30.12.2006 NL Publicatieblad van de Europese Unie L 400/405 
 Beschikking van de Raad 
van 19 december 2006 
betreffende het specifieke programma tot uitv oering van het zevende kaderprogramma van 
de Europese Gemeenschap voor Atoomen ergie (Euratom) voor onderzoeks- en 
opleidingsactiviteiten inza ke kernenergie (2007-2011) 
(2006/976/Euratom) 
DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE, 
Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Euro pese Gemeenschap voor Atoomenergie, en met 
name op artikel 7, lid 1, 
Gezien het voorstel van de Commissie, 
Gezien het advies van het Europees Parlement1, 
Gezien het advies van het Europ ees Economisch en Sociaal Comité2, 
Na raadpleging van het Wetensch appelijk en Technisch Comité, 
                                                 
1 Advies uitgebracht op 30 november 2006 (nog niet bekendgemaakt in het Publicatieblad). 
2 PB C 185 van 8.8.2006, blz. 10. 
L 400/406 NL Publicatieblad van de Europese Unie 30.12.2006 
 Overwegende hetgeen volgt: 
(1) Overeenkomstig Besluit 2006/970/Euratom van de Raad van 18 december 2006 
betreffende het zevende ka derprogramma van de Europese Gemeenschap voor 
Atoomenergie (Euratom) voor onderzoeks- en opleidingsactiviteiten inzake kernenergie 
(2007-2011)1 (hierna "het kaderprogramma") moet het kaderprogramma worden 
uitgevoerd bij specifieke pr ogramma's die de uitvoeringsvoo rschriften ervan bepalen, de 
duur ervan vaststellen en in de noodzakelijk geachte middelen voorzien. 
(2) Het kaderprogramma is gest ructureerd volgens twee typen va n activiteiten: i) acties onder 
contract voor onderzoek inzake fusie-ener gie en onderzoek inzake kernsplijting en 
stralingsbescherming, en ii) eigen acties voor  activiteiten van het Gemeenschappelijke 
Centrum voor onderzoek op het gebied van kernen ergie. De activiteiten  onder i) moeten bij 
dit specifieke programma worden uitgevoerd. 
(3) De voor het kaderprogramma  vastgestelde regels voor de deelname van ondernemingen, 
onderzoekscentra en universiteiten en voor de verspreiding van de onderzoeksresultaten 
(hierna "de regels voor deelname en versprei ding") zijn van toepa ssing op dit programma. 
(4) Het kaderprogramma complementeert andere  EU-acties inzake onderz oeksbeleid die nodig 
zijn voor de algemene strategische insp anning met het oog op de realisering van de 
Lissabon-doelstellingen, alsmede met name de  acties betreffende onderwijs, opleiding, 
cultuur, concurrentievermogen en innovatie, industrie, volksgezondheid, consumenten-
bescherming, werkgelegenheid, energie, vervoer en milieu. 
                                                 
1 Zie bladzijde … van dit Publicatieblad. 
30.12.2006 NL Publicatieblad van de Europese Unie L 400/407 
 (5) Met betrekking tot het Besluit van de R aad van 26 november 2004 tot wijziging van de 
richtsnoeren voor onderhandelingen inzake ITER is, in het kader van een bredere benadering van fusie-energie, de  bouw van ITER in Europa het centrale element van de op 
grond van het kaderprogramma uitgevoerde ac tiviteiten op het gebied van fusie-onderzoek. 
(6) De EU-activiteiten om bij te dragen tot de bouw van ITER, en met name de activiteiten die 
nodig zijn voor het starten van de bouw van ITER in Cadarache en het uitvoeren van O&O 
inzake ITER-technologie gedurende het kade rprogramma, worden gestuurd door een 
gemeenschappelijke onderneming in de zin va n titel II, hoofdstuk 5, van het Verdrag.  
(7) Aspecten van onderzoek en technologische ontwikkeling op het gebied van kernsplijtings-
wetenschap en –technologie kunnen eveneen s worden geïmplementeerd via gemeen-
schappelijke ondernemingen opgezet in het kader van titel II, hoofdstuk 5, van het 
Verdrag. 
(8) De Gemeenschap heeft een aantal internati onale overeenkomsten op het gebied van kern-
onderzoek gesloten in de zin van artikel 101 va n het Verdrag en er moeten inspanningen 
worden geleverd om de internationale sa menwerking inzake onderzoek te versterken met 
het oog op het verder integreren van de Ge meenschap in de wereldwijde onderzoeks-
gemeenschap. Derhalve staat dit specifieke programma open voor de deelname van landen 
die met het oog hierop overeenkomsten hebben gesloten en staat het, op basis van wederzijds voordeel, eveneens open voor deel name op projectniveau van entiteiten uit 
derde landen en internationale organisa ties voor wetenschap pelijke samenwerking. 
L 400/408 NL Publicatieblad van de Europese Unie 30.12.2006 
 (9) De onderzoeksactiviteiten die worden uitge voerd uit hoofde van dit programma moeten de 
fundamentele ethische beginselen respecteren, inclusief die welke zijn neergelegd in het 
Handvest van de grondrechten van de Europese Unie. 
(10) Het kaderprogramma draagt bij tot het bevorderen van duurzame ontwikkeling. 
(11) Overeenkomstig Verordening (EG, Eura tom) nr. 1605/2002 van de Raad van 25 juni 2002 
houdende het Financieel Reglement van toepas sing op de algemene begroting van de 
Europese Gemeenschappen1 en Verordening (EG, Euratom) nr. 2342/2002 van de 
Commissie2 tot vaststelling van uitvoeringsvoorschrif ten van het Financieel Reglement en 
alle toekomstige wijzigingen, moet gezorgd wo rden voor een deugdelijk financieel beheer 
van het kaderprogramma en een zo effectief en gebruikersvriendelijk  mogelijke uitvoering, 
waarbij rechtszekerheid en toegankelijkheid voor alle deelnemers zijn gewaarborgd. 
                                                 
1 PB L 248 van 16.9.2002, blz. 1. 
2 PB L 357 van 31.12.2002. Verordening laatstelijk ge wijzigd bij Verordening (EG, Euratom) 
nr. 261/2005 van de Commissi e (PB L 201 van 2.8.2005, blz. 3). 
30.12.2006 NL Publicatieblad van de Europese Unie L 400/409 
 (12) Er moeten eveneens passende maatregele n worden genomen - die in verhouding staan tot 
de financiële belangen van de Europese Ge meenschappen - om de effectiviteit van de 
verleende financiële steun en van de benutti ng van deze middelen te controleren teneinde 
onregelmatigheden en fraude tegen te gaan, waarbij de nodige stappen moeten worden 
gezet om verloren gegane, ten onrechte bet aalde of onjuist gebruikte middelen te 
recupereren in overeenstemming met Ve rordening (EG, Euratom) nr. 1605/2002, 
Verordening (EG, Euratom) nr. 2342/2002 van de  Commissie, Verordening (EG, Euratom) 
nr. 2988/95 van de Raad van 18 december 1995 betreffende de bescherming van de 
financiële belangen van de  Europese Gemeenschappen1, Verordening (EG, Euratom) 
nr. 2185/96 van de Raad van 11 november 1996 betre ffende de controles en  verificaties ter 
plaatse die door de Commissie worden uitg evoerd ter bescherming van de financiële 
belangen van de Europese Gemeenschappen te gen fraudes en andere onregelmatigheden2 
en Verordening (EG) nr. 1073/1999 van het Europees Parlement en de Raad van 
25 mei 1999 betreffende onderzoeken door het Eu ropees Bureau voor fraudebestrijding 
(OLAF)3. 
(13) Elk thematisch gebied heeft een eigen begr otingsonderdeel in de algemene begroting van 
de Europese Gemeenschappen. 
(14) Bij de uitvoering van dit programma wo rdt de nodige aandacht besteed aan gender 
mainstreaming alsmede aan onder meer de arbeidsvoorwaarden, de transparantie van het rekruteringsproces en de l oopbaanontwikkeling betreffende de onderzoekers die worden 
gerekruteerd voor projecten en  programma's welke gefinancierd worden uit hoofde van de 
acties van dit programma, waarvoor de Aanbe veling van de Commissie van 11 maart 2005 
betreffende het Europese Ha ndvest voor Onderzoekers en betreffende een Gedragscode 
voor de Rekrutering van Onderzoekers een, zij he t vrijwillig toe te passen, referentiekader 
biedt, 
                                                
 
1 PB L 312 van 23.12.1995, blz. 1. 
2 PB L 292 van 15.11.1996, blz. 2. 
3 PB L 136 van 31.5.1999, blz. 1. 
L 400/410 NL Publicatieblad van de Europese Unie 30.12.2006 
 HEEFT DE VOLGENDE BESC HIKKING VASTGESTELD: 
Artikel 1 
Voor de periode van 1 januari 2007 tot en me t 31 december 2011 wordt op grond van het zevende 
kaderprogramma voor Euratom het specifieke programma voor nucle aire onderzoeks- en 
opleidingsactiviteiten inzake fusi e-energie, kernsplijting en st ralingsbescherming, hierna het 
"specifieke programma", aangenomen. 
Artikel 2 
Het specifieke programma ondersteunt de activit eiten betreffende onderzoek en opleiding inzake 
kernenergie, d.w.z. het gehele scala van onderzoe ksacties die worden uitgevoerd op de volgende 
thematische gebieden: 
a) Onderzoek inzake fusie-energie; 
b) Onderzoek inzake kernsplijting en stralingsbescherming. 
De doelstellingen en de grote lijnen van d eze activiteiten zijn opge nomen in de bijlage. 
30.12.2006 NL Publicatieblad van de Europese Unie L 400/411 
 Artikel 3 
Overeenkomstig artikel 3 van het kaderprogramma beloopt het bedrag dat voor de uitvoering van 
het specifieke programma noodzakelijk wordt ge acht, 2 234 miljoen EUR, waarvan ten hoogste 
15 % voor de administratieve uitgaven va n de Commissie mag worden gebruikt. 
Onderzoek inzake fusie-energie1 1 947 
Kernsplijting en stralingsbescherming 287 
Artikel 4 
1. Alle onderzoeksactiviteiten die worden verr icht op grond van het specifieke programma, 
worden uitgevoerd met inachtneming van de fundamentele ethische beginselen. 
Artikel 5 
1. Het specifieke programma wordt uitgevoerd doo r middel van de in bijlage II bij het kader-
programma vastgestelde financieringssystemen. 
2. De regels voor deelname en verspreiding zi jn van toepassing op dit specifieke programma. 
                                                 
1 Van het voor onderzoek inzake fusie-energi e uitgetrokken bedrag is ten minste 
900 miljoen euro gereserveerd voor andere activ iteiten dan de bouw van ITER; deze worden 
vermeld in bijlage dezes. 
L 400/412 NL Publicatieblad van de Europese Unie 30.12.2006 
 Artikel 6 
1. De Commissie stelt een werkprogramma op voor de ui tvoering van het specifieke 
programma, waarin de in de bijlage opgenomen doelstellingen en wetenschappelijke en 
technologische prioriteiten, de financieringssystemen die moeten  worden gebruikt voor het 
onderwerp waarvoor voorstellen wo rden ingewacht en het tijdschema voor de uitvoering 
verder zijn uitgewerkt. 
2. In het werkprogramma wordt rekening ge houden met relevante onderzoeksactiviteiten die 
door de lidstaten, geassocieerde staten en Eur opese en internationale  organisaties worden 
uitgevoerd. Het werkprogramma wo rdt voor zover nodig geactualiseerd. 
3. Het werkprogramma specificeert de crit eria voor de evaluatie  van voorstellen voor 
werkzaamheden onder contract in het kader va n de financieringssystemen, en voor de 
selectie van projecten. De criteria zijn ex cellentie, impact en uitvoering, en binnen dit 
kader kunnen in het werkprogramma bepaalde  eisen, wegingen en drempels worden 
gespecificeerd of aangevuld. 
4. Het werkprogramma kan aanwijzen: 
a) organisaties die steun ontvange n in de vorm van een contributie; 
b) ondersteuningsacties voor  de activiteiten van specifi eke juridische entiteiten. 
30.12.2006 NL Publicatieblad van de Europese Unie L 400/413 
 Artikel 7 
1. De Commissie is verantwoordelijk voor de uitvoering van het specifieke programma. 
2. Voor de uitvoering van het specifieke progr amma wordt de Commissie bijgestaan door een 
raadgevend comité. De leden van dit comité  kunnen variëren naar gelang van de ver-
schillende onderwerpen op de agenda van het co mité. Wat de kernsplijtingsaspecten betreft 
zijn de samenstelling en de interne regels en procedures van dit comité vastgelegd in 
Besluit 84/338/Euratom, EGKS, EEG van de R aad van 29 juni 1984 inzake structuren en 
procedures voor beheer en coördinatie van de communaut aire onderzoek-, ontwikkelings- 
en demonstratiewerkzaamheden1. Wat de kernfusieaspecten be treft zijn deze elementen 
vastgelegd in het Besluit van de Raad van 16 december 1980 inzake de oprichting van het 
raadgevend comité voor het fusieprogramma2. 
3. De Commissie licht het comité regelmatig in over het algemene verloop van de uitvoering 
van het specifieke programma, en stelt het t ijdig op de hoogte van al le op grond van dit 
programma voorgestelde of gefinancierde OTO-acties. 
                                                 
1 PB L 177 van 4.7.1984, blz. 25. 
2 Niet bekendgemaakt, maar laatstelijk gewijzigd bij Besl uit 2005/336/Euratom (PB L 108 
van 29.4.2005, blz. 64). 
L 400/414 NL Publicatieblad van de Europese Unie 30.12.2006 
 Artikel 8 
De Commissie zorgt ervoor dat de in artikel 6 betreffende he t kaderprogramma bedoelde onaf-
hankelijke voortgangscontrole en evaluatie pl aatsvinden met betrekking tot de activiteiten die 
worden uitgevoerd op de onder het specifieke programma vallende gebieden. 
Artikel 9 
Deze beschikking treedt in werking op de derde dag volgend op die van haar bekendmaking in het 
Publicatieblad van de Europese Unie. 
Deze beschikking is gericht tot de lidstaten. 
Gedaan te Brussel, 19 december 2006. 
 Voor de Raad 
 De voorzitter 
 J. KORKEAOJA  
 
30.12.2006 NL Publicatieblad van de Europese Unie L 400/415 
 BIJLAGE 
WETENSCHAPPELIJKE EN TECHNOLOGISCHE DOELSTELLINGEN,  
GROTE LIJNEN VAN DE TH EMA'S EN ACTIVITEITEN 
1. INLEIDING 
Kernenergie is momenteel goed voor eenderde van alle  in de EU verbruikte elektriciteit en speelt, 
als voornaamste bron van elektriciteit voor het stroomnet, die bovendien tijdens de opwekking 
ervan in een kerncentrale geen CO2 uitstoot, een belangrijke rol in de discussie omtrent de maat-
regelen om klimaatverandering tegen te gaan en  Europa minder afhankelijk te maken van 
ingevoerde energie. 
De fusietechnologie heeft het poten tieel om over enige decennia, na dat commerciële fusiereactoren 
de markt hebben gepenetreerd, een belangrijke bi jdrage te leveren tot een duurzame en veilige 
energievoorziening voor de EU, in welk proces ITER de voornaamste stap vormt om dit doel te 
bereiken. De uitvoering van het ITER-project staa t daarom centraal in de huidige EU-strategie, 
maar dit moet gepaard gaan met een sterk en geconcentreerd Europees O&O-programma ter voor-
bereiding op de exploitatie van ITER en om de technologieën en kennisbasis die tijdens en na het 
gebruik van ITER noodzakel ijk zijn, te ontwikkelen. 
L 400/416 NL Publicatieblad van de Europese Unie 30.12.2006 
 Aan de andere kant blijft kernsplijting een realis tische optie voor de lidstaten die deze technologie 
willen benutten voor een uitgebalanceerde ener gievoorziening. Activiteiten op het gebied van 
onderzoek en opleiding zijn van esse ntieel belang om te garanderen dat de nucleaire veiligheid 
zowel nu als in de toekomst op een hoog niveau b lijft, om vooruitgang te blijven boeken met de 
invoering van duurzame oplossingen voor nucleair afval, en om de efficiëntie en het concurrentie-
vermogen van de gehele sector te verbeteren. On derzoek op het gebied van de stralingsbescherming 
vormt een essentieel onderdeel van dit beleid, waarbij optimaal zorg wordt gedragen v oor de veilig-
heid van het publiek en werknemers in al le medische en industriële toepassingen. 
Op alle terreinen moet op het juiste niveau in  onderzoek geïnvesteerd worden, wil Europa een 
goede concurrentiepositie houden. Voor optimale doeltreffendheid van deze investeringen is een 
gecoördineerde aanpak op EU-niveau vereist, me t voortdurende samenwerking tussen lidstaten en 
aanzienlijke inspanningen om infr astructuren, competenties en know- how in stand te houden. Er zal 
ook onderzoek nodig zijn om nieuwe wetenschappeli jke en technologische wegen te verkennen en 
op een soepele wijze een antwoord te bieden op nieuwe beleidsuitd agingen die in de loop van het 
kaderprogramma aan het licht komen. 
30.12.2006 NL Publicatieblad van de Europese Unie L 400/417 
 2. Thematische onderzoeksgebieden 
2.1. Fusie-energie 
De bouw van ITER in Cadarache in  Frankrijk, en de pr ojecten van de "Bredere aanpak" om de 
ontwikkeling van kernfusie te vers nellen, zullen plaatsvinden in het kader van internationale samen-
werking. De ITER-organisatie zal worden opgerich t bij een internationale  ITER-overeenkomst. 
Door de bouw van ITER en de proj ecten van de "Bredere aanpak" en  exploitatie ervan naast andere 
faciliteiten in internationale samenwerking, zal dergelijke samenwerki ng tot een ongeëvenaard 
niveau uitgebreid worden. Dit zal Europa aanzi enlijke voordelen bieden, met name op het gebied 
van efficiëntie en eventueel het gezamenlijk dr agen van kosten. Het Binnenlands Agentschap voor 
ITER zal worden opgericht als een gemeenscha ppelijke onderneming uit hoofde van het Euratom-
Verdrag. Het zal voorzien in de middelen waarm ee Euratom kan voldoen aan zijn internationale 
verplichtingen uit hoofde van de ITER-overeenkoms t en op efficiënte en coherente wijze zorg kan 
dragen voor de Europese bijdrage aan ITER en de Bredere aanpak, waaro nder de O&O-activiteiten 
die deze projecten ondersteunen. 
L 400/418 NL Publicatieblad van de Europese Unie 30.12.2006 
 De leidende positie die Europa inneemt op het vlak  van onderzoek naar kernfusie is te danken aan 
een enkel en volledig geïntegreerd Europees fu sieprogramma in de zin van de Europese onder-
zoeksruimte (EOR), sterke en aanhoudende communa utaire steun, coördinati e door Euratom, en de 
ontwikkeling van menselijk kapit aal binnen de associaties met Euratom op het gebied van kern-
fusie. Deze kernfusieassociaties zijn topcentra op  het gebied van onderzoek naar kernfusie met een 
uitgebreid samenwerkingsnetwerk, dat grotendeel s gebaseerd is op hun expe rimentele faciliteiten. 
De schitterende technologische ontwikkelingen die Euratom heeft ge realiseerd bij zijn bijdrage aan 
de activiteiten in verband met het engineering-on twerp van ITER en de su ccesvolle exploitatie van 
de JET-faciliteiten, hebben aanzienlijk bijgedra gen aan de toch al sterke cohesie binnen het 
Europese fusieprogramma. Hierdoor heeft Euro pa ook de kennis en ervaring opgedaan die nood-
zakelijk is voor brede gezamenlijke inspanningen voor  alle aspecten van het onderzoek naar kern-
fusie, waaronder de bouw van ITER en de projec ten van de Bredere aanpak. Voortbouwend op deze 
prestaties zal het O&O dankzij de organisatie en  het beheer van het zev ende kaderprogramma 
(KP7) effectief en efficiënt worden gecoördineer d, zodat de doelstellingen van het programma voor 
de korte en lange termijn bereikt worden. 
De snelle ontwikkeling van kernfusie vereist ook een  brede industriële basis om ervoor te zorgen 
dat fusie-energie snel in gang vindt. Het Europese be drijfsleven heeft al substantieel bijgedragen aan 
de activiteiten in verband met het engineering-ontwerp van ITER . Tijdens KP7 zal het Europese 
bedrijfsleven, waaronder het MKB, een centrale rol spelen bij de bouw van ITER en een goede 
plaats verwerven om volledig deel te nemen aan  de ontwikkeling van kernfusietechnologie voor 
DEMO (een “demonstratie”-kernfusiecentrale) en toekomstige kernfusiecentrales. 
30.12.2006 NL Publicatieblad van de Europese Unie L 400/419 
 ITER en het Europese programma voor onderzoe k naar kernfusie-energie werken in dezelfde 
richting als een aantal van de dringende maatrege len die worden genoemd in het verslag van de 
groep op hoog niveau (het "verslag-Kok"), die n odig zijn voor vooruitgang op het gebied van de 
strategie van Lissabon. Met name ITER zal grote aantrekkingskracht uitoefenen op de beste kern-
fusiewetenschappers en –technici , en hightech-bedrijve n. Dit zal voordelen bieden voor zowel het 
Europese kernfusieprogramma als de algemene wetenschappelijke en technische kennisbasis. De vaardigheden en kennis die het Europese bedrijfsleven  zal opdoen bij de bouw van systemen en 
componenten om te voldoen aan de hoge techni sche eisen van ITER zullen het concurrentie-
vermogen een impuls geven. 
Algemene doelstelling Ontwikkeling van de kennisbasis voor en bouw van ITER als de grote stap  voorwaarts op weg naar 
de ontwikkeling van prototype-reactoren voor elektr iciteitscentrales die veilig, duurzaam, milieu-
vriendelijk en economisch  levensvatbaar zijn. 
Activiteiten  
i) De bouw van ITER 
Hieronder vallen activiteiten voor de gezamenlijke bouw van ITER als inte rnationale onderzoeks-
infrastructuur: 
De Gemeenschap zal als de gastheer van het pr oject een speciale verant woordelijkheid hebben 
binnen de ITER-organisatie en een leidende rol spelen, met name wat betr eft de voorbereiding van 
het terrein, oprichting van de ITER-organisatie, beh eer en personeel, alsook al gemene technische en 
administratieve ondersteuning. 
L 400/420 NL Publicatieblad van de Europese Unie 30.12.2006 
 De deelname van de Gemeenschap als een partij b ij ITER zal o.a. bestaan u it bijdragen aan de bouw 
van apparatuur en de aanleg van installaties op het ITER-terrein die nodig zijn voor de exploitatie, 
en steun aan het project tijdens de bouw. 
De O&O-activiteiten ter ondersteun ing van de bouw van ITER zullen worden uitgevoerd binnen de 
fusieassociaties en het Europese bedrijfsleve n. Zij omvatten onder meer de ontwikkeling en het 
testen van onderdelen en systemen. 
ii) O&O ter voorbereiding van de  inbedrijfstelling van ITER 
Om de keuzen die zijn gemaakt in verband met het ITER-project te cons olideren en voorberei-
dingen te treffen voor een snelle start, zal getracht worden midde ls een speciaal programma op het 
gebied van fysica en technologi e de benodigde tijd en kosten voor  het bereiken van de basis-
doelstellingen van ITER aanzienlijk terug te dr ingen. Dit programma zal worden uitgevoerd door 
middel van gezamenlijke experimentele, theoretische en modelleringsactiviteiten, waarbij gebruik 
wordt gemaakt van de JET-faciliteiten en andere  bestaande, toekomstige of in aanbouw zijnde 
installaties voor magnetische opslui ting (Tokamaks, Stellarators, REP's)  en andere installaties die 
bij de associaties beschikbaar z ijn; via dit programma zal de nodige Europese invloed op het ITER-
project worden gegarandeerd en een grote rol van Europa bij de  exploitatie van ITER worden 
voorbereid. Dit programma omvat: 
– beoordeling van de belangrijkste specifieke te chnologieën voor de werking van ITER door 
de afronding en exploitatie van de verb eteringen van JET (eerste wand, verwarmings-
systemen, diagnostiek); 
– onderzoek naar de scenario’s voor de we rking van ITER door middel van gerichte 
experimenten op JET en andere faciliteiten, en gecoördineerde modelleringsactiviteiten. 
30.12.2006 NL Publicatieblad van de Europese Unie L 400/421 
 In een vroeg stadium van KP7 zal een evaluatie van de faciliteiten in het programma worden uitge-
voerd, waarbij wordt nagegaan of het mogelijk is bestaan de faciliteiten stapsgewijs  af te stoten en of 
er naast de exploitatie van ITER behoefte is aan  nieuwe apparatuur. Deze  evaluatie zal worden 
gebruikt als basis voor de mogelijke steun aan nieu we of verbeterde apparatuur om te garanderen 
dat het programma blijft beschikken over voldoende kernfusiefaciliteiten voor  het relevante O&O. 
iii) Technologie-activiteiten ter voorbereiding van DEMO 
De belangrijkste technologieën en materialen di e vereist zijn voor de vergunningen, bouw en de 
werking van de DEMO energiecentrale zullen ve rder worden ontwikkeld in Associaties en het 
bedrijfsleven, zodat zij in ITER kunnen worden gete st en het Europese bedrijfsleven de mogelijk-
heden krijgt om DEMO te bouwen en toekomstige kernfusiecentrales te ontwikkelen. De volgende 
activiteiten worden uitgevoerd: 
– oprichting van een specifiek projectteam en implementatie van EVEDA (Engineering 
Validation and Engineering Design Activities)  ter voorbereiding op de bouw van IFMIF 
(International Fusion Materials Irradiation F acility), die zal worden gebruikt voor het 
testen van materialen voor een kernfusiecentr ale; dit is een essent iële basisvoorwaarde 
voor het verkrijgen van de vergunningen voor DEMO; 
– ontwikkeling, stralingsbeproeving en modellering van materialen met een lage activering 
en stralingsbestendige materialen; ontwikkeling van de cruciale techno logieën vereist voor 
de exploitatie van kernfusiecentrales, waaronder de mantels; activiteiten in verband met het 
conceptuele ontwerp van DEMO, met inbegr ip van veiligheid en milieuaspecten. 
L 400/422 NL Publicatieblad van de Europese Unie 30.12.2006 
 iv) O&O-activiteiten voor de lange termijn 
Voortbouwend op de activiteiten die specifiek op ITER en DEMO gericht zijn, zal het fusie-
programma de vaardigheden tot ontwikkeling brengen en de kenni s verbreden op gebieden die van 
strategisch belang zijn voor toekomstige fusie centrales. Deze onderzoeksactiviteiten zullen tot een 
grotere technische uitvoerbaa rheid en economische haalbaarheid van fusie-energie leiden. 
Specifieke acties voor deze doe leinden in KP7 omvatten: 
– er zal onderzoek worden gedaan naar verbet eringen van die concepten voor magnetische 
opsluiting die een hoog reactorpotentieel bieden, met inbegrip van stellaratoren. De werk-
zaamheden zullen zich vooral richten op de voltooiing van de W7-X stellarator, het 
gebruik van bestaande apparatuur  voor de expansie van expe rimentele gegevensbanken, en 
de inschatting van de toekomstige pe rspectieven voor deze configuraties; 
– er zal een experimenteel programma inzake fu siefysica worden uitgevoerd met het doel 
een algemeen begrip te ontwikkelen van fusiep lasma’s, gericht op de optimalisatie van het 
ontwerp van energiecentrales; 
– er zal worden gewerkt aan verdere theorie- en modelvorming met als uiteindelijke doel een 
volledig begrip van fusieplasma’s op reactorschaal; 
– ook zullen studies naar de sociologische en de economische aspecten van de opwekking 
van fusie-energie worden gedaan, en er zu llen acties worden ondernomen om het grote 
publiek beter voor te lichten over fusie; 
– de bestaande activiteit op het ge bied van inertiële fusie-energi e, dat in nauw contact staat 
met de civiele onderzoeksactiviteiten van de  lidstaten op het gebied van inertiële 
opsluiting, zal worden voortgezet. 
30.12.2006 NL Publicatieblad van de Europese Unie L 400/423 
 v) Menselijke hulpbronnen, onderwijs en opleiding 
Om ervoor zorgen dat er voldoende personele mi ddelen zijn en dat er binnen het programma 
intensief wordt samengewerkt, zowel voor de behoe ften van ITER op korte en middellange termijn 
als voor de verdere ontwikkeling van fusie, worden de volgende maatregelen genomen: 
– de mobiliteit van onderzoekers tussen aan het programma deelnemende organisaties zal 
worden gesteund om de samenwerking binnen het programma en de integratie van het 
programma te verbeteren en internat ionale samenwerking te bevorderen; 
– voortgezette opleiding voor ingenieurs en onderzoekers op post-graduate en post-doc 
niveau, waaronder het gebruik va n faciliteiten in he t programma als opleidingsplatforms en 
speciale seminars en workshops. Er kome n maatregelen om de samenwerking tussen 
programmadeelnemers uit het hoger onderwijs  te bevorderen, mogelijk in de vorm van 
colleges op master- en doctoraatsniveau in de  natuurkunde en de techniek van kernfusie; 
– bevorderen van innovatie en uitwisseling va n knowhow met verwan te universiteiten, 
onderzoeksinstituten en het bedrijfsleven; 
– stimuleren van octrooien. 
vi) Infrastructuur 
Het feit dat ITER in Europa wordt gebouwd in het in ternationale kader van de ITER-organisatie, zal 
ertoe bijdragen dat de nieuwe onderzoeksinfrastr uctuur een sterke Europese dimensie krijgt. 
L 400/424 NL Publicatieblad van de Europese Unie 30.12.2006 
 vii) Overdracht van technologie 
Voor ITER is er behoefte aan een nieuwe en so epeler organisatiestruct uur, opdat het door ITER 
teweeggebrachte proces van innova tie en technologische vooruitga ng snel aan de industrie kan 
worden overgedragen teneinde de noodzakelijke ve rsterking van het concu rrentievermogen van de 
Europese industrie te bewerkstelligen. 
viii) Reageren op plotseling opkomende en onvoorziene beleidsbehoeften 
Met een programma om fusie versneld tot ontwikke ling te brengen zou fusi e-energie sneller op de 
markt kunnen worden gebracht als on derdeel van een breder beleid om vraagstukken op het gebied 
van energievoorziening in Eur opa, klimaatverandering en duurzame ontwikkeling aan te pakken. 
Een eerdere realisering van DEMO  zou de voornaamste doelstelling en een grote stap vooruit in 
deze "versnelde ontwikkeling" zij n. Voor KP7 zou dit activiteiten en  projecten impliceren die zijn 
ingebed in de internationale Bredere aanpak van fusie-energie, die door EURATOM wordt onder-
nomen in samenwerking met de ITER-partners. 
2.2. Kernsplijting en stralingsbescherming 
Op vijf hieronder gespecificeerde gebieden zull en werkzaamheden onder contract worden uitge-
voerd. De algemene doelstelling is het verbeteren van met name de veiligheidsprestaties, de grond-
stoffenefficiëntie en de kosteneffectiviteit van ke rnsplijting en toepassingen van radioactieve 
straling in de industrie en de  geneeskunde. Er bestaan binnen het programma echter belangrijke 
horizontale verbanden, en voor de interacties tussen de  verschillende activiteiten moet een juiste 
plaats worden gevonden. Cruciaal zijn in dit opzi cht steun voor opleiding sactiviteiten, en onder-
zoeksinfrastructuren. Opleiding moet een bela ngrijk aspect van alle  door de Gemeenschap 
gefinancierde projecten in deze sector vormen. Samen met de steun voor de infrastructuur is zij van 
essentieel belang voor de vergroting van de deskundigheid op het gebied van kernfysica. 
30.12.2006 NL Publicatieblad van de Europese Unie L 400/425 
 Een gemeenschappelijke Europese visie op belang rijke problemen en benaderingswijzen is nodig 
vanwege de noodzaak de Europese onderzoeksruimte  te versterken. Er zullen verbanden worden 
gelegd tussen nationale programma’s en het opzetten van netwerken me t internationale organisaties 
en derde landen, waaronder de USA, de NOS (N ieuwe Onafhankelijke Staten), Canada en Japan, 
zal worden bevorderd. Waar er sp rake is van een duidelijk bela ng van de EU, moet EURATOM een 
volwaardige speler zijn in de bestaande fora voor OTO-coördina tie (onderzoek en technologische 
ontwikkeling) op internationaal niveau. Waar nodig zal ook coör dinatie plaatsvinden met het 
programma van eigen werkzaamheden van het GCO op dit gebied, alsmede met werkzaamheden onder contract op het gebied van kernfusieonderzoek. 
Even belangrijke verbanden moeten tot stand wo rden gebracht met onderzoek van het EG-Kader-
programma, met name met activite iten op het gebied van Europese  normen, onderwijs en opleiding, 
milieubescherming, materiaalwetenschap, governance,  gemeenschappelijke infrastructuur, beveili-
ging, veiligheidscultuur en energi e. Internationale samenwerking zal  van groot belang zijn bij de 
activiteiten op veel van de  thematische gebieden. 
i) Beheer van radioactief afval 
Doelstellingen 
Met de activiteiten wordt beoogd via toepassingsge richt OTO een gezonde wetenschappelijke en 
technische basis te scheppen om de technologieën en de veiligheid van de opberging van verbruikte 
splijtstof en langlevend radioactief afval in geolog ische formaties te demonstreren, om een gemeen-
schappelijke Europese kijk op de belangrijkste problemen in verband met het beheer en de 
opberging van afval te ontwikkelen en om manier en te onderzoeken om de hoeveelheid en/of het 
gevaar van het afval te verminderen door partitione ring en transmutatie of door andere technieken. 
L 400/426 NL Publicatieblad van de Europese Unie 30.12.2006 
 Activiteiten 
Geologische opberging:  OTO op het gebied van geologische opberging van langlevend en/of hoog-
radioactief afval, waaronder te chnische onderzoeken naar en de monstratie van de berging van 
radioactief afval, de karakteriser ing ter plaatse van het gastgesteente  (in zowel algemene als plaats-
specifieke ondergrondse onderzoeks laboratoria), het leren begrijp en van de omgeving van de 
bergingsplaats, studies naar releva nte processen in het nabije veld (afvalvorm en geconstrueerde 
barrières) en verre veld (vast gesteente en wege n naar de biosfeer), ontwikkeling van krachtige 
methoden voor de beoordeling van de werking en de  veiligheid, en onderzoek naar bestuurlijke en 
maatschappelijke aangelegenheden in ve rband met acceptatie door het publiek. 
Partitionering en transmutatie:  OTO op alle technische gebieden va n partitionering en transmutatie 
(P&T) die de basis kunnen vormen voor de ontwi kkeling van proefinstalla ties en demonstratie-
systemen voor de geavanceerdste partitioneringsprocessen en transmutatiesystemen, zowel sub-
kritieke als kritieke systemen, met het oog op de vermindering van de hoeveelheden en het gevaar 
van langlevend hoogradioactief afval dat voortkomt u it de behandeling van verbruikte splijtstof. 
Ook zal onderzoek worden gedaan naar het potentie el van concepten waarb ij tijdens het nucleaire 
energieopwekkingsproces minder afval wordt gepr oduceerd, waaronder het effi ciëntere gebruik van 
splijtstoffen in bestaande reactoren. 
ii) Reactorsystemen 
Doelstellingen 
Het doel van deze acties is ervoor te  zorgen dat de bestaande centr ales van alle relevante typen 
veilig blijven werken en, als bijdrage aan de verb etering van de diversiteit en de zekerheid van de 
energievoorziening en de bestrijding van het br oeikaseffect, het potentie el van geavanceerdere 
technologie te onderzoeken om een nog veiliger, grondstofzuiniger en concurrerender exploitatie 
van kernenergie mogelijk te maken. 
30.12.2006 NL Publicatieblad van de Europese Unie L 400/427 
 Activiteiten 
Veiligheid van nucleaire installaties:  OTO op het gebied van exploitati eveiligheid van bestaande en 
toekomstige nucleaire installaties, met name he t beoordelen en beheren van de levensduur van 
centrales, veiligheidscultuur (het to t het uiterste beperken van het ri sico van menselijke fouten en 
organisatorische gebreken), g eavanceerde veiligheid sbeoordelingsmethoden, digitale simulatie-
instrumenten, instrumentatie en controle, en pr eventie en verzachting van ernstige ongevallen, met 
daaraan gekoppelde activiteiten om het kennisbeheer te optimaliseren en de vaardigheden in stand 
te houden. 
Geavanceerde nucleaire systemen:  OTO om de efficiëntie van de hui dige systemen en splijtstoffen 
te verbeteren en om, in samenwerking met de in ternationale inspanningen  op dit gebied als het 
“Generation IV International Forum”, aspecten  te onderzoeken van geselecteerde geavanceerde 
reactorsystemen om hun potentieel , proliferatiebestendigheid en hun impact op de langetermijn-
duurzaamheid te beoordelen, met inbegrip van basisonderzoeksactiviteiten1 (vooral materiaal-
wetenschap) en de studie naar de splijtstofcyclus en innovatieve splijtstoffen, alsmede aspecten van 
het afvalbeheer. 
iii) Stralingsbescherming 
Doelstellingen 
Het veilige gebruik van straling in de medische wetenschap en in de industrie is gebaseerd op een 
goedwerkend stralingsbeschermingsbe leid en de doeltreffende uit voering daarvan, en het blijft een 
prioriteit van het programma. O nderzoek speelt een belangrijke rol bij het op peil houden en 
verbeteren van de beschermingsnormen; dit is ee n gemeenschappelijke doelst elling van alle activi-
teiten binnen het programma. Belangrijke doelste llingen van onderzoek zijn ondersteuning van het 
beleid van de Gemeenschap en van de doeltreffende  uitvoering daarvan, en het snel en doeltreffend 
inspelen op nieuwe behoeften. 
                                                 
1 Zoals bekend verleent de Europese Onderzoeksraad in het kader van het specifieke 
EG-programma "Ideeën" steun aan grensverleggend onderzoek op alle gebieden van fundamenteel wetenschappelijk en technologisch onderzoek.  
L 400/428 NL Publicatieblad van de Europese Unie 30.12.2006 
 Een belangrijke doelstelling van dit onderzoek is de controvers e over het risico van langdurige 
blootstelling aan lage doses radioactiviteit te help en oplossen. De oplossing van dit wetenschap-
pelijke en regelgevingsprobleem heeft potentieel belangrijke gevolgen voor het gebruik van straling 
in de medische wetenschap en in de industrie waar het de kosten en/of de gezondheid betreft. 
Activiteiten 
– Kwantificering van de risico’s van langdurige bl ootstelling aan lage dos es radioactiviteit: 
Een betere kwantificering van de risico’s voor de gezondheid van langdurige blootstelling 
aan lage doses radioactivite it, waaronder de variatie van persoon tot persoon, via 
epidemiologische studies en een verbeterd begrip van de achterliggende mechanismen op 
basis van cel- en moleculair biologisch onderzoek. 
– Medische toepassingen van straling:  Verbetering van de veilighe id en efficiëntie van de 
medische toepassingen van straling in diagnose en therapie (met inbegrip van nucleaire 
geneeskunde) via nieuwe technologische ontwi kkelingen en het bere iken van een juiste 
balans tussen de voor- en nadelen van dergelijk gebruik. 
– Beheer in noodsituaties en herstel:  Verbetering van de samenha ng en integratie van het 
beheer in noodsituaties (waaronder het vastste llen van het soort verontreiniging en het 
herstel van per ongeluk besmette gebieden) in  Europa via de ontwikkeling van gemeen-
schappelijke instrumenten en strategieën en demonstratie van hun doelmatigheid in 
operationele omgevingen. 
30.12.2006 NL Publicatieblad van de Europese Unie L 400/429 
 – Kwaadwillig gebruik van straling of radioactief materiaal:  Het ontwikkelen van een 
krachtige en praktische aanpak ter beheersing van de gevolgen van kwaadwillig gebruik (ook ingevolge onttrekking) van straling of radioa ctief materiaal, zoals directe en indirecte 
gezondheidseffecten en besmetting van het milieu, met name van bewoonde gebieden en voedsel- en watervoorraden. 
Hierbij zal complementariteit worden nagest reefd, en zullen doublures worden vermeden, 
met het thema "Veiligheid" van het Specifieke programma "Samenwerking"
1 ,dat eveneens 
baat kan hebben bij eventuel e relevante deskundigheid di e tijdens eerdere acties van 
Euratom werd opgedaan. 
– Andere onderwerpen: Nationale onderzoeksactiv iteiten op andere gebieden (zoals bijvoor-
beeld natuurlijke straling, radio-ecologie, milieubescherming, dosimetrie, beroepsmatige 
blootstelling, risicogovernan ce, enz.) zullen doeltreffe nder worden geïntegreerd. 
                                                 
1 Onderdeel van het zevende  kaderprogramma van de Europese Gemeenschap. 
L 400/430 NL Publicatieblad van de Europese Unie 30.12.2006 
 iv) Infrastructuur 
Doelstellingen 
Onderzoeksinfrastructuur is een belangrijk onder deel van OTO in de nucleaire wetenschap en 
technologie en de radiologische wetenschappen; d eze infrastructuur varieert in afmetingen van zeer 
grote en dure netwerken van instal laties en laboratoria tot veel kl einere faciliteiten als gegevens-
banken, digitale simulatie-instrumenten en weefse lbanken. Het programma st elt zich ten doel steun 
te verlenen aan belangrijke infrastructuur waar bij Europa duidelijk een meerwaarde kan bieden, 
vooral om een "kritische massa" tot stand te brenge n en om oudere facilit eiten, zoals bijvoorbeeld 
onderzoeksreactoren, te vervangen. Dit zal het su cces consolideren van vorige communautaire 
programma’s die de transnationale toegang tot, alsmede de onderlinge samenwerking tussen derge-
lijke infrastructuren hebben vergemakkelijkt en bijdragen tot de handhaving van hoge normen op 
het gebied van technisch kunnen, innovatie en ve iligheid in de Europese nucleaire sector. 
Infrastructuur levert ook een belangrijke bijdrage aan de opleiding van wetenschappers en 
ingenieurs. 
Activiteiten 
– Ondersteunende infrastructuur:  ondersteuning voor het ontwerp, het opknappen, bouwen 
en/of de exploitatie van belangrijke onderzoe ksinfrastructuur die op elk van de boven-
staande thematische gebieden nodig is; bi jvoorbeeld: ondergrondse laboratoria voor 
onderzoek naar de geologische opberging van ra dioactief afval, proeffaciliteiten voor de 
partitionerings- en transmutatiefaciliteiten, reactordelen en –subsystemen, hete cellen, faciliteiten voor het beproeven van erns tige ongelukken en thermo-hydraulische tests, 
faciliteiten om materialen te beproeven, digitale simulatie-instrumenten en radio-
biologische faciliteiten, gege vensbanken en weefselbanken v oor gebruik in onderzoek naar 
bescherming tegen straling. 
30.12.2006 NL Publicatieblad van de Europese Unie L 400/431 
 – Toegang tot infrastructuur: het faciliteren va n transnationale toegang tot bestaande en 
toekomstige infrastructuur door indivi duele onderzoekers en onderzoeksteams. 
v) Menselijke hulpbronnen, mobiliteit en opleiding 
Doelstellingen 
Vanwege de zorg die in alle ke rnsplijtings- en stralingsbeschermi ngssectoren bestaat met betrek-
king tot de handhaving van het vereiste hoge niveau  van de deskundigheid en van het personeel, en 
de eventuele implicaties hiervan voor het op peil  houden van het huidige hoge  niveau van nucleaire 
veiligheid, zal de doelstelling van het programma z ijn om via een reeks maatregelen de verspreiding 
van wetenschappelijke deskundigheid en know-how in de hele sector te ondersteunen. Deze maat-regelen zijn erop gericht de spoedigst mogelijke beschikbaarheid van voldoende gekwalificeerde 
onderzoekers, ingenieurs en technici te gara nderen, bijvoorbeeld via gezamenlijke opleidings-
activiteiten en een verbeterde coör dinatie tussen de opleidingsinstell ingen in de EU om te garande-
ren dat de kwalificaties in alle lidstaten gelijkwaardig zijn, of door  de opleiding en de mobiliteit van 
studenten en wetenschappers te faciliteren. Alle en een werkelijk Europese benadering kan voor de 
nodige stimulansen en geharmoniseerd hoger onder wijs en geharmoniseerde opleiding zorgen, 
waarmee de mobiliteit van een nieuwe generatie we tenschappers wordt vergemakkelijkt en waar-
mee zorg wordt gedragen voor de opleidingsbehoeften die ingenieu rs gedurende hun hele carrière 
zullen hebben, geconfronteerd als z ij zijn met de wetenschappelijk e en technologische uitdagingen 
van de toekomst in een steeds meer geïntegreerde nucleaire sector. 
L 400/432 NL Publicatieblad van de Europese Unie 30.12.2006 
 Activiteiten 
– Opleiding:  Coördinatie van nationale programma’s en voorziening in algemene opleidings-
behoeften op het gebied van nucleaire we tenschap en technologie via een reeks 
instrumenten, waaronder concurrerende, als onderdeel van algeme ne ondersteuning van 
personeel op alle thematische gebieden. D it omvat ondersteuning van opleidingscursussen 
en opleidingsnetwerken, alsmed e maatregelen om de sector aantrekkelijker te maken voor 
jonge onderzoekers en ingenieurs. 
– Mobiliteit van onderzoekers: Ondersteuning, voornamelijk via subsidies en beurzen om de 
mobiliteit van wetenschappers en ingenieurs tu ssen universiteiten en instituten in de 
lidstaten en ook landen buiten de EU te verg roten. In het geval va n onderzoekers uit de 
NOS kan eventueel speciale assistentie worden verleend. 
30.12.2006 NL Publicatieblad van de Europese Unie L 400/433 
 3. Ethische aspecten 
Tijdens de uitvoering van dit spec ifieke programma en in de d aaruit voortvloeiende onderzoeks-
activiteiten moeten de ethische grondbeginsel en in acht worden genomen. Deze omvatten onder 
meer de volgende beginselen die zijn neergele gd in het Handvest van de grondrechten van de 
Europese Unie: de bescherming van de menselijke  waardigheid en het mens elijk leven, de bescher-
ming van persoonsgegevens en de persoonlijke leve nssfeer en de bescherming van dieren en het 
milieu overeenkomstig het Gemeenschapsrecht en de meest recente versie van de desbetreffende internationale overeenkomsten, rich tsnoeren en gedragscodes, zoals de Verklaring van Helsinki, het 
op 4 april 1997 in Oviedo ondertekende Verdrag in zake de rechten van de mens en de biogenees-
kunde van de Raad van Europa en de aanvullend e protocollen, het VN-Verd rag inzake de rechten 
van het kind, de universele verk laring over het menselijk genoom  en de mensenrechten van de 
UNESCO, het VN-Verdrag inzake biologische en toxinewapens (BTWC), het Internationaal 
Verdrag inzake plantgenetische br onnen voor voedsel en landbouw en de toepa sselijke resoluties 
van de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO). 
Verder wordt rekening gehouden met de adviezen va n de Europese Adviesgroep ethische implica-
ties van de biotechnologie (1991-1997) en met de adviezen van de Europese Groep ethiek van de 
exacte wetenschappen en de nieu we technologieën (sinds 1998). 
Gezien het subsidiariteitsbeginsel  en de diverse benaderingen in Europa moeten deelnemers aan 
onderzoeksprojecten zich houden aan de wetgevi ng, voorschriften en ethische normen van de 
landen waar het onderzoek wordt uitg evoerd. In ieder geval gelden de nationale bepalingen, en de 
Gemeenschap zal de uitvoering van onderzoek dat in een bepaalde lidstaat of in een ander land 
verboden is, in die lidstaat of dat land niet financieel ondersteunen. 
L 400/434 NL Publicatieblad van de Europese Unie 30.12.2006 
 In voorkomend geval moeten degenen die de onde rzoeksprojecten uitvoeren, toestemming vragen 
aan de bevoegde nationale of plaatselijke ethische  comités, voordat zij met de OTO-activiteiten van 
start kunnen gaan. De Commissie zal systematisch een  ethische evaluatie u itvoeren wanneer sprake 
is van voorstellen waarin ethisch gevoelige thema’ s aan de orde zijn of de ethische aspecten 
onvoldoende in aanmerking zijn genomen. In bepaal de gevallen kan tijdens de uitvoering van een 
project een ethische evaluatie worden verricht. 
Krachtens het Protocol betreffende  de bescherming en het welzijn van dieren, dat aan het Verdrag 
tot oprichting van de Europese Gemeenschap is gehecht, moet de Gemeenschap bij het formuleren en uitvoeren van het beleid op het gebied va n onderzoek ten volle rekening houden met hetgeen 
vereist is voor het welzijn van dieren. Kr achtens Richtlijn 86/609/EEG van de Raad van 
24 november 1986 inzake de onderlinge aanpassing van de wettelijke en bestuursrechtelijk 
bepalingen van de lidstaten betr effende de bescherming van dieren die voor experimentele en 
andere wetenschappelijke doeleinden worden gebruikt
1, moet er bovendien op worden toegezien dat 
alle proeven zodanig worden opgezet dat de pr oefdieren ongemak, onnodige pijn en onnodig lijden 
worden bespaard, dat gebruik wordt gemaakt van een zo gering mogelijk aantal dieren, dat dieren met de laagste graad van neurofysiologische gevo eligheid worden ingezet, en dat hun zo min 
mogelijk pijn, lijden, ongemak of blijvend letsel  wordt berokkend. Het veranderen van dierlijk 
genetisch materiaal en het klonen van dieren ma g alleen in overweging worden genomen, als het 
een ethisch gerechtvaardigd doel di ent en de voorwaarden zodanig zijn dat het welzijn van de 
dieren is gewaarborgd en de bi odiversiteitsbeginselen in acht worden genomen. Tijdens de 
uitvoering van dit programma zal de  Commissie regelmatig de wete nschappelijke vooruitgang en de 
nationale en internationale be palingen volgen, zodat rekening ka n worden gehouden met relevante 
ontwikkelingen. 
 
                                                 
1 PB L 358 van 18.12.1986, blz. 1. Richtlijn gewijzigd bij Richtlijn 2003/65/EG van het 
Europees Parlement en de Raad (PB L 230 van 16.9.2003, blz. 32).