CONCLUSIES VAN DE RAAD van 21 juni 1994 betreffende de culturele en artistieke vorming in het onderwijs (94/C 229/01)

De ministers van Onderwijs spreken hun tevredenheid uit over het initiatief van het Voorzitterschap om het thema van de culturele en artistieke vorming in het onderwijs aan henzelf en aan de ministers van Cultuur voor te leggen. Met belangstelling nemen zij nota van de resultaten van de gezamenlijke studiebijeenkomst van Voorzitterschap en Commissie dienaangaande in april 1994.

Het initiatief van het Voorzitterschap komt op een gunstig ogenblik, aangezien het recentelijk bekrachtigde Verdrag betreffende de Europese Unie een nieuwe stimulans vormt voor de samenwerking tussen de Lid-Staten in zowel onderwijs als cultuur, en wat eerstgenoemd gebied betreft de nadruk legt op de ontwikkeling van onderwijs van hoog gehalte.

Voor zo'n onderwijs is een culturele inbreng vereist. Zelfs in een tijd waarin de arbeidsvooruitzichten uiteraard vaak de eerste zorg zijn van scholieren en studenten, is het vanzelfsprekend dat het onderwijs zowel moet voorbereiden op de ruimere aspecten van het leven als uitzicht moet geven op werk. Inleiding in culturele thema's en kennismaking met scheppende of uitvoerende kunsten kunnen in ruime mate bijdragen tot de harmonische ontwikkeling van het individu in de maatschappij.

In verband hiermee nemen de ministers met belangstelling kennis van de door het Voorzitterschap voorgelegde "hedendaagse onderwijs- en cultuurconcepten", die bij deze conclusies zijn gevoegd.

Op communautair niveau is sinds de aanneming van een actieprogramma op het gebied van onderwijs in 1976, dat thans versterkt wordt door bepalingen van het Verdrag, bijzondere aandacht besteed aan de Europese dimensie van het onderwijs. Dit omvat een bijdrage van school en hoger onderwijs aan de versterking van het bewustzijn van cultuur en geschiedenis van de Europese volkeren. Bovendien vormt de rol van de Europese Gemeenschap in verband met het onderwijs aan kinderen van migranten een bijzondere uitdaging voor wat de studie van andere culturen betreft. Het is duidelijk dat openheid voor de cultuur van andere volkeren vereist dat men goed vertrouwd is met de cultuur van het eigen land en de eigen regio en dat men zich bewust is van de gemeenschappelijke waarden.

In het voorgestelde nieuwe onderwijsprogramma van de Gemeenschap, Socrates genaamd, kan de nodige nadruk worden gelegd op de culturele en artistieke aspecten van het onderwijs. Er wordt gewezen op het belang van samenwerking met de Raad van Europa en andere Europese instanties die belang stellen in de culturele aspecten van het onderwijs.

De Raad neemt met belangstelling nota van een lopend modelproject van de Commissie dat ertoe strekt een specifieke Europese dimensie te geven aan hogere scholen voor kunst, dans, theater, audiovisuele media, design en muziek, die gezien hun positie wellicht niet voldoende onder de bestaande onderwijs- en opleidingsprogramma's vallen.

De Raad verzoekt de Commissie om in het kader van het Socrates-progamma passende aandacht te besteden aan de culturele en artistieke aspecten van het onderwijs en om een stimulerende rol te spelen ten aanzien van vernieuwende modelprojecten en uitwisselingen van ervaring waarbij culturele aangelegenheden betrokken zijn. Hij komt overeen om over drie jaar aan de hand van een evaluatie op dit onderwerp terug te komen.

BIJLAGE

Hedendaagse onderwijs- en cultuurconcepten die door het Voorzitterschap zijn voorgelegd

Onderwijs- en cultuurconcepten zijn nauw met elkaar verbonden. Het begrip cultuur in het onderwijssysteem impliceert dat al lerend het aangename wordt nagestreefd, en verwijst naar een pedagogische aanpak gebaseerd op het benutten van de natuurlijke nieuwsgierigheid van kinderen, alsmede naar een poging om de communicatie op alle niveaus te verbeteren.

Artistieke vakken zijn niet alleen bestemd voor bijzonder begaafde individuen, maar kunnen ook worden beschouwd als een middel tot expressie van een diepe behoefte aan relaties en uitwisseling van ideeën tussen mensen.

Aangezien er moderne technieken bestaan om snel een grote hoeveelheid informatie te assimileren, moet in het onderwijs de nadruk niet komen te liggen op kwantiteit maar op kwaliteit, niet op kennisaccumulatie maar op methodeverwerving. Dit soort culturele inbreng in het onderwijs moet de belangstelling van alle kinderen wekken.

De behoefte aan zo'n culturele inbreng is nog groter in een tijdperk waarin de televisie de wereld van informatie en amusement domineert. Daarbij is de steun nodig van methoden om de massamedia van hun aureool te ontdoen en tot een kritischer houding ten opzichte van hun boodschap te kunnen komen. Doordat zij zich bewust zijn van de traditionele kunstvormen en vertrouwd zijn met die nieuwere media (fotografie, geluidsopnamen, bioscoop, radio, televisie, video, enz.) moeten de jongeren een algemeen cultureel bewustzijn kunnen ontwikkelen dat hen veeleisender en kieskeuriger maakt.

Tegelijkertijd heeft de menselijke wreedheid in de hedendaagse wereld, ook de wreedheid die zich kan voordoen in technologisch sterk ontwikkelde moderne samenlevingen, een invloed op kinderen zodat de nadruk dient te worden gelegd op vormen van onderwijs die kinderen ontvankelijk maken voor sociale en humanitaire problemen. Culturele vorming speelt een sleutelrol wanneer het erom gaat respect op te brengen voor minderheidsculturen en te erkennen dat er binnen de maatschappij verschillen bestaan.

Een onderwijsstelsel waarin passende aandacht wordt besteed aan culturele aspecten, kan op de maatschappij een diepgaande invloed uitoefenen. Culturele vorming moet bestemd zijn voor alle kinderen, met inbegrip van minder begaafde en minder bevoorrechte kinderen of kinderen met specifieke behoeften, omdat de kunst zowel het individu als de mens in het algemeen de kans geeft om zijn persoonlijkheid te verkennen, zich te uiten, te communiceren en creatief te zijn.