AANBEVELING (EU) 2022/554 VAN DE COMMISSIE

van 5 april 2022

betreffende de erkenning van kwalificaties van mensen die op de vlucht zijn door de Russische invasie van Oekraïne

DE EUROPESE COMMISSIE,

Gezien het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, en met name artikel 292,

Overwegende hetgeen volgt:

(1) Als gevolg van de niet-uitgelokte Russische militaire agressie tegen en de invasie van Oekraïne op 24 februari 2022, die de Europese Unie in de krachtigste bewoordingen heeft veroordeeld, heeft de Europese Unie te maken met een ongekende instroom van mensen die de oorlog ontvluchten en bescherming zoeken. Het aantal mensen dat uit hun huis is verdreven en Oekraïne heeft moeten ontvluchten, is al opgelopen tot zo’n vier miljoen.

(2) De mededeling “Europese solidariteit met vluchtelingen en zij die op de vlucht zijn voor de oorlog in Oekraïne” van de Commissie van 8 maart 2022 (1) geeft een overzicht van de omvangrijke steun die de EU beschikbaar heeft gesteld om de mensen die op de vlucht zijn door de Russische invasie van Oekraïne en de lidstaten die hen opvangen, te helpen. Die omvat directe humanitaire hulp, noodhulp op het gebied van civiele bescherming en steun aan de grens, en een duidelijke juridische status voor degenen die op de vlucht zijn voor de oorlog, zodat zij onmiddellijk bescherming kunnen krijgen in de EU.

(3) In haar mededeling “De vluchtelingen voor de oorlog in Oekraïne verwelkomen — Europa klaarstomen om aan de behoeften te voldoen” van 23 maart 2022 (2) stelt de Commissie maatregelen vast om mensen die op de vlucht zijn door de Russische invasie van Oekraïne te helpen en ervoor te zorgen dat zij hun rechten daadwerkelijk kunnen uitoefenen. Het gaat daarbij niet alleen om maatregelen om in onmiddellijke behoeften zoals onderdak, humanitaire hulp en toegang tot gezondheidszorg te voorzien, maar ook om ervoor te zorgen dat mensen vlot in hun gastland kunnen integreren en toegang krijgen tot onderwijs, huisvesting en banen. Overheidsinstanties, ngo’s en vrijwilligers in de lidstaten, met name in de landen van eerste binnenkomst (Polen, Roemenië, Slowakije en Hongarije), maar ook in de uiteindelijke landen van bestemming, doen al het mogelijke om steun en bescherming te bieden aan mensen die de Russische invasie van Oekraïne ontvluchten.

(4) Uitvoeringsbesluit (EU) 2022/382 van de Raad (3), dat het mechanisme voor tijdelijke bescherming waarin Richtlijn 2001/55/EG (4) voorziet in werking heeft gesteld, zorgt ervoor dat mensen die op de vlucht zijn door de Russische invasie van Oekraïne direct bij aankomst in de Europese Unie een duidelijke juridische status krijgen. In eerste instantie geldt de tijdelijke bescherming voor één jaar, maar ze kan twee keer automatisch met zes maanden worden verlengd. De tijdelijke bescherming omvat een verblijfsvergunning, sociale bijstand en gezondheidszorg, en toegang tot huisvesting, onderwijs en werk.

(5) In artikel 12 van Richtlijn 2001/55/EG is bepaald dat de lidstaten personen die tijdelijke bescherming genieten moeten toestaan om “werkzaam te zijn in loondienst of als zelfstandige, met inachtneming van de beroepsregels”, en deel te nemen aan activiteiten zoals volwassenenonderwijs, beroepsopleiding en praktische werkervaring.

(6) Het recht op toegang tot de arbeidsmarkt is een essentieel element van de tijdelijke bescherming. De ervaring leert dat onderdanen van derde landen, en met name vluchtelingen, vaak genoegen moeten nemen met werk onder hun kwalificatieniveau (5). Een eenvoudig en snel mechanisme voor erkenning van kwalificaties kan het voor mensen die tijdelijke bescherming genieten, veel gemakkelijker maken werk te krijgen dat aansluit bij hun kwalificaties. Dit vergemakkelijkt hun integratie en leidt tot een betere benutting van hun vaardigheden, wat zowel deze mensen als de gemeenschap in het gastland ten goede komt. Het zorgt er ook voor dat mensen gedurende de periode waarin ze tijdelijke bescherming genieten, relevante ervaring en vaardigheden opdoen, en hun kwalificaties verder kunnen ontwikkelen voor de terugkeer naar hun thuisland.

(7) In het actieplan voor integratie en inclusie 2021-2027 van de Commissie (6) wordt bevestigd dat door de erkenning van in niet-EU-landen verworven kwalificaties te vergemakkelijken en ze beter vergelijkbaar te maken met EU-kwalificaties, een essentiële bijdrage wordt geleverd aan snellere en eerlijkere integratie van vluchtelingen en migranten op de arbeidsmarkt. Ook wordt erkend dat veel hoogopgeleide migranten en vluchtelingen, met name vrouwen, overgekwalificeerd zijn voor het werk dat zij doen, wat het niveau van hun vaardigheden kan aantasten. Het actieplan stimuleert lidstaten ervoor te zorgen dat de procedures voor de erkenning van buitenlandse kwalificaties snel, eerlijk en transparant verlopen en betaalbaar zijn.

(8) Als een lidstaat ervoor heeft gekozen een bepaald beroep te reglementeren (7), moeten de mensen die tijdelijke bescherming genieten hun beroepskwalificaties laten erkennen voordat zij als zelfstandige of in loondienst in dat beroep werkzaam mogen zijn. Afhankelijk van de lidstaat in kwestie kunnen verschillende beroepsgroepen in bijvoorbeeld de gezondheidszorg, het onderwijs en juridische, sociale of ambachtelijke beroepen in deze categorie vallen. De erkenning van beroepskwalificaties van onderdanen van derde landen gebeurt op nationaal niveau en conform het recht en de procedures van de ontvangende lidstaat, tenzij internationale overeenkomsten van toepassing zijn.

(9) Voor niet-gereglementeerde beroepen zijn de vereisten voor de toegang tot arbeid niet bij wet geregeld en kunnen die variëren van zeer specifiek tot zeer algemeen. Voor deze beroepen zijn er geen wettelijke belemmeringen voor het in dienst nemen van een persoon wiens kwalificaties niet zijn erkend en er is geen standaardprocedure voor de erkenning van kwalificaties om toegang tot niet-gereglementeerde beroepen te krijgen (8).

(10) Sommige lidstaten en regio’s kampen met tekorten voor een groot aantal beroepen in verschillende industriële ecosystemen (9), waaronder voor verschillende gereglementeerde beroepen. De erkenning van beroepskwalificaties kan sommige van deze tekorten helpen wegwerken en een evenwichtigere arbeidsmarkt tot stand helpen brengen.

(11) Als aanvulling op de erkenning van beroepskwalificaties is er behoefte aan een kader dat de uitoefening van beroepsactiviteiten in de praktijk mogelijk maakt, bureaucratische belemmeringen wegneemt en advies biedt voor degenen die dat nodig hebben.

(12) Mensen die de oorlog ontvluchten, hebben waarschijnlijk wel meer aan hun hoofd dan de erkenning van hun kwalificaties. Niettemin is het belangrijk om ze de weg te wijzen en basisinformatie te verstrekken, zodat ze die bij de hand hebben zodra ze die nodig hebben. In aanvulling op deze informatieverstrekking door de lidstaten heeft de Commissie de website “EU-solidariteit met Oekraïne” (10) opgezet.

(13) Uitvoeringsbesluit (EU) 2022/382 van de Raad bepaalt dat de lidstaten naast Oekraïense onderdanen ook onderdanen van andere niet-EU-landen dan Oekraïne die kunnen aantonen dat zij vóór 24 februari 2022 legaal in Oekraïne verbleven op basis van een permanente verblijfsvergunning, hetzij tijdelijke bescherming hetzij passende bescherming krachtens de nationale wetgeving moeten bieden. De Commissie moedigt de lidstaten daarom aan om, voor zover het nationale recht dit toelaat, deze aanbeveling niet alleen op degenen die tijdelijke bescherming genieten toe te passen, maar ook op mensen die de Russische invasie van Oekraïne zijn ontvlucht en die in overeenstemming met dat besluit passende bescherming krachtens de nationale wetgeving genieten.

(14) Richtlijn 2005/36/EG (11) is niet van toepassing op onderdanen van derde landen, met inbegrip van diegenen die tijdelijke bescherming genieten. De richtlijn bevat regels voor de erkenning van de in derde landen verworven kwalificaties van EU-burgers. De lidstaten zijn overeenkomstig die richtlijn ook verplicht om kwalificaties van EU-burgers en niet-EU-burgers die betrekking hebben op de in titel III, hoofdstuk III, genoemde beroepen, niet te erkennen tenzij aan de in dat hoofdstuk vastgestelde minimumopleidingseisen is voldaan. De beroepen in kwestie zijn: artsen, bepaalde medische specialisten, verantwoordelijk algemeen ziekenverplegers, beoefenaren van de tandheelkunde, dierenartsen, verloskundigen, apothekers en architecten. Als beroepsbeoefenaren die op de vlucht zijn voor de Russische agressie niet aan de minimumopleidingseisen voldoen, is het cruciaal om oplossingen te vinden waardoor zij de missende competenties alsnog kunnen verwerven of snel op en adequaat op de arbeidsmarkt kunnen integreren.

(15) De huidige situatie wordt gekenmerkt door een snelle instroom van een zeer groot aantal mensen, waar veel goed gekwalificeerde krachten tussen kunnen zitten. Het is mogelijk dat de gevestigde erkenningssystemen en -procedures in de lidstaten niet zo veel aanvragen tegelijk kunnen verwerken. Met name zijn de bevoegde autoriteiten in de ontvangende lidstaten mogelijk niet in staat om ieder geval individueel te beoordelen en de bijbehorende gedetailleerde analyses uit te voeren.

(16) Er is dringend behoefte aan informatie over Oekraïense kwalificaties, het Oekraïense kwalificatiesysteem en het Oekraïense kwalificatiekader, omdat de lidstaten procedures moeten kunnen stroomlijnen en aanvragen voor de erkenning van kwalificaties snel moeten kunnen beoordelen.

(17) Oekraïne maakt deel uit van de Europese ruimte voor hoger onderwijs die in het kader van het Bolognaproces tot stand is gebracht. Het Bolognaproces zorgt voor meer samenhang tussen de stelsels voor hoger onderwijs in de Europese regio en bevordert een eerlijke en transparante erkenning van kwalificaties. Een van de belangrijkste doelstellingen ervan is de mobiliteit van personeel en studenten te bevorderen. De landen die aan het Bolognaproces deelnemen, zijn overeengekomen om voor de wederzijdse erkenning van kwalificaties voor academische doeleinden te zorgen. De regels voor de erkenning van kwalificaties van hoger onderwijs, zowel voor beroepsdoeleinden als ten behoeve van verder leren, zijn vastgelegd in het Verdrag inzake de erkenning van kwalificaties betreffende hoger onderwijs in de Europese regio (de Erkenningsovereenkomst van Lissabon) (12), waarbij alle lidstaten behalve Griekenland, evenals Oekraïne en andere niet-EU-landen partij zijn.

(18) Het ENIC-NARIC-netwerk (het Europees netwerk van informatiecentra in de Europese regio en de nationale informatiecentra voor academische erkenning in de Europese Unie) heeft het Q-entry-project van Erasmus+ ontwikkeld: een databank die lidstaten en niet-EU-landen omvat en informatie biedt over kwalificaties bij het schoolverlaten die toegang geven tot hoger onderwijs. Deze databank bevat informatie over Oekraïense kwalificaties en kan helpen bij de erkenningsprocedure voor mensen die tijdelijke bescherming genieten.

(19) De lidstaten kunnen in de situatie komen dat aanvragers geen opleidingstitels kunnen overleggen. Mensen die op de vlucht zijn door de Russische invasie van Oekraïne waren mogelijk gedwongen de originele documenten voor hun kwalificaties achter te laten. Overeenkomstig artikel VII van het Erkenningsverdrag van Lissabon zijn de partijen verplicht alle redelijke en haalbare maatregelen te nemen — binnen en in overeenstemming met hun respectieve rechtskaders — om alternatieve methoden voor de beoordeling van de kwalificaties van vluchtelingen te ontwikkelen in situaties waarin geen enkel bewijsstuk van een dergelijke kwalificatie beschikbaar is. De aanbeveling betreffende de erkenning van de kwalificaties van vluchtelingen in het kader van het Erkenningsverdrag van Lissabon en de bijbehorende toelichting (“Recommendation on the Recognition of Refugees’ Qualifications under the Lisbon Recognition Convention and Explanatory Memorandum”) (13) bieden verdere richtsnoeren voor de wijze waarop de lidstaten in deze situatie moeten handelen om artikel VII van het Erkenningsverdrag naar behoren uit te voeren.

(20) Oekraïne is al lange tijd als partnerland betrokken bij de Europese Stichting voor opleiding. De Europese Stichting voor opleiding heeft een informatieplatform (14) opgezet ter ondersteuning van de erkenning van kwalificaties, vaardigheden en studies uit Oekraïne. Via dit platform zullen informatie en documenten zoals verslagen over en beoordelingen van Oekraïense kwalificaties, informatie over het Oekraïense kwalificatiesysteem en -kader, en informatie over het Oekraïense onderwijs- en opleidingsstelsel in het algemeen worden aangeboden. Daarnaast zullen studies en analyses van de arbeidsmarkt, projectverslagen, contactgegevens en links naar relevante websites, zoals kwalificatiedatabanken, beschikbaar zijn. Er zullen ook hulpmiddelen worden gedeeld die door de nationale informatiecentra voor academische erkenning (NARIC) zijn ontwikkeld in het kader van het Erasmus+-programma, zoals het Scand-D-project met meer dan 300 Oekraïense diploma’s. Het informatieplatform zal koppelingen naar relevante databanken en informatie over het Oekraïense hogeronderwijsstelsel en de daarbinnen gehanteerde academische kwalificaties bevatten, eveneens beschikbaar via de website Your Europe (15) en op de website van het ENIC-NARIC-netwerk (16).

(21) Het door de Commissie ontwikkelde eTranslation is aangepast en omvat nu ook het Oekraïens als beschikbare taal. Vertalen uit het Russisch is ook mogelijk en dat kan van pas komen, aangezien veel Oekraïense beroepsbeoefenaren hun diploma’s in het Russisch hebben behaald. eTranslation kan tekst in afbeeldingen of scans van documenten herkennen met behulp van optische tekenherkenning (Optical Character Recognition, OCR). Dit zal de bevoegde autoriteiten in staat stellen tijd te besparen en processen te versnellen.

(22) Er is een grote, toenemende vraag naar gezondheidswerkers om te kunnen voorzien in de onmiddellijke behoeften van mensen die op de vlucht zijn door de Russische invasie van Oekraïne. Gekwalificeerde beroepsbeoefenaren met verschillende achtergronden binnen de gezondheidszorg kunnen helpen in deze behoeften voorzien. Daarbij moet speciale aandacht gaan naar de kindergeneeskunde en aanverwante medische specialismen, omdat onder de mensen die op de vlucht zijn door de Russische invasie van Oekraïne veel kinderen zijn, en naar geestelijke gezondheidsdiensten, aangezien mensen die op de vlucht zijn voor oorlog mogelijk met ernstige traumatische ervaringen te kampen hebben. De taalbarrière mag niet in de weg staan dat deze mensen zo snel mogelijk worden behandeld om verdere schade te beperken. Juist daar waar directe mondelinge communicatie van cruciaal belang is voor het opbouwen van vertrouwen en voor een succesvolle behandeling, zouden Oekraïenssprekende beroepsbeoefenaren de benodigde diensten kunnen verlenen.

(23) De Commissie heeft tijdens de COVID-19-crisis richtsnoeren gepubliceerd voor de erkenning van gezondheidswerkers met kwalificaties van buiten de EU/EVA (17).

(24) Gezien het aantal kinderen dat de oorlog in Oekraïne is ontvlucht, is er een grote vraag naar Oekraïenssprekende leerkrachten die deze kinderen kunnen helpen op school mee te komen en zo snel mogelijk voor rust en routine te zorgen. Deskundigen hebben benadrukt hoe belangrijk de schoolroutine voor kinderen is, omdat die voor emotionele ondersteuning kan zorgen in een overweldigende en beangstigende tijd (18). Het is cruciaal ervoor te zorgen dat regeringen en andere instanties beschikken over de middelen en capaciteit om zowel de ontheemden als de plaatselijke bevolking toegang te geven tot volledig, gelijkwaardig en kwalitatief onderwijs. Dit geldt voor alle niveaus — onderwijs en opvang voor jonge kinderen en lager, middelbaar, beroeps- en hoger onderwijs. Om dit te bereiken en om het interculturele bewustzijn binnen het onderwijsstelsel van het gastland te vergroten, moeten instanties leerkrachten en ander onderwijspersoneel onder de ontheemden zo goed mogelijk inzetten (19). Afstandsonderwijs kan ook een optie zijn wanneer er geen mogelijkheden voor klassikaal onderwijs zijn. De School Education Gateway van Erasmus+ biedt leerkrachten en ander personeel toegang tot ondersteunend materiaal, richtsnoeren en leermiddelen, ook in de Oekraïense taal.

(25) Bij een besluit van de Commissie van 19 maart 2007 is de groep van coördinatoren voor de erkenning van beroepskwalificaties opgericht (20) om onder meer samenwerking tussen de nationale instanties en de Commissie tot stand te brengen met betrekking tot aangelegenheden in verband met de erkenning van beroepskwalificaties. De lidstaten hebben mogelijk al uitgebreide systemen voor de beoordeling en erkenning van kwalificaties uit niet-EU-landen ontwikkeld. Deze groep kan als forum fungeren zodat de Commissie en de lidstaten met elkaar in dialoog kunnen blijven om de doeltreffende uitvoering van deze aanbeveling te monitoren. Het betrekken van vertegenwoordigers van mensen die op de vlucht zijn voor de Russische agressie, de Oekraïense bevoegde autoriteiten en het maatschappelijk middenveld zijn voor de doeltreffende uitvoering van deze aanbevelingen van cruciaal belang.

(26) De Commissie kan de lidstaten op hun verzoek voorzien van deskundig advies op maat voor de uitvoering van deze aanbevelingen in het kader van haar instrument voor technische ondersteuning.

HEEFT DE VOLGENDE AANBEVELING VASTGESTELD:

ORGANISATIE VAN DE ERKENNING VAN BEROEPSKWALIFICATIES VAN PERSONEN DIE TIJDELIJKE BESCHERMING GENIETEN

1. De Commissie moedigt de lidstaten aan ervoor te zorgen dat beroepsbeoefenaren die tijdelijke bescherming genieten uit hoofde van Richtlijn 2001/55/EG, toegang krijgen tot banen die overeenkomen met hun opleidingsniveau door gebruik te maken van een efficiënt, snel en goed functionerend systeem voor de erkenning van de beroepskwalificaties van deze personen. In dit verband moeten de lidstaten maatregelen nemen om een raming te maken van het verwachte aantal binnenkomende beroepsbeoefenaren om ervoor te zorgen dat zij over voldoende capaciteit beschikken om erkenningsaanvragen te verwerken.

2. De Commissie beveelt de lidstaten aan snel erkenningsbesluiten te nemen voor binnenkomende beroepsbeoefenaren die tijdelijke bescherming genieten. Indien de opleiding in het land van oorsprong van een beroepsbeoefenaar en de opleiding die vereist is voor dezelfde activiteit in de ontvangende lidstaat sterk verschillen, moeten de lidstaten zo spoedig mogelijk besluiten compenserende maatregelen op te leggen. Zij worden aangemoedigd om dit uiterlijk een maand nadat de aanvrager om erkenning heeft verzocht, te doen.

3. De Commissie beveelt de lidstaten aan de formaliteiten voor de erkenning van beroepskwalificaties tot een minimum te beperken. Daarom worden de lidstaten ertoe aangespoord: — het proces te versnellen door verkorte procedures in te voeren voor de behandeling van aanvragen van beroepsbeoefenaren die tijdelijke bescherming genieten; — ervoor te zorgen dat alleen essentiële documenten worden verlangd; — andere bewijsmiddelen dan de originele documenten (bv. digitale kopieën) te aanvaarden; — af te zien van bepaalde vereisten, bijvoorbeeld gewaarmerkte vertalingen; — kosten, zoals aanvraagkosten, waar mogelijk te verlagen of op te heffen. In geval van twijfel over de echtheid van de kwalificatie moet de verificatie snel en efficiënt verlopen. Daartoe kunnen digitale instrumenten zoals FRAUDOC — Guidelines on Diploma Mills and Document Fraud for Credential Evaluators (21) worden gebruikt.

4. De Commissie moedigt de lidstaten aan zich flexibel op te stellen tegenover binnenkomende beroepsbeoefenaren die tijdelijke bescherming genieten, zodat een groot aantal zaken in korte tijd met een positief resultaat kan worden afgehandeld. Met name moeten de lidstaten overwegen de kwalificaties van beroepsbeoefenaren alleen te verifiëren als dat essentieel is, en moeten zij alle beperkingen en vereisten wegnemen die niet absoluut noodzakelijk zijn. De Commissie herinnert de ontvangende lidstaten eraan dat zij de kwalificaties van beroepsbeoefenaren waarvoor geen geharmoniseerde minimumopleidingseisen bestaan, mogen verifiëren, maar dat zij hiertoe niet verplicht zijn.

5. De Commissie moedigt de lidstaten aan om vast te stellen wanneer een grondige beoordeling van erkenningsaanvragen niet essentieel is, met name wanneer de lidstaat de kwalificatie voor een bepaald beroep reeds eerder heeft beoordeeld en er geen ernstige twijfel bestaat over de gelijkwaardigheid ervan met de vergelijkbare kwalificaties in de ontvangende lidstaat. Indien het resultaat van een dergelijke eerdere beoordeling positief was, is geen grondige beoordeling meer nodig.

6. De Commissie dringt er bij de lidstaten op aan te zorgen voor een snelle en efficiënte erkenningsprocedure, zelfs wanneer wel een grondige beoordeling van kwalificaties nodig is. In dergelijke gevallen zou de lidstaat van ontvangst voor de beoordeling eenzelfde procedure kunnen volgen als in het algemene stelsel van erkenning uit hoofde van Richtlijn 2005/36/EG.

VERGEMAKKELIJKING VAN DE ERKENNING VAN ACADEMISCHE KWALIFICATIES VAN PERSONEN DIE TIJDELIJKE BESCHERMING GENIETEN

7. De Commissie beveelt de lidstaten aan de verantwoordelijke instellingen aan te moedigen om snelle, flexibele en efficiënte erkenningsprocedures voor de erkenning van academische kwalificaties te hanteren.

8. De Commissie beveelt de lidstaten aan om Oekraïense kwalificaties van hoger onderwijs die aan alle vereisten van het Bolognaproces voldoen, automatisch te erkennen.

9. De Commissie beveelt de lidstaten aan de nationale informatiecentra voor academische erkenning (NARIC’s) verder te ondersteunen om ervoor te zorgen dat deze over de nodige middelen en capaciteiten beschikken om een groter aantal erkenningsaanvragen te behandelen en hen in staat te stellen ondersteuning, begeleiding en opleiding te bieden aan deskundigen op het gebied van diplomawaardering.

10. De Commissie beveelt aan dat, voor zover mogelijk en in overeenstemming met het nationale recht, een in een lidstaat genomen erkenningsbesluit in andere lidstaten wordt aanvaard.

INFORMATIEVOORZIENING EN HET GEBRUIK VAN ELEKTRONISCHE HULPMIDDELEN

11. De Commissie beveelt de lidstaten aan hun eerstelijnsdiensten relevante en eenvoudige informatie in het Oekraïens te verstrekken over de erkenningsprocedures op hun grondgebied. Die informatie moet ook digitaal beschikbaar zijn en moet afgestemd zijn op de behoeften en de situatie van mensen die uit Oekraïne aankomen, waarbij met name de verschillen tussen Oekraïne en het ontvangende land worden verklaard.

12. De Commissie spoort de lidstaten aan om eTranslation ( 22 ) te gebruiken als middel om de erkenningsprocedures te versnellen. Waar mogelijk moet machinevertaling kunnen volstaan.

13. De Commissie moedigt de lidstaten aan om onderling en tegenover de Commissie transparant te zijn en alle informatie over Oekraïense kwalificaties en het Oekraïense onderwijsstelsel waarover zij beschikken, te delen. De Europese Stichting voor opleiding heeft op verzoek van de Commissie een kenniscentrum voor Oekraïense kwalificaties opgericht, waar informatie kan worden uitgewisseld.

OMGANG MET ONVOLLEDIGE OPLEIDINGSTITELS

14. De Commissie moedigt de lidstaten aan om, wanneer geen opleidingstitel voorhanden is, eerst na te gaan of van de Oekraïense autoriteiten een betrouwbare bevestiging van de behaalde kwalificatie kan worden verkregen. Om dit proces te vergemakkelijken, zal de Commissie met de lidstaten in samenwerking met de Oekraïense autoriteiten en toekennende instanties ervoor zorgen dat ontbrekend bewijsmateriaal over kwalificaties wordt bevestigd en zal zij nagaan of de Europese digitale credentials voor leerprestaties ( 23 ) kunnen worden gebruikt om bewijs van kwalificaties met dit doel opnieuw te verstrekken onder digitale vorm.

15. De Commissie herinnert de lidstaten eraan dat, indien er geen andere oplossing mogelijk is, het “Europees kwalificatiepaspoort voor vluchtelingen” ( 24 ) , dat door de Raad van Europa samen met partners is ontwikkeld, voorziet in een beoordeling van postsecundaire kwalificaties op basis van beschikbaar bewijsmateriaal en een gestructureerd gesprek. Hoewel dit kwalificatiepaspoort zelf geen formele erkenningsakte is, helpt het bij de beoordeling van de kwalificaties die een vluchteling waarschijnlijk heeft en kan het ook worden gebruikt voor personen die tijdelijke bescherming genieten. Ook kan worden overwogen andere instrumenten, zoals het door Unesco ontwikkelde kwalificatiepaspoort ( 25 ) en soortgelijke systemen die in het kader van het Erasmus+-programma zijn ontwikkeld (bijvoorbeeld de toolkit REACT — Refugees and Recognition) ( 26 ) , te gebruiken.

SPECIFIEKE VEREISTEN VOOR BEPAALDE BEROEPEN

16. De Commissie moedigt de lidstaten aan om na te gaan hoe mensen die tijdelijke bescherming genieten, waar passend kunnen worden ingezet in de gezondheidszorg, bijvoorbeeld door: — goede praktijken waarbij onderdanen van niet-EU-landen kunnen deelnemen aan versnelde programma’s op het gebied van gezondheidszorgberoepen om de uitoefening van die beroepen te vergemakkelijken, in kaart te brengen; — de haalbaarheid te beoordelen van extraterritoriale gezondheidsvoorzieningen, waar gezondheidswerkers die tijdelijke bescherming genieten, ontheemden uit Oekraïne kunnen behandelen (bv. Oekraïense veldhospitalen die op het grondgebied van een lidstaat worden geëxploiteerd); — de Oekraïense opleidingsprogramma’s voor medische beroepen te beoordelen en, waar mogelijk, bijscholingsprogramma’s van korte duur te ontwikkelen om te voldoen aan de minimumopleidingseisen die voor bepaalde beroepen gelden.

17. Voor beroepsbeoefenaren met kwalificaties die niet voldoen aan de minimumopleidingseisen van Richtlijn 2005/36/EG, moedigt de Commissie de lidstaten aan dezelfde aanpak toe te passen als in de richtsnoeren voor de COVID-19-crisis betreffende de erkenning van kwalificaties van gezondheidswerkers die buiten de EU/EVA zijn afgegeven. De lidstaten kunnen personen die tijdelijke bescherming genieten nog steeds toestaan bepaalde activiteiten te verrichten met een andere status dan die van een volwaardige beroepsbeoefenaar. Een ziekenverpleger met kwalificaties uit een derde land van wie de opleiding niet aan de minimumopleidingseisen voldoet, mag bijvoorbeeld toestemming krijgen om te werken als verpleeghulp.

18. De Commissie verzoekt de lidstaten verschillende manieren te onderzoeken om ervoor te zorgen dat leerkrachten en andere onderwijsprofessionals snel toegang krijgen tot de betrokken activiteitensector, bijvoorbeeld door: — personen die tijdelijke bescherming genieten en die in Oekraïne de beroepskwalificatie van leerkracht hebben verworven, in dienst te nemen op scholen waar kinderen die de Russische invasie van Oekraïne zijn ontvlucht, zijn geplaatst; — taalcursussen te verstrekken aan leerkrachten; — Oekraïenssprekende leerkrachten toe te wijzen aan scholen met extra capaciteit en een tekort aan leerkrachten; — de contracten van leerkrachten met een in Oekraïne verworven beroepskwalificatie, die tijdelijk als hulpleerkracht in de ontvangende landen zijn aangeworven, snel na de erkenning van de beroepskwalificatie om te zetten in contracten voor gekwalificeerde leerkrachten; — leerkrachten in opleiding die tijdelijke bescherming genieten te ondersteunen zodat zij toegang te krijgen tot lerarenopleidingen in het ontvangende land.

19. De Commissie verzoekt de lidstaten de aanwerving van onderwijzend personeel dat tijdelijke bescherming geniet, te vergemakkelijken, zodat deze kunnen werken in structuren voor formeel onderwijs en formele opvang voor jonge kinderen, zoals crèches en kleuterscholen, en in informele structuren, zoals speelgroepen, rekening houdend met de grote diversiteit van deze beroepen in Europa.

20. De Commissie benadrukt dat bij maatregelen om de aanwerving van onderwijsprofessionals en leerkrachten die tijdelijke bescherming genieten te vergemakkelijken, rekening moet worden gehouden met de nationale regels voor de bescherming van kinderen en jongeren.

VERGEMAKKELIJKING VAN DE UITOEFENING VAN GEREGLEMENTEERDE BEROEPEN

21. De Commissie moedigt de lidstaten aan ervoor te zorgen dat beroepsbeoefenaars hun beroep kunnen uitoefenen, zodat zij na erkenning van hun beroepskwalificaties toegang krijgen tot de arbeidsmarkt zonder onnodige administratieve rompslomp en met de steun die zij nodig hebben.

22. De Commissie beveelt de lidstaten aan geen verplichting voor bedrijven in te voeren of te handhaven om aan te tonen dat zij geen EU-burger in dienst kunnen nemen alvorens een persoon te mogen aanwerven die tijdelijke bescherming geniet.

23. De Commissie beveelt de lidstaten aan ervoor te zorgen dat alle relevante beroepsvaardigheden en -competenties van personen die tijdelijke bescherming genieten, worden beoordeeld en in aanmerking worden genomen, ongeacht of zij door formeel, informeel of niet-formeel leren zijn verworven. De Commissie moedigt de lidstaten aan mensen te ondersteunen bij het registreren van hun vaardigheden en kwalificaties, onder meer door individuele ondersteuning te bieden. Om het verzamelen en beoordelen van de vaardigheden en competenties te vergemakkelijken, kunnen Europass ( 27 ) en het EU-instrument voor het opstellen van een vaardighedenprofiel voor onderdanen van derde landen ( 28 ) worden gebruikt.

24. De Commissie beveelt de lidstaten aan maatregelen te nemen om de uitoefening van beroepen te vergemakkelijken voor personen die tijdelijke bescherming genieten en geen of slechts beperkte kennis van de taal van het ontvangende land hebben, zoals taalcursussen, regelingen om hun beroep onder toezicht uit te oefenen of in een omgeving waar de taal van het ontvangende land niet nodig is.

FOLLOW-UP VAN DE VOORGESTELDE MAATREGELEN

25. De Commissie verzoekt de lidstaten nauw samen te werken met de Oekraïense autoriteiten, vertegenwoordigers van het Oekraïense maatschappelijk middenveld, waaronder de Oekraïense diaspora, en de Commissie zelf bij het vinden van praktische oplossingen voor de erkenning van kwalificaties en de soepele integratie op de arbeidsmarkt van personen die tijdelijke bescherming genieten.

26. De Commissie zal het initiatief nemen voor specifieke vergaderingen binnen de groep van coördinatoren voor de erkenning van beroepskwalificaties en deze vergaderingen coördineren. Deze groep zal regelmatig bijeenkomen om nationale praktijken op dit gebied te bespreken en uit te wisselen. De Commissie zal vertegenwoordigers van de bevoegde Oekraïense autoriteiten voor deze vergaderingen uitnodigen. Ook in andere relevante structuren, zoals in de werkgroepen van het kader van de Europese onderwijsruimte en het netwerk van informatiecentra voor academische erkenning (ENIC-NARIC), zullen discussies en intercollegiaal leren worden geïnitieerd.

27. De Commissie verzoekt de lidstaten hun deskundigheid te delen in de specifieke ad-hocvergaderingen, teneinde het proces te versnellen en dubbel werk te voorkomen. Samenwerking, het delen van beste praktijken en uitgebreide informatie-uitwisseling zijn in dit stadium van cruciaal belang.

Gedaan te Brussel, 5 april 2022. Voor de Commissie Thierry BRETON Lid van de Commissie

(1) Mededeling van de Commissie aan het Europees Parlement, de Europese Raad, de Raad, het Europees Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de Regio’s — Europese solidariteit met vluchtelingen en zij die op de vlucht zijn voor de oorlog in Oekraïne (COM(2022) 107 final).

(2) Mededeling van de Commissie aan het Europees Parlement, de Europese Raad, de Raad, het Europees Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de Regio’s — De vluchtelingen voor de oorlog in Oekraïne verwelkomen. Europa klaarstomen om aan de behoeften te voldoen. (COM(2022) 131 final).

(3) Uitvoeringsbesluit (EU) 2022/382 van de Raad van 4 maart 2022 tot vaststelling van het bestaan van een massale toestroom van ontheemden uit Oekraïne in de zin van artikel 5 van Richtlijn 2001/55/EG, en tot invoering van tijdelijke bescherming naar aanleiding daarvan (PB L 71 van 4.3.2022, blz. 1).

(4) Richtlijn 2001/55/EG van de Raad van 20 juli 2001 betreffende minimumnormen voor het verlenen van tijdelijke bescherming in geval van massale toestroom van ontheemden en maatregelen ter bevordering van een evenwicht tussen de inspanning van de lidstaten voor de opvang en het dragen van de consequenties van de opvang van deze personen (PB L 212 van 7.8.2001, blz. 12).

(5) OESO (2019), Ready to Help?: Improving Resilience of Integration Systems for Refugees and other Vulnerable Migrants, OECD Publishing, Parijs, https://doi.org/10.1787/9789264311312-en

(6) Mededeling van de Commissie aan het Europees Parlement, de Raad, het Europees Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de Regio’s — Actieplan voor integratie en inclusie 2021-2027 (COM(2020) 758 final).

(7) Overeenkomstig artikel 3, lid 1, punt a), van Richtlijn 2005/36/EG is een “gereglementeerd beroep” een beroepswerkzaamheid of een geheel van beroepswerkzaamheden waartoe de toegang of waarvan de uitoefening of één van de wijzen van uitoefening krachtens wettelijke of bestuursrechtelijke bepalingen direct of indirect afhankelijk wordt gesteld van het bezit van bepaalde beroepskwalificaties; met name het voeren van een beroepstitel die door wettelijke of bestuursrechtelijke bepalingen beperkt is tot personen die een specifieke beroepskwalificatie bezitten, geldt als een wijze van uitoefening.

(8) https://www.enic-naric.net/non-regulated-professions.aspx

(9) Er zijn tekorten gemeld voor onder meer loodgieters, verpleegkundigen, lassers, civiel ingenieurs, huisartsen, metselaars, elektriciens, accountants en dakdekkers. Zie het verslag van de Europese Arbeidsautoriteit (2021): Report on Labour Shortages and Surpluses, november 2021, https://www.ela.europa.eu/sites/default/files/2021-12/2021%20Labour%20shortages%20%20surpluses%20report.pdf

(10) https://ec.europa.eu/info/strategy/priorities-2019-2024/stronger-europe-world/eu-solidarity-ukraine_nl

(11) Richtlijn 2005/36/EG van het Europees Parlement en de Raad van 7 september 2005 betreffende de erkenning van beroepskwalificaties (PB L 255 van 30.9.2005, blz. 22).

(12) https://www.coe.int/en/web/higher-education-and-research/lisbon-recognition-convention

(13) https://rm.coe.int/recommendation-on-recognition-of-qualifications-held-by-refugees-displ/16807688a8

(14) https://www.etf.europa.eu/en/education-and-work-information-ukrainians-and-eu-countries/education-and-work-eu-support-ukraine

(15) https://europa.eu/youreurope/citizens/work/professional-qualifications/index_nl.htm

(16) https://www.enic-naric.net/ukraine.aspx?srcval=ukraine

(17) Mededeling van de Commissie — Richtsnoeren betreffende het vrije verkeer van gezondheidswerkers en de minimale harmonisatie van opleidingen in verband met COVID-19-noodmaatregelen — aanbevelingen met betrekking tot Richtlijn 2005/36/EG (PB C 156/01 van 8.5.2020, blz. 1).

(18) UNHCR (2011), Refugee Education: A Global Review, https://www.unhcr.org/4fe317589.pdf

(19) Mededeling van de Commissie aan het Europees Parlement, de Raad, het Europees Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de Regio’s — Waardig leven: van afhankelijkheid van steun tot zelfredzaamheid — Gedwongen ontheemding en ontwikkeling (COM(2016) 234 final).

(20) Besluit van de Commissie van 19 maart 2007 tot oprichting van de Groep van coördinatoren voor de erkenning van beroepskwalificaties (PB L 79 van 20.3.2007, blz. 38).

(21) http://www.cimea.it/it/progetti-in-evidenza/fraudoc/fraudoc-project.aspx

(22) https://ec.europa.eu/info/resources-partners/machine-translation-public-administrations-etranslation_en

(23) https://europa.eu/europass/nl/europass-digital-credentials. Europese digitale credentials dragen een elektronisch zegel en vallen dus onder artikel 35 van Verordening (EU) nr. 910/2014 van het Europees Parlement en de Raad van 23 juli 2014 betreffende elektronische identificatie en vertrouwensdiensten voor elektronische transacties in de interne markt en tot intrekking van Richtlijn 1999/93/EG (PB L 257 van 28.8.2014, blz. 73). Zij moeten dus worden aanvaard als bewijs van kwalificatie.

(24) https://www.coe.int/en/web/education/recognition-of-refugees-qualifications

(25) https://en.unesco.org/themes/education-emergencies/qualifications-passport

(26) https://www.nokut.no/globalassets/nokut/artikkelbibliotek/utenlandsk_utdanning/veiledere/toolkit_for_ recognition_of_refugees_qualifications.pdf. Zie ook het project REACT (REACT – Refugees and Recognition | Nokut).

(27) https://europa.eu/europass

(28) https://ec.europa.eu/migrantskills/