Jaarverslag 1999

(2000/C 260/01)

Straatsburg, april 1999

Mevrouw Nicole Fontaine

Voorzitter

Europees Parlement Wiertzstraat B - 1047 Brussel Geachte mevrouw Fontaine,

Overeenkomstig artikel 195, lid 1, van het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap en artikel 3, lid 8, van het besluit van het Europees Parlement inzake het statuut van de Europese Ombudsman en de algemene voorwaarden voor de uitoefening van zijn ambt dien ik hierbij mijn verslag over 1999 in.

Jacob SÖDERMAN

De Europese Ombudsman

INHOUD

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

1. VOORWOORD

RESULTAATGERICHTHEID

Het werk van het bureau van een ombudsman kan op veel manieren worden omschreven. Vanuit het standpunt van de burger bezien moet het de kwaliteit van het openbaar bestuur en de betrekkingen tussen burgers en bestuur verbeteren, moeten normen voor behoorlijk bestuur worden vastgesteld en moeten gevallen van wanbeheer ongedaan worden gemaakt, enz. De belangrijkste taak blijft het om burgers bij te staan, opdat zij eerlijk worden behandeld en onmiddellijk wordt bereikt wat van het bestuur mag worden verwacht.

In de loop van het afgelopen jaar hebben de werkzaamheden van de Europese Ombudsman in mijn ogen het niveau bereikt dat men zou mogen verwachten van een instantie die iets meer dan vier jaar bestaat, en waarvoor in een behoorlijk complex juridisch en bestuurlijk kader 25 personen werkzaam zijn.

In 1999 ontvingen wij 1577 klachten (in vergelijking met 1372 in 1998), werden 206 onderzoeken naar eventueel wanbeheer geopend (171 in 1998) en werden op eigen initiatief 5 onderzoeken gestart (in vergelijking met slechts 1 in 1998). Van de klachten waarnaar een onderzoek werd verricht, werden 27 afgesloten met een kritische opmerking aan het adres van de betrokken instelling of het betrokken orgaan, werden 62 door de instelling in het voordeel van klager geregeld, werd in 1 zaak een minnelijke schikking bereikt en werden 10 ontwerpaanbevelingen gedaan teneinde wanbeheer ongedaan te maken (in vergelijking met slechts 1 in 1998). Van de ontwerpaanbevelingen werden 2 onmiddellijk geaccepteerd en leidde 1 tot een speciaal verslag aan het Europees Parlement. De betrokken instelling aanvaardde in een later stadium de aanbeveling die was opgenomen in het speciaal verslag. In 107 zaken (96 in 1998) werd geen wanbeheer geconstateerd, maar ontving klager een volledige toelichting betreffende de wijze van totstandkoming van het betwiste besluit.

Bovendien zijn wij er op een paar uitzonderingen na in geslaagd om altijd binnen een week de ontvangst van klachten te bevestigen en binnen een maand een besluit te nemen over de ontvankelijkheid daarvan. Het streven om zaken na een onderzoek binnen een jaar af te sluiten is nog niet gerealiseerd. Ongeveer 40 zaken die al meer dan een jaar in behandeling zijn, werden nog niet afgesloten, maar de achterstand loopt langzaam terug. Er moeten altijd meer inspanningen worden gedaan om de werkzaamheden verder uit te breiden teneinde voor de burgers betere resultaten te bereiken, maar het is duidelijk dat 1999 tot dusverre het beste jaar was. Beklemtoond moet worden dat de instellingen en organen zelf 62 zaken hebben geregeld (51 in 1998). In feite betekent dit dat zij op eigen initiatief een minnelijke schikking hebben bereikt, nadat de klacht door de Ombudsman onder hun aandacht was gebracht. Dit is voor de klagers een zeer goede zaak, omdat daarmee kostbare tijd wordt gespaard. Ook getuigt het van een goede houding van het openbaar bestuur dat het zijn eigen fouten ongedaan maakt, hetgeen moet worden opgevat als een teken van een uiterst positieve instelling ten opzichte van de Europese burgers.

GESCHILLEN

De constructieve samenwerking met de communautaire instellingen en organen heeft ons werk voor de Europese burgers meer doeltreffend gemaakt. In de meeste zaken hebben de instellingen en organen tijdig gereageerd en hebben zij een uitgebreide toelichting gegeven op de beweringen van klagers. Dit heeft het gemakkelijker gemaakt om zicht te krijgen op de belangrijkste aspecten van zaken en de werkelijke gebeurtenissen. Er zijn echter nog wel een aantal problemen met betrekking tot de Europese Commissie, waarvan de werkzaamheden het meest dikwijls onderwerp waren van onderzoek van de Ombudsman: 163 van 206 zaken.

De diensten van de Commissie hebben opnieuw geprobeerd om de gedachte terrein te doen winnen dat vraagstukken betreffende de interpretatie van het Gemeenschapsrecht door de Commissie alleen door het Hof van Justitie en niet door de Europese Ombudsman kunnen worden behandeld. Dit verschil van mening wordt meer gedetailleerd besproken in het jaarverslag zelf. Laat mij, en ik hoop dat dit de laatste keer is dat ik daar met nadruk op moet wijzen, volstaan met op te merken dat het nooit getuigt van behoorlijk bestuur wanneer niet wordt gehandeld in overeenstemming met de wettelijke bepalingen, dat wil zeggen de bepalingen en de beginselen waaraan een communautaire instelling of een communautair orgaan gehouden is. In de twee Europese lidstaten waar de nationale ombudsmannen geen zaken kunnen behandelen ten aanzien waarvan rechtsinstrumenten openstaan, is deze beperking in de wetgeving zelf uitdrukkelijk vastgelegd. Dat geldt echter niet voor het mandaat van de Europese Ombudsman dat is vastgesteld bij het Verdrag van Maastricht.

Wanneer de werkzaamheden van de Ombudsman ertoe kunnen bijdragen dat onnodige gerechtelijke stappen worden voorkomen en aldus de huidige zware werklast van het Hof kan worden verlicht, lijkt dit bovendien voor alle partijen alleen maar een positieve zaak. Bovendien moet worden opgemerkt dat als gevolg van de beperkingen die het Gemeenschapsrecht oplegt met betrekking tot de toegankelijkheid van gerechtelijke instanties, de Ombudsman voor burgers de enige uitweg is in veel gevallen waarin onrechtmatig handelen van communautaire instellingen en instanties in het geding zou kunnen zijn. Het spreekt voor zich dat de besluiten van de Ombudsman altijd gebaseerd zijn op de jurisprudentie van de gerechtelijke instanties van de Gemeenschappen.

Een ander tijdrovend verschil van mening met de Commissie betrof het recht van de Ombudsman om documenten in te zien. Dit onderwerp werd uitvoeriger besproken in het jaarverslag 1998. Hoewel in 1999 na de gebruikelijke misverstanden en bizarre discussies eens te meer een bevredigend resultaat werd bereikt, heb ik bij het Europees Parlement een voorstel ingediend tot wijziging van het gedeelte van het Statuut van de Ombudsman dat tot deze meningsverschillen leidt. Beklemtoond moet worden dat het voor alle ombudsman-instituten van belang is om onbeperkt inzage te krijgen in de documenten die nodig zijn voor het onderzoek naar een klacht, een recht dat onlangs overigens ook aan OLAF is verleend. Anders hebben de burgers geen vertrouwen in het onderzoek van de Ombudsman. Tegelijkertijd is overduidelijk dat de Ombudsman de vertrouwelijkheid van documenten, voor zover die terecht is vereist, in acht moet nemen en de inhoud daarvan niet openbaar mag maken. Ik spreek de hoop uit dat het Europees Parlement dit initiatief met volle inzet verder zal behandelen en dat de andere instellingen mijn argumenten in deze zaak zullen accepteren.

OPENHEID

Gedurende 1999 is geen belangrijke vooruitgang geboekt op het gebied van transparantie en openheid. Verwacht werd dat de Commissie zou komen met een ontwerpverordening betreffende de toegang van het publiek tot documenten overeenkomstig artikel 255 van het EG-Verdrag, maar er kwam het afgelopen jaar geen voorstel. Er lekten alleen een aantal bepalingen uit, die gewoonlijk stuitten op harde kritiek van organisaties van journalisten en andere activisten op dit gebied. Voor de Ombudsman is dit een belangrijke zaak, omdat het niet verstrekken van informatie of het verstrekken van verkeerde informatie nog steeds het meest aan de orde komt in de klachten (23 %).

De reden die vaak wordt gegeven voor de handhaving van de traditionele vertrouwelijkheid - namelijk doelmatigheid - lijkt nogal paradox. Was het echt zo efficiënt dat de Commissie-Santer in maart moest aftreden, waardoor de werkzaamheden van de Unie een halfjaar lang ernstig werden belemmerd doordat er geen actieve Commissie aan het hoofd van de Unie stond? Een belangrijke oorzaak van die gebeurtenissen was het feit dat er van alles was gebeurd onder het mom van vertrouwelijkheid. Bovendien leert de ervaring dat een open bestuur, waarvan in veel lidstaten in de praktijk sprake is, een doeltreffend instrument tegen fraude en corruptie lijkt te zijn, terwijl een besloten en vertrouwelijke behandeling van openbare aangelegenheden mogelijkheden blijkt te bieden voor fraude en corruptie. Ik vind het een verontrustende zaak dat diegenen die zich verzetten tegen de steeds luidere roep om meer openheid, dit belangrijke punt over het hoofd zien.

Wat ook hun argumenten en motieven mogen zijn, het feit blijft dat hun halsstarrige verzet tegen de pogingen om de noodzakelijke opening van het bestuur van de Unie op een moderne manier tot stand te brengen, ertoe leidt dat gegevens over de financiering van de Europese Unie aan het zicht worden onttrokken, een van de onderwerpen ten aanzien waarvan de Unie de meeste kritiek te verwerken krijgt. Preventie is beter dan wat ook, zelfs met het allerbeste politiewerk kan achteraf slechts een klein deel worden opgelost van de ongewenste activiteiten die wat dat betreft kunnen plaatsvinden.

WAT IS BEHOORLIJK BESTUUR?

In het jaarverslag 1997 gaven we een definitie van het begrip wanbeheer, waarmee het Europees Parlement unaniem akkoord ging en die thans algemeen is aanvaard. Maar bovendien hebben we in juli 1999 een voorstel voor een code van goed administratief gedrag ingediend. De Commissie werkte al sinds 1997 aan haar eigen versie van een dergelijke code, maar toen de Commissie in maart moest aftreden, leek de zaak te verwateren en was het voor het bureau van de Ombudsman het moment om zelf te beginnen met de opstelling van een code van goed administratief gedrag. De code van de Ombudsman heeft geen betrekking op de relatie tussen management en ambtenaren. Het gaat over de betrekkingen tussen burgers en ambtenaren. Het gaat vooral om de dienstverlening die Europese burgers mogen verwachten van het Europees ambtenarenapparaat. Om meer ruchtbaarheid aan de zaak te geven openden we een initiatiefonderzoek met betrekking tot deze aangelegenheid.

De algemene houding van de communautaire instellingen en organen was positief. Sommige lieten ons weten dat zij reeds een dergelijke code hadden vastgesteld. Eén van de organen, het Europees Bureau voor de geneesmiddelenbeoordeling in Londen, nam ons voorstel met een aantal positieve wijzigingen over, terwijl andere organen begonnen met de opstelling van eigen versies. De Commissie deelde mee dat zij voorafgaande aan onderhandelingen met haar personeel in eerste instantie haar eigen versie had behandeld, en verzocht de Ombudsman daarop commentaar te leveren. Op het eerste gezicht leek deze versie, bezien vanuit het standpunt van de Europese burgers, nogal vaag.

Een kwalitatief hoogstaande code van goed administratief gedrag zou bij de Europese burgers leiden tot een positieve beeldvorming omtrent een dienstbare administratie. Dat zou goed zijn voor de reputatie van de Unie in de lidstaten als geheel. Ook zouden de Europese burgers dan duidelijke informatie krijgen met betrekking tot de vraag welk soort diensten zij mogen verwachten en zouden ambtenaren precies weten wat van hen verwacht wordt. In de code is niets opgenomen dat niet met een adequate inzet van het management en een goede opleiding van het personeel kan worden verwezenlijkt. Het initiatiefonderzoek loopt nog, maar volgens mij blijkt uit de grote verscheidenheid aan reeds ontvangen antwoorden dat een wetgevingsinitiatief tot instelling van een Europese bestuurswet betreffende goed administratief gedrag, zoals die in een groot aantal lidstaten reeds bestaat, wellicht beter is. Dat betekent dat ofwel de Commissie zelf het voortouw moet nemen door zelf als eerste stap een goede code vast te stellen of dat het Europees Parlement moet overwegen te zijner tijd een initiatief in deze te nemen. De vaststelling van een dergelijke code van goed administratief gedrag zou voor Europese burgers het bewijs zijn dat de Unie beschikt over een moderne en dienstbare administratie die bereid is zich in te zetten voor haar burgers en niet tot zondebok wordt gemaakt voor alle problemen die in Europa bestaan.

MEER SAMENWERKING

Wanneer iets in de overheidssector niet functioneert, is het meestal zo dat om meer geld of om meer bevoegdheden wordt gevraagd zonder dat wordt geprobeerd om door een uitgebreidere dialoog en meer samenwerking resultaten te bereiken.

Het percentage klachten dat buiten het mandaat valt blijft rond de 70 % schommelen. In veel gevallen gaat het daarbij om beweringen volgens welke het Gemeenschapsrecht in een lidstaat niet juist wordt toegepast. In 1999 hebben we 314 klagers (in 1998 259) geadviseerd om zich tot de nationale of de regionale ombudsman te richten of een verzoekschrift in te dienen bij het desbetreffende parlement. Soortgelijke informatie werd verstrekt aan veel andere burgers die het bureau schriftelijk, telefonisch of per e-mail benaderden met een verzoek om advies. Nu het Verdrag van Amsterdam, en dan vooral de bepalingen betreffende een gebied van rechtvaardigheid, vrijheid en veiligheid, geleidelijk ten uitvoer wordt gelegd, zal op alle niveaus steeds meer Gemeenschapsrecht in de lidstaten van toepassing zijn, en wordt het steeds noodzakelijker de beschikking te krijgen over snelle en doeltreffende gerechtelijke en buitengerechtelijke beroepsmogelijkheden. Van onze kant hebben wij de taak op ons genomen nationale en regionale ombudsmannen en de respectieve commissies voor verzoekschriften te informeren over het Gemeenschapsrecht. Ook hebben wij een netwerk tot stand gebracht om hen steun en advies te verlenen, waarbij zo veel mogelijk gebruik wordt gemaakt van Internet. De vergadering van nationale ombudsmannen en soortgelijke instanties die in september in Parijs heeft plaatsgevonden en die welke in oktober in Florence heeft plaatsgevonden met de regionale ombudsmannen en commissies voor verzoekschriften wees uit dat al deze instellingen en organen bereid zijn op dit gebied meer activiteiten te ontplooien.

Dit betekent dat een constructieve samenwerking in een echte geest van subsidiariteit en gelijkheid de beste manier is om de Europese burgers verdere steun te verlenen opdat zij gedaan kunnen krijgen waar zij overeenkomstig het Gemeenschapsrecht recht op hebben, waar en op welk niveau zich in de Europese Unie ook geschillen voordoen.

Op die manier zou het Gemeenschapsrecht voor alle Europese burgers een tastbare werkelijkheid worden.

Jacob Söderman

Straatsburg, 31 december 1999

2. BIJ DE OMBUDSMAN INGEDIENDE KLACHTEN

De belangrijkste taak van de Europese Ombudsman is het aanpakken van gevallen van wanbeheer bij het optreden van de communautaire instellingen en organen, met uitzondering van het Hof van Justitie en het Gerecht van eerste aanleg bij de uitoefening van hun gerechtelijke taak. Mogelijke gevallen van wanbeheer komen vooral onder de aandacht van de Ombudsman door klachten van Europese burgers. De Ombudsman heeft tevens de mogelijkheid om op eigen initiatief onderzoek te verrichten.

Iedere Europese burger, of iedere niet-burger die in een lidstaat woont, kan een klacht bij de Ombudsman indienen. Bedrijven, verenigingen of andere organen met statutaire zetel in de Unie kunnen eveneens een klacht indienen. Klachten kunnen ofwel rechtstreeks aan het adres van de Ombudsman worden gericht, ofwel via een lid van het Europees Parlement worden ingediend.

Bij de Ombudsman ingediende klachten worden openbaar behandeld, tenzij de klager om vertrouwelijkheid verzoekt. Het is van belang dat de Ombudsman zo open en doorzichtig mogelijk optreedt, zodat de Europese burgers zijn werk kunnen volgen en begrijpen en tevens een goed voorbeeld aan anderen wordt gegeven.

In 1999 behandelde de Ombudsman 1860 zaken. 1577 hiervan waren nieuwe klachten die in 1999 zijn ontvangen. 1458 werden rechtstreeks door individuele burgers toegezonden, 90 kwamen van verenigingen en 23 van bedrijven. 11 klachten werden via leden van het Europees Parlement ontvangen. 278 zaken werden meegenomen uit 1998. De Ombudsman stelde bovendien 5 onderzoeken op eigen initiatief in.

Zoals voor het eerst is opgemerkt in het jaarverslag van de Ombudsman over 1995, bestaat er tussen de Commissie verzoekschriften en de Ombudsman een afspraak om klachten en verzoekschriften in bepaalde gevallen naar elkaar door te verwijzen. In 1999 zijn, met toestemming van de indiener, 3 verzoekschriften doorverwezen naar de Ombudsman om als klachten behandeld te worden. 71 klachten zijn met toestemming van de klager naar het Europees Parlement doorverwezen om als verzoekschriften behandeld te worden. Daarnaast waren er 142 zaken waarin de Ombudsman een klager geadviseerd heeft een verzoekschrift bij het Europees Parlement in te dienen. (Zie Bijlage A, Statistieken, blz. 168)

2.1. RECHTSGRONDSLAG VAN DE WERKZAAMHEDEN VAN DE OMBUDSMAN

De Ombudsman oefent zijn ambt uit overeenkomstig artikel 195 van het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap, het Statuut van de Ombudsman(1) en de uitvoeringsbepalingen die door de Ombudsman overeenkomstig artikel 14 van het Statuut zijn aangenomen. De tekst van de uitvoeringsbepalingen is in alle officiële talen gepubliceerd op de website van de Ombudsman (http://www.euro-ombudsman.eu.int). De tekst is tevens verkrijgbaar bij het Bureau van de Ombudsman.

De uitvoeringsbepalingen hebben betrekking op het interne functioneren van het Bureau van de Ombudsman. Ze bevatten echter ook bepaald materiaal over andere instellingen en organen dat ook al in het Statuut van de Ombudsman is opgenomen, zodat ze een document vormen dat voor de burgers begrijpelijk en nuttig is.

Op 30 november 1999 wijzigde de Ombudsman de uitvoeringsbepalingen teneinde duidelijk te maken dat klachten na de inwerkingtreding van het Verdrag van Amsterdam ook in het Iers kunnen worden ingediend. De wijziging treedt per 1 januari 2000 in werking. De brochure "De Europese Ombudsman - Kan hij u helpen?" en het klachtenformulier zijn in het Iers aan de website van de Ombudsman toegevoegd.

In juni 1999 werden de artikelen 177-179 van het Reglement van het Europees Parlement, de bepalingen die betrekking hebben op de verhouding tussen het Parlement en de Europese Ombudsman, gewijzigd en hernummerd. Door middel van deze amendementen wordt verduidelijkt dat het Jaarverslag en de Speciale verslagen van de Ombudsman behandeld worden door dezelfde bevoegde commissie (in de praktijk de Commissie verzoekschriften).

2.2. HET MANDAAT VAN DE EUROPESE OMBUDSMAN

Alle klachten die bij de Ombudsman worden ingediend, worden geregistreerd en de ontvangst ervan wordt bevestigd. In de ontvangstbevestiging wordt de indiener geïnformeerd over de procedure voor de behandeling van zijn of haar klacht en worden de naam en het telefoonnummer vermeld van de juridisch adviseur die de klacht behandelt. Als volgende stap wordt onderzocht of de klacht binnen het mandaat van de Ombudsman valt.

Krachtens zijn in artikel 195 van het EG-Verdrag vastgestelde mandaat heeft de Ombudsman het recht kennis te nemen van klachten van burgers van de Unie of van natuurlijke of rechtspersonen met verblijfplaats of statutaire zetel in een lidstaat over gevallen van wanbeheer bij het optreden van de communautaire instellingen of organen, met uitzondering van het Hof van Justitie en het Gerecht van eerste aanleg bij de uitoefening van hun gerechtelijke taak. Een klacht valt daarom buiten het mandaat indien

1. de klager geen persoon is die een klacht mag indienen

2. de klacht niet tegen een instelling of orgaan van de Gemeenschappen gericht is

3. de klacht tegen het Hof van Justitie of het Gerecht van eerste aanleg bij de uitoefening van hun gerechtelijke taak gericht is of

4. de klacht niet over een mogelijk geval van wanbeheer gaat.

2.2.1.

"WANBEHEER"

Naar aanleiding van een verzoek van het Europees Parlement om een duidelijke definitie van wanbeheer gaf de Ombudsman in het jaarverslag 1997 de navolgende definitie:

Wanbeheer doet zich voor wanneer een overheidsinstantie niet handelt in overeenstemming met een regel of een beginsel waaraan zij gehouden is.

In 1998 nam het Europees Parlement een resolutie aan waarin met deze definitie werd ingestemd.

In 1999 was er een briefwisseling tussen de Ombudsman en de Commissie, waaruit bleek dat de Commissie ook met deze definitie heeft ingestemd.

Foutieve juridische interpretatie is een vorm van wanbeheer

In oktober 1998 deed het bureau van de Ierse ombudsman de Europese Ombudsman een verzoek toekomen betreffende de interpretatie van artikel 9, lid 2, van verordening 3887/92 van de Commissie. Het verzoek was het resultaat van een aantal klachten die bij de Ierse ombudsman waren ingediend tegen het Ierse Ministerie van Landbouw en Voedselvoorziening, dat op advies van de Commissie een aantal aanvragen voor subsidies in het kader van de speciale programma's voor subsidiëring van rundvleesproductie en extensivering had afgewezen of verlaagd.

In februari 1999 bekrachtigde de Commissie haar interpretatie van de verordening. Vervolgens werd door het bureau van de Ierse ombudsman gesteld dat de interpretatie van de Commissie te restrictief en onredelijk was tegenover de betrokken subsidieaanvragers. In april 1999 besloot de Europese Ombudsman na ampele overwegingen met betrekking tot deze kwestie een initiatiefonderzoek te openen en stelde hij de Commissie daarvan op de hoogte.

In juni 1999 stemde de Commissie ermee in haar standpunt inzake de interpretatie van de desbetreffende bepaling in heroverweging te nemen. Zij merkte daarbij echter het volgende op:

"De Commissie is van mening dat de juridische interpretatie van een artikel van een verordening geen geval van wanbeheer kan vormen. Overeenkomstig artikel 220 (eerder artikel 164) van het Verdrag zou eventueel door het Hof van Justitie een besluit over deze kwestie kunnen worden genomen."

Het antwoord van de Europese Ombudsman aan de Commissie over dit punt bevatte de navolgende opmerkingen:

"De Ombudsman houdt altijd rekening met het feit dat het Hof van Justitie met betrekking tot de betekenis en interpretatie van het Gemeenschapsrecht de hoogste autoriteit is. Bovendien kan de Ombudsman overeenkomstig artikel 195 van het EG-Verdrag geen onderzoek verrichten wanneer de vermeende feiten het voorwerp van een gerechtelijke procedure uitmaken of hebben uitgemaakt (onderstreping toegevoegd). In de praktijk echter heeft noch de Ierse ombudsman noch de Ierse burger die bij hem met betrekking tot deze zaak een klacht indiende een gerechtelijke procedure aangespannen, hetgeen overigens ook niet gemakkelijk zou zijn. Ik moge er tevens op wijzen dat de betekenis van het begrip 'wanbeheer' voor de werkzaamheden van de Ombudsman van fundamentele betekenis is. Om die reden heb ik deze zaak behandeld in het eerste jaarverslag over 1995, waarin door mij werd opgemerkt:

In het Verdrag noch in het Statuut wordt de term 'wanbeheer' nader omschreven. Voor alle duidelijkheid, er is sprake van wanbeheer als een communautaire instelling of orgaan niet overeenkomstig de verdragen en de bindende communautaire besluiten handelt, of de arresten en rechtsbeginselen van het Hof van Justitie en het Gerecht van eerste aanleg niet in acht neemt.

Ook bevatte het verslag een niet-uitputtende lijst van mogelijke soorten van wanbeheer.

Het jaarverslag 1995 werd behandeld door de terzake bevoegde commissie van het Europees Parlement, die bovengenoemde omschrijving van wanbeheer accepteerde, en op 20 juni 1996 vond een plenair debat plaats waaraan werd deelgenomen door Commissaris Marín. De omschrijving van het begrip wanbeheer in het jaarverslag 1995 werd ook met instemming begroet op de bijeenkomst van de Europese nationale ombudsmannen die in september 1997 werd gehouden.

Bij de behandeling van het jaarverslag 1996 door het Parlement werd aangedrongen op een nauwkeuriger definitie van wanbeheer, en ik deed tijdens het plenaire debat de toezegging met een dergelijke definitie te zullen komen. Ik vroeg de nationale ombudsmannen en soortgelijke instanties mij mee te delen wat de term wanbeheer in hun lidstaten precies inhield. Op basis van de antwoorden die naar aanleiding daarvan werden ontvangen blijkt dat het fundamentele begrip als volgt kan worden omschreven:

Wanbeheer doet zich voor wanneer een overheidsinstantie niet handelt in overeenstemming met een regel of een beginsel waaraan zij gehouden is.

Deze definitie werd opgenomen in het jaarverslag 1997, samen met een toelichting waarin werd beklemtoond dat, wanneer de Europese Ombudsman onderzoekt of een communautaire instelling of orgaan heeft gehandeld in overeenstemming met de regels en beginselen waaraan zij gehouden is, 'zijn eerste en belangrijkste taak erin gelegen (moet) zijn vast te stellen of zij rechtmatig heeft gehandeld'.

Na een plenair debat op 14 juli 1998, waarin Commissaris Gradin het toejuichte dat de betekenis van het begrip 'wanbeheer' nu duidelijk is gedefinieerd, werd door het Europees Parlement op 16 juli 1998 een resolutie aangenomen waarin met de definitie van wanbeheer werd ingestemd en werd opgemerkt dat op basis van de definitie en de voorbeelden die in het jaarverslag 1997 werden gegeven, duidelijk is geschetst wat de bevoegdheden van de Europese Ombudsman zijn(2). De definitie werd ook opgenomen in het jaarverslag 1998, dat op 15 april 1999 in het Europees Parlement werd behandeld in aanwezigheid van Commissaris Monti.

Het verbaast mij derhalve dat de Commissie zich nu opnieuw wil buigen over een zaak die reeds behandeld is in het kader van een procedure tijdens welke zij alle gelegenheid had om haar standpunten kenbaar te maken.

Indien de Commissie van mening is dat het meer in het belang van Europese burgers zou zijn om het mandaat van de Ombudsman te beperken, kan zij een amendement op het Verdrag voorstellen teneinde gevallen uit te sluiten waarin klager de zaak aanhangig kan maken bij een rechtbank of een gerechtelijke instantie. Een dergelijke beperking zou hoogst ongebruikelijk zijn, zoals duidelijk blijkt uit de door de Raad van Europa vastgestelde definitie van de rol van een ombudsman, waartoe ook de beoordeling van de rechtmatigheid van administratieve besluiten behoort(3). Een dergelijke beperking bestaat echter wel in de wetgeving tot instelling van de 'UK Parliamentary Commissioner for Administration', maar zolang het Verdrag niet is gewijzigd middels de opneming van een soortgelijke beperking voor de Europese Ombudsman, zal hij uitvoering blijven geven aan het mandaat zoals dat in het huidige Verdrag is vastgesteld en op grond waarvan hij onderzoek kan verrichten, tenzij de vermeende feiten 'het voorwerp van een gerechtelijke procedure uitmaken of hebben uitgemaakt'.

Het Bureau van de Europese Ombudsman is opgericht om de betrekkingen tussen de communautaire instellingen en organen en de Europese burgers te verbeteren. In gevallen waarin de instelling verklaart correct en in overeenstemming met de bepalingen en beginselen waaraan zij gehouden is te hebben gehandeld, is de burger in sommige gevallen tevreden over die uitleg, of heeft hij tenminste meer begrip voor het handelen van de instelling.

Bovendien is de Ombudsman zich er bij de uitvoering van zijn onderzoeken altijd van bewust dat het Hof van Justitie met betrekking tot de betekenis en de interpretatie van het Gemeenschapsrecht de hoogste autoriteit is, alsmede van het feit dat er bij ambtenaren van de Commissie sprake is van een grote mate van expertise met betrekking tot de interpretatie en tenuitvoerlegging van het Gemeenschapsrecht op verschillende terreinen. Derhalve zal de Ombudsman in de meeste gevallen geen aanleiding vinden om aan het einde van zijn onderzoek vraagtekens te zetten bij de interpretatie die de Commissie heeft gedacht te moeten geven aan een wetsbepaling."

De Europese Ombudsman verzocht de Commissie hem vóór 31 juli 1999 mee te delen of zij akkoord gaat met de definitie van wanbeheer zoals die in het jaarverslag van de Ombudsman over 1997 is opgenomen en, zo niet, hem mee te delen welke redenen zij daarvoor heeft.

Op 15 juli 1999 antwoordde de secretaris-generaal van de Commissie dat Commissaris Gradin op 14 juli 1998 in het Europees Parlement namens de Commissie had ingestemd met bovengenoemde definitie. De secretaris-generaal bevestigde tevens dat de Commissie nog steeds bezig was met een onderzoek naar haar interpretatie van de desbetreffende bepaling en dat de Commissie de Ombudsman zo spoedig mogelijk in kennis zou stellen van de resultaten daarvan.

Q5/98/IJH - OI/3/99/IJH

2.2.2.

DE CODE VAN GOED ADMINISTRATIEF GEDRAG

In november 1998 werd door de Ombudsman een initiatiefonderzoek ingesteld naar het bestaan bij de verschillende communautaire instellingen en organen van een code van goed administratief gedrag voor ambtenaren in hun contacten met het publiek, en naar de toegankelijkheid van die code voor het publiek. In het kader van het initiatiefonderzoek werd negentien communautaire instellingen en organen gevraagd of zij al een code van administratief gedrag voor hun ambtenaren in hun contact met het publiek hadden aangenomen, of van plan waren een dergelijke code aan te nemen, die gemakkelijk toegankelijk is voor de burgers.

Op 28 juli 1999 stelde de Ombudsman een code van goed administratief gedrag voor in de vorm van ontwerpaanbevelingen aan de Commissie, het Europees Parlement en de Raad. Soortgelijke ontwerpaanbevelingen werden in september 1999 gedaan aan de andere instellingen en organen. De code van de Ombudsman is in alle talen beschikbaar op de website (http://www.euro-ombudsman.eu.int).

De Ombudsman is van plan om in begin 2000 over deze kwestie een speciaal verslag aan het Europees Parlement uit te brengen.

2.3. ONTVANKELIJKHEID VAN KLACHTEN

Een klacht die binnen het mandaat van de Ombudsman valt, moet ook aan andere ontvankelijkheidscriteria voldoen, voordat de Ombudsman een onderzoek kan instellen. De criteria zoals deze zijn vastgelegd in het Statuut van de Ombudsman, zijn dat:

1. uit de klacht het onderwerp alsmede de identiteit van de persoon van wie zij uitgaat, moeten blijken (artikel 2, lid 3, van het Statuut);

2. de Ombudsman niet mag interveniëren in een procedure voor de rechter en evenmin de gegrondheid van een rechterlijke beslissing in twijfel mag trekken (artikel 1, lid 3);

3. de klacht moet zijn ingediend binnen twee jaar na de datum waarop degene die de klacht indient, in kennis is gesteld van de feiten die aan de klacht ten grondslag liggen (artikel 2, lid 4);

4. voorafgaand aan de klacht passende administratieve stappen bij de betrokken instellingen of organen moeten zijn ondernomen (artikel 2, lid 4);

5. over de arbeidsbetrekkingen tussen de communautaire instellingen of organen en hun ambtenaren of andere personeelsleden slechts een klacht kan worden ingediend indien de betrokkene de interne administratieve mogelijkheden tot het indienen van een verzoek of een klacht heeft uitgeput (artikel 2, lid 8).

Voorbeelden van niet-ontvankelijkheid in verband met gerechtelijke procedures

In juli 1998 diende de organisatie Énergie pour l'Arménie bij de Europese Ombudsman een klacht in. Zij beweerde dat de Europese Commissie weigerde een rekening te betalen voor werkzaamheden die ten uitvoer waren gelegd in het kader van een onder het Tacis-programma ondertekend contract. De klacht werd ter fine van een standpunt doorgezonden naar de Commissie en de klager kreeg de mogelijkheid commentaar te leveren. Verder werd enig aanvullend onderzoek gedaan.

Overeenkomstig artikel 195 van het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap kan de Europese Ombudsman geen onderzoek verrichten, wanneer de vermeende feiten het voorwerp van een gerechtelijke procedure uitmaken of hebben uitgemaakt.

Tijdens het onderzoek met betrekking tot de klacht deelde klager de Europese Ombudsman mee dat de in zijn bij de Ombudsman ingediende klacht genoemde feiten onderwerp waren van een gerechtelijke procedure voor Belgische rechtbanken.

In artikel 2, lid 7, van het Statuut van de Ombudsman is bepaald dat, wanneer de Ombudsman vanwege een gerechtelijke procedure een eind moet maken aan de behandeling van een klacht, de resultaten van het onderzoek dat hij eventueel reeds heeft verricht zonder verdere stappen ter zijde worden gelegd. De Ombudsman besloot derhalve de zaak te sluiten.

Zaak 739/98/ADB

In juli 1999 diende mevrouw P. bij de Europese Ombudsman een klacht in naar aanleiding van de weigering van de Commissie van de Europese Gemeenschappen om haar toe te laten tot het schriftelijke gedeelte van vergelijkend onderzoek COM/A/12/98.

De klacht werd ter fine van een standpunt doorgezonden naar de Commissie. In november 1999 deelde de Commissie de Ombudsman mee dat klager bij het Gerecht van eerste aanleg een gerechtelijke procedure had geopend met betrekking tot de in de klacht genoemde feiten. Omdat klager gerechtelijke stappen had ondernomen bij het Gerecht van eerste aanleg, maakte de Ombudsman, na klager over deze kwestie te hebben gehoord, in december 1999 overeenkomstig artikel 195 van het EG-Verdrag een einde aan de behandeling van de klacht.

Overeenkomstig artikel 2, lid 7, van het Statuut van de Ombudsman werden de resultaten van het tot dan toe verrichte onderzoek, zonder verdere stappen terzijde gelegd.

Zaak 867/99/GG

2.4. GRONDEN VOOR HET INSTELLEN VAN EEN ONDERZOEK

De Ombudsman kan klachten behandelen die binnen zijn mandaat vallen en die voldoen aan de ontvankelijkheidscriteria. Artikel 195 van het EG-Verdrag bepaalt dat hij "door hem gerechtvaardigd geacht onderzoek verricht". In sommige gevallen zijn er voor de Ombudsman wellicht onvoldoende gronden om een onderzoek in te stellen, ook al is de klacht technisch gezien ontvankelijk. Wanneer een klacht al als verzoekschrift door de Commissie verzoekschriften van het Europees Parlement is behandeld, gaat de Ombudsman er normaliter van uit dat er voor hem geen gronden zijn een onderzoek in te stellen, tenzij er nieuw bewijsmateriaal wordt gepresenteerd.

2.5. ANALYSE VAN DE KLACHTEN

Van de 5270 klachten die vanaf het begin van de werkzaamheden van de Ombudsman werden geregistreerd, kwam 16 % uit Frankrijk, 14 % uit Duitsland, 14 % uit Spanje, 9 % uit het Verenigd Koninkrijk en 12 % uit Italië. Een volledige analyse van de herkomst van de klachten per land wordt gegeven in Bijlage A, Statistieken.

In 1999 werd in 93 % van de zaken de procedure afgerond in het kader waarvan wordt beoordeeld of de klachten binnen het mandaat vallen, voldoen aan de ontvankelijkheidscriteria en gronden bieden voor het instellen van een onderzoek. 27 % van de beoordeelde klachten bleek binnen het mandaat van de Ombudsman te vallen. Hiervan voldeden 243 aan de ontvankelijkheidscriteria, maar 42 bleken geen gronden voor een onderzoek te bieden. In 201 gevallen is derhalve een onderzoek ingesteld.

De meeste klachten die tot een onderzoek leidden, waren gericht tegen de Europese Commissie (77 %). Aangezien de Commissie de belangrijkste communautaire instelling is die besluiten neemt die rechtstreekse gevolgen voor de burgers hebben, is het logisch dat zij het belangrijkste doelwit van klachten van de burgers is. Er waren 24 klachten tegen het Europees Parlement en 7 klachten tegen de Raad van de Europese Unie.

De belangrijkste soorten van vermeend wanbeheer waren een gebrek aan doorzichtigheid (66 zaken), discriminatie (31 zaken), gebrekkige procedures of niet-eerbiediging van de rechten van verdediging (33 zaken), oneerlijke behandeling of machtsmisbruik (32 zaken), vermijdbare vertraging (45 zaken), nalatigheid (29 zaken), niet-nakoming van verplichtingen, dat wil zeggen het niet vervullen door de Europese Commissie van haar rol als "hoedster van de Verdragen" ten aanzien van de lidstaten (9 zaken) en juridische fouten (29 zaken).

2.6. ADVIES OM ZICH TOT EEN ANDERE INSTANTIE TE WENDEN EN OVERDRACHT VAN KLACHTEN

Als een klacht buiten het mandaat valt of niet ontvankelijk is, probeert de Ombudsman altijd de klager te adviseren met betrekking tot de vraag of een andere instelling de klacht wellicht zou kunnen behandelen. Indien mogelijk draagt de Ombudsman een klacht met toestemming van de klager rechtstreeks over aan een andere bevoegde instelling, mits er gronden voor de klacht aanwezig blijken te zijn.

In 1999 is in 708 zaken, waarvan de meeste betrekking hadden op het Gemeenschapsrecht, advies gegeven. In 314 zaken kreeg de klager het advies de klacht bij een nationale of regionale ombudsman of een soortgelijk orgaan in te dienen. Daarnaast werden met toestemming van de klager 8 klachten rechtstreeks aan een nationale ombudsman overgedragen. 142 klagers kregen het advies een verzoekschrift bij het Europees Parlement in te dienen en nog eens 71 klachten werden, met toestemming van de klager, aan het Europees Parlement overgedragen om als verzoekschrift behandeld te worden. In 149 zaken luidde het advies contact op te nemen met de Europese Commissie. Hierbij ging het in enkele gevallen om zaken waarin een klacht tegen de Commissie niet-ontvankelijk werd verklaard, omdat niet eerst passende administratieve stappen bij de Commissie waren ondernomen. In 101 zaken kreeg de klager het advies contact op te nemen met andere instanties.

2.7. DE ONDERZOEKSBEVOEGDHEDEN VAN DE OMBUDSMAN

In het jaarverslag over 1998 stelde de Ombudsman voor zijn onderzoeksbevoegdheden te verduidelijken, zowel wat betreft de inzage van documenten als het horen van getuigen. Door het Europees Parlement werd een resolutie aangenomen waarin er bij de Commissie institutionele zaken op werd aangedrongen in overweging te nemen artikel 3, lid 2, van het Statuut van de Ombudsman te wijzigen overeenkomstig het voorstel in het verslag van de Commissie verzoekschriften(4).

Teneinde dit proces te bespoedigen werd door de Ombudsman het navolgende voorstel uitgewerkt betreffende een herziening van de tekst van artikel 3, lid 2, en werd dit voorstel door hem in december 1999 toegezonden aan de Voorzitter van het Europees Parlement:

De communautaire instellingen en organen zijn gehouden de Ombudsman alle door hem gevraagde informatie te overleggen en hem inzage te verlenen in en kopieën te laten maken van elk document of de inhoud van elke informatiedrager.

Zij geven alleen na voorafgaande toestemming van de betrokken lidstaat inzage van documenten van een lidstaat die op grond van een wettelijke bepaling of enig ander voorschrift geheim zijn.

Zij geven geen inzage van andere documenten van een lidstaat dan nadat zij de betrokken lidstaat daarvan in kennis hebben gesteld.

De leden en het personeel van communautaire instellingen en organen dienen te getuigen als de Ombudsman hen daarom verzoekt. Zij geven daarbij volledige en waarheidsgetrouwe informatie.

De Ombudsman en zijn personeel maken geen vertrouwelijke informatie of documenten bekend die in de loop van onderzoeken zijn verkregen.

Bovengenoemde ontwerptekst was voor een deel gebaseerd op de verordening betreffende de onderzoeksbevoegdheden van het Europees Bureau voor fraudebestrijding (OLAF) waarin is bepaald dat het onmiddellijk en zonder voorafgaande aankondiging toegang heeft tot alle informatie en het recht heeft om elk document dat in het bezit is van de instellingen en organen te kopiëren(5).

2.7.1. HET HOREN VAN GETUIGEN

Artikel 3, lid 2, van het Statuut van de Ombudsman bevat de volgende alinea:

"De ambtenaren en andere personeelsleden van de communautaire instellingen en organen dienen te getuigen als de Ombudsman hen daarom verzoekt; zij spreken in naam van en in opdracht van hun diensten en blijven gebonden door hun verplichting inzake beroepsgeheim."

In 1999 deed de Ombudsman voor het eerst een beroep op deze bepaling in twee zaken waarbij de Commissie betrokken was. Een van die zaken (1140/97/IJH) werd in 1999 gesloten en daarover wordt hieronder verslag uitgebracht (blz. 91). Het onderzoek met betrekking tot de andere zaak (995/98/OV) werd in 2000 voortgezet.

Op basis van zijn met het afnemen van getuigenissen opgedane ervaring wendde de Ombudsman zich op 7 juli 1999 schriftelijk tot de secretaris-generaal van de Commissie met een uiteenzetting van een algemene procedure die in toekomstige zaken zou moeten worden gevolgd:

1. Datum, tijdstip en plaats van de mondelinge getuigenissen worden overeengekomen tussen de diensten van de Ombudsman en het secretariaat-generaal van de Commissie, dat de getuige(n) daarvan in kennis stelt. De mondelinge getuigenissen vinden plaats in de gebouwen van de Ombudsman, normaal gesproken in Brussel.

2. Elke getuige wordt afzonderlijk gehoord zonder dat hij zich kan laten vergezellen.

3. De procedureta(a)l(en) worden overeengekomen tussen de diensten van de Ombudsman en het secretariaat-generaal van de Commissie. Indien getuigen daar vooraf om verzoeken, vinden de getuigenissen plaats in hun moedertaal.

4. De diensten van de Ombudsman dragen zorg voor opname en transcriptie van de vragen en antwoorden.

5. Aan elke getuige wordt een transcriptie van zijn getuigenverhoor ter ondertekening toegezonden. De getuige wordt uitgenodigd taalkundige correcties op zijn of haar antwoorden voor te stellen. Indien hij of zij correctie of aanvulling van een antwoord verlangt, moeten de herziene tekst van het antwoord en de motieven voor de herziening ervan worden opgenomen in een afzonderlijk document dat als bijlage bij de transcriptie wordt gevoegd.

6. De ondertekende transcriptie met eventuele bijlagen maakt deel uit van het dossier van de Ombudsman in de zaak.

Later werd verduidelijkt dat punt 6 ook impliceert dat klager een kopie ontvangt van de ondertekende transcriptie en de mogelijkheid heeft om opmerkingen te maken.

2.7.2. INZAGE VAN DOCUMENTEN

In 1999 werd verschillende malen gebruik gemaakt van de bevoegdheden van de Ombudsman om dossiers en documenten met betrekking tot een onderzoek in te zien.

In correspondentie tussen de Commissie en de Ombudsman werd duidelijk gemaakt dat het recht op inzage ook de mogelijkheid omvat om documenten te lezen en aantekeningen en fotokopieën te maken.

De instructies van de Ombudsman aan zijn personeel betreffende de inzage van documenten bevatten de navolgende punten:

De juridisch adviseur ondertekent geen andere toezeggingen of bevestigingen dan alleen een lijst van de documenten die zijn ingezien of gekopieerd. Indien de diensten van de betrokken instelling of het betrokken orgaan een dergelijk voorstel doen, doet de juridisch adviseur daarvan een kopie toekomen aan de Ombudsman.

Indien de diensten van de betrokken instelling of het betrokken orgaan proberen inzage van enige documenten te voorkomen of daarvoor onredelijke voorwaarden stellen, deelt de juridisch adviseur hen mee dat dit wordt opgevat als een weigering om inzage te verlenen.

Indien inzage van enig document wordt geweigerd, verzoekt de juridisch adviseur de diensten van de betrokken instelling of het betrokken orgaan mee te delen op welke naar behoren gemotiveerde gronden van geheimhouding de weigering is gebaseerd.

Het eerste punt werd toegevoegd naar aanleiding van een zaak waarin door de diensten van de Commissie werd voorgesteld dat het personeel van de Ombudsman een verklaring moest ondertekenen, waarin werd toegezegd dat de Commissie schadeloos zou worden gesteld voor schade die eventueel aan derden zou worden toegebracht door het vrijgeven van in het document vervatte informatie.

2.8. BESLUITEN NA EEN ONDERZOEK DOOR DE OMBUDSMAN

Wanneer de Ombudsman besluit een onderzoek naar een klacht in te stellen, is de eerste stap de klacht en de eventuele bijlagen voor een standpunt naar de betrokken instelling of het betrokken orgaan van de Gemeenschappen te zenden. Wanneer het standpunt is ontvangen, wordt dit voor opmerkingen naar de klager gestuurd.

In sommige zaken neemt de instelling of het orgaan zelf stappen om de zaak tot tevredenheid van de klager op te lossen. Indien uit het standpunt en de opmerkingen blijkt dat dit het geval is, wordt de zaak gesloten als zijnde "opgelost door de instelling". In sommige andere gevallen besluit de klager de klacht in te trekken en wordt het dossier om die reden gesloten.

Indien de klacht niet door de instelling wordt opgelost en evenmin door de klager wordt ingetrokken, zet de Ombudsman zijn onderzoek voort. Indien het onderzoek geen geval van wanbeheer aan het licht brengt, worden de klager en de instelling of het orgaan daarvan in kennis gesteld en wordt de zaak gesloten.

Indien het onderzoek van de Ombudsman een geval van wanbeheer aan het licht brengt, streeft hij zo mogelijk een minnelijke schikking na om aan het wanbeheer een einde te maken en de klager genoegdoening te verschaffen.

Indien een minnelijke schikking niet mogelijk is of als het streven om een minnelijke schikking te bereiken geen succes oplevert, sluit de Ombudsman het dossier met een kritische opmerking aan het adres van de betrokken instelling of het betrokken orgaan, of stelt hij officieel vast dat er sprake is van wanbeheer en doet hij ontwerpaanbevelingen.

Een kritische opmerking wordt voldoende geacht in die zaken waarin het wanbeheer geen algemene implicaties lijkt te hebben, en geen verdere stappen van de Ombudsman noodzakelijk lijken.

In de gevallen waarin verdere stappen van de Ombudsman wel noodzakelijk lijken (dat wil zeggen bij ernstiger gevallen van wanbeheer of gevallen die algemene implicaties hebben), stelt de Ombudsman een besluit met ontwerpaanbevelingen voor de betrokken instelling of het betrokken orgaan op. Overeenkomstig artikel 3, lid 6, van het Statuut van de Ombudsman moet de instelling of het orgaan binnen drie maanden een omstandig advies sturen. Het omstandig advies kan bestaan uit instemming met het besluit van de Ombudsman en een beschrijving van de ter uitvoering van de aanbevelingen genomen maatregelen.

Als een instelling of orgaan van de Gemeenschap nalaat bevredigend te reageren op een ontwerpaanbeveling, dient de Ombudsman overeenkomstig artikel 3, lid 7, een verslag in bij het Europees Parlement en de betrokken instelling of het betrokken orgaan. Het verslag kan aanbevelingen bevatten.

In 1999 stelde de Ombudsman 206 onderzoeken in, waarvan 201 in verband met klachten en 5 op eigen initiatief. (Zie voor nadere bijzonderheden Bijlage A, Statistieken)

62 zaken werden door de instelling of het orgaan zelf opgelost. Het ging in 39 gevallen om zaken waarbij met de stappen van de Ombudsman werd bereikt dat niet-beantwoorde correspondentie uiteindelijk toch werd beantwoord (zie het jaarverslag 1998, punt 2.9, voor meer gegevens over de in dergelijke gevallen gevolgde procedure). In 5 zaken trok de klager de klacht in. In 107 zaken bracht het onderzoek van de Ombudsman geen wanbeheer aan het licht.

In 27 zaken werd een kritische opmerking aan de betrokken instelling of het betrokken orgaan gericht. In één zaak werd een minnelijke schikking bereikt. Er werden in 1999 10 ontwerpaanbevelingen aan de betrokken instellingen en organen gedaan. Twee ontwerpaanbevelingen werden door de instellingen in 1999 aanvaard, waarvan één werd gedaan in 1998 (zaken 1055/96/IJH en 633/97/(PD)IJH, zie blz. 262 en 264). In het geval van 8 andere ontwerpaanbevelingen die in 1999 werden gedaan, liep de uiterste termijn voor de indiening van een omstandig advies van de betrokken instelling niet vóór het einde van het jaar af.

In één zaak werd een ontwerpaanbeveling gevolgd door een speciaal verslag aan het Europees Parlement. Het ging hierbij om initiatiefonderzoek (1004/97/(PD)GG) betreffende geheimhouding bij de aanwervingsprocedures van de Commissie.

Het verslag, dat in alle talen werd gepubliceerd in het Publicatieblad(6) en op de website van de Ombudsman, bevat de navolgende aanbeveling:

De Commissie dient bij haar toekomstige vergelijkende onderzoeken, en ten laatste per 1 juli 2000, kandidaten op hun verzoek inzage te verlenen in hun gecorrigeerde examenteksten.

Op 7 december 1999 deed de voorzitter van de Commissie de navolgende mededeling aan de Ombudsman:

"De Commissie verwelkomt de aanbevelingen die u in dit verslag hebt gedaan, en zal de nodige juridische en organisatorische maatregelen treffen teneinde kandidaten op hun verzoek vanaf 1 juli 2000 inzage te verlenen in hun gecorrigeerde examenteksten."

3. BESLUITEN NA EEN ONDERZOEK

3.1. GEVALLEN WAARIN GEEN WANBEHEER IS VASTGESTELD

3.1.1. EUROPEES PARLEMENT

TRANSPARANTIE VAN DE PROCEDURES VOOR EEN DOOR EEN FRACTIE VAN HET EUROPEES PARLEMENT GEORGANISEERD VERGELIJKEND ONDERZOEK

Besluit inzake klacht nr. 1163/97/JMA tegen het Europees Parlement

Klacht

In december 1997 diende mevrouw M. bij de Ombudsman een klacht in over een aantal onregelmatigheden bij algemeen vergelijkend onderzoek A 1/97 (Spaanse administrateurs) dat was georganiseerd door de Socialistische Fractie in het Europees Parlement. Haar beweringen hadden betrekking op de samenstelling van de jury voor het vergelijkend onderzoek en de transparantie van de desbetreffende procedures.

Klager nam in 1997 deel aan dat algemeen vergelijkend onderzoek. Zij stelde dat zij weliswaar een mondeling onderhoud met de jury had gehad, maar dat haar naam niet op de reservelijst van het vergelijkend onderzoek was geplaatst.

Mevrouw M. wendde zich schriftelijk tot het secretariaat van de jury met het verzoek om inzage in haar schriftelijke examens. De jury antwoordde dat haar werkzaamheden geheim waren, zoals is vastgesteld in het Statuut en in de jurisprudentie van het Hof van Justitie is bevestigd, en dat zij daarom geen inzage in haar schriftelijke examen kon krijgen. Bovendien werd in de brief opgemerkt dat zij weliswaar hoge cijfers voor de schriftelijke examens had behaald (83 punten op 100), maar dat zij na het mondeling onderhoud dat zij had gehad met de jury niet op de reservelijst was geplaatst.

Nadat klager opnieuw een verzoek had ingediend, deelde de jury haar in november 1997 mee dat drie kandidaten op de reservelijst van dit vergelijkend onderzoek waren geplaatst en dat daarvan twee waren uitgekozen om de beschikbare posten te bezetten. In de brief werden alleen de namen van deze kandidaten vermeld. In het antwoord werden de resultaten van de desbetreffende kandidaten niet vermeld, en wel op grond van het vertrouwelijke karakter van de beraadslagingen van de jury. Dit besluit werd door de voorzitter van de Fractie, die verantwoordelijk was voor de organisatie van het vergelijkend onderzoek, bekrachtigd.

Derhalve diende klager bij de Europese Ombudsman een klacht in met de navolgende elementen:

1. Schending van een aantal interne regelen van de Socialistische Fractie:

- artikel 8.1.5: bij het mondelinge examen was geen vertegenwoordiger van het Personeelscomité aanwezig; Meer dan twee leden van dezelfde nationaliteit/examentaal (Spaans) maakten deel uit van de jury; het besluit van de jury was ondertekend door een van de leden zonder stemrecht;

- artikel 8.1.6: het aantal op de reservelijst geplaatste kandidaten was minder dan drie keer het aantal vacatures.

2. Feit dat geen informatie werd verstrekt en gebrek aan transparantie:

- volgens klager ontving zij geen adequate uitleg met betrekking tot de door de jury bij de beoordeling van de examens gevolgde criteria. Met betrekking tot dit aspect merkte klager op dat het lange tijd (2 maanden) had geduurd voordat de voorzitter van de Socialistische Fractie haar verzoeken beantwoordde, en dat bovendien haar brief aan het lid van de jury dat het Personeelscomité vertegenwoordigde, onbeantwoord was gebleven;

- tevens stelde klager dat het feit dat een aantal op de reservelijst geplaatste kandidaten arbeidsbetrekkingen onderhield met een aantal leden van de jury, twijfels deed rijzen ten aanzien van de objectiviteit van het door haar genomen besluit.

Onderzoek

Standpunt Parlement

De klacht werd doorgezonden naar het Europees Parlement. In zijn standpunt verwees het Parlement naar de opmerkingen die door de Socialistische Fractie waren gemaakt:

- Wat het ontbreken van een vertegenwoordiger van het Personeelscomité in de jury betreft, werd er in het standpunt op gewezen dat door de voorzitter van de jury alleen behoeft te worden nagegaan of het minimumaantal leden aanwezig is dat is vereist om het quorum te bereiken. Bovendien had geen van de kandidaten vóór het begin van de examens bezwaar gemaakt met betrekking tot deze kwestie.

- De Socialistische Fractie merkte op dat enkel twee leden dezelfde nationaliteit hadden, een vertegenwoordiger van de Spaanse delegatie, en de Secretaris-Generaal van de Fractie. Deze laatste was lid van de jury op grond van zijn institutionele rol in de Fractie. Er was een tweede vertegenwoordiger van de Spaanse delegatie die echter enkel een waarnemer was zonder stemrecht. Daarom was er enkel één vertegenwoordiger van de Spaanse delegatie met stemrecht.

- Met betrekking tot het aantal op de reservelijst geplaatste kandidaten werd er in het standpunt op gewezen dat daarop alleen kandidaten waren geplaatst die volgens de jury voldeden aan de selectiecriteria.

- In het standpunt werd bezwaar gemaakt tegen de bewering dat de jury partijdig zou zijn, omdat er sprake zou zijn van arbeidsbetrekkingen tussen een aantal van haar leden en een aantal op de reservelijst geplaatste kandidaten. De Socialistische Fractie merkte op dat soortgelijke betrekkingen ook bestonden ten aanzien van andere kandidaten die niet waren gekozen. Omdat het vergelijkend onderzoek was georganiseerd door de Fractie, zou bovendien alleen een eerdere arbeidsverhouding met die Fractie relevant zijn geweest.

Met betrekking tot de opmerkingen over een tekortschietende informatie en transparantie werd in het standpunt gesteld dat aan klager, gelet op de noodzaak het vertrouwelijke karakter van de werkzaamheden van de jury te handhaven, voldoende informatie was verstrekt. Derhalve was de jury niet verplicht om klager meer informatie te geven.

De Socialistische Fractie zette uiteen dat de vertraging bij de beantwoording door de Fractievoorzitter het gevolg was van het feit dat zij dikwijls op reis was. Wat de niet-beantwoording door de vertegenwoordiger van het Personeelscomité betreft, werd opgemerkt dat hij in zijn hoedanigheid van lid van de jury niet namens de jury kon antwoorden op de bewering van klager.

Opmerkingen klager

Klager bekrachtigde de opmerkingen die in haar klacht reeds waren gemaakt.

Zij ging nogmaals in op elk van de aspecten betreffende de schending van de interne bepalingen van de Socialistische Fractie, die zij beschouwde als basis voor haar klacht:

- In de eerste plaats was klager met betrekking tot het ontbreken van een vertegenwoordiger van het Personeelscomité van mening dat de aanwezigheid van een vertegenwoordiger van het Personeelscomité een waarborg is. Zijn afwezigheid is derhalve een schending van de procedure zoals die zowel in het Statuut als in het interne reglement van de Socialistische Fractie is vastgesteld. Ook merkte zij op dat zij vóór het begin van het examen niet tegen de samenstelling van de jury had geprotesteerd, omdat zij ervan uitging dat de leden daarvan te goeder trouw handelden.

- Ook verwierp klager de verklaring die het Parlement gaf voor het feit dat een derde persoon van de Spaanse nationaliteit zitting had in de jury. Hoewel het Parlement opmerkte dat dit lid van de jury slechts een raadgevende functie vervulde, was klager van mening dat hij op basis van deze functie het definitieve besluit van de jury niet had moeten ondertekenen.

- Klager herhaalde haar opmerkingen met betrekking tot het aantal op de reservelijst geplaatste kandidaten, dat volgens haar te laag zou zijn.

Met betrekking tot de te geringe transparantie beklemtoonde zij dat de extensieve interpretatie die in het standpunt van het Parlement werd gegeven aan het beginsel van de vertrouwelijkheid van de beraadslagingen van de jury leidden tot een tekortschietende transparantie en informatie. Volgens haar zou de vertrouwelijkheid van de beraadslagingen van de jury niet worden beïnvloed door het bekendmaken van de selectiecriteria die bij de uiteindelijke beoordeling worden gehanteerd, zoals door haar was gevraagd. Klager onderbouwde haar standpunt met uittreksels uit een recent arrest van het Hof van Justitie in zaak 254/95 (Europees Parlement tegen Innamorati)(7).

Klager verwierp de verklaringen van de Socialistische Fractie met betrekking tot de vertraging die was opgetreden bij de beantwoording van haar verzoeken volgens welke deze samen zou hangen met de reizen van haar voorzitter. Zij verwees naar de bepalingen zoals die worden toegepast door de diensten van de Europese Ombudsman volgens welke klager binnen een redelijke termijn antwoord moet krijgen.

Verder onderzoek

In februari 1999 richtte klager zich opnieuw schriftelijk tot de Europese Ombudsman. Na een gesprek met de voorzitter van de Spaanse delegatie in de Socialistische Fractie was zij van mening dat een minnelijke schikking in het kader waarvan haar naam aan de reservelijst van het vergelijkend onderzoek zou worden toegevoegd, mogelijk was. Op 8 maart 1999 werd het voorstel van klager door de Ombudsman doorgezonden naar het Europees Parlement.

Na verschillende verzoeken om een verlenging van de termijn ontving de Ombudsman de opmerkingen van de Socialistische Fractie in het Europees Parlement op 15 juni 1999. In deze brief deelde de Fractie mee dat zij niet akkoord kon gaan met het voorstel van klager. Zij wees erop dat de reservelijst reeds was vastgesteld op basis van het aantal kandidaten dat geschikt werd geacht voor de post en dat klager niet tot die kandidaten behoorde. Zij voegde eraan toe dat elke wijziging van de reservelijst zou neerkomen op een discriminatie van de andere niet-gekozen kandidaten.

Besluit

1. Reikwijdte van de bevoegdheden van de Europese Ombudsman

1.1. Omdat het bij deze zaak in de eerste plaats ging om een fractie van het Europees Parlement, achtte de Ombudsman het nodig om eerst een aantal opmerkingen te maken met betrekking tot de reikwijdte van zijn bevoegdheden, alvorens in te gaan op de verdere aspecten van de zaak.

1.2. De zaak had feitelijk betrekking op de besluiten die waren genomen door een jury voor een vergelijkend onderzoek dat door een fractie van het Europees Parlement was georganiseerd met het oog op de selectie van een aantal tijdelijke functionarissen voor die fractie.

1.3. Overeenkomstig artikel 2, lid 1 van zijn Statuut draagt de Ombudsman ertoe bij "gevallen van wanbeheer bij het optreden van de communautaire instellingen en organen (...) aan het licht te brengen". Wanbeheer doet zich voor wanneer een overheidsinstantie niet handelt in overeenstemming met een regel of een beginsel waaraan zij gehouden is(8). Er zijn echter grenzen gesteld aan wat kan worden beschouwd als wanbeheer. Klachten tegen beslissingen die meer van politieke dan van bestuurlijke aard zijn, worden niet ontvankelijk verklaard. Dat is bijvoorbeeld het geval met klachten tegen de politieke werkzaamheden van het Europees Parlement of zijn organen(9) en met name de werkzaamheden van zijn fracties.

1.4. De organisatie van een aanwervingsprocedure met het oog op de aanwerving van tijdelijke functionarissen door fracties van het Europees Parlement kan echter niet volledig worden beschouwd als een politieke activiteit. Overeenkomstig artikel 14 van het besluit van het Bureau van het Europees Parlement van 25 juni 1997(10) zijn fracties bevoegd hun eigen tijdelijke functionarissen aan te werven en zij oefenen daarbij bij delegatie de bevoegdheden uit van het gezag bevoegd tot het sluiten van overeenkomsten uit hoofde van Regeling welke van toepassing is op de andere personeelsleden van de Europese Gemeenschappen.

Vanuit deze gezichtshoek bezien vormt de organisatie van vergelijkende onderzoeken met het oog op de selectie van tijdelijke functionarissen door de fracties van het Parlement een bestuurlijke activiteit die onderworpen is aan bepaalde communautaire voorschriften. In die zin vallen dit soort zaken onder de jurisdictie van de communautaire gerechtelijke instanties en derhalve hebben zowel het Gerecht van eerste aanleg als het Europees Hof van Justitie de bevoegdheid om na te gaan of deze vergelijkende onderzoeken in overeenstemming zijn met het Gemeenschapsrecht.

1.5. Het onderzoek van de Ombudsman is derhalve beperkt gebleven tot de beoordeling van de vraag of in deze zaak was gehandeld in overeenstemming met de communautaire bepalingen en beginselen.

2. Onregelmatigheden waarbij zou zijn gehandeld in strijd met het interne reglement van de fractie

2.1. Klager beweerde dat bij het vergelijkend onderzoek sprake was geweest van een aantal onregelmatigheden. Deze onregelmatigheden hadden betrekking op:

a) de samenstelling van de jury: het feit dat bij de mondelinge examens geen vertegenwoordiger van het Personeelscomité aanwezig was; aanwezigheid van meer dan twee leden van dezelfde nationaliteit/examentaal in de jury; de ondertekening van het definitieve besluit van de jury door een van haar leden zonder stemrecht; en arbeidsverhoudingen tussen een aantal leden van de jury en verschillende kandidaten;

b) het beperkte aantal op de reservelijst geplaatste kandidaten.

Klager beklemtoonde dat bij al deze onregelmatigheden het interne reglement van de Socialistische Fractie werd geschonden.

2.2. De Ombudsman stelde vast dat het reglement dat niet in acht zou zijn genomen, gold voor de leden van een fractie van het Europees Parlement. Gezien het politieke karakter van hun werkzaamheden viel de controle op de toepassing van deze bepalingen niet onder de bevoegdheden van de Ombudsman.

2.3. Desalniettemin hadden de vermeende onregelmatigheden plaatsgevonden in het kader van een aanwervingsprocedure waarbij de fractie handelde onder het gezag en in naam van het gezag bevoegd tot het sluiten van contracten uit hoofde van de Regeling welke van toepassing is op de andere personeelsleden van de Europese Gemeenschappen. Vanuit dat standpunt bekeken vormde de organisatie van het vergelijkend onderzoek een bestuurlijke activiteit die valt onder het Gemeenschapsrecht en door communautaire gerechtelijke instanties kan worden getoetst.

Teneinde derhalve de vermeende onregelmatigheden te beoordelen, heeft de Ombudsman geprobeerd licht te werpen op de vraag of de jury heeft nagelaten te handelen in overeenstemming met een communautaire regel of beginsel waaraan zij gehouden is.

2.4. Een aantal van de beweringen van klager hadden betrekking op de onjuiste samenstelling van de jury.

Volgens de jurisprudentie van de communautaire gerechtelijke instanties moet de samenstelling van een jury als inadequaat worden beschouwd, wanneer geen garanties bestaan voor een objectieve beoordeling van de kwaliteiten van de kandidaten(11). Op basis van de bij dit onderzoek overgelegde informatie kon de Ombudsman niet concluderen dat bij de beoordeling van de kwaliteiten van de kandidaten door de jury van het vergelijkend onderzoek niet objectief was gehandeld. De Ombudsman stelde derhalve vast dat er met betrekking tot dit aspect van de zaak geen sprake bleek te zijn van een geval van wanbeheer.

2.5. Met betrekking tot het aantal op de reservelijst van het vergelijkend onderzoek te plaatsen kandidaten was klager van oordeel dat het aantal geselecteerde kandidaten drie keer zo hoog moest zijn als het aantal te vervullen vacatures. Volgens het Parlement verklaarde de Socialistische Fractie dat de jury alleen kandidaten op de reservelijst plaatste die op basis van het vergelijkend onderzoek geschikt werden bevonden.

2.6. De Ombudsman stelde vast dat artikel 5, vijfde alinea, van bijlage III bij het Statuut als volgt luidt:

"[...] stelt de jury de [...] lijst van geschikte kandidaten op; zo mogelijk moet het aantal op deze lijst geplaatste kandidaten tenminste tweemaal het aantal der ambten bedragen die de inzet van het vergelijkend onderzoek vormen".

Gezien deze bepalingen heeft de jury een zekere discretionaire bevoegdheid met betrekking tot het aantal geschikte kandidaten dat op de reservelijst wordt geplaatst. De Ombudsman was derhalve van mening dat er met betrekking tot dit aspect van de zaak geen sprake bleek te zijn van wanbeheer.

3. Informatie over de criteria die worden gehanteerd bij de beoordeling van de examens

3.1. Klager verklaarde dat haar geen toelichting was gegeven met betrekking tot de criteria die werden gehanteerd bij de beoordeling van de examens, in weerwil van de vele verzoeken die zij had gericht tot de secretaris van de jury, het jurylid dat het Personeelscomité vertegenwoordigde en de voorzitter van de Fractie. Het Parlement merkte in zijn standpunt op dat klager was ingelicht over de cijfers die zij voor het schriftelijke en het mondelinge examen had behaald. Omdat de beraadslagingen van de jury geheim zijn, kon haar geen verdere informatie worden verstrekt.

Volgens de huidige stand van het Gemeenschapsrecht is het Parlement niet verplicht om gedetailleerde informatie te verstrekken over de criteria die door de jury worden gehanteerd bij de beoordeling van de examens. De Ombudsman was derhalve van mening dat met betrekking tot dit aspect van de zaak geen sprake bleek te zijn van wanbeheer.

3.2. De Ombudsman vestigde echter de aandacht van het Parlement op het feit dat het Parlement de transparantie van de aanwervingsprocedure aanzienlijk zou vergroten en ook de werkzaamheden van jury's bij de behandeling van verzoeken en klachten van sollicitanten zou kunnen verlichten door de kandidaten meer gedetailleerde informatie te verstrekken over de beoordelingscriteria.

Conclusie

Op basis van het onderzoek van de Europese Ombudsman met betrekking tot deze klacht bleek er geen sprake te zijn geweest van wanbeheer van het Europees Parlement en sloot de Ombudsman derhalve de zaak.

Aanvullende opmerkingen

De meeste punten van de klacht hadden betrekking op beweringen omtrent eventuele schendingen van het interne reglement van een fractie. Zoals de Ombudsman reeds eerder had opgemerkt, valt het toezicht op een correcte tenuitvoerlegging van deze bepalingen niet onder zijn bevoegdheden. Bij de tenuitvoerlegging van een procedure voor de aanwerving van tijdelijke functionarissen handelt een fractie echter in naam van het gezag bevoegd tot het sluiten van contracten uit hoofde van de Regeling welke van toepassing is op de andere personeelsleden van de Europese Gemeenschappen, en daarom dient zij zich daarbij te houden aan de desbetreffende communautaire bepalingen en beginselen van behoorlijk bestuur. Bovendien worden dergelijke procedures door de burgers gezien als officiële vergelijkende onderzoeken van de Gemeenschap en daarom moet de instelling zelf ook een toezichthoudende functie vervullen teneinde te waarborgen dat die aanwervingsprocedures op een adequate wijze ten uitvoer worden gelegd met volledige inachtneming van de toepasselijke wettelijke bepalingen en beginselen. Daarmee zou het Parlement bijdragen aan de bevordering van de betrekkingen van de Unie met haar burgers.

De Voorzitter van het Europees Parlement reageerde op 11 januari 2000 in een brief aan de Ombudsman op deze opmerkingen. In haar brief stelde mevrouw Fontaine zich op het standpunt dat de fracties zich bij hun aanwervingsprocedures moeten houden aan de beginselen van behoorlijk bestuur en onderstreepte zij dat de administratie van het Parlement zal toezien op de naleving van deze beginselen.

AANVRAAG ROBERT SCHUMAN-BEURS: KLACHT BETREFFENDE NIET-BEANTWOORDING DOOR HET PARLEMENT

Besluit inzake klacht 287/98/IP tegen het Europees Parlement

Klacht

In maart 1998 diende de heer F. bij de Europese Ombudsman een klacht in volgens welke het Europees Parlement niet zou hebben gereageerd op zijn aanvraag voor een "Robert Schuman"-beurs.

In september 1996 had klager bij het Europees Parlement een "Robert Schuman"-beurs aangevraagd.

Het Parlement stuurde hem op 16 september 1996 een ontvangstbevestiging, waarin het klager meedeelde dat tijdens de selectieprocedure van november 1996 een besluit over zijn aanvraag zou worden genomen.

In zijn brief aan de Ombudsman beweert klager dat hij voornoemd besluit van het Parlement nooit heeft ontvangen.

Onderzoek

Standpunt Parlement

De klacht werd doorgezonden naar het Europees Parlement. Samengevat luidde zijn standpunt als volgt:

Het Parlement verklaarde dat het Directoraat-generaal studiedienst klager in september 1996 een bevestiging van de ontvangst van zijn aanvraag had gezonden. In dezelfde brief verstrekte de instelling klager informatie over de selectieprocedure. Hem werd met name meegedeeld dat tijdens de selectieprocedure van november 1996 een besluit over zijn aanvraag zou worden genomen.

De instelling merkte op dat een beperkt aantal aanvragen, die gezien het kleine aantal beurzen in november niet waren geselecteerd, bij de volgende drie selecties opnieuw zouden worden behandeld.

Bovendien sloot het Parlement een afschrift bij van een door klager in september 1996 aan het Parlement gezonden brief, waarin hij protest aantekende tegen de modaliteiten van de selectieprocedure en besloot zijn aanvraag in te trekken.

Het Parlement beklemtoonde dat het daarom van mening was dat een verdere briefwisseling met klager niet noodzakelijk was. Toch antwoordde de instelling nog op een andere brief van klager van 26 februari 1998; in dat antwoord werd hem meegedeeld dat zijn aanvraag niet was behandeld, nadat hij die had ingetrokken.

Opmerkingen klager

De Ombudsman deed het standpunt van het Europees Parlement toekomen aan klager met het verzoek om naar aanleiding daarvan opmerkingen te maken. Op dit verzoek werd geen antwoord ontvangen.

Besluit

Klacht betreffende niet-beantwoording door het Europees Parlement

1. De beginselen van behoorlijk bestuur vereisen dat de overheid klachten van burgers adequaat beantwoordt.

2. In dit geval vroeg klager bij het Europees Parlement een "Robert Schuman"-beurs aan. Hij beweerde dat de instelling hem het besluit over het resultaat van de selectieprocedure niet had meegedeeld.

3. Het Parlement wees erop dat zijn diensten klager naar behoren een bevestiging van de ontvangst van zijn aanvraag hadden gezonden. Vervolgens verzocht klager de instelling bij schrijven van 26 september 1996 zijn aanvraag ter zijde te leggen. Het Parlement was daarom van oordeel dat een antwoord aan klager niet meer noodzakelijk was.

4. De Ombudsman was van mening dat het Parlement in zijn standpunt redelijke motieven had aangegeven voor het feit dat het klager niet had ingelicht over het resultaat van de selectieprocedure.

5. Bovendien stelde de Ombudsman vast dat het Parlement ook had geantwoord op een brief van klager van 26 februari 1998 en hem daarbij had meegedeeld waarom zijn aanvraag niet was behandeld.

Conclusie

Op basis van het onderzoek van de Ombudsman met betrekking tot deze klacht bleek er geen sprake te zijn geweest van wanbeheer van het Europees Parlement en sloot de Ombudsman derhalve de zaak.

TERMIJN VOOR INDIENING MEDISCH ATTEST

Besluit inzake klacht 689/98/BB tegen het Europees Parlement

Klacht

In juni 1998 diende de heer C., lid van het EP, bij de Europese Ombudsman een klacht in naar aanleiding van een verzoek van het College van Quaestoren van het Europees Parlement om 50 % van zijn algemene onkostenvergoeding voor de periode september 1996-augustus 1997 terug te betalen.

Tijdens de parlementszitting 1996-1997 had klager ernstige gezondheidsproblemen en als gevolg daarvan kon hij de vereiste 50 % van de vergaderingen van het Parlement niet bijwonen. Om precies te zijn kwam hij twee dagen te kort voor het minimum van 50 %. Klager werd hiervan op de hoogte gesteld en werd verzocht 50 % van de algemene onkostenvergoeding voor de desbetreffende periode terug te betalen.

Volgens klager vielen de bewuste twee dagen op 14, 17 en 18 juli 1996, toen hij in het ziekenhuis lag. Hij diende de medische attesten na de zomervakantie in, omdat hij dacht dat het Parlement in augustus was gesloten. Deze attesten werden geweigerd, omdat zij na de daarvoor geldende termijn van een maand werden ingediend. Klager meende te goeder trouw te hebben gehandeld en wenste het bewuste gedeelte van de algemene onkostenvergoeding te behouden.

Onderzoek

Standpunt Parlement

Samengevat maakte het Parlement in zijn standpunt de navolgende opmerkingen:

Artikel 28, lid 1, van de Regeling kosten en vergoedingen van de leden luidt als volgt:

"Een lid dat in een parlementair jaar (1 september tot 31 augustus) gedurende minstens de helft van de door het Bureau voor plenaire vergaderingen vastgestelde dagen afwezig is, betaalt aan het Parlement de helft terug van de in artikel 13 bedoelde en op die periode betrekking hebbende vergoeding voor algemene uitgaven."

Artikel 28, lid 2, luidt als volgt:

"De leden kunnen zich voor de in lid 1 bedoelde afwezigheid bij de Voorzitter verontschuldigen op grond van ziekte, dringende familieomstandigheden of op grond van het feit dat zij elders op dienstreis verblijven ten behoeve van het Parlement. De desbetreffende bewijsstukken dienen binnen een termijn van maximaal één maand te rekenen vanaf het begin van de afwezigheid aan het College van quaestoren te worden toegezonden."

De bepaling dat binnen een termijn van maximaal een maand te rekenen vanaf het begin van de afwezigheid bewijsstukken moeten worden toegezonden, werd bij besluit van het Bureau van 15 januari 1996 opgenomen in de tekst van de regeling. De notulen van het Bureau zijn na goedkeuring overeenkomstig artikel 28, lid 1, van het Reglement aan alle leden rondgedeeld.

Klager kwam twee dagen te kort voor het vereiste minimum van 50 %. Hij werd hiervan in kennis gesteld bij schrijven van 16 september 1997 en hem werd verzocht om 50 % van de algemene onkostenvergoeding voor de desbetreffende periode terug te betalen. Op 26 september 1997 wendde klager zich schriftelijk tot de voor financiële zaken verantwoordelijke quaestor en sloot hij een medisch attest van 23 september 1997 bij betreffende medische onderzoeken die hij op 14, 17 en 18 juli 1997 had ondergaan. Om als geldig te worden beschouwd, had het medische attest binnen een termijn van maximaal een maand te rekenen vanaf het begin van de afwezigheid, d.w.z. vóór 14 augustus 1997, ingediend moeten zijn.

De aangelegenheid werd besproken op de vergadering van de quaestoren van 22 oktober 1997. Het College deelde klager mee dat de termijn van een maand duidelijk was vastgesteld in de Regeling kosten en vergoedingen van de leden en bevestigde het verzoek om terugbetaling van 50 % van de algemene onkostenvergoeding. Dit besluit werd bij schrijven van 5 december 1997 meegedeeld.

Bij schrijven van 17 december 1997 verzocht klager de Voorzitter van het Europees Parlement zijn verzoek om de gehele algemene onkostenvergoeding te mogen behouden in overweging te willen nemen, waarbij hij erop wees dat het feit dat hij zich niet had gehouden aan de termijn van een maand te wijten was aan zijn overtuiging dat de Administratie van het Parlement gedurende de maand augustus gesloten was.

Het verzoek werd door de Voorzitter doorverwezen naar het College van Quaestoren en in de vergadering van het College van 14 januari 1998 behandeld. Het College antwoordde bij schrijven van 11 februari 1998 dat de Administratie van het Parlement in augustus gewoon bleef werken, zo nodig op basis van een "permanence", en dat hij hoe dan ook zijn medische attesten tijdig per fax of per aangetekende brief had kunnen toezenden. Het College bevestigde derhalve zijn eerder genomen besluit.

Op 24 maart 1998 wendde klager zich opnieuw schriftelijk tot de voor financiële zaken verantwoordelijke quaestor. Deze brief werd in de vergadering van het College van 1 april 1998 behandeld, maar het eerder genomen besluit werd opnieuw bekrachtigd.

Volgens het Parlement hebben het huidige College en het vorige College van Quaestoren de bepalingen van artikel 28 van de Regeling kosten en vergoedingen van de leden altijd consequent uitgevoerd en met name de bepaling dat medische attesten in geval van ziekte uiterlijk binnen een maand na het begin van de afwezigheid moeten worden ingediend.

Het door het College ingenomen standpunt is bovendien strikt in overeenstemming met het standpunt dat is ingenomen in eerdere zaken betreffende de te late indiening van medische attesten door andere leden.

Opmerkingen klager

In zijn opmerkingen handhaafde klager zijn klacht.

Verder onderzoek

Op 30 april 1999 stuurde de Ombudsman de Voorzitter van het Parlement een brief met het verzoek om meer informatie over de bewering van klager volgens welke hij te goeder trouw had gehandeld met betrekking tot zijn veronderstellingen betreffende de werktijden van de diensten van het Parlement gedurende de zomer. Op 21 juni 1999 antwoordde het College van Quaestoren dat klager het medisch attest pas had ingediend, nadat hij de brief van de bevoegde quaestor had ontvangen. Bovendien kon klager zich niet beroepen op het feit dat hij niet bekend was met de werktijden van de diensten van het Parlement gedurende de zomer en derhalve niet staande houden dat hij te goeder trouw had gehandeld.

Op 19 juli 1999 wendde klager zich schriftelijk tot de Ombudsman met de mededeling dat hij zijn klacht wenste te handhaven.

Besluit

Verzoek om terugbetaling van 50 % van de algemene onkostenvergoeding voor 1996/1997

1. Klager stelde dat hij de uiterste termijn voor de indiening van medische attesten van een maand niet in acht had genomen, omdat hij te goeder trouw in de veronderstelling verkeerde dat de Administratie van het Parlement gedurende de maand augustus was gesloten.

2. Volgens het Parlement werd klager bij schrijven van 16 september 1997 meegedeeld dat hij twee dagen te kort kwam voor de minimaal vereiste aanwezigheid van 50 %. Hij werd derhalve verzocht 50 % van de algemene onkostenvergoeding voor de desbetreffende periode terug te betalen. Op 26 september 1997 wendde klager zich schriftelijk tot de voor financiële zaken bevoegde quaestor en sloot hij een medisch attest van 23 september 1997 bij betreffende medische onderzoeken die hij op 14, 17 en 18 juli 1997 had ondergaan. Om als geldig te worden beschouwd, had het medisch attest binnen een maand te rekenen vanaf het begin van de afwezigheid, d.w.z. vóór 14 augustus 1997, ingediend moeten zijn.

3. Op basis van zijn onderzoek stelde de Ombudsman vast dat het Parlement de consequente gedragslijn van het huidige College en van het vorige College van Quaestoren had gevolgd door strikt de bepalingen van artikel 28 van de Regeling kosten en vergoedingen van de leden toe te passen en dan met name de bepaling dat in geval van ziekte de medische attesten binnen een maand te rekenen vanaf het begin van de periode van afwezigheid moeten worden ingediend. Bovendien was het standpunt dat door het Parlement en het College van Quaestoren werd ingenomen, volledig in overeenstemming met de gedragslijn die werd gevolgd in eerdere gevallen betreffende de te late indiening van medische attesten door andere leden. Klager bleek pas te hebben gereageerd, nadat hij de kennisgeving had ontvangen. Daarom waren er geen gronden voor zijn stelling dat hij het medisch attest niet binnen een termijn van een maand had toegezonden, omdat hij in de veronderstelling verkeerde dat de Administratie van het Parlement in augustus gesloten was. Derhalve bleek er geen sprake te zijn van wanbeheer van het Parlement.

Conclusie

Op basis van het onderzoek van de Ombudsman met betrekking tot deze klacht bleek er geen sprake te zijn geweest van wanbeheer van het Europees Parlement en sloot de Ombudsman derhalve de zaak.

3.1.2. EUROPEES PARLEMENT EN EUROPESE COMMISSIE

TOEGANG TOT REGISTERS VAN BELANGEN

Besluit inzake klacht 59/98/OV tegen de Europese Commissie en het Europees Parlement

Klacht

In januari 1998 diende de heer S. bij de Ombudsman een klacht in volgens welke de Commissie weigerde hem een afschrift te sturen van het register van belangen van de leden van de Commissie.

Klager wendde zich op 5 december 1997 schriftelijk tot de secretaris-generaal van de Commissie ten einde een afschrift te krijgen van het register van de zakelijke en financiële belangen van de leden van de Commissie. Volgens klager verstrekte de Commissie hem geen afschrift van het register, maar verzocht zij hem het register ter plaatse in de gebouwen van de Commissie in Brussel te komen inzien. Hij kon zich een reis naar Brussel daarvoor echter niet veroorloven. Derhalve diende hij bij de Ombudsman een klacht in waarin hij de beschuldiging uitte dat de Commissie weigerde hem inzage te geven in het register, dat ook niet voor het publiek ter inzage lag in de verschillende vertegenwoordigingen van de Commissie in de lidstaten.

Op 3 en 10 maart en 1 juni 1998 schreef klager verdere brieven, waarin hij zich ook beklaagde over het feit dat hij geen toegang kreeg tot het register van belangen van de leden van het EP. Hij werd verzocht ter verduidelijking van zijn klacht het gebruikelijke klachtenformulier in te vullen. Uit dit klachtenformulier bleek echter dat klager vooraf geen administratieve stappen bij het Europees Parlement had ondernomen. Daarom adviseerde het Bureau van de Ombudsman hem zich schriftelijk tot het College van quaestoren te wenden. Op 17 december 1998 ontving de Ombudsman van het bureau van Richard Balfe, lid van het EP en quaestor, een dossier betreffende de behandeling van deze klacht door het College van quaestoren.

Onderzoek

Standpunt Commissie

De klacht werd doorgezonden naar de Commissie. In haar standpunt deelde de Commissie de Ombudsman mee dat zij op 24 maart 1998 had besloten de gevraagde documenten aan klager toe te zenden. In haar opmerkingen sloot de Commissie een afschrift bij van de brief die aan klager was gezonden.

Opmerkingen klager

Klager zond de Ombudsman een afschrift van een brief die hij op 23 april 1998 schreef aan de secretaris-generaal van de Commissie en waarin hij uitdrukking gaf aan zijn ontevredenheid over de inhoud van het door de Commissie toegezonden register van belangen. Hij beweerde o.a. dat de registers van belangen van bepaalde leden van de Commissie niet waren bijgewerkt, dat ook andere registers van belangen niet waren aangepast, en dat een aantal registers van belangen in het Frans en het Duits waren gesteld zonder dat een Engelse vertaling beschikbaar was. De brief bevatte ook verschillende vragen over de verantwoordelijkheden van de leden van de Commissie met betrekking tot hun belangenregisters.

Tegelijk met die opmerkingen maakte klager tegenover de Ombudsman ook schriftelijke opmerkingen betreffende de toegang tot het register van belangen van leden van het EP, omdat het register in het Voorlichtingsbureau van het Europees Parlement in Londen niet beschikbaar was. Hierbij voegde klager ook correspondentie over dit onderwerp tussen Pauline Green, lid van het EP, met wie hij contact had opgenomen, en de Voorzitter van het Parlement. In zijn antwoord aan Pauline Green van 2 maart 1998 merkte de Voorzitter op dat het register van belangen voorlopig in de drie plaatsen van werkzaamheden van het Parlement ter inzage lag. De huidige tekst van bijlage I bij het Reglement is gebaseerd op het tweede verslag-Nordmann van 30 mei 1996 (A4-0177/96) dat door het Parlement op 17 juli 1996 is aangenomen. De Voorzitter voegde hier echter aan toe dat het vraagstuk van de toegang van het publiek tot het register van belangen van de leden van het EP zowel in de Commissie Reglement, onderzoek geloofsbrieven en immuniteiten als in het College van quaestoren in behandeling was.

Besluit

1. Toegang tot het register van belangen van de Commissie

1.1. Klacht had betrekking op de toegang tot het register van belangen van de leden van de Commissie en moest derhalve worden gezien in samenhang met het besluit van de Commissie van 8 februari 1994 inzake de toegang tot documenten van de Commissie(12). Op 5 december 1997 schreef klager een korte brief aan de secretaris-generaal van de Commissie met het verzoek om hem een kopie van dit register te doen toekomen, maar hij ontving geen antwoord. Volgens artikel 2, punt 4 van het Besluit komt niet-beantwoording van een verzoek om toegang tot een document binnen een maand na indiening ervan overeen met een voornemen om het verzoek af te wijzen. Na interventie van de Ombudsman besloot de Commissie op 24 maart 1998 echter de gevraagde documentatie aan klager toe te zenden. Daarom voldeed de Commissie aan het verzoek om toegang tot documenten en leek een verdere opmerking van de Ombudsman niet noodzakelijk.

1.2. Met betrekking tot de verschillende in de opmerkingen van klager gedane beweringen als vervat in de brief aan de secretaris-generaal van de Commissie, stelde de Ombudsman vast dat het daarbij ging om nieuwe beschuldigingen die niet werden geuit in de oorspronkelijke klacht, en dat hij deze derhalve in het kader van deze procedure niet zou kunnen behandelen. De Ombudsman stelde verder vast dat klager in zijn aan de Commissie gerichte verzoek om inzage in documenten d.d. 5 december 1997 niet vroeg om nadere bijzonderheden met betrekking tot het register van belangen, maar alleen om een afschrift daarvan. Door hem de gevraagde documenten toe te zenden had de Commissie derhalve volledig voldaan aan zijn aanvankelijke verzoek en werd derhalve geen geval van wanbeheer vastgesteld.

2. De klacht tegen het Europees Parlement

2.1. Met betrekking tot de klacht aangaande het register van belangen van de leden van het EP bleek uit het klachtenformulier dat klager niet eerder administratieve stappen met betrekking tot dit onderwerp had ondernomen. Daarom adviseerde het Bureau van de Ombudsman klager om zich schriftelijk te wenden tot het College van quaestoren van het Parlement, dat het ter zake bevoegde orgaan is, omdat de quaestoren verantwoordelijk zijn voor administratieve en financiële zaken die rechtstreeks betrekking hebben op de leden (artikel 25 van het Reglement).

2.2. Op 17 december 1998 ontving de Ombudsman van Richard Balfe, lid van het EP en quaestor, een omvangrijk dossier betreffende de behandelingen van deze klacht door het College van quaestoren. Uit dit dossier bleek dat het College van quaestoren de brieven van klager op 5 en 19 november en 14 december 1998 uitvoerig had beantwoord. Het College deed hem een uitvoerige documentatie (ongeveer 100 bladzijden) toekomen over de toegang tot het register van belangen van de leden van het EP. Het College van quaestoren stuurde hem met name het tweede verslag-Nordmann (A4-0177/96) en de bijlagen daarbij, waarin een overzicht wordt gegeven van de bepalingen betreffende het opgeven van financiële belangen in de nationale parlementen van de lidstaten. Ook stuurde het College hem een kopie van het formulier voor het opgeven van de belangen van de leden van het EP en de begeleidende toelichting van de Voorzitter aan de leden van het EP, alsmede een afschrift van de notulen van de vergadering van het College van quaestoren van 18 september 1996. Verder stuurde het College twee verslagen over corruptie(13).

2.3. Volgens artikel 3 van bijlage I bij het Reglement(14) van het Europees Parlement is het register openbaar. In de huidige situatie betekent dit dat het register in de drie plaatsen van werkzaamheden van het Parlement ter inzage ligt. Tot dusverre heeft het Parlement nog geen besluit genomen om het register ook ter inzage te leggen in zijn voorlichtingsbureaus in de lidstaten, of een afschrift daarvan op verzoek aan burgers toe te zenden. In zijn brief aan klager merkte de heer Richard BALFE, lid van het EP en quaestor, op dat hij er in de vergadering van het College van quaestoren van 18 september 1996 op had aangedrongen inzage in het register te geven in de lidstaat waar het lid van het EP is gekozen. Ten slotte verklaarde de Voorzitter van het Parlement in zijn brief aan Pauline Green, lid van het EP, van 2 maart 1998 dat de kwestie van de toegang van het publiek tot het register van belangen van de leden van het EP thans in behandeling is bij de Commissie Reglement, onderzoek geloofsbrieven en immuniteiten en het College van quaestoren. Gelet op de door de Administratie van het Parlement gedane stappen lijken verdere opmerkingen van de Ombudsman inzake deze kwestie niet noodzakelijk.

Conclusie

Op basis van het onderzoek van de Ombudsman met betrekking tot deze klacht bleek er geen sprake te zijn geweest van wanbeheer van de Europese Commissie of het Europees Parlement en sloot de Ombudsman derhalve de zaak.

3.1.3. RAAD VAN DE EUROPESE UNIE EN EUROPESE COMMISSIE

CENTRUM VOOR INDUSTRIËLE ONTWIKKELING: VERANTWOORDELIJKHEID VAN DE COMMISSIE

Besluit inzake klacht 41/97/(VK)OV tegen de Raad van de Europese Unie en de Europese Commissie

Klacht

In december 1996 diende de heer N. bij de Ombudsman een klacht in betreffende de eenzijdige opzegging van zijn contract door het Centrum voor industriële ontwikkeling (CIO), een paritaire ACS- (landen in Afrika, Caraïbisch Gebied en Stille Zuidzee)-EG-instelling die is opgericht in het kader van de Overeenkomst van Lomé en wordt gefinancierd uit het Europees Ontwikkelingsfonds.

Klager was gedurende de looptijd van de Overeenkomst van Lomé III (1985-1990) op basis van een contract van vijf jaar werkzaam als hoofdadviseur. Op 30 juni 1987 werd zijn contract echter eenzijdig opgezegd door de directeur van het CIO, zonder dat een opzeggingstermijn in acht werd genomen en zonder dat een financiële vergoeding werd betaald. Op 5 januari 1988 begon klager een arbitrageprocedure met het CIO. Op 5 april 1990 deed het arbitragetribunaal bij verstek tegen het CIO een uitspraak waarbij laatstgenoemde werd veroordeeld tot betaling van een vergoeding van ongeveer 6 miljoen BEF, plus rente en de kosten van de arbitrage. Het besluit werd bekrachtigd door een vonnis van de rechtbank van eerste aanleg van Brussel van 17 april 1990. Het CIO ging tegen dit vonnis in beroep en vroeg om de nietigverklaring van het arbitragebesluit, waarbij het o.a. een beroep deed op zijn immuniteit. Bij uitspraak van 13 maart 1992 verwierp de rechtbank van eerste aanleg het beroep, waarbij werd verwezen naar het feit dat het CIO door akkoord te gaan met de arbitrageprocedure had afgezien van zijn immuniteitsrecht.

Omdat het CIO weigerde de uitspraak van de rechtbank van eerste aanleg van Brussel waarbij het arbitragebesluit werd bevestigd, ten uitvoer te leggen, wendde klager zich in december 1996 schriftelijk tot de Ombudsman om erop te wijzen dat het CIO de vergoeding en de arbitragekosten nog steeds niet had betaald. Klager vestigde de aandacht op het feit dat het CIO was opgericht in het kader van de Overeenkomst van Lomé, waarvan de overeenkomstsluitende partijen enerzijds de Europese Gemeenschap en anderzijds de ACS-staten zijn, dat het CIO een paritaire ACS-EG-instelling is die wordt gefinancierd uit het Europees Ontwikkelingsfonds en dat DG VIII van de Commissie het voor kwesties in verband met de Overeenkomst van Lomé verantwoordelijke directoraat-generaal is.

Onderzoek

De standpunten van Raad en Commissie

De klacht werd in maart 1997 doorgezonden naar de Raad en de Commissie. In hun opmerkingen verklaarden Raad en Commissie dat het CIO weliswaar is opgericht bij de Overeenkomst van Lomé, maar dat het noch een communautaire instelling noch een communautair orgaan is dat onder hun verantwoordelijkheid valt. De Commissie voegde daaraan toe dat zij niet de beschikking had over een dossier betreffende de klacht en dat zij zich er niet bewust van was ooit van de zaak te hebben gehoord. Beide instellingen merkten op dat de momenteel op het CIO toepasselijke bepalingen de artikelen 87-97 van de Vierde Overeenkomst van Lomé zijn, die zijn aangevuld met verschillende besluiten van de Raad van Ministers ACS-EU en het Comité van ambassadeurs ACS-EU.

Uit hoofde van deze bepalingen hebben de Raad en de Commissie waarnemersstatu1s in de raad van bestuur van het CIO, die bestaat uit zes onafhankelijke, hoog gekwalificeerde personen die op paritaire basis door ACS en Gemeenschap worden benoemd en die grote ervaring hebben in industrie of bankwezen in de particuliere of overheidssector of in de ontwikkelingsplanning en -bevordering in de industriesector. Dit betekent dat de Raad en de Commissie in de raad van bestuur van het CIO niet vertegenwoordigd zijn. De op het CIO en zijn raad van bestuur toepasselijke wettelijke bepalingen zijn gebaseerd op de Overeenkomst van Lomé zoals die bij de besluiten ACS-EU ten uitvoer wordt gelegd. Meer in het bijzonder wordt het toezicht op het CIO uitgeoefend door het paritaire Comité voor industriële samenwerking ACS-EU (artikel 92), welk comité verantwoording schuldig is aan het paritaire Comité van Ambassadeurs ACS-EU (artikel 87), dat het statuut, het financieel reglement, de regeling welke van toepassing is op het personeel en het reglement van orde van het CIO vaststelt (artikel 93).

Om deze redenen concludeerden zowel Raad als Commissie dat zij geen rechtstreekse beheersverantwoordelijkheid voor het CIO hadden en dat de klacht derhalve niet binnen hun bevoegdheden viel. Hoewel de waarnemer van de Commissie in de raad van bestuur van het CIO geen stemrecht heeft en ook niet het recht heeft om onderwerpen op de agenda van de vergaderingen van de raad van bestuur te plaatsen, verklaarde de Commissie in haar opmerkingen aan de Ombudsman echter dat zij de directeur van het CIO op de hoogte zou stellen van het verzoek van de Ombudsman en zou aanbevelen het onderwerp op de volgende vergadering van de raad van bestuur te bespreken.

Opmerkingen klager

In zijn opmerkingen stelde klager in de eerste plaats dat de Overeenkomst van Lomé, in het kader waarvan het CIO is opgericht, onder de rechtstreekse verantwoordelijkheid van de Commissie valt, dat de leiding van het CIO altijd met expliciete instemming van de Commissie is benoemd en dat de begroting van het CIO wordt betaald uit een subsidie uit het Europees Ontwikkelingsfonds en dat daarom de bevoegdheid van de Europese Ombudsman met betrekking tot deze klacht niet in twijfel kon worden getrokken. Klager merkte verder op dat zijn klacht rechtstreeks moest worden voorgelegd aan de voorzitter van de raad van bestuur van het CIO met een vaste termijn voor het nemen van het besluit.

Op 6 oktober 1997 zond klager de Ombudsman een afschrift van een brief aan de voorzitter van de raad van bestuur van het CIO waarin hij vroeg om onmiddellijke stappen van het CIO ter regeling van zijn klacht. In een andere brief van dezelfde datum deelde klager de Ombudsman mee dat de nota van de Europese Commissie nooit was aangekomen bij de voorzitter van de raad van bestuur van het CIO. Op 22 april 1998 verzocht klager de Ombudsman de klacht rechtstreeks door te zenden naar de voorzitter van de raad van bestuur van het CIO, omdat de Commissie zijn klacht niet naar het CIO had doorgestuurd. Naar aanleiding van dit verzoek stuurde de Ombudsman het dossier met betrekking tot de klacht op 25 mei 1998 naar de voorzitter van de raad van bestuur. Op 2 oktober 1998 stuurde de Ombudsman een brief om te informeren naar de afwikkeling van de klacht. Van het CIO werd geen antwoord ontvangen. In een brief van 4 december 1998 stuurde klager de Ombudsman een afschrift van de brief aan de voorzitter van de raad van bestuur van het CIO waarin hij kritiek uitoefende op het voortdurende wanbeheer bij het CIO, dat nog steeds geen uitvoering had gegeven aan het arbitragebesluit zoals dat bij de uitspraak van de rechtbank van eerste aanleg van Brussel was bekrachtigd.

Besluit

1. Klacht tegen het CIO

Krachtens artikel 138 E van het EG-Verdrag heeft de Europese Ombudsman de bevoegdheid onderzoek te doen naar eventuele gevallen van wanbeheer bij het optreden van de communautaire instellingen of organen. Omdat het CIO in de zin van artikel 138 E van het EG-Verdrag geen communautaire instelling of orgaan is, heeft de Ombudsman derhalve niet de bevoegdheid de klacht te behandelen, voor zover deze gericht is tegen de raad van bestuur van het CIO. In zijn brief van 27 november 1996 deelde de Ombudsman klager reeds mee dat hij de op 26 augustus 1996 tegen het CIO ingediende klacht niet zou kunnen behandelen.

2. Klacht tegen Raad en Commissie

Voor zover de klacht gericht was tegen de Raad en de Commissie, stelt de Ombudsman vast dat de Raad en de Commissie krachtens de Overeenkomst van Lomé niet rechtstreeks verantwoordelijk zijn voor de besluiten van de raad van bestuur van het CIO. Raad noch Commissie hebben stemrecht in de raad van bestuur van het CIO. Artikel 92, lid 1, van de Vierde Overeenkomst van Lomé bepaalt dat de Commissie en de Raad bij de werkzaamheden van de raad van bestuur waarnemersstatus hebben. Daarom kan het feit dat de raad van bestuur van het CIO geen uitvoering heeft gegeven aan het arbitragebesluit niet worden beschouwd als een geval van wanbeheer van de zijde van Raad of Commissie.

Conclusie

Op basis van het onderzoek van de Ombudsman met betrekking tot deze klacht bleek er geen sprake te zijn geweest van wanbeheer van de Raad of de Commissie en sloot de Ombudsman derhalve de zaak.

Aanvullende opmerkingen

Met betrekking tot de Commissie stelde de Ombudsman vast dat de Overeenkomst van Lomé onder haar rechtstreekse verantwoordelijkheid valt. Meer in het bijzonder stelde de Ombudsman vast dat Directoraat-generaal VIII van de Commissie het voor de ontwikkelingssamenwerking met de ACS-staten uit hoofde van de Overeenkomst van Lomé verantwoordelijke Directoraat-generaal is, dat de begroting van de overeenkomst wordt gefinancierd uit het Europees Ontwikkelingsfonds en dat de Commissie een vertegenwoordiger heeft in het Comité van Ambassadeurs dat verantwoordelijk is voor het toezicht op de tenuitvoerlegging van de overeenkomst. Daaruit blijkt dat de Europese Commissie grote invloed heeft op de tenuitvoerlegging van de Overeenkomst van Lomé. Met betrekking tot het CIO stelde de Ombudsman vast dat het daarbij gaat om een uit het Europees Ontwikkelingsfonds gefinancierde paritaire ACS-EU-instelling. Op basis van bovengenoemde overwegingen richtte de Ombudsman de volgende opmerkingen aan het adres van de Commissie:

In een op basis van de beginselen van de rechtsstaat functionerende samenleving als die van de Europese Unie moeten uitspraken van rechtbanken naar behoren ten uitvoer worden gelegd. Bij de oprichting van organen als het CIO in het kader van overeenkomsten dient de Commissie erop toe te zien dat de aldus opgerichte organen zich houden aan de beginselen van de rechtsstaat en aan de beginselen van goed administratief gedrag.

In de huidige situatie bleek dat er bij DG VIII van de Commissie een eenheid bestaat die verantwoordelijk is voor de betrekkingen met het CIO. De Commissie deed in haar opmerkingen aan de Ombudsman de toezegging dat zij zou aanbevelen dat de klacht op de volgende vergadering van de raad van bestuur van het CIO wordt behandeld. Uit de door klager verstrekte informatie bleek echter dat dit niet het geval was geweest.

Daarom stelde de Ombudsman zich op het standpunt dat de Commissie de noodzakelijke stappen moest doen om de aandacht van het Comité voor industriële samenwerking, dat toeziet op de werkzaamheden van de raad van bestuur van het CIO, te vestigen op de vermeende niet-naleving door het CIO van het arbitragebesluit zoals dat door de rechtbank van eerste aanleg van Brussel op 17 april 1990 was bekrachtigd. De Commissie zou ook moeten overwegen de aandacht van de directeur van het CIO op deze zaak te vestigen.

3.1.4. EUROPESE COMMISSIE

ADEQUATE MOTIVERING VAN BESLUIT

Besluit inzake klacht 106/97/PD tegen de Europese Commissie

Klacht

In februari 1997 diende de heer B.