Jaarverslag 1999

met betrekking tot de EGKS, vergezeld van de antwoorden van de Commissie

(Artikel 45 C, lid 4, van het EGKS-Verdrag en artikel 88 van het Financieel Reglement van 21 december 1977, zoals laatstelijk gewijzigd bij Verordening (EG, EGKS, Euratom) nr. 2673/1999 van de Raad van 13 december 1999)

(2000/C 347/01)

INHOUD

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

DE SOLVABILITEIT VAN DE EGKS EN DE ONTWIKKELING VAN HAAR VOORNAAMSTE ACTIVITEITEN

Inleiding

1. De solvabiliteit van de EGKS is bijzonder belangrijk, met name om de volgende redenen:

a) afgezien van een gering aantal leningen uit eigen vermogen worden de leningen van de EGKS gefinancierd met bankleningen of emissies van obligaties. Het is dus belangrijk dat de EGKS op de financiële markten de hoogste rating krijgt, hetgeen een zeer goede solvabiliteit vereist;

b) daar veruit de meeste leningen van de EGKS "back to back"-leningen zijn qua rentevoet, valuta's en looptijden, is het voornaamste bankrisico dat de leningen niet worden afgelost;

c) aangezien het Verdrag van Parijs tot oprichting van de EGKS in 2002 afloopt, moet nauwkeurig worden gelet op het beloop van het eigen vermogen dat nodig is om de solvabiliteit van de EGKS te garanderen tot het einde van het Verdrag, en ook daarna met het oog op de aflossing van de resterende leningen.

Solvabiliteit van de EGKS

Solvabiliteitsratio

2. Sinds 1994 is het voornaamste instrument ter analyse van de solvabiliteit van de EGKS de daartoe in Richtlijn 89/647/EEG van de Raad(1) opgenomen ratio. De noemer van deze ratio omvat de activa en posten buiten de balanstelling die worden gewogen overeenkomstig de aanwijzingen in de richtlijn. Voor de teller houdt de Commissie rekening met het Garantiefonds en het onverdeeld resultaat (zie tabel 1). De bij de berekening van de solvabiliteitsratio gehanteerde definitie van het eigen vermogen vormt een interpretatie van de richtlijn die tot een voldoende behoedzame beoordeling leidt.

3. De Commissie heeft besloten het leningenbeleid af te stemmen op het verstrijken van het EGKS-Verdrag in 2002(2). Op dat tijdstip wil zij een reserve bereiken van 100 % van de nog lopende leningen waarvoor geen staatsgarantie(3) is verleend. Voorts stijgt de solvabiliteitsratio (verhouding tussen de reserves en de op hun risicopeil gewogen activa) geleidelijk: van 32,8 % per 31 december 1998 tot 37,8 % per 31 december 1999. Evenals het voorgaande jaar is deze stijging het gevolg van de toename van de middelen van het Garantiefonds (+ 4 %) en vooral van de daling van de bij de bankinstellingen uitstaande leningen.

Voorziening voor grote risico's

4. Overeenkomstig Richtlijn 92/121/EEG van de Raad(4) betreffende het toezicht op en de beheersing van grote risico's van kredietinstellingen heeft de Commissie in 1995 een voorziening voor grote risico's aangelegd, waarvan het bedrag wordt berekend op basis van de overschrijdingen van de twee in bijlage VI van Richtlijn 93/6/EEG van de Raad(5) voorgeschreven grenswaarden. Het bedrag van deze voorziening is gedaald van 23 miljoen euro per 31 december 1998 tot 18 miljoen euro per 31 december 1999. Deze ontwikkeling is toe te schrijven aan de vermindering van de betrokken activa door terugbetalingen in 1999. Laatstgenoemde richtlijn is juridisch gezien weliswaar niet van toepassing op de EGKS, maar dat deze bepalingen worden nageleefd, wijst op een voorzichtig beleid inzake de overschrijdingen ten gevolge van verrichtingen uit het verleden.

Ontwikkeling van de bestedingen en middelen van de EGKS

5. Met het oog op de afloop van het EGKS-Verdrag zijn de verplichtingen van de operationele begroting van de EGKS (OBE) in 1999 blijven dalen (- 8,4 miljoen euro, zie tabel 2), maar minder dan in 1998. Voor het tweede opeenvolgende jaar vielen de begrotingsuitgaven aanmerkelijk lager uit dan was geraamd: 27,4 % lager in 1998, 23 % lager in 1999. De voornaamste oorzaak van deze onderbestedingen is, dat de werkelijke behoeften inzake wederaanpassingssteun beduidend kleiner waren dan geraamd (30 % in 1998 en 50 % in 1999).

6. Ook de middelen zijn in 1999 verder afgenomen (- 28,3 miljoen euro), doch minder dan in 1998. Deze daling is hoofdzakelijk te wijten aan de verrekening van twee factoren: de stijging van het resultaat van de verrichtingen buiten de begroting om (+ 13,3 miljoen euro) en de daling bij de annuleringen van verplichtingen (- 48,8 miljoen euro). Voorts zij erop gewezen dat er in 1999 weliswaar meer annuleringen waren dan geraamd, maar toch niet genoeg (zie paragraaf 17).

7. Voor het vierde opeenvolgende jaar leveren de begrotingsactiviteiten een overschot op, waardoor het Garantiefonds op 553 miljoen euro (+ 23 miljoen euro) en de voorziening voor de financiering van de OBE op 393 miljoen euro (+ 13 miljoen euro, zie de tabellen 1en 3) konden worden gebracht. Per 31 december 1999 lijkt deze voorziening, in het licht van de door de Commissie voor de periode 2000 - 2002 geraamde behoeften, namelijk 240 miljoen euro(6), veel te hoog.

Ontwikkeling van de EGKS-balans

8. Het balanstotaal van de EGKS is tussen 31 december 1998 en 31 december 1999 verminderd met 539 miljoen euro (ofwel 10,7 %) (zie tabel 4). Deze daling is voornamelijk het gevolg van het kleinere bedrag aan uitstaande, uit opgenomen middelen verstrekte leningen: in het begrotingsjaar 1998 ontving de EGKS 463,5 miljoen euro aan aflossingen van leningen, terwijl zij geen enkele nieuwe lening verstrekte.

9. Met 41,1 % van de activa van de EGKS vormen de kasrekeningen per 31 december 1999 na de leningen de belangrijkste post. De betrokken rekeningen en de voornaamste tegenposten ervan aan de passiefzijde zijn opgenomen in tabel 4.

Conclusie

10. Door de annulering van verplichtingen en de onderbesteding van begrotingskredieten, met name de wederaanpassingssteun, hebben de begrotingsactiviteiten in 1999 voor het vierde opeenvolgende begrotingsjaar een overschot opgeleverd. Dankzij dit overschot heeft de EGKS haar solvabiliteit aanmerkelijk kunnen verbeteren, de noodzakelijke voorzieningen kunnen vormen en de nodige waardecorrecties kunnen aanbrengen.

FOLLOW-UP VAN EERDERE OPMERKINGEN

11. Een onderzoek van de maatregelen die de Commissie naar aanleiding van de opmerkingen van de Rekenkamer in haar voorgaande jaarverslagen heeft genomen, resulteert in de navolgende opmerkingen. Deze laten de betrouwbaarheidsverklaring betreffende de jaarrekening van de EGKS per 31 december 1999 (zie paragraaf 23) onverlet.

Leningen aan ambtenaren

12. In haar jaarverslagen 1981 en 1991 met betrekking tot de EGKS(7) had de Rekenkamer opgemerkt dat de rekeningen van leningen aan ambtenaren op schattingen en niet op feitelijke gegevens waren gebaseerd. In beide gevallen had de Commissie geantwoord dat de personeels- en computerproblemen die deze onvolkomenheden hadden veroorzaakt, zouden worden verholpen. In 1999 zijn deze rekeningen echter opnieuw op basis van een schatting opgesteld.

Resultaten van het kasmiddelenbeheer

13. De EGKS bezit aanzienlijke kasmiddelen, waar voornamelijk de volgende posten tegenover staan: de reserves (garantiefonds en beschikbare gedeelten van de speciale reserve en van het voormalig pensioenfonds), de verplichtingen van de OBE, de voorzieningen ter financiering van de toekomstige OBE's, de voorzieningen voor waardecorrecties van de vorderingen, en de opgenomen leningen die zijn gekoppeld aan vervroegd afgeloste verstrekte leningen. Elk van deze tegenposten vormt een fonds (dat wil zeggen een reserve van geldbedragen) dat is aangelegd om in specifieke behoeften te voorzien(8). Tabel 5 geeft een overzicht van de stand van deze fondsen per 31 december 1999.

14. Volgens de interne voorschriften van de Commissie is het beheer van de kasmiddelen gebaseerd op de traditionele regels inzake behoedzaamheid: beoogd wordt, de risico's te verminderen en een zekere liquiditeit voor het nakomen van de verplichtingen te waarborgen, en daarbij ook voldoende rendement van de beleggingen te verkrijgen. Zo zijn speculatieve verrichtingen verboden, moeten de wederpartijen een goede rating hebben en moeten de middelen worden belegd in verhandelbare obligaties, in bankdeposito's of in andere kortlopende effecten.

15. Het beleggingsbeleid wordt uitgestippeld door een beheerscomité en heeft ten doel, in de geraamde behoeften aan kasmiddelen te voorzien. De Rekenkamer beveelt aan om in het jaarverslag van de EGKS alle gegevens op te nemen die nodig zijn om te kunnen beoordelen welke financiële resultaten het beheer van deze kasmiddelen ten aanzien van de marktsituatie oplevert.

Annulering van sluimerende verplichtingen

16. De interne voorschriften van de Commissie inzake de opstelling en uitvoering van de operationele begroting van de EGKS bepalen dat de budgettaire verplichtingen worden geannuleerd wanneer de juridische verplichtingen niet meer bestaan. De desbetreffende bedragen komen dan beschikbaar als ontvangsten van het lopende begrotingsjaar.

17. De controles van de Rekenkamer op de budgettaire verplichtingen per 31 december 1999 met betrekking tot de rentesubsidies hebben echter uitgewezen dat er nog aanzienlijke bedragen moeten worden geannuleerd. Dit geldt voor de meeste tussen 1989 en 1992 aangegane verplichtingen, die in totaal 26,1 miljoen euro belopen. De Rekenkamer neemt akte van de corrigerende maatregelen van de Commissie, die in de loop van het begrotingsjaar 2000 hebben geleid tot de annulering van 90 % van deze verplichtingen, ofwel 23,5 miljoen euro.

Terugbetaling van de roerende voorheffing

18. In de balans van de EGKS per 31 december 1999 is een vordering van 2,4 miljoen euro opgenomen voor drie aanvragen met betrekking tot de voorheffingen van maart 1989 tot juni 1996. Deze drie aanvragen zijn verzonden met een gemiddelde vertraging van zes jaar en één maand. Door deze vertraging heeft de EGKS inkomsten gederfd in de vorm van niet-ontvangen wettelijke rente.

BETROUWBAARHEIDSVERKLARING BETREFFENDE DE EGKS

19. Overeenkomstig artikel 45 C van het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap voor Kolen en Staal (EGKS) heeft de Rekenkamer de rekeningen van de EGKS onderzocht teneinde het Europees Parlement en de Raad een verklaring voor te leggen over de betrouwbaarheid van de rekeningen en de wettigheid en regelmatigheid van de onderliggende verrichtingen.

20. De betrokken rekeningen vormen de jaarrekening van de EGKS per 31 december 1999, opgesteld onder de verantwoordelijkheid van de Commissie en bekendgemaakt in het Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen(9).

21. In haar verslag over de jaarrekening van de EGKS per 31 december 1999(10), dat geldt als verklaring van betrouwbaarheid en tezamen met de betrokken jaarrekening wordt gepubliceerd, concludeert de Rekenkamer dat deze "een getrouw beeld geeft van het vermogen en de financiële situatie van de Europese Gemeenschap voor Kolen en Staal per 31 december 1999, alsmede van het resultaat van haar verrichtingen in het op die datum afgesloten begrotingsjaar".

22. Teneinde zich te vergewissen van de wettigheid en regelmatigheid van de onderliggende verrichtingen van de EGKS-rekeningen over het begrotingsjaar 1999, heeft de Rekenkamer controles verricht overeenkomstig de op internationaal niveau algemeen erkende controlenormen. Met name heeft zij zich gebaseerd op de analyse van de systemen en op de uitgevoerde tests.

23. De Rekenkamer is van oordeel dat er voldoende zekerheid bestaat dat de verrichtingen over het geheel genomen wettig en regelmatig zijn.

Dit verslag werd door de Rekenkamer te Luxemburg vastgesteld te harer zitting van 11 en 12 oktober 2000.

Voor de Rekenkamer

Jan O. Karlsson

President

(1) Richtlijn 89/647/EEG van de Raad van18 december 1989 betreffende een solvabiliteitsratio voor kredietinstellingen (PB L 386 van 30.12.1989, blz. 14).

(2) Beleid inzake het opnemen en verstrekken van leningen met het oog op de afloop van het Verdrag (23 juli 2002) (PB C 175 van 28.6.1994, blz. 5).

(3) Questions liées à l'expiration du traité CECA - activités financières (PV (96) 1306). Délibération sur la base des documents SEC(96) 1492 à/3 ("Kwesties in verband met de afloop van het EGKS-Verdrag - financiële activiteiten (notulen (96) 1306). Beraadslaging op basis van de documenten SEC (96) 1492-/3").

(4) Richtlijn 92/121/EEG van de Raad van 21 december 1992 betreffende het toezicht op en de beheersing van grote risico's van kredietinstellingen (PB L 29 van 5.2.1993, blz. 1).

(5) Richtlijn 93/6/EEG van de Raad van 15 maart 1993 inzake de kapitaaltoereikendheid van beleggingsondernemingen en kredietinstellingen (PB L 141 van 11.6.1993, blz. 1).

(6) Scénario illustratif CECA 2002 version 9, annexe I du projet de budget opérationnel de la CECA pour 2000 ("Illustratief scenario EGKS 2002, versie 9, bijlage I van het ontwerp van operationele begroting 2000 van de EGKS") (document SEC(1999) 803 def. van 9 juni 1999).

(7) Paragraaf 2.3.3.2, Boekhouding, van het jaarverslag 1981 (blz. 28) en paragraaf 1.7 van het jaarverslag 1991 (blz. 12). Deze niet in het Publicatieblad verschenen verslagen zijn verkrijgbaar bij het secretariaat van de Europese Rekenkamer.

(8) Zie voor een analyse van de reservefondsen van de EGKS de jaarverslagen van de Rekenkamer met betrekking tot de EGKS voor de begrotingsjaren 1992 (paragrafen 1.30 - 1.33) en 1991 (bijlage I), verkrijgbaar bij het secretariaat van de Europese Rekenkamer.

(9) Financiële staten van de EGKS per 31 december 1999 (PB C 281 van 4.10.2000, blz. 5).

(10) Verslag over de jaarrekening van de EGKS per 31 december 1999 (PB C 281 van 4.10.2000, blz. 5).

Tabel 1

Ontwikkeling van het eigen vermogen van de EGKS in 1999

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

Tabel 2

Ontwikkeling van de bestedingen en middelen tussen 1992 en 1999

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

Tabel 3

Mutaties in de voorziening voor de financiering van de operationele begroting van de EGKS (OBE) in 1999

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

Tabel 4

Ontwikkeling tussen 31 december 1998 en 31 december 1999 van de samengevatte EGKS-balans vóór toewijzing van het resultaat

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

Tabel 5

Ontwikkeling van de liquide middelen van de EGKS en van de tegenposten, tussen 31 december 1998 en 31 december 1999

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

Antwoorden van de commissie

FOLLUW-UP VAN EERDERE OPMERKINGEN

Leningen aan ambtenaren

12. De Commissie merkt op dat de rekeningen sinds juli 2000 weer in orde zijn.

Resultaten van het kasmiddelenbeheer

15. Vanaf het volgende begrotingsjaar zal de Commissie in het jaarverslag van de EGKS het uit het beheer van de kasmiddelen verkregen gemiddelde rendementspercentage vermelden.

Terugbetaling van de roerende voorheffing

18. De Commissie geeft toe dat de vertraagde verzending van deze drie terugbetalingsaanvragen tot gevolg heeft gehad dat inkomsten in de vorm van niet ontvangen wettelijke rente zijn gederfd. Opgemerkt zij echter dat de meeste aanvragen tot terugbetaling van de voorheffing wel op tijd zijn gedaan. Naar aanleiding van een grondige controle door de diensten van de Commissie is vastgesteld dat voor sommige gevallen geen terugbetalingsaanvragen waren gedaan en zijn corrigerende maatregelen genomen.