NL Publicatieblad van de Europese Unie L 188/24

BESCHIKKING VAN DE COMMISSIE

van 18 november 2009

betreffende steunmaatregel C 18/09 (ex N 360/09) die België ten uitvoer heeft gelegd ten behoeve van KBC

(Kennisgeving geschied onder nummer C(2009) 8980)

(Slechts de tekst in de Engelse taal is authentiek)

(Voor de EER relevante tekst)

(2010/396/EG)

DE COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN,

Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap, en met name op artikel 88, lid 2, eerste alinea,

Gelet op de Overeenkomst betreffende de Europese Economische Ruimte, en met name op artikel 62, lid 1, onder a),

Na de belanghebbenden overeenkomstig de genoemde artikelen te hebben aangemaand hun opmerkingen te maken (1),

Overwegende hetgeen volgt:

1. DE PROCEDURE

(1) In haar besluit van 18 december 2008 (2) (hierna „het besluit betreffende de herkapitalisatie” genoemd) concludeerde de Commissie dat de 3,5 miljard EUR herkapitalisatie die KBC van de Belgische federale overheid (3) had gekregen (hierna „de eerste herkapitalisatie” genoemd), als reddingssteun met de gemeenschappelijke markt verenigbaar was op grond van artikel 87, lid 3, onder b), van het Verdrag voor een periode van zes maanden. In dat besluit eiste de Commissie ook dat de Belgische overheid binnen zes maanden een plan zou indienen.

(2) Op 22 januari 2009 kondigden de Vlaamse overheid en KBC een verdere versterking van het kapitaal van KBC aan, via een herkapitalisatie van 2 miljard EUR door de Vlaamse overheid. De Vlaamse overheid (4) heeft zich voorts ertoe verbonden een stand-byfaciliteit van nog eens 1,5 miljard EUR te verlenen (deze beide maatregelen worden hierna tezamen „de tweede herkapitalisatie” genoemd).

(3) Op 14 mei 2009 maakten de Belgische federale overheid (5) en KBC bekend dat zij een akkoord hadden bereikt over een maatregel voor activaondersteuning (asset relief) (hierna „de overheidsbeschermingsmaatregel” genoemd) om de blootstelling van KBC aan Collateralised Debt Obligations (hierna „cdo’s” genoemd) af te dekken. Op 18 mei, 8 juni en 12 juni 2009 heeft de Commissie informatie ontvangen over de tweede herkapitalisatie en de overheidsbeschermingsmaatregel.

(4) Op 18 juni 2009 hebben de Belgische autoriteiten een herstructureringsplan voor KBC ingediend met betrekking tot de eerste herkapitalisatie.

(5) Op 19 juni 2009 hebben de Belgische autoriteiten de tweede herkapitalisatie en de overheidsbeschermingsmaatregel aangemeld.

(6) Op 30 juni 2009 heeft de Commissie de tweede herkapitalisatie goedgekeurd voor een periode van zes maanden, op voorwaarde dat een herstructureringsplan werd ingediend, en heeft zij de overheidsbeschermingsmaatregel tijdelijk goedgekeurd. Tegelijk heeft zij toen de procedure van artikel 88, lid 2, van het Verdrag ingeleid ten aanzien van de waardering en andere aspecten van de overheidsbeschermingsmaatregel (hierna „het besluit tot inleiding van de onderzoekprocedure” genoemd) (6).

(7) Het besluit tot inleiding van de onderzoekprocedure is in het Publicatieblad van de Europese Unie (7) bekendgemaakt en belanghebbenden is verzocht hun opmerkingen over de steun te maken. In haar besluit tot inleiding van de onderzoekprocedure heeft de Commissie de Belgische autoriteiten gevraagd tegen 30 september 2009 een aangepast herstructureringsplan in te dienen, waarin ook rekening zou worden gehouden met de tweede herkapitalisatie en de overheidsbeschermingsmaatregel. De Commissie heeft van de belanghebbenden geen opmerkingen ter zake ontvangen.

(8) Wat de overheidsbeschermingsmaatregel betreft, hebben de Belgische autoriteiten aanvullende informatie verschaft op 3 juli, 21 augustus, 2, 4, 22, 25 en 30 september, en 13, 16 en 20 oktober 2009.

(9) Het herstructureringsplan werd door de Belgische autoriteiten en de diensten van de Commissie besproken op een aantal bijeenkomsten, op 23 juli, 6, 18 en 27 augustus, 9, 10, 14, 15 en 23 september 2009.

(10) De Belgische autoriteiten hebben over het herstructureringsplan informatie verschaft op 2, 4, 10, 11, 16, 17, 22, 24, 25, 28 en 30 september, 1, 16, 19 en 21 oktober, en 3, 4 en 6 november 2009.

(11) Op 4 november 2009 hebben de Belgische autoriteiten de Commissie meegedeeld dat zij, wegens redenen van urgentie, bij wijze van uitzondering ermee instemden dat de onderhavige beschikking in het Engels werd gegeven.

2. BESCHRIJVING VAN DE BEGUNSTIGDE ONDERNEMING

(12) KBC Groep NV (hierna „KBC” genoemd) is de holdingmaatschappij van KBC Bank NV, KBC Verzekeringen NV en KBL European Private Bankers (hierna „KBL EPB” genoemd). KBC is een geïntegreerde bankverzekeraar voor hoofdzakelijk retailcliënten, kleine en middelgrote ondernemingen (hierna „kmo’s” genoemd) en private bankingcliënten. KBC is een van de belangrijkste financiële instellingen in België. Naast haar activiteiten in België en Centraal- en Oost-Europa, is KBC ook aanwezig in Rusland, Roemenië, Servië, diverse West-Europese landen zoals Ierland, en in mindere mate ook in de Verenigde Staten en in Zuidoost-Azië.

(13) Voor 2008 bevatte de KBC-balans 355,6 miljard EUR aan totale activa en 178,3 miljard EUR aan risicogewogen activa (8). In 2008 heeft zij 2,5 miljard EUR verlies geleden. De marktwaarde van KBC is aanzienlijk gedaald: van 23 miljard EUR per 1 augustus 2008 tot 11,8 miljard EUR per 23 oktober 2009. KBC heeft wereldwijd 56 716 medewerkers in dienst, van wie 19 196 in België en 31 947 in Centraal- en Oost-Europa en Rusland. KBC heeft 8,2 miljoen cliënten in Centraal- en Oost-Europa en Rusland (ramingen 2007). Nadere informatie over KBC is te vinden in deel 2.1 van het besluit tot inleiding van de onderzoekprocedure.

(14) Nadat KBC in het derde kwartaal 2008 voor 906 miljoen EUR verlies had geleden, voornamelijk als gevolg van de blootstelling van de bank aan haar cdo’s, IJslandse banken, Lehman Brothers en Washington Mutual, diende zij haar kapitaalbasis te versterken. Dit resulteerde in december 2009 in de eerste herkapitalisatie van 3,5 miljard EUR door de Belgische autoriteiten, die nader is beschreven in punt 3 van het besluit van 18 december 2008 betreffende de eerste herkapitalisatie (9).

(15) Op 15 januari 2009 kondigde het ratingbureau Moody’s aan dat het een aantal centrale aannames van zijn rating voor corporate synthetic cdo’s had herzien. Als gevolg daarvan had Moody’s besloten diverse categorieën cdo’s te downgraden, zonder evenwel aan te geven welke cdo’s waren getroffen. Na deze aankondiging kwam de koers van het aandeel-KBC zwaar onder druk te staan. Daarom besloot KBC alle door haar volle dochteronderneming KBC Financial Products geproduceerde non-super-senior cdo-notes (10) in haar portefeuille volledig af te schrijven en haar kapitaal te versterken door een tweede herkapitalisatie die volledig door de Belgische autoriteiten werd opgenomen. In punt 2.2 van het besluit tot inleiding van de onderzoekprocedure (11) worden de omstandigheden beschreven die tot de herkapitalisatie door de Belgische autoriteiten hebben geleid, terwijl punt 2.3.1 van dat besluit de details van de betreffende overeenkomst nader beschrijft.

(16) Door de herstructurering in maart 2009 van de monoline verzekeraar Municipal Bond Insurance Association (hierna „MBIA” genoemd), die een belangrijk deel van KBC’s portefeuille cdo’s (14,4 miljard EUR) had herverzekerd, nam het tegenpartijrisico van KBC en haar blootstelling aan MBIA toe. Voorts resulteerde de toegenomen volatiliteit van de cds-spreads, die een directe, negatieve impact hadden op de mark-to-market waardering van de cdo’s, in negatieve waardeaanpassingen van 3,8 miljard EUR in de boekhouding van KBC voor het eerste kwartaal 2009. Om verdere negatieve effecten van de cdo-portefeuille op de winst-en-verliesrekening van KBC te voorkomen, bereikte KBC op 14 mei 2009 een overeenkomst met de Belgische autoriteiten over een maatregel voor overheidsbescherming voor haar super-senior cdo-portefeuille. In punt 2.2 van het besluit tot inleiding van de onderzoekprocedure (12) worden de omstandigheden beschreven die tot de totstandkoming van de overheidsbeschermingsmaatregel door de Belgische autoriteiten hebben geleid, terwijl punt 2.3.2 van dat besluit de details van de betreffende overeenkomst nader beschrijft.

3. DE STEUNMAATREGELEN

(17) KBC heeft drie staatssteunmaatregelen van de Belgische autoriteiten gekregen: twee herkapitalisaties en de overheidsbeschermingsmaatregel.

3.1. DE EERSTE EN DE TWEEDE HERKAPITALISATIE

(18) De eerste herkapitalisatie vond plaats in de vorm van een injectie van in totaal 3,5 miljard EUR core Tier 1-kapitaal via door KBC uitgegeven Yield Enhanced-effecten die volledig door de Belgische autoriteiten zijn opgenomen. De uitgifteprijs bedroeg 29,50 EUR per effect (security).

(19) Van die perpetuele effecten is de jaarlijkse coupon per stuk het hoogste van: — 2,51 EUR per effect (wat neerkomt op een coupon van 8,5 %), niet-cumulatief, jaarlijks achteraf te betalen; — 110 % van het dividend op de gewone aandelen over het belastingjaar 2008; — 120 % van het dividend op de gewone aandelen over het belastingjaar 2009; — 125 % van het dividend op de gewone aandelen over het belastingjaar 2010.

(20) De coupon kan alleen worden betaald indien over de gewone aandelen dividend wordt uitgekeerd, steeds op voorwaarde dat de kapitaaltoereikendheidspositie van KBC, zowel vóór als nà de betaling, voldoende is en blijft voor de Belgische Commissie voor het Bank-, Financie- en Assurantiewezen (hierna „de CBFA” genoemd) (13). Deze effecten zijn aanzienlijk achtergesteld (deeply subordinated) en zijn gelijk in rang met de gewone aandelen (pari passu).

(21) Er zijn twee mogelijke scenario’s voor de terugkoop van deze effecten, waarbij het initiatief steeds bij KBC ligt. In het eerste scenario is KBC gerechtigd om op ieder tijdstip na de uitgiftedatum alle of een deel van de effecten terug te kopen tegen de prijs van 44,25 EUR per stuk (of 150 % van de uitgifteprijs), vermeerderd met opgelopen rente. In het tweede scenario kan KBC na drie jaar verlangen dat de Belgische autoriteiten hun belang omzetten in gewone aandelen op basis van een één-op-één-omruilverhouding. Indien KBC voor deze conversieoptie kiest, mogen de Belgische autoriteiten ook kiezen voor de alternatieve terugbetaling van de effecten, plus de opgelopen rente. Meer informatie over de eerste herkapitalisatie is te vinden in punt 3 van het besluit betreffende de herkapitalisatie.

(22) De tweede herkapitalisatie vond plaats in de vorm van een kapitaalinjectie van core Tier 1-kapitaal door de Belgische autoriteiten in de vorm van effecten. De voorwaarden van deze overeenkomst zijn nagenoeg identiek als die van de eerste herkapitalisatie, behalve dat deze effecten niet in gewone aandelen kunnen worden omgezet, doch alleen kunnen worden teruggekocht tegen 150 % van de uitgifteprijs (zie punt 2.3.1 van het besluit tot inleiding van de onderzoekprocedure).

3.2. DE OVERHEIDSBESCHERMINGSMAATREGEL

(23) De Belgische autoriteiten hebben bescherming geboden tegen gerealiseerde kredietverliezen op KBC’s cdo-portefeuille voor een periode die overeenstemt met de looptijd van elke cdo (14). De totale portefeuille heeft een nominale waarde van […] (15) EUR. De overheidsbeschermingsmaatregel dekt alleen de super-senior tranche van vijftien welbepaalde cdo’s, die goed zijn voor in totaal 20 miljard EUR (16). Die risicopositie bestaat uit 14,4 miljard EUR (door MBIA) afgedekte super-senior en class A notes en 5,5 miljard EUR door KBC aangehouden super-senior, super mezzanine en class A notes (17).

(24) De overheidsbeschermingsmaatregel dekt geen equity, junior noch het merendeel van de mezzanine tranches van de cdo’s. De tranches die niet onder de overheidsbeschermingsmaatregel vallen, vertegenwoordigen 3,9 miljard EUR. Verliezen in deze tranches, die volledig voor rekening van KBC komen, dienen eerst gerealiseerd te worden alvorens de tranches met een hogere seniority worden geraakt en het mechanisme van de overheidsbeschermingsmaatregel in werking treedt.

(25) Voorts heeft KBC al voorzieningen genomen voor aanzienlijke mark-to-market verliezen. In haar resultaten voor het eerste kwartaal 2009, die samen met de overheidsbeschermingsmaatregel zijn bekendgemaakt, had KBC de waarde van de door de overheidsbeschermingsmaatregel gedekte cdo’s afgewaardeerd van 23,9 miljard EUR tot 14,7 miljard EUR (18). KBC kwam tot deze uitkomst door bijna alle equity, junior en mezzanine notes van de cdo’s tot nul af te schrijven en door een aantal waardeaanpassingen door te voeren voor de super-senior notes in haar cdo-portefeuille. In totaal beliepen deze afschrijvingen ongeveer […] EUR.

(26) De overheidsbeschermingsmaatregel voor de 20 miljard EUR super-senior notes is gestructureerd in drie tranches (zie, voor de structuur van de maatregel, het schema in overweging 31). De eerste tranche is een first loss-tranche van 3,2 miljard EUR, die volledig voor rekening van KBC komt. Dat verlies omvat echter niet de verliezen op de equity, junior en mezzanine tranches waarvan sprake is in overweging 24. Indien die verliezen worden meegerekend, zou de first loss ongeveer 7,1 miljard EUR bedragen.

(27) De tweede tranche van de transactie begint bij 16,8 miljard EUR en ziet op de volgende 2 miljard EUR aan verliezen. Voor eventuele verliezen binnen deze range („de Equity Range”) doen de Belgische autoriteiten de toezegging om KBC kapitaal te verschaffen in de vorm van nieuwe KBC-aandelen tegen marktwaarde (19) of van hybride effecten. Het door de Belgische autoriteiten verschafte kapitaal dekt tot 90 % van de verliezen in de Equity Range (1,8 miljard EUR). Met andere woorden, de Belgische autoriteiten hebben zich ertoe verbonden een stand-by kapitaalfaciliteit aan KBC te verschaffen waarvan kan worden gebruikgemaakt bij specifieke verliezen in KBC’s cdo-portefeuille. Deze verliezen zijn voor iedere cdo afzonderlijk bepaald; de optie om kapitaal te injecteren geldt dus op transactiebasis (20).

(28) Het attachment point (het ijkpunt dus) van 16,8 miljard EUR is gebaseerd op parameters waardoor KBC Bank een core Tier 1-ratio van meer dan 8 % en KBC Verzekeringen een solvabiliteitsratio van meer dan 150 % kunnen aanhouden. Deze parameters waren dus in eerste instantie niet gebaseerd op een waardering van de portefeuille.

(29) Voor de Equity Range gelden meerdere voorwaarden. Ten eerste behoudt KBC de mogelijkheid om geen beroep te doen op de kapitaalinjectie — en dus om af te zien van de uitgifte van aandelenkapitaal aan de Belgische autoriteiten. Ten tweede hebben de Belgische autoriteiten, ingeval KBC hun om kapitaal vraagt om haar verliezen in de Equity Range te dekken en zij als gevolg daarvan meer dan 30 % van de stemrechten zouden verkrijgen — waardoor zij een verplicht overnamebod zouden moeten uitbrengen —, de mogelijkheid om in plaats daarvan in te tekenen op hybride kapitaal. De vergoeding voor dat hybride kapitaal zou op ongeveer dezelfde wijze worden bepaald als bij de effecten die reeds aan de Belgische autoriteiten zijn uitgegeven, en het hybride kapitaal zou in gewone aandelen kunnen worden omgezet, naar keuze van de Belgische autoriteiten, tegen de marktprijs op het tijdstip van de uitgifte ervan (21). Ten derde heeft KBC, ingeval de Belgische autoriteiten besluiten hun aandelen aan een derde partij te verkopen, een voorkeursrecht ten aanzien van deze verkoop en kan zij die aandelen tegen marktprijs terugkopen.

(30) De derde tranche begint bij 14,8 miljard EUR („de Cash Range”). Deze Cash Range is in feite een garantie van de Belgische autoriteiten om KBC in contanten te vergoeden voor een deel van de verliezen dat zich in die tranche voordoet. Bijgevolg zullen verliezen op de cdo-portefeuille die meer dan 9,1 miljard EUR bedragen (3,9 miljard EUR verlies in de equity, junior en mezzanine tranches, 3,2 miljard EUR first loss en 2 miljard EUR Equity Range in de super-senior tranche), tussen de Belgische autoriteiten en KBC worden verdeeld. De Belgische autoriteiten zullen in dat geval 90 % (13,3 miljard EUR) van de verliezen voor hun rekening nemen en KBC 10 % (1,5 miljard EUR).

(31) Evenals bij de optie tot kapitaalinjectie geldt deze garantie op transactiebasis. Aangezien de gedekte instrumenten 15 cdo’s betreffen (telkens één transactie), zijn er dus in feite 15 garanties (22). Dit betekent dan ook dat elk van de 15 synthetische cdo’s een ander attachment point heeft — en dus ook een verschillende verliesverwachting. Bijgevolg dienen de cdo’s afzonderlijk te worden beoordeeld en zal de verstrekte garantie voor elk van de cdo’s anders zijn (er zal dus geen eenvormige garantie voor de totale portefeuille zijn). Die specifieke structuur was nodig om de mark-to-market-waarde van de gegarandeerde portefeuille perfect op de mark-to-market-waarde van de garantie te doen aansluiten, zodat de door de fluctuerende waarde van de cdo’s veroorzaakte winst- en verliesvolatiliteit wordt weggenomen — de uiteindelijke doelstelling van de maatregel. Schema 1 Structuur van de overheidsbeschermingsmaatregel

(32) Voor de Equity Range betaalt KBC een vergoeding voor het recht op een kapitaalinjectie (hierna „de underwriting fee” genoemd). Deze underwriting fee is vastgesteld op 650 basispunten per jaar. Aangezien de Equity Range 1,8 miljard EUR bedraagt, kost deze vergoeding KBC ongeveer 120 miljoen EUR per jaar dat deze optie niet wordt uitgeoefend — ofwel 718 miljoen EUR in totaal.

(33) Voor de Cash Range bedraagt de totale kostprijs van de cash garantie ongeveer 1,13 miljard EUR, te betalen in twaalf halfjaarlijkse tranches (hierna „de garantie fee” genoemd). Deze fee stemt overeen met de verwachte verliezen op de derde tranche (23), ingeval de resultaten van de portefeuille overeenstemt met de mediaan van het basisscenario en het stressscenario (24) en een Credit Valuation Adjustment op MBIA van 67,5 %.

(34) In totaal betaalt KBC de Belgische autoriteiten een premie van ongeveer 2,04 miljard EUR, bestaande uit de underwriting fee (718 miljoen EUR (25) en de cash garantie (1,33 miljard EUR (26). Beide premies zijn betaalbaar in twaalf gelijke, halfjaarlijkse tranches, die ingaan in december 2009 en aflopen in juni 2015.

4. HET HERSTRUCTURERINGSPLAN

4.1. HET INITIËLE HERSTRUCTURERINGSPLAN

(35) Op 18 juni 2009 hebben de Belgische autoriteiten een herstructureringsplan voor KBC ingediend, als een vervolg op de eerste herkapitalisatie, die op 18 december 2008 door de Commissie voor een periode van zes maanden was goedgekeurd. Dit plan bevatte een eerste analyse van de activiteiten van KBC, de toekomststrategie van KBC, maatregelen om de levensvatbaarheid te herstellen en om de overheidsmaatregelen terug te betalen.

(36) Het herstructureringsplan voldeed evenwel niet aan de criteria van de mededeling van de Commissie betreffende het herstel van de levensvatbaarheid en herstructureringsmaatregelen in de financiële sector tijdens de huidige crisis beoordeeld op grond van de staatssteunregels (hierna „de herstructureringsmededeling” genoemd) (27), aangezien het geen rekening hield met de tweede herkapitalisatie en de overheidsbeschermingsmaatregel. Daarnaast bevatte het plan ook geen gedetailleerd businessplan of maatregelen om de mededingingsdistorsies te beperken.

4.2. HET DEFINITIEVE HERSTRUCTURERINGSPLAN

(37) Op 30 juni 2009 heeft de Commissie de tweede herkapitalisatie goedgekeurd voor een termijn van zes maanden en heeft zij de overheidsbeschermingsmaatregel tijdelijk goedgekeurd. Tegelijk heeft de Commissie de Belgische autoriteiten drie maanden de tijd gegeven (tot en met 30 september 2009) om een goed onderbouwd herstructureringsplan uit te werken, waarin met alle overheidsmaatregelen ten gunste van KBC was rekening gehouden.

(38) De Belgische autoriteiten hebben het definitieve herstructureringsplan op de vastgestelde dag ingediend. In dat plan wordt een antwoord geboden op de cruciale vragen van levensvatbaarheid, lastenverdeling en beperking van de mededingingsdistorsie. Aangezien KBC is georganiseerd in vijf verschillende divisies — België (Retail), Centraal en Oost-Europa en Rusland, Merchantbanking, Europese Private Banking, en Gemeenschappelijke diensten en operaties — is het herstructureringsplan volgens diezelfde lijnen gestructureerd.

(39) Volgens het herstructureringsplan wordt KBC een kleinere, meer gefocuste groep, die zich terugtrekt uit risicovolle activiteiten en uit landen waar haar aanwezigheid op de markt beperkt is. KBC behoudt alleen activiteiten die duurzame resultaten op stand-alone basis opleveren. Zij behoudt ook haar bankverzekeringsmodel. Binnen het bankverzekeringsmodel legt KBC de nadruk op cliënten uit de retail-, private banking, kmo- en midcap-segmenten en zal zij zich in hoofdzaak op zes landen concentreren (28). KBC blijft zich focussen op Centraal- en Oost-Europa en Rusland. Ook zal zij haar totale risicoprofiel, volatiliteit en leverage terugbrengen.

(40) Volgens het herstructureringsplan dat de Belgische autoriteiten hebben ingediend, zal KBC’s balans op pro-formabasis (29) met 20 % verminderen in termen van risicogewogen activa en met 17 % in termen van totale activa. Maatregelen voor het herstel van de levensvatbaarheid — de afbouw van de portefeuille van KBC Financial Products — zijn goed voor […] % van de totale balans, terwijl afstotingen goed zijn voor […] % van de totale balans.

(41) KBC zal volgens het herstructureringplan diverse entiteiten afstoten. In haar business planning voor deze afstotingen heeft KBC de aanname gehanteerd dat de verkoopprijzen […]. De verwachting is dat alle verkopen binnen […] zullen plaatsvinden.

4.2.1. MOGELIJKHEDEN OM DE LEVENSVATBAARHEID TE HERSTELLEN IN HET BASIS- EN IN HET STRESSSCENARIO

(42) De Belgische autoriteiten hebben een basis- en een stressscenario ingediend om aan te tonen dat KBC in staat is haar levensvatbaarheid op lange termijn te herstellen.

(43) In het basisscenario is de aanname dat het bbp op belangrijkste markten van KBC in de periode 2009-2010 zal krimpen, gevolgd door een betrekkelijk snel herstel in 2011. De verwachting is dat de aandelenkoersen in 2009 of 2010 herstellen, afhankelijk van de toestand op de lokale markten.

(44) […]

(45) KBC verwacht in het basisscenario gedurende de hele prognoseperiode (2009-2013) haar interne kapitaaldoelstellingen te behalen, met een Tier 1 van 8,8 % in 2009 en van meer dan 10 % in de periode nadien. De samenstelling van KBC’s wettelijke vereiste kapitaal zal steeds meer uit eigen vermogen gaan bestaan, dankzij de opbrengsten van de afstotingen, die de kwaliteit van KBC’s wettelijke vereiste kapitaal vermogen zullen verbeteren. In een basisscenario zal KBC eerst in 2011 een kapitaaloverschot opbouwen (wanneer het eigenlijke kapitaal de interne kapitaaldoelstellingen van een Tier 1-ratio van 10 % zal overschrijden). Daarom zal zij de hoofdsom van de kapitaalinjectie van de staat vanaf 2012 beginnen terug te betalen.

(46) De Belgische autoriteiten hebben ook een stressscenario ingediend. Evenals in het basisscenario zal het bbp in de periode 2009-2010 krimpen, om daarna toe te nemen. Toch zal het daaropvolgende economische herstel zeer zwak zijn. Zo voorspelt dit scenario bijvoorbeeld dat het Belgische reële bbp in de periode 2008-2011 met in totaal […] % zal afnemen, en pas tegen eind 2013 opnieuw het niveau van 2008 zal hebben bereikt.

(47) […]

(48) In dit stressscenario verwacht KBC in staat te zullen zijn gedurende de hele prognoseperiode haar interne kapitaaldoelstellingen in het stresscenario te halen. Haar Tier 1-ratio zal in 2009 bij […] % liggen en zal vanaf 2010 steeds boven […] % liggen. Deze redelijk positieve ontwikkeling van de kapitaalratio’s is toe te schrijven aan het feit dat de balans van KBC in het stressscenario naar verwachting aanzienlijk zal krimpen, omdat de economische activiteiten — en dus de kredietvraag — sterk zullen afnemen. Vanaf […] zal KBC beperkte hoeveelheden surpluskapitaal beginnen te genereren, vooral dankzij een scherpe daling van risicogewogen activa in plaats van door winstgroei, […].

(49) In het herstructureringsplan hebben de Belgische autoriteiten ook KBC’s liquiditeitspositie beschreven. Per ultimo 2008 had KBC een ratio kredieten/deposito’s van 88 %. Tijdens de crisis heeft zij tot op heden niet te kampen gehad met liquiditeitsproblemen, noch heeft zij een beroep hoeven te doen op een door de staat gefinancierde garantieregeling. Voor haar funding is zij in beperkte mate afhankelijk van kapitaalmarkten. Haar funding is als volgt gestructureerd: 64 % van haar schuldinstrumenten zijn langlopende instrumenten met een looptijd van meer dan één jaar. Die fundingstructuur zal de komende paar jaar naar verwachting redelijk stabiel blijven, waarbij de afhankelijkheid van wholesale funding licht afneemt. Doordat een aantal entiteiten […] wordt afgestoten, zal KBC’s liquiditeitspositie verder versterken.

4.2.2. DE HERSTRUCTURERINGSMAATREGELEN PER DIVISIE

[…]

(50) KBC is een van drie grootste Belgische banken, en staat, gerekend naar marktaandeel, voor de meeste van haar bancaire activiteiten gewoonlijk op plaats twee of drie. Zij heeft […] % van de deposito’s, genereert […] % van de kredieten en is goed voor […] % van de beleggingsfondsen, […] % van de levensverzekeringen en […] % van de schadeverzekeringen.

(51) De Belgische autoriteiten stellen voor dat KBC de meerderheid van haar activiteiten in België behoudt en een geïntegreerde bankverzekeraar blijft. Volgens de Belgische autoriteiten zijn deze activiteiten goed geïntegreerd onder de merknaam KBC en maken zij deel uit van haar basisbusinessmodel.

(52) Wel zal KBC volgens het herstructureringsplan Centea (netwerk van bankagenten) en Fidea (netwerk van verzekeringsagenten) verkopen. Op de Belgische markt is Centea in de meeste productsegmenten goed voor een marktaandeel van tussen de […] en […] %, terwijl Fidea ongeveer 2 % van de Belgische verzekeringsmarkt vertegenwoordigt. Door deze verkopen zullen de risicogewogen activa van de Belgische bankdivisie met 16 % (of 3,8 miljard EUR) afnemen.

(53) Volgens het herstructureringsplan behoudt KBC haar aanwezigheid in 5 (van de 9) landen waar zij nu al goed vertegenwoordigd is. Die landen zijn, gerangschikt naar haar marktaandeel voor het traditionele bankbedrijf (kredieten en deposito’s): de Tsjechische Republiek (22 %), Slowakije (10 %), Hongarije (9 %), Polen (4 %) en Bulgarije (3 %). KBC heeft, in lijn met haar bankverzekeringsmodel, ook verzekeringsactiviteiten in elk van deze landen.

(54) KBC zal haar activiteiten stopzetten in de volgende landen: Servië (waar KBC een marktaandeel van 1 % heeft), Rusland (1 %), Roemenië ([…] %, alleen de verzekerings- en leasingactiviteiten) en Slovenië ([…] %, waar KBC een minderheidsbelang heeft in het betrokken bedrijf). KBC zal haar activiteiten van de hand doen in andere landen waar haar marktaandeel betrekkelijk gering is of waar de activiteiten niet in lijn zijn met haar bankverzekeringsmodel. Ook zal zij haar Poolse dochteronderneming voor consumentenkrediet (Zagiel), die niet volledig geïntegreerd was in haar Poolse activiteiten, verkopen. De verkoop van deze activiteiten vindt […] plaats, behalve voor de Russische activiteiten waarvan de verkoop pas voor […] is voorzien. De risicogewogen activa van de bankdivisie Centraal- en Oost-Europa en Rusland nemen af met 11 % (of 4,4 miljard EUR).

(55) Voorts is KBC voornemens om 40 % van haar belang in banken in de Tsjechische Republiek (ČSOB) en in Hongarije (K & H) naar de beurs te brengen; deze zijn momenteel volledige dochterondernemingen van KBC. Deze zullen aan de lokale beurs worden genoteerd.

(56) Wat de divisie merchantbanking betreft, bepaalt het herstructureringsplan dat KBC aanzienlijke delen van haar divisie Merchantbanking zal afstoten of afbouwen. Daardoor zullen de risicogewogen activa in deze divisie met […] % (of […] miljard EUR) afnemen. KBC Financial Products, de entiteit die alle cdo’s heeft geproduceerd, wordt mettertijd afgebouwd. KBC zal haar activiteiten in het Verenigd Koninkrijk en in […] verkopen, alsmede de Antwerpse Diamantbank, haar […], […], […], […] en KBC Private Equity.

(57) KBC behoudt de activiteiten die nodig zijn om haar (vooral Belgische) core kmo- en corporate cliënten te bedienen. Daarbij gaat het om activiteiten als het aantrekken van financiële middelen en valutatransacties. KBC behoudt haar divisie Corporate banking, haar buitenlandse bijkantoren die noodzakelijk zijn om lokale corporate cliënten in het buitenland diensten te kunnen verlenen, KBC Securities, Market en Assurisk (herverzekering).

(58) Volgens het herstructureringsplan zal KBC alle activiteiten van haar divisie European Private Banking verkopen. KBC wil deze activiteiten in […] verkopen. Daardoor zullen de risicogewogen activa met 5,7 miljard EUR dalen.

(59) Gezien het karakter van deze divisie is in het herstructureringsplan voorzien dat KBC de meeste van deze activiteiten zal behouden. KBC behoudt activiteiten zoals asset management, handelsfinanciering, leasing en consumentenkrediet. KBC stoot meerdere andere activiteiten af, zoals […], in onder meer […]. Door deze afstotingen zullen de risicogewogen activa met ongeveer […] miljoen EUR afnemen.

4.2.3. FINANCIËLE HERSTRUCTURERING

(60) Om zowel de staat terug te betalen als het Tier 1-kapitaal op 10 % te houden, bevat het herstructureringsplan de volgende financiële herstructureringsmaatregelen: i) 40 % van de aandelen van de bank ČSOB worden in de Tsjechische Republiek naar de beurs gebracht (geraamde waarde van dit belang: […] miljard EUR); ii) 40 % van de aandelen van de bank K & H worden in Hongarije naar de beurs gebracht (geraamde waarde van dit belang: […] miljoen EUR); iii) de terugkoop van hybride instrumenten, met een verwachte positieve impact van […] miljoen EUR op het kernkapitaal van KBC. KBC heeft de intentie, zoals zij de afgelopen maanden al heeft gedaan, deze hybride instrumenten onder de nominale waarde terug te kopen, hetgeen een winst zal opleveren die het kernkapitaal ten goede zal komen; iv) de sale-and-lease-back van het hoofdkantoor, die naar raming direct […] miljoen EUR zal opleveren; v) de verkoop van zogenaamde Treasury shares (eigen KBC-aandelen), die naar raming […] miljoen EUR oplevert. Het kapitaal dat alle bovenstaande maatregelen opleveren, zou in totaal rond […] miljard EUR moeten bedragen, voornamelijk te realiseren tegen […].

4.2.4. TERUGBETALING AAN DE STAAT

(61) Wat betreft de terugbetaling van de Belgische autoriteiten, is in het herstructureringsplan bepaald dat KBC in een basisscenario coupons begint te betalen vanaf 2011, hetgeen betekent dat de Belgische autoriteiten 600 miljoen EUR zullen ontvangen. De terugbetaling van de hoofdsom van de herkapitalisatie vangt aan zodra KBC haar eigen kapitaalpositie via de afstotingen en de financiële herstructurering heeft versterkt (vanaf 2012). Naarmate de terugbetaling van het nominale bedrag van de herkapitalisatie vordert, neemt de vergoeding van de Belgische autoriteiten via couponbetalingen af. KBC is voornemens de terugbetaling in 2012 te beginnen ([…] miljard EUR) en verwacht dat in het basisscenario de kapitaalinjecties […] volledig zullen zijn terugbetaald.

4.2.5. DE VERBINTENISSEN VAN DE BELGISCHE AUTORITEITEN

4.2.5.1. Verbintenissen met betrekking tot gedragsbeperkingen

(62) De Belgische autoriteiten verbinden zich ertoe om, binnen de grenzen van hun respectieve bevoegdheden, te garanderen dat KBC de in de overwegingen 63 tot en met 77 opgesomde verbintenissen in acht neemt.

(63) Wat betreft de geldigheidsduur van deze gedragsbeperkingen, verbinden de Belgische autoriteiten zich ertoe dat, onverminderd de mogelijkheid voor de Commissie om een afwijking toe te staan, met name op grond van een afdoende met redenen omkleed verzoek daartoe van de Belgische autoriteiten, de in de overwegingen 63 tot en met 77 opgesomde gedragsbeperkingen gelden voor een termijn van […] jaar te rekenen vanaf de dagtekening van de beschikking van de Commissie of totdat de nominale bedragen die de Belgische autoriteiten op, onderscheidenlijk, 19 december 2008 en 20 juli 2009 hebben onderschreven, zijn terugbetaald, indien die gebeurtenis eerder plaatsvindt (30).

(64) De Belgische autoriteiten verbinden zich ertoe dat KBC ernaar zal streven haar kredietverleningsbeleid aan de reële economie te handhaven in de landen waar zij retailactiviteiten heeft. KBC zal op zakelijke voorwaarden krediet verlenen.

(65) Voorts verbinden zij zich ertoe dat KBC haar solvabiliteitsratio van core Tier 1-kapitaal op ten minste […] % zal handhaven en haar eigen kernvermogen op […] % (31).

(66) Ten aanzien van een verbod op acquisities verbinden de Belgische autoriteiten zich ertoe dat KBC zal afzien van het verwerven van zeggenschap in de zin van Verordening (EG) nr. 139/2004 van de Raad van 20 januari 2004 betreffende de controle op concentraties van ondernemingen (de „EG-concentratieverordening”) (32) over financiële instellingen. Voorts zal KBC ervan afzien zeggenschap te verwerven over ondernemingen niet zijnde financiële instellingen indien een dergelijke acquisitie zou leiden tot een vertraging van de terugbetaling van het bedrag van 7 miljard EUR Yield Enhanced core Tier 1-effecten aan de Belgische autoriteiten zoals die staat gepland in het herstructureringsplan dat op 30 september 2009 bij de Commissie is aangemeld en dat middels de onderhavige beschikking wordt goedgekeurd. Niettegenstaande dit verbod mag KBC, nadat zij daarvoor van de Commissie toestemming heeft gekregen, activiteiten overnemen, met name indien dat van essentieel belang is om de financiële stabiliteit of de mededinging op de betrokken markten veilig te stellen.

(67) De Belgische autoriteiten verbinden zich ertoe dat KBC het volgende verbod inzake prijsleiderschap in acht zal nemen: i) KBC zal op communautaire markten waar zij een marktaandeel van meer dan [0-10] % heeft op de productmarkten zoals die hierna in punt ii) worden beschreven, voor gestandaardiseerde producten geen tarieven aanbieden die gunstiger zijn dan de concurrent van KBC met de beste tarieven uit de top tien marktspelers, gerekend naar marktaandeel op deze geografische en productmarkt; ii) de productmarkten waarvoor de in punt i) beschreven voorwaarde geldt, blijven beperkt tot KBC’s gestandaardiseerde producten op de retail depositomarkt, de markt voor deposito’s van kmo’s (waarbij kmo’s worden omschreven volgens de kmo-definitie zoals KBC die hanteert) en de retailmarkt voor hypotheken; iii) zodra KBC constateert dat zij voor haar producten voordeligere tarieven berekent dan haar concurrent met de beste tarieven, past zij haar tarieven zo snel als mogelijk, zonder verdere vertraging, aan tot een niveau dat met de onderhavige verbintenis in overeenstemming is; iv) die voorwaarden gelden niet voor de Belgische markt, waar geen verbod op prijsleiderschap geldt.

(68) De Belgische autoriteiten verbinden zich ertoe dat KBC ervan zal afzien om zich bij marketing voor een breed publiek de steunmaatregelen te gebruiken om een concurrentievoordeel te behalen.

(69) Ten aanzien van de beperking van de beloning van het management van KBC verbinden de Belgische autoriteiten zich ertoe dat: i) KBC zich ertoe verbindt een duurzaam bezoldigingsbeleid te ontwikkelen voor het directiecomité en het senior management. De incentiveregelingen voor het directiecomité en het senior management van KBC zullen worden gekoppeld aan waardecreatie op lange termijn en het beperken van het risico op rewards for failure. Voor de leden van het directiecomité van KBC worden de vertrekregelingen of wettelijke ontslagvergoedingen beperkt tot twaalf maanden vast salaris; ii) daarnaast zien de directiecomités van KBC, van KBC Bank NV en van KBC Verzekeringen NV voor 2008 af van alle bonussen (zowel in contanten als in opties en aandelen).

(70) De Belgische autoriteiten verbinden zich ertoe dat KBC ernaar zal streven de Belgische autoriteiten op de effecten waarop dezen hebben ingetekend, een totaal rendement van ten minste 10 % te garanderen.

(71) De Belgische autoriteiten zeggen toe de eerste herkapitalisatie overeenkomstig artikel 88, lid 3, van het Verdrag opnieuw te zullen aanmelden indien zich een van de volgende situaties voordoet waardoor het minder waarschijnlijk wordt dat een totaal rendement van meer dan 10 % wordt behaald: i) indien KBC, te rekenen vanaf 1 januari 2010, gedurende twee opeenvolgende jaren geen dividend uitkeert of, te rekenen vanaf 1 januari 2009, over een periode van vijf jaar gedurende drie jaar geen dividend uitkeert, of ii) indien, na een periode van één jaar waarbij de koers van het aandeel-KBC, gemiddeld boven 150 % van de uitgifteprijs van de effecten is gebleven, KBC heeft nagelaten om ten minste 20 % van de oorspronkelijke investering van de staat heeft teruggekocht of heeft toegezegd dat binnen drie maanden te zullen doen.

(72) In diezelfde lijn zeggen de Belgische autoriteiten toe de tweede herkapitalisatie opnieuw overeenkomstig artikel 88, lid 3, van het Verdrag te zullen aanmelden indien zich de volgende situatie voordoet waardoor het minder waarschijnlijk wordt dat een totaal rendement van meer dan 10 % wordt behaald: i) indien KBC, te rekenen vanaf 1 januari 2010, gedurende twee opeenvolgende jaren geen dividend uitkeert of, te rekenen vanaf 1 januari 2009, over een periode van vijf jaar gedurende drie jaar geen dividend uitkeert.

(73) Tenzij in een van de in de overwegingen 71 en 72 beschreven scenario’s kan worden aangetoond dat het uitblijven van een dividenduitkering door normale marktomstandigheden wordt veroorzaakt of dat het totale rendement desondanks meer dan 10 % zal bedragen, kan de Commissie, zonder de met de gemeenschappelijke markt verenigbaar verklaarde kapitaalinjectie ter discussie te stellen, in het kader van de heraanmelding met name aanvullende gedragsbeperkingen eisen.

(74) Wat betreft de vergoeding voor de alternatieve effecten in het kader van de overheidsbeschermingsmaatregel, verbinden de Belgische autoriteiten zich ertoe dat de coupon die over dat door KBC uit te geven alternatieve soort core capital-effecten betaalbaar wordt ingeval de Belgische autoriteiten in de Equity Range van de overheidsbeschermingsmaatregel meer dan 30 % van de stemrechten zouden verkrijgen, gelijk is aan […].

(75) De Belgische autoriteiten verbinden zich er voorts toe dat KBC, noch een van haar dochterondernemingen cdo’s zal gaan produceren (33). Het is duidelijk dat effectiseringstransacties die niet onder deze cdo-definitie vallen, buiten de toepassing van deze verbintenis vallen. Dit geldt bijvoorbeeld voor effectiseringstransacties met het oog op het beheer van wettelijk vereiste kapitaal of van kredietrisico’s of om liquiditeit aan te trekken.

(76) Ten aanzien van de couponbetaling en callopties voor hybride kapitaal, tenzij de Commissie instemt met een afwijking, verbinden de Belgische autoriteiten zich ertoe dat: i) […]; ii) […].

(77) Ten slotte hebben de Belgische autoriteiten zich ertoe verbonden dat KBC het beheer van de rechten van de Belgische autoriteiten ten aanzien van de in het kader van de overheidsbeschermingsmaatregel gegarandeerde portefeuille zodanig zal organiseren dat de belangen van de Belgische autoriteiten in hun hoedanigheid van garantieverschaffer naar behoren zijn verzekerd, terwijl KBC toch voldoende flexibiliteit behoudt om soepel te kunnen inspelen op veranderende marktomstandigheden en om, waar passend, de nodige aanpassingen en keuzes te kunnen maken. De juridische documenten van de gegarandeerde portefeuille bieden de nodige garanties om derden-investeerders, super-senior tegenpartijen en dus — naar analogie — de Belgische autoriteiten te vrijwaren tegen mogelijke belangenconflicten bij het beheer van de gegarandeerde portefeuille. Naast de garanties in de oorspronkelijke juridische documenten zal de overeenkomst met de Belgische autoriteiten betreffende de overheidsbeschermingsmaatregel met name voorzien in het recht van de Belgische autoriteiten om op het beheer van de gegarandeerde portefeuille toe te zien. Waar passend zullen de Belgische autoriteiten instemmingsrechten worden verleend, ter verdere bescherming van hun belangen.

4.2.5.2. Afstoting en afbouw van activiteitenportefeuilles

(78) De Belgische autoriteiten hebben zich er voorts toe verbonden om, binnen de grenzen van hun respectieve bevoegdheden, naar beste vermogen te trachten ervoor te zorgen dat KBC de in de overwegingen 79 tot en met 97 opgesomde verbintenissen in acht neemt.

(79) KBC zet de nodige stappen om de afstoting van de in overweging 80 opgesomde entiteiten of activa (hierna „de af te stoten bedrijfsonderdelen” genoemd) tegen het vermelde tijdstip ten uitvoer te brengen. Een dergelijke afstoting wordt geacht te zijn uitgevoerd wanneer KBC een bindende overeenkomst heeft gesloten om haar volle eigendomsrechten op de betrokken entiteit of activa te verkopen. Een juridisch bindende overeenkomst is een overeenkomst die niet eenzijdig door KBC kan worden opgezegd, en die beoogt een juridische relatie tot stand te brengen waarop iedere partij zich kan beroepen en die, bij beëindiging van de overeenkomst door KBC, tot aansprakelijkheid van KBC ten aanzien van de tegenpartij leidt. Die juridisch bindende overeenkomst kan nog zijn onderworpen aan een aantal gebruikelijke ontbindende voorwaarden, zoals de toestemming van de betrokken toezichthouders.

(80) Ten aanzien van de af te stoten bedrijfsonderdelen verbinden de Belgische autoriteiten zich ertoe dat KBC de volgende entiteiten tegen […] zal afstoten: i) […]: […] ii) KBL EPB: […] iii) […]: […] iv) Centea: […] v) Fidea: […] vi) Antwerpse Diamantbank: […] vii) tenuitvoerlegging van de afstoting van NLB […] Zagiel, […]: […] viii) Absolut bank (Rusland): […].

(81) Ten aanzien van het behoud van de waarde van de af te stoten bedrijfsonderdelen verbinden de Belgische autoriteiten zich ertoe dat KBC ervoor zal zorgen dat: i) het af te stoten bedrijfsonderdeel zijn materiële en immateriële activa behoudt die bijdragen aan zijn bestaande bedrijfsvoering of die noodzakelijk zijn om de levensvatbaarheid en het concurrentievermogen ervan te garanderen; ii) het af te stoten bedrijfsonderdeel zal: a) al zijn door overheidsorganisaties aan het bedrijfsonderdeel verleende vergunningen en machtigingen; b) al zijn overeenkomsten, huurovereenkomsten en verbintenissen en bestellingen van klanten, en c) alle desbetreffende bescheiden behouden die bijdragen aan de bestaande bedrijfsvoering of die noodzakelijk zijn om zijn levensvatbaarheid en het concurrentievermogen te garanderen; iii) het af te stoten bedrijfsonderdeel het passende aantal medewerkers in dienst heeft die over de vereiste capaciteiten beschikken om de levensvatbaarheid en het concurrentievermogen van dat onderdeel te garanderen. KBC onderneemt alle redelijke stappen, daaronder begrepen stimuleringsregelingen die aansluiten bij de in de sector gangbare praktijken, om alle personeel op sleutelfuncties (34) aan te moedigen bij het af te stoten bedrijfsonderdeel te blijven. Evenmin mag zij personeel weg proberen te halen bij het af te stoten bedrijfsonderdeel. […]

(82) De Belgische autoriteiten verbinden zich ertoe dat KBC naar beste vermogen de kopers van de af te stoten bedrijfsonderdelen zal ondersteunen bij de migratie naar een geschikte infrastructuur voor de lopende operaties van de af te stoten bedrijfsonderdelen. […]

(83) Vanaf het tijdstip van deze beschikking tot en met de tenuitvoerlegging van de afstoting verbinden de Belgische autoriteiten zich ertoe dat KBC de economische levensvatbaarheid, de verkoopbaarheid en het concurrentievermogen van de af te stoten bedrijfsonderdelen volgens goed zakelijk gebruik zal behouden en dat zij het eventuele risico op verlies van hun concurrentiepotentieel zo veel als mogelijk zal beperken. KBC zal de af te stoten bedrijfsonderdelen in going concern voortzetten op de gewone en gebruikelijke wijze zoals zij dat vóór het tijdstip van deze beschikking heeft gedaan.

(84) De Belgische autoriteiten verbinden zich ertoe dat KBC geen handelingen zal stellen die een aanzienlijk ongunstig effect op de af te stoten bedrijfsonderdelen kunnen hebben. […]

(85) Wat betreft de kandidaat-koper of kandidaat-kopers van Centea en Fidea, hebben de Belgische autoriteiten de verbintenis gedaan dat KBC ervoor zal zorgen dat: i) de koper van Centea na de acquisitie geen marktaandeel heeft dat groter is dan […] op de Belgische markt voor zichtrekeningen, spaarrekeningen of hypotheekkredieten; ii) de koper van Fidea na de acquisitie geen marktaandeel heeft dat groter is dan […] op de Belgische markt voor levensverzekeringen of voor schadeverzekeringen.

(86) Voorts verbinden de Belgische autoriteiten zich ertoe dat KBC de nodige regelingen zal treffen om Centea en Fidea duidelijk af te bakenen en om de voorbereidingen te treffen om deze bedrijfsonderdelen, onmiddellijk na de beschikking van de Commissie, van de bedrijfsonderdelen die binnen KBC geïntegreerd blijven, af te splitsen in afzonderlijke en apart te verkopen entiteiten. Onverminderd de verbintenissen inzake het behoud van waarde zoals die in de overwegingen 81 tot en met 83 zijn uiteengezet, worden Centea en Fidea vanaf het tijdstip van de beschikking van de Commissie beheerd als afzonderlijk en apart te verkopen entiteiten. Om ervoor te zorgen dat alle managementbesluiten tussen het tijdstip van de onderhavige beschikking en de tenuitvoerlegging van de afstoting in het eigen beste belang van Centea en Fidea worden genomen, zodat hun economische levensvatbaarheid, verkoopbaarheid en concurrentievermogen behouden blijft, stelt KBC voor elk van deze bedrijfsonderdelen een hold-separate manager aan (35) en zorgt zij ervoor dat deze manager onafhankelijk kan opereren. Deze hold-separate manager kan de huidige voorzitter van het directiecomité van die bedrijfsonderdelen zijn. De hold-separate manager beheert deze af te stoten bedrijfsonderdelen (Centea en Fidea) in hun eigen beste belang, in gemeenschappelijk overleg met KBC, onder toezicht van de monitoring trustee.

(87) Er wordt een monitoring trustee aangesteld die om de zes maanden bij de Commissie verslag uitbrengt over de inachtneming door de Belgische autoriteiten en door KBC van de verbintenissen zoals die in de overwegingen 78 tot en met 86 zijn opgesomd. Deze monitoring trustee is onafhankelijk, beschikt over de voor de uitoefening van zijn/haar taak benodigde vakbekwaamheid en heeft gedurende de duur van zijn/haar mandaat geen belangenconflict.

(88) Uiterlijk één maand nadat deze beschikking is gegeven, dienen de Belgische autoriteiten bij de Commissie ter goedkeuring een lijst in van één of meer personen die zij, in samenspraak met KBC, voor aanstelling tot monitoring trustee of trustees voorstellen. De Commissie beschikt over de beoordelingsvrijheid om de voorgestelde trustee of trustees goed te keuren of af te wijzen, op basis van de in overweging 87 geschetste criteria. Indien de Commissie alle voorgestelde trustees afwijst, stellen KBC en de Belgische autoriteiten binnen één maand na de kennisgeving van dit afwijzingsbesluit nieuwe kandidaten voor, die opnieuw door de Commissie moeten worden goedgekeurd of door haar kunnen worden afgewezen. Indien alle verdere voorgestelde trustees door de Commissie worden afgewezen, draagt de Commissie zelf een trustee voor die KBC zal aanstellen of laten aanstellen, in overeenstemming met het door de Commissie goedgekeurde mandaat voor een trustee.

(89) De Commissie kan, waar passend en op basis van een met redenen omkleed verzoek van de Belgische autoriteiten en KBC en rekening houdende met de standpunten van de monitoring trustee: i) de termijn voor de tenuitvoerlegging van de afstotingen verlengen: a) voor de afstotingen die […] ten uitvoer moeten zijn gelegd, kan de beoogde datum […], […] worden verlengd tot […], en nadien […]; b) voor de afstotingen die […] ten uitvoer moeten zijn gelegd, kan de beoogde datum met […] worden verlengd tot […]; Dergelijke verlenging kan met name worden toegestaan wanneer de afstotingen, zonder dat KBC daaraan schuld heeft, tegen die data niet ten uitvoer kunnen worden gelegd. KBC is niet verplicht een af te stoten bedrijfsonderdeel […] te verkopen, tenzij […]. In dat geval kan KBC niet worden verplicht om het betrokken af te stoten bedrijfsonderdeel te verkopen […]; ii) afzien van een of meer in deze beschikking uiteengezette maatregelen, eisen en voorwaarden, of deze aanpassen dan wel vervangen.

(90) Verzoeken in die zin worden de Commissie uiterlijk twee maanden vóór de beoogde streefdatum gezonden.

(91) Indien de afstotingen niet hebben plaatsgevonden tegen de betrokken streefdata en uiterlijk één maand na het verstrijken van de ultieme, niet-verlengbare streefdatum, en indien de Commissie geen alternatieve maatregelen heeft goedgekeurd, dienen de Belgische autoriteiten, in samenspraak met KBC, bij de Commissie ter goedkeuring een lijst in van één of meer personen die zij voor aanstelling tot met de afstoting belaste trustee of trustees voorstellen. Deze met de afstoting belaste trustee is onafhankelijk, beschikt over de voor de uitoefening van zijn/haar taak benodigde vakbekwaamheid en heeft gedurende de duur van zijn/haar mandaat geen belangenconflict. De Commissie beschikt over de beoordelingsvrijheid om de voorgestelde met de afstoting belaste trustee of trustees goed te keuren of af te wijzen. Indien de Commissie alle voorgestelde met de afstoting belaste trustees afwijst, stellen KBC en de Belgische autoriteiten binnen één maand na de kennisgeving van dit afwijzingsbesluit nieuwe kandidaten voor, die opnieuw door de Commissie moeten worden goedgekeurd of door haar kunnen worden afgewezen. Indien alle andere voorgestelde trustees door de Commissie worden verworpen, draagt de Commissie zelf een trustee voor die KBC zal aanstellen of laten aanstellen, in overeenstemming met het door de Commissie goedgekeurde mandaat voor een trustee.

(92) De Belgische autoriteiten verbinden zich ertoe dat KBC de met de afstoting belaste trustee de redelijkerwijs noodzakelijke volmachten verleent om: i) de afstoting van het af te stoten bedrijfsonderdeel ten uitvoer te kunnen leggen (daaronder begrepen de noodzakelijke bevoegdheid voor een correcte tenuitvoerlegging van alle voor het doorvoeren van de afstoting vereiste documenten), en ii) alle handelingen te stellen en verklaringen te doen die nodig of passend zijn om de afstoting tot stand te brengen, daaronder begrepen de aanstelling van adviseurs die bijstand leveren bij deze afstoting.

(93) De Commissie machtigt, na redelijke alternatieven zoals die in het kader van de in overweging 89 beschreven herzieningsregelingen zijn voorgesteld, in overweging te hebben genomen, de met de afstoting belaste trustee om de betrokken bedrijfsonderdelen te verkopen […]. De met de afstoting belaste trustee neemt in de aan- en verkoopovereenkomst of -overeenkomsten alle gebruikelijke en redelijke voorwaarden op die passend zijn voor een vlotte verkoop. De met de afstoting belaste trustee organiseert het verkoopproces in overleg met KBC, zodat de afstoting onder de best mogelijke voorwaarden kan plaatsvinden, met inachtneming van zijn/haar verplichting om tijdens de duur van het mandaat het betrokken bedrijfsonderdeel af te stoten […] en tegen de voorwaarden zoals die in de overwegingen 91 en 92 zijn vastgesteld.

(94) Daarnaast komen alle kosten en vergoedingen van de monitoring trustee en de met de afstoting belaste trustees voor rekening van KBC.

(95) De Belgische autoriteiten verbinden zich ertoe dat KBC alle nodige stappen zal zetten om de activiteitenportefeuilles van de hierna te noemen entiteiten af te bouwen tegen de streefdata zoals die voor elk van die entiteiten zijn bepaald. Vanaf het tijdstip van deze beschikking tot en met de voltooiing van de afbouw van de activiteiten, neemt KBC een stand-still in acht ten aanzien van het volume risicogewogen activa (36) dat deze activiteitenportefeuilles vertegenwoordigen. Wat deze verbintenis betreft, betekent „stand-still” dat KBC binnen deze activiteitenportefeuilles geen nieuwe activiteiten opzet en dat de managementbesluiten van KBC ten aanzien van deze activiteitenportefeuilles alleen een neutraal of een neerwaarts effect kunnen hebben op het volume risicogewogen activa dat aan deze activiteitenportefeuilles was toegewezen op het tijdstip van de onderhavige beschikking. KBC is niet verplicht items uit deze portefeuille af te stoten of anderszins van de hand te doen of bestaande contracten te beëindigen onder voorwaarden die voor KBC tot een verlies of tot aansprakelijkheid zouden leiden. KBC zal de volgende activiteitenportefeuilles afbouwen: i) […]: tegen […] ii) KBC Financial Products: tegen […]; iii) […]: tegen […], waarbij het duidelijk is dat bepaalde, van bovengenoemde activiteitenportefeuilles deel uitmakende contracten […] kunnen aflopen en nog in KBC’s boeken blijven staan.

(96) De Belgische autoriteiten verbinden zich ertoe dat KBC tegen […] ČSOB (Tsjechische Republiek) en K & H bank (Hongarije) naar de beurs zal brengen.

4.2.5.3. Monitoring

(97) De Belgische autoriteiten verbinden zich ertoe dat KBC om de zes maanden via de Belgische autoriteiten bij de Commissie gedetailleerde verslagen zal indienen. Deze verslagen bevatten informatie over de herkapitalisatiemaatregelen (zoals vermeld in punt 40 van de mededeling van de Commissie „De herkapitalisatie van financiële instellingen in de huidige financiële crisis: beperking van steun tot het noodzakelijke minimum en bescherming tegen buitensporige mededingingverstoringen” (37) (hierna „de herkapitalisatiemededeling” genoemd)), het functioneren van de overheidsbeschermingsmaatregel (zoals vermeld in bijlage IV bij de mededeling van de Commissie betreffende de behandeling van aan een bijzondere waardevermindering onderhevige activa in de communautaire banksector (38) (hierna „de mededeling besmette activa” genoemd)) en het herstructureringsplan (zoals vermeld in punt 46 van de mededeling van de Commissie betreffende het herstel van de levensvatbaarheid en herstructureringsmaatregelen in de financiële sector tijdens de huidige crisis beoordeeld op grond van de staatssteunregels (39) (hierna „de herstructureringsmededeling” genoemd)). Het eerste verslag, dat al die informatie bevat, wordt bij de Commissie ingediend uiterlijk zes maanden na het tijdstip van deze beschikking.

5. DE REDENEN VOOR HET INLEIDEN VAN DE ONDERZOEKPROCEDURE TEN AANZIEN VAN DE OVERHEIDSBESCHERMINGSMAATREGEL

(98) De Commissie herhaalt hier dat zij in deze zaak op 30 juni 2009 de formele onderzoekprocedure ten aanzien van de overheidsbeschermingsmaatregel heeft ingeleid met betrekking tot regelingen voor waardering, vergoeding, lastenverdeling en de regelingen voor activabeheer.

(99) Wat de waardering betreft, had de Commissie twijfel geformuleerd over de onderliggende aannames en de door de deskundigen gehanteerde methodiek. Met name achtte de Commissie het noodzakelijk om de aannames voor de correlaties van de Asset Backed Securities (hierna „ABS” genoemd) en van de Corporate schulden, de traceerbaarheid van de aannames over de huizenprijzen en corporate default percentages na te gaan (punt 83 van het besluit tot inleiding van de onderzoekprocedure).

(100) Aangezien de door KBC betaalde vergoeding ook afhankelijk is van de waardering van de cdo-portefeuille, concludeerde de Commissie in punt 93 van haar besluit tot inleiding van de onderzoekprocedure dat een verder onderzoek van dit onderwerp noodzakelijk was. Om dezelfde redenen formuleerde de Commissie twijfel of bij de overheidsbeschermingsmaatregel in een voldoende verdeling van de lasten was voorzien (punt 88 van het besluit tot inleiding van de onderzoekprocedure).

(101) Ten aanzien van het asset management kwam de Commissie in punt 80 van het besluit tot inleiding van de onderzoekprocedure tot de conclusie dat zij over onvoldoende informatie beschikte om te kunnen concluderen of de door de Belgische autoriteiten voorziene regelingen voldeden aan de voorwaarden van de mededeling besmette activa.

6. OPMERKINGEN VAN BELANGHEBBENDEN

(102) De Commissie tekent aan dat van belanghebbenden geen opmerkingen zijn ontvangen met betrekking tot het besluit tot inleiding van de onderzoekprocedure ten aanzien van de overheidsbeschermingsmaatregel.

7. OPMERKINGEN VAN BELGIË

7.1. HET BESLUIT TOT INLEIDING VAN DE ONDERZOEKPROCEDURE

(103) De Belgische autoriteiten geven aan dat zij het besluit van de Commissie van 30 juni 2009 om de procedure van artikel 88, lid 2, van het Verdrag in te leiden — waarvan het doel was de inachtneming te kunnen nagaan van de voorwaarden van de mededeling besmette activa wat betreft de waardering (daaronder begrepen de waarderingsmethodiek), lastenverdeling, vergoeding, en regelingen voor activabeheer van de maatregel — zorgvuldig hebben bestudeerd.

(104) De Belgische autoriteiten geloven dat aan elk van deze elementen een afdoende oplossing is gegeven door het op 30 september 2009 ingediende herstructureringsplan van KBC en door de diverse verbintenissen die in samenhang met dat herstructureringsplan zijn aangeboden.

7.2. HET STANDPUNT VAN BELGIË TEN AANZIEN VAN HET HERSTRUCTURERINGSPLAN

(105) De Belgische autoriteiten betogen dat het herstructureringsplan voldoet aan alle voorwaarden die zijn uiteengezet in de mededeling van de Commissie van 23 juli 2009 betreffende het herstel van de levensvatbaarheid en herstructureringsmaatregelen in de financiële sector tijdens de huidige crisis beoordeeld op grond van de staatssteunregels (40) („de herstructureringsmededeling”).

(106) Met name zijn de Belgische autoriteiten van mening dat het herstructureringsplan ervoor zorgt dat de levensvatbaarheid van KBC op lange termijn wordt hersteld, dat KBC een belangrijke eigen bijdrage levert in de kosten van de herstructurering en dat de mededingingsdistorsies worden beperkt door ingrijpende structurele en gedragsmaatregelen.

8. BEOORDELING

8.1. DE VRAAG OF ER SPRAKE IS VAN STEUN

(107) De Commissie dient na te gaan of de betrokken maatregelen staatssteun vormen. Overeenkomstig artikel 87, lid 1, van het Verdrag zijn steunmaatregelen van de staten of in welke vorm ook met staatsmiddelen bekostigd, die de mededinging door begunstiging van bepaalde ondernemingen vervalsen of dreigen te vervalsen, onverenigbaar met de gemeenschappelijke markt, voor zover deze steun het handelsverkeer tussen de lidstaten ongunstig beïnvloedt.

(108) De Commissie tekent aan dat zij, wat betreft de eerste en tweede herkapitalisatie en de overheidsbeschermingsmaatregel, al tot de conclusie is gekomen dat die maatregelen staatssteun vormen. Voor de eerste herkapitalisatie werd dat vastgesteld in het besluit van de Commissie van 18 december 2008 betreffende de eerste herkapitalisatie (de punten 39 tot en met 53 van het besluit betreffende de herkapitalisatie). Voor de tweede herkapitalisatie en de overheidsbeschermingsmaatregel werd dit vastgesteld in het besluit van de Commissie van 30 juni 2009 tot inleiding van de onderzoekprocedure (punt 4.1 van het besluit tot inleiding van de onderzoekprocedure). De Commissie tekent voorts aan dat KBC, in het kader van het herstructureringsplan, geen verdere maatregelen zal krijgen en dat de maatregelen voor reddingssteun in herstructureringsteun zullen worden omgezet.

(109) Daarom ziet de Commissie geen redenen om haar eerdere beoordeling te wijzigen. De Commissie concludeert dan ook dat de eerste en de tweede herkapitalisatie en de overheidsbeschermingsmaatregel die KBC heeft gekregen, staatssteun vormen.

8.2. HET STEUNBEDRAG

(110) Wat betreft het steunbedrag, de herkapitalisatiemaatregelen vormen staatssteun ter grootte van het bedrag van het geïnjecteerde kapitaal — dus voor een bedrag van 7 miljard EUR.

(111) Wat betreft het steunbedrag van de overheidsbeschermingsmaatregel is de Commissie van oordeel dat binnen de overheidsbeschermingsmaatregel een onderscheid moet worden gemaakt tussen de Equity Range en de Cash Range.

(112) De Commissie beschouwt de Cash Range als overeenstemmend met een maatregel voor activaondersteuning. Volgens de mededeling besmette activa stemt het steunbedrag bij een maatregel voor activaondersteuning overeen met het verschil tussen de waarde bij overdracht van de activa en de marktprijs ervan. Bij een garantiemaatregel ten behoeve van activa is de waarde bij overdracht volgens de Commissie het punt waarop de staat de bank voor haar verliezen in contanten vergoedt. Daarom bedraagt in deze zaak de waarde bij overdracht van de activa 14,8 miljard EUR (41), aangezien de portefeuille 9,1 miljard EUR reële verliezen moet lijden (namelijk 3,9 miljard EUR in de non-super-senior tranches, 3,2 miljard EUR first loss in the super-senior tranche en 2 miljard EUR in de Equity Range) die in mindering moeten worden gebracht op de nominale waarde van […] miljard EUR van de cdo-portefeuille. De marktwaarde van de cdo-portefeuille op het tijdstip van de transactie bedroeg […] miljard EUR (42). Het verschil tussen de waarde bij overdracht en de marktwaarde bedraagt […] miljard EUR, waarvan 10 % in mindering moet worden gebracht aangezien 10 % van de verliezen voor rekening van KBC komen. Dit komt neer op een bedrag van […] miljard EUR.

(113) Voorts is de Commissie van oordeel dat de overtallige garantiepremie die KBC voor de Cash Range moet betalen, in aanmerking moet worden genomen. De totale nominale garantiepremie bedraagt 1,33 miljard EUR, die echter zo’n 1 miljard EUR (de geraamde, overtallige garantiepremie (43) boven de minimumpremie die de Commissie in de mededeling besmette activa eist ligt. Dit bedrag van 1 miljard EUR dient derhalve in mindering te worden gebracht op het bedrag dat in overweging 112 is berekend. Een en ander levert voor de maatregel activaondersteuning een totaal steunbedrag van zo’n 260 miljoen EUR op.

(114) De beide kapitaalinjecties en het onderdeel activaondersteuning van de overheidsbeschermingsmaatregel leveren tezamen een steunbestanddeel van zo’n 7,26 miljard EUR op, hetgeen neerkomt op 4,1 % van de risicogewogen activa van KBC.

(115) Ten slotte dient ook de Equity Range van de overheidsbeschermingsmaatregel te worden onderzocht. De Commissie tekent aan dat deze zou kunnen worden beschouwd als het equivalent van een kapitaalinjectie, aangezien de CBFA dit accepteert als wettelijk vereist kapitaal dat de kapitaalpositie van de bank verbetert. Hoewel met de maatregel geen liquiditeit wordt verschaft — en deze dus niet als een rechtstreekse kapitaalinjectie kan worden aangemerkt — is de Commissie van oordeel dat deze maatregel niettemin als additionele steun zou kunnen worden beschouwd, mogelijk tot een nominaal bedrag van 1,8 miljard EUR. Indien dit bedrag volledig als steun wordt aangemerkt, komt het totale steunbestanddeel van alle maatregelen (de beide herkapitalisaties en de overheidsbeschermingsmaatregel) neer op 9,06 miljard EUR, of 5,1 % van de risicogewogen activa van KBC.

8.3. DE VERENIGBAARHEID VAN DE STEUN

8.3.1. DE RECHTSGRONDSLAG VOOR DE BEOORDELING VAN DE VERENIGBAARHEID

(116) Artikel 87, lid 3, onder b), van het Verdrag machtigt de Commissie om steun met de gemeenschappelijke markt verenigbaar te verklaren indien die is bestemd „om een ernstige verstoring in de economie van een lidstaat op te heffen”. Gezien de huidige omstandigheden op de financiële markten, is de Commissie van oordeel dat deze maatregelen rechtstreeks aan de regels van het Verdrag mogen worden getoetst, meer bepaald artikel 87, lid 3, onder b), van het Verdrag.

(117) De Commissie heeft erkend dat de wereldwijde financiële crisis een ernstige verstoring in de economie van een lidstaat kan doen ontstaan en dat maatregelen ter ondersteuning van banken een geschikt middel zijn om deze verstoring op te heffen. Dit is bevestigd in de mededeling van de Commissie betreffende de toepassing van de staatssteunregels op maatregelen in het kader van de huidige wereldwijde financiële crisis genomen met betrekking tot financiële instellingen (hierna „de bankenmededeling” genoemd) (44), haar herkapitalisatiemededeling, haar mededeling besmette activa en haar herstructureringsmededeling. Wat de Belgische economie betreft, is dit bevestigd in diverse besluiten waarmee de Commissie maatregelen van de Belgische autoriteiten om de financiële crisis te bestrijden, heeft goedgekeurd (45). Daarom dient, zoals in het besluit betreffende de herkapitalisatie en het besluit tot inleiding van de onderzoekprocedure werd aangegeven, de rechtsgrondslag voor de beoordeling van de steun artikel 87, lid 3, onder b), van het Verdrag te zijn.

8.3.2. DE OVERHEIDSBESCHERMINGSMAATREGEL OP HAAR VERENIGBAARHEID BEOORDEELD

(118) Zoals in punt 8.2 is aangegeven, is de Commissie van oordeel dat, wat de overheidsbeschermingsmaatregel betreft, een onderscheid moet worden gemaakt tussen de Equity Range en de Cash Range.

(119) De Commissie is van oordeel dat de toezegging om kapitaal te injecteren ingeval specifieke verliesveroorzakende gebeurtenissen op de cdo-portefeuille zich voordoen, die gerelateerd zijn aan de Equity Range, als het equivalent van een kapitaalinjectie dient te worden beschouwd (46). Daarom dient die maatregel op zijn verenigbaarheid met de herkapitalisatiemededeling te worden getoetst.

(120) De Commissie is van oordeel dat de Cash Range, waarbij de staat zich ertoe verbonden heeft KBC in contanten te vergoeden voor verliezen, als een maatregel voor activaondersteuning dient te worden beschouwd. Daarom dient die maatregel op zijn verenigbaarheid met de mededeling besmette activa te worden getoetst.

(121) De specifieke voorwaarden die gelden voor maatregelen voor activaondersteuning, zijn vastgelegd in de mededeling besmette activa. In lijn met punt 5.2 van deze mededeling moet een maatregel voor activaondersteuning voorzien in volledige transparantie en openheid vooraf, een passende lastenverdeling gevolgd door een correcte waardering van de in aanmerking komende activa, en een passende vergoeding van de staat voor de maatregel inzake activaondersteuning, om de verantwoordelijkheid van de aandeelhouders en een verdeling van de lasten te garanderen.

(122) In haar besluit tot inleiding van de onderzoekprocedure heeft de Commissie al kunnen vaststellen dat de overheidsbeschermingsmaatregel ten behoeve van KBC in overeenstemming is met de mededeling besmette activa waar het gaat om volledige transparantie en openheid vooraf en de vraag welke activa in aanmerking komen. Daarom spitst de Commissie haar beoordeling nu toe op de voorwaarden met betrekking tot de waardering, vergoeding en lastenverdeling en de regelingen voor activabeheer, aangezien dit de aspecten van de overheidsbeschermingsmaatregel waren ten aanzien waarvan zij de onderzoekprocedure heeft ingeleid.

(123) Wat de waardering betreft, is volgens deel 5.5 van de mededeling besmette activa een correcte en coherente benadering van de waardering van cruciaal belang om buitensporige concurrentieverstoringen te voorkomen. De Commissie heeft de waardering, en met name de onderliggende algemene methodiek, dan ook zorgvuldig onderzocht om een coherente aanpak op Gemeenschapsniveau te verzekeren. Daartoe heeft zij een beroep gedaan op de technische bijstand van een panel van deskundigen op het gebied van waardering. Bij haar beoordeling van deze maatregel heeft de Commissie ook gebruikgemaakt van methodes voor activawaardering waarvoor zij een beroep kon doen op de technische bijstand van deskundigen van de Europese Centrale Bank (ECB).

(124) In lijn met de punten 40 en 41 van de mededeling besmette activa dient de waarde bij overdracht van de aan een bijzondere waardevermindering onderhevige activa in lijn te zijn met hun reële waarde in het economisch verkeer. Bij een garantiemaatregel ten behoeve van activa is de waarde bij overdracht volgens de Commissie het punt waarop de staat de bank voor haar verliezen in contanten vergoedt. In dit geval bedraagt de waarde bij overdracht 14,8 miljard EUR, terwijl KBC aangeeft dat de reële waarde in het economisch verkeer van de portefeuille […] miljard EUR bedraagt. Daaruit volgt dat, indien de reële waarde in het economisch verkeer inderdaad […] miljard EUR bedraagt, de maatregel voldoet aan de vereisten van de mededeling besmette activa ten aanzien van de waardering, aangezien de waarde bij overdracht onder de reële waarde in het economisch verkeer ligt.

(125) Wat betreft de reële waarde in het economisch verkeer van de cdo-portefeuille, kon de twijfel van de Commissie worden weggenomen. Rekening houdende met de voorzichtige aannames (zoals correlatie, loss severities en de House Price Appreciation (HPA), default probabilities), gecombineerd met redelijke, gestreste default probabilities, beschouwt de Commissie het bedrag van […] miljard EUR ([…] % van de notionele waarde) als een conservatieve berekening van de reële waarde in het economisch verkeer.

(126) Voorts liggen de ramingen van de reële waarde in het economisch verkeer van de portefeuille in een stressscenario rond […] miljard EUR ([…] % van de notionele waarde), hetgeen nog steeds boven de waarde bij overdracht ligt. De Commissie is van oordeel dat deze bepaling van de reële waarde in het economisch verkeer in een stressscenario als acceptabel kan gelden op grond van de gehanteerde aannames en methode.

(127) De twijfel van de Commissie ten aanzien van de door KBC betaalde vergoeding kon worden weggenomen. De Commissie tekent aan dat de overheidsbeschermingsmaatregel een kapitaalondersteunend effect van 504 miljoen EUR heeft. Zoals in punt 21 van de mededeling besmette activa en voetnoot 11 daarbij is aangegeven, dient een mechanisme voor activaondersteuning op dezelfde wijze te worden vergoed als een kapitaalinjectie. Onder normale omstandigheden zouden de kosten van een dergelijke kapitaalinjectie rond 35 miljoen EUR per jaar liggen (47). Dat is aanzienlijk lager dan de jaarlijkse garantiepremie van 221 miljoen EUR (of in totaal 1,33 miljard EUR over een periode van zes jaar) die KBC betaalt. KBC betaalt dus meer dan 1 miljard EUR meer dan de volgens de mededeling besmette activa vereiste minimumvergoeding.

(128) Wat de verdeling van de lasten betreft, wordt in deel 5.2 van de mededeling besmette activa als algemeen beginsel geformuleerd dat de banken de verliezen die samenhangen met aan een bijzondere waardevermindering onderhevige activa, zo veel mogelijk zelf moeten dragen. Dat betekent in de eerste plaats dat banken het verschil voor hun rekening moeten nemen tussen de nominale waarde en de reële waarde in het economisch verkeer van de aan een bijzondere waardevermindering onderhevige activa. Aan dat criterium is in dit geval voldaan, aangezien de reële waarde in het economisch verkeer van de portefeuille overeenstemt met […] miljard EUR ([…] % van de notionele waarde) en de waarde bij overdracht met 14,8 miljard EUR (62 % van de notionele waarde). De waarde bij overdracht ligt dus onder de reële waarde in het economisch verkeer. Het bedrag van de reële waarde in het economisch verkeer is door de deskundigen van de Commissie gecontroleerd en redelijk bevonden. KBC draagt verliezen die zelfs verder gaan dan de reële waarde in het economisch verkeer. Bijgevolg kon de twijfel van de Commissie ten aanzien van de verdeling van de lasten worden weggenomen.

(129) Ten aanzien van het activabeheer tekent de Commissie aan dat de regelingen tussen de Belgische autoriteiten en KBC in overeenstemming zijn met de voorwaarden van de mededeling besmette activa. De Belgische autoriteiten hebben, zoals in overweging 62 is beschreven, de gebruikelijke en noodzakelijke rechten verkregen om hun belangen veilig te stellen. Die rechten dienen dan ook om de nodige garanties te bieden om derden-investeerders, super-senior tegenpartijen en dus — naar analogie — de Belgische autoriteiten te vrijwaren tegen mogelijke belangenconflicten bij het beheer van de gegarandeerde portefeuille. Voorts hebben de Belgische autoriteiten het recht gekregen om het beheer van de gegarandeerde portefeuille te monitoren en kregen zij passende rechten verleend om hun belangen verder te beschermen.

(130) Op basis van het voorgaande komt de Commissie tot de conclusie dat haar twijfel ten aanzien van de maategel voor activaondersteuning is weggenomen en dat de maatregel in overeenstemming is met de mededeling besmette activa.

(131) De Commissie herhaalt hier dat de Belgische autoriteiten zich ertoe hebben verbonden om bij verliezen in de Equity Range kapitaal te verschaffen indien KBC daarom zou verzoeken. Deze herkapitalisatie van KBC in de Equity Range kan verlopen via de uitgifte van gewone KBC-aandelen aan de Belgische autoriteiten tegen marktprijs. Indien als gevolg van een dergelijke uitgifte het belang van de Belgische autoriteiten boven 30 % zou uitkomen, ontvangen dezen hybride effecten. Wil de maatregel dus verenigbaar zijn, dan dient de kapitaalinjectie tot het noodzakelijke minimum beperkt te blijven en dient de vergoeding daarvoor in lijn te zijn met de herkapitalisatiemededeling.

(132) Wat betreft de vergoeding voor de Equity Range, de verenigbaarheid daarvan dient op twee wijzen te worden beoordeeld. Ten eerste dient de staat een vergoeding te ontvangen voor het verschaffen van de kapitaalgarantie. Ten tweede dient, wanneer de staat kapitaal injecteert, daarvoor een passende vergoeding te worden betaald.

(133) Wat de kapitaalgarantie betreft, KBC dient te betalen voor het recht op een stand-by kapitaalinjectie. De underwriting fee wordt berekend ten opzichte van de premiepercentages die zakenbanken berekenen voor stand-by equity underwritings. De gebruikelijke provisie voor dit soort underwriting commitment ligt volgens de Belgische autoriteiten tussen 10 en 15 basispunten per week. De mediaan binnen deze bandbreedte (12,5 basispunten) is op KBC toegepast. Dit komt neer op 650 basispunten per jaar op de hoofdsom van 1,8 miljard EUR. De Commissie herhaalt hier dat volgens punt 26 van de herkapitalisatiemededeling de vergoeding voor herkapitalisaties in lijn dient te zijn met de Eurosysteem-aanbevelingen van 20 november 2008. Volgens deze aanbevelingen diende het vereiste rendementspercentage voor gewone aandelen de risicopremie voor aandelenkapitaal te zijn van 500 basispunten per jaar (48). In dit geval kan de underwriting fee worden beschouwd als zijnde de risicopremie voor aandelenkapitaal zoals die in de Eurosysteem-aanbevelingen is beschreven. Aangezien deze fee hoger ligt dan die drempel, wordt de vergoeding als voldoende beschouwd.

(134) Voorts zullen de Belgische autoriteiten, ingeval KBC op de Belgische autoriteiten een beroep doet om een kapitaalinjectie te doen, tegen marktvoorwaarden inschrijven op nieuw uit te geven aandelenkapitaal. In dat geval ontvangen de Belgische autoriteiten gewone aandelen en een overeenkomstige vergoeding. Dit is in lijn met de bijlage bij de herkapitalisatiemededeling. In het kader van de huidige crisis heeft de Commissie voordien al ingestemd met kapitaalinjecties waarbij de uitgifteprijs was gebaseerd op een marktgeoriënteerde waardering zoals de aandelenkoers (49).

(135) Ingeval de Belgische autoriteiten bij de verwerving van KBC-aandelen meer dan 30 % van de stemrechten zouden verkrijgen — waardoor zij een verplicht overnamebod zouden moeten uitbrengen —, hebben zij de mogelijkheid om, in plaats daarvan, in te tekenen op hybride kapitaal. De coupon die KBC zal moeten betalen, is vergelijkbaar met die voor de twee, reeds eerder goedgekeurde herkapitalisatiemaatregelen. Voorts hebben de Belgische autoriteiten de mogelijkheid om deze hybride effecten tegen marktvoorwaarden om te zetten in gewone aandelen, hetgeen in lijn is met de hierboven beschreven voorwaarden voor de intekening op nieuw uitgegeven aandelenkapitaal. De vergoeding over deze hybride effecten is dan ook in lijn met de herkapitalisatiemededeling.

(136) Wat betreft de voorwaarde dat de steun tot het noodzakelijke minimum moet zijn beperkt, tekent de Commissie aan dat van de optie voor een kapitaalinjectie alleen wordt gebruikgemaakt indien in de betrokken cdo-portefeuille de gerealiseerde kredietverliezen hoger uitkomen dan 7,1 miljard EUR. Indien die situatie zich voordoet, krijgt KBC, ook al heeft zij al voorzieningen aangelegd voor verliezen die boven dat bedrag zouden oplopen, waarschijnlijk te maken met aanzienlijke problemen en marktonzekerheden over haar financiële positie. In lijn met de redenering die met betrekking tot de eerste en de tweede herkapitalisatie werd gevolgd — waarbij werd vastgesteld dat een correct vergoede kapitaalinjectie een passend middel is om het vertrouwen te herstellen in een systeemrelevante bank zoals KBC — vindt de Commissie het redelijk te concluderen dat de toezegging om kapitaal te verschaffen in het geval van aanzienlijke verliezen op de cdo-portefeuille, passend is en tot het noodzakelijke minimum beperkt blijft.

(137) Op basis van het bovenstaande komt de Commissie tot de conclusie dat de voorwaarden van de herkapitalisatiemededeling zijn vervuld.

(138) Aangezien de voorwaarden voor het onderdeel activaondersteuning van de overheidsbeschermingsmaatregel met de mededeling besmette activa in overeenstemming zijn en de voorwaarden van de Equity Range met die van de herkapitalisatiemededeling, verklaart de Commissie de via de overheidsbeschermingsmaatregel verleende steun verenigbaar met de gemeenschappelijke markt.

8.3.3. HET HERSTRUCTURERINGSPLAN OP ZIJN VERENIGBAARHEID BEOORDEELD

(139) De Commissie tekent aan dat de herstructureringsmededeling geen criteria bepaalt voor de situatie waarin een bank een herstructureringsplan moet indienen, doch voortbouwt op de criteria die in de herkapitalisatiemededeling en de mededeling besmette activa zijn vastgelegd.

(140) De Commissie tekent aan dat KBC staatssteun heeft ontvangen ten belope van meer dan 2 % van de totale risicogewogen activa van de bank. KBC dient dus, overeenkomstig punt 4 van de herstructureringsmededeling en punt 55 van de mededeling besmette activa, alsmede haar eerdere in het besluit tot inleiding van de onderzoekprocedure vermelde verbintenissen, een ingrijpende herstructurering te ondergaan.

(141) De herstructureringsmededeling zet uiteen welke staatssteunvoorschriften in de huidige crisis van toepassing zijn bij de herstructurering van financiële instellingen. Volgens de herstructureringsmededeling dient de herstructurering van een financiële instelling, wil deze met artikel 87, lid 3, onder b), van het Verdrag verenigbaar zijn, in het kader van de huidige financiële crisis: i) tot een herstel van de levensvatbaarheid van de bank te leiden; ii) een eigen bijdrage van de begunstigde onderneming te omvatten (lastenverdeling); iii) voldoende maatregelen ter beperking van de verstoring van de mededinging te bevatten.

i) Het herstel van de levensvatbaarheid op lange termijn

(142) Volgens de punten 9, 10 en 11 van de herstructureringsmededeling moeten de lidstaten een omvattend en gedetailleerd herstructureringsplan indienen dat volledige informatie geeft over het businessmodel van de financiële instelling. Dat plan dient ook te vermelden wat de oorzaken van haar problemen zijn en wat de alternatieven zijn voor het voorgestelde herstructureringsplan. De door de Belgische autoriteiten verschafte informatie voldoet aan deze vereisten.

(143) Bij de beoordeling van een herstructureringsplan, dient de Commissie na te gaan of de bank haar levensvatbaarheid op lange termijn kan herstellen zonder staatssteun. Ten aanzien van KBC dient uit een herstructureringsplan te blijken dat zij maatregelen heeft genomen om de oorzaak van haar problemen aan te pakken, dat haar businessmodel levensvatbaar is en dat zij stand houdt in een realistisch stressscenario. Ook dient dat plan, volgens punt 14 van de herstructureringsmededeling, aan te geven hoe de staatssteun zal worden terugbetaald, dan wel of daarvoor een vergoeding tegen normale marktvoorwaarden wordt betaald.

(144) Het herstructureringsplan noemt de belangrijkste oorzaken van de problemen van de bank, die vooral zijn toe te schrijven aan de waardeverlagingen van KBC’s portefeuille synthetische cdo’s. Dit soort instrumenten moet tegen marktwaarde worden gewaardeerd, waarbij eventuele aanpassingen in de marktwaarde rechtstreeks in de resultatenrekening doorwerken. KBC had twee kapitaalinjecties en een activagarantie nodig om deze verliezen en de effecten daarvan op haar kapitaalpositie te kunnen aanpakken.

(145) Om te kunnen beoordelen of KBC als levensvatbaar kan worden aangemerkt, dient de Commissie na te gaan of het plan een oplossing biedt voor deze problemen in de cdo-portefeuille. In dat verband tekent de Commissie aan dat KBC niet langer cdo-instrumenten uitgeeft. Wat haar resterende cdo-portefeuille betreft, is de blootstelling van KBC aan verdere verliezen aanzienlijk verminderd. Aangezien 14,8 miljard EUR (tegen 90 %) van de verliezen van de portefeuille door de staat wordt gegarandeerd, behoeft deze portefeuille niet langer meer tegen marktwaarde te worden gewaardeerd, hetgeen de volatiliteit van KBC’s balans doet afnemen. De enige resterende risicopositie geldt het kleine deel van de cdo-portefeuille waarvan de waardering hoger ligt dan de waarde bij overdracht van de overheidsbeschermingsmaatregel, plus een risicopositie van 10 % voor verliezen in de Cash guarantee tranche. Daarom kan de Commissie concluderen dat KBC afdoende maatregelen heeft genomen om de oorzaak van haar problemen aan te pakken en dat een eventuele verdere negatieve ontwikkeling van haar cdo-portefeuille haar levensvatbaarheid niet in het gedrang zal brengen.

(146) KBC bezit ook een ABS-portefeuille die niet onder de van de Belgische autoriteiten verkregen bescherming valt. De Commissie tekent aan dat KBC informatie heeft verschaft over de resterende risicopositie ([…] EUR). KBC zal eventuele verliezen op die portefeuille absorberen (berekend op […] miljoen EUR per jaar), die volgens KBC haar levensvatbaarheid niet bedreigen omdat zij een voorzichtiger profiel heeft qua risico’s en looptijden (50). De verliezen op de ABS-portefeuille zijn bij de financiële prognoses voor het herstructureringsplan mee in rekening genomen.

(147) Wat haar businessmodel betreft, is KBC voornemens haar bankverzekeringsstrategie voort te zetten, zij het binnen een kleinere en meer gefocuste groep. Zij zal een volledig scala bank- en verzekeringsproducten aanbieden aan haar kern klantensegmenten: retail banking, private banking, kmo’s en midcaps. Zij zal zich toeleggen op markten, bijvoorbeeld in Centraal- en Oost-Europa en Rusland, waar zij al over gezonde franchises beschikt, en zich terugtrekken uit markten die zij als markten met een hoog risico beschouwt of waar zij over een franchise beschikt die niet houdbaar is of dat niet kan worden. KBC heeft een sterke liquiditeitspositie. Zij is slechts beperkt afhankelijk van — met name korte — wholesale funding, en heeft een ratio kredieten/deposito’s van minder dan […] %. Haar sterke liquiditeitspositie blijkt met name uit het feit dat zij, zelfs tijdens de meest ingrijpende verstoring van de financiële markten sinds vele jaren, geen beroep behoefde te doen op liquiditeitssteun van de Belgische staat.

(148) De Commissie is van oordeel dat KBC’s zakelijke strategie, die bestaat uit retailactiviteiten gecombineerd met cross-selling van verzekeringsproducten op KBC’s kernmarkten, een levensvatbaar businessmodel is. Volgens de Commissie is de voortzetting van de activiteiten van KBC in de regio Centraal- en Oost-Europa en Rusland, die als een markt in ontwikkeling kan worden beschouwd, een acceptabele strategie, omdat KBC daardoor haar succesvolle businessmodel kan gebruiken als hefboom in een regio met sterke groei, en zij zodoende de mogelijkheid heeft om te blijven groeien en winst te genereren. Dit is ook belangrijk uit oogpunt van financiële stabiliteit, omdat KBC een belangrijke speler is op de financiële markten in deze regio en haar terugtrekking daar destabiliserende effecten kan hebben. Deze analyse geldt, wat betreft financiële stabiliteit, evenzo voor KBC’s aanwezigheid in Ierland.

(149) Volgens de punten 9 en 12 tot en met 15 van de herstructureringsmededeling dient het herstructureringsplan ook aan te tonen hoe de bank haar levensvatbaarheid op lange termijn zo spoedig mogelijk zal herstellen zonder staatssteun. Met name dient de bank een passend rendement op eigen vermogen (RoE) te kunnen garanderen, terwijl zij toch alle kosten van haar normale operaties dekt en aan de betreffende wettelijke vereisten voldoet.

(150) De Commissie is van oordeel dat het herstructureringsplan dat KBC heeft ingediend, aan die voorwaarden voldoet omdat KBC financiële prognoses heeft verschaft voor de periode 2008-2013, met informatie over inkomsten, kosten, bijzondere waardevermindering, winst en kapitaalpositie van elke divisie. De Commissie merkt op dat die prognoses zijn gebaseerd op redelijke onderliggende macro-economische aannames.

(151) In het herstructureringsplan neemt KBC aan dat inkomsten en winst in een basisscenario opnieuw ongeveer het niveau van vóór de crisis zullen bereiken, waarbij de inkomsten stijgen van […] miljard EUR in 2009 tot […] miljard EUR in 2013 en met een netto winst (verlies) prognose van […] miljard EUR voor 2009, oplopend tot […] miljard EUR in 2013. De meeste van de bijzondere waardeverminderingen zullen in 2008 ([…] miljard EUR) en 2009 ([…] miljard EUR) plaatsvinden. De Tier 1-ratio van KBC zal stijgen van […] % in 2009 tot […] % in 2013. Aangezien de onderliggende activiteiten van KBC (met uitsluiting van de door het bedrijfsonderdeel KBC Financial Products gegenereerde verliezen op cdo’s en ABS) winst zijn blijven genereren in heel 2008 en in 2009 tot op heden, acht de Commissie deze prognoses haalbaar.

(152) Het vermogen van KBC om een stressscenario te doorstaan, zijn beschreven in de overwegingen 42 tot en met 49. De Commissie vindt het opgestelde scenario redelijk. Aangezien uit het stressscenario blijkt dat KBC de vereisten inzake wettelijk vereist kapitaal zal overschrijden, kan KBC worden geacht te voldoen aan de vereisten van punt 13 van de herstructureringsmededeling.

(153) Bovendien vindt de Commissie het een positief element dat de bank met de winstprognoses een passende vergoeding kan betalen voor het door de overheid verschafte kapitaal en dat kapitaal mettertijd kan terugbetalen. De terugbetaling van het door de overheid verschafte kapitaal zou mogelijk moeten zijn zonder de kapitaalbasis van de instelling aan te tasten, aangezien de Tier 1-kapitaalratio van KBC volgens de prognoses […]zal bereiken en nadien hoger zal uitkomen, ongeacht het in het herstructureringsplan gehanteerde scenario.

(154) Ten slotte wordt in dit plan een overtuigende strategie uitgetekend om de Belgische autoriteiten terug te betalen. Voor de overheidsbeschermingsmaatregel wordt de fee contant betaald in twaalf halfjaarlijkse tranches. Wat betreft de kapitaalinjecties begint KBC vanaf 2011 coupons te betalen en begint zij de hoofdsom terug te betalen zodra zij surpluskapitaal begint te genereren — in het basisscenario zou dat vanaf 2012 zijn. Rekening houdende met de strafpremie van 50 %, zal KBC in de periode […] naar verwachting zo’n 7 miljard EUR terugbetalen, hetgeen overeenstemt met de hoofdstom van het overheidskapitaal dat zij heeft ontvangen. KBC is voornemens de staat […] volledig terug te betalen. Voor de staat bedraagt het intern rendementspercentage (IRR) volgens de prognoses 13,9 % (51).

(155) Bijgevolg is de Commissie van oordeel dat het door KBC ingediende herstructureringsplan voldoet aan de voorwaarden van de herstructureringsmededeling met betrekking tot het herstel van de levensvatbaarheid op lange termijn.

ii) Eigen bijdrage/lastenverdeling

(156) Volgens de herstructureringsmededeling moet de begunstigde onderneming een passende bijdrage leveren zodat de steun tot het minimum beperkt blijft en de mededingingsdistorsies en de moral hazard worden aangepakt. Met het oog daarop dienen de herstructureringskosten beperkt te blijven, terwijl het steunbedrag beperkt dient te zijn en een aanzienlijke eigen bijdrage noodzakelijk is.

(157) Wat betreft de eis dat de kosten van de herstructurering beperkt moeten zijn, geeft de herstructureringsmededeling in punt 23 aan dat de herstructureringssteun beperkt dient te blijven tot het dekken van de kosten die noodzakelijk zijn om de levensvatbaarheid te herstellen. Voorts dienen de banken, om de steun tot een minimum beperkt te houden, eerst hun eigen middelen in te zetten voor de financiering van de herstructurering. Bijgevolg dienen de aan de herstructurering verbonden kosten niet alleen voor rekening van de staat te komen, maar ook van de investeerders in de bank, doordat de verliezen door het beschikbare kapitaal worden geabsorbeerd en doordat voor de overheidsmaatregelen een afdoende vergoeding wordt betaald.

1. De herstructureringskosten beperken

(158) De Commissie tekent aan dat de herstructureringskosten beperkt blijven tot de kosten die noodzakelijk zijn om de levensvatbaarheid te herstellen.

(159) De Commissie tekent aan dat de eerste en de tweede herkapitalisaties door KBC zijn gebruikt om haar core Tier 1-kapitaalratio te verbeteren en de solvabiliteit van haar verzekeringsactiviteiten te versterken. Die maatregelen hebben, doordat zij KBC’s kapitaalpositie verbeteren, ook haar mogelijkheden om verliezen te absorberen verbeterd. De overheidsbeschermingsmaatregel werd gebruikt om KBC te beschermen tegen verdere afschrijvingen op haar cdo-portefeuille, alsmede om haar kapitaalratio’s op te trekken. Die maatregel heeft daarmee ook een bron van volatiliteit uit haar balans gehaald.

(160) Bijgevolg hebben deze maatregelen bijgedragen tot het herstel van de levensvatbaarheid van KBC, omdat daarmee de bron van KBC’s problemen werd aangepakt, de aanzienlijke afschrijvingen op haar cdo-portefeuille, en de gevolgen van deze afschrijvingen op KBC’s kapitaalpositie. Voorts zal KBC de ontvangen steun niet mogen gebruiken om haar zakelijke activiteiten uit te breiden via acquisities, aangezien zij op dat punt beperkt wordt door de verbintenissen die de Belgische autoriteiten ten aanzien van het overnameverbod hebben gedaan (zie overweging 66).

2. Het steunbedrag beperken — een aanzienlijke eigen bijdrage

(161) De Commissie is van oordeel dat het steunbedrag tot het minimum beperkt blijft. De Commissie herhaalt hier dat zij al in haar besluit betreffende de herkapitalisatie (punt 65) en haar besluit tot inleiding van de onderzoekprocedure (punt 71) heeft aangetoond dat de steun beperkt is tot het minimum dat nodig is om de levensvatbaarheid van KBC te garanderen.

(162) In dat verband tekent de Commissie aan dat KBC de Belgische autoriteiten een passende vergoeding zal betalen voor de steun die zij heeft ontvangen. Daardoor wordt het aan KBC verleende steunbedrag noodzakelijkerwijs beperkt. Wat de herkapitalisaties betreft, zal KBC de staat over de effecten een coupon van 8,5 % betalen indien dividend wordt uitgekeerd. KBC dient de effecten tegen 150 % terug te betalen. Zoals in het besluit betreffende de herkapitalisatie en in het besluit tot inleiding van de onderzoekprocedure is vastgesteld, is de prognose dat het interne rendementspercentage (IRR) voor de staat 13,9 % zal bedragen, hetgeen dus hoger ligt dan het door de Commissie in haar herkapitalisatiemededeling geëiste percentage (52). Wat de overheidsbeschermingsmaatregel betreft, doet de Commissie opmerken dat KBC een fee zal betalen, die ongeveer […]-maal hoger ligt dan wat in de mededeling besmette activa wordt verlangd (zie overweging 127).

(163) De Commissie is voorts van oordeel dat de eigen bijdrage van KBC aan haar eigen herstructurering aanzienlijk is. In het kader van haar financiële herstructurering zal KBC 40 % van haar Tsjechische dochteronderneming ČSOB en 40 % van haar Hongaarse dochteronderneming K & H naar de lokale beurzen brengen. Daardoor wordt het aandeelhouderschap van KBC sterk verwaterd, aangezien de bank thans voor 100 % eigenaar is van die dochterondernemingen, en wordt een bijdrage geleverd door KBC en haar investeerders. De opbrengsten van deze beursgang van ČSOB en K & H zullen KBC’s eigen middelen doen toenemen en zullen worden gebruikt om de staat terug te betalen.

(164) Verder is KBC voornemens om haar volledige divisie European Private Banking, daaronder begrepen Vitis (levensverzekeringen) te verkopen, waardoor zij haar activiteiten in dat marktsegment volledig stopzet. Ook de opbrengsten van deze verkoop zullen worden gebruikt om KBC’s eigen middelen op te bouwen, en zo de staat terug te betalen.

(165) Wat betreft de verdeling van de lasten, tekent de Commissie aan dat KBC, in het kader van de overheidsbeschermingsmaatregel, op een cdo-portefeuille met een nominale waarde van 23,9 miljard EUR een first loss zal nemen van 9,1 miljard EUR. Daarbij neemt zij nog eens 10 % van de verliezen in de door de Belgische autoriteiten verzekerde super-senior tranche van 14,8 miljard EUR voor haar rekening.

(166) Ten slotte tekent de Commissie aan dat de Belgische autoriteiten zich ertoe hebben verbonden dat KBC geen coupons zal betalen of achtergestelde schuldinstrumenten zal terugbetalen, tenzij zij daartoe wettelijk verplicht is. Als gevolg daarvan zullen achtergestelde schuldeisers een beperkte vergoeding ontvangen en op die wijze bijdragen aan de herstructurering.

iii) Maatregelen ter beperking van de verstoring van de mededinging

(167) Volgens de herstructureringsmededeling moet het herstructureringsplan maatregelen voorstellen om de concurrentiedistorsies te beperken en een concurrerende banksector waarborgen. Bovendien dienen zij ook een oplossing te bieden voor vraagstukken van moral hazard en te garanderen dat staatssteun niet wordt gebruikt om concurrentieverstorende gedragingen te financieren.

(168) Wat betreft de maatregelen om de concurrentiedistorsie te beperken, geeft de herstructureringsmededeling aan dat de Commissie bij haar beoordeling rekening dient te houden met het steunbedrag, de mate waarin de lasten worden verdeeld, en de gevolgen die de positie van de financiële instelling zal hebben op de markt na de herstructurering. Op basis van die analyse dienen dan passende compenserende maatregelen te worden uitgewerkt.

(169) De Commissie tekent aan dat KBC omvangrijke staatssteun heeft ontvangen, aanzienlijk meer dan de benchmark van 2 % risicogewogen activa van de mededeling herkapitalisatie en de mededeling besmette activa (53). Tegen die achtergrond komt de Commissie tot de conclusie dat de steun aan KBC concurrentiedistorsies heeft veroorzaakt op de markten waar de onderneming een aanzienlijke aanwezigheid heeft.

(170) Daartegenover staat dat er diverse aspecten zijn die mee in rekening dienen te worden genomen bij het beoordelen van de concurrentiedistorsie die de aan KBC verleende steun veroorzaakt. Ten eerste is de belangrijkste factor achter de problemen van KBC haar blootstelling aan afschrijvingen tegen marktwaarde op haar cdo-portefeuille, in plaats van het nemen van buitensporige risico’s en daardoor veroorzaakte verliezen in haar basisbusinessmodel. KBC heeft haar activiteiten in deze sector stopgezet. Ten tweede betaalt KBC een passende vergoeding voor de staatssteun die zij heeft ontvangen. De prognose is dat de Belgische autoriteiten op hun kapitaalinjecties een rendement van 13,9 % zullen behalen. Wat de overheidsbeschermingsmaatregel betreft, de Belgische autoriteiten garanderen de portefeuille tegen een waarde bij overdracht die aanzienlijk onder de reële waarde ervan in het economisch verkeer ligt, terwijl de vergoeding die zij voor de kapitaalondersteuning en het verschaffen van de kapitaalgarantie ontvangen, boven het niveau van de richtsnoeren van de Commissie ligt. Ten derde zorgt de beursgang van ČSOB en K & H op de Tsjechische en Hongaarse markten voor een aanzienlijke lastenverdeling.

(171) Niettemin is de Commissie nog steeds van oordeel dat geschikte maatregelen dienen te worden genomen om een oplossing te geven aan de resterende concurrentiedistorsies.

(172) KBC zal haar balans inkrimpen met 20 % in termen van risicogewogen groepsactiva op pro-formabasis (17 % in termen van totale activa). Deze inkrimping wordt vooral bereikt door afstotingen ([…] %) en het afbouwen van KBC Financial Products ([…] %). Daardoor zal KBC haar marktaanwezigheid op diverse markten inkrimpen. In dat verband dient te worden aangetekend dat KBC, om redenen van financiële stabiliteit, in bepaalde landen niet zal worden verplicht om activiteiten af te stoten, zoals in overweging 177 wordt uiteengezet. Daardoor wordt in wezen zo’n […] % van KBC’s balans afgeschermd tegen afstoting of afbouw.

(173) Met name stelt KBC voor om Centea en Fidea van de hand te doen, die, hoewel zij een eigen merknaam hebben, toch belangrijke onderdelen van haar zakelijke strategie in België zijn. Centea en Fidea zijn winstgevende bedrijfsonderdelen met een herkenbare merknaam die betrekkelijk gemakkelijk zijn af te splitsen van de divisie België van KBC. Het zijn ook twee levensvatbare en onafhankelijke entiteiten op de Belgische markt, die zichzelf financieren, over een grote reeks contactpunten voor cliënten beschikken en winstgevend zijn. […]. Zij is ook bereid backofficediensten te verlenen om de overdracht van deze onderdelen aan een nieuwe eigenaar te bevorderen.

(174) In 2008 had Centea een marktaandeel (in volume) van […] % voor hypotheekkredieten, […] % voor debetkaarten (aantal kaarten), […] % voor zichtrekeningen en […] % voor deposito’s/spaarrekeningen. Zij beschikt over eigen middelen om zich te financieren en draagt netto bij aan de funding van KBC. Centea heeft een nationaal netwerk van 712 contactpunten voor cliënten met een portfolio dat een volledig aanbod bankproducten biedt. Centea heeft haar eigen front-office functie. Backofficediensten (daaronder begrepen IT-diensten) worden verleend door de Divisie Gemeenschappelijke Diensten en Operaties van KBC. Fidea heeft een marktaandeel van […] % voor tak 21-levensverzekeringen, […] % voor tak 23-levensverzekeringen, […] % voor schadeverzekeringen en […] % voor ongevallen- en ziekteverzekeringen. Tabel 2 laat de marktaandelen van KBC, Centea en Fidea in België zien, alsmede de effecten van de voorgestelde afstotingen op KBC’s totale marktaandeel. […]

(175) Een aanzienlijke structurele maatregel, zoals het creëren van een nieuwe concurrent uit een gevestigde speler met een groot marktaandeel, kan de mededinging op een voorheen geconcentreerde markt helpen te bevorderen. Dit geldt voor de Belgische markt waar vier grote spelers de meerderheid van de retailmarkt voor hun rekening nemen.

(176) De Commissie beschouwt deze afstotingen als een geschikt middel om de concurrentie op de geconcentreerde Belgische retail bankenmarkt te versterken. Met hun gevestigde merknaam en distributienetwerken vormen Centea en Fidea aantrekkelijke doelwitten voor concurrenten die de Belgische markt willen betreden of hun aanwezigheid daar willen uitbreiden. Ondanks dat het marktaandeel van deze afstotingen in bepaalde marktsegmenten gering is, is de Commissie van oordeel dat dit wordt gecompenseerd door het feit dat de betrokken entiteiten betrekkelijk onafhankelijk zijn en dat KBC zich ertoe heeft verbonden dat deze afstotingen […] zullen plaatsvinden.

(177) Bovendien zal KBC haar expansie in Centraal- en Oost-Europa en Rusland beperken tot de landen waar zij al een aanzienlijke aanwezigheid heeft, hetgeen een beperking betekent van haar eerdere expansieplannen. Dit kan worden beschouwd als een beperking van de concurrentiedistorsie, aangezien KBC geen staatssteun zal gebruiken om uit te breiden op markten waar zij momenteel geen levensvatbare activiteiten heeft of in activiteiten die geen deel uitmaken van haar bijgestel