Advies van de Raad

van 20 januari 2004

over het geactualiseerde stabiliteitsprogramma van Oostenrijk voor de periode 2003-2007

(2004/C 29/02)

DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE,

Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap,

Gelet op Verordening (EG) nr. 1466/97 van de Raad van 7 juli 1997 over versterking van het toezicht op begrotingssituaties en het toezicht op en de coördinatie van het economisch beleid(1), en met name artikel 5, lid 3,

Gezien de aanbeveling van de Commissie,

Na raadpleging van het Economisch en Financieel Comité,

BRENGT HET VOLGENDE ADVIES UIT:

Op 20 januari 2004 heeft de Raad het geactualiseerde stabiliteitsprogramma van Oostenrijk voor de periode 2003-2007 besproken. Het programma werd ingediend op 18 november 2003 en is grotendeels in overeenstemming met de herziene "gedragscode voor de inhoud en de vorm van de stabiliteits- en convergentieprogramma's". Meer kwantitatieve informatie, zoals die vervat in de begroting 2003/2004, met gedetailleerde ramingen voor afzonderlijke begrotingsmaatregelen, zou echter nuttig zijn gebleken en had dan ook in het programma moeten zijn opgenomen.

De in het geactualiseerde programma gevolgde begrotingsstrategie blijft ongewijzigd en is uitdrukkelijk op de lange termijn gericht. Forse structurele bezuinigingen in combinatie met aanzienlijke belastingverlagingen resulteren in 2005 weliswaar in een tijdelijke toename van het conjunctuurgezuiverde tekort, maar zouden tot een gestage daling van zowel de uitgaven- en ontvangstenquote als de schuldquote moeten leiden.

Het in het geactualiseerde programma geschetste macro-economische scenario lijkt al met al realistisch. De versnelling van de werkgelegenheidsgroei tot 0,6 % (volgens de definitie van het ESR 95) in 2004 zou echter wat aan de optimistische kant kunnen zijn, gezien de gebruikelijke vertraging waarmee de arbeidsvraag op een conjuncturele opleving van de activiteit reageert. Bovendien zou de reële BBP-groei in 2006 en 2007 de potentiële groei overtreffen. Dit impliceert dat de output gap wordt gedicht en dat is na een periode van zwakke groei niet onmogelijk als gevolg van het positieve effect van recente en lopende structurele hervormingen en de uitbreiding, gezien het feit dat in de Oostenrijkse economie geen sprake is van macro-economische onevenwichtigheden.

Met het geactualiseerde programma worden dezelfde begrotingsdoelstellingen nagestreefd als met het vorige programma. Het volgens de algemeen aanvaarde methode door de Commissie berekende conjunctuurgezuiverde begrotingstekort zal naar verwachting met 0,9 procentpunt verslechteren tot 1,0 % van het BBP in 2003 en vervolgens na een tijdelijke verbetering met 1,0 procentpunt toenemen tot 1,4 % van het BBP in 2005 als gevolg van belastingverlagingen. Hoewel het voor conjunctuurinvloeden gecorrigeerde tekort nadien zal teruglopen, zal het pas in 2007 afnemen tot 0,5 % van het BBP. Het conjunctuurgezuiverde tekort is derhalve alleen in de jaren 2004 en 2007 dicht bij evenwicht.

Op grond van plausibele macro-economische en budgettaire hypothesen lijkt het onwaarschijnlijk dat de middellangetermijndoelstelling van het stabiliteits- en groeipact, een begroting die vrijwel in evenwicht is of een overschot vertoont, tijdens de programmaperiode zal worden gehaald. Hoewel de neerwaartse macro-economische risico's lijken te worden geneutraliseerd door de beter dan verwachte begrotingsresultaten in 2003, die ook in de volgende jaren zullen doorwerken, zijn de risico's waarmee de verwachte besparingen en overschotten van de lagere overheden zijn omgeven, niet verwaarloosbaar. Indien de aangekondigde uitgavenbesnoeiingen bovendien slechts ten dele zouden worden uitgevoerd of niet de verwachte resultaten zouden opleveren, zou de geplande tijdelijke afwijking van de middellangetermijndoelstelling een bestendig karakter kunnen gaan aannemen. Het in het geactualiseerde programma beschreven begrotingsbeleid biedt een voldoende veiligheidsmarge om te voorkomen dat bij normale macro-economische schommelingen de voor begrotingstekorten geldende referentiewaarde van 3 % van het BBP wordt overschreden.

De bruto overheidsschuld zal naar verwachting een gestage daling te zien geven van 66,7 % van het BBP in 2002 tot iets minder dan 60 % in 2007. Deze prognose is in belangrijke mate gebaseerd op de ramingen voor de nominale BBP-groei en op aanzienlijke opbrengsten uit voorgenomen privatiseringen. Mocht één van deze factoren zelfs maar iets minder gunstig uitvallen dan verwacht, dan zal de schuldquote ook in 2007 niet onder de referentiewaarde van 60 % van het BBP dalen.

Na de in 2003 doorgevoerde pensioenhervorming lijkt Oostenrijk in een veel betere positie te verkeren dan voorheen om de budgettaire kosten van een vergrijzende bevolking op te vangen. Deze inschatting moet echter worden bevestigd door de reële ontwikkelingen. Ten eerste wordt bij de prognoses uitgegaan van een forse toename van de participatiegraden als gevolg van de hervormingen. Ten tweede zijn de begrotingseffecten op lange termijn vrij onzeker als gevolg van de beperking tot 10 % van de vermindering van de uitkeringen ten opzichte van de situatie vóór de hervorming. Bovendien wordt het verlichtend effect op de openbare financiën uitgesteld door een lange overgangsperiode voor de afschaffing van de vervroegde uittreding (tot 2017).

Het economisch beleid zoals dat uit het geactualiseerde programma blijkt, spoort slechts ten dele met de aanbevelingen in de globale richtsnoeren voor het economisch beleid, met name die welke implicaties voor de begroting hebben. Met name aan de aanbeveling "een conjunctuurgezuiverde begrotingssituatie te bewerkstelligen die vrijwel in evenwicht is", wordt slechts ten dele voldaan. Bovendien zal in 2005 het algemene richtsnoer om "een procyclische koers te vermijden" wellicht niet worden gerespecteerd. Hoewel de geplande verlichting van de hoge belastingdruk in beginsel een passende maatregel is om aan de aanbodzijde van de economie voorwaarden tot stand te brengen die de groei sterker bevorderen, dienen de verlagingen van de ontvangsten gepaard te gaan met gelijkwaardige uitgavenbeperkingen. Wat de deelstaten en gemeenten betreft, wordt in het geactualiseerde programma niet gerept over de "structurele uitgavenbezuinigingen, (ook) op het niveau van de lagere overheden", welke vereist zijn om blijvende overschotten te boeken, een verplichting die in een nationaal stabiliteitspact is neergelegd.

(1) PB L 209 van 2.8.1997, blz. 1.