NL Publicatieblad van de Europese Unie L 144/29

BESLUIT VAN DE COMMISSIE

van 20 maart 2013

betreffende steunmaatregel SA.23420 (11/C, ex NN40/10) door België ten uitvoer gelegd ten gunste van Delcredere NV

(Kennisgeving geschied onder nummer C(2013) 1497)

(Slechts de teksten in de Nederlandse en de Franse taal zijn authentiek)

(Voor de EER relevante tekst)

(2014/274/EU)

DE EUROPESE COMMISSIE,

Gezien het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, en met name artikel 108, lid 2, eerste alinea (1),

Gezien de Overeenkomst betreffende de Europese Economische Ruimte, en met name artikel 62, lid 1, onder a),

Na de belanghebbenden overeenkomstig de genoemde artikelen te hebben verzocht hun opmerkingen kenbaar te maken (2),

Overwegende hetgeen volgt:

I. DE PROCEDURE

(1) Op 5 juni 2007 heeft [de klager] (3) bij de Europese Commissie een klacht ingediend betreffende de inbreng van 150 miljoen EUR startkapitaal die de naamloze vennootschap Delcredere (hierna: „Delcredere NV”) zou hebben gekregen toen zij in september 2004 door de Nationale Delcrederedienst (hierna: „ONDD”) is opgericht.

(2) Bij brief van 7 december 2007 heeft de Commissie België nadere vragen gesteld. Op 12 februari 2008 heeft de Commissie de antwoorden op deze vragen ontvangen, samen met talrijke documenten en een ondernemingsplan.

(3) Op 9 september 2008 heeft een bijeenkomst van klaagster en de diensten van de Commissie plaatsgevonden.

(4) Op 4 december 2008 heeft de Commissie België een niet-vertrouwelijke versie van de klacht doen toekomen.

(5) Een niet-vertrouwelijke versie van de opmerkingen van België en een aantal specifieke vragen zijn op 12 en 17 december 2008 aan klaagster gezonden. Klaagster heeft daarop bij brief van 6 november 2009 geantwoord.

(6) Op 21 april 2010 zijn België aanvullende vragen gesteld, waarop België op 23 juli 2010 heeft geantwoord.

(7) Op 23 februari 2011 heeft de Commissie besloten de formele onderzoeksprocedure van artikel 108, lid 2, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (hierna „VWEU” ) (4) in te leiden ten aanzien van de volgende mogelijke steunmaatregelen: i) de garantie van de Belgische Staat die ONDD voor haar verhandelbare risico's genoot; ii) een of meerdere interne overdrachten van middelen ten gunste van de verzekering van verhandelbare risico's, en iii) het door ONDD ten gunste van de verzekeringsactiviteiten van Delcredere NV met betrekking tot verhandelbare risico's geplaatste kapitaal. De Commissie nodigde belanghebbenden uit hun opmerkingen over de betrokken maatregelen te maken.

(8) Op 17 maart en 28 april 2011 hebben twee bijeenkomsten plaatsgevonden tussen de Belgische autoriteiten, ONDD, Delcredere NV en de diensten van de Commissie.

(9) Op 4 mei 2011 hebben de Belgische autoriteiten verzocht om een verlenging met vier weken van de termijn om te antwoorden op het besluit tot inleiding van de formele onderzoeksprocedure. Op 5 mei 2011 heeft de Commissie de Belgische autoriteiten meegedeeld dat zij geen bezwaar had tegen de verlenging van de antwoordtermijn en heeft zij om aanvullende inlichtingen verzocht met betrekking tot de bijeenkomst van 28 april 2011.

(10) Op 1 juni 2011 hebben de Belgische autoriteiten hun antwoord meegedeeld op de opmerkingen en vragen die de Commissie in haar besluit tot inleiding van de procedure had geformuleerd. De bijlagen bij hun antwoord zijn op 9 en 10 juni 2011 verschaft.

(11) Na dit antwoord heeft de Commissie op 27 juli 2011 om aanvullende inlichtingen verzocht.

(12) De Belgische autoriteiten hebben, om hun antwoord op de vragen van de Commissie te kunnen voorbereiden, op 26 september en 18 oktober 2011 twee technische bijeenkomsten georganiseerd waarop de diensten van de Commissie en de begunstigde van de steunmaatregelen aanwezig waren. Op 14 november 2011 heeft België aanvullende inlichtingen verschaft met betrekking tot de onderwerpen die tijdens deze bijeenkomsten besproken werden.

(13) Op 5 december 2011 hebben de Belgische autoriteiten hun antwoord meegedeeld op de vragen van de Commissie van 27 juli 2011.

(14) Op 23 april 2012 heeft de Commissie om een aantal preciseringen verzocht over de verschillende inlichtingen die waren verschaft. Deze zijn door de Belgische autoriteiten op 16 mei 2012 verstrekt.

(15) Op 21 mei 2012 heeft een bijeenkomst plaatsgevonden van de Belgische autoriteiten, ONDD, Delcredere NV en de diensten van de Commissie, waarna de Belgische autoriteiten bij brief van 31 mei 2012 aanvullende toelichting hebben verschaft. Bij brief van 14 juni 2012 hebben de Belgische autoriteiten hun standpunt herhaald ten aanzien van de maatregel inzake kapitaaltoewijzing die door de Commissie ter discussie was gesteld.

II. NADERE BESCHRIJVING VAN DE STEUNMAATREGEL

II.1 DE BEGUNSTIGDE ONDERNEMING EN HAAR ACTIVITEITEN

(16) ONDD is een „autonome publieke instelling”, die actief is op de kredietverzekeringsmarkt en die de steun en een garantie van de Belgische Staat geniet.

(17) Tot en met 31 augustus 2003 verliepen alle activiteiten van ONDD voor eigen rekening, met een staatsgarantie. Er bestond geen gescheiden boekhouding voor kortlopende en langlopende kredietverzekeringsactiviteiten, noch voor de verhandelbare en de niet-verhandelbare risico's. In de mededeling van de Commissie aan de lidstaten ingevolge artikel 93, lid 1, van het Verdrag inzake de toepassing van de artikelen 92 en 93 van het Verdrag op kortlopende exportkredietverzekering (5) (hierna „de mededeling exportkredietverzekering”) worden de commerciële en politieke risico's, met een looptijd van minder dan twee jaar, met betrekking tot debiteuren (6) gevestigd in de landen van de Europese Unie of in bepaalde landen van de OESO, zijnde Australië, Canada, IJsland, Japan, Nieuw-Zeeland, Noorwegen, Zwitserland en de Verenigde Staten van Amerika, als verhandelbaar aangemerkt (7).

(18) Op 1 september 2003 heeft ONDD een zogenoemde „commerciële” rekening geopend, die volgens de Belgische autoriteiten geen staatsgarantie geniet, en waaraan vanaf die datum alle activiteiten met betrekking tot de kortlopende risico's zijn toegewezen. Een kapitaal van [45-70] miljoen EUR is toentertijd toegewezen aan deze commerciële rekening, waardoor een erkenning kon worden verkregen van de nationale toezichthouder op de verzekeringsbedrijfstak, de Controledienst voor de Verzekeringen (hierna „CDV”). Binnen deze commerciële rekening bestond er geen gescheiden boekhouding voor verhandelbare en niet-verhandelbare risico's.

(19) In mei 2004 heeft ONDD besloten zijn bestaande activiteiten op het gebied van kortlopende kredietverzekering te verzelfstandigen door Delcredere NV op te richten. Volgens de Belgische autoriteiten is het besluit om Delcredere NV op te richten, genomen om te voldoen aan de mededeling exportkredietverzekering, waarin de lidstaten is verzocht hun exportkredietverzekeringstelsels zodanig aan te passen dat de exportkredietverzekeraars niet langer de steun van de Staat genieten wat betreft de als verhandelbaar aangemerkte risico's.

(20) Het besluit om Delcredere NV op te richten en haar een kapitaal van 150 miljoen EUR toe te wijzen, is op 11 mei 2004 genomen door de raad van bestuur op grond van een ondernemingsplan dat ONDD voor de periode 2005-2007 had uitgewerkt; daarin werd rekening gehouden met twee scenario's: een als „realistisch” omschreven scenario A, dat is gebaseerd op de conjunctuur en een aangroei van de verzekerde bedragen met 3 %; en een als „dynamisch” omschreven scenario B, dat is gebaseerd op een proactieve benadering wat het binnenhalen van marktaandeel betreft, met als uitgangshypothese een groei die het dubbele bedraagt van het realistische scenario, namelijk 6 % (8).

(21) Delcredere NV is opgericht op 23 september 2004, tijdstip waarop ONDD het kapitaal van 150 miljoen EUR van die vennootschap heeft geplaatst; daarvan is 100 miljoen EUR onmiddellijk gestort en de resterende 50 miljoen EUR in 2009.

(22) Op 1 januari 2005 heeft ONDD zijn portefeuille kortlopende risico's overgedragen aan Delcredere NV, die vanaf die dag actief is geworden. Zelf blijft ONDD de langlopende risico's beheren.

(23) Zodoende beheert Delcredere NV alle verhandelbare risico's in de zin van de mededeling exportkredietverzekering (die per definitie kortlopende risico's zijn), alsmede alle niet-verhandelbare kortlopende risico's, zoals de risico's op minder dan twee jaar die betrekking hebben op debiteuren die buiten de OESO zijn gevestigd.

(24) In 2007 heeft Delcredere NV een deelneming van 33 % in het kapitaal van Komerční úvěrová pojšťovna EGAP (hierna: „KUPEG”) (de commerciële tak van de nationale Tsjechische dienst voor exportkredietverzekeringen) verworven voor een bedrag van [12-14] miljoen EUR. Die deelneming vond plaats samen met SACE BT, die ook 33 % van het kapitaal van KUPEG had verworven. In 2009 heeft Delcredere NV de volledige deelneming van SACE BT in het kapitaal van KUPEG overgenomen voor een bedrag van [0-20] miljoen EUR. Zodoende heeft Delcredere NV 66 % van het kapitaal van KUPEG verworven voor een totaalbedrag van [10-35] miljoen EUR. Van dit laatste bedrag is vervolgens 12 miljoen EUR geboekt als waardevermindering op de participatie (negatieve correctie van de waarde van de investering).

II.2. DE KLACHT

(25) Op 5 juni 2007 is bij de Commissie een klacht ingediend. Volgens klaagster heeft ONDD het startkapitaal verschaft op voorwaarden waarmee een particuliere investeerder niet had kunnen instemmen. In de eerste plaats zou de rentabiliteit van Delcredere NV waarmee bij de kapitaalinbreng was gerekend, lager liggen dan hetgeen een particuliere investeerder zou verwachten. In de tweede plaats zou het aan Delcredere NV toegewezen kapitaal méér bedragen dan het vereiste kapitaal, zowel uit het oogpunt van de prudentiële regels inzake de minimum kapitaaltoereikendheid als wat betreft de gemiddelde solvabiliteitsratio (nettopremies/eigen vermogen) van andere spelers in de sector. Volgens klaagster konden Delcredere NV en SACE BT alleen doordat zij in 2004 „overgekapitaliseerd” waren, in het tweede semester van 2006 voor de verwerving van 66 % van de aandelen-KUPEG een gezamenlijk bod indienen dat „alle concurrentie achter zich liet” (eigen vert.).

II.3. REDENEN VOOR HET INLEIDEN VAN DE PROCEDURE

(26) Het onderzoek dat op 23 februari 2011 is ingeleid, betrof de volgende maatregelen: a) de garantie van de Belgische Staat die ONDD voor zijn verhandelbare risico's zou hebben genoten (hierna: „maatregel 1” ); b) de eventuele interne overdrachten (binnen ONDD) van middelen van de verzekeringsactiviteiten voor niet-verhandelbare risico's aan zijn verzekeringsactiviteiten voor verhandelbare risico's (voordat de verzekeringsactiviteiten voor kortlopende risico's aan Delcredere NV werden overgedragen) (hierna: „maatregel 2” ). Immers, toen ONDD verzekeringsactiviteiten voor verhandelbare risico's uitoefende, bestond er binnen ONDD geen gescheiden beheer noch werd er een gescheiden boekhouding gevoerd voor de verzekering van verhandelbare en die van niet-verhandelbare (kortlopende) risico's, in strijd met hetgeen in punt 4.3 van de mededeling exportkredietverzekering is bepaald. Volgens punt 4.3 van de mededeling exportkredietverzekering dienen door de overheid gesteunde kredietverzekeraars „een gescheiden administratie en gescheiden rekeningen te voeren voor het verzekeren van verhandelbare en onverhandelbare risico's voor rekening of met garantie van de staat, waaruit blijkt dat zij bij hun activiteiten inzake het verzekeren van verhandelbare risico's geen staatssteun ontvangen”; c) de toewijzing in 2004 van kapitaal (150 miljoen EUR geplaatst kapitaal) door ONDD ten gunste van zijn dochteronderneming, Delcredere NV (hierna: „maatregel 3”).

(27) Wat maatregel 3 betreft, kwam het besluit tot inleiding van de onderzoeksprocedure tot de conclusie dat de volgende onderdelen van de toewijzing van kapitaal aan Delcredere NV geen steun vormen (9): a) het gedeelte van het startkapitaal van Delcredere NV dat kan worden beschouwd als dienend ter ondersteuning van de activiteit met betrekking tot de niet-verhandelbare risico's (10), vormt geen steun. Volgens de mededeling exportkredietverzekering staat het de lidstaten namelijk vrij exportkredietverzekeringsactiviteiten ten behoeve van niet-verhandelbare risico's te steunen. Omdat deze activiteit niet geldt als zijnde uitgeoefend door marktdeelnemers, kan steun van de overheid de mededinging ook niet verstoren — en kan deze dus ook geen staatssteun vormen in de zin van artikel 107, lid 1, VWEU. De Commissie verzocht België daarom duidelijkheid te verschaffen over het gedeelte van het kapitaal van Delcredere NV dat de activiteit inzake niet-verhandelbare risico's ondersteunt; b) het gedeelte van het kapitaal van Delcredere NV dat reeds binnen ONDD ten goede kwam aan de verzekering van verhandelbare risico's en dat gewoon, samen met de betreffende activiteiten, aan Delcredere NV is overgedragen, vormt geen steun. Het zou uitsluitend een omzetting van rechtsvorm betreffen van een reeds bestaande economische activiteit — met het bijbehorende kapitaal (11).

(28) De eventuele nieuwe steun waarom het zou gaan (maatregel 3), betreft dus uitsluitend het gedeelte van het aan Delcredere NV toegewezen kapitaal dat niet dient om de kredietverzekeringsactiviteiten voor niet-verhandelbare risico's te ondersteunen en dat het gedeelte van het kapitaal overschrijdt dat binnen ONDD per 31 december 2004 (net vóór de overdracht van de verzekeringsactiviteiten voor kortlopende risico's aan Delcredere NV) reeds ten goede kwam aan de activiteit met betrekking tot de verhandelbare risico's.

(29) In het kader van dit besluit zijn de volgende definities van toepassing: a) „additioneel kapitaal”: het gedeelte van het aan Delcredere NV toegewezen kapitaal dat het gedeelte van het kapitaal overschrijdt dat per 31 december 2004 (net vóór de overdracht van de verzekeringsactiviteiten voor kortlopende risico's aan Delcredere NV) reeds binnen ONDD ten goede kwam aan de activiteit met betrekking tot de kortlopende risico's (die zowel de verhandelbare als de niet-verhandelbare risico's omvat); b) „aanvullend kapitaal” : het gedeelte van het additionele kapitaal zoals dat hier is gedefinieerd, dat ten goede komt aan de kredietverzekeringsactiviteiten voor verhandelbare risico's (d.w.z. het gedeelte van het aan Delcredere NV toegewezen kapitaal dat ten goede komt aan de kredietverzekeringsactiviteiten voor verhandelbare risico's en dat het gedeelte van het kapitaal overschrijdt dat binnen ONDD per 31 december 2004 reeds ten goede kwam aan de verhandelbare risico's).

(30) Het additionele kapitaal omvat dus met name het aanvullende kapitaal (zie het schema in overweging (141)).

(31) In het besluit tot inleiding van de procedure nam de Commissie aan, dat er een aanzienlijk additioneel en aanvullend kapitaal bestond, gezien de ongelijke verhouding tussen het aan Delcredere NV bij haar oprichting toegewezen kapitaal van 150 miljoen EUR en het kapitaal van [45-70] miljoen EUR dat binnen ONDD werd toegewezen aan de commerciële rekening waarop tussen 1 september 2003 en 31 december 2004 de activiteiten met betrekking tot de kortlopende risico's (daaronder begrepen de verhandelbare risico's) verliepen. De Commissie zette dan ook uiteen dat er sprake leek te zijn van een additioneel en een aanvullend kapitaal en dat de daarvan verwachte winstgevendheid onvoldoende scheen.

(32) Het feit dat ONDD en Delcredere NV niet aan onderdeel 4.3 van de mededeling exportkredietverzekering hebben voldaan (zie de overwegingen (17) en (19)) — door geen gescheiden beheer en geen gescheiden boekhouding te creëren waarin een onderscheid wordt gemaakt tussen verhandelbare en niet-verhandelbare risico's — maakte het voor de Commissie onmogelijk om in het stadium van de inleiding van de formele onderzoeksprocedure nauwkeurig te bepalen wat de omvang van het „aanvullende kapitaal” is. In haar besluit tot inleiding van de procedure heeft de Commissie de Belgische autoriteiten dan ook verzocht om aan punt 4.3 van de mededeling exportkredietverzekering te voldoen en om haar mee te delen welke delen van het kapitaal dienden om de activiteit met betrekking tot de niet-verhandelbare kortlopende risico's en die van de verhandelbare risico's te ondersteunen — vóór en na de overdracht ervan aan Delcredere NV.

III. OPMERKINGEN VAN BELANGHEBBENDEN

(33) De Commissie heeft binnen de gestelde termijnen van belanghebbenden geen opmerkingen ontvangen ten aanzien van de inleiding van de procedure.

IV. OPMERKINGEN VAN BELGIË

De maatregelen 1 en 2: Staatsgarantie voor verhandelbare risico's binnen ONDD en interne overdrachten van middelen ten behoeve van de verhandelbare risico's van ONDD

(34) België heeft verklaard dat ONDD zich steeds heeft toegelegd op de niet-verhandelbare risico's en dat deze risico's steeds het overgrote deel van zijn portefeuille hebben uitgemaakt. Na 1993 (12) en vóór de toetreding van tien nieuwe lidstaten tot de Europese Unie in mei 2004 was binnen ONDD de activiteit inzake verhandelbare risico's onbeduidend. Eind 2003 vertegenwoordigden de premies met betrekking tot deze activiteiten slechts ongeveer [0-1 %] van de portefeuille kortlopende risico's en bedroegen de verzekerde bedragen slechts ongeveer […] miljoen EUR (zie tabel 1). Daarbij valt op dat het zeer lage percentage verhandelbare risico's dat toen werd gedekt, alleen kan worden verklaard doordat deze risico's aan een niet-verhandelbaar risico waren gekoppeld (13).

(35) Pas vanaf 1 mei 2004, bij de toetreding van tien nieuwe lidstaten tot de Europese Unie, is binnen de portefeuille van ONDD het evenwicht tussen verhandelbare en niet-verhandelbare kortlopende risico's verschoven, omdat het aandeel van de verhandelbare risico's binnen de portefeuille van ONDD (in termen van premies) is opgelopen van [0-1 %] in 2003 naar [15-20 %] in 2004 (zie tabel 1). Deze verandering is het gevolg van een automatische verschuiving van de categorie kortlopende niet-verhandelbare risico's naar de categorie kortlopende verhandelbare risico's op debiteuren in de tien nieuwe lidstaten van de Europese Unie.

(36) Ten aanzien van maatregel 1 hebben de Belgische autoriteiten nog toegevoegd dat, wat de verhandelbare risico's betreft, de garantie van de Belgische Staat per 1 september 2003 is beëindigd door de overdracht van die risico's aan de commerciële rekening waarvoor ONDD de toestemming van de CDV had gekregen (14), precies omdat deze rekening geen staatsgarantie genoot (de activiteiten die een staatsgarantie genieten, vallen niet onder het toezicht van de CDV).

(37) Wat betreft de eventuele interne overdrachten van middelen naar verhandelbare risico's binnen ONDD, hebben de Belgische autoriteiten aangevoerd dat, gezien het onbeduidende volume van de activiteit van de verhandelbare risico's, enige overdracht van middelen ondenkbaar zou zijn en dat het hoe dan ook een de-minimismaatregel zou betreffen (15).

(38) De Belgische autoriteiten concluderen dat, wat de maatregelen 1 en 2 betreft, de bedragen die daarmee gemoeid zijn, ongeacht de hypothese, de-minimisbedragen zijn (16). Tabel 1 Ontwikkeling premies en verzekerde bedragen voor kortlopende verhandelbare en niet-verhandelbare risico's (globale polissen exporteurs — kortlopend) (x 1000 EUR) 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 Verhandelbare risico's […] […] […] […] […] […] […] waarvan verhandelbaar sinds 2004 (10 toetredende landen) […] […] […] waarvan verhandelbaar sinds 2007 (2 toetredende landen) Niet-verhandelbare risico's […] […] […] […] […] […] […] waarvan verhandelbaar sinds 2004 (10 toetredende landen) […] […] […] […] waarvan verhandelbaar sinds 2007 (2 toetredende landen) […] […] […] […] […] […] […] Verzekerd bedrag […] […] […] […] […] […] […] Verhandelbare risico's […] […] […] […] […] […] […] waarvan verhandelbaar sinds 2004 (10 toetredende landen) […] […] […] waarvan verhandelbaar sinds 2007 (2 toetredende landen) Niet-verhandelbare risico's […] […] […] […] […] […] […] waarvan verhandelbaar sinds 2004 (10 toetredende landen) […] […] […] […] waarvan verhandelbaar sinds 2007 (2 toetredende landen) […] […] […] […] […] […] […] Premies […] […] […] […] […] […] […] in %) 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 Verhandelbare risico's [0-1 %] [0-1 %] [0-1 %] [0-1 %] [20-25 %] [20-25 %] [25-30 %] waarvan verhandelbaar sinds 2004 (10 toetredende landen) [20-25 %] [15-20 %] [15-20 %] waarvan verhandelbaar sinds 2007 (2 toetredende landen) Niet-verhandelbare risico's [99-100 %] [99-100 %] [99-100 %] [99-100 %] [75-80 %] [75-80 %] [70-75 %] waarvan verhandelbaar sinds 2004 (10 toetredende landen) [20-25 %] [15-20 %] [20-25 %] [20-25 %] waarvan verhandelbaar sinds 2007 (2 toetredende landen) [0-5 %] [0-5 %] [0-5 %] [0-5 %] [0-5 %] [0-5 %] [0-5 %] Verzekerd bedrag 100,00 % 100,00 % 100,00 % 100,00 % 100,00 % 100,00 % 100,00 % Verhandelbare risico's [0-1 %] [0-1 %] [0-1 %] [0-1 %] [15-20 %] [15-20 %] [15-20 %] waarvan verhandelbaar sinds 2004 (10 toetredende landen) [15-20 %] [10-15 %] [10-15 %] waarvan verhandelbaar sinds 2007 (2 toetredende landen) Niet-verhandelbare risico's [99-100 %] [99-100 %] [99-100 %] [99-100 %] [80-85 %] [80-85 %] [80-85 %] waarvan verhandelbaar sinds 2004 (10 toetredende landen) [15-20 %] [15-20 %] [20-25 %] [15-20 %] waarvan verhandelbaar sinds 2007 (2 toetredende landen) [0-5 %] [0-5 %] [0-5 %] [0-5 %] [0-5 %] [0-5 %] [5-10 %] Premies 100,00 % 100,00 % 100,00 % 100,00 % 100,00 % 100,00 % 100,00 %

Maatregel 3: Het door ONDD aan Delcredere NV toegewezen kapitaal

(39) Om te rechtvaardigen dat het door ONDD aan Delcredere NV toegewezen kapitaal noodzakelijk was en beantwoordde aan het criterium van de particuliere investeerder, hebben de Belgische autoriteiten de volgende argumenten aangevoerd: 1) de transactie dient te worden beoordeeld binnen de context ervan, namelijk die van een overdracht van een bestaande activiteit in de vorm van een verzelfstandiging; 2) de inbreng van kapitaal is gerechtvaardigd op grond van de solvabiliteitsregels, en 3) het van de verhandelbare activiteiten van Delcredere NV verwachte rendement was afdoende om een particuliere investeerder handelend in een markteconomie ervan te overtuigen deze investering te doen.

1. De transactie is een overdracht van bestaande activiteiten (18)

(40) De Belgische autoriteiten zijn van mening, dat de kapitaalinbreng dient te worden beoordeeld binnen de context ervan, namelijk die van een overdracht van een bestaande activiteit. Alle activiteiten die in Delcredere NV bij haar oprichting zijn ondergebracht, stemmen overeen met een overdracht van de portefeuille kortlopende activiteiten van ONDD.

(41) In dat verband voeren de Belgische autoriteiten aan dat alle balansposten van de commerciële rekening met betrekking tot de commerciële activiteiten zijn overgedragen naar de openingsbalans van Delcredere NV. Aan de actiefzijde zijn alleen de schuldvorderingen overgedragen die rechtstreeks verband houden met verzekeringspolissen die reeds in de portefeuille zaten (de beleggingen zijn niet overgedragen). Aan de passiefzijde betreffen de overgedragen posten uitsluitend posten met betrekking tot de bestaande verzekeringsportefeuille, onder uitsluiting dus van het kapitaal, reserves en voorzieningen voor egalisatie en rampen (19). De Belgische autoriteiten beklemtonen dat de [45-70] miljoen EUR die aan de commerciële rekening zijn toegewezen, niet zijn overgedragen aan Delcredere NV, omdat voor het bepalen van de hoogte van het kapitaal een specifieke beoordeling is uitgevoerd.

(42) De Belgische autoriteiten betogen, dat het aan de commerciële rekening toegewezen kapitaal geen relevant ijkpunt is voor het bepalen van de kapitaalvereisten van Delcredere NV. Het kapitaalvereiste van de commerciële rekening is berekend door een mechanische toepassing van de aan de regels van Richtlĳn 2002/13/EG van het Europees Parlement en de Raad van 5 maart 2002 tot wĳziging van Richtlĳn 73/239/EEG van de Raad op het gebied van de solvabiliteitsmargevereisten voor schadeverzekeringsondernemingen (20) (hierna: „Solvency I-richtlijn”) beantwoordende prudentiële voorschriften om de erkenning van de CDV te verkrijgen voor de kortlopende activiteiten aangezien Delcredere NV niet langer een staatsgarantie genoot, maar dit kapitaal stemt niet overeen met het economische kapitaal dat vereist is om het risicoprofiel van deze activiteit te kunnen afdekken.

(43) Volgens de Belgische autoriteiten bestaat er een verschil tussen de houding van een particuliere investeerder die rendement op een nieuwe investering nastreeft, en een moedermaatschappij die haar bestaande activiteiten verzelfstandigt. De situatie anders beoordelen zou, volgens de Belgische autoriteiten, een overheidsbedrijf dwingen een economische activiteit van de hand te doen of te beëindigen indien dit voor een particuliere investeerder handelend in een markteconomie niet voldoende rendement oplevert, hetgeen een schending is van het in artikel 345 VWEU geformuleerde beginsel van de neutraliteit van overheidskapitaal.

2. De methoden gebruikt ter rechtvaardiging van het kapitaalbedrag van Delcredere NV

(44) De Belgische autoriteiten betogen dat in 2004 twee methoden konden worden overwogen om de kapitaalvereisten van kredietverzekeraars te bepalen: a) de klassieke methode van het verzekeringsbedrijf in het algemeen, die is vastgesteld door de Solvency I-richtlijn en is gebaseerd op de vergoeding van de risico's (de premies dus) (premium based approach), en b) de methode op basis van de gedragen risico's (exposure based approach), zoals bijvoorbeeld de methode van de regels van Bazel voor de banksector en de methode van Standard & Poor's om het voor een kredietverzekeraar vereiste kapitaal te bepalen.

De geldende prudentiële voorschriften: Solvency I

(45) In het geval van Delcredere NV wordt, volgens de Belgische autoriteiten, met de methode van de Solvency I-richtlijn onvoldoende het volledige financiële profiel van een verzekeraar weergegeven.

(46) Volgens de Solvency I-richtlijn is de vereiste solvabiliteitsmarge gelijk aan de hoogste van twee uitkomsten, de ene op basis van het jaarlijkse bedrag aan premies of bijdragen, en de andere op basis van de gemiddelde betaalde schaden ten laste van de laatste drie boekjaren. In ieder geval bedraagt het absoluut vereiste minimum 3 miljoen EUR voor de periode 2004-2006 en 3,2 miljoen EUR voor de periode 2007-2009.

(47) Aan de hand van deze regels komt ONDD uit op een minimumkapitaal voor Delcredere NV van ongeveer 3 tot 3,3 miljoen EUR (21) voor de periode 2005-2007, op basis van de gegevens in het ondernemingsplan (zie tabel 2).

(48) België voert aan, dat de kapitaalvereisten van kredietverzekeraars sterker afhankelijk zijn van de gedragen risico's dan van de vergoeding van de risico's (de premies) en dat de methodes die op de gedragen risico's zijn gebaseerd (exposure-based approach) (zoals bijvoorbeeld i) artikel 8 van de wet van 1939 betreffende ONDD; ii) de methode van Standard & Poor's, en iii) de methode van de in het bankbedrijf toegepaste regels van Bazel) beter geschikt zijn dan de Solvency I-richtlijn, die op de vergoeding van de risico's is gebaseerd (premium-based approach).

(49) Volgens de Belgische autoriteiten is de door Delcredere NV verzekerde portefeuille risico's atypisch omdat zij, anders dan de meeste van haar concurrenten, voor het merendeel niet-verhandelbare risico's in de zin van de mededeling exportkredietverzekering dekt. Het risiconiveau dat een dergelijke portefeuille inhoudt, ligt aanzienlijk hoger dan een portefeuille die uitsluitend of ten dele uit verhandelbare risico's bestaat, en zou volgens België rechtvaardigen dat prudentere regels worden gehanteerd.

De Exposure based approach: i) de toepassing van artikel 8 van de wet van 1939 betreffende ONDD op Delcredere NV

(50) De Belgische autoriteiten achten de toepassing van artikel 8 van de wet van 31 augustus 1939 betreffende een Nationale Delcrederedienst (22) (hierna: „de wet van 1939”) in dit geval geschikt, omdat deze is geïnspireerd op de exposure based approach. Belangrijk daarbij is aan te stippen dat artikel 8 van de wet van 1939 voor Delcredere NV geen normatieve inhoud heeft, omdat deze alleen op ONDD van toepassing is.

(51) Bovendien zijn de Belgische autoriteiten van oordeel dat artikel 8 van de wet van 1939, hoewel daarin het maximumbedrag is bepaald van de verbintenissen van ONDD als gevolg van activiteiten voor eigen rekening met een staatsgarantie, alsmede die voor rekening van de Staat, een minimum ijkpunt voor Delcredere NV is, die zelf geen staatsgarantie geniet.

(52) Wanneer artikel 8, lid 1, van de wet van 1939 wordt toegepast (23), waarin is bepaald dat de verplichtingen niet méér mogen bedragen dan twintigmaal de som der dotatie en der algemene reserve, ramen (24) de Belgische autoriteiten het kapitaalvereiste van Delcredere NV op ongeveer 92 tot 106 miljoen EUR voor de periode 2005-2007 op basis van het ondernemingsplan (zie tabel 2).

De Exposure based approach: ii) het door Standard & Poor's ontwikkelde model

(53) In hun opmerkingen verwijzen de Belgische autoriteiten naar de methode die Standard & Poor's heeft ontwikkeld om het kapitaal te bepalen dat een kredietverzekeraar nodig heeft.

(54) Om de hoogte van dit kapitaal te bepalen (25), maakt Standard & Poor's gebruik van een model dat is gebaseerd op de gedragen risico's (exposure based approach), gecombineerd met een waardering van de herverzekering van de verzekeraar. Het vereiste kapitaal wordt bepaald aan de hand van een methode waarin de brutoschade wordt vergeleken met de verzekerde brutobedragen (gross loss over gross exposure method) over een periode van (in de regel) 10 jaar. De hoogste ratio tijdens deze periode wordt vermenigvuldigd met een factor 1,25 en toegepast op de verwachte verzekerde bedragen, die worden gecorrigeerd om rekening te houden met de herverzekering. Dit model berust op de aanname dat de portefeuille van de verzekeraar redelijk goed gediversifieerd is, zowel geografisch als per businessline.

(55) Hoewel de Belgische autoriteiten naar de methode van Standard & Poor's verwijzen, hebben zij daarvan geen gebruik gemaakt om het voor Delcredere NV vereiste kapitaalniveau te bepalen.

De Exposure based approach: iii) toepassing van de regels van Bazel I op de kredietverzekeraar (Cooke-ratio)

(56) Volgens de Belgische autoriteiten zouden de regels van Bazel beter aangepast zijn om de solvabiliteit van kredietverzekeraars te beoordelen dan de geldende prudentiële voorschriften, d.w.z. de Solvency I-richtlijn. De aard van de activiteiten van kredietverzekeraars en het voorzorgsbeginsel rechtvaardigen het gebruik van de regels van Bazel. Volgens de Belgische autoriteiten valt kredietverzekering, wat het tegenpartijrisico betreft (in hoofdzaak het risico op wanbetaling door de debiteur), te vergelijken met kredietverschaffing door banken. Bovendien omvatten de activiteiten van Delcredere NV, anders dan die van andere particuliere kredietverzekeraars, in hoofdzaak kredietrisico's op debiteuren die gevestigd zijn in minder ontwikkelde of opkomende landen (risico's in zone 2 (26)).

(57) Zo zou, volgens de Belgische autoriteiten, de Cooke-ratio van de prudentiële voorschriften van Bazel I die een minimaal kapitaalvereiste oplegt dat overeenstemt met 8 % van de nettoverplichtingen, beter geschikt zijn om de solvabiliteit van kredietverzekeraars te beoordelen.

(58) Uit de notulen van de raad van bestuur van ONDD van 20 april 2004 blijkt dat deze zich op de Cooke-ratio heeft gebaseerd om het vereiste kapitaal voor Delcredere NV te bepalen, zij het rekening houdende met de noodzaak om Delcredere NV voldoende geloofwaardig te maken ten opzichte van haar concurrenten.

(59) De ratio die de Belgische autoriteiten in hun berekeningen hebben gehanteerd, bedraagt immers niet 8 % zoals voorgeschreven door de regels van Bazel I, maar 10 % om te voorzien in een veiligheidsbuffer.

(60) Het kapitaal dat ONDD zo voor Delcredere NV heeft bepaald en dat wordt vermeld (27) in de bij de toezichthouder ingediende financiële plannen en in de informatienotitie van 20 april 2004, op basis waarvan de raad van bestuur in beginsel heeft ingestemd met de oprichting van Delcredere NV met een geplaatst kapitaal van 150 miljoen EUR, bedroeg voor eind 2006 ongeveer 68 tot 74 miljoen EUR (zie tabel 2). In de gehanteerde hypothesen wordt alleen rekening gehouden met de dekking van risico's in zone 2 en in de tien landen die in mei 2004 tot de Europese Unie zijn toegetreden.

(61) Daarentegen wordt in het strategiedocument van 28 september 2004 (28) het kapitaal door ONDD aan de hand van de Cooke-ratio (10 % van de nettoverplichtingen) voor de periode 2005-2007 geraamd op ongeveer 74 tot 101 miljoen EUR. Anders dan bij de financiële prognoses uit de notitie van april 2004, is in de financiële prognoses van september 2004 wel rekening gehouden met de dekking van alle kortlopende risico's, dus ook de volledige zones 1 en 2. Die notitie concludeert (eigen vert.) dat „een gestort kapitaal van 100 miljoen EUR volstaat voor het uitoefenen van de kortlopende activiteiten globale polissen exporteurs tot 2007, maar dit zal in de periode nadien moeten worden herzien”.

(62) De Belgische autoriteiten zijn van mening dat de toepassing van de Cooke-ratio geen geschikte methode is om de kapitaalvereisten op te splitsen tussen verhandelbare en niet-verhandelbare activiteiten, omdat de methode op basis van de Cooke-ratio, die wordt toegepast op de bedragen van de verplichtingen, volgens hen tot een zekere lineariteit leidt doordat onvoldoende rekening wordt gehouden met het uiteenlopende karakter van de verschillende onderliggende risico's.

Toepassing van de methode van de Solvency II-richtlijn met gebruik van interne modellen voor politieke risico's

(63) De Solvency II-regels vallen onder Richtlijn 2009/138/EG van het Europees Parlement en de Raad van 25 november 2009 betreffende de toegang tot en uitoefening van het verzekerings- en het herverzekeringsbedrijf (Solvabiliteit II) (29) (hierna: „de Solvency II-richtlijn”).

(64) Om een opsplitsing te kunnen maken tussen de kapitaalvereisten voor verhandelbare en voor niet-verhandelbare activiteiten, heeft ONDD in 2011 een methode uitgewerkt die hij beter geschikt acht. Het gaat om de standaard Solvency II-formule (30), die is ontwikkeld in het kader van de Quantitative Impact Study 5 (QIS 5), aangevuld met een intern model voor de vaststelling van het solvabiliteitskapitaalvereiste ter dekking van politieke risico's, dat zo is gekalibreerd dat dit een solvabiliteit oplevert die overeenstemt met een A-rating, en die wordt toegepast volgens de betreffende parameters voor 2004.

(65) Volgens de Belgische autoriteiten mag geredelijk worden aangenomen dat een bedachtzame particuliere investeerder zich in 2004 op die methode had gebaseerd.

(66) De standaard Solvency II-formule (QIS 5) is door ONDD toegepast op alle risico's met uitzondering van de politieke risico's. Volgens de Belgische autoriteiten valt bij kredietverzekeringen het politieke risico te vergelijken met een vorm van rampenrisico. Bij kredietverzekeringen is het rampenrisico volgens de Belgische autoriteiten momenteel echter moeilijk in beeld te krijgen met de standaard Solvency II QIS 5-formule. Bijgevolg is het volgens hen gerechtvaardigd om een intern model te hanteren om de kapitaalvereisten van politieke risico's te ramen.

(67) Volgens die methode bedraagt het kapitaalvereiste van Delcredere NV naar raming (31) ongeveer 80 tot 99 miljoen EUR voor de periode 2005-2007 en ongeveer [125-150] miljoen EUR in 2009 op basis van het ondernemingsplan (zie tabel 2). Het grootste deel van dit kapitaalvereiste is afkomstig van de dekking van het politieke risico.

(68) De Belgische autoriteiten hebben, na een verzoek in die zin van de Commissie, het kapitaalvereiste van Delcredere NV geraamd aan de hand van de standaard Solvency II-formule (QIS 5) voor alle soorten risico's (daaronder begrepen het politieke risico). In dat geval zou de kapitaalvereiste van Delcredere NV minder dan 23 tot 25 miljoen EUR bedragen voor de periode 2005-2007 (32) en minder dan [25-50] miljoen EUR voor 2009 (zie tabel 2). Tabel 2 Vaststelling kapitaalvereiste van Delcredere NV door ONDD/de Belgische autoriteiten voor de jaren 2005, 2007 en 2009 in twee groeiscenario's en volgens verschillende methoden (x mln EUR) Methode Scenario (33) Beschouw-de periode Kapitaalvereiste verhandel-bare risico's Kapitaalvereiste niet-verhandel-bare risico's Totaal Op basis van het ondernemingsplan Solvency I volgens de opmerkingen van december 2011 A (3 %) Eind 2005 3,0 3,0 3 (34) Eind 2007 3,2 3,2 3,2 (34) B (6 %) Eind 2005 3,0 3,0 3,0 (34) Eind 2007 3,2 3,2 3,3 (34) Artikel 8 van de wet van 1939 volgens de opmerkingen van december 2011 A (3 %) Eind 2005 92 Eind 2007 97 Eind 2009 [100-125] B (6 %) Eind 2005 95 Eind 2007 106 Eind 2009 [100-125] Cooke-ratio/Bazel I (10 % van de nettoverplichtingen) volgens notulen raad van bestuur van 20.4.2001 en zoals ingediend bij toezichthouder A (3 %) Eind 2006 68,2 B (6 %) Eind 2006 74,3 Cooke-ratio/Bazel I (met 10 % van de nettoverplichtingen) volgens strategiedocument van 28.9.2004 A (3 %) Eind 2005 73,5 Eind 2007 92,2 B (6 %) Eind 2005 77,4 Eind 2007 100,7 Cooke-ratio/Bazel I (met 10 % van de nettoverplichtingen) volgens de opmerkingen van december 2011 A (3 %) Eind 2009 [100-125] B (6 %) Eind 2009 [125-150] Solvency II, „standaard”-methode (2011) volgens de opmerkingen van december 2011, bijlage B10 A (3 %) Eind 2005 7,0 48,0 55,0 Eind 2007 9,0 56,0 65,0 Eind 2009 [10-20] [65-80] [75-100] B (6 %) Eind 2005 8,0 51,0 59,0 Eind 2007 10,0 64,0 74,0 Eind 2009 [5-15] [70-85] [75-100] Solvency II met gebruik van interne modellen voor politieke risico's volgens de opmerkingen van december 2011 A (3 %) Eind 2005 7,0 73,0 80,0 Eind 2007 9,0 81,0 90,0 Eind 2009 [5-15] [110-135] [125-150] B (6 %) Eind 2005 8,0 74,0 82,0 Eind 2007 10,0 89,0 99,0 Eind 2009 [5-15] [120-135] [125-150] Kapitaal (QIS 5 + intern model) gecorrigeerd (zie overweging (76)), inclusief gecumuleerde winst (35) A (3 %) Eind 2005 9,8 90,2 100,0 Eind 2007 10,8 91,7 102,5 Eind 2009 [5-15] [130-145] [135-160] B (6 %) Eind 2005 9,8 90,2 100 Eind 2007 11 92,3 103,3 Eind 2009 [10-20] [140-155] [150-175] Op basis van de reële cijfers Toegewezen gestort kapitaal volgens de opmerkingen van 31.5.2012 Eind 2011 [40-80] [70-110] 150,0

(69) In zijn opmerkingen van 16 en 31 mei 2012 heeft ONDD uiteengezet dat er, na de strategische beslissingen in de periode 2007-2009 (bijv. aanpassing van de herverzekeringsstrategie, ontwikkeling van de risicoparameters van de portefeuille niet-verhandelbare risico's) die niet gepland stonden in zijn strategische plan van 2004, interne kapitaaloverdrachten hebben plaatsgevonden van de activiteiten met betrekking tot niet-verhandelbare risico's naar die met betrekking tot verhandelbare risico's.

3. Het beginsel van de particuliere investeerder handelend in een markteconomie

(70) Volgens de Belgische autoriteiten voldoet de inbreng door ONDD van startkapitaal bij de oprichting van Delcredere NV aan het criterium van de particuliere investeerder handelend in een markteconomie.

Rendement volgens de prognoses van 2004

(71) In de notitie van april 2004 rekende ONDD, volgens het scenario 1B dat uitgaat van een groei van de activiteiten met 6 %, met een Return on Equity (hierna: „RoE”) van 1,3 % tot 1,5 % voor de eerste drie jaren (2005, 2006 en 2007) dat Delcredere NV werkzaam is, wanneer met egalisatievoorzieningen rekening wordt gehouden, en van 2,2 % tot 2,9 % voor diezelfde jaren, wanneer de egalisatievoorzieningen niet worden meegerekend. Tabel 3 Financiële prognoses van april 2004 (voor zone 1 „10 toetredende landen” + zone 2) (x 1000 EUR) Scenario 1A: 3 % groei Scenario 1 B: 6 % groei Budget 2005 Budget 2006 Budget 2007 Budget 2005 Budget 2006 Budget 2007 Resultaat van het verzekeringsbedrijf – 527 – 536 – 543 47 389 763 Resultaat van de beheersactiviteiten 1 643 1 692 1 742 1 749 1 885 2 029 Technisch resultaat 1 116 1 156 1 199 1 797 2 274 2 792 Dotatie aan de egalisatievoorziening – 837 – 867 – 899 – 1 347 – 1 706 – 2 094 Technisch resultaat ná egalisatievoorziening 279 289 300 449 569 698 Financieel resultaat 2 360 2 468 2 577 2 369 2 499 2 641 Belastingen – 871 – 910 – 949 – 930 – 1 012 – 1 102 Resultaat 1 768 1 847 1 927 1 888 2 055 2 237 Eigen vermogen 150 000 150 000 150 000 150 000 150 000 150 000 Return on Equity (RoE) (resultaat/kapitaal) 1,2 % 1,2 % 1,3 % 1,3 % 1,4 % 1,5 % Resultaat + egalisatievoorziening 2 605 2 715 2 826 3 235 3 761 4 331 RoE vóór egalisatievoorziening (resultaat + egalisatievoorziening)/kapitaal 1,7 % 1,8 % 1,9 % 2,2 % 2,5 % 2,9 % Cashflow 5 744 5 190 5 803 6 634 6 557 7 742 Voor de activiteit minimaal vereiste kapitaal 68 186 74 319 Bron: ONDD: Het gaat om de financiële prognoses uit bijlage 8, blz. 70 (de notitie die onder de titel „Création d'une société anonyme” op 20 april 2004 aan de raad van bestuur van ONDD is gepresenteerd) bij de opmerkingen van de Belgische autoriteiten van 1 juni 2011.

(72) In de notitie die op 28 september 2004 — dus ná de oprichting van Delcredere NV op 23 september 2004 — aan de raad van bestuur van ONDD is overgemaakt, ging ONDD (in het „dynamische” scenario, met een groei van 6 %) uit van een RoE van 1,3 tot 1,9 % per jaar in de periode 2005-2007, wanneer met egalisatievoorzieningen rekening wordt gehouden, en van 2,8 tot 4,3 % voor diezelfde jaren, wanneer de egalisatievoorzieningen niet worden meegerekend. De financiële prognoses van september 2004 leveren uitkomsten op die licht afwijken van die van april 2004, omdat de prognoses van 2004 zijn gebaseerd op een ruimer geheel van activiteiten (de volledige zone 1). Bovendien zijn bepaalde hypothesen in september 2004 herzien. Tabel 4 Financiële prognoses — september 2004 (voor de volledige zone 1 en zone 2) (x 1000 EUR)· Scenario 1A: 3 % groei Scenario 1 B: 6 % groei Budget 2005 Budget 2006 Budget 2007 Budget 2005 Budget 2006 Budget 2007 Resultaat van het verzekeringsbedrijf (36) – 229 49 292 330 924 1 504 waarvan niet-verhandelbare risico's (zone 2) 378 688 970 918 1 537 2 148 waarvan verhandelbare risico's (zone 1 „10 toetredende landen”) – 619 – 579 – 545 – 600 – 553 – 511 waarvan overige verhandelbare risico's (zone 1 „Overige landen”) 13 – 12 3 31 43 109 Resultaat van de beheersactiviteiten 1 662 1 734 1 805 1 768 1 924 2 086 Technisch resultaat 1 433 1 783 2 096 2 097 2 848 3 590 Dotatie aan de egalisatievoorziening – 1 066 – 1 383 – 1 672 – 1 564 – 2 182 – 2 392 Technisch resultaat ná egalisatievoorziening 367 400 425 533 667 1 197 Financieel resultaat 1 366 1 470 1 581 1 375 1 500 1 642 Belastingen – 568 – 637 – 706 – 626 – 735 – 981 Resultaat 1 165 1 233 1 300 1 282 1 432 1 858 Eigen vermogen 100 000 100 000 100 000 100 000 100 000 100 000 Return on Equity (RoE) (resultaat/kapitaal) 1,2 % 1,2 % 1,3 % 1,3 % 1,4 % 1,9 % Resultaat + egalisatievoorziening 2 231 2 616 2 972 2 846 3 614 4 251 RoE vóór egalisatievoorziening (Resultaat + egalisatievoorziening)/kapitaal 2,2 % 2,6 % 3,0 % 2,8 % 3,6 % 4,3 % Cashflow 5 358 5 152 6 080 6 233 6 471 7 796 Voor de activiteit minimaal vereiste kapitaal 73 506 82 798 92 150 77 419 88 931 100 696 Bron: ONDD: Het betreft hier de financiële prognoses die te vinden zijn op blz. 28 en in bijlage 9 bij de op 28 september 2004 aan de raad van bestuur van ONDD gepresenteerde notitie met als titel „Lignes directrices stratégiques pour l'ONDD et sa SA”, op 1 juni 2011 door de Belgische autoriteiten ingediend als bijlage 10 bij hun opmerkingen.

(73) In tegenstelling tot de notitie van april 2004 wordt de RoE berekend op basis van 100 miljoen EUR gestort kapitaal, zonder rekening te houden met de verder geïnvesteerde, maar niet gestorte 50 miljoen EUR.

(74) Wat betreft de van voor de activiteit van de verhandelbare risico's verwachte RoE, hebben de Belgische autoriteiten verklaard dat de uitsplitsing zoals die in het op 28 september 2004 aan de raad van bestuur overhandigde strategiedocument (37) is gemaakt, niet in aanmerking mag worden genomen om het rendement van de activiteiten met betrekking tot verhandelbare en niet-verhandelbare risico's te analyseren. De Belgische autoriteiten hebben verklaard (38) dat deze prognoses abnormaal zijn, omdat de schaderatio fors is overschat voor de risico's die in 2004 verhandelbaar werden, terwijl geen rekening is gehouden met de mogelijkheid voor een verzekeraar om de premies aan te passen ingeval de daadwerkelijk vastgestelde schade hoog oploopt. De Belgische autoriteiten herhalen dat de raad van bestuur van ONDD zich niet op de in bijlage 9 bij het strategiedocument gemaakte opsplitsing heeft gebaseerd om een besluit te nemen over het kapitalisatieniveau van Delcredere NV.

Rendement volgens de ex post uitgevoerde prognoses van 2011

(75) Deze prognoses van 2004 hebben dus niet gediend als basis voor de uitsplitsing van de prognoses voor verhandelbare en niet-verhandelbare risico's die de Commissie in juni 2011 zijn verschaft. De opmerkingen van juni 2011 zijn dan weer gebaseerd op de periode vóór 2004 en op de prestaties van de toenmalige concurrenten van Delcredere NV. België is van mening dat de in de opmerkingen van juni 2011 gehanteerde benadering het best de redenering weergeeft die een particuliere investeerder in 2004 had kunnen volgen, terwijl een en ander toch aansluit bij het geconsolideerde resultaat.

(76) In hun opmerkingen van juni 2011 hebben de Belgische autoriteiten een raming gemaakt van het rendement voor de activiteiten met betrekking tot verhandelbare risico's ten opzichte van het voor die activiteit toegewezen kapitaal geraamd aan de hand van het Solvency II-model (standaard QIS 5-formule en intern model), een methode die achteraf is ontwikkeld op verzoek van de Commissie. Daarbij dient te worden opgemerkt dat het verschil tussen het minimum kapitaalvereiste in dit model (82 miljoen EUR) en het daadwerkelijk gestorte kapitaal (100 miljoen EUR) is toegewezen aan de activiteiten met betrekking tot verhandelbare en niet-verhandelbare risico's naar rato van hun respectieve aandeel in het minimumkapitaal van 82 miljoen EUR. Een en ander levert voor de verhandelbare risico's een door ONDD geraamd „bijgesteld” kapitaal op, dat voor 2005 uitkomt op 9,8 miljoen EUR (39) (zie tabel 5).

(77) Op basis van de herziene financiële prognoses zoals die in 2011 door de Belgische autoriteiten zijn ingediend en op basis van hun ramingen van het aan de activiteit met betrekking tot de verhandelbare risico's toegewezen kapitaal zoals die in overweging (76) zijn uiteengezet, wordt het rendement van de activiteit van de verhandelbare risico's voor 2005-2007, zoals dat door de Belgische autoriteiten is bepaald, in de onderstaande tabel gepresenteerd. Tabel 5 Financiële prognoses volgens herberekening van 2011 (40) (x 1000 EUR) Scenario 1B: (6 % groei) Verhandelbare risico's Scenario 1 B: (6 % groei) Niet-verhandelbare risico's Financiële prognoses Budget 2005 Budget 2006 Budget 2007 Budget 2005 Budget 2006 Budget 2007 Resultaat van het verzekeringsbedrijf 656 516 596 – 326 408 908 Resultaat van de beheersactiviteiten 292 329 363 1 476 1 596 1 723 Technisch resultaat vóór voorzieningen 948 845 959 1 150 2 004 2 631 Dotatie aan de egalisatievoorziening – 328 – 347 – 368 – 1 236 – 1 835 – 2 024 Technisch resultaat ná egalisatievoorziening 620 497 591 -86 170 607 Financieel resultaat 280 347 374 1 095 1 153 1 268 Belastingen – 297 – 279 – 318 – 330 – 456 – 664 Resultaat na belasting 603 566 646 679 866 1 212 Gecorrigeerd kapitaal (QIS 5 + intern model) (41) 9 756 10 322 10 969 90 244 91 110 92 321 Gecorrigeerd kapitaal + egalisatievoorziening 9 756 10 437 11 205 90 244 91 743 93 671 Return on Equity (RoE) (resultaat/kapitaal) 6,2 % 5,5 % 5,9 % 0,8 % 1,0 % 1,3 % Resultaat + egalisatievoorziening 823 799 893 1 511 2 068 2 519 RoE vóór egalisatievoorziening 8,4 % 7,7 % 8,0 % 1,7 % 2,3 % 2,7 %

(78) De Belgische autoriteiten hebben de RoE berekend op basis van 100 miljoen EUR gestort kapitaal, zonder rekening te houden met de verder geïnvesteerde 50 miljoen EUR, die pas in 2009 is gestort.

(79) Wat betreft de twijfel die in het besluit tot inleiding van de procedure werd geformuleerd, namelijk dat een particuliere investeerder een vergoeding voor dit niet-gestorte kapitaal zou eisen omdat hij dit in het geval van een faillissement zou verliezen, hebben de Belgische autoriteiten geantwoord dat zij hun standpunt handhaven, namelijk dat het kapitaal van 50 miljoen EUR bij de berekening van het rendement pas in aanmerking mag worden genomen wanneer het ook daadwerkelijk is gestort. Volgens de Belgische autoriteiten zou een faillissement (in de aanname dat daarbij het resterende gedeelte van het geplaatste kapitaal zou worden aangesproken) alleen tot gevolg hebben dat de looptijd van dit soort investering zou worden bekort. Daaraan voegden zij nog toe dat ONDD dit kapitaal van 50 miljoen EUR, totdat het in 2009 werd gestort, vrij op de markt kon beleggen om een overeenkomstig rendement te kunnen krijgen.

(80) Bovendien ligt, volgens de Belgische autoriteiten, een rendementspercentage van 2 % (dat wordt gebruikt in de prognoses van 2004 en dat in aanmerking wordt genomen in de berekeningen in tabel 5) lager dan het percentage dat een particuliere investeerder waarschijnlijk had gehanteerd. Door een rendementspercentage van 3,5 % te hanteren, hebben de Belgische autoriteiten bepaald dat de rendementsprognose van de verhandelbare activiteiten (ROE gecorrigeerd voor de egalisatievoorziening) in de periode 2005-2007 zou uitkomen tussen 9,7 en 10,4 % (tegenover 7,7 tot 8,4 % bij een rentevoet van 2 %) (42).

Het gebruik van de RoR-ratio

(81) De Belgische autoriteiten zijn van oordeel dat de meest geschikte methode om het van een investering te verwachten rendement te ramen, de Economic Return on Revenue (hierna „RoR”) is, ook al komt dat percentage niet in de vooraf opgestelde financiële prognoses (het ondernemingsplan van ONDD) voor. Deze indicator wordt berekend door de technische inkomsten (vóór dotatie aan de egalisatievoorziening) af te zetten tegen de omzet (verzekeringspremies). Volgens de Belgische autoriteiten is de RoR het meest geschikt omdat: a) deze wordt berekend vóór vorming van de egalisatievoorziening, die door de Belgische toezichthouders wordt geëist en die bedoeld is om de resultaten in de tijd in evenwicht te houden en om eventuele toekomstige verliezen uit toekomstige activiteiten te dekken; b) de RoR het rendement van het kredietverzekeringsbedrijf nauwkeurig weergeeft, door dat af te zonderen van het louter financiële rendement. Deze ratio geeft dus het rendement met betrekking tot de „kern” van het kredietverzekeringsbedrijf weer.

(82) Met een RoR van 16,5 % in 2005 en van 18,5 % in 2006 zou Delcredere NV veel rendabeler (43) zijn dan de drie grote spelers op het gebied van kredietverzekering — Coface met 9,7 % in 2005 en 10,9 % in 2006, Euler Hermes met 16,0 % in 2005 et 16,9 % in 2006, en Atradius met 9,3 % in 2005 en 11,9 % in 2006.

Bepaling van het verwachte rendement

(83) In reactie op een opmerking van de Commissie dat het weinig waarschijnlijk is dat een particuliere investeerder zich uitsluitend op de RoR-ratio baseert om het rendement te beoordelen van de investering waarin hij wil toestemmen, hebben de Belgische autoriteiten twee nieuwe methoden voorgesteld om te verantwoorden dat het rendement van Delcredere NV afdoende was op het tijdstip dat zij werd gekapitaliseerd. Het betreft: a) het Capital Asset Pricing Model (CAPM) (44), waarmee de rendementseis kan worden geraamd die de markt aan een financieel actief stelt afhankelijk van het daaraan verbonden risico, en b) een benchmarking van de rendabiliteit van kredietverzekeraars.

(84) Volgens het CAPM worden de kapitaalkosten bepaald aan de hand van de volgende formule: Kapitaalkosten = risicovrij rendement + risico-opslag voor het kapitaal Kapitaalkosten = risicovrij rendement + Beta-coëfficiënt van het actief (*) [opslag marktrisico] waarbij de Beta-coëfficient staat voor de volatiliteit van het rendement van het betrokken actief ten opzichte van het marktrendement.

(85) De Belgische autoriteiten hebben een raming van de kapitaalkosten van Delcredere NV gemaakt, zoals weergegeven in het onderstaande schema.

(86) Volgens de ramingen van ONDD op basis van het CAPM zou een particuliere investeerder in het Belgische schadeverzekeringsbedrijf in 2004 een rendement van ten minste 7 tot 8 % hebben geëist.

(87) Om de benchmark te bepalen van het historische rendement in deze bedrijfstak, hebben de Belgische autoriteiten een steekproef van verzekeraars samengesteld waarin de verzekeraars werden opgenomen die voldoen aan de volgende criteria: a) Europese spelers, b) van wie kredietverzekering de hoofdactiviteit is, c) die in hoofdzaak actief zijn in de sector van de verhandelbare risico's en met ook activiteiten op het gebied van niet-verhandelbare risico's, met uitsluiting van ondernemingen ten aanzien waarvan een staatssteunprocedure loopt, of die ná 2004 zijn opgericht, en met uitsluiting van ondernemingen die een dochteronderneming zijn van een onderneming die in de steekproef is opgenomen. Deze steekproef omvat elf verzekeringsondernemingen. Volgens de Belgische autoriteiten valt, voor de kredietverzekeraars die in hoofdzaak actief zijn in de sector van de verhandelbare risico's, een gemiddelde ROE van 6 tot 7,5 % waar te nemen, afhankelijk van de beschouwde periode (d.w.z. of de crisisjaren wel of niet worden meegerekend). De gemiddelde RoE voor deze elf verzekeringsondernemingen in 2004 bedraagt 7,8 %, vergeleken met 13,3 % voor de gemiddelde ROE van de drie referentiespelers op de markt (zie tabel 6). Tabel 6: Door België verschafte rendementsbenchmark voor kredietverzekeraars Methode voor het selecteren van de steekproef met het oog op het bepalen van een benchmark van de ROE voor verhandelbare risico's ROE (46), Periode 2000-2009 (in %) Onderneming Hoofd-kantoor in: Aandeel verhan-delbare risico's (raming) (47) Bruto-premies Mln €, ROE Gemiddelden Filtercriterium Omvang steekproef 1999 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2001-04 2003-04 2001 -09 ߦ Kredietverzekeraars lid van ICISA en Berner Unie (48) 115 Cesce Spanje 60 51 (49) 2,3 5,2 7,3 6,0 3,5 8,3 2,3 – 24,0 10,4 4,1 4,5 1,8 KUKE Polen 60 7 – 9,0 0,5 1,9 5,5 7,9 4,9 5,3 8,1 – 14,6 – 0,3 3,7 1,2 ߦ Europese kredietverzekeraars (51) 47 COSEC Portugal 90 37 1,5 1,7 – 5,1 8,1 7,3 2,2 6,0 – 9,0 1,8 1,5 1,5 1,6 Prisma Duitsland 100 36 0,0 4,8 6,8 4,7 5,6 9,3 12,9 17,1 9,5 15,9 7,6 6,6 7,5 9,9 ߦ Ondernemingen met kredietverzekering als hoofdactiviteit en in hoofdzaak actief op gebied verhandelbare risico's (45) 19 Credit y Caucion Spanje 100 341 9,0 13,7 14,3 16,0 21,1 17,6 14,3 13,7 15,2 53,7 0,5 17,3 19,4 18,5 Baez Bulgarije 60 0,5 4,7 8,7 5,3 11,5 10,6 14,2 4,7 4,7 9,2 ߦ Uitsluiting ondernemingen waartegen een staatssteunprocedure loopt (nl. SACE en SACE BT) 16 Garant Oostenrijk 50 4 – 7,3 – 5,6 0,6 1,3 3,2 -10,7 -7,3 -7,3 -3,1 Mehib Hongarije 90 6 (49) 0,2 0,8 2,2 0,8 -2,3 0,4 5,7 8,2 ߦ uitsluiting ondernemingen opgericht nà 2004 en/of die een dochteronderneming zijn van een andere onderneming die al op de lijst voorkomt 11 Atradius Nederland 90 1079 1,8 – 17,5 3,4 10,1 16,8 14,5 19,4 – 22,1 – 12,5 – 0,5 6,8 1,5 Euler Hermes Frankrijk 96 1567 13,7 13,2 16,7 14,5 18,4 17,7 17,3 21,8 4,5 1,3 15,7 16,4 13,9 COFACE Frankrijk 83 903 11,3 11,8 9,2 3,2 13,2 11,5 13,4 11,2 15,1 3,7 – 15,0 9,3 12,4 7,3 Gemiddelde (50) 11,0 5,0 3,4 7,0 7,8 8,9 8,4 9,8 4,6 -0,8 5,8 7,4 6,0 Gemiddelde (50) van de 3 referentiespelers 8,1 0,8 10,4 13,3 16,0 14,3 18,8 -4,6 -8,7 8,2 11,9 7,6 Gemiddelde (50) van spelers van vergelijkbare grootte 3,1 4,7 5,3 5,8 6,2 6,2 6,4 8,0 2,2 4,7 5,5 5,3

(88) Volgens de Belgische autoriteiten sluit het voor de activiteit met betrekking tot de verhandelbare risico's verwachte rendement vóór egalisatievoorziening (ROE vóór egalisatievoorziening), volgens de in 2011 door de Belgische autoriteiten herberekende financiële prognoses in scenario 1B (zie tabel 5), aan bij de rendementsverwachtingen die een particuliere investeerder in 2004 zou hebben gehad (zoals die door de Belgische autoriteiten waren berekend op basis van de kapitaalkosten in het CAPM en op basis van de rendementsbenchmarks van kredietverzekeraars (zie, onderscheidenlijk, overweging (86) en (87)).

Boekhoudkundige scheiding

(89) Ingevolge het verzoek van de Commissie aan België in haar besluit tot inleiding van de procedure om te voldoen aan punt 4.3 van de mededeling exportkredietverzekering waarin voor het verzekeren van verhandelbare en van niet-verhandelbare risico's een gescheiden beheer en een gescheiden boekhouding wordt geëist, hebben de Belgische autoriteiten geantwoord dat een dergelijke boekhoudkundige scheiding niet vereist is. Na 1 januari 2005 zijn de kortlopende activiteiten (verhandelbare en niet-verhandelbare risico's) uitgeoefend binnen Delcredere NV in het kader van de overdracht van bestaande activiteiten. Volgens de Belgische autoriteiten is het niet noodzakelijk een gescheiden boekhouding in te voeren, gezien Delcredere nv niet langer ondersteuning van de Staat geniet, zelfs niet voor de activiteiten die zij met betrekking tot niet-verhandelbare risico's uitoefent.

V. BEOORDELING VAN DE STEUN

V.1 AANWEZIGHEID VAN STAATSSTEUN

(90) Overeenkomstig artikel 107, lid 1, VWEU zijn, behoudens de afwijkingen waarin de Verdragen voorzien, steunmaatregelen van de staten of in welke vorm ook met staatsmiddelen bekostigd, die de mededinging door begunstiging van bepaalde ondernemingen of bepaalde producties vervalsen of dreigen te vervalsen, onverenigbaar met de interne markt, voor zover deze steun het handelsverkeer tussen de lidstaten ongunstig beïnvloedt.

(91) In een eerste fase dient de Commissie na te gaan of de betrokken maatregelen staatssteun vormen in de zin van artikel 107, lid 1, VWEU. Daarom toetst zij in de volgende delen de maatregelen aan de verschillende criteria om staatssteun te kunnen vaststellen.

V.1.1. Het bestaan van een voordeel

V.1.1.1 Het bestaan van een voordeel als gevolg van de staatsgarantie (maatregel 1) en van eventuele interne overdrachten binnen ONDD van middelen naar verhandelbare risico's (maatregel 2)

(92) Volgens de punten 3.1 en 3.2 van de mededeling exportkredietverzekering geeft de staatsgarantie die een exportkredietverzekeraar geniet, deze potentieel een financieel voordeel boven zijn concurrenten. Zo zag het onderzoek dat op 23 februari 2011 is ingeleid (zie overweging (26)), met name op de garantie van de Belgische Staat die ONDD genoot voor zijn activiteiten met betrekking tot verhandelbare risico's.

(93) Vanaf 1 september 2003 is een zogeheten „commerciële” rekening, die volgens de Belgische autoriteiten geen staatsgarantie geniet, toegewezen aan de activiteiten van ONDD met betrekking tot de kortlopende risico's (daaronder begrepen de verhandelbare risico's).

(94) Omdat er binnen ONDD geen gescheiden boekhouding werd gevoerd waardoor zou kunnen worden onderscheiden tussen het verzekeren van verhandelbare en van niet-verhandelbare risico's, is de Belgische autoriteiten verzocht aan te geven welk gedeelte van de staatsgarantie kon worden geacht tot en met 31 augustus 2003 te zijn verleend aan de activiteit met betrekking tot de verhandelbare risico's. Voorts is de Belgische autoriteiten verzocht de bewijzen te verschaffen dat aan deze garantie een eind is gekomen per 31 augustus 2003 — en niet bij de oprichting van Delcredere NV per 1 januari 2005.

(95) De Belgische autoriteiten hebben bevestigd dat ONDD in 1993 het verlenen van dekking voor risico's op debiteuren in „zone 1” heeft beëindigd (52). Na 1993 betroffen de activiteiten van ONDD uitsluitend de niet-verhandelbare risico's. Wel verleende ONDD in hoogst uitzonderlijke omstandigheden dekking voor verhandelbare risico's.

(96) Zoals uiteengezet in overweging (34), heeft België duidelijk gemaakt dat binnen ONDD de activiteit met betrekking tot verhandelbare risico's vóór mei 2004 onbeduidend was. Bovendien viel het zeer lage percentage verhandelbare risico's dat toen werd gedekt, te verklaren door de koppeling van deze risico's aan een niet-verhandelbaar risico. Daarbij ging het om het volgende concrete geval (53) (eigen vert.): „Verzekerde X verkocht goederen aan tussenpersoon A in zone 1, die de goederen doorverkocht aan eindafnemer B, in zone 2. De goederen werden meestal rechtstreeks aan eindafnemer B geleverd. De betaling van de factuur van verzekerde X door tussenpersoon A was de facto gekoppeld aan de betaling van de factuur van tussenpersoon A door eindafnemer B. De verzekerden konden doorgaans geen dekking bij een andere kredietverzekeraar krijgen omdat het om transacties ging die afhankelijk waren van het politieke risico van het land waar eindafnemer B was gevestigd.”

(97) De Belgische autoriteiten hebben andermaal bevestigd dat voor deze risico's geen dekking kon worden verkregen bij andere, particuliere kredietverzekeraars.

(98) Gelet op de in de overwegingen (93), (94) en (95) aangehaalde elementen, is het standpunt dat deze risico's, die weliswaar theoretisch als verhandelbaar gelden (door het hoofdverband tussen verzekerde exporteur X en tussenpersoon A), in de praktijk, gelet op de marktomstandigheden in die periode, moeten worden beschouwd als niet-verhandelbare risico's. Bovendien werden deze risico's vóór mei 2004 in hoogst uitzonderlijke omstandigheden door ONDD gedekt, omdat deze (over de periode 2000-2004) minder dan [0-2 %] van de premies van de kortlopende portefeuille van ONDD vertegenwoordigden (zie overweging (34)).

(99) De Belgische autoriteiten hebben ook de bewijzen geleverd dat vanaf 1 september 2003 een eind is gekomen aan de staatsgarantie die ONDD genoot voor zijn activiteiten met betrekking tot verhandelbare risico's. Deze garantie is immers verstreken zodra de verhandelbare risico's zijn overgedragen naar de commerciële rekening, rekening waarvoor ONDD de erkenning van de CDV heeft gekregen (54), precies omdat deze rekening geen staatsgarantie genoot. In het koninklijk besluit tot vaststelling van de activiteiten die de Nationale Delcrederedienst voor eigen rekening zonder staatsgarantie uitvoert, dat is bekendgemaakt op 1 september 2003, tijdstip van de inwerkingtreding ervan, worden de aan die rekening toe te rekenen verrichtingen omschreven. Na de inwerkingtreding van dit koninklijk besluit (55) valt iedere dekking van risico's door een exportpolis en met maximale duur van het risico van minder dan twee jaar, onder artikel 3, lid 2, van de wet van 31 augustus 1939 (activiteiten voor rekening van ONDD zonder staatsgarantie).

(100) Geconcludeerd dient te worden, dat de twijfel die de Commissie in haar besluit tot inleiding van de procedure had geformuleerd met betrekking tot het feit dat er door de staatsgarantie een voordeel voor de verzekering van verhandelbare risico's bestaat, hiermee is weggenomen. Immers, door de staatsgarantie die ONDD tot en met augustus 2003 genoot voor zijn activiteit met betrekking tot verhandelbare risico's, is aan deze activiteit geen concurrentievoordeel verleend ten opzichte van de concurrenten ervan, omdat er geen daadwerkelijk verhandelbare activiteit bestond. Bovendien is er ook geen poging gedaan om op basis van de staatsgarantie een daadwerkelijk verhandelbare activiteit te ontwikkelen. Voorts mag worden geconcludeerd dat alle activiteiten met betrekking tot kortlopende risico's vanaf 1 september 2003 niet langer een staatsgarantie genieten.

(101) Binnen de ONDD hebben er geen interne overdrachten van middelen ten behoeve van verhandelbare risico's plaatsgevonden, omdat er geen activiteit was voor daadwerkelijk verhandelbare risico's. Evenmin is er enige poging geweest om, op basis van de overdracht van niet-verhandelbare activiteiten, een daadwerkelijk verhandelbare activiteit te ontwikkelen (zie overweging (98)). Geconcludeerd dient te worden dat er geen overtuigende elementen zijn om het bestaan te staven van overdrachten van middelen naar verhandelbare risico's binnen ONDD of van enig voordeel dat ONDD dankzij dit soort overdrachten had kunnen genieten.

(102) Geconcludeerd dient te worden dat met de maatregelen 1 en 2 geen voordeel wordt verleend in de zin van artikel 107 VWEU. Bijgevolg vormen deze maatregelen geen staatssteun.

(103) Dit betekent dat ten aanzien van de maatregelen 1 en 2 geen onderzoek zal worden gedaan naar de andere voorwaarden waaraan moet zijn voldaan om steun te kunnen veronderstellen (staatsmiddelen, selectiviteit, mededingingvervalsing).

V.1.1.2 Het bestaan van een voordeel doordat Delcredere NV kapitaal is toegewezen (maatregel 3)

Reikwijdte van de beoordeling van de vraag of de kapitaaltoewijzing aan Delcredere NV steun vormt

(104) Volgens het besluit tot inleiding van de procedure (zie de overwegingen (27) en (28) van dit besluit) dienen de twee volgende bedragen in mindering te worden gebracht op de initiële kapitaaltoewijzing aan Delcredere NV, omdat deze geen steun vormen: a) het gedeelte van het kapitaal ter ondersteuning van de activiteit met betrekking tot de niet-verhandelbare risico's (eerste uitsluitingscriterium); b) het gedeelte van het kapitaal dat, binnen ONDD, reeds ten goede kwam aan de activiteit met betrekking tot de verhandelbare risico's en dat samen met de betrokken activiteiten gewoon aan Delcredere NV is overgedragen. In dat geval zou het namelijk uitsluitend een omzetting van rechtsvorm betreffen van een reeds bestaande economische activiteit samen met het bijbehorende kapitaal. Op basis van de benadering die werd gehanteerd in het besluit betreffende de oprichting van La Banque Postale (56), wordt met dit soort overdracht van kapitaal geen nieuw voordeel verleend aan de betrokken economische activiteit — en kan deze dan ook als dusdanig geen steun vormen (tweede uitsluitingscriterium).

(105) Om de in het besluit tot inleiding van de procedure gekozen benadering te kunnen volgen, zou de Commissie moeten beginnen met het toepassen van deze beide uitsluitingscriteria.

(106) België heeft evenwel een op het tweede uitsluitingscriterium geïnspireerd argument aangevoerd, dat mocht het juist blijken, het mogelijk zou maken om de kwalificatie van de volledige maatregel 3 als steun onmiddellijk uit te sluiten. De Commissie zal dus eerst aantonen dat dit argument niet geldig is, om daarna de beide in het besluit tot inleiding van de procedure genoemde uitsluitingscriteria toe te passen.

Verwerping van de stelling van België dat het volledige bedrag van 150 miljoen EUR verband hield met de in 2004 overgedragen activiteiten

(107) In zijn antwoord op het besluit tot inleiding van de procedure heeft België het tweede uitsluitingscriterium in zijn voordeel ingeroepen en ontwikkeld, namelijk dat het kapitaal dat binnen ONDD al ten goede kwam aan de bestaande verhandelbare activiteiten net vóór de overdracht daarvan aan Delcredere NV per 1 januari 2005, geen steun vormt. Meer bepaald is België van mening dat het volledige bedrag van het aan Delcredere NV toegewezen startkapitaal van 150 miljoen EUR het economische kapitaal vormde dat verband hield met de overgedragen (verhandelbare en niet-verhandelbare) kortlopende verzekeringsactiviteiten. Het is van mening dat de oprichting van Delcredere NV met haar startkapitaal van 150 miljoen EUR slechts een omzetting van rechtsvorm is van een bestaande activiteit samen met het bijbehorende kapitaal. Het totale initieel toegewezen kapitaal zou dus geen steun zijn. Bijgevolg dient volgens België niet te worden nagegaan of dit kapitaal nadien door Delcredere NV is gebruikt (d.w.z. of het is gebruikt voor de verhandelbare of niet-verhandelbare risico's (het eerste uitsluitingscriterium)), omdat dit kapitaal geen steun kan vormen.

(108) Ter staving van dit argument voeren de Belgische autoriteiten aan dat de plaatsing van 150 miljoen EUR kapitaal voor Delcredere NV noodzakelijk was, en dit vanaf begin 2005. De Belgische autoriteiten verantwoorden dit kapitalisatieniveau op basis van de „huidige normen” die zijn ontwikkeld in het kader van de goedkeuring van de Solvency II-richtlijn (57) (de zogeheten standaardmethode op basis van de technische parameters zoals die in een impactstudie („QIS 5” die voor België dateert van maart 2011)) zijn vastgesteld voor alle risico's van Delcredere NV, met uitzondering van de politieke risico's (waarvoor van interne modellen is gebruikgemaakt), om het kapitaalvereiste ter dekking van deze risico's te bepalen. Zoals in tabel 2 onder „Solvency II met gebruik van interne modellen voor politieke risico's” aangegeven, was op basis van dit model een kapitaal van [125-150] miljoen EUR vereist om de voor 2009 verwachte activiteiten te dekken.

(109) De Commissie merkt op, dat het begrip „kapitaal met betrekking tot de overgedragen activiteiten” (eigen vert.) wordt omschreven in het besluit van de Commissie van 21 december 2005 betreffende maatregelen in verband met het oprichten en functioneren van La Banque Postale (58). In die zaak was de conclusie dat met deze overdracht geen nieuw kapitaal was gemoeid omdat alleen het eigen vermogen met betrekking tot de activiteiten inzake financiële diensten van La Poste daadwerkelijk werd overgedragen aan de nieuw opgerichte rechtspersoon La Banque Postale. Met andere woorden, het betrof uitsluitend bestaand eigen vermogen dat voordien duidelijk was bestemd voor de overgedragen activa, rechten en verplichtingen. De beoordeling betrof dus het kapitaal dat reeds formeel was gekoppeld aan de overgedragen activa — en niet een toekomstgerichte raming van het kapitaal dat het best aan de nieuwe entiteit zou worden toegewezen om haar toekomstige ontwikkeling te ondersteunen.

(110) Zoals hier reeds is uiteengezet, werd de activiteit met betrekking tot de (verhandelbare en niet-verhandelbare) kortlopende risico's die aan Delcredere NV is overgedragen, sinds 1 september 2003 binnen ONDD beheerd via de commerciële rekening. Een kapitaal van [45-70] miljoen EUR was aan die rekening toegewezen. Bovendien heeft, zoals in overweging (99) is uiteengezet, ONDD specifiek en uitsluitend voor de commerciële rekening (en de daarbij behorende [45-70] miljoen EUR) een erkenning gekregen van de nationale toezichthouder op de verzekeringsbedrijfstak (de CDV). De regels en het toezicht van de CDV betroffen onder meer de inachtneming van de solvabiliteitsregels (het minimumgarantiefonds, de te vormen solvabiliteitsmarge) (59). Dit betekent dat deze bij de commerciële rekening ondergebrachte kortlopende activiteiten, op basis van de toentertijd geldende prudentiële regels, afdoende waren gekapitaliseerd.

(111) In verband hiermee tekent de Commissie aan dat, volgens de interne notitie van 20 april 2004 (60) op basis waarvan het besluit is genomen om Delcredere NV op te richten en haar een kapitaal van 150 miljoen EUR toe te wijzen, het strikt aan de activiteit met betrekking tot kortlopende risico's toegewezen kapitaal, het kapitaal was dat op de commerciële rekening was opgenomen, plus de winst over een periode van zestien maanden (van 1 september 2003 tot en met 31 december 2004) van naar raming [0-5] miljoen EUR. De notitie geeft aan dat (eigen vert.) „van het kapitaal van 150 miljoen EUR van de NV, [45-70] miljoen afkomstig zou zijn van de overdracht van het eigen vermogen van de commerciële rekening”. De Commissie concludeert dus dat, op het tijdstip dat werd beslist om Delcredere NV op te richten, het kapitaal dat kon worden beschouwd als per 31 december 2004 formeel toegewezen aan de kortlopende activiteiten, slechts [45-75] miljoen EUR bedroeg ([45-70] miljoen EUR plus [0-5] miljoen EUR geraamde winst). Bijgevolg vormt alleen de overdracht van dit kapitaal van [45-75] miljoen EUR het gedeelte van het kapitaal dat reeds binnen ONDD ten goede kwam aan de activiteit met betrekking tot de kortlopende risico's en dat gewoon aan Delcredere NV is overgedragen. Deze overdracht kan dus geen nieuw voordeel vormen voor deze activiteit en kan bijgevolg geen steun vormen.

(112) De Commissie verwerpt dus de stelling van België dat het volledige startkapitaal van 150 miljoen EUR gewoon het overgedragen kapitaal is, dat reeds binnen ONDD aan de overgedragen activiteit was toegewezen — en dus niet als een voordeel kan worden aangemerkt. De Commissie is van oordeel dat het verschil tussen het bedrag van [45-75] miljoen EUR en het daadwerkelijk geplaatste kapitaal van 150 miljoen EUR, dus additioneel kapitaal vormt dat een nieuw voordeel voor deze activiteit vertegenwoordigt.

(113) Subsidiar merkt de Commissie op, dat uit de interne notities van 2004 ter onderbouwing van het besluit van ONDD om Delcredere NV een kapitaal van 150 miljoen EUR ter beschikking te stellen (duidelijk meer dan de [45-75] miljoen EUR die aan de commerciële rekening waren toegewezen), blijkt dat ONDD verscheidene groeiscenario's voor de activiteiten van het toekomstige Delcredere NV in zijn beschouwing heeft betrokken. Het kapitaalvereiste van 150 miljoen EUR is dus bepaald op basis van hypothesen met betrekking tot de toekomstige groei van de activiteiten van Delcredere NV. Geconcludeerd mag dus worden, dat de benadering van de Belgische autoriteiten erop neerkomt dat van het onderzoek naar het bestaan van een voordeel het volledige kapitaal wordt uitgesloten waarvan mocht worden aangenomen dat de nieuwe entiteit dat nodig had om haar toekomstige ontwikkeling te ondersteunen. Deze benadering kan niet worden geaccepteerd. Alleen het kapitaal dat binnen de bestaande rechtspersoon reeds formeel aan de overgedragen activiteiten (kortlopende verzekeringsactiviteiten binnen ONDD) ten goede kwam, vormt geen nieuw voordeel, precies omdat dit al ten goede kwam aan de betrokken activiteiten. Omgekeerd vormt al het additionele kapitaal een nieuw voordeel, omdat dit kapitaal vóór de overdracht niet ten goede kwam aan de betrokken activiteit. Het besluit om Delcredere NV op te richten en haar een kapitaal van 150 miljoen EUR toe te wijzen, kan dus niet worden beschouwd als een eenvoudige omzetting van rechtsvorm van een bestaande activiteit waarbij het toegewezen kapitaal gewoon aan de overgedragen activiteit wordt overgedragen. Bijgevolg doet de stelling van de Belgische autoriteiten dat reeds in 2004 was te voorzien dat Delcredere NV in 2009 op basis van de verwachte groei van haar activiteiten voor 150 miljoen EUR kapitaal nodig zou hebben, niet ter zake. De Belgische autoriteiten tonen immers niet aan, dat dit kapitaal van 150 miljoen EUR binnen ONDD reeds aan de kortlopende activiteiten was toegewezen voordat deze aan Delcredere NV werden overgedragen, en dat dit kapitaal van 150 miljoen EUR dus geen nieuw voordeel ten behoeve van die activiteiten vormt.

(114) Geheel subsidiair wil de Commissie, zelfs indien het kapitaal dat nodig is ter ondersteuning van de verwachte groei van de activiteiten, bij de hier uit te voeren beoordeling een relevant criterium zou zijn (hetgeen de Commissie betwist), het volgende opmerken: a) in de eerste plaats zagen de in 2004 beschikbare financiële prognoses uitsluitend op de periode 2005-2007. Bijgevolg zou, zelfs indien het kapitaal dat vereist is om de verwachte groei van de activiteiten te ondersteunen een relevant criterium zou zijn bij de hier uit te voeren beoordeling (hetgeen de Commissie betwist), niet kunnen worden geaccepteerd dat dit is gebaseerd op het voor 2009 verwachte activiteitenniveau, omdat in 2004 zelfs geen raming werd gemaakt van dit activiteitenniveau; b) in de tweede plaats kan de methode van de Solvency II-richtlijn gecombineerd met het gebruik van interne modellen voor de politieke risico's, die België voorstelt om het vereiste kapitaal te ramen, niet worden geaccepteerd. Immers, deze methode kwam niet voor in de interne notities van 2004 waarop de raad van bestuur van ONDD van 20 april 2004 zich heeft gebaseerd om een besluit te nemen over de oprichting van Delcredere NV en het haar toe te wijzen kapitaal, omdat die methode toentertijd niet bestond (de toepassing is pas voorzien voor 1 januari 2014). Zij werd voor het eerst in 2011 door ONDD toegepast en wordt nog verder ontwikkeld. Derhalve zijn de intern ontwikkelde modellen voor de politieke risico's nog niet door de Belgische toezichthouder op de verzekeringsbedrijfstak gevalideerd, anders dan geëist in de Solvency II-richtlijn (61). Het gebruik van een methode die in 2004 nog niet bestond — zoals Solvency II — waarvoor talrijke berekeningsparameters en het tijdschema voor de toepassing ervan thans nog niet vastliggen (nog steeds in de QIS-fase), is niet passend. Het idee dat het economische kapitaal dat Delcredere NV bij haar oprichting in 2005 nodig had om de voordien binnen ONDD bestaande activiteit te kunnen voortzetten, dient te worden bepaald op basis van de eisen van de Solvency II-richtlijn die op dat tijdstip zelfs niet bestonden en waarvoor de toezichthouders hoe dan ook in een overgangsregeling zouden voorzien, lijkt buitensporig. Bovendien zou het tegendeel concluderen neerkomen op het weerspreken van de validering van het kapitaalniveau (de solvabiliteitsmarge) (62) van de commerciële rekening ([45-70] miljoen EUR) door de toezichthouder die toentertijd dit kapitaal als voldoende beschouwde in het licht van de geldende prudentiële regels.

(115) De raad van bestuur van ONDD van 20 april 2004 heeft zich op een andere methode gebaseerd om het vereiste kapitaal voor Delcredere NV te bepalen (de Cooke-ratio), zij het rekening houdende met de noodzaak om Delcredere NV voldoende geloofwaardig te maken ten opzichte van haar concurrenten. De bij de berekeningen gehanteerde ratio is immers niet 8 % zoals vereist volgens de regels van Bazel I, maar 10 %. Op die wijze werd bij de berekeningen van het kapitaalvereiste in 2004 een veiligheidsbuffer van 2 % opgenomen. Daarbij dient te worden opgemerkt dat het zo voor eind 2004 bepaalde kapitaal 66 miljoen EUR bedroeg (63) en dus veel lager is dan het geplaatste kapitaal van 150 miljoen EUR

(116) Wat betreft het gebruik van de Cooke-ratio om het vereiste kapitaal te bepalen, de Commissie had in haar besluit tot inleiding van de procedure kritiek bij de relevantie van de toepassing van bancaire regels (zoals de Cooke-ratio) op kredietverzekeraars, gelet op de talrijke verschillen tussen de risico's die kredietverzekeraars dragen en die welke banken dragen (zie punt 90 van het besluit tot inleiding van de procedure). Dienaangaande heeft België geen bewijzen geleverd dat de regels van Bazel (Cooke-ratio) — die rechtens uitsluitend voor de banksector gelden — in de praktijk zouden worden toegepast door kredietverzekeraars of worden aanbevolen door ratingbureaus of toezichthouders voor de verzekeringsbedrijfstak.

(117) Ten aanzien van de toepassing van artikel 8 van de wet van 1939 betreffende ONDD hebben de Belgische autoriteiten bevestigd dat deze wet niet op Delcredere NV van toepassing is. Bovendien betreft dit artikel alleen de activiteiten van ONDD voor eigen rekening met een staatsgarantie en de activiteiten voor rekening van de Staat.

(118) Hoewel België verwijst naar de methode van Standard & Poor's, die toentertijd bestond om de kapitaalvereisten van kredietverzekeraars te bepalen, dient te worden opgemerkt dat de Belgische autoriteiten geen raming van het kapitaal volgens die methode hebben verschaft. In 2004 heeft ONDD deze methode trouwens niet gebruikt.

(119) Geconcludeerd dient te worden dat, zelfs indien het kapitaal dat nodig was om de verwachte groei van de activiteiten te ondersteunen, een relevant criterium was bij de hier uit te voeren beoordeling (hetgeen de Commissie betwist), de Belgische autoriteiten geen elementen hebben aangevoerd die het overtuigende bewijs kunnen leveren dat het vereiste kapitaal met betrekking tot de kortlopende risico's dat is overgedragen aan Delcredere NV, hoger moest zijn dan het kapitaal dat eind 2004 op de commerciële rekening van ONDD voorhanden was.

(120) In dit deel van dit besluit heeft de Commissie aangetoond dat de stelling van de Belgische autoriteiten dat het bij de toewijzing in 2004 van 150 miljoen EUR startkapitaal aan Delcredere NV uitsluitend zou gaan om de overdracht van het kapitaal dat binnen ONDD reeds ten goede kwam aan de activiteit met betrekking tot de kortlopende risico's, moet worden verworpen. De Commissie heeft namelijk geconcludeerd dat het kapitaal dat binnen ONDD reeds ten goede kwam aan de activiteit met betrekking tot de kortlopende risico's voordat deze activiteit aan Delcredere NV werd overgedragen, [45-75] miljoen EUR bedroeg en dat er dus sprake is van [75-100] miljoen EUR additioneel kapitaal ten behoeve van deze activiteit.

(121) Vervolgens dient de toepassing te worden onderzocht van de beide uitsluitingscriteria die in het besluit tot inleiding van de procedure zijn beschreven. Het tweede uitsluitingscriterium zal eerst worden besproken, waarna het eerste volgt.

Gedeelte van het kapitaal dat, binnen ONDD, reeds ten goede kwam aan de verhandelbare risico's en dat samen met de betrokken activiteiten gewoon aan Delcredere NV is overgedragen (tweede uitsluitingscriterium beschreven in het besluit tot inleiding van de procedure)

(122) In overweging (111) is de Commissie tot de conclusie gekomen, dat binnen ONDD per 31 december 2004 een kapitaal van [45-75] miljoen EUR was toegewezen aan de activiteit met betrekking tot de kortlopende risico's. Om het tweede uitsluitingscriterium te kunnen toepassen, dient dus te worden geraamd welk gedeelte van de [45-75] miljoen EUR die eind 2004 aan de activiteit van de kortlopende risico's was toegewezen, betrekking had op de verhandelbare risico's (64). Zoals is beschreven, bestonden deze verhandelbare risico's uitsluitend uit de risico's op debiteuren die waren gevestigd in de tien landen die in mei 2004 tot de Europese Unie zijn toegetreden.

(123) Zoals hier eveneens is beschreven, bevatte de commerciële rekening die eind 2004 over een kapitaal van [45-75] miljoen EUR beschikte, geen gescheiden boekhouding aan de hand waarvan het uitsluitend voor de activiteit met betrekking tot de verhandelbare risico's bestemde kapitaal nauwkeurig kon worden bepaald. Er moet dus een raming worden gemaakt van het gedeelte van het bedrag van [45-75] miljoen EUR waarvan redelijkerwijs mag worden aangenomen dat dit aan de activiteit met betrekking tot de verhandelbare risico's ten goede kwam.

(124) Volgens de in 2004 aan de toezichthouder verschafte gegevens bedroegen de nettoverplichtingen 141,6 miljoen EUR voor de risico's met betrekking tot de tien nieuwe toetredende landen en 661,4 miljoen EUR voor alle kortlopende exportpolissen eind 2004 (65). Op basis van een uitsplitsing van het bedrag van [45-75] miljoen EUR naar rato van de nettoverplichtingen, kan [10-25] miljoen EUR dus worden beschouwd als het kapitaal dat verband houdt met de risico's op de tien nieuwe toetredende landen voordat die van de commerciële rekening van ONDD aan Delcredere NV werden overgedragen.

(125) De Commissie stelt vast, dat een dergelijke verdeling van het kapitaal op basis van de nettoverplichtingen aansluit bij de benadering die ONDD in 2004 zelf heeft gevolgd (66).

(126) Voorts merkt de Commissie op, dat de Belgische autoriteiten en ONDD/Delcredere NV in de loop van de procedure steeds hebben verklaard dat, bij een gegeven verzekerd bedrag, niet-verhandelbare risico's meer kapitaal vereisen dan verhandelbare risico's. Bijgevolg vormt het bedrag van [10-25] miljoen EUR eerder een maximum- dan een minimumbedrag. De Commissie acht het niettemin redelijk om dit bedrag aan te houden omdat dit aansluit bij de benadering die ONDD in 2004 zelf heeft gevolgd.

(127) De Commissie concludeert hieruit, dat mag worden aangenomen dat, op het bedrag van 150 miljoen EUR startkapitaal, een bedrag van [10-25] miljoen EUR geen voordeel vormt voor de activiteit van de verhandelbare risico's, omdat dit reeds binnen ONDD diende voor die activiteit (67). In dit geval betreft het uitsluitend een omzetting van rechtsvorm van een zelfde economische activiteit samen met het kapitaal dat daarvoor diende. De overdracht aan Delcredere NV van dit kapitaal samen met de betrokken activiteit kan dus geen steun vormen.

(128) Dezelfde redenering dient naar analogie te worden toegepast op het bedrag van het kapitaal met betrekking tot de risico's op debiteuren gevestigd in Roemenië en Bulgarije. Begin 2007 werden de niet-verhandelbare risico's op debiteuren in Roemenië en Bulgarije immers nieuw ingedeeld bij de categorie verhandelbare risico's, als gevolg van de toetreding van die landen tot de Europese Unie. Het kapitaal dat reeds aan die risico's ten goede kwam toen deze nog niet verhandelbaar waren, kan dus geen nieuw voordeel vormen op grond van het enkele feit dat deze risico's nadien verhandelbaar zijn geworden. Bijgevolg dient ook de kwalificatie van dit kapitaal als steun te worden uitgesloten.

(129) Daarom wordt het kapitaal met betrekking tot de niet-verhandelbare risico's die verhandelbaar zijn geworden, uitgesloten van de beoordeling van de vraag of er sprake is van een voordeel. In hun opmerkingen van 16 mei 2012 hebben de Belgische autoriteiten het kapitaal met betrekking tot de risico's op debiteuren in Roemenië en Bulgarije geraamd op [0-2] miljoen EUR in de aanname dat die risico's in 2005 verhandelbaar waren. Daarentegen hebben zij geen raming verschaft van het kapitaal dat per 31 december 2006 met deze risico's verband hield. Omdat de betrokken risico's in 2005 net niét verhandelbaar waren, is de raming die de Belgische autoriteiten van dit aan die risico's toegewezen kapitaal hebben gemaakt, wellicht een onderschatting. Uit de gescheiden boekhouding die ONDD in het kader van de onderhavige procedure achteraf heeft gereconstrueerd (de opmerkingen van 16 mei 2012), blijkt dat het aan de niet-verhandelbare risico's toegewezen kapitaal in 2007 met [0-5] miljoen EUR daalt ten opzichte van 2006. Deze daling valt te verklaren door de nieuwe kwalificatie van risico's op Roemenië en Bulgarije (die vanaf 2007 als verhandelbare risico's gelden), maar ook door andere factoren, zoals de aanpassing van het herverzekeringsbeleid. Op basis van alle beschikbare elementen mag dus geredelijk worden aangenomen, dat het kapitaal dat aan de risico's op Bulgarije en Roemenië ten goede kwam voordat deze verhandelbaar werden, [0-5] miljoen EUR bedroeg.

(130) In het licht van het voorgaande concludeert de Commissie dat een bedrag van [10-25] miljoen EUR dat reeds vóór 1 januari 2005 ten goede kwam aan de verhandelbare risico's — en dus ook de overdracht van dat kapitaal samen met de betrokken activiteiten — geen voordeel kan vormen. Evenzo kwam een bedrag van [0-5] miljoen EUR al ten goede aan de risico's die per 1 januari 2007 verhandelbaar werden (Roemenië en Bulgarije), voordat deze verhandelbaar werden.

Gedeelte van het kapitaal ter ondersteuning van de activiteit met betrekking tot de niet-verhandelbare risico's (eerste uitsluitingscriterium beschreven in het besluit tot inleiding van de procedure)

(131) Zoals reeds beschreven, kwam een kapitaal van [45-75] miljoen EUR reeds vóór de overdracht ervan aan ONDD ten goede van de kortlopende risico's (zie overweging (120)). Ten aanzien van dat bedrag van [45-75] miljoen EUR werd reeds geconcludeerd dat het gedeelte voor de verhandelbare risico's geredelijk op [10-25] miljoen EUR mag worden geraamd. Bijgevolg mag het gedeelte van de niet-verhandelbare risico's geredelijk op [35-50] miljoen EUR worden geraamd (daarvan is [0-5] miljoen EUR met betrekking tot risico's op Bulgarije en Roemenië in 2007 verhandelbaar geworden).

(132) Om dezelfde redenen als uiteengezet in overweging (127), wordt de overdracht van het volledige bedrag van [45-75] miljoen EUR (daaronder begrepen het gedeelte van de niet-verhandelbare risico's dat op [35-50] miljoen EUR is geraamd) dat immers geen steun vormt, uitgesloten van het onderzoek naar de vraag of er sprake is van steun.

(133) De conclusie is derhalve dat van de 150 miljoen EUR startkapitaal die Delcredere NV ter beschikking is gesteld, slechts [75-100] miljoen EUR additioneel — dus nieuw — kapitaal vormt. Alleen de toekenning van deze [75-100] miljoen EUR kan dus een voordeel vormen (zie overweging (120)).

(134) Zoals in punt 65 van het besluit tot inleiding van de procedure wordt herhaald, staat het de lidstaten vrij om exportkredietverzekeringsactiviteiten ten behoeve van niet-verhandelbare risico's te steunen, omdat de Commissie van mening is dat er voor deze risico's geen markt bestaat. Bijgevolg kan er ook geen verstoring zijn van de concurrentie met andere verzekeraars. Niettemin tekent de Commissie aan dat er binnen Delcredere NV geen boekhoudkundige scheiding bestond voor de activiteit van de verhandelbare risico's en die van de niet-verhandelbare risico's. Formeel gezien, was geen kapitaal toegewezen aan de activiteit met betrekking tot de niet-verhandelbare risico's. Van het kapitaal van 150 miljoen EUR is geen gedeelte afgezonderd om daarmee de activiteit met betrekking tot de niet-verhandelbare risico's te financieren. Bijgevolg zou een zuiver formele benadering ertoe kunnen leiden dat geen enkel gedeelte van het additionele kapitaal van [75-100] miljoen EUR wordt uitgesloten. Een dergelijke benadering zou te meer gerechtvaardigd zijn, omdat de verplichting tot invoering van een boekhoudkundige scheiding uitdrukkelijk is vastgelegd in punt 4.3 van de mededeling exportkredietverzekering, die al sinds 1998 van kracht was. Niettemin is het duidelijk, dat een belangrijk deel van de activiteiten van Delcredere NV de verzekering van niet-verhandelbare risico's betreft. Zonder het nodige kapitaal had Delcredere NV dit soort risico's niet kunnen verzekeren. Bijgevolg kan de Commissie ermee instemmen om, naast het bedrag van [45-75] miljoen EUR (waarvan [35-50] miljoen EUR ten behoeve van niet-verhandelbare risico's), dat gedeelte van het kapitaal waarvan geredelijk kan worden aangetoond dat het is gebruikt om de verzekering van niet-verhandelbare risico's te ondersteunen, van de kwalificatie als steun uit te sluiten.

(135) In het besluit tot inleiding van de procedure is België verzocht een methode uit te werken aan de hand waarvan kan worden bepaald welk gedeelte van het kapitaal van Delcredere NV kan worden beschouwd als ondersteuning van de activiteit van de verhandelbare risico's en welk gedeelte als ondersteuning voor de activiteit met betrekking tot de niet-verhandelbare risico's. Na dit verzoek van de Commissie hebben de Belgische autoriteiten voor de periode 2005-2011 een gescheiden balans en resultatenrekening ingediend voor de activiteit van de verhandelbare risico's en die van de niet-verhandelbare risico's. De balans van de niet-verhandelbare risico's per 31 december 2011 omvat een kapitaal van [70-110] miljoen EUR en die van de verhandelbare risico's een kapitaal van [40-80] miljoen EUR. Hoewel deze boekhoudkundige splitsing is gebaseerd op bepaalde hypothesen of gegevens die als gevolg van de context van een reconstructie achteraf slechts ten dele kunnen worden geverifieerd, wordt de hoogte van het kapitaal voor de activiteit van de verhandelbare risico's en die voor de niet-verhandelbare risico's per 31 december 2011 door de Commissie als redelijk beschouwd.

(136) De Commissie stemt er dus mee in, een bedrag van [70-110] miljoen EUR van de kwalificatie als staatssteun uit te sluiten, omdat met dat bedrag de facto een activiteit wordt gesteund die niet open staat voor concurrentie in de zin van de mededeling exportkredietverzekering.

(137) Het kapitaal ten behoeve van de kortlopende niet-verhandelbare risico's is dus gestegen van [35-50] miljoen eind 2004 naar [70-110] miljoen EUR eind december 2011, of een stijging met [35-60] miljoen EUR. Omdat het bedrag van [35-50] miljoen EUR aan kapitaal met betrekking tot de activiteit met betrekking tot de niet-verhandelbare risico's het bedrag van [0-5] miljoen EUR met betrekking tot de risico's op Roemenië en Bulgarije omvat, waarvan de kwalificatie in 2007 in „verhandelbaar” werd veranderd, bedraagt de brutokapitaalsverhoging ten behoeve van de niet-verhandelbare risico's [35-65] miljoen EUR. Met andere woorden, van het additionele kapitaal van [75-100] miljoen EUR diende [35-65] miljoen EUR de facto ter ondersteuning van de activiteit met betrekking tot de niet-verhandelbare risico's.

Conclusie betreffende de toepassing van de twee uitsluitingscriteria en betreffende het bedrag van het aanvullende kapitaal

(138) Een bedrag van [70-110] miljoen EUR is uitgesloten van de kwalificatie als steun, omdat dat bedrag kan worden beschouwd als dienend om op 31 december 2011 de activiteit met betrekking tot de niet-verhandelbare risico's te ondersteunen (eerste uitsluitingscriterium). Voorts is een bedrag van [10-25] miljoen EUR uitgesloten van de kwalificatie als steun omdat dat kan worden beschouwd als een bedrag dat geen voordeel vormde doordat het al ten goede kwam aan de verhandelbare risico's voordat die risico's per 31 december 2004 aan Delcredere NV werden overgedragen (tweede uitsluitingscriterium). Daarnaast dient ook een bedrag van [0-5] miljoen EUR te worden uitgesloten omdat dit al ten goede kwam aan de risico's op Bulgarije en Roemenië voordat die per 1 januari 2007 verhandelbaar werden.

(139) Geconcludeerd dient te worden, dat van het initieel toegewezen kapitaal van 150 miljoen EUR slechts 36,6 miljoen EUR een voordeel en staatssteun zou kunnen vormen in de zin van artikel 107, lid 1, VWEU.

(140) Een andere methode om het verkregen bedrag van 36,6 miljoen EUR voor te stellen, bestaat erin om de volgende bedragen op het aan Delcredere NV verleende startkapitaal van 150 miljoen EUR in mindering te brengen: 1) het bedrag van [45-75] miljoen EUR dat aan de kortlopende risico's ten goede kwam reeds vóór de overdracht daarvan aan Delcredere NV (daaronder begrepen de [0-5] miljoen EUR met betrekking tot de risico's op debiteuren in Roemenië en Bulgarije die per 1 januari 2007 verhandelbaar zijn geworden), en 2) de nog eens [35-65] miljoen EUR die de facto de niet-verhandelbare risico's ondersteunden. Dit levert de uitkomst van 36,6 miljoen EUR op.

(141) Deze analyse van de uitsplitsing van het kapitaal wordt in het onderstaande schema gepresenteerd.

(142) Subsidiair merkt de Commissie het volgende op. De Belgische autoriteiten verklaren dat, afgezien van ongeveer 7 tot 13 miljoen EUR (zie tabel 2), in 2004 het volledige kapitaal van 150 miljoen EUR impliciet was toegewezen aan de niet-verhandelbare risico's. Op grond van die eerste verklaring betoogt België dat pas achteraf (in 2007 en 2008) een gedeelte van het aanvankelijk aan de niet-verhandelbare risico's toegewezen kapitaal naar de verhandelbare risico's is overgedragen. België verklaart dan ook dat alleen deze overdrachten van kapitaal steun zouden kunnen vormen en dat het criterium van de particuliere investeerder handelend in een markteconomie op deze bedragen dient te worden toegepast op het tijdstip van de interne overdrachten ervan — en niet op het tijdstip van de initiële kapitaaltoewijzing in 2004. Deze redenering kan niet worden geaccepteerd.

(143) Bij de oprichting van Delcredere NV en tijdens de jaren nadien, is het kapitaal van 150 miljoen EUR immers nooit formeel toegewezen aan, onderscheidenlijk, de activiteit met betrekking tot de verhandelbare risico's en die met betrekking tot de niet-verhandelbare risico's. Dit kapitaal kon vrijelijk worden gebruikt ter ondersteuning van de activiteit met betrekking tot de verhandelbare risico's of die van de niet-verhandelbare risico's (in niet nader bepaalde verhoudingen), afhankelijk van de marktkansen en de strategische keuzes van Delcredere NV. De verdeling van het kapitaal over de activiteit van de verhandelbare risico's en die van de niet-verhandelbare risico's is pas achteraf in het kader van de onderhavige procedure gereconstrueerd. De documenten uit 2004, zoals die door de Belgische autoriteiten zijn ingediend, geven geen uitsplitsing van het kapitaal tussen de verschillende activiteiten. De Commissie kan er dus niet mee instemmen, van de beoordeling van de vraag of er steun is, een gedeelte van de [75-100] miljoen EUR additioneel kapitaal van Delcredere NV uit te sluiten, op grond van het enkele feit dat dit bedrag toentertijd had kunnen dienen om de activiteit met betrekking tot de niet-verhandelbare risico's te ondersteunen. Zoals reeds uiteengezet, kan alleen het gedeelte van het additionele kapitaal van [75-100] miljoen EUR waarvan kan worden aangetoond dat daarmee daadwerkelijk de activiteit met betrekking tot de niet-verhandelbare risico's is ondersteund, worden uitgesloten van de beoordeling van de vraag of er sprake is van steun.

(144) Geheel subsidiair merkt de Commissie op, dat, zelfs wanneer het argument van België wordt geaccepteerd dat een gedeelte van het startkapitaal van Delcredere NV bestemd is geweest voor niet-verhandelbare risico's — en dus niet onder artikel 107, lid 1, VWEU kan vallen -, dit argument alleen voor het bedrag van 36,6 miljoen EUR zou gelden indien België erin zou slagen om aan te tonen dat het aan de niet-verhandelbare risico's toegewezen kapitaal hoger uitkwam dan [70-110] miljoen EUR. (Bij de berekening van het bedrag van 36,6 miljoen EUR is immers al een bedrag van [70-110] miljoen EUR ter ondersteuning van de activiteit met betrekking tot de niet-verhandelbare risico's op het bedrag van 150 miljoen EUR in mindering gebracht.) Het is echter duidelijk dat in 2004 een dergelijk bedrag nooit is toegewezen aan de niet-verhandelbare risico's omdat uit de interne documenten blijkt dat een kapitaal van 100 miljoen EUR voldoende was om alle kortlopende (verhandelbare en niet-verhandelbare) risico's tot 2007 te dekken.

De toepassing van het beginsel van de particuliere investeerder handelend in een markteconomie

(145) Volgens vaste rechtspraak dient, teneinde vast te stellen of met een maatregel een economisch voordeel wordt verleend, te worden beoordeeld of in soortgelijke omstandigheden een met de betrokken onderneming qua omvang vergelijkbare particuliere investeerder handelend in een markteconomie ertoe zou kunnen worden gebracht een zo belangrijke kapitaalinbreng te doen (68), gelet met name op de bij het doen van die investering beschikbare informatie en te verwachten ontwikkelingen.

(146) In het onderhavige geval dient te worden nagegaan of het in 2004 ter beschikking gestelde aanvullende kapitaal van 36,6 miljoen EUR voldoende rendement opleverde om een particuliere investeerder handelend in een markteconomie te kunnen overtuigen. Het rendement van dit aanvullende kapitaal kan echter niet los van het volledige kapitaal worden beoordeeld, omdat dit aanvullende kapitaal het resultaat is van een kunstmatige opsplitsing van het kapitaal van 150 miljoen EUR dat in 2004 is geplaatst. Geen enkele precieze inkomstenstroom kan worden genoemd als zijnde afkomstig van dit bedrag van 36,6 miljoen EUR. Met andere woorden, de winst van een specifieke activiteit werd niet toegewezen aan dit bedrag van 36,6 miljoen EUR, omdat er geen gescheiden boekhouding voorhanden was. De Commissie is van mening dat, om het criterium van de particuliere investeerder handelend in een markteconomie juist te kunnen toepassen, dient te worden nagegaan of het volledige kapitaal van 150 miljoen EUR een voldoende verwacht rendement opleverde. Indien dit niet het geval is, zou daaruit moeten worden geconcludeerd dat het bedrag van 36,6 miljoen EUR een voordeel vormt.

(147) Geheel subsidiair zou een andere mogelijkheid erin bestaan om een pro rata-methode toe te passen op de gegenereerde winst, hetgeen dezelfde uitkomst zou opleveren.

(148) De Commissie is van mening dat evenmin uitsluitend het rendement van het additione