doeltreffende vervangende oplossingen worden voor de fondsen en de huidige en toekomstige initiatieven tot een passend bedrag voldoende middelen uitgetrokken;

- in dit verband is een enkel communautair initiatief noodzakelijk om als specifiek aanvullend instrument van het structuurbeleid onder andere de omschakeling van de mijnbouw- en de ijzer- en staalgebieden te bevorderen (bv. een nieuw communautair initiatief met de naam Restruct);

- in het kader van de lopende evaluatie zou men kunnen overwegen - door middel van een fusie van de huidige 13 communautaire initiatieven - de administratieve belasting te verminderen ten gunste van daadwerkelijke steun en de administratieve structuren doeltreffender en transparanter te organiseren.

2. IS VAN OORDEEL dat de aanpassingsproblemen van de werknemers in de kolen- en staalindustrie onder doelstelling 4 van het Europees Sociaal Fonds vallen ("vergemakkelijking van de aanpassing van de werknemers aan de gewijzigde omstandigheden in het bedrijfsleven en aan de ontwikkeling van de productiestelsels").

Bij de geplande integratie van doelstelling 4 in doelstelling 3 moet de prekwalificatie in verband met de structurele omschakeling niet uit het oog worden verloren. Als doelstelling 4 immers niet als specifieke doelstelling van de structuurfondsen gehandhaafd blijft, moet de garantie worden gegeven dat de financiering voor de uitvoering van preventieve maatregelen ten behoeve van het personeel en de arbeidsmarkt, met name in de kolen- en staalsector, toereikend is.

Voor zware gevallen die zich in randgebieden van in aanmerking komende gebieden voordoen moeten passende oplossingen worden gevonden.

3. IS VAN MENING dat ook de financiering van doelstelling 2 van het Europees Sociaal Fonds ("omschakeling van regio's die zwaar door de achteruitgang van de industrie worden getroffen") voor de kolen- en staalindustrie in aanmerking moet komen, aangezien in de kolen- en staalsector duidelijk sprake is van de in artikel 9, lid 2, van Verordening (EEG) nr. 2081/93 bedoelde achteruitgang van de werkgelegenheid;

4. BEVEELT AAN artikel 3, lid 2, van de kaderverordening voor de komende financieringsperiode aan te vullen met e) "de bevordering van de wederaanpassing van de beschikbaar gekomen arbeidskrachten";

5. IS VAN MENING dat de financiële steun uit het Europees Sociaal Fonds de vorm kan nemen van een enkel vast bedrag ter vervanging van alle steunbedragen die thans afzonderlijk voor standaardgevallen worden uitgekeerd (bv. steun bij het aannemen van een nieuwe baan, wachtgeld); dit bedrag zou dan worden vastgesteld op basis van een schaal naar leeftijd en anciënniteit van de beschikbaar gekomen werknemer;

6. VERZOEKT de Commissie daarom in het kader van de hervorming van de structuurfondsen op 31 december 1999 te gelegener tijd de verordening over de structuurfondsen met het oog op bovenstaande punten aan te passen;

7. IS VAN MENING dat met het oog op de integratie in de Europese besluiten van de sectorale bepalingen betreffende structurele aanpassingsmaatregelen niet alleen aandacht moet worden besteed aan doelstellingen 2 en 4 van het Europees Sociaal Fonds, maar ook aan de communautaire initiatieven Rechar en Resider, aangezien deze financieringsprogramma's - hoewel zij op regionale criteria zijn gebaseerd - uitsluitend ten goede komen aan de ijzer- en staal- en mijnbouwgebieden en daardoor over een specifieke sectorale component beschikken;

8. STELT VAST dat er een verband bestaat tussen de lijst van maatregelen die voor steun onder Rechar en Resider in aanmerking komen en de huidige in het EGKS-Verdrag vastgelegde aanpassingssteun in punt 8, onder i), van de richtsnoeren volgens welke de "in het kader van artikel 56 van het EGKS-Verdrag beschikbare herplaatsingssteun" in aanmerking komt;

9. WIJST EROP dat de wederaanpassingsmaatregelen die volgens dit punt in aanmerking komen en die bedoeld zijn om werknemers of beschikbaar gekomen voormalige werknemers in de kolen- en staalindustrie een opleiding te bieden die aan de behoeften van de markt beantwoordt en hun integratie in een veranderende economie vergemakkelijkt, slechts een klein deel uit maken van alle verschillende wederaanpassingsmaatregelen die in artikel 56 van het EGKS-Verdrag worden bedoeld;

10. IS VAN MENING dat de financiering van de uitkeringen aan beschikbaar gekomen werknemers derhalve in de toekomst in een nieuw communautair initiatief met dezelfde doelstelling (Restruct) moet worden opgenomen of, via een passende lijst van maatregelen en criteria, in een uitgebreide doelstelling 2 of 3.

(1) Doc. COM(97) 506 def., met de titel "Verstrijken van het EGKS-Verdrag - Financiële activiteiten".

(2) Verslag-Schwaiger, ref. PE 222.651.

(3) Ref. SN 300/97.

(4) PB C 206 van 11.8.1995, blz. 7.

(5) PB C 334 van 8.11.1996, blz. 3.