VERORDENING (EEG) Nr. 3089/93 VAN DE RAAD van 29 oktober 1993 tot wijziging van Verordening (EEG) nr. 2299/89 betreffende gedragsregels voor geautomatiseerde boekingssystemen

DE RAAD VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN,

Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Economische Gemeenschap, inzonderheid op artikel 84, lid 2,

Gezien het voorstel van de Commissie (1),

Gezien het advies van het Europees Parlement (2),

Gezien het advies van het Economisch en Sociaal Comité (3),

Overwegende dat Verordening (EEG) nr. 2299/89 (4) een betekenisvolle bijdrage levert tot het totstandbrengen van onvervalste concurrentie tussen luchtvaartmaatschappijen en tussen geautomatiseerde boekingssystemen en aldus ook de belangen van de consument beschermt;

Overwegende dat de werkingssfeer van Verordening (EEG) nr. 2299/89 moet worden uitgebreid en de bepalingen ervan verduidelijkt, en dat het passend is deze maatregelen op communautair niveau te nemen om ervoor te zorgen dat de doelstellingen van de verordening in alle Lid-Staten worden gerealiseerd;

Overwegende dat de onderhavige verordening de toepassing van de artikelen 85 en 86 van het Verdrag onverlet laat;

Overwegende dat in Verordening (EEG) nr. 83/91 van de Commissie (5) is bepaald dat artikel 85, lid 1, van het Verdrag niet van toepassing is op overeenkomsten voor de gemeenschappelijke aankoop, ontwikkeling en exploitatie van geautomatiseerde boekingssystemen;

Overwegende dat niet-geregelde luchtdiensten van groot belang zijn op het grondgebied van de Gemeenschap;

Overwegende dat het merendeel van die vluchten pakketreizen of gecombineerde produkten zijn waarbij het luchtvervoer slechts een onderdeel is van het gehele produkt;

Overwegende dat "seat only" of afzonderlijke produkten op niet-geregelde luchtdiensten in beginsel rechtstreeks concurreren met luchtvervoerprodukten op geregelde luchtdiensten;

Overwegende dat het wenselijk is dat dezelfde produkten op gelijke wijze worden behandeld en dat voor een eerlijke concurrentie tussen beide soorten luchtvervoerprodukten en voor een onpartijdige verstrekking van informatie aan de consument wordt gezorgd;

Overwegende dat het passend is alle kwesties in verband met het gebruik van geautomatiseerde boekingssystemen voor alle soorten luchtvervoerprodukten in dezelfde verordening van de Raad te behandelen;

Overwegende dat consumenten die informatie verlangen over verschillende produkten, in de mogelijkheid moeten worden gesteld om te vragen dat uitsluitend informatie over geregelde dan wel niet-geregelde vluchten op het scherm wordt getoond;

Overwegende dat het wenselijk is duidelijk te stellen dat Verordening (EEG) nr. 2299/89 van toepassing is op geautomatiseerde boekingssystemen die aan eindgebruikers - natuurlijke of rechtspersonen - worden aangeboden en/of door dezen worden gebruikt;

Overwegende dat luchtvaartmaatschappijen die een geautomatiseerd boekingssysteem gebruiken in hun eigen, duidelijk als zodanig aangegeven kantoren en verkooppunten niet moeten worden onderworpen aan de voorschriften betreffende het hoofdscherm;

Overwegende dat het dienstig is een duidelijk onderscheid te maken tussen contracten voor deelname aan of gebruik van een systeem en de levering van de technische apparatuur zelf, waarbij deze laatste is onderworpen aan het gewone verbintenissenrecht, zodat een systeemverkoper bij beëindiging van het contract door een deelnemende luchtvaartmaatschappij of een abonnee overeenkomstig de bepalingen van deze verordening zijn directe kosten kan terugvorderen;

Overwegende dat de weigering van moederluchtvaartmaatschappijen om dezelfde informatie over vluchtschema's, tarieven en beschikbare plaatsen te verschaffen aan andere systemen dan het eigen systeem en om van die andere systemen boekingen te aanvaarden, de concurrentie tussen geautomatiseerde boekingssystemen ernstig kan verstoren;

Overwegende dat de neutraliteit van geautomatiseerde boekingssystemen terzake van de mededinging tussen luchtvaartmaatschappijen dient te worden gewaarborgd in dier voege dat gelijke faciliteiten en beveiliging van gegevens worden aangeboden, inzonderheid door een gelijke behandeling wat de toegang tot de faciliteiten, informatie, gegevens en verbindingen betreft, en door een duidelijke scheiding tussen de particuliere faciliteiten van luchtvaartmaatschappijen en de distributiefaciliteiten;

Overwegende dat de afzonderlijke rechtspersoonlijkheid van geautomatiseerde boekingssystemen gelijkheid van de mededingingsvoorwaarden bevordert;

Overwegende dat een moederluchtvaartmaatschappij in de concurrentie met andere luchtvaartmaatschappijen ongerechtvaardigde voordelen zou kunnen halen uit de beheersing van haar geautomatiseerd boekingssysteem; dat moederluchtvaartmaatschappijen en deelnemende maatschappijen bijgevolg op volledig gelijke wijze moeten worden behandeld wanneer een moederluchtvaartmaatschappij de onder deze verordening vallende faciliteiten van haar eigen systeem gebruikt;

Overwegende dat het in het belang van de consument wenselijk is dat voor elke door een consument gevraagde transactie een hoofdscherm wordt verschaft;

Overwegende dat het wenselijk is dat gedetailleerde gegevens inzake marketing, boeking en verkoop op niet-discriminerende wijze en met dezelfde stiptheid aan de deelnemende luchtvaartmaatschappijen ter beschikking worden gesteld; dat de identiteit van of persoonlijke informatie over passagiers of bedrijven geheim moet blijven; dat een systeemverkoper er derhalve met technische middelen en passende beveiligingsmaatregelen, althans op het gebied van programmatuur, voor moet zorgen dat ongemachtigde toegang tot informatie onmogelijk is;

Overwegende dat de op de facturen verstrekte informatie voldoende gedetailleerd moet zijn om de deelnemende luchtvaartmaatschappijen en de abonnees de mogelijkheid te bieden om hun kosten te verifiëren; dat die informatie om dergelijke controle te vergemakkelijken op magnetische drager ter beschikking moet worden gesteld;

Overwegende dat het in het belang van de consument wenselijk is te verduidelijken dat geen enkele vlucht of vluchtcombinatie meer dan één keer op het hoofdscherm mag worden getoond, behalve wanneer in het kader van een joint venture of een andere regeling elke exploiterende luchtvaartmaatschappij gescheiden verantwoordelijkheid draagt voor het aanbod en de verkoop van luchtvervoerprodukten op de betrokken vluchten;

Overwegende dat de systeemverkoper ervoor dient te zorgen dat de technische overeenstemming van zijn geautomatiseerd boekingssysteem met de bepalingen betreffende de gelijke toegang tot de faciliteiten en de beveiliging van gegevens door een onafhankelijke controleur wordt nagegaan,

HEEFT DE VOLGENDE VERORDENING VASTGESTELD:

Artikel 1

Verordening (EEG) nr. 2299/89 wordt als volgt gewijzigd:

1. de artikelen 1, 2 en 3 worden vervangen door de volgende tekst:

"Artikel 1

Deze verordening is van toepassing op geautomatiseerde boekingssystemen voor zover zij luchtvervoerprodukten omvatten, wanneer die op het grondgebied van de Gemeenschap worden aangeboden en/of gebruikt, ongeacht

- de status of nationaliteit van de systeemverkoper,

- de bron van de gebruikte informatie of de plaats waar de betrokken centrale dataverwerkingseenheid zich bevindt,

- de geografische ligging van de luchthavens waartussen het luchtvervoer plaatsvindt.

Artikel 2

Voor de toepassing van deze verordening wordt verstaan onder:

a) "afzonderlijk luchtvervoerprodukt": het vervoer door de lucht van een passagier tussen twee luchthavens, met inbegrip van alle bijbehorende aanvullende diensten en bijkomende voordelen die als een integrerend onderdeel van dat produkt ten verkoop worden aangeboden en/of worden verkocht;

b) "gecombineerd luchtvervoerprodukt": een van te voren georganiseerde combinatie van een afzonderlijk luchtvervoerprodukt met andere diensten die geen bij het luchtvervoer horende aanvullende diensten zijn, die tegen een "all-in"-prijs ten verkoop wordt aangeboden en/of wordt verkocht;

c) "luchtvervoerprodukt": zowel afzonderlijke als gecombineerde luchtvervoerprodukten;

d) "geregelde luchtdienst": een reeks vluchten die elk alle volgende kenmerken bezitten:

- zij worden uitgevoerd door vliegtuigen voor het vervoer van passagiers of van passagiers en vracht en/of post tegen betaling, op zodanige wijze dat voor elke vlucht door de consument plaatsen kunnen worden gekocht (rechtstreeks van de luchtvaartmaatschappij of via haar erkende bureaus);

- zij worden uitgevoerd om het verkeer tussen dezelfde twee of meer plaatsen te verzorgen:

1. volgens een gepubliceerde dienstregeling, dan wel

2. met een zodanige regelmaat of frequentie dat zij duidelijk een systematische reeks vormen;

e) "tarief": de prijs die moet worden betaald voor afzonderlijke luchtvervoerprodukten en de voorwaarden waaronder deze prijs geldt;

f) "geautomatiseerd boekingssysteem ( "CRS" - Computerised Reservation System)": een geautomatiseerd systeem dat informatie inzake luchtvaartmaatschappijen bevat over, onder meer,

- vluchtschema's,

- vrije plaatsen of capaciteit,

- tarieven en

- bijbehorende diensten,

met of zonder faciliteiten waarmee

- plaatsen kunnen worden gereserveerd of

- vliegbiljetten kunnen worden verstrekt,

in zoverre sommige of al deze diensten voor abonnees beschikbaar zijn;

g) "distributiefaciliteiten": faciliteiten die een systeemverkoper verleent voor het verstrekken van inlichtingen over vluchtschema's van luchtvaartmaatschappijen, hun vrije plaatsen of capaciteit, tarieven en bijbehorende diensten, alsmede voor andere bijbehorende diensten;

h) "systeemverkoper": een onderneming en haar filialen die verantwoordelijk zijn voor de exploitatie of het op de markt brengen van een geautomatiseerd boekingssysteem;

i) "moederluchtvaartmaatschappij": een luchtvaartmaatschappij die rechtstreeks of middelijk, alleen of samen met anderen, een systeemverkoper bezit of daarover daadwerkelijk zeggenschap heeft, alsmede elke luchtvaartmaatschappij die zij bezit en/of waarover zij daadwerkelijk zeggenschap heeft;

j) "daadwerkelijke zeggenschap": een relatie gebaseerd op rechten, overeenkomsten of andere middelen die, afzonderlijk of te zamen en gelet op de desbetreffende feitelijke of juridische omstandigheden, de mogelijkheid bieden om rechtstreeks of indirect een beslissende invloed uit te oefenen op een onderneming, meer bepaald via:

- het recht om alle of een gedeelte van de activa van een onderneming te gebruiken;

- rechten of overeenkomsten waardoor een beslissende invloed kan worden uitgeoefend op de samenstelling, het stemgedrag of de besluiten van de organen van een onderneming of waardoor anderszins een beslissende invloed kan worden uitgeoefend op het beleid van de onderneming;

k) "deelnemende luchtvaartmaatschappij": een luchtvaartmaatschappij die met een systeemverkoper een overeenkomst heeft voor de distributie van haar luchtvervoerprodukten via een geautomatiseerd boekingssysteem. Voor zover een moederluchtvaartmaatschappij van de faciliteiten van haar eigen onder deze verordening vallende geautomatiseerde boekingssysteem gebruik maakt, wordt zij als een deelnemende luchtvaartmaatschappij beschouwd;

l) "abonnee": een persoon of een onderneming die geen deelnemende luchtvaartmaatschappij is en die in het kader van een contract of een andere regeling met een systeemverkoper gebruik maakt van de distributiefaciliteiten voor luchtvervoerprodukten van een geautomatiseerd boekingssysteem;

m) "consument": iedere persoon die over een luchtvervoerprodukt gegevens wenst te verkrijgen en/of voornemens is een luchtvervoerprodukt te kopen;

n) "hoofdscherm": een scherm met een volledig, neutraal overzicht van de gegevens over de luchtdiensten tussen stedenparen, binnen een aangegeven tijdsspanne;

o) "reisduur": het tijdsverschil tussen de vastgestelde vertrek- en aankomsttijd;

p) "dienstenuitbreiding": het samen met een geautomatiseerd boekingssysteem door een systeemverkoper in zijn eigen naam aan abonnees aanbieden van andere produkten of diensten dan distributiefaciliteiten.

Artikel 3

1. Een systeemverkoper kan in eigen naam, als een van de moederluchtvaartmaatschappij onderscheiden entiteit, drager zijn van rechten en plichten van elke aard, overeenkomsten aangaan, onder meer met moederluchtvaartmaatschappijen, deelnemende luchtvaartmaatschappijen en abonnees, of andere rechtshandelingen verrichten, alsmede in rechte vervolgen en vervolgd worden.

2. Een systeemverkoper stelt iedere luchtvaartmaatschappij in de gelegenheid om, binnen de beschikbare capaciteit van het systeem en behoudens beperkingen van technische aard waarop hij geen vat heeft, op gelijke en niet-discriminerende wijze aan zijn distributiefaciliteiten deel te nemen.

3. a) Een systeemverkoper

- mag geen onredelijke voorwaarden stellen voor een contract met een deelnemende luchtvaartmaatschappij;

- mag geen extra voorwaarden opleggen die, naar hun aard of volgens de geldende handelsgebruiken, geen verband houden met deelneming aan zijn geautomatiseerd boekingssysteem, en dient dezelfde voorwaarden voor hetzelfde niveau van dienstverlening te stellen.

b) Een systeemverkoper mag niet als voorwaarde voor deelneming aan zijn geautomatiseerd boekingssysteem stellen, dat een deelnemende luchtvaartmaatschappij niet terzelfder tijd aan een ander systeem mag deelnemen.

c) Een deelnemende luchtvaartmaatschappij mag haar contract met een systeemverkoper beëindigen met een opzeggingstermijn die niet langer dan zes maanden behoeft te zijn en die niet vóór het einde van het eerste jaar verstrijkt.

In dat geval kan een systeemverkoper geen aanspraak maken op terugvordering van meer dan de kosten die rechtstreeks verband houden met de beëindiging van het contract.

4. Indien de systeemverkoper besloten heeft verbeteringen aan te brengen in de verstrekte distributiefaciliteiten of in de bij de verstrekking van deze faciliteiten gebruikte outillage, stelt hij deze verbeteringen met dezelfde stiptheid en onder dezelfde voorwaarden ter kennis en ter beschikking van alle deelnemende luchtvaartmaatschappijen, ook van moederluchtvaartmaatschappijen, behoudens beperkingen van technische aard waarop hij geen vat heeft, en wel zo dat er voor de toepassing van de nieuwe verbeteringen geen verschil in aanloopperiode is tussen de moederluchtvaartmaatschappijen en de deelnemende luchtvaartmaatschappijen.";

2. het volgende artikel 3 bis wordt ingevoegd:

"Artikel 3 bis

1. a) Een moederluchtvaartmaatschappij mag een concurrerend geautomatiseerd boekingssysteem niet discrimineren door te weigeren aan dit laatste desgevraagd, met dezelfde stiptheid dezelfde informatie over vluchtschema's, tarieven en vrije plaatsen of capaciteit voor haar eigen luchtdiensten te verstrekken als aan haar eigen geautomatiseerd boekingssysteem, te weigeren via een ander geautomatiseerd boekingssysteem haar luchtvervoerprodukten te verdelen, of te weigeren een via een concurrerend geautomatiseerd boekingssysteem verrichte boeking van een van haar via haar eigen geautomatiseerd boekingssysteem verdeelde luchtvervoerprodukten met dezelfde stiptheid te aanvaarden of te bevestigen. De moederluchtvaartmaatschappij hoeft alleen boekingen te aanvaarden en te bevestigen die in overeenstemming zijn met haar tarieven en voorwaarden.

b) De moederluchtvaartmaatschappij mag niet worden verplicht in dit verband kosten te aanvaarden, met uitzondering van die voor de reproduktie van de te verstrekken informatie en die voor aanvaarde boekingen.

c) De moederluchtvaartmaatschappij mag controles uitvoeren om zich ervan te vergewissen dat artikel 5, lid 1, door het concurrerende geautomatiseerde boekingssysteem wordt nageleefd.

2. De uit dit artikel voortvloeiende verplichting geldt niet ten aanzien van een concurrerend geautomatiseerd boekingssysteem wanneer overeenkomstig de procedures van artikel 6, lid 5, c.q. artikel 7, leden 3 en 4, is besloten dat artikel 4 bis niet is nagekomen of dat een systeemverkoper geen toereikende garantie kan bieden dat de uit artikel 6 voortvloeiende verplichtingen inzake ongemachtigde toegang van moederluchtvaartmaatschappijen tot informatie worden nagekomen.";

3. artikel 4 wordt vervangen door de volgende tekst:

"Artikel 4

1. Deelnemende luchtvaartmaatschappijen en anderen die luchtvervoerprodukten verstrekken, zorgen ervoor dat de gegevens die zij besluiten aan een geautomatiseerd boekingssysteem over te leggen, nauwkeurig, niet misleidend, doorzichtig en niet minder volledig dan voor een ander geautomatiseerd boekingssysteem zijn. De gegevens moeten, onder meer, een systeemverkoper in staat stellen te voldoen aan de eisen van de in de bijlage vermelde criteria inzake volgorde.

Tussenpersonen mogen via hen overgelegde gegevens niet zodanig behandelen dat dit tot onnauwkeurige, misleidende of discriminerende informatie zou leiden.

2. Een systeemverkoper mag het in lid 1 bedoelde materiaal niet zodanig behandelen dat dit tot de verstrekking van onnauwkeurige, misleidende of discriminerende informatie zou leiden.

3. De door deelnemende luchtvaartmaatschappijen verstrekte gegevens worden door de systeemverkoper met evenveel zorg en stiptheid ingevoerd en verwerkt, behoudens uitsluitend beperkingen van de door de afzonderlijke deelnemende luchtvaartmaatschappijen gekozen invoermethode en de door de systeemverkoper gehanteerde standaardformaten.";

4. het volgende artikel 4 bis wordt ingevoegd:

"Artikel 4 bis

1. De door een systeemverkoper verstrekte invoer- en/of verwerkingsfaciliteiten worden zonder discriminatie ter beschikking gesteld van alle moederluchtvaartmaatschappijen en deelnemende luchtvaartmaatschappijen. Wanneer relevante en algemeen aanvaarde normen van de luchtvervoersindustrie beschikbaar zijn, verstrekken de systeemverkopers daarmee compatibele faciliteiten.

2. Een systeemverkoper mag geen specifieke invoer- en/of verwerkingsprocedure of een andere distributiefaciliteit voor een of meer van zijn moederluchtvaartmaatschappijen voorbehouden.

3. Een systeemverkoper draagt er zorg voor dat zijn distributiefaciliteiten op een duidelijke en controleerbare wijze gescheiden zijn van de particuliere inventaris en beheers- en marketingfaciliteiten van luchtvaartmaatschappijen. De scheiding kan materieel tot stand worden gebracht of logisch door middel van programmatuur, op een zodanige wijze dat verbindingen tussen de distributiefaciliteiten en de particuliere faciliteiten alleen door middel van een verbinding tussen toepassingsprogramma's tot stand kunnen worden gebracht. Ongeacht de scheidingsmethode, worden dergelijke verbindingen zonder discriminatie ter beschikking gesteld van alle moederluchtvaartmaatschappijen en deelnemende luchtvaartmaatschappijen en wordt een gelijke behandeling toegepast ten aanzien van de procedures, protocollen, input en output. Wanneer relevante en algemeen aanvaarde normen van de luchtvervoersindustrie beschikbaar zijn, verstrekken de systeemverkopers daarmee compatibele verbindingen.";

5. de artikelen 5 en 6 worden vervangen door de volgende tekst:

"Artikel 5

1. a) De schermen van een geautomatiseerd boekingssysteem moeten duidelijk en niet-discriminerend zijn.

b) Een systeemverkoper mag niet opzettelijk of uit onachtzaamheid onnauwkeurige of misleidende informatie op het scherm van zijn geautomatiseerd boekingssysteem weergeven.

2. a) Een systeemverkoper verschaft via zijn geautomatiseerd boekingssysteem (een) hoofdscherm(en) voor elke afzonderlijke transactie waarop hij de door de deelnemende luchtvaartmaatschappijen verstrekte gegevens inzake vluchtschema's, tariefcategorieën en beschikbare plaatsen duidelijk, volledig, niet-discriminerend en onbevooroordeeld weergeeft, in het bijzonder wat de volgorde betreft waarin de informatie voorkomt.

b) De consument moet in de mogelijkheid worden gesteld om, desgevraagd, op het hoofdscherm uitsluitend informatie over geregelde dan wel niet-geregelde luchtdiensten te krijgen.

c) Bij de samenstelling en de selectie van vluchten voor een stedenpaar die in een hoofdscherm worden opgenomen, mag niet worden gediscrimineerd op grond van de luchthavens die een luchtdienst onderhouden met een zelfde stad.

d) De volgorde van de vluchtmogelijkheden op een hoofdscherm wordt bepaald zoals voorgeschreven in de bijlage.

e) De voor het bepalen van de volgorde te hanteren criteria mogen niet berusten op enige, rechtstreeks met de identiteit van de luchtvaartmaatschappij verband houdende factor en moeten op niet-discriminerende wijze op alle deelnemende luchtvaartmaatschappijen worden toegepast.

3. Wanneer een systeemverkoper informatie over tarieven verstrekt, moet het scherm neutraal en niet-discriminerend zijn en minimaal de opgegeven tarieven omvatten voor alle vluchten van deelnemende luchtvaartmaatschappijen die op het hoofdscherm voorkomen. De bron van die informatie moet voor de betrokken luchtvaartmaatschappij(en) en de betrokken systeemverkoper aanvaardbaar zijn.

4. Informatie over gecombineerde produkten, onder meer betreffende de organisator van de reis, de beschikbare plaatsen en prijzen, mag niet op het hoofdscherm worden weergegeven.

5. Een geautomatiseerd boekingssysteem wordt niet geacht strijdig met deze verordening te zijn voor zover het een scherm wijzigt om te voldoen aan de specifieke wens(en) van een consument.

Artikel 6

1. Voor de beschikbaarstelling van statistische of andere door het geautomatiseerde boekingssysteem van een systeemverkoper verschafte informatie gelden de volgende bepalingen:

a) informatie betreffende afzonderlijke boekingen worden uitsluitend en op gelijke voet verstrekt aan de luchtvaartmaatschappij of -maatschappijen die deelnemen aan de dienst waarop de boeking betrekking heeft en aan de abonnee(s) die bij de boeking betrokken is (zijn);

b) gegevens over de markt, boekingen en verkopen worden verstrekt op de volgende basis:

i) deze gegevens worden met dezelfde stiptheid en op niet discriminerende basis aangeboden aan alle deelnemende luchtvaartmaatschappijen, met inbegrip van moederluchtvaartmaatschappijen;

ii) deze gegevens kunnen en, op verzoek, moeten betrekking hebben op alle deelnemende luchtvaartmaatschappijen en/of abonnees maar bevatten geen identificatie of persoonlijke informatie over een passagier of een collectieve gebruiker;

iii) alle verzoeken om dergelijke gegevens worden met dezelfde zorg en stiptheid behandeld overeenkomstig de door de afzonderlijke luchtvaartmaatschappij gekozen toezendingsmethode.

2. Aan anderen die niet bij de transactie betrokken zijn mag de systeemverkoper geen persoonlijke gegevens over een passagier meedelen zonder diens toestemming.

3. Een systeemverkoper zorgt ervoor dat met technische middelen en/of passende beveiligingsmaatregelen, ten minste op het gebied van programmatuur, op zodanige wijze wordt voldaan aan de bepalingen van de leden 1 en 2, dat de door luchtvaartmaatschappijen verstrekte informatie of voor die maatschappijen gecreëerde informatie op generlei wijze toegankelijk is voor één of meer moederluchtvaartmaatschappijen, behoudens indien toegestaan volgens dit artikel.

4. Binnen drie maanden na de inwerkingtreding van deze verordening stelt een systeemverkoper desgevraagd een gedetailleerde beschrijving van de technische en administratieve maatregelen die hij heeft genomen om aan dit artikel te voldoen ter beschikking van alle deelnemende luchtvaartmaatschappijen.

5. Binnen drie maanden na ontvangst van de gedetailleerde beschrijving van de technische en administratieve maatregelen die door een systeemverkoper zijn aangenomen of gewijzigd, besluit de Commissie of deze maatregelen toereikend zijn om de bij dit artikel voorgeschreven beveiliging te bieden. Indien dit niet het geval is, kan de Commissie in haar besluit artikel 3 bis, lid 2, van toepassing verklaren. De Commissie stelt de Lid-Staten onverwijld in kennis van dit besluit. Tenzij de Raad op verzoek van een Lid-Staat binnen twee maanden na de datum van het besluit van de Commissie een andersluitend besluit neemt, treedt het besluit van de Commissie in werking.";

6. in artikel 7 worden de leden 1 en 2 vervangen door de volgende tekst:

"1. De verplichtingen van een systeemverkoper uit hoofde van de artikelen 3 en 4 tot en met 6 zijn niet van toepassing ten aanzien van een moederluchtvaartmaatschappij uit een derde land, voor zover haar geautomatiseerd boekingssysteem buiten het grondgebied van de Gemeenschap de luchtvaartmaatschappijen uit de Gemeenschap geen behandeling verleent die gelijkwaardig is aan die welke in deze verordening en Verordening (EEG) nr. 83/91 van de Commissie (*) is voorgeschreven.

2. De verplichtingen van moederluchtvaartmaatschappijen of deelnemende luchtvaartmaatschappijen uit hoofde van de artikelen 3 bis, 4 en 8 zijn niet van toepassing ten aanzien van een geautomatiseerd boekingssysteem waarover een luchtvaartmaatschappij (of luchtvaartmaatschappijen) uit een of meer derde landen zeggenschap heeft (hebben), voor zover buiten het grondgebied van de Gemeenschap aan de moederluchtvaartmaatschappij(en) of de deelnemende luchtvaartmaatschappij(en) geen behandeling wordt verleend die gelijkwaardig is aan die welke in deze verordening en Verordening (EEG) nr. 83/91 van de Commissie is voorgeschreven.

(*) PB nr. L 10 van 15. 1. 1991, blz. 9.";

7. aan artikel 7 wordt een nieuw lid 5 toegevoegd:

"5. a) Wanneer ernstige discriminatie in de zin van lid 1 of lid 2 wordt geconstateerd, kan de Commissie de geautomatiseerde boekingssystemen bij besluit opdragen hun transacties passend te wijzigen om een eind te maken aan die discriminatie. De Commissie stelt de Lid-Staten onverwijld in kennis van een dergelijk besluit.

b) Tenzij de Raad op verzoek van een Lid-Staat een andersluidend besluit neemt binnen twee maanden na de datum van het besluit van de Commissie, treedt dit laatste in werking.";

8. artikel 8 wordt vervangen door de volgende tekst:

"Artikel 8

1. Een moederluchtvaartmaatschappij mag het gebruik van een bepaald geautomatiseerd boekingssysteem door een abonnee rechtstreeks noch onrechtstreeks verbinden aan het ontvangen van een commissieloon of een andere vorm van aanmoediging of ontmoediging tot het verkopen van op haar vluchten beschikbare luchtvervoerprodukten.

2. Een moederluchtvaartmaatschappij mag een abonnee rechtstreeks noch onrechtstreeks verplichten een bepaald geautomatiseerd boekingssysteem te gebruiken voor de verkoop of afgifte van vliegbiljetten voor luchtvervoerprodukten die zij zelf rechtstreeks of onrechtstreeks verstrekt.

3. De voorwaarden die een luchtvaartmaatschappij eventueel aan een reisbureau stelt wanneer zij aan dat bureau toestemming verleent om vliegbiljetten voor haar luchtvervoerprodukten te verkopen en af te geven, mogen geen afbreuk doen aan het bepaalde in de leden 1 en 2.";

9. in artikel 9 worden de leden 4, 5 en 6 vervangen door:

"4. a) Een systeemverkoper mag aan een contract met een abonnee voor het gebruik van zijn geautomatiseerde boekingssysteem geen onredelijke voorwaarden verbinden en meer in het bijzonder kan een abonnee zijn contract met een systeemverkoper beëindigen met inachtneming van een opzeggingstermijn die niet langer dan drie maanden behoeft te zijn en niet eerder dan aan het einde van het eerste jaar verstrijkt.

In dat geval heeft een systeemverkoper niet het recht meer terug te vorderen dan de kosten die rechtstreeks verband houden met de beëindiging van het contract.

b) Onverminderd lid 2 gelden de onder a) vermelde voorwaarden niet voor de levering van technische apparatuur.

5. Een systeemverkoper bepaalt in elk contract met een abonnee dat:

a) het hoofdscherm overeenkomstig artikel 5 wordt opgeroepen voor iedere afzonderlijk transactie, behalve wanneer een consument slechts voor één luchtvaartmaatschappij of uitsluitend voor gecombineerde luchtvervoerprodukten informatie opvraagt;

b) de abonnee het door geautomatiseerde boekingssystemen verstrekte materiaal niet zodanig mag behandelen dat dit tot een onnauwkeurige, misleidende of discriminerende voorstelling van de informatie aan de consumenten leidt.

6. Een systeemverkoper mag een abonnee op generlei wijze verplichten aangeboden technische apparatuur of programmatuur te aanvaarden, maar mag eisen dat de gebruikte apparatuur en programmatuur compatibel zijn met zijn eigen systeem.";

10. in artikel 10 worden de leden 1 en 2 vervangen door de volgende tekst:

"1. De door een systeemverkoper gevraagde vergoedingen mogen niet discriminerend zijn en moeten een aanvaardbare structuur hebben en in een redelijke verhouding staan tot de kostprijs van de verstrekte en gebruikte diensten; met name moeten voor een gelijk dienstverleningsniveau de vergoedingen dezelfde zijn.

De facturering van de diensten van een geautomatiseerd boekingssysteem moet voldoende gedetailleerd zijn om de deelnemende luchtvaartmaatschappijen en abonnees een duidelijk inzicht te geven in de gebruikte diensten en de vergoeding daarvoor; de facturen voor boekingskosten bevatten ten minste de volgende gegevens voor elke sector:

- type CRS-boeking,

- naam passagier,

- land,

- IATA-ARC-agentschapsidentificatiecode,

- stadscode,

- stedenpaar of sector,

- boekingsdatum (transactiedatum),

- vluchtdatum,

- vluchtnummer,

- statuscode (boekingstatus),

- dienst (klasse van dienst),

- PNR-record locator,

- indicator boeking/annulering.

De informatie wordt op magnetische drager aangeboden.

Een deelnemende luchtvaartmaatschappij wordt de faciliteit aangeboden dat zij, telkens als een boeking/transactie wordt verricht waarvoor een boekingsvergoeding zal worden aangerekend, hiervan in kennis wordt gesteld. Wanneer de luchtvaartmaatschappij dergelijke kenisgeving wenst, wordt haar de mogelijkheid geboden deze boekingen/transacties te weigeren, tenzij de boeking/transactie al is aanvaard.

2. Desgevraagd verstrekt een systeemverkoper aan belanghebbende partijen nadere bijzonderheden omtrent bestaande procedures, vergoedingen, systeemfaciliteiten - waaronder verbindingen - en de criteria voor de opmaak en weergave van gegevens op een scherm. Deze bepaling verplicht een systeemverkoper er evenwel niet toe informatie vrij te geven waarbij hij een eigendomsrecht kan doen gelden, zoals softwareprogramma's.";

11. artikel 21 wordt vervangen door de volgende tekst:

"Artikel 21

Artikel 5, artikel 9, lid 5, en de bijlage zijn niet van toepassing op een geautomatiseerd boekingssysteem dat door een luchtvaartmaatschappij of een groep luchtvaartmaatschappijen in haar (hun) eigen, duidelijk als zodanig aangegeven kantoren en verkooppunten wordt gebruikt.";

12. het volgende artikel 21 bis wordt ingevoegd:

"Artikel 21 bis

1. De systeemverkoper zorgt ervoor dat technische overeenstemming van zijn geautomatiseerde boekingssysteem met de artikelen 4 bis en 6 door een onafhankelijke controleur wordt nagegaan. Daartoe wordt de controleur te allen tijde toegang verleend tot alle programma's, procedures, verrichtingen en beveiligingen op computers of computersystemen waarmee de systeemverkoper zijn distributiefaciliteiten verstrekt. Elke systeemverkoper verstrekt de Commissie ten minste eenmaal per jaar het verslag van de controleur over zijn controle en bevindingen. Dit verslag wordt door de Commissie onderzocht om na te gaan of actie uit hoofde van artikel 11, lid 1, noodzakelijk is.

2. De systeemverkoper stelt de deelnemende luchtvaartmaatschappijen en de Commissie ten minste drie maanden vóór bevestiging van diens benoeming, en ten minste drie maanden vóór elke jaarlijkse herbenoeming, in kennis van de identiteit van de controleur. Indien binnen een maand na kennisgeving een van de deelnemende luchtvaartmaatschappijen een controleur ongeschikt acht om de taken uit hoofde van dit artikel uit te voeren, besluit de Commissie binnen nog een twee maanden, na overleg met de controleur, de systeemverkoper en elke partij die zich op eens rechtmatig belang beroept, of de controleur al dan niet wordt vervangen.";

13. artikel 22 wordt vervangen door de volgende tekst:

"Artikel 22

1. Deze verordening laat de nationale wetgeving inzake openbare veiligheid en orde en databescherming onverlet.

2. De begunstigden van rechten die voortvloeien uit artikel 3, lid 4, artikel 4 bis, artikel 6 en artikel 21 bis kunnen contractueel noch op enigerlei andere wijze afstand doen van die rechten.";

14. artikel 23 wordt vervangen door de volgende tekst:

"Artikel 23

1. De Raad neemt uiterlijk op 31 december 1997 een besluit over een herziening van deze verordening, aan de hand van een Commissievoorstel dat uiterlijk op 31 maart 1997, samen met een verslag over de toepassing van deze verordening, moet worden ingediend.

2. De Raad toetst de toepassing van artikel 4 bis en artikel 6, lid 3, aan de hand van een uiterlijk eind 1994 door de Commissie in te dienen verslag.";

15. de bijlage wordt vervangen door de bijlage bij deze verordening.

Artikel 2

1. Deze verordening treedt in werking op de dertigste dag volgende op die van haar bekendmaking in het Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen.

2. De nieuwe artikelen 3, lid 1 en 5, lid 2, onder b), van Verordening (EEG) nr. 2299/89 worden eerst zes maanden na de in lid 1 bedoelde datum van toepassing. De Commissie kan een verdere ontheffing van twaalf maanden toestaan voor geautomatiseerde boekingssystemen die om objectieve redenen niet kunnen voldoen aan artikel 3, lid 1, en artikel 5, lid 2, onder b).

3. In afwijking van lid 1, wordt de in punt 9, onder c), van de bijlage vervatte verplichting om verbindingsvluchten op het scherm weer te geven met één regel per vliegtuig van toepassing per 1 januari 1995.

Deze verordening is verbindend in al haar onderdelen en is rechtstreeks toepasselijk in elke Lid-Staat.

Gedaan te Brussel, 29 oktober 1993.

Voor de Raad

De Voorzitter

R. URBAIN

(1) PB nr. C 56 van 26. 2. 1993, blz. 28.

(2) PB nr. C 176 van 28. 6. 1993, blz. 65.

(3) PB nr. C 108 van 19. 4. 1993, blz. 16.

(4) PB nr. L 220 van 29. 7. 1989, blz. 1.

(5) PB nr. L 10 van 15. 1. 1991, blz. 9. Verordening laatstelijk gewijzigd bij Verordening (EEG) nr. 1618/93 (PB nr. L 155 van 26. 6. 1993, blz. 23).

BIJLAGE

Criteria voor de volgorde op het hoofdscherm van vluchten waarbij afzonderlijke luchtvervoerprodukten worden aangeboden 1. De vluchtmogelijkheden op hoofdschermen voor de gevraagde dag of dagen worden, tenzij een consument het anders wenst voor een bepaalde transactie, als volgt gerangschikt:

i) alle ononderbroken rechtstreekse vluchten tussen de betrokken stedenparen;

ii) andere rechtstreekse vluchten zonder overstappen tussen de betrokken stedenparen;

iii) verbindingsvluchten.

2. Een consument heeft op zijn minst de mogelijkheid om te vragen dat de rangschikking op het hoofdscherm geschiedt op basis van de vertrek- of aankomsttijd en/of reisduur. Tenzij een consument het anders wenst, wordt de informatie op het hoofdscherm gerangschikt volgens de vertrektijd voor groep i) en volgens de reisduur voor de groepen ii) en iii).

3. Wanneer een systeemverkoper besluit voor enig stedenpaar informatie over de vluchtschema's of tarieven van niet-deelnemende luchtvaartmaatschappijen, doch niet noodzakelijk van al die maatschappijen, op het beeldscherm weer te geven, dan dient de weergave van die informatie nauwkeurig en niet-misleidend te zijn, en mag zij geen discriminatie tussen de vermelde luchtvaartmaatschappijen inhouden.

4. Indien, naar het beste weten van de systeemverkoper, de informatie over het aantal rechtstreekse geregelde luchtdiensten en de identiteit van de betrokken luchtvaartmaatschappijen onvolledig is, wordt zulks duidelijk op het scherm vermeld.

5. Andere dan geregelde luchtdiensten worden duidelijk als zodanig aangegeven.

6. Vluchten met een tussenlanding worden duidelijk aangegeven.

7. Wanneer vluchten door een andere dan de door de desbetreffende code geïdentificeerde luchtvaartmaatschappij geëxploiteerd worden, wordt de identiteit van de feitelijke exploitant duidelijk aangegeven. Dit vereiste geldt in alle gevallen, behalve voor tijdelijke ad hoc regelingen.

8. Een systeemverkoper mag de ruimte van zijn hoofdschermen niet zodanig gebruiken dat daarbij buitensporig de nadruk wordt gelegd op één bepaalde reismogelijkheid of dat er onrealistische reismogelijkheden worden aangeboden.

9. Behoudens het bepaalde in punt 10 is het volgende van toepassing:

a) wat de rechtstreekse luchtdiensten betreft, worden de vluchten niet meer dan één keer op een hoofdscherm getoond;

b) wat de multi-sectordiensten betreft waarbij wordt overgestapt, mag geen enkele vluchtcombinatie meer dan één keer op een hoofdscherm worden getoond;

c) vluchten met overstap worden op dezelfde wijze behandeld en op het scherm weergegeven als verbindingsvluchten, dat wil zeggen één regel per vliegtuig.

Niettemin is slechts één reservering nodig wanneer de vluchten door dezelfde luchtvaartmaatschappij worden geëxploiteerd, zij hetzelfde vluchtnummer dragen, en de luchtvaartmaatschappij slechts één vluchtcoupon verlangt.

10. 1. Wanneer deelnemende luchtvaartmaatschappijen een joint venture of andere regelingen hebben die contractueel inhouden dat twee of meer van hen de gescheiden verantwoordelijkheid dragen voor het aanbod en de verkoop van luchtvervoerprodukten op een vlucht of een vluchtcombinatie, dienen de woorden "vlucht" (voor rechtstreekse luchtdiensten) en "vluchtcombinatie" (voor multisectordiensten) in punt 9 zodanig te worden geïnterpreteerd dat elk van de betrokken luchtvaartmaatschappijen - tot een maximum van twee - afzonderlijk op het scherm mag worden getoond met gebruikmaking van haar individuele identificatie.

2. Wanneer meer dan twee maatschappijen betrokken zijn, worden de twee maatschappijen die van de uitzondering als bedoeld in punt 10.1 gebruik mogen maken, aangewezen door de maatschappij die de vlucht daadwerkelijk exploiteert.

11. Een hoofdscherm omvat, waar dat uitvoerbaar is, verbindingsvluchten op geregelde luchtdiensten van deelnemende luchtvaartmaatschappijen die met gebruikmaking van minimaal negen verbindingspunten tot stand zijn gebracht. Een systeemverkoper moet het verzoek van een deelnemende luchtvaartmaatschappij om opneming van een onrechtstreekse luchtdienst in het systeem aanvaarden, tenzij het traject langer is dan 130 % van de grootcirkelafstand tussen de beide luchthavens dan wel leidt tot uitsluiting van luchtdiensten met een kortere reisduur. Verbindingspunten waartussen de afstand meer dan 130 % bedraagt, hoeven niet te worden gebruikt.