*****

AANBEVELING VAN DE COMMISSIE

van 22 december 1987

aan de Portugese Republiek betreffende de aanpassing van het nationale monopolie van commerciële aard voor aardolieprodukten ten opzichte van de andere Lid-Staten

(Slechts de tekst in de Portugese taal is authentiek)

(88/90/EEG)

I

1. Strekking van artikel 208 van de Akte

van Toetreding

1.1. Portugal is krachtens artikel 208 van de Akte van Toetreding van Spanje en Portugal en de aanpassing van de Verdragen, onverminderd lid 2 van genoemd artikel, gehouden geleidelijk met ingang van 1 januari 1986 de nationale monopolies van commerciële aard als bedoeld in artikel 37, lid 1, van het EEG-Verdrag in dier voege aan te passen dat vóór 1 januari 1993 elke discriminatie tussen onderdanen van de Lid-Staten, wat de voorwaarden van de voorziening en afzet betreft, is uitgesloten.

1.2. Voor autobenzine, lampolie, gasolie en stookolie begint de aanpassing van het exclusieve afzetrecht op de datum van toetreding en worden de bestaande afzetquota die momenteel aan andere bedrijven dan Petrogal zijn toegekend, op 1 januari 1986 afgeschaft. De totale vrijmaking van de markten van deze produkten moet op 31 december 1992 een feit zijn.

1.3. Volgens artikel 208, lid 2, doet de Commissie haar aanbevelingen inzake de wijze waarop deze vrijmaking tot stand moet worden gebracht, door als uitgangspunt het laagste jaarlijkse marktaandeel per produkt van het overheidsbedrijf Petrogal tijdens de periode van 1 januari 1981 tot en met 31 december 1985 te nemen.

Onmiddellijk bij de toetreding opent Portugal voor elk betrokken produkt een contingent dat gelijk is aan het totaal van de afzetquota die de andere bedrijven dan Petrogal vóór die datum bezaten. Dit contingent wordt, volgens de aanbevelingen van de Commissie, geleidelijk verhoogd met de vrijgemaakte hoeveelheden.

2. Vaststelling van de aanvangscontingenten

2.1. Voor elk der in artikel 208 van de Akte van Toetreding opgesomde produkten biedt het laagste marktaandeel van Petrogal tussen 1 januari 1981 en 31 december 1985 het volgende beeld:

- benzine: 59,18 %,

- lampolie: 51,64 %,

- gasolie: 68,14 %,

- stookolie: 79,36 %.

2.2. In toepassing van lid 3 van Ministerieel Besluit 969/85 van 31 december 1985 heeft de Portugese Regering de contingenten voor 1986 op basis van een raming van het verwachte verbruik voor dat jaar als volgt vastgesteld:

- benzine: 359 216 ton,

- lampolie: 14 993 ton,

- gasolie: 573 480 ton,

- stookolie: 309 500 ton.

2.3. De Commissie meent dat het contingent voor 1986 volgens artikel 208 ten minste gelijk had moeten zijn aan het totale volume van de afzetquota die in 1985 aan de andere ondernemingen dan Petrogal zijn toegekend, rekening houdend met een eventuele verhoging van het nationale verbruik.

Voor 1985 bood de totale Portugese markt, het voor Petrogal en het voor de andere ondernemingen gereserveerde deel, rekening houdend met een door de Portugese autoriteiten voorziene toeneming van het verbruik van autobenzine in 1986, het volgende beeld: (in ton)

1.2.3.4 // // // // // // Totale markt // Voor Petrogal gereserveerde deel // Voor de andere ondernemingen dan Petrogal gereserveerde deel // // // // // Benzine // 855 000 // 505 989 // 349 011 // (raming 1986) // (880 000) // (520 784) // (359 216) // Lampolie // 32 000 // 16 525 // 15 475 // Gasolie // 1 918 000 // 1 306 925 // 611 075 // Stookolie // 3 287 000 // 2 608 563 // 678 437 // // // //

2.4. In artikel 5, lid 3, van Wetsdecreet 525/85 en paragraaf 3 van Ministerieel Besluit 969/85 heeft de Portugese Regering op eigen gezag het jaarlijkse groeipercentage dat in 1986 is vrijgemaakt op 5 % gesteld.

Gezien de korte overgangsperiode voor de aanpassing van het Portugese monopolie voor aardolieprodukten en de noodzaak bij het open maken van de markt voor een voldoende geleidelijkheid zorg te dragen, ten einde te voorkomen dat deze aan het eind van de zogeheten overgangsperiode te bruusk zou zijn, meent de Commissie dat een groeipercentage van 10 % billijker zou zijn en beter geschikt om de geleidelijke aanpassing die bij artikel 208 is voorgeschreven, te garanderen.

Zo zou het contingent dat in 1987 door de Portugese autoriteiten zou moeten worden geopend als volgt moeten zijn samengesteld:

- benzine: 395 138 ton,

- lampolie: 17 022 ton,

- gasolie: 672 182 ton,

- stookolie: 746 280 ton.

3. Het beheer van het contingent

Bij Ministerieel Besluit 969/85 heeft de Portugese Regering de criteria voor de verdeling der contingenten vastgesteld alsmede de procedure die voor deze verdeling zal worden toegepast.

Bij besluit van de Portugese eerste minister van 23 december 1986 is de Portugese Regering overgegaan tot de verdeling der contingenten voor 1986, zonder vooraf een advies aan de betrokken ondernemingen te hebben gepubliceerd. Het praktische resultaat van deze verdeling lijkt geen ingrijpende wijziging te hebben gebracht in de Portugese marktaandelen in handen van de ondernemingen die daar vóór de toetreding aanwezig waren.

Gezien de huidige situatie op de Portugese markt en de aanwezigheid van bepaalde ondernemingen die reeds over goed ontwikkelde verkoopnetten beschikken, meent de Commissie dat de toe te passen criteria niet slechts de reeds op de Portugese markt gevestigde ondernemingen moeten begunstigen, ten nadele van die welke met de afzet van produkten op diezelfde markt zouden willen beginnen.

Bijgevolg zou de verdeling van de contingenten, ten einde niet slechts de continuïteit van de bevoorrading door de reeds gevestigde ondernemingen te waarborgen, maar ook voor nieuwe ondernemingen die in 1985 nog niet op de Portugese markt aanwezig waren, daadwerkelijk toegang tot de markt te bieden, volgens de volgende criteria moeten geschieden:

- de omvang van de netwerken van verkooppunten en de in het voorafgaande jaar afgezette hoeveelheden in geval van reeds gevestigde ondernemingen;

- de installatieplannen en verkoopprogramma's van de nieuwe ondernemingen;

- de totale hoeveelheid toegekend aan alle nieuwe ondernemingen zou in ieder geval niet lager mogen zijn dan 15 % van het voor het betrokken produkt geopende contingent;

- ten minste de helft van de jaarlijkse toename van het voor elk betrokken produkt geopende contingent zou in zijn geheel bestemd moeten worden voor nieuwe ondernemingen, ten einde hun aanwezigheid op de markt geleidelijk te doen toenemen.

Het jaarlijkse contingent zou in twee gelijke delen moeten worden verdeeld die om de zes maanden zouden moeten worden verdeeld. Indien een of meer ondernemingen de toegekende quota niet geheel heeft benut, zou het niet gebruikte deel bij het algemene contingent voor het volgende halfjaar moeten worden gevoegd.

4. Aan het openen van het contingent te geven bekendheid

Voor 1987 heeft tot dusver geen enkele publiciteit plaatsgevonden en het in de dagbladpers gepubliceerde bericht voor de verdeling der contingenten van 1988 maakt noch melding van de te verdelen hoeveelheden, noch van de criteria die voor deze verdeling zullen gelden.

Ten einde de procedure voor de verdeling van de contingenten voldoende doorzichtigheid te verlenen, meent de Commissie dat een bericht met de volgende gegevens in het Portugese officiële blad zou moeten worden gepubliceerd:

- de omvang van de contingenten voor elk produkt;

- de einddatum voor het indienen van de aanvragen;

- de plaats waar de aanvraag moet worden ingediend;

- de criteria volgens welke de verdeling der contingenten zal geschieden. Deze publikatie zou halfjaarlijks moeten geschieden, drie maanden vóór de einddatum voor de indiening van de aanvragen. De bedoelde contingenten moeten worden geopend ten gunste van alle ondernemingen zonder beperking en geïmporteerde produkten moeten op niet discriminerende wijze kunnen worden afgezet.

5. Voor de verkoopprijzen van aardolieprodukten geldende regeling

Bij Ministerieel Besluit 99/87 van 12 februari 1987 heeft de Portugese Regering een nieuwe formule vastgesteld voor de maximumprijzen die voor de aardolieprodukten die in Portugal in de handel worden gebracht, gelden. De Commissie behoudt zich haar standpunt ten aanzien van de verenigbaarheid van deze regeling voor de prijzen met het Gemeenschapsrecht, en met name de artikelen 12, 30 en 95 van het EEG-Verdrag, voor, rekening houdend met de rechtspraak van het Hof.

6. Criteria voor de toegang tot de invoer- en afzetactiviteiten met betrekking tot aardolieprodukten

Het bedrijf van de distributie van aardolieprodukten kan in Portugal worden onderworpen aan een objectieve, niet discriminerende regeling van de handel. De voorwaarden waaraan de ondernemingen in het kader van een dergelijke regeling moeten voldoen, moeten echter rekening houden met de uiteenlopende uitgangssituatie van reeds op de Portugese markt aanwezige ondernemingen en van ondernemingen die in dit land het distributiebedrijf willen aanvangen.

II

Inhoud van de aanbeveling

Om deze redenen beveelt de Commissie, onder voorbehoud van het standpunt dat zij gezien de resultaten van deze aanbeveling later mocht innemen, de Portugese Republiek uit hoofde van artikel 208, lid 1, derde alinea, van de Toetredingsakte aan:

1. voor 1987 een jaarlijks contingent te openen dat ten minste met de volgende omvang overeenstemt:

- benzine: 395 138 ton,

- lampolie: 17 022 ton,

- gasolie: 672 182 ton,

- stookolie: 746 280 ton,

en de contingenten van het voorafgaande jaar in de volgende jaren met 10 % te verhogen;

2. over te gaan tot een halfjaarlijkse verdeling van de contingenten, telkens voor de helft van het totale contingent per produkt, zich ervan vergewissend dat, indien een of meer ondernemingen de volumes produkt welke hun in het kader van de contingenten van het eerste halfjaar zijn toegekend, niet hadden benut, de niet gebruikte hoeveelheden opnieuw worden verdeeld en bij het toe te kennen tweede halfjaarlijkse contingent worden gevoegd;

3. over te gaan tot de halfjaarlijkse publikatie in het officiële blad van Portugal van een bericht aan belanghebbenden waarin de omvang van de contingenten, de einddatum voor de indiening van de aanvragen, de plaats waar deze aanvragen moeten worden ingediend, alsmede de criteria zijn vermeld die voor de verdeling van de contingenten zullen worden toegepast;

4. criteria toe te passen voor de verdeling van de contingenten die, rekening houdend met de omvang van de verkoopnetten en de via deze afgezette volumes door reeds gevestigde ondernemingen, de installatieplannen en de verkoopprogramma's van de nieuwe ondernemingen die in 1985 nog niet op de Portugese markt waren toegelaten in aanmerking nemen;

5. zich ervan te vergewissen dat de totale hoeveelheid die aan alle nieuwe ondernemingen wordt toegekend, niet lager zal zijn dan 15 % van het totale voor het betrokken produkt geopende contingent en dat ten minste de helft van de jaarlijkse toeneming voor hen zal worden bestemd;

6. zich ervan te vergewissen dat de prijsregeling die voor in het kader van de contingenten geïmporteerde aardolieprodukten geldt, overeenstemt met de voorschriften in de artikelen 12, 30 en 95 van het EEG-Verdrag, en met de rechtspraak van het Hof;

7. voor het bedrijf van de distributie van aardolieprodukten in Portugal een handelsregeling in te voeren die, rekening houdend met de noodzaak de bevoorrading van het Portugese territorium te garanderen, tegelijkertijd objectief en niet discriminerend zal zijn.

Gedaan te Brussel, 22 december 1987.

Voor de Commissie

Peter SUTHERLAND

Lid van de Commissie