UITVOERINGSBESLUIT (EU) 2016/2319 VAN DE COMMISSIE

van 16 december 2016

ter bevestiging of wijziging van de voorlopige berekening van de gemiddelde specifieke CO2-emissies en specifieke emissiedoelstellingen voor fabrikanten van personenauto's voor het kalenderjaar 2015 overeenkomstig Verordening (EG) nr. 443/2009 van het Europees Parlement en de Raad

(Kennisgeving geschied onder nummer C(2016) 8579)

(Slechts de teksten in de Nederlandse, de Bulgaarse, de Duitse, de Engelse, de Franse, de Italiaanse en de Zweedse taal zijn authentiek)

DE EUROPESE COMMISSIE,

Gezien het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie,

Gezien Verordening (EG) nr. 443/2009 van het Europees Parlement en de Raad van 23 april 2009 tot vaststelling van emissienormen voor nieuwe personenauto's, in het kader van de communautaire geïntegreerde benadering om de CO2-emissies van lichte voertuigen te beperken (1), en met name artikel 8, lid 5, tweede alinea,

Overwegende hetgeen volgt:

Overeenkomstig Verordening (EG) nr. 443/2009 moet de Commissie elk jaar de gemiddelde specifieke CO2-emissies en de specifieke emissiedoelstellingen berekenen voor alle fabrikanten van personenauto's in de Unie alsmede voor alle groepen fabrikanten. Op basis van die berekening moet de Commissie vaststellen of de fabrikanten en de groepen hun specifieke emissiedoelstellingen hebben nageleefd.

Alle lidstaten hebben overeenkomstig artikel 8, lid 2, van Verordening (EG) nr. 443/2009 de gegevens met betrekking tot het jaar 2015 bij de Commissie ingediend. Indien uit de controle bleek dat bepaalde gegevens ontbraken of kennelijk onjuist waren, heeft de Commissie contact opgenomen met de betrokken lidstaten en, met de toestemming van deze lidstaten, de gegevens aangepast of aangevuld. Indien geen overeenstemming kon worden bereikt met een lidstaat, werden de voorlopige gegevens voor die lidstaat niet aangepast.

Op 13 april 2016 heeft de Commissie de voorlopige gegevens gepubliceerd en 97 fabrikanten in kennis gesteld van de voorlopige berekeningen van hun gemiddelde specifieke CO2-emissies in 2015 en van hun specifieke emissiedoelstellingen. De fabrikanten is gevraagd de gegevens te controleren en de Commissie binnen drie maanden na ontvangst van de kennisgeving in kennis te stellen van eventuele fouten in de gegevens. 44 fabrikanten hebben fouten gemeld binnen de voorgeschreven termijn.

Voor de overige 53 fabrikanten, die geen fouten in de gegevensbestanden hebben gemeld of die niet gereageerd hebben, moeten de voorlopige gegevens en de voorlopige berekeningen van de gemiddelde specifieke emissies en de specifieke emissiedoelstellingen worden bevestigd. Voor vier fabrikanten vielen alle in het voorlopige gegevensbestand vermelde voertuigen buiten de werkingssfeer van Verordening (EG) nr. 443/2009.

Wanneer in de gegevens identificatieparameters ontbreken of fout zijn, zoals type, variant, uitvoeringscode of typegoedkeuringsnummer, moet rekening worden gehouden met het feit dat de fabrikanten die gegevens niet kunnen controleren of corrigeren. Daarom moet een foutmarge worden toegepast op de CO2-emissies en massawaarden van die gegevens.

De foutmarge moet worden berekend als het verschil tussen de afstanden tot de specifieke emissiedoelstelling, die worden uitgedrukt als de gemiddelde specifieke emissies minus de specifieke emissiedoelstelling, berekend inclusief en exclusief de registraties die door de fabrikant niet kunnen worden gecontroleerd. De foutmarge moet de afstand tot de emissiedoelstelling van de fabrikant altijd verkleinen, ongeacht of dit verschil positief of negatief is.

Overeenkomstig artikel 10, lid 2, van Verordening (EG) nr. 443/2009 moet een fabrikant worden geacht te voldoen aan zijn specifieke emissiedoelstelling als bedoeld in artikel 4 van die verordening wanneer de in dit besluit aangegeven gemiddelde emissies lager zijn dan de specifieke emissiedoelstelling, uitgedrukt als een negatieve afstand tot het doel. Wanneer de gemiddelde emissies hoger zijn dan de specifieke emissiedoelstelling, wordt een bijdrage voor overtollige emissies opgelegd, tenzij aan de betrokken fabrikant een afwijking van dat doel is toegekend of de fabrikant lid is van een groep en de groep voldoet aan haar specifieke emissiedoelstelling. Op grond daarvan worden twee fabrikanten geacht hun specifieke emissiedoelstelling voor 2015 te hebben overschreden.

Op 3 november 2015 heeft het Volkswagenconcern verklaard dat bij sommige voertuigen van het concern onregelmatigheden waren geconstateerd bij het vaststellen van de CO2-niveaus voor typegoedkeuring. Hoewel de kwestie grondig is onderzocht, is de Commissie van mening dat nadere verklaringen van de Volkswagengroep als geheel nodig zijn, alsmede een bevestiging van de bevoegde nationale typegoedkeuringsinstanties dat van dergelijke onregelmatigheden geen sprake meer is. Bijgevolg kunnen de waarden voor de groep Volkswagen en de leden daarvan (Audi AG, Audi Hungaria Motor Kft., Bugatti Automobiles S.A.S., Dr. Ing. h.c. F. Porsche AG, Quattro GmbH, Seat S.A., Skoda Auto A.S. en Volkswagen AG) niet worden bevestigd of gewijzigd.

De Commissie behoudt zich het recht voor de bij dit besluit bevestigde of gewijzigde prestaties van een fabrikant te herzien indien de desbetreffende nationale instanties bevestigen dat er onregelmatigheden zijn in de CO2-emissiewaarden die worden gebruikt om na te gaan of de fabrikant voldoet aan zijn specifieke emissiedoelstelling.

De voorlopige berekening van de gemiddelde specifieke CO2-emissies van in 2015 geregistreerde nieuwe personenauto's, de specifieke emissiedoelstellingen en het verschil tussen deze twee waarden moeten dienovereenkomstig worden bevestigd of gewijzigd,

HEEFT HET VOLGENDE BESLUIT VASTGESTELD:

Artikel 1

De waarden van de prestaties van fabrikanten, zoals overeenkomstig artikel 8, lid 5, van Verordening (EG) nr. 443/2009 bevestigd of gewijzigd voor elke fabrikant van personenauto's en voor elke groep van fabrikanten van personenauto's met betrekking tot het kalenderjaar 2015, zijn gespecificeerd in de bijlage bij dit besluit.

Artikel 2

Dit besluit is gericht tot de volgende individuele fabrikanten en overeenkomstig artikel 7 van Verordening (EG) nr. 443/2009 gevormde groepen:

Daihatsu Motor Co Ltd

DFSK MOTOR CO LTD.

Ford Motor Company of Australia Ltd

Honda Automobile (China) Co., Ltd

Honda Motor Co, Ltd

Honda of the UK Manufacturing Ltd

Jiangling Motor Holding Co Ltd

Mitsubishi Motors Thailand Co, Ltd MMTh

Suzuki Motor Thailand Co. Ltd

Groep voor: Tata Motors Ltd, Jaguar Cars Ltd, Land Rover

(1) PB L 140 van 5.6.2009, blz. 1.

BIJLAGE

Tabel 1

Overeenkomstig artikel 8, lid 5, tweede alinea, van Verordening (EG) nr. 443/2009 bevestigde of gewijzigde waarden van de prestaties van fabrikanten

A B C D E F G H I Naam fabrikant Groepen fabrikanten en afwijkingen Aantal registraties Gemiddelde specifieke CO2-emissies (100 %) Specifieke emissiedoelstelling Afstand tot de doelstelling Aangepaste afstand tot de doelstelling Gemiddelde massa Gemiddelde CO2-emissies (100 %) ALFA ROMEO SPA P3 18 961 116,269 128,395 – 12,126 – 12,127 1 336,89 116,269 ALPINA BURKARD BOVENSIEPEN GMBH E CO KG DMA 690 172,174 1 873,54 172,174 ASTON MARTIN LAGONDA LTD A 1 449 312,204 310,000 2,204 2,178 1 833,65 312,241 AUTOMOBILES CITROEN 618 570 105,713 124,141 – 18,428 – 18,428 1 243,79 105,768 AUTOMOBILES PEUGEOT 857 421 103,659 124,904 – 21,245 – 21,245 1 260,49 103,712 AVTOVAZ JSC P10 905 202,287 124,300 77,987 77,987 1 247,28 202,287 BENTLEY MOTORS LTD A 2 251 290,891 298,000 – 7,109 – 7,156 2 491,43 290,891 BLUECAR SAS 934 0,000 127,529 – 127,529 – 127,529 1 317,92 0,000 BLUECAR ITALY SRL 258 0,000 124,882 – 124,882 – 124,882 1 260,00 0,000 BAYERISCHE MOTOREN WERKE AG P1 886 972 124,883 138,988 – 14,105 – 14,196 1 568,67 125,554 BMW M GMBH P1 11 335 197,640 148,016 49,624 48,975 1 766,23 197,642 BYD AUTO INDUSTRY COMPANY LIMITED 9 0,000 179,493 – 179,493 – 179,493 2 455,00 0,000 CATERHAM CARS LIMITED DMA 103 149,282 626,17 149,282 CHEVROLET ITALIA SPA P5 3 131,667 130,731 0,936 0,936 1 388,00 131,667 FCA US LLC P3 99 453 158,760 148,516 10,244 10,131 1 777,17 158,768 CNG-TECHNIK GMBH P4 18 375 115,794 122,176 – 6,382 – 6,413 1 200,80 115,892 AUTOMOBILE DACIA SA P10 378 487 122,694 122,337 0,357 0,357 1 204,33 122,694 DAIMLER AG P2 800 292 124,079 138,620 – 14,541 – 14,795 1 560,62 124,623 DFSK MOTOR CO LTD DMA 3 184,000 1 251,33 184,000 DONKERVOORT AUTOMOBIELEN BV DMA 5 178,000 865,00 178,000 DR MOTOR COMPANY SRL DMA 435 145,848 1 187,63 145,848 FERRARI SPA A 2 250 299,448 295,000 4,448 4,448 1 696,77 299,448 FCA ITALY SPA P3 703 652 116,300 120,249 – 3,949 – 3,953 1 158,63 116,300 FORD MOTOR COMPANY P4 3 521 252,307 146,403 105,904 105,790 1 730,93 252,307 FORD-WERKE GMBH P4 993 376 117,701 128,204 – 10,503 – 10,508 1 332,69 117,701 FUJI HEAVY INDUSTRIES LTD NA 29 538 159,924 164,616 – 4,692 – 4,692 1 622,52 159,924 GENERAL MOTORS COMPANY P5 1 383 281,883 154,339 127,544 127,544 1 904,58 282,343 GM KOREA COMPANY P5 1 391 126,398 125,077 1,321 1,321 1 264,27 126,398 GREAT WALL MOTOR COMPANY LIMITED DMA 62 184,113 1 745,19 184,113 HONDA AUTOMOBILE CHINA CO LTD P6 380 124,718 119,495 5,223 5,223 1 142,13 124,718 HONDA MOTOR CO LTD P6 19 845 119,878 125,749 – 5,871 – 5,871 1 278,98 119,878 HONDA TURKIYE AS P6 691 155,174 126,494 28,680 28,680 1 295,28 155,174 HONDA OF THE UK MANUFACTURING LTD P6 104 589 133,387 133,699 – 0,312 – 0,312 1 452,94 133,387 HYUNDAI MOTOR COMPANY P7 64 425 134,125 136,218 – 2,093 – 2,093 1 508,07 134,232 HYUNDAI ASSAN OTOMOTIV SANAYI VE TICARET AS P7 155 198 113,524 116,604 – 3,080 – 3,080 1 078,87 113,524 HYUNDAI MOTOR MANUFACTURING CZECH SRO P7 236 926 134,525 133,738 0,787 0,787 1 453,80 134,525 HYUNDAI MOTOR EUROPE GMBH P7 5 97,800 118,529 – 20,729 – 20,729 1 121,00 97,800 HYUNDAI MOTOR INDIA LTD P7 1 156 114,454 117,769 – 3,315 – 3,315 1 104,37 114,454 ISUZU MOTORS LTD DMA 13 209,462 2 054,08 209,462 JAGUAR LAND ROVER LIMITED P12/NA 172 731 164,029 178,025 – 13,996 – 13,996 1 996,54 164,029 JIANGLING MOTOR HOLDING CO, LTD DMA 1 137,000 1 355,00 137,000 KIA MOTORS CORPORATION P8 228 169 120,295 127,138 – 6,843 – 6,843 1 309,37 121,589 KIA MOTORS SLOVAKIA SRO P8 151 870 137,690 133,038 4,652 4,652 1 438,48 137,690 KOENIGSEGG AUTOMOTIVE AB DMA 2 370,500 1 397,50 370,500 KTM-SPORTMOTORCYCLE AG DMA 33 191,788 904,55 191,788 LADA AUTOMOBILE GMBH DMA 900 216,190 1 285,00 216,190 LADA FRANCE SAS P10 1 179,000 129,452 49,548 49,548 1 360,00 179,000 AUTOMOBILI LAMBORGHINI SPA A 693 317,201 325,000 – 7,799 – 7,920 1 663,87 317,201 LITEX MOTORS AD DMA 25 180,120 1 724,60 180,120 LOTUS CARS LIMITED DMA 694 203,032 1 187,26 203,032 MAGYAR SUZUKI CORPORATION LTD P11/NA 125 532 120,485 123,114 – 2,629 – 2,630 1 160,99 120,485 MAHINDRA & MAHINDRA LTD DMA 410 177,888 1 896,87 177,888 MARUTI SUZUKI INDIA LTD P11/NA 5 278 97,890 123,114 – 25,224 – 25,224 931,84 97,890 MASERATI SPA A 5 336 195,311 255,000 – 59,689 – 59,689 1 973,32 195,311 MAZDA MOTOR CORPORATION NA 194 752 126,779 129,426 – 2,647 – 2,647 1 362,10 126,779 MCLAREN AUTOMOTIVE LIMITED A 325 267,446 275,000 – 7,554 – 7,554 1 526,25 267,446 MERCEDES-AMG GMBH P2 3 832 208,663 144,858 63,805 63,712 1 697,11 208,685 MG MOTOR UK LIMITED A 3 114 133,934 146,000 – 12,066 – 12,066 1 309,64 133,934 MICRO-VETT SRL 1 0,000 128,263 – 128,263 – 128,263 1 334,00 0,000 MITSUBISHI MOTORS CORPORATION MMC P9 95 403 104,631 142,028 – 37,397 – 37,402 1 635,19 113,834 MITSUBISHI MOTORS EUROPE BV MME P9 1 125,000 113,457 11,543 11,543 1 010,00 125,000 MITSUBISHI MOTORS THAILAND CO LTD MMTH P9 27 831 96,744 109,703 – 12,959 – 12,974 927,87 96,804 MORGAN TECHNOLOGIES LTD DMA 427 193,948 1 086,30 193,948 NATIONAL ELECTRIC VEHICLE SWEDEN DMA 129 200,000 1 614,00 200,000 NISSAN INTERNATIONAL SA 548 682 113,778 129,730 – 15,952 – 15,952 1 366,10 115,106 ADAM OPEL AG P5 915 120 126,775 130,695 – 3,920 – 3,920 1 387,20 126,785 PAGANI AUTOMOBILI SPA DMA 1 349,000 1 487,00 349,000 PERODUA MANUFACTURING SDN BHD DMA 2 137,000 1 010,00 137,000 PGO AUTOMOBILES DMA 19 174,158 1 007,16 174,158 RADICAL MOTORSPORT LTD DMA 4 314,500 1 073,50 314,500 RENAULT SAS P10 984 980 105,304 125,023 – 19,719 – 19,719 1 263,09 106,191 RENAULT TRUCKS DMA 22 183,000 2 209,68 183,000 ROLLS-ROYCE MOTOR CARS LTD P1 553 331,461 181,335 150,126 150,076 2 495,30 331,461 SECMA SAS DMA 35 132,600 658,00 132,600 SSANGYONG MOTOR COMPANY A 13 225 165,625 180,000 – 14,375 – 14,375 1 704,98 165,625 SUZUKI MOTOR CORPORATION P11/NA 12 654 164,370 123,114 41,256 41,256 1 161,70 164,370 SUZUKI MOTOR THAILAND CO LTD P11/NA 25 442 96,326 123,114 – 26,788 – 26,788 882,30 96,326 TATA MOTORS LIMITED P12/NA 315 185,238 178,025 7,213 7,213 2 068,79 185,238 TAZZARI GL SPA 2 0,000 99,838 – 99,838 – 99,838 712,00 0,000 TESLA MOTORS LTD 9 284 0,000 167,440 – 167,440 – 167,440 2 191,26 0,000 TOYOTA MOTOR EUROPE NV SA P13 585 317 108,264 127,386 – 19,122 – 19,257 1 314,81 108,309 VOLVO CAR CORPORATION 266 318 120,670 145,148 – 24,478 – 24,478 1 703,46 121,828 WESTFIELD SPORTS CARS DMA 2 177,500 715,00 177,500 WIESMANN GMBH DMA 5 281,800 1 423,00 281,800





Tabel 2

Overeenkomstig artikel 8, lid 5, tweede alinea, van Verordening (EG) nr. 443/2009 bevestigde of gewijzigde waarden van de prestaties van groepen

A B C D E F G H I Naam van de groep Groep Aantal registraties Gemiddelde specifieke CO2-emissies (100 %) Specifieke emissiedoelstelling Afstand tot de doelstelling Aangepaste afstand tot de doelstelling Gemiddelde massa Gemiddelde CO2-emmissies (100 %) BMW GROUP P1 898 860 125,921 139,128 – 13,207 – 13,368 1 571,73 126,589 DAIMLER AG P2 804 124 124,48 138,650 – 14,170 – 14,424 1 561,27 125,023 FCA ITALY SPA P3 822 066 121,436 123,857 – 2,421 – 2,439 1 237,57 121,437 FORD-WERKE GMBH P4 1 015 279 118,133 128,158 – 10,025 – 10,034 1 331,69 118,135 GENERAL MOTORS P5 917 897 127,008 130,722 – 3,714 – 3,714 1 387,8 127,018 HONDA MOTOR EUROPE LTD P6 125 505 131,344 132,359 – 1,015 – 1,015 1 423,63 131,344 HYUNDAI P7 457 710 127,297 128,237 – 0,940 – 0,940 1 333,42 127,312 KIA P8 380 039 127,201 129,496 – 2,295 – 2,295 1 360,97 128,023 MITSUBISHI MOTORS P9 123 235 103,033 134,727 – 31,694 – 31,701 1 475,44 109,988 RENAULT P10 1 364 373 110,163 124,277 – 14,114 – 14,114 1 246,78 110,833 SUZUKI P11/NA 168 906 119,428 129,426 – 9,998 – 9,999 1 111,9 119,428 TATA MOTORS LTD, JAGUAR CARS LTD, LAND ROVER P12/NA 173 046 164,067 178,025 – 13,958 – 13,958 1 996,67 164,067 TOYOTA-DAIHATSU GROUP P13 585 317 108,264 127,386 – 19,122 – 19,257 1 314,81 108,309

Toelichting bij de tabellen 1 en 2

Kolom A:

Tabel 1: „Naam fabrikant”: de naam van de fabrikant zoals door de betrokken fabrikant aan de Commissie meegedeeld of, wanneer een dergelijke mededeling niet heeft plaatsgevonden, de door de registratieautoriteit van de lidstaat geregistreerde naam.

Tabel 2: „Naam van de groep”: de door de beheerder van de groep meegedeelde naam van de groep.

Kolom B:

„A”: overeenkomstig artikel 11, lid 3, van Verordening (EG) nr. 443/2009 is voor het kalenderjaar 2015 een afwijking toegekend voor een fabrikant van kleine aantallen.

„NA”: overeenkomstig artikel 11, lid 4, van Verordening (EG) nr. 443/2009 is voor het kalenderjaar 2015 een afwijking toegekend voor een nichefabrikant.

„DMA”: overeenkomstig artikel 2, lid 4, van Verordening (EG) nr. 443/2009 is een de-minimisvrijstelling van toepassing, d.w.z. dat een fabrikant die met alle verbonden ondernemingen verantwoordelijk was voor minder dan 1 000 nieuwe geregistreerde voertuigen in 2015, niet hoeft te voldoen aan een specifieke emissiedoelstelling.

„P”: de fabrikant is lid van een overeenkomstig artikel 7 van Verordening (EG) nr. 443/2009 gevormde (in tabel 2 vermelde) groep fabrikanten en de groepsovereenkomst is geldig voor het kalenderjaar 2015.

Kolom C:

„Aantal registraties”: het totale aantal nieuwe auto's dat door de lidstaten in een kalenderjaar is geregistreerd, zonder de registraties mee te tellen die betrekking hebben op gegevens waarin de waarden voor massa en/of CO2 ontbreken en de gegevens die de fabrikant niet kan identificeren. Het aantal door de lidstaten meegedeelde registraties mag voor het overige niet worden gewijzigd.

Kolom D:

„Gemiddelde specifieke CO2-emissies (100 %)”: de gemiddelde specifieke CO2-emissies die zijn berekend op basis van 100 % van de aan een fabrikant toegeschreven voertuigen. In voorkomend geval wordt bij de gemiddelde specifieke CO2-emissies rekening gehouden met de door de betrokken fabrikant aan de Commissie meegedeelde fouten. De voor de berekening gebruikte gegevens omvatten de gegevens die een geldige waarde voor massa en CO2-emissies bevatten. Bij de gemiddelde specifieke CO2-emissies wordt rekening gehouden met de emissiereducties op basis van de bepalingen inzake superkredieten als bedoeld in artikel 5 van Verordening (EG) nr. 443/2009, het gebruik van E85 als bedoeld in artikel 6 van die verordening en eco-innovaties als bedoeld in artikel 12 van die verordening.

Kolom E:

„Specifieke emissiedoelstelling”: de emissiedoelstelling die op basis van de gemiddelde massa van alle aan een fabrikant toegeschreven voertuigen is berekend door de in bijlage I bij Verordening (EG) nr. 443/2009 vastgestelde formule toe te passen.

Kolom F:

„Afstand tot de doelstelling”: het verschil tussen de in kolom D gespecificeerde gemiddelde specifieke emissies en de specifieke emissiedoelstelling in kolom E. Wanneer de waarde in kolom F positief is, wil dat zeggen dat de gemiddelde emissies hoger zijn dan de doelstelling.

Kolom G:

„Aangepaste afstand tot de doelstelling”: wanneer de waarden in deze kolom verschillen van die in kolom F, zijn de waarden in die kolom aangepast om rekening te houden met een foutmarge. De foutmarge geldt enkel indien de fabrikant de Commissie de gegevens met foutcode B, zoals vastgesteld in artikel 9, lid 3, van Verordening (EU) nr. 1014/2010 van de Commissie (1), heeft meegedeeld. De foutmarge wordt berekend volgens de volgende formule:

Fout = absolute waarde van [(AC1 — TG1) — (AC2 — TG2)]

AC1= de gemiddelde specifieke CO2-emissies inclusief de niet-geïdentificeerde voertuigen (overeenkomstig kolom D);

TG1= de specifieke emissiedoelstelling inclusief de niet-geïdentificeerde voertuigen (overeenkomstig kolom E);

AC2= de gemiddelde specifieke CO2-emissies exclusief de niet-geïdentificeerde voertuigen;

TG2= de specifieke emissiedoelstelling exclusief de niet-geïdentificeerde voertuigen.

Kolom I:

„Gemiddelde CO2-emissies (100 %)”: de gemiddelde specifieke CO2-emissies die zijn berekend op basis van 100 % van de aan de fabrikant toegeschreven voertuigen. In voorkomend geval wordt bij de gemiddelde specifieke CO2-emissies rekening gehouden met de door de betrokken fabrikant aan de Commissie meegedeelde fouten. De voor de berekening gebruikte gegevens omvatten de gegevens die een geldige waarde voor massa en CO2-emissie bevatten maar geen rekening houden met de emissiereducties op basis van de bepalingen inzake superkredieten als bedoeld in artikel 5 van Verordening (EG) nr. 443/2009, het gebruik van E85 als bedoeld in artikel 6 van die verordening en eco-innovaties als bedoeld in artikel 12 van die verordening.

(1) Verordening (EU) nr. 1014/2010 van de Commissie van 10 november 2010 inzake de monitoring en rapportering van registratiegegevens van nieuwe personenauto's overeenkomstig Verordening (EG) nr. 443/2009 van het Europees Parlement en de Raad (PB L 293 van 11.11.2010, blz. 15).