Beschikking van de Commissie

van 19 juli 2000

betreffende overheidssteun die Oostenrijk aan Lenzing Lyocell GmbH & Co KG heeft verleend

(kennisgeving geschied onder nummer C(2000) 2454)

(Slechts de tekst in de Duitse taal is authentiek)

(Voor de EER relevante tekst)

(2001/102/EG)

DE COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN,

Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap, en met name op artikel 88, lid 2, eerste alinea,

Gelet op de Overeenkomst betreffende de Europese Economische Ruimte, en met name op artikel 62, lid 1, onder a),

Na de belanghebbenden overeenkomstig de genoemde artikelen te hebben aangemaand hun opmerkingen te maken(1), en gezien deze opmerkingen,

Overwegende hetgeen volgt:

1. PROCEDURE EN ACHTERGROND

(1) In 1994 en 1995 stelde Oostenrijk met diverse brieven en in meerdere besprekingen de Toezichthoudende Autoriteit van de EVA en de Commissie in kennis van zijn voornemen om Lenzing Lyocell GmbH & Co KG, Heiligenkreuz (hierna: "LLG") overheidssteun toe te kennen. LLG maakt deel uit van het Oostenrijkse Lenzing-concern, dat een van de belangrijkste producenten van viscosevezels ter wereld is. In 1995 is LLG begonnen met de bouw van een nieuwe productie-installatie in het Business Park Heiligenkreuz-Szentgotthard (hierna: "het Business Park"). Deze installatie was bestemd voor de productie van Lyocell, een nieuw type synthetische stapelvezel; deze cellulosevezel wordt via een natuurlijk procédé uit pulp vervaardigd. Alleen Lenzing AG en het Britse chemieconcern Courtaulds plc(2) bezitten octrooirechten voor de productie van deze vezel. Het Business Park is een grensoverschrijdend project tussen Oostenrijk en Hongarije. De fabriek van LLG ligt in het bondsland Burgenland, de enige regio in Oostenrijk die in aanmerking komt voor steun op grond van artikel 87, lid 3, onder a), van het EG-Verdrag. De investeringen bedroegen 138 miljoen EUR.

(2) Oostenrijk was voornemens om, op grond van de onder nummer N 589/95 goedgekeurde regionale steunregeling, investeringssteun met een intensiteit tot 40 % toe te kennen. In antwoord op een schriftelijke vraag van Oostenrijk dd. 30 augustus 1995 deelde de Commissie bij schrijven van 5 oktober 1995 aan Oostenrijk mede dat geen afzonderlijke aanmelding vereist was zolang de subsidies werden toegekend in het kader van deze goedgekeurde regionale steunregeling. De Commissie wees Oostenrijk er ook op dat zij tijdig op de hoogte diende te worden gebracht voordat enige overheidsgarantie aan LLG werd verstrekt.

(3) Bij schrijven van 21 april 1997 deed Oostenrijk de Commissie aanvraagformulieren toekomen voor een EFRO-cofinanciering van twee grote investeringsvoornemens in het Business Park; deze zouden worden verwezenlijkt door Business Park Heiligenkreuz (hierna: "BPH") en Wirtschaftspark Heiligenkreuz Servicegesellschaft mbH (hierna: "WHS"). In deze documenten verklaarde Oostenrijk dat de belangstelling van LLG aanzienlijke effecten had gehad op de ontsluitingswerkzaamheden van BPH in het Business Park. Voorts verklaarde het dat WHS in een Medienzentrale (centrale) zou investeren, om vooral LLG nutsvoorzieningen ter beschikking te stellen, zoals stroom, bedrijfsstoom, bedrijfswater, koelwater, perslucht en afvalwaterverwerking. Oostenrijk gaf ook te kennen dat Burgenland aan WHS subsidies zou moeten verlenen ter dekking van de negatieve kapitaalstromen die te verwachten vielen omdat gedurende 30 jaar tegen een vaste prijs infrastructuurdiensten zouden worden geleverd.

(4) Daarom begon de Commissie de zaak opnieuw te onderzoeken en deelde zij Oostenrijk bij schrijven van 23 december 1997 mede dat zij de zaak als niet-aangemelde overheidssteun had geregistreerd. Nieuwe bijeenkomsten en verdere correspondentie konden de bezwaren van de Commissie niet wegnemen. Voor bepaalde steunmaatregelen betoogde Oostenrijk dat deze in het kader van goedgekeurde of bestaande steunregelingen waren toegekend.

(5) Op 14 oktober 1998 besloot de Commissie de formele onderzoeksprocedure van artikel 88, lid 2, van het EG-Verdrag in te leiden. Oostenrijk werd op 29 oktober 1998 van dit besluit in kennis gesteld. Het betrof de volgende maatregelen:

a) overheidsgaranties voor subsidies en leningen ten belope van 50,3 miljoen EUR;

b) lage grondprijs van 4,4 EUR/m2 voor 120 ha bedrijventerreinen;

c) voor 30 jaar gegarandeerd vaste prijzen voor nutsvoorzieningen (stroom, gas, water enz.).

(6) In datzelfde schrijven gelastte de Commissie Oostenrijk de informatie mee te delen die nodig was voor de beoordeling van bepaalde maatregelen welke volgens Oostenrijk onder bestaande of goedgekeurde steunregelingen vielen.

(7) Dit besluit van de Commissie werd bekendgemaakt in het Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen(3). De Commissie ontving van vijf belanghebbenden opmerkingen, die zij ter kennis bracht van Oostenrijk. De overwegend negatieve standpunten waren afkomstig van drie concurrenten, een vezelorganisatie en de permanente vertegenwoordiging van het Verenigd Koninkrijk bij de Europese Unie.

(8) Bij brieven van 15 maart en 16 en 28 april 1999 antwoordde Oostenrijk op het schrijven van de Commissie dd. 29 oktober 1998. Uit deze brieven bleek duidelijk dat diverse steunmaatregelen onder geen enkele goedgekeurde of bestaande steunregeling vielen. Derhalve diende de Commissie deze steunmaatregelen als nieuwe steun direct aan artikel 87 van het EG-Verdrag te toetsen. Voorts werd de milieusteun blijkbaar niet correct volgens het Oostenrijkse Umweltförderungsgesetz (wet inzake milieusteun)(4) toegekend. Aangezien na een eerste onderzoek ernstige twijfel was gerezen ten aanzien van de verenigbaarheid van deze steunmaatregelen met de gemeenschappelijke markt, besloot de Commissie op 23 juni 1999 de formele onderzoeksprocedure tot de volgende maatregelen uit te breiden:

a) ad-hocinvesteringssteun van 400000 EUR voor de aankoop van gronden;

b) stille participatie met specifieke bestemming, ten belope van 21,8 miljoen EUR, die pas na 30 jaar kon worden opgezegd en die 1 % per jaar zou opbrengen;

c) terbeschikkingstelling van steun voor een onbepaald bedrag, ten behoeve van op de onderneming toegesneden infrastructuur;

d) milieusteun ten belope van 5,4 miljoen EUR, die misschien onder foutieve toepassing van de wet inzake milieusteun was toegekend.

(9) Het besluit van de Commissie over de uitbreiding van de formele onderzoeksprocedure werd bekengemaakt in het Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen(5). De Commissie heeft de belanghebbenden uitgenodigd hun opmerkingen over het betrokken besluit te maken. De Commissie ontving opmerkingen van drie belanghebbenden; twee brancheorganisaties lieten zich positief uit over de steunmaatregelen, terwijl de permanente vertegenwoordiging van het Verenigd Koninkrijk een negatief oordeel velde.

(10) Oostenrijk maakte in dit verband opmerkingen in zijn schrijven van 4 oktober 1999 en deelde - na een nieuwe bijeenkomst met de diensten van de Commissie op 8 december 1999 - in brieven van 25 februari en 27 april 2000 verdere inlichtingen mede.

(11) Behalve de in overwegingen 5, 6 en 8 genoemde steunmaatregelen die door de Commissie in het kader van een formele onderzoeksprocedure werden onderzocht, werden nog verdere financiële maatregelen genomen ten faveure van LLG. Daarbij ging het om een subsidie van het bondsland Burgenland ten belope van 24,7 miljoen EUR, waarvan 14 miljoen EUR werd toegekend in het kader van de onder nummer N 589/95 goedgekeurde regionale steunregeling Investitionszulagenprogramm des Burgenlandes (programma voor investeringssubsidies van Burgenland). Voorts werd op grond van de federale arbeidswetgeving 12,6 miljoen EUR ter beschikking gesteld voor de opleiding van nieuwe werknemers. Ten slotte wordt een subsidie van 800000 EUR voor opleidingsmaatregelen beschouwd als een algemene maatregel die geen steun vormt. In haar besluiten over de inleiding en de uitbreiding van de formele onderzoeksprocedure merkte de Commissie op dat het totale bedrag van alle steunmaatregelen samen het regionalesteunplafond - 40 % netto-subsidie-equivalent - leek te overschrijden.

2. BESCHRIJVING VAN DE FINANCIËLE MAATREGELEN

(12) Maatregel 1: overheidsgaranties voor subsidies en leningen ten belope van 50,3 miljoen EUR

In haar besluit tot inleiding van de procedure betwijfelde de Commissie of LLG voor diverse garanties de marktrente had betaald en of deze garanties wel waren toegekend in het kader van bestaande of goedgekeurde steunregelingen. Bij brieven van 15 maart 1999 en van 24 februari en 27 april 2000 deelde Oostenrijk volgende gegevens mee betreffende de voor subsidies en leningen toegekende overheidsgaranties:

a) Wirtschaftsservice Burgenland AG (hierna: "WiBAG"), dat eigendom is van de overheid, kende LLG op 2 juli 1996 in het kader van een goedgekeurde steunregeling (hierna: "de garantierichtsnoeren")(6) een garantie toe voor een lening van 14,5 miljoen EUR uit het Europees Herstelprogramma (hierna: "ERP"). Deze garantie loopt tot eind 2004 en betreft twee lineair degressieve, nog niet afbetaalde leningen;

b) een consortium van zaken- en overheidsbanken, waarvan Erste Bank en Hypo-Bank Burgenland AG deel uitmaken, verleende op 28 juni 1996 de garantie voor een ERP-lening ten belope van 21,8 miljoen EUR, die evenals de sub a) vermelde garantie tot eind 2004 loopt;

c) op 18 oktober 1996 verleende WiBAG een garantie voor een lening van 1,4 miljoen EUR, die uit het ERP-fonds aan LLG was toegekend als rentesubsidie. De garantie geldt alleen voor het geval LLG haar contractuele verplichtingen in verband met de subsidie niet nakomt;

d) op 17 december 1996 verleende WiBAG een garantie voor een subsidie van 10,35 miljoen EUR, die door het federale Ministerie voor Arbeid en Sociale Zaken aan LLG was toegekend;

e) op 23 december 1996 en 8 juli 1997 verleende WiBAG nog een garantie, voor een subsidie van 2,25 miljoen EUR, die het federale Ministerie voor Arbeid en Sociale Zaken had toegekend in het kader van cofinanciering door de EU van regionale steun.

(13) Maatregel 2: lage grondprijs van 4,4 EUR/m2 voor 120 ha bedrijventerreinen

Het bondsland Burgenland ging in een overeenkomst (hierna: "de Burgenland-overeenkomst"), die op 21 maart 1995 door het bondsland Burgenland en op 14 juni 1995 door LLG werd ondertekend, bepaalde verplichtingen aan. Een van de verplichtingen die in de Burgenland-overeenkomst werden aangegaan, was het ter beschikking stellen van een terrein van minstens 100 ha dat geschikt zou zijn voor het beoogde industriële gebruik door LLG en niet meer zou kosten dan 4,4 EUR/m2. In een bijvoegsel heeft de deelstaat Burgenland toegezegd "meer" grond ter beschikking te zullen stellen op dezelfde voorwaarden.

(14) Bij schrijven van 19 september 1995 deelde Oostenrijk mee dat LLG op 29 mei 1995 een terrein van 120 ha rechtstreeks van diverse particuliere eigenaren had verworven tegen de prijs van 4,4 EUR/m2. In de op 21 april 1997 verstrekte documenten heeft Oostenrijk opgemerkt dat BPH voornemens was in het Business Park terreinen met spooraansluiting te verkopen tegen 32,5 EUR/m2 en terreinen zonder spooraansluiting tegen 25,3 EUR/m2. De Commissie betwijfelde daarom stellig of de grondprijs van 4,4 EUR/m2 als marktprijs kan worden beschouwd.

(15) Bij schrijven van 15 maart 2000 verduidelijkte Oostenrijk dat bij het begin van de onderhandelingen omtrent de overeenkomst tussen LLG en de particuliere eigenaren, alle terreinen in het bestemmingsplan waren aangewezen als landwirtschaftliche Nutzflächen (landbouwgrond). Op het tijdstip van de ondertekening van de overeenkomst - 29 mei 1995 - was de bestemming gewijzigd in Gewerbeflächen (industriegrond). LLG verwierf een terrein dat nog volledig moest worden ontsloten, en moest er zelf voor zorgen de nodige infrastructuur op dit terrein te krijgen.

(16) Maatregel 3: voor 30 jaar gegarandeerd vaste prijzen voor nutsvoorzieningen

In overweging 6 van het bijvoegsel bij de Burgenland-overeenkomst verplichtte het bondsland Burgenland zich ertoe nutsvoorzieningen als stroom, bedrijfsstoom, bedrijfswater, koeling, perslucht, afvalwaterverwerking en afvalophaling ter beschikking te stellen. Voor al deze nutsvoorzieningen garandeerde het bondsland Burgenland gedurende 30 jaar vaste prijzen, die afgestemd zouden zijn op de gemiddelde stroomprijs in de Europese Unie.

(17) Oostenrijk verklaarde dat dergelijke gegarandeerd vaste prijzen bij de ontsluiting van het Business Park nodig waren geweest, maar dat het in ieder geval marktprijzen betrof. Met name was Oostenrijk van oordeel dat de nutsvoorzieningen door particuliere ondernemingen ter beschikking zouden worden gesteld en dat de prijzen derhalve als marktprijzen dienden te worden beschouwd.

(18) In haar besluit van 14 oktober 1998 betreffende de inleiding van de formele onderzoeksprocedure vroeg de Commissie dat werd aangetoond dat deze prijzen inderdaad marktprijzen waren. Dit verzoek was met name gebaseerd op het feit dat volgens de Commissie volgende elementen erop wezen dat een en ander niet met de feitelijke situatie overeenstemde:

a) een particulier nutsbedrijf zou voor de levering van nutsvoorzieningen geen overeenkomst sluiten waarin voor 30 jaar vaste prijzen werden gegarandeerd, met name wanneer LLG de mogelijkheid had om na vijf jaar de overeenkomst op te zeggen;

b) in de aanvrage voor EFRO-cofinanciering had Oostenrijk verklaard dat het bondsland Burgenland aan WHS, als exploitant van de centrale, subsidies zou moeten verlenen ter dekking van te verwachten negatieve kapitaalstromen welke zouden ontstaan door de terbeschikkingstelling van nutsvoorzieningen aan LLG.

(19) De Commissie verzocht Oostenrijk aan te tonen dat LLG aan WHS de marktprijzen betaalde, met inbegrip van de afschrijving op de vaste activa van de centrale. Ook voor de door het Abwasserverband Bezirk Jennersdorf geëxploiteerde installatie voor afvalwaterbehandeling werden vergelijkbare bewijzen verlangd.

(20) Bij schrijven van 25 februari 2000 deelde Oostenrijk een verklaring van LLG mee, waarin de onderneming afzag van alle prijsgaranties voor elk van de diverse nutsvoorzieningen.

(21) Maatregel 4: ad-hocinvesteringssteun van 400000 EUR voor de aankoop van gronden

Het bondsland Burgenland kende op grond van de Burgenlandovereenkomst, § 2, punt 2.2, een bedrag van 400000 EUR toe voor de aankoop van gronden. Dit bedrag werd op 16 oktober 1995 aan LLG overgemaakt.

(22) Bij schrijven van 15 maart 1999 verklaarde Oostenrijk dat de steun als ad-hocsteun was toegekend, en niet in het kader van een goedgekeurde of bestaande steunregeling. Voorts deelde Oostenrijk mee dat de steun investeringssteun vormde, die door de in de Burgenland-overeenkomst vervatte regionale doelstelling gerechtvaardigd was. In haar besluit van 23 juni 1999 betreffende de uitbreiding van de formele onderzoeksprocedure verzocht de Commissie om aanvullende argumenten ter staving van het regionale belang van de investeringssteun die LLG voor de aankoop van gronden had ontvangen.

(23) Maatregel 5: stille participatie met specifieke bestemming, ten belope van 21,8 miljoen EUR, die pas na 30 jaar kon worden opgezegd en die 1 % per jaar zou opbrengen

Op 28 juni en 13 juli 1995 ondertekenden WiBAG en LLG een overeenkomst voor een echte stille participatie, in het kader waarvan WiBAG een kapitaal van 21,8 miljoen EUR ter beschikking stelt. Voor het kapitaal dat in het kader van de stille participatie werd ingebracht, zal WiBAG een rente van 1 % per jaar ontvangen. Zoals in het laatste bijvoegsel is bepaald, zal WiBAG voor haar kapitaal na verloop van 30 jaar een marktgeoriënteerde rente vragen. Het via de stille participatie ingebrachte kapitaal is vergelijkbaar met een zachte lening met een looptijd van 30 jaar. Ten aanzien van de ongewoon lage rente verklaarde Oostenrijk dat er duidelijk van uit diende te worden gegaan dat WiBAG niet handelde als een particuliere investeerder.

(24) Bij schrijven van 15 maart 1999 verklaarde Oostenrijk dat de stille participatie niet was toegekend in het kader van een goedgekeurde of bestaande steunregeling. Zoals in het besluit van 23 juni 1999 uiteengezet, onderzocht de Commissie deze steun tijdens de onderzoeksprocedure als ad-hocsteun in de zin van artikel 87 van het EG-Verdrag. Uit de overeenkomst voor de stille participatie valt niet duidelijk op te maken dat het ter beschikking gestelde kapitaal voor investeringsdoeleinden moet worden gebruikt. Voorts merkte de Commissie op dat in de overeenkomst niet was voorzien in investeringsuitgaven of een tijdsschema voor investeringen als noodzakelijke voorwaarde voor de kapitaalinjectie. Ten slotte achtte de Commissie de regionale doelstelling onvoldoende als rechtvaardigingsgrond voor de steun.

(25) Maatregel 6: terbeschikkingstelling van steun voor een onbepaald bedrag in de vorm van op de onderneming toegesneden infrastructuur

Het bondsland Burgenland heeft zich in de Burgenland-overeenkomst, § 4, ertoe verplicht de infrastructuur te ontwikkelen om LLG stroom, bedrijfswater, telecommunicatie-uitrustingen en een waterzuiverings- en afvalwaterverwerkingsinstallatie ter beschikking te stellen, alsmede de vestigingsplaats bereikbaar te maken via de weg en per spoor. Overeengekomen was dat het bondsland Burgenland de kosten voor de infrastructuurinvesteringen op zich zou nemen. BPH heeft gezorgd voor de ontsluitings- en infrastructuurmaatregelen van het Business Park en heeft de daaraan verbonden kosten op zich genomen. Zij heeft de vestiging van LLG bereikbaar gemaakt door de aanleg van wegen en de bouw van een spoorwegaansluiting en heeft gezorgd voor watervoorziening, riolering, gas- en stroomaansluitingen en telecommunicatieverbindingen. In de regel moeten ondernemingen in Oostenrijk een vergoeding betalen voor maatregelen van de overheid voor het ontsluiten van terreinen en de aanleg van infrastructuur.

(26) Oostenrijk betoogde dat deze infrastructuurinvesteringen geen overheidssteun aan LLG vormden, aangezien elke onderneming in het Business Park de infrastructuur kan gebruiken. De Commissie was van oordeel dat, zoals uit het schrijven van Oostenrijk dd. 21 april 1997 blijkt, bij de ontsluiting van het terrein rekening werd gehouden met de specifieke behoeften van LLG en dat, om een voorbeeld te geven, de spoorwegaansluiting van de vestiging van LLG alleen door LLG zelf kan worden gebruikt. Volgens de Commissie profiteerde LLG dus van de aanleg van op de onderneming toegesneden infrastructuur. Voorts verklaarde Oostenrijk dat BPH een particuliere investeerder is. De Commissie verzocht om bewijzen in die zin.

(27) Ten slotte voerde Oostenrijk aan dat LLG alleen profiteerde van de geografische nabijheid van de locatie, waar de ontsluitings- en infrastructuurmaatregelen van het Business Park in ieder geval zouden worden uitgevoerd. Reeds in haar besluit van 23 juni 1999 had de Commissie erop gewezen dat zij, op basis van de beschrijvingen van deze ontsluitingen en uitgaande van de actuele informatie over de vestiging van andere ondernemingen, geen reden zag om te concluderen dat bij de betrokken maatregelen sprake was van algemene maatregelen ten behoeve van alle ondernemingen in het Business Park.

(28) Maatregel 7: milieusteun ten belope van 5,4 miljoen EUR

Bij schrijven van 11 januari 1996 verklaarde Österreichische Kommunalkredit AG (hierna: "ÖKK"), dat overheidseigendom is, namens de Republiek Oostenrijk een milieuinvesteringssubsidie van 5,4 miljoen EUR toe te kennen voor milieu-investeringen ten belope van 11,1 miljoen EUR. De steun werd toegekend op grond van artikel 12, lid 5, van het Umweltförderungsgesetz (wet inzake milieusteun) en de desbetreffende Förderungsrichtlinien 1993 für betriebliche Umweltschutzmaßnahmen (hierna: "richtsnoeren milieusteun"). Deze wet en deze richtsnoeren milieusteun werden bij de Toezichthoudende Autoriteit van de EVA aangemeld als bestaande steun en er onder nummer 93/148 geregistreerd. De wet en de richtsnoeren milieusteun waren van kracht toen in 1996 de subsidie werd toegekend.

(29) Het steunbedrag werd in twee tranches toegekend. De eerste tranche bedroeg 1,9 miljoen EUR en omvatte een cofinanciering van 50 % door het EFRO voor onderzoek- en ontwikkelingswerkzaamheden. Als tweede tranche werd een bedrag van 3,6 miljoen EUR verstrekt. Oostenrijk heeft een lijst van in aanmerking komende investeringsuitgaven overgelegd, waaronder investeringen in machines en procesinstallaties. De steunintensiteit voor proefprojecten is beperkt tot 50 %. In haar besluit van 23 juni 1999 was de Commissie het ermee eens dat het hier een proefproject betrof.

(30) Wel had de Commissie in dat besluit van 23 juni 1999 twijfel of op volgende punten de bestaande steunregeling wel correct werd toegepast:

a) volgens de richtlijnen milieusteun moet elk project, om in aanmerking te komen voor milieusteun, verband houden met productiemethoden ter beperking van de milieuvervuiling. De Commissie had Oostenrijk gevraagd om bewijzen dat de betrokken investering inderdaad het potentieel had de milieuvervuiling te beperken, en dat zij dus de eraan toegeschreven milieubaten kon verwezenlijken;

b) om de milieubaten van het productieprocédé van LLG ten opzichte van de traditionele viscoseproductie aan te tonen, diende Oostenrijk ook te bewijzen waarom specifieke uitrustingsgoederen als voor milieusteun in aanmerking komende uitgaven worden beschouwd en hoeveel de in aanmerking komende kosten bedragen.

3. BEOORDELING VAN DE STEUNMAATREGELEN

(31) Maatregel 1: overheidsgaranties voor subsidies en leningen ten belope van 50,3 miljoen EUR

Oostenrijk heeft verklaard dat de toekenning door WiBAG van een garantie van 14,5 miljoen EUR aan LLG plaatsvond in het kader van goedgekeurde garantierichtsnoeren(7). Deze garantierichtsnoeren bevatten als belangrijkste voorwaarde dat de steun moet gaan naar een nieuwe investering met innoverend karakter. Aangezien Oostenrijk heeft aangetoond dat de investering een innoverend product en een innoverend productieprocédé betreft, gelden deze - en andere - voorwaarden uit de garantierichtsnoeren voor de Commissie als vervuld. Bij de maatregel is dus sprake van bestaande steun.

(32) Om uit te maken of de regionale steunplafonds werden nageleefd, berekent de Commissie het subsidie-equivalent van de garantie. Bij deze berekening gaat zij uit van de prijs die de crediteur onder normale marktomstandigheden voor een vergelijkbare garantie zou moeten betalen. Aan de hand van de overgelegde verklaringen van de particuliere bank Oberbank heeft Oostenrijk aangetoond dat een jaarbedrag van 0,625 % overeenstemt met de marktprijs voor een garantie als die welke LLG werd verleend. Op basis hiervan en rekening houdend met de degressieve bedragen waarvoor de garantie geldt, komt de Commissie uit op een subsidie-equivalent van 470000 EUR.

(33) Wat betreft de garantie die door een consortium van zaken- en overheidsbanken werd toegekend ten behoeve van een lening van 21,8 miljoen EUR, heeft Oostenrijk duidelijk gemaakt dat LLG de marktrente - 0,625 % per jaar - heeft betaald, zoals die in overweging 32 werd berekend. De Commissie gaat er derhalve van uit dat er geen sprake is van overheidssteun.

(34) De garantie die WiBAG aan het ERP heeft verleend, houdt verband met een subsidie van 1,4 miljoen EUR. Bij schrijven van 15 maart 1999 heeft Oostenrijk verklaard dat het louter een cessie tussen het ERP-fonds en WiBAG betreft voor het geval LLG haar contractuele verplichtingen niet naleeft. Oostenrijk heeft duidelijk gemaakt dat het hier om een standaardclausule voor subsidieovereenkomsten gaat. Voorts heeft Oostenrijk duidelijk gemaakt dat de door WiBAG verleende garantie geen noodzakelijke voorwaarde was voor de ERP-subsidie. De Commissie gaat er derhalve van uit dat er louter sprake is van een overdracht, tussen twee overheidsinstellingen, van de rechten op de terugvordering van subsidies. Aangezien voor deze garantie geen overheidsmiddelen werden gebruikt, noch LLG daaruit enig voordeel toekomt, gaat de Commissie ervan uit dat deze garantie geen overheidssteun vormt in de zin van artikel 87, lid 1, van het EG-Verdrag.

(35) Ook de twee garanties, die WiBAG ten aanzien van het federale ministerie voor Arbeid en Sociale Zaken heeft gegeven voor subsidies ten bedrage van, onderscheidenlijk, 10,35 en 2,25 miljoen EUR, betreffen de overdracht van aanspraken tussen deze beide overheidsinstanties. Om dezelfde redenen die golden voor de eerder genoemde maatregel, is de Commissie van oordeel dat ook deze subsidies geen overheidssteun vormen.

(36) Maatregel 2: lage grondprijs van 4,4 EUR/m2 voor 120 ha bedrijventerreinen

Doordat Oostenrijk de overeenkomsten en de verklaringen van de belangrijkste verkopers heeft meegedeeld, heeft het sluitend aangetoond dat de onderneming de gronden rechtstreeks van particulieren heeft gekocht tegen een prijs die minstens dubbel zo hoog lag als de prijs voor vergelijkbare stukken landbouwgrond. De particuliere eigenaren ontvingen geen verdere prestaties van de overheid of van LLG. Enkele andere eigenaren hadden geweigerd gronden te verkopen.

(37) De Commissie nam nota van de wijziging in het bestemmingsplan waardoor de landbouw-grond veranderde in industrie-grond. Oostenrijk verklaarde dat de bestemmingswijziging plaatsvond vóór de ondertekening van de verkoopovereenkomsten tussen LLG en de particuliere verkopers. Bovendien wees Oostenrijk erop dat het terrein van LLG een onderdeel vormt van het totale concept van het Business Park, ook al behoort het juridisch gesproken niet tot het Business Park; ook merkte het op dat BPH voor alle terreinen in het Business Park op hetzelfde tijdstip dezelfde prijs heeft gevraagd. Voorts heeft Oostenrijk met diverse vergelijkingsprijzen aangetoond dat de betaalde prijs normaal was voor bedrijfsgronden in de regio.

(38) Uit dit oogpunt komt de Commissie tot de slotsom dat LLG niet bevoordeeld werd door op de onderneming toegesneden overheidsmaatregelen, noch dat er transferten van de overheid naar de onderneming hadden plaatsgevonden. De grondprijs van 4,4 EUR/m2 die LLG betaalde, bevat dus ook geen verborgen element van overheidssteun.

(39) De Commissie hield bij een en ander ook rekening met haar eigen afweging dat ondernemingen die zich in de toekomst in het Business Park zullen vestigen, reeds ontsloten gronden kunnen verwerven, waarvoor zij het zesvoud moeten betalen van hetgeen LLG heeft betaald. In zijn reactie stelde Oostenrijk het gegeven centraal dat LLG nog niet ontsloten terreinen heeft verworven en alle ontsluitingskosten zelf heeft gedragen. Bovendien deelde Oostenrijk berekeningen, het investeringsplan en de balansen mee van BPH, de onderneming die de ontsluitingswerkzaamheden had uitgevoerd. Uit deze berekeningen bleek dat het prijsverschil nagenoeg volledig kan worden verklaard door de ontsluitingskosten die BPH moest maken. Het saldo van dit prijsverschil is terug te voeren op uitgaven voor de aanleg van infrastructuurverbindingen tussen de verschillende percelen in het Business Park. Aangezien toekomstige kopers van terreinen - in tegenstelling tot LLG - voor deze infrastructuurverbindingen moeten betalen, had de Commissie ook bij dit aspect vragen (zie maatregel 6, overwegingen 58-60). Oostenrijk verklaarde zich bereid om een aanzienlijk deel van de kosten voor de aanleg van infrastructuur van LLG terug te vorderen. Bijgevolg zijn alle onduidelijkheden weggenomen in verband met de verschillen tussen de door LLG betaalde grondprijs en de wezenlijk hogere prijs die BPH voor de andere ontsloten terreinen in het Business Park wil gaan vragen.

(40) Maatregel 3: voor 30 jaar gegarandeerd vaste prijzen voor nutsvoorzieningen

In haar besluit van 14 oktober 1998 verzocht de Commissie om bewijzen dat de voor deze prestaties aangerekende prijzen inderdaad marktprijzen waren. Met deze prijzen dienden met name de kosten voor de afschrijving van investeringen in vaste activa te worden gedekt; deze kosten waren voor rekening gekomen van WHS (bouw van de centrale) en het Abwasserverband Bezirk Jennersdorf (hierna: "ABJ") (bouw van afvalwaterzuiveringsinstallatie).

(41) Oostenrijk heeft volgende gegevens meegedeeld:

a) een gedetailleerde modelberekening van een vooraanstaand energiebedrijf, waaruit valt op te maken dat de prijzen voor de nutsvoorzieningen zoals die in onderhandelingen met WHS werden afgesproken, hoger liggen dan het geval zou zijn indien LLG de centrale zelf, met steun van de stroomleverancier, had gebouwd. Volgens deze berekening rekent WHS aan LLG prijzen aan die 5 % hoger liggen dan ingeval de onderneming zelf voor stroom zou moeten zorgen;

b) WHS exploiteert een moderne warmtekrachtcentrale, waardoor de exploitatiekosten in vergelijking met die van andere stroomleveranciers en nutsbedrijven over het algemeen vrij voordelig zijn. Aangezien bij dergelijke installaties meerdere soorten energie terzelfder tijd worden opgewekt, vallen de prijzen voor de diverse nutsvoorzieningen niet zondermeer met die van andere nutsbedrijven te vergelijken. Daarnaast kan een prijsvergelijking gemaakt worden met een vergelijkbare centrale van Lenzing AG, het moederbedrijf van LLG. Uit interne berekeningen blijkt dat hetzelfde aanbod aan nutsvoorzieningen tegen aanzienlijk lagere prijzen ter beschikking staat in de hoofdvestiging van de onderneming in Lenzing, dat niet in Burgenland ligt;

c) vergelijkingen met andere afvalwaterzuiveringsinstallaties toonden aan dat een prijs van 0,5 EUR/m3 voor afvalwaterzuivering een normale marktprijs is. Oostenrijk heeft ook aangetoond dat alle kosten voor de afvalwaterzuiveringsinstallatie - ook de volledige afschrijving van de investeringen - niet eens 0,4 EUR/m3 bedragen. De prijsstructuur kan gelden als normaal voor de sector afvalwaterzuivering. Behalve deze kostendekkende prijzen, en om alle resterende twijfel over eventuele overheidssteun weg te nemen, heeft Oostenrijk schriftelijk bevestigd dat LLG zich thans bereid heeft verklaard om van de kosten voor de aansluiting op het afwateringsnetwerk nog eens 300000 EUR voor haar rekening te willen nemen;

d) op 25 februari 2000 heeft LLG schriftelijk verklaard af te zien van alle prijsgaranties voor alle nutsvoorzieningen. Zodoende is het steunelement waarin de in de Burgenland-overeenkomst verankerde prijsgarantie voor 30 jaar kon resulteren, weggevallen. LLG betaalde al vóór deze verklaring de genoemde marktprijzen.

(42) Oostenrijk heeft dus aangetoond dat: LLG voor nutsvoorzieningen prijzen betaalde, en zal betalen, die hoger liggen dan ingeval de onderneming zelf voor deze voorzieningen zou zorgen; deze prijzen hoger liggen dan op andere vestigingsplaatsen voor ondernemingen, en met deze prijzen de kosten voor de terbeschikkingstelling van deze voorzieningen, inclusief afschrijving van investeringen, volledig worden gedekt. Daarom sluit de Commissie zich aan bij de door Oostenrijk aangevoerde argumenten dat prijsgaranties alleen daarom nodig waren omdat op het tijdstip waarop LLG een besluit nam over haar investering, op de beoogde vestigingsplaats gewoonweg nog geen infrastructuur beschikbaar was. Omdat voorts ermee rekening dient te worden gehouden dat van deze prijsgaranties af werd gezien, gaat de Commissie ervan uit dat de overeenkomsten die werden gesloten tussen WHS en LLG en tussen ABJ en LLG, geen elementen van overheidssteun bevatten. Ten slotte acht de Commissie het, gezien het verstrekte bewijsmateriaal, niet nodig een uitspraak te doen over het door Oostenrijk aangevoerde argument dat de nutsbedrijven particuliere ondernemingen zijn die zich ook als dusdanig gedragen.

(43) Maatregel 4: ad-hocinvesteringssteun van 400000 EUR voor de aankoop van gronden

Bij schrijven van 15 maart 1999 heeft Oostenrijk verklaard dat de steun werd toegekend als ad-hocinvesteringssteun met regionale doelstelling. Volgens artikel 88, lid 3, van het EG-Verdrag moeten nieuwe steunmaatregelen worden aangemeld. Oostenrijk heeft de steun zonder voorafgaande toestemming van de Commissie aangemeld en is zodoende zijn verplichtingen uit hoofde van het EG-Verdrag niet nagekomen.

(44) Bij nieuwe individuele steunmaatregelen moet de Commissie de verenigbaarheid van de steun met de gemeenschappelijke markt rechtstreeks beoordelen aan de hand van criteria uit artikel 87 van het EG-Verdrag. In artikel 87, lid 1, van het EG-Verdrag is bepaald dat, behoudens mogelijke afwijkingen waarin het EG-Verdrag voorziet, steunmaatregelen van de staten of in welke vorm ook met staatsmiddelen bekostigd, die de mededinging door begunstiging van bepaalde ondernemingen of bepaalde producties vervalsen of dreigen te vervalsen, onverenigbaar zijn met de gemeenschappelijke markt voorzover deze steun het handelsverkeer tussen de lidstaten ongunstig beïnvloedt.

(45) Door de ad-hocinvesteringsssteun wordt LLG in zoverre bevoordeeld dat de onderneming de mogelijkheid wordt geboden haar investeringsuitgaven aanzienlijk te doen dalen. De steun heeft dus significante en blijvende gunstige effecten op de financiële positie van LLG. Wat de productie van Lyocell betreft, is Akzo Nobel, een internationale onderneming met hoofdzetel in Nederland, die actief is op het gebied van farmaceutische producten, coatings, chemische producten en vezels, de belangrijkste concurrent van LLG. Bovendien concurreert LLG ook met diverse andere vezelproducenten die in verschillende lidstaten gevestigd zijn. De vezelmarkt kampt met overcapaciteit. De genoemde maatregelen hebben daarom mogelijkerwijs een nadelige invloed op de economische positie van concurrenten uit andere lidstaten. Mitsdien vormen de betrokken maatregelen overheidssteun in de zin van artikel 87, lid 1, van het EG-Verdrag en artikel 61, lid 1, van de EER-overeenkomst, omdat zij mogelijkerwijs de mededinging tussen lidstaten vervalsen of dreigen te vervalsen en het handelsverkeer tussen lidstaten ongunstig beïnvloeden.

(46) Artikel 87 van het EG-Verdrag bevat bepaalde uitzonderingen op en afwijkingen van het beginsel dat steun in principe onverenigbaar is met de gemeenschappelijke markt. Volgens artikel 87, lid 2, van het EG-Verdrag zijn bepaalde steunmaatregelen verenigbaar met de gemeenschappelijke markt. De steunmaatregelen die hier ter discussie staan, zijn noch steunmaatregelen van sociale aard aan individuele verbruikers (lid 2, onder a)), noch betreft het steunmaatregelen tot herstel van de schade veroorzaakt door natuurrampen of andere buitengewone gebeurtenissen (lid 2, onder b)). Evenmin gaat het om steun aan de economie van bepaalde streken van de Bondsrepubliek Duitsland (lid 2, onder c)). De afwijking uit artikel 87, lid 3, onder b), van het EG-Verdrag heeft dan weer betrekking op de verwezenlijking van een belangrijk project van gemeenschappelijk Europees belang, hetgeen hier niet het geval is.

(47) De afwijkingsbepaling van artikel 87, lid 3, onder c), van het EG-Verdrag betreft steunmaatregelen om de ontwikkeling van bepaalde vormen van economische bedrijvigheid of van bepaalde regionale economieën te vergemakkelijken, mits de voorwaarden waaronder het handelsverkeer plaatsvindt daardoor niet zodanig worden veranderd dat het gemeenschappelijk belang wordt geschaad. Voor dergelijke steunmaatregelen gelden specifieke communautaire kaderregelingen en richtsnoeren. De Commissie doet evenwel opmerken dat geen van deze richtsnoeren of communautaire kaderregelingen - betreffende reddings- en herstructureringssteun, steun voor onderzoek en ontwikkeling, MKB-steun, werkgelegenheids- en opleidingssteun - in het onderhavige geval kan worden toegepast.

(48) Bij schrijven van 15 maart 1999 heeft Oostenrijk verklaard dat de steunmaatregelen bedoeld zijn als steun voor een bepaalde regio - Burgenland. Volgens artikel 87, lid 3, onder a), van het EG-Verdrag kan regionale steun als verenigbaar met de gemeenschappelijke markt worden beschouwd wanneer de steun bestemd is voor het bevorderen van de economische ontwikkeling van streken waarin de levensstandaard abnormaal laag is of waar een ernstig gebrek aan werkgelegenheid heerst. De voorwaarden waaronder voor initiële investeringen afwijkingen op het principiële verbod op steun worden toegestaan, zijn vastgelegd in punt 4.4 van de richtsnoeren inzake regionale steunmaatregelen(8) (hierna: "de richtsnoeren"). Zoals het Hof in de zaak-Hytasa heeft verklaard, dient de Commissie deze steun te beoordelen door na te gaan of de criteria voor regionale steun ex artikel 87, lid 3, onder a), zijn nageleefd, en moet de Commissie de steun verbieden wanneer zij deze onverenigbaar acht met de gemeenschappelijke markt.

(49) Bij schrijven van 4 oktober 1999 heeft Oostenrijk verdere bewijzen verstrekt ter staving van het regionale belang van de steun en maakte zij duidelijk dat de steun werd toegekend in het kader van een totaalpakket van maatregelen die in de Burgenland-overeenkomst waren vastgelegd. In die zin bestaat er een duidelijke samenhang tussen, enerzijds, het doel van de regionale investeringssteun en, anderzijds, de in aanmerking komende kosten en het destijds voor investeringen uitgewerkte tijdsschema, welke reeds voordien ter beschikking werden gesteld. Ook in de Burgenland-overeenkomst wordt het regionale belang van de steun beschreven. Bij schrijven van 4 oktober 1999 deelde Oostenrijk verdere inlichtingen mee over het regionale belang en het verband tussen het pakket steunmaatregelen en de concurrentievervalsing die daarvan in Europa te verwachten viel. Met name wees Oostenrijk op de moeilijke economische situatie in Burgenland (Zuid-Burgenland), waar door het investeringsvoornemen 150 nieuwe, duurzame arbeidplaatsen voor hooggekwalificeerde werknemers werden gecreëerd. Bovendien wordt verwacht dat de investering impulsen zal geven aan de regio, doordat andere ondernemingen gestimuleerd zullen worden zich in de regio te vestigen en er indirecte arbeidsplaatsen zullen ontstaan, vooral bij toeleveranciers en afnemers.

(50) Volgens Oostenrijk wordt de mededinging slechts in zeer beperkte mate verstoord. Oostenrijk is van oordeel dat LLG geen overtollige productiecapaciteit creëert, omdat Lyocell wordt geïntroduceerd als een nieuw product, waarvoor op de markt gunstige vooruitzichten bestaan. Om deze redenen zou er in Europa op de markt voor Lyocell-vezels ook geen overschot bestaan.

(51) De Commissie beschikt, wat het regionale belang van de steun betreft, thans over voldoende elementen om het LLG-voornemen te kunnen beoordelen op zijn regionale belang voor het bondsland Burgenland. Oostenrijk heeft vooral de samenhang tussen de investeringskosten en de regionale doelstelling verduidelijkt.

(52) Wat de verstoring van de mededinging betreft, dient de Commissie in onderhavig geval na te gaan of Lyocell- en viscosevezels behoren tot twee onderscheiden dan wel een en dezelfde productmarkt. Aangezien de ontwikkelingen en de marktvooruitzichten voor Lyocell aanzienlijk afwijken van de algemene dalende tendens op de markt voor viscosevezels in zijn geheel - en dus dient te worden uitgegaan van twee onderscheiden productmarkten - kwam de Commissie tot de conclusie dat de investering van LLG slechts een beperkt effect heeft op de mededinging. De Commissie heeft al in haar besluit van 23 juni 1999 opgemerkt dat Oostenrijk ervan uitgaat dat Lyocell-vezels een productmarkt vormen die valt te onderscheiden van die voor viscosevezels. Deze beoordeling wordt door eerdere opmerkingen van concurrenten bevestigd. Voorts heeft de Commissie in genoemd besluit erop gewezen dat zij in haar beschikking van 30 juni 1998 betreffende concentratie nr. IV/M.1182 - Akzo Nobel/Courtaulds(9) tot vergelijkbare conclusies was gekomen. Gelet op het feit dat Lyocell volgens afnemers andere eigenschappen vertoont dan de traditionele viscosevezels en Lyocell-vezels (en Tencel-vezels) duidelijk duurder zijn (ongeveer dubbel zo duur), gaat de Commissie in de onderhavige zaak ervan uit dat er twee duidelijk onderscheiden productmarkten bestaan, zodat de effecten voor de mededinging betrekkelijk beperkt blijven.

(53) In het licht van vorengaande beoordeling en gelet op het feit dat gronden volgens de richtsnoeren (punt 4.8) voor steun in aanmerking kunnen komen, kan de Commissie deze ad-hocinvesteringssteun met regionale doelstelling goedkeuren mits het totaalbedrag van de steun het voor het bondsland Burgenland vastgesteld regionalesteunplafond - een netto-subsidie-equivalent van 40 % - niet overschrijdt (zie de hierna volgende beoordeling in overwegingen 54 tot 66).

(54) Maatregel 5: stille participatie met specifieke bestemming, ten belope van 21,8 miljoen EUR

Bij schrijven van 15 maart 1999 heeft Oostenrijk bevestigd dat de participatie in het kapitaal niet plaatsvond in het kader van een goedgekeurde steunregeling. In haar besluit van 23 juni 1999 heeft de Commissie geconstateerd dat de maatregel als steun, en meer bepaald als zachte lening moest worden aangemerkt. Aangezien volgens de schriftelijke verklaringen van Oostenrijk de marktrente wordt toegepast na afloop van de termijn van 30 jaar, heeft de zachte lening een looptijd van 30 jaar, en ontvangt WiBAG op het ter beschikking gestelde kapitaal een rente van 1 %.

(55) Ten aanzien van maatregel 5 heeft Oostenrijk bij schrijven van 4 oktober 1999 verdere bewijzen verstrekt ter staving van het regionale belang van de steun en maakte het duidelijk dat de steun werd toegekend in het kader van een totaalpakket aan maatregelen die deel uitmaakten van de Burgenland-overeenkomst. Derhalve bestaat er een duidelijke samenhang tussen, enerzijds, het doel van de regionale investeringssteun en, anderzijds, de in aanmerking komende kosten en het destijds voor investeringen uitgewerkte tijdschema, die reeds voordien ter beschikking werden gesteld. Wat maatregel 5 betreft, aanvaardt de Commissie dus dat deze stille participatie gebaseerd is op een regionale doelstelling.

(56) De Commissie heeft zich ervan vergewist dat de maatregel in het kader van de richtsnoeren kan worden goedgekeurd als in aanmerking komende kosten. Het kapitaal van de participatie werd, zoals in de Burgenland-overeenkomst bepaald is, daadwerkelijk gebruikt voor investeringen in installaties. Om deze reden acht de Commissie de regionale doelstelling van de steun gerechtvaardigd.

(57) Oostenrijk voert aan dat het subsidie-equivalent van de stille participatie 12,3 miljoen EUR bedraagt, uitgaande van berekeningen aan de hand van de marktrente. De Commissie heeft echter referentiepercentages bekendgemaakt die zij bij de ex-anteberekening van het subsidie-equivalent van een dergelijke regeling voor rentesubsidie toepast op leningen(10). De referentiepercentages worden geacht overeen te komen met de gemiddelde stand van de rente in de onderscheiden lidstaten voor leningen met een middellange tot lange looptijd (vijf tot tien jaar), waarvoor de gebruikelijke zekerheden zijn gesteld. De stille participatie heeft echter een looptijd van 30 jaar. Bijgevolg acht de Commissie het op grond van haar ervaring redelijk en passend om uit te gaan van de feitelijke rentepercentages voor de resterende 25 jaar - om de referentieperiode zo kort mogelijk te houden - en voor de verdere jaren het referentiepercentage te hanteren dat op het tijdstip van de toekenning van de steun van toepassing is. Bijgevolg komt het subsidie-equivalent overeen met een bedrag van 15,38 miljoen EUR.

(58) Maatregel 6: terbeschikkingstelling van steun voor een onbepaald bedrag, in de vorm van een op de onderneming toegesneden infrastructuur

Bij schrijven van 27 april 2000 deelde Oostenrijk nieuwe afspraken mee tussen LLG en BPH en tussen LLG en WHS, waardoor LLG deelneemt in de infrastructuuruitgaven die plaatsvonden in het kader van de terbeschikkingstelling van aansluitingen. In deze overeenkomsten is vastgelegd dat LLG in totaal 700000 EUR betaalt voor wegen, afvalwaterzuiveringsinstallaties, stroomleidingen, leidingen naar de centrale voor gas en andere nutsvoorzieningen, aansluiting op de waterleiding en brandbeveiligingsinstallaties. Dit bedrag komt volgens informatie van Oostenrijk overeen met 24 % van de totale kosten voor deze infrastructuurvoorzieningen in het Business Park. Behalve deze uitgaven zal LLG in de toekomst ook zelf de kosten - 2,4 miljoen EUR - dragen voor de uitbreiding van de infrastructuur op haar eigen terrein. Ten slotte betaalt LLG binnen 15 jaar 300000 EUR voor de aansluiting op het spoorwegnet.

(59) Op basis van de beoordeling van deze overeenkomsten en van de volledige inlichtingen (die ten dele ook werden meegedeeld in de vorm van een onafhankelijk rapport) over de financiën van WHS en BPH - de ondernemingen die zorgden voor de ontsluitingswerkzaamheden - komt de Commissie tot de slotsom dat LLG, gezien het feit dat zij voortaan betaalt voor de terbeschikkingstelling van aansluitingen, niet profiteert van de aanleg van een op de onderneming toegesneden infrastructuur. In de beoordeling van de Commissie werd ook rekening gehouden met het door Oostenrijk aangevoerde argument dat LLG de eerste én belangrijkste investeerder op deze locatie was. Daarom was de toekenning van gunstige voorwaarden ook in het zakelijke belang van zowel BPH als WHS. Deze stellingen werden onderbouwd met de financiële gegevens en de argumenten die werden gegeven voor het tijdstip van de uitbouw van het Business Park.

(60) De Commissie komt dus tot de conclusie dat het feit dat WHS en BPH infrastructuur ter beschikking stelden van LLG, geen element van overheidssteun bevat.

(61) Maatregel 7: beoordeling van de milieusteun ten belope van 5,37 miljoen EUR

Om te kunnen uitmaken of de - goedgekeurde - wet inzake milieusteun correct werd toegepast, diende de Commissie na te gaan of de investering waarvoor steun zou worden verleend, ondubbelzinnig bestemd was voor "herstelmaatregelen ter vermindering van de milieuhinder" zoals bedoeld in § 23, lid 1, punt 1, van bedoelde wet juncto artikel 1, lid 1, van de richtsnoeren milieusteun. In zijn antwoord van 4 oktober 1999 betoogde Oostenrijk andermaal dat de milieubaten van bedoelde installaties slechts kunnen worden aangetoond aan de hand van een vergelijking met de oude productieprocédés voor viscose.

(62) Oostenrijk voert aan dat bij het nieuwe Lyocell-procédé sprake is van productinnovatie. Bijgevolg kan enkel een vergelijking gemaakt worden met vroegere procédés die het meest overeenkomst vertonen - de traditionele productieprocédés voor viscose. Voorts is Oostenrijk van oordeel dat de toetsing aan de wet inzake milieusteun niet gebaseerd mag zijn op een vergelijking van de eindproducten en de relevante markten in kwestie, maar gebaseerd moet zijn op de productieprocédés van de naastbeste alternatieven. Ter onderbouwing van dit betoog heeft Oostenrijk verdere gegevens verstrekt over de toepassing van deze regelgeving. Bij schrijven van 25 februari 2000 deelde Oostenrijk als bewijsstukken alle bescheiden mee die aan de basis lagen van het besluit dat destijds door ÖKK was genomen.

(63) Daarnaast verzocht de Commissie om nadere inlichtingen over de in aanmerking komende kosten, over de ondubbelzinnige toewijzing aan bepaalde uitrustingsgoederen, over de milieubaten van deze uitrusting, over maatregelen waarmee voorkomen wordt dat de in aanmerking komende kosten ook nog steun uit andere bronnen krijgen, alsmede over de vraag van een gelijktijdige financiering van onderzoek en ontwikkeling. Bij schrijven van 4 oktober 1999 heeft Oostenrijk nadere gegevens verstrekt over de precieze uitgaven voor de in aanmerking komende uitgavenposten. Tevens heeft het de mogelijkheid uitgesloten dat er een dubbele financiering zou komen in het kader van onderzoeks- en ontwikkelingssteun op basis van een cofinanciering door de EU. Nu het investeringsproject is afgewerkt, is de toewijzing aan de onderscheiden, voor steun in aanmerking komende uitgavenposten duidelijk aan te tonen.

(64) Bij schrijven van 4 oktober 1999 heeft Oostenrijk verdere verduidelijking gegeven over het potentieel van de investering wat betreft het terugdringen van de milieuvervuiling. Het deelde onder meer verklaringen mee dat LLG dankzij deze voor steun in aanmerking komende uitrustingsgoederen in haar streven naar meer milieubaten verder ging dan de minimumvereisten. Voorts deelde Oostenrijk in zijn schrijven van 25 februari 2000 een verslag mede waarin ook het kwantitatieve aspect van de milieubaten van de betrokken uitrustingsgoederen uitvoerig ter sprake komt. De Commissie beschouwt dit verslag als een verder bewijs van de grote, aanvullende bijdragen tot het milieu die door deze investering worden geleverd.

(65) De Commissie is van oordeel dat Oostenrijk heeft aangetoond dat in de onderhavige zaak het productieprocédé voor viscose als het naastbeste alternatief kan gelden voor een vergelijking van de milieubaten. Rekening houdend met de nieuwe gegevens over in aanmerking komende kosten en de mogelijke milieubaten van de kostenposten, komt de Commissie tot de conclusie dat Oostenrijk regeling inzake milieusteun nr. N 93/148 correct heeft toegepast. Bij haar berekening kan de Commissie dus uitgaan van een steunintensiteit van 50 % van de in aanmerking komende kosten voor een pilotproject; zij beschouwt de steun als bestaande steun.

(66) Berekening van de totale steunintensiteit

De Commissie diende na te gaan of het totaal van de bedragen die LLG ontving als investeringssteun met een regionale doelstelling, niet het regionalesteunplafond voor het bondsland Burgenland overschrijdt. Dit plafond bedroeg op het tijdstip dat de steun werd toegekend 40 % netto-subsidie-equivalent. Voor deze beoordeling heeft de Commissie de overige, in overweging 11 genoemde maatregelen ten faveure van de onderneming mee in rekening gebracht. De Commissie komt bij haar berekeningen uit op een investeringssteun van 54,9 miljoen EUR bruto (geactualiseerd bedrag), dat na aftrek van belastingen een netto-subsidie-equivalent oplevert van 39,7 miljoen EUR. In verhouding tot de in aanmerking komende uitgaven van 108,7 miljoen EUR levert een en ander een steunintensiteit van 37 % op - het regionale steunplafond van 40 % is dus niet overschreden.

(67) Voor de milieusteun van 5,37 miljoen EUR - op een bedrag van 10,74 miljoen EUR in aanmerking komende kosten - wordt de maximumsteunintensiteit van 50 % die in het kader van de regeling inzake milieusteun nr. N 93/148 is toegestaan, nageleefd.

4. CONCLUSIES

(68) De maatregelen 1, sub b) tot en met e), alsmede de maatregelen 2, 3 en 6 werden niet aangemerkt als overheidssteun in de zin van artikel 87, lid 1, van het EG-Verdrag. De maatregelen 4, 5 en 7 vormen ad-hocinvesteringssteun met regionale doelstelling. De maatregelen 1, sub a), en 7 zijn bestaande steunmaatregelen, omdat het de correcte toepassing van goedgekeurde steunregelingen betreft. De Commissie beschouwt de voorgenomen investeringssteun ten belope van 54,9 miljoen EUR (netto: 39,7 miljoen EUR) en de 5,37 miljoen EUR milieusteun als verenigbaar met het EG-Verdrag,

HEEFT DE VOLGENDE BESCHIKKING GEGEVEN:

Artikel 1

De steun die Oostenrijk aan Lenzing Lyocell GmbH & Co KG (hierna: "LLG") Heiligenkreuz heeft verleend - in de vorm van garanties ten belope van 35,80 miljoen EUR (een garantie van een consortium van zaken- en overheidsbanken ten belope van 21,8 miljoen EUR en drie garanties van Wirtschaftspark Heiligenkreuz Servicegesellschaft mbH (WHS) ten belope van, onderscheidenlijk, 1,4 miljoen EUR, 10,35 miljoen EUR en 2,25 miljoen EUR), van een grondprijs van 4,4 EUR/m2 bij de verwerving van een bedrijfsterrein van 120 ha, van door het bondsland Burgenland gegeven garanties inzake vaste prijzen voor de terbeschikkingstelling van nutsvoorzieningen, en van de terbeschikkingstelling van steun voor een onbekend bedrag door het aanleggen van op de onderneming toegesneden infrastructuur - vormt geen steun in de zin van artikel 87, lid 1, van het EG-Verdrag.

Artikel 2

De steun die Oostenrijk aan LLG heeft verleend in de vorm van een door WiBAG verstrekte garantie ten belope van 14,5 miljoen EUR is in overeenstemming met de garantieregeling die door de Commissie werd goedgekeurd onder nummer N 542/95.

De 5,37 miljoen EUR milieusteun is in overeenstemming met de richtsnoeren inzake milieusteun die de Commissie onder nummer N 93/148 heeft goedgekeurd.

Artikel 3

De individuele steun die Oostenrijk heeft toegekend in de vorm van 400000 EUR steun bij de verwerving van gronden en in de vorm van een stille participatie ten belope van 21,8 miljoen EUR, is met de gemeenschappelijke markt verenigbaar.

Artikel 4

Deze beschikking is gericht tot de Republiek Oostenrijk.

Gedaan te Brussel, 19 juli 2000.

Voor de Commissie

Philippe Busquin

Lid van de Commissie

(1) PB C 9 van 13.1.1999, blz. 6.

(2) In juli 1998 ging Courtaulds plc deel uitmaken van Akzo Nobel, een internationale onderneming met hoofdzetel in Nederland, die actief is op het gebied van farmaceutische producten, coatings, chemische producten en vezels.

(3) Zie voetnoot 1.

(4) BGBl. Nr. 185/1993.

(5) PB C 253 van 4.9.1999, blz. 4.

(6) Aangemeld onder nummer N 542/95: Richtlinie betreffend die Übernahme von Bürgschaften für Kredite und Darlehen gemäß dem Gesetz vom 24. März 1994, LGBl. Nr. 33/1994, über Maßnahmen zur Gewährleistung der wirtschaftlichen Entwicklung im Burgenland, Landeswirtschaftsförderungsgesetz 1994 - WiföG (Regeling betreffende de toekenning van garanties voor kredieten en leningen overeenkomstig de wet van 24 maart 1994, LGBl. nr. 33/1994, betreffende maatregelen ter bevordering van de economische ontwikkeling in Burgenland, Landeswirtschaftsförderungsgesetz 1994 - WiföG).

(7) Zie voetnoot 6.

(8) PB C 74 van 10.3.1998, blz. 9.

(9) PB C 265 van 22.8.1998, blz. 28.

(10) Zie de mededeling van de Commissie over de methode waarmee de referentie- en disconteringspercentages worden vastgesteld (PB C 273 van 9.9.1997, blz. 3).