Gezamenlijke verklaring van het Europees Parlement, de Raad en de Europese Commissie over de Conferentie over de toekomst van Europa

In dialoog met de burger voor meer democratie — Bouwen aan een veerkrachtiger Europa

(2021/C 91 I/01)

Zeventig jaar geleden werden met de Schumanverklaring de fundamenten van onze Europese Unie gelegd. Het was het begin van een uniek politiek project dat vrede en welvaart heeft gebracht en het leven van alle Europese burgers heeft verbeterd. Het moment is gekomen om na te denken over onze Unie, de uitdagingen waar wij voor staan, en de toekomst waaraan wij samen willen bouwen met als doel de Europese solidariteit te vergroten.

Sinds haar oprichting heeft de Europese Unie tal van uitdagingen tot een goed einde gebracht. De COVID-19-pandemie heeft het unieke model van de Europese Unie als nooit tevoren op de proef gesteld. Uit deze crises kan en moet Europa ook lessen trekken, en burgers en gemeenschappen moeten daarbij nauw worden betrokken.

De Europese Unie moet laten zien dat zij antwoorden kan bieden op de zorgen en ambities van de burgers. Het Europese beleid moet inclusieve antwoorden bieden op de taken die onze generatie bepalen: de groene en de digitale transitie tot een succes maken en tegelijk de veerkracht van Europa, zijn sociale contract en het concurrentievermogen van de Europese industrie versterken. Het beleid moet werk maken van de strijd tegen ongelijkheid en ervoor zorgen dat de Europese Unie een eerlijke, duurzame en concurrerende economie is, waarbij niemand achterblijft. Om de geopolitieke uitdagingen in de wereld na COVID-19 aan te pakken, moet Europa assertiever zijn en het voortouw nemen bij het promoten van zijn waarden en normen in een steeds turbulentere wereld.

Uit de grotere opkomst tijdens de Europese verkiezingen van 2019 blijkt dat de Europese burgers meer interesse tonen om de toekomst van de Unie en haar beleid mee vorm te geven.

De Conferentie over de toekomst van Europa schept een nieuwe ruimte voor debat met de burgers over de uitdagingen en prioriteiten van Europa. Europese burgers uit alle lagen van de bevolking en uit alle hoeken van de Unie zullen kunnen deelnemen, en jonge Europeanen zullen een centrale rol spelen bij het vormgeven van de toekomst van het Europese project.

Wij, de voorzitters van het Europees Parlement, de Raad en de Europese Commissie, willen dat burgers deelnemen aan het debat en inspraak hebben over de toekomst van Europa. Wij verbinden ons er gezamenlijk toe naar de Europeanen te luisteren en gevolg te geven aan de aanbevelingen van de Conferentie, met volledige inachtneming van onze bevoegdheden en de in de Europese Verdragen neergelegde beginselen van subsidiariteit en evenredigheid.

Wij zullen deze gelegenheid aangrijpen om de democratische legitimiteit en werking van het Europese project te onderbouwen en ervoor zorgen dat de EU-burgers onze gemeenschappelijke doelstellingen en waarden blijven steunen, door die burger meer ruimte te geven om zich te uiten.

De Conferentie is een gezamenlijk initiatief van het Europees Parlement, de Raad en de Europese Commissie, die als gelijkwaardige partners optreden samen met de lidstaten van de Europese Unie. Als ondertekenaars van deze Gezamenlijke Verklaring verbinden wij ons ertoe gedurende de hele Conferentie samen te werken en de nodige middelen uit te trekken voor dit initiatief. Wij zullen ons inzetten voor het belang van Europa, onze burgers en de Europese democratie, zodat de band tussen de Europeanen en de instellingen die hun ten dienste staan, sterker wordt.

Onder auspiciën van de Conferentie en met volledige inachtneming van de in deze Gezamenlijke Verklaring opgenomen beginselen willen wij evenementen organiseren in samenwerking met maatschappelijke organisaties en belanghebbenden op Europees, nationaal, regionaal en lokaal niveau, nationale en regionale parlementen, het Comité van de Regio's, het Economisch en Sociaal Comité, de sociale partners en de academische wereld. Hun betrokkenheid zal ervoor zorgen dat de Conferentie veel verder reikt dan de hoofdsteden van Europa, en in alle hoeken van de Unie wordt gehoord. De evenementen zullen worden georganiseerd volgens een reeks gemeenschappelijke beginselen die door de structuren van de Conferentie zullen worden overeengekomen.

Wij nodigen andere instellingen en organen uit om deel te nemen aan deze Europese democratische exercitie. Samen zullen wij deze Conferentie tot een succes maken. We nodigen de Conferentie uit om uiterlijk in het voorjaar van 2022 conclusies aan te nemen met richtsnoeren voor het debat over de toekomst van Europa.

a. Hoe

De Conferentie over de toekomst van Europa is een op de burger gerichte exercitie die vanuit de basis vertrekt, zodat Europeanen hun mening kunnen geven over wat zij van de Europese Unie verwachten. Zo zullen burgers een grotere rol kunnen spelen in het vormgeven van de toekomstige beleidsmaatregelen en ambities van de Unie, wat haar veerkrachtiger zal maken. Deze exercitie zal door middel van verschillende Conferentie-evenementen en debatten alsmede via een interactief meertalig digitaal platform verlopen.

Deze fysieke of digitale bijeenkomsten kunnen op verschillende niveaus worden georganiseerd, onder meer op Europees, nationaal, transnationaal en regionaal niveau. Maatschappelijke organisaties en belanghebbenden zullen daarbij worden betrokken. In dat verband moet ernaar worden gestreefd dat de burgers die aan deze evenementen deelnemen, de diversiteit van Europa weerspiegelen.

Hoewel digitale contactinspanningen en activiteiten van cruciaal belang zijn wegens de afstandsregels en gelijkaardige beperkingen in verband met COVID-19, moeten fysieke deelname en persoonlijke gedachtewisselingen een belangrijk onderdeel van de Conferentie blijven.

Op Europees niveau nemen de Europese instellingen zich voor Europese burgerpanels te organiseren.

Deze moeten representatief zijn wat betreft geografische herkomst, gender, leeftijd, sociaal-economische achtergrond en/of opleidingsniveau van de burgers. Er moeten specifieke evenementen worden georganiseerd voor jongeren, en hun deelname is essentieel voor het langetermijnsucces van de Conferentie. De panels houden rekening met de in het kader van de Conferentie verzamelde bijdragen wanneer zij hun inbreng voor de plenaire vergadering van de Conferentie opstellen in de vorm van een reeks aanbevelingen aan de Unie, die deze verder moet uitwerken.

Elke lidstaat en instelling kan extra evenementen organiseren overeenkomstig de eigen nationale of institutionele kenmerken, en verdere bijdragen aan de Conferentie leveren, zoals nationale burgerpanels of thematische evenementen waarbij de inbreng van verschillende panels wordt samengebracht.

Nationale en Europese evenementen in het kader van de Conferentie zullen worden georganiseerd volgens een reeks beginselen en minimale criteria die de door de structuren van de Conferentie te definiëren EU-waarden weerspiegelen.

De Europese instellingen zullen ook contact zoeken met de burgers en bredere, interactieve en creatieve vormen van deelname promoten.

De inbreng van alle Conferentie-evenementen zal worden verzameld, geanalyseerd, gemonitord en gepubliceerd gedurende de gehele Conferentie via een meertalig digitaal platform. Dit platform biedt burgers de ruimte om hun ideeën te delen en online bijdragen in te dienen.

Een feedbackmechanisme zal ervoor zorgen dat de tijdens de Conferentie-evenementen naar voren gekomen ideeën uitmonden in concrete aanbevelingen voor toekomstig EU-optreden.

De Conferentie zal onder het gezag staan van de drie instellingen, die vertegenwoordigd worden door de voorzitter van het Europees Parlement, de voorzitter van de Raad en de voorzitter van de Europese Commissie. Zij treden op als het gezamenlijke voorzitterschap van de Conferentie.

Een slanke governancestructuur zal helpen de Conferentie in goede banen te leiden. In alle onderdelen van de structuur zullen de drie Europese instellingen gelijk vertegenwoordigd zijn en zal er een genderevenwicht zijn.

Er zal een raad van bestuur worden ingesteld. Deze is samengesteld uit een gelijke vertegenwoordiging van het Europees Parlement, de Raad en de Europese Commissie. Zij hebben elk drie vertegenwoordigers en maximaal vier waarnemers. De voorzitterstrojka van Cosac neemt als waarnemer deel. Het Comité van de Regio's en het Economisch en Sociaal Comité kunnen ook als waarnemers worden uitgenodigd, alsmede, in voorkomend geval, vertegenwoordigers van andere EU-organen en sociale partners.

De raad van bestuur zal worden voorgezeten door de drie instellingen en regelmatig verslag uitbrengen aan het gezamenlijke voorzitterschap. De raad van bestuur wordt belast met het nemen van besluiten bij consensus betreffende de werkzaamheden van de Conferentie, de procedures en de evenementen, het toezicht op de Conferentie naarmate deze vordert, en de voorbereiding van de plenaire vergadering van de Conferentie, waaronder ook het verwerken van de inbreng van de burgers en de follow-up daarvan.

Een gemeenschappelijk secretariaat van beperkte omvang en waarin de drie instellingen gelijk vertegenwoordigd zijn, zal de werkzaamheden van de raad van bestuur ondersteunen.

Een plenaire vergadering van de Conferentie zal ervoor zorgen dat de aanbevelingen van de nationale en Europese burgerpanels per thema worden besproken zonder een vooraf bepaald resultaat, en zonder de strekking tot vooraf afgebakende beleidsterreinen te beperken. De plenaire vergadering van de Conferentie komt ten minste om de zes maanden bijeen en is samengesteld uit vertegenwoordigers van het Europees Parlement, de Raad en de Europese Commissie, alsmede vertegenwoordigers van alle nationale parlementen, op gelijke voet, en burgers. Het Comité van de Regio's en het Economisch en Sociaal Comité, de sociale partners en maatschappelijke organisaties zijn ook vertegenwoordigd. De hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid wordt betrokken wanneer de internationale rol van de EU wordt besproken. Vertegenwoordigers van belangrijke belanghebbenden kunnen worden uitgenodigd. De raad van bestuur zal de conclusies van de plenaire vergadering van de Conferentie opstellen en deze publiceren.

De structuren van de Conferentie zullen vanaf het begin en op basis van consensus de nadere bepalingen vastleggen voor de rapportage over de resultaten van de verschillende in het kader van de Conferentie ondernomen activiteiten. Het eindresultaat van de Conferentie zal in een verslag aan het gezamenlijke voorzitterschap worden gepresenteerd. De drie instellingen zullen met spoed bespreken hoe doeltreffend gevolg kan worden gegeven aan dit verslag, elk binnen hun eigen bevoegdheden en in overeenstemming met de Verdragen.

b. Wat

Wij, de voorzitters van het Europees Parlement, de Raad en de Europese Commissie, streven ernaar burgers inspraak te geven over wat voor hen van belang is.

In de debatten zullen de strategische agenda van de Europese Raad, de politieke beleidslijnen van de Europese Commissie voor 2019-2024 en de uitdagingen die de COVID-19-pandemie met zich meebrengt, aan bod komen. De debatten zullen onder meer gaan over:

bouwen aan een gezond continent, de strijd tegen de klimaatverandering en milieuproblemen, een economie die werkt voor de mensen, sociale rechtvaardigheid, gelijkheid en solidariteit tussen de generaties, de digitale transformatie van Europa, Europese rechten en waarden, waaronder de rechtsstaat, migratieproblematiek, veiligheid, de rol van de EU in de wereld, de democratische fundamenten van de Unie en manieren om de democratische processen van de Unie sterker te maken. De debatten kunnen ook gaan over horizontale kwesties in verband met het vermogen van de EU om de beleidsprioriteiten te verwezenlijken, zoals betere regelgeving, toepassing van subsidiariteit en evenredigheid, uitvoering en handhaving van het acquis en transparantie.

De reikwijdte van de Conferentie moet een weerspiegeling zijn van de gebieden waarop de Europese Unie bevoegd is op te treden of waarop het optreden van de Europese Unie voordelen kan bieden voor de Europese burgers.

Het staat de burgers vrij om andere kwesties die voor hen van belang zijn, aan de orde te stellen.

c. Beginselen van de Conferentie

De Conferentie is gebaseerd op inclusiviteit, openheid en transparantie, maar tegelijk worden de privacy van personen en de EU-regels inzake gegevensbescherming geëerbiedigd. De Europese burgerpanels die op Europees niveau worden georganiseerd, worden uitgezonden, en online bijdragen en documentatie worden op het platform beschikbaar gesteld.

De Conferentie, het bestuur ervan en de Conferentie-evenementen zijn ook gebaseerd op de waarden van de EU, zoals die zijn neergelegd in de EU-Verdragen en het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie.

De Conferentie is te herkennen aan één identiteit en een Conferentiehandvest dat alle organisatoren van evenementen moeten onderschrijven.