Advies van de Raad

van 13 maart 2000

betreffende het geactualiseerde stabiliteitsprogramma van Portugal, 2000-2004

(2000/C 111/03)

DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE,

Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap,

Gelet op Verordening (EG) nr. 1466/97 van de Raad van 7 juli 1997 betreffende versterking van het toezicht op de begrotingssituaties en het toezicht en de coördinatie van het economisch beleid(1), en met name op artikel 5, lid 3,

Gezien de aanbeveling van de Commissie,

Na raadpleging van het Economisch en Financieel Comité,

BRENGT HET VOLGENDE ADVIES UIT:

Op 13 maart 2000 heeft de Raad zich gebogen over het geactualiseerde stabiliteitsprogramma van Portugal dat de periode 2000-2004 bestrijkt. De Raad heeft met tevredenheid vastgesteld dat de groeipercentages van de Portugese economie boven het EU-gemiddelde liggen, hetgeen mede het resultaat is van de uitgevoerde structurele hervormingen. De Raad merkt voorts eveneens met tevredenheid op dat de in het oorspronkelijke stabiliteitsprogramma opgenomen streefcijfers voor het tekort voor de jaren 1998 en 1999 werden gerealiseerd ofschoon de economische groei enigszins achterbleef bij de verwachtingen. Het geactualiseerde programma voorziet een geleidelijke afname van het vorderingentekort van de totale overheid van 2,0 % van het BBP in 1999 tot een begrotingsevenwicht in 2004.

Het macro-economisch scenario van het geactualiseerde programma is gebaseerd op de veronderstelling dat de Portugese economie zal groeien met een jaarlijks gemiddeld percentage van 31/2 in de periode 2000-2004, 1/4 procentpunt meer dan werd verwacht in het oorspronkelijke programma en hoofdzakelijk onder invloed van de binnenlandse vraag. De bijdrage van de netto export blijft negatief, waardoor het toch al hoge tekort op de buitenlandse rekeningen verder zal toenemen. Ofschoon een gemiddeld groeipercentage van 31/2 niet als overdreven ambitieus kan worden beschouwd voor een land dat een inhaalproces doormaakt zoals Portugal, is de Raad van oordeel dat het groeipatroon dat in het programma wordt verwacht, voornamelijk is gebaseerd op de binnenlandse vraag, waarbij investeringen de meest dynamische factor vormen; de Raad moedigt de Portugese regering dan ook aan om de macro-economische ontwikkelingen nauwlettend in het oog te houden en zonodig corrigerende maatregelen te nemen. Hiertoe is het wellicht noodzakelijk om, naast versterking van het concurrentievermogen door middel van, inter alia, een matiging van de loonstijgingen en structurele maatregelen, een stringenter begrotingsbeleid te voeren teneinde de binnenlandse vraag af te remmen.

Met betrekking tot de overheidsfinanciën merkt de Raad op dat de omvang van het tekort in 1999 (en 1998) hoofdzakelijk het gevolg is van de - voornamelijk onder invloed van de binnenlandse vraag ontstane - inkomstenmeevallers die ter compensatie hebben gediend voor de aanzienlijke overschrijdingen van de lopende primaire uitgaven, die hoofdzakelijk te wijten waren aan te hoge uitgaven in de gezondheidszorg en een sterke toename van de loonkosten bij de overheid. De inkomsten en primaire uitgaven zullen naar verwachting in 2000 sterk blijven stijgen en pas na dat jaar licht gaan dalen. De Raad is van oordeel dat de voortzetting van deze aanpassingsstrategie in overeenstemming dient te zijn met de globale richtsnoeren voor het economisch beleid, zoals reeds opgemerkt in zijn advies inzake het oorspronkelijke programma(2). Bovendien is de Raad van oordeel dat de verlaging van de lopende primaire uitgaven als aandeel van het BBP na 2000 dient te worden bewerkstelligd door op een meer efficiënte en duurzame wijze de ruimte voor uitgavenbeheersing te vergroten.

De Raad is van oordeel dat de begrotingspositie die ten grondslag ligt aan de middellangetermijndoelstelling voor het tekort van het geactualiseerde Portugese stabiliteitsprogramma in overeenstemming is met de vereisten van het stabiliteits- en groeipact. Aangezien daarentegen wordt verwacht dat de vereiste minimale begrotingssituatie pas na 2002 wordt bereikt, herhaalt de Raad zijn aanbeveling, reeds gedaan in zijn advies betreffende het oorspronkelijke programma, om een snellere afname van de tekortquote te bewerkstelligen teneinde de veiligheidsmarge te vergroten waarbinnen Portugal de automatische stabilisatoren hun werk kan laten doen in geval van een conjuncturele neergang. De Portugese autoriteiten dienen alles in het werk te stellen om betere resultaten te behalen dan gepland. Voorts dringt de Raad er bij de Portugese regering op aan zich door een strikte uitgavenbeheersing rigoureus te houden aan de tekortdoelstelling voor 2000; de Raad heeft nota genomen van de ex-ante bevriezing van bepaalde uitgaven in de begroting voor 2000 en is van mening dat deze, indien noodzakelijk voor het verwezenlijken van de doelstelling, inderdaad ongebruikt dienen te blijven.

De Raad verwelkomt de geplande budgettaire en structurele hervormingsmaatregelen in het programma, die in het algemeen in overeenstemming zijn met de aanbevelingen van de globale richtsnoeren van het economisch beleid. De dringendste van die hervormingsmaatregelen zijn de tenuitvoerlegging van een nieuwe algemene begrotingswet en nieuwe wetgeving inzake socialezekerheidsuitkeringen. De aangekondigde maatregelen op het gebied van de gezondheidszorg om de uitgavenbeheersing en de efficiëntie te vergroten, zijn eveneens noodzakelijk ter ondersteuning van het proces van begrotingsconsolidatie. Een snelle en vastberaden tenuitvoerlegging van deze hervormingen, waarvan er enkele reeds werden aangekondigd in het oorspronkelijke programma, is dan ook noodzakelijk om de economische beleidsstrategie doeltreffender te maken.

(1) PB L 209 van 2.8.1997, blz. 1.

(2) PB C 68 van 11.3.1999, blz. 2.