BIJLAGE

PROJECT TER ONDERSTEUNING VAN EEN MONDIAAL RAPPORTAGEMECHANISME INZAKE ILLEGALE CONVENTIONELE WAPENS EN MUNITIE DAARVOOR OM HET RISICO OP OMLEIDING OF ILLEGALE OVERDRACHT TE BEPERKEN

(“iTrace IV”)

1. Achtergrond en motivering van de GBVB-steun

1.1. Dit besluit bouwt voort op opeenvolgende besluiten van de Raad ter bestrijding van de destabiliserende gevolgen van omleiding van en illegale handel in conventionele wapens en munitie daarvoor in conflictgebieden, meer bepaald de Besluiten 2013/698/GBVB, (GBVB) 2015/1908 en (GBVB) 2017/2283, waarbij het mondiaal rapportagemechanisme inzake illegale conventionele wapens en munitie daarvoor, iTrace, werd ingesteld en verbeterd. De illegale verspreiding van conventionele wapens en munitie daarvoor draagt in belangrijke mate bij tot de ondermijning van de stabiliteit van staten en de verscherping van conflicten, hetgeen een ernstige bedreiging vormt voor vrede en veiligheid. Zoals in de EU‐SALW-strategie wordt gesteld, dragen SALW onverminderd bij tot instabiliteit en geweld in de Unie, in de onmiddellijke nabijheid van de Unie en in de rest van de wereld. Illegale handvuurwapens bevorderen terrorisme en conflicten wereldwijd en dwarsbomen de Unie op het gebied van ontwikkeling en crisismanagement, humanitaire hulp en stabilisatie in sommige delen van de omgeving van de Unie en in Afrika. Binnen de Unie hebben illegale vuurwapens onmiskenbaar een effect op de interne veiligheid: ze werken georganiseerde criminaliteit in de hand en voorzien terroristen van middelen waarmee ze aanslagen op Europees grondgebied uitvoeren. Recente bevindingen op grond van het iTrace-project in Afghanistan, Irak, Libië, Syrië, Oekraïne en Jemen en andere conflicten dicht bij de buitengrens van de Unie bevestigen de stellingen in de EU‐SALW-strategie. Met de activiteiten die zijn uitgevoerd in het kader van Besluit (GBVB) 2015/1908, is iTrace bevestigd als wereldwijd initiatief inzake monitoring van wapens in conflicten. Het iTrace-project heeft activiteiten ontplooid in meer dan veertig door conflicten getroffen staten, onder meer in Afrika, het Midden-Oosten, Centraal-Azië en Zuid- en Oost-Azië en het heeft het grootste openbare register ter wereld van omgeleide conventionele wapens en munitie daarvoor gecreëerd om staten te helpen bij hun inspanningen om omleiding op te sporen en aan te pakken, overeenkomstig hun toezeggingen op grond van criterium 7 van Gemeenschappelijk Standpunt 2008/944/GBVB van de Raad en artikel 11 van het WHV. Het verstrekt nauwkeurige rapportage over de omleiding van wapens en munitie daarvoor naar gewapende opstandige en terroristische strijdkrachten die een bedreiging vormen voor de veiligheid van de Unie, zoals Al Qaida in de islamitische Maghreb en Da'esh/Islamitische Staat; het waarschuwt de uitvoercontrole-instanties van de lidstaten op vertrouwelijke wijze en snel voor het gevaar van omleiding na uitvoer; het verstrekt de delegaties van de Unie en de diplomatieke vertegenwoordigingen van de lidstaten in door conflicten getroffen regio's belangrijke realtime-informatie over wapensmokkel en de dynamiek van conflicten; het bevordert algemene kennis over wapenbeheersing en maatregelen ter bestrijding van omleiding van wapens, door een evenwichtig en verantwoordelijk gebruik van de mondiale nieuwsmedia.

1.2. Het iTrace-project krijgt evenwel voortdurend verzoeken van de lidstaten om rechtstreekse, persoonlijke briefings te verstrekken aan instanties die wapenuitvoervergunningen verlenen (en om frequente bezoeken aan de regeringszetels) en om bilateraal aan de beleidsmakers van de lidstaten inzake controle op wapenuitvoer een groter scala aan middelen te verschaffen. Het doel van dit besluit is derhalve om de werkzaamheden in het kader van het project overeenkomstig Besluit (GBVB) 2017/2283 voort te zetten en te intensiveren door beleidsmakers van de Unie, wapenbeheersingsdeskundigen en met wapenuitvoercontrole belaste functionarissen verder de beschikking te geven over systematisch gecompileerde, relevante informatie die voor hen een hulpmiddel zal zijn bij het formuleren van doeltreffende, empirisch onderbouwde strategieën tegen de omleiding en illegale verspreiding van conventionele wapens en de munitie daarvoor, ter verhoging van de internationale en regionale veiligheid. Zij blijven dus ondersteuning krijgen teneinde een succesvolle reactiestrategie te combineren met adequate preventieve actie om illegale vormen van vraag en aanbod aan te pakken en een doeltreffende beheersing van conventionele wapens in derde landen te garanderen.

1.3. Het besluit voorziet in de verdere handhaving en verbetering van het openbaar toegankelijke mondiale rapportagesysteem inzake wapens iTrace. De projecten die worden genoemd in Besluit (GBVB) 2017/2283 zullen worden versterkt door middel van: 1) de hogere frequentie en langere duur van missies voor het verzamelen van gegevens over illegale wapenleveringen in conflictgebieden; 2) steunpakketten op maat voor de lidstaten bestaande uit rechtstreekse raadpleging, op maat gesneden gegevens en verslagen, een 24‐uurshelpdesk en verificatie na verzending, en 3) opleiding en begeleiding van de nationale autoriteiten in door conflicten getroffen staten voor het traceren van op hun grondgebied aangetroffen of in beslag genomen illegale conventionele wapens, het opbouwen van capaciteit om omleiding te bestrijden, waaronder traceringscapaciteit in het kader van het internationaal traceringsinstrument (ITI), het verbeteren van wapenbeheer, waaronder registratie, en het stimuleren van iTrace-gegevensverzameling.

2. Algemene doelstellingen

De onder punt 4 beschreven actie zal de internationale gemeenschap verder bijstaan bij de bestrijding van de destabiliserende gevolgen van omleiding van en illegale handel in conventionele wapens en munitie daarvoor. Dankzij deze actie zullen beleidsmakers, wapenbeheersingsdeskundigen en met wapenuitvoercontrole belaste functionarissen verder de beschikking hebben over relevante informatie, die voor hen een hulpmiddel zal zijn bij het formuleren van doeltreffende, empirisch onderbouwde strategieën tegen de omleiding en illegale verspreiding van conventionele wapens en munitie daarvoor, teneinde de internationale en regionale veiligheid te verbeteren. De actie zal meer bepaald:

a) concrete informatie verstrekken over de omleiding van en de illegale handel in conventionele wapens en de munitie daarvoor, ter ondersteuning van de doeltreffende uitvoering van Gemeenschappelijk Standpunt 2008/944/GBVB, het WHV, het VN-actieprogramma en het ITI;

b) steun op maat verlenen aan de lidstaten om hen te helpen het risico van omleiding in te schatten en te verkleinen;

c) aan het licht brengen welke routes en entiteiten betrokken zijn bij de omleiding van conventionele wapens en munitie daarvoor naar conflictgebieden of naar internationale terroristische organisaties, en bewijsmateriaal betreffende bij illegale handel betrokken groepen en personen aanleveren ten behoeve van nationale gerechtelijke procedures;

d) zorgen voor betere samenwerking tussen relevante VN-organen, ‐missies en andere internationale organisaties inzake tracering van conventionele wapens en de munitie daarvoor, en inzake rechtstreekse verstrekking van informatie ter ondersteuning van bestaande monitoringmechanismen, waaronder iARMS van Interpol, en Europol, dat in 2019 een memorandum van overeenstemming over informatie-uitwisseling heeft gesloten met CAR;

e) informatie verstrekken die relevant is voor het bepalen van de gebieden die bij voorrang in aanmerking komen voor internationale samenwerking en bijstand bij de doeltreffende bestrijding van omleiding van en illegale handel in conventionele wapens en munitie daarvoor, zoals financiering van projecten voor voorraadbeveiliging en/of grensbeheer, en

f) een mechanisme bieden dat moet helpen bij het monitoren van de uitvoering van het WHV, met name ten behoeve van het opsporen van omleiding van overgedragen conventionele wapens, en dat regeringen moet helpen bij het inschatten van het omleidingsrisico voorafgaand aan de uitvoer van conventionele wapens, met name het risico op omleiding in het ontvangende land of op wederuitvoer in onwenselijke omstandigheden.

3. Levensvatbaarheid van het project op lange termijn en resultaten

De actie biedt een duurzaam kader voor het onafgebroken toezicht op de illegale verspreiding van conventionele wapens en munitie daarvoor. Verwacht wordt dat de actie de bestaande hoeveelheid wapengerelateerde informatie aanzienlijk zal vergroten en aanzienlijke ondersteuning zal bieden aan de gerichte ontwikkeling van doeltreffend beleid inzake beheersing van conventionele wapens en wapenuitvoercontrole. Het project zal meer bepaald:

a) meer gegevens invoeren in het informatiebeheersysteem iTrace voor het verzamelen en analyseren op lange termijn van gegevens betreffende illegale conventionele wapens;

b) beleidsmakers en deskundigen inzake de beheersing van conventionele wapens de beschikking geven over een instrument waarmee doeltreffendere strategieën en bij voorrang voor bijstand en samenwerking in aanmerking komende gebieden kunnen worden bepaald (bijvoorbeeld door te bepalen welke mechanismen voor subregionale of regionale samenwerking, coördinatie en informatie-uitwisseling moeten worden ingesteld of versterkt, door het in kaart brengen van niet goed beveiligde nationale voorraden, gebrekkig voorraadbeheer, routes voor illegale overdrachten, zwakke grenscontroles en ontoereikende rechtshandhavingscapaciteit);

c) de ingebouwde flexibiliteit bieden die het mogelijk maakt beleidsrelevante informatie te genereren, ook bij snel veranderende beleidsbehoeften;

d) de doeltreffendheid van de organisaties en personen die belast zijn met de internationale monitoring van wapens aanmerkelijk verhogen, door hun een gestaag in omvang toenemend mechanisme voor informatie-uitwisseling aan te bieden, en

e) in door conflicten getroffen staten duurzame nationale capaciteit opbouwen voor het identificeren en traceren van illegale conventionele wapens en voor een doeltreffendere betrokkenheid bij internationale wapenbeheersings- en rechtshandhavingsprocessen.

4. Beschrijving van de actie

4.1. Project 1: de nationale autoriteiten in door conflicten getroffen staten opleiden en begeleiden op het vlak van identificatie en internationale tracering van wapens

4.1.1. Doel van het project

iTrace-programma's voor opleiding en begeleiding verschaffen nationale autoriteiten in door conflicten getroffen staten de nodige methodes en vaardigheden om zelf de omleiding van conventionele wapens vast te stellen en aan te pakken. De opleidingen zijn gericht op het vergroten van de vaak niet-bestaande capaciteit om illegale conventionele wapens te identificeren en te traceren, terwijl de begeleiding personeel van iTrace-projecten in staat stelt op het moment zelf kritieke capaciteitstekorten te detecteren en onmiddellijk oplossingen daarvoor te ontwikkelen. Bovendien versterken iTrace-programma's voor opleiding en begeleiding de relaties tussen het personeel van het iTrace-project en de nationale autoriteiten, waardoor de iTrace-veldonderzoeksteams ruimere toegang hebben tot in beslag genomen en teruggewonnen conventionele wapens en zo ook het gehele spectrum van verzameling, analyse en rapportering van gegevens door iTrace wordt verbeterd.

4.1.2. Voordeel voor initiatieven van de Unie inzake wapenbeheersing

iTrace-programma's voor opleiding en begeleiding bieden een antwoord op de acties van de EU‐SALW-strategie van 2018: nationale capaciteit ondersteunen voor “het opsporen en traceren van de herkomst van illegale SALW en munitie in conflictgebieden” en op directe en indirecte wijze een breed scala aan door de lidstaten ondersteunde initiatieven inzake wapenbeheersing versterken. Directe effecten zijn onder meer het ondersteunen van de nationale rechtshandhavingsinstanties bij het traceren van SALW in overeenstemming met het ITI, het versterken van de nationale capaciteit om gegevens over getraceerde wapens te verzamelen in het kader van de indicator van duurzameontwikkelingsdoelstelling (SDG) 16.4.2 en het ondersteunen van programma's van lidstaten op het gebied van wapen- en munitiebeheer. Indirecte effecten zijn onder meer het terugkoppelen van ter plaatse verzamelde informatie, zoals het waarschuwen van lidstaten voor in partnerlanden vastgestelde risico's van omleiding, het detecteren van omleiding van nationale voorraden en het verstrekken van deze informatie aan door de Unie ondersteunde PSSM.

4.1.3. Projectactiviteiten

In 2018 creëerde CAR een eenheid voor technische ondersteuning, die opleiding en begeleiding aanbiedt aan nationale autoriteiten in door conflicten getroffen staten waar het iTrace-project actief is. Deze opleidings- en begeleidingsactiviteiten zijn ontworpen om nationale initiatieven ter bestrijding van omleiding over de gehele linie te stimuleren door in opleiding te voorzien en capaciteit op te bouwen inzake het traceren van conventionele wapens, het markeren en registreren volgens de procedures van het ITI van in beslag genomen en in bezit genomen illegale conventionele wapens en PSSM-beoordelingen die zijn ontworpen om risico's van omleiding aan de bron op te sporen en aan te pakken. CAR zal gespecialiseerde, op basis van een behoefteanalyse ontworpen opleidingen over alle bovengenoemde activiteiten geven aan lokale partners en, indien nodig, aan vredesondersteunend personeel, met inbegrip van VN- en EU-missies en VN-groepen of ‐panels voor het toezicht op de naleving van sancties. In dat opzicht zal het iTrace-project een rechtstreeks antwoord blijven bieden op de actie van de EU‐SALW-strategie van 2018 die de EU ertoe oproept het werk te ondersteunen van “VN-panels die wapenembargo’s monitoren”, en manieren te verkennen om “de toegang te verbeteren tot de bevindingen van de panels inzake omleiding, illegale vuurwapens en SALW ten behoeve van controle op de wapenuitvoer”. Opleidingen in het kader van het iTrace-project zullen voortbouwen op een reeks diensten die CAR sinds 2014 aanbiedt, die van cruciaal belang zijn gebleken bij de ondersteuning van lokale partners in door conflicten getroffen staten, de bijstand aan VN-panels en het verschaffen van een ruimere toegang aan iTrace-veldonderzoeksteams. Voor het project zal personeel van de veldonderzoeksteams en de eenheid voor technische ondersteuning worden ingezet om op geleidelijk steeds technischer niveaus les te geven, over onder meer:

a) een inleiding tot het verzamelen van gegevens over conventionele wapens, onder verwijzing naar specifieke gevallen;

b) basisidentificatie van conventionele wapens en doeltreffende documentatietechnieken;

c) standaardprocedures voor het verzamelen van bewijsmateriaal en de bewaarketen voor bewijzen;

d) de vereisten van verreikende, regionale en internationale onderzoeken;

e) de uitvoering van het ITI; indien nodig, zullen autoriteiten in partnerlanden worden opgeleid en aangemoedigd om opsporingsverzoeken te initiëren;

f) internationale wapentracering en wapentraceringssystemen (met name Interpol en Europol);

g) het gebruik van “big data” en analyse van tendensen, en

h) toegang tot technische bijstand (internationaal) en rechtshandhavingsmaatregelen.

Deze activiteiten zullen worden uitgevoerd naast iTrace-veldonderzoeken, met inbegrip van gezamenlijke onderzoeken (begeleiding) in samenwerking met nationale overheidsinstanties.

4.1.4. Projectresultaten

Het project zal:

a) de nationale autoriteiten aanmoedigen om een ruimere toegang te verschaffen aan iTrace-veldonderzoeksteams — wat een antwoord zal bieden op herhaalde verzoeken om technische bijstand van iTrace-teams en om gemeenschappelijke onderzoekscapaciteit en wat het verzamelen van iTrace-gegevens zal doen toenemen;

b) concrete capaciteitsbijstand verstrekken aan nationale regeringen die wel de gevolgen ondervinden van omleiding van conventionele wapens maar niet over de instrumenten beschikken om omgeleide in conflicten gebruikte conventionele wapens te identificeren en te rapporteren — dit is vaak een voorloper van doeltreffender nationaal beheer van conventionele wapens en is als zodanig een ondersteuning van de tenuitvoerlegging van het WHV, het ITI, het VN-actieprogramma en de SDG 16.4.2 en de programmering en het overleg inzake PSSM met internationale rechtshandhavingsinstanties zoals Interpol (iARMS) en Europol;

c) de versterkte dialoog steunen — met name belangrijke belanghebbenden aanwijzen voor andere door de Unie gesteunde initiatieven (bijvoorbeeld de betrekkingen van EU-missies met gastlandregeringen) en initiatieven op gang brengen, zoals PSSM-programmering (bijvoorbeeld door de Unie gesteunde projecten voor voorraadbeheer).

4.1.5. Indicatoren voor de uitvoering van het project

Maximaal veertig opleidingen in het veld en begeleidingsbezoeken, met nadruk op herhaalde bezoeken om nationale instanties te helpen traceringscapaciteit op te bouwen.

Het project wordt uitgevoerd gedurende de volledige projectperiode van iTrace (drie jaar).

4.1.6. Begunstigden van het project

iTrace-opleiding en ‐begeleiding komen rechtstreeks ten goede aan nationale belanghebbenden in door conflicten getroffen staten, zoals rechtshandhavingsinstanties en openbare aanklagers. Het programma zal indirecte steun bieden aan nationale dialogen met door de EU gefinancierde en andere initiatieven inzake wapenbeheersing, ter stimulering van het gebruik van internationale traceermechanismen (inclusief het iARMS-systeem van Interpol, en Europol) en ter facilitering van contacten met door de EU ondersteunde projecten voor voorraadbeheer en andere SALW-beheersingsprojecten.

4.2. Project 2: uitgebreidere veldonderzoeken die nodig zijn om het iTrace-systeem verder te voeden met realtimebewijsstukken waaruit de omleiding van en de illegale handel in conventionele wapens en munitie daarvoor blijkt, alsmede met andere relevante informatie

4.2.1. Doel van het project

In het kader van het project zullen de frequentie en de duur van veldonderzoek naar conventionele wapens en munitie die in conflictgebieden in omloop zijn, worden opgevoerd. Het project zal voorrang verlenen aan landen die de lidstaten bijzondere zorgen baren, zoals onder andere Afghanistan, Irak, Libië, Mali, Zuid-Sudan, Somalië, Syrië, Oekraïne en Jemen. Deze veldonderzoeken zullen concrete bewijzen opleveren van omgeleide conventionele wapens die in het bezit zijn van opstandige en terroristische groeperingen, die anders onzichtbaar zouden zijn voor externe waarnemers (waaronder wapens exporterende lidstaten van de EU). CAR zal om de voorafgaande goedkeuring van de EU-Groep export van conventionele wapens (Coarm) verzoeken telkens als het werkelijke activiteiten opzet in een land waar voordien geen iTrace-veldonderzoeken of iTrace-opleidings- en begeleidingsprogramma's plaatsvonden.

Met behulp van nieuwe technologieën en geavanceerde forensische technieken zal CAR een reeks activiteiten in het veld uitvoeren, met inbegrip van verbeterde fotografische documentatie, het benutten van forensische gegevens en het achterhalen van uitgewiste markeringen. CAR heeft aangetoond dat deze methoden traceerbare informatie aan het licht brengen over eerder niet-traceerbare wapens, munitie en daarmee verband houdend materiaal, wat het mogelijk maakt onderzoeken in te stellen naar een groeiend aantal illegale materialen, waarvan de identificatie is verwijderd om de herkomst te verbergen.

De daaruit voortvloeiende gegevens zullen het collectieve inzicht van de lidstaten verbeteren in omleiding en illegale overdrachten, methodes die door sluikhandelaars worden gebruikt om deze te verbergen, en hun vermogen om de illegale handel te ontwrichten, aanzienlijk vergroten.

4.2.2. Voordeel voor initiatieven van de Unie inzake wapenbeheersing

iTrace-veldonderzoeken bieden een dynamisch overzicht van omgeleide conventionele wapens in door conflicten getroffen staten. Dit overzicht is een doorlopende maatstaf voor de doeltreffendheid van Gemeenschappelijk Standpunt 2008/944/GBVB en van door de lidstaten gesloten akkoorden inzake wapenbeheersing, zoals onder meer het WHV, het VN-actieprogramma en de EU‐SALW-strategie. De grondige documentatie van in conflicten gebruikte wapens dient ook als springplank voor het formeel traceren van conventionele wapens en voor uitgebreide onderzoeken naar conflictfinanciering en netwerken van wapenleveringen.

4.2.3. Projectactiviteiten

In het kader van dit project worden de volgende activiteiten ondernomen:

a) het inzetten van gekwalificeerde wapenexperts om veldanalyses te verrichten van illegale conventionele wapens en bijbehorende munitie die gebruikt zijn in door conflicten getroffen staten;

b) het analyseren, toetsen en verifiëren van bewijsstukken betreffende conventionele wapens, bijbehorende munitie en de gebruikers ervan, zoals onder andere fotografische documentatie, het benutten van forensische gegevens en het achterhalen van uitgewiste markeringen van wapens, onderdelen ervan en markeringen aan de binnen- en op de buitenzijde, verpakkingen en de desbetreffende vervoersdocumenten in samenhang met de bevindingen van veldonderzoeken (gebruikers, leveranciers en routes voor overdrachten);

c) het uploaden van al het vergaarde en getoetste bewijsmateriaal naar het iTrace-informatiebeheersysteem en, na verificatie, naar het online iTrace-portaal voor kartering;

d) het vinden en ondersteunen van plaatselijke partners ten behoeve van voortdurende gegevensvergaring ter ondersteuning van iTrace gedurende de looptijd van de voorgestelde actie en daarna;

e) het blijven onderhouden van contacten met de regeringen van de lidstaten om op voorhand nationale contactpunten en een coördinatiemechanisme te bepalen, teneinde voorafgaand aan de onderzoeken van CAR het toepassingsgebied ervan te verduidelijken en eventuele belangenconflicten te beperken.

Het project wordt gedurende de volledige driejarige projectperiode van iTrace stapsgewijs uitgevoerd.

4.2.4. Projectresultaten

Het project zal:

a) ter plaatse materieel bewijsmateriaal van in conflictgebieden omgeleide of illegaal verhandelde conventionele wapens en bijbehorende munitie documenteren;

b) gevallen van illegale handel verifiëren en staven aan de hand van bewijsmateriaal van omgeleide of illegaal verhandelde conventionele wapens en bijbehorende munitie, dat in alle regio's is vergaard door CAR, door organisaties die met CAR een vaste informatie-uitwisselingsovereenkomst hebben en, in voorkomend geval, door andere organisaties;

c) concreet visueel en materieel bewijs leveren van omgeleide of illegaal verhandelde conventionele wapens en bijbehorende munitie, zoals foto's, serienummers, fabrieksmerken, dozen, paklijsten, vervoersdocumenten en eindgebruikersdocumentatie en informatie die is verkregen door het benutten van forensische gegevens en het achterhalen van uitgewiste markeringen;

d) schriftelijke rapporten opstellen over illegale activiteiten, onder meer over smokkelroutes, actoren en financierings- en ondersteuningsnetwerken die betrokken zijn bij omleiding of illegale overdracht, en beoordelingen maken van factoren die een rol spelen (zoals ondoeltreffend beheer en ondoeltreffende beveiliging van voorraden en opzettelijk geplande, door de overheid georganiseerde netwerken voor illegale aanvoer);

e) het bovengenoemde bewijsmateriaal uploaden naar het iTrace-informatiebeheersysteem en, na verificatie, naar het online iTrace-portaal voor kartering, met het oog op volledig openbare verspreiding en verspreiding onder de lidstaten via beveiligde desktop- en mobiele platforms.

4.2.5. Indicatoren voor de uitvoering van het project

Tot 75 gevallen van veldinzet (met inbegrip van verlengde inzet waar nodig) gedurende de driejarige periode om bewijsmateriaal te genereren dat naar het informatiebeheersysteem en onlineportaal voor kartering van iTrace kan worden geüpload.

Het project wordt uitgevoerd gedurende de volledige projectperiode van iTrace (drie jaar).

4.2.6. Begunstigden van het project

iTrace zal doorgaan met het leveren van steeds omvangrijkere informatie die uitdrukkelijk allereerst bedoeld is voor nationale beleidsmakers van de Unie op het gebied van wapenbeheersing en met de verlening van wapenuitvoervergunningen belaste instanties, evenals voor instellingen, agentschappen en missies van de Unie. Deze EU-begunstigden zullen ook toegang hebben tot vertrouwelijke informatie via beveiligde desktop- en mobiele platforms die worden geleverd door iTrace.

Openbare informatie blijft toegankelijk voor alle EU-begunstigden en ook voor niet-EU-begunstigden — zoals beleidsmakers op het gebied van wapenbeheersing en met de verlening van wapenuitvoervergunningen belaste instanties in derde landen — niet-gouvernementele onderzoeksorganisaties, belangenverenigingen en internationale nieuwsmedia.

4.3. Project 3: steun op maat aan de voor wapenuitvoer bevoegde controle-instanties en beleidsmakers op het gebied van wapenbeheersing van de lidstaten

4.3.1. Doel van het project

Het project zal de lidstaten constante bilaterale ondersteuning bieden, met inbegrip van regelmatige persoonlijke bezoeken en rapportage op maat, die wordt afgestemd op de specifieke interessegebieden en informatiebehoeften van elke lidstaat inzake wapenbeheersing. Informatie die wordt verstrekt door instanties van de lidstaten die belast zijn met de verlening van wapenuitvoervergunningen, zal op vertrouwelijke wijze en met het nodige respect worden behandeld. CAR zal ook contact blijven houden met een aantal nationale met de verlening van wapenuitvoervergunningen belaste instanties van derde landen. Deze contacten zullen een steun zijn voor verscheidene essentiële onderdelen van de internationale inspanningen om de omleiding van en de illegale handel in conventionele wapens te bestrijden en zullen de internationale maatregelen ter bestrijding van omleiding versterken, onder meer door:

a) aan met de verlening van uitvoervergunningen belaste instanties gedetailleerde gegevens en bewijsmateriaal over gedocumenteerde omleiding te verstrekken, en

b) capaciteitsondersteuning met betrekking tot verificatie na verzending/levering te bieden of, op officieel verzoek van nationale met de verlening van wapenuitvoervergunningen belaste instanties van de Unie, hun deze capaciteit te verstrekken.

4.3.2. Voordeel voor initiatieven van de Unie inzake wapenbeheersing

Periodieke bezoeken van het iTrace-projectteam aan de regeringszetels van de lidstaten maken bilaterale besprekingen over gevoelige onderwerpen (i.e. omleiding na uitvoer) mogelijk, stellen de lidstaten in staat om rechtstreeks input te leveren voor de opzet en de resultaten van iTrace (richting en reikwijdte van de onderzoeken en soorten rapportage) en helpen bij de ontwikkeling van vertrouwenwekkende maatregelen (bijvoorbeeld de iTrace-procedures voor voorafgaande kennisgeving en recht op weerwoord). De contacten tussen iTrace en de lidstaten bieden een forum voor een meestal genuanceerd debat over nationale problemen en mogelijkheden in verband met de op grond van criterium 7 van Gemeenschappelijk Standpunt 2008/944/GBVB en artikel 11 van het WHV aangegane verbintenissen. Tijdens voorbije iTrace-projecten (I, II en III) zijn outreachbezoeken van cruciaal belang gebleken om inzicht te verkrijgen in de informatiebehoeften van de lidstaten, of het nu gaat om algemene informatie (bv. “wat is uw dreigingsevaluatie met betrekking tot wapens die zullen terechtkomen op een specifieke plaats van een gewapend conflict”) of specifieke informatie voor het iTrace-project (bv. “we hebben een dashboard nodig dat ons onmiddellijk waarschuwt bij elk binnenlands geproduceerd wapen dat door iTrace-veldteams wordt gedocumenteerd”).

4.3.3. Projectactiviteiten

In het kader van dit project worden de volgende activiteiten ondernomen:

a) herhaaldelijke bezoeken van iTrace-teams aan bevoegde instanties in de regeringszetels van de lidstaten om deze bij te praten over vraagstukken in verband met de bestrijding van omleiding, en verslag uit te brengen over hun onderzoeken;

b) voortzetting van een 24‐uurshelpdesk die onmiddellijk advies verstrekt over het bestrijden van omleiding of mogelijk negatieve berichtgeving in de pers op basis van niet-gecontroleerde rapportage door derde partijen;

c) het onderhouden, ten behoeve van de met de verlening van uitvoervergunningen belaste instanties in de lidstaten, van onlinedashboards die versleutelde gegevens uit het iTrace-informatiebeheersysteem doorgeven–waarbij een waarschuwing wordt afgegeven voor partijen met een voorgeschiedenis in het omleiden van conventionele wapens, bestemmingen met een hoog risico in kaart worden gebracht en in real time melding wordt gemaakt van omleiding van wapens van binnenlandse makelij, en

d) ondersteuning van de lidstaten bij of, op officieel verzoek van instanties van de lidstaten die belast zijn met de verlening van wapenuitvoervergunningen, uitvoering van controles van eindgebruik na levering (verificatie) voor de lidstaten door iTrace-veldonderzoekteams.

Het project wordt uitgevoerd gedurende de volledige projectperiode van iTrace (drie jaar).

4.3.4. Projectresultaten

Het project zal:

a) de met de verlening van wapenuitvoervergunningen belaste instanties in de lidstaten die hierom verzoeken, bijstaan met het vaststellen van omleiding na uitvoer;

b) informatie verstrekken ter ondersteuning van omleidingsrisicoanalyses uitgevoerd door de met de verlening van wapenuitvoervergunningen belaste instanties in de lidstaten (in overeenstemming met Gemeenschappelijk Standpunt 2008/944/GBVB van de Raad en het WHV) voordat uitvoervergunningen worden verleend;

c) de met de verlening van wapenuitvoervergunningen belaste instanties in de lidstaten die hierom verzoeken, capaciteit verstrekken voor verificatie na verzending;

d) de beleidsmakers op het gebied van wapenbeheersing van de lidstaten ondersteunen met realtime-informatie over trends op het gebied van omleiding en illegale handel, ter ondersteuning van nationale deelname aan internationale beleidsprocessen, en

e) indien nodig, nationale rechtshandhavingsinstanties van de lidstaten die hierom verzoeken, bijstaan in strafrechtelijke onderzoeken.

4.3.5. Indicatoren voor de uitvoering van het project

Het onderhouden van desktops en mobiele dashboards op maat, die vanuit beveiligde delen van het iTrace-systeem informatie streamen naar nationale instanties van de lidstaten. Een helpdesk, bemenst door personeelsleden van het iTrace-project, die de voor wapenuitvoer bevoegde controle-instanties en beleidsmakers op het gebied van wapenbeheersing van de lidstaten ten volle zal steunen. Desgevraagd tot 45 bezoeken aan regeringszetels van lidstaten.

Het project wordt uitgevoerd gedurende de volledige projectperiode van iTrace (drie jaar).

4.3.6. Begunstigden van het project

Alle belangstellende lidstaten, met desgevraagd bezoeken aan de regeringszetel en missies voor verificatie na verzending.

4.4. Project 4: Benadering van belanghebbenden en internationale coördinatie

4.4.1. Doel van het project

Het project belicht de voordelen van iTrace voor internationale en nationale beleidsmakers, voor deskundigen op het vlak van de beheersing van conventionele wapens en voor met de verlening van wapenuitvoervergunningen belaste instanties. Ook worden er outreach-initiatieven opgezet voor het verder coördineren van informatie-uitwisseling en voor het smeden van duurzame partnerschappen met personen en organisaties die informatie kunnen genereren die in het iTrace-systeem kan worden geüpload.

4.4.2. Voordeel voor initiatieven van de Unie inzake wapenbeheersing

Het project brengt tijdens talrijke conferenties, evenementen en processen de steun van de Unie voor het iTrace-project onder de aandacht, en het toont aan welke rol het speelt bij het verstrekken van concrete informatie ter ondersteuning van internationale initiatieven inzake wapenbeheersing. De opeenvolgende iTrace-projecten (I, II en III) hebben aangetoond dat internationale outreach een cruciale rol speelt bij 1) het bepalen van de internationale agenda inzake internationale wapenbeheersingsprocessen, en 2) het creëren van mogelijkheden voor samenwerking met niet-EU-landen in het kader van het iTrace-project en initiatieven van de Unie inzake wapenbeheersing in het algemeen.

4.4.3. Projectactiviteiten

In het kader van dit project worden, met de nodige aandacht voor het voorkomen van doublures met andere acties, zoals outreach met betrekking tot het WHV, de volgende activiteiten ondernomen:

a) presentaties van personeelsleden van het iTrace-project tijdens internationale conferenties over de illegale handel in conventionele wapens in al zijn aspecten. Presentaties van het personeel zullen iTrace in de schijnwerper plaatsen, met de nadruk op 1) de concrete voordelen als hulpmiddel bij de monitoring van de uitvoering van het WHV, het VN-actieprogramma en andere relevante internationale instrumenten; 2) het nut ervan bij het bepalen welke gebieden bij voorrang voor internationale bijstand en samenwerking in aanmerking komen, en 3) het nut ervan als mechanisme voor het inschatten en profileren van risico's ten behoeve van met de verlening van wapenuitvoervergunningen belaste instanties;

b) presentaties van personeel van het iTrace-project voor nationale regeringen en vredeshandhavingsoperaties. De presentaties worden opgezet om iTrace onder de aandacht te brengen van relevante afdelingen van missies, om aldus formele informatie-uitwisselingsovereenkomsten aan te moedigen en verder te ontwikkelen die informatie kunnen genereren die in het iTrace-systeem kan worden geüpload, alsmede om beleidsmakers behulpzaam te zijn bij het bepalen van de gebieden die als eerste voor internationale bijstand en samenwerking in aanmerking komen.

Het project wordt uitgevoerd gedurende de volledige projectperiode van iTrace (drie jaar).

4.4.4. Projectresultaten

Het project zal:

a) voor nationale en internationale beleidsmakers die zich bezighouden met de uitvoering van de verdragen betreffende beheersing van conventionele wapens en wapenuitvoercontrole (WHV, het VN-actieprogramma en andere relevante internationale instrumenten) en met het ondersteunen van die uitvoering, het nut aantonen van iTrace en van het concept van het documenteren, compileren en delen van gegevens over omleiding;

b) relevante informatie voor beleidsmakers en deskundigen op het vlak van beheersing van conventionele wapens opleveren die hen helpt te bepalen welke gebieden als eerste voor internationale bijstand en samenwerking in aanmerking komen, en doeltreffende strategieën ter bestrijding van omleiding uit te werken;

c) uitvoerige informatie over iTrace en het nut ervan voor de risicobeoordeling opleveren voor met de verlening van wapenuitvoervergunningen belaste instanties, en daarnaast een mogelijkheid voor verdere feedback en systeemverbetering creëren;

d) informatie-uitwisseling tussen nationale regeringen en VN-operaties inzake vredeshandhaving en de monitoring van de naleving van sancties bevorderen, met inbegrip van gegevensverwerking en ‐analyse in het iTrace-systeem;

e) netwerkvorming bevorderen tussen een groeiende groep deskundigen op het vlak van beheersing van conventionele wapens die betrokken zijn bij het verrichten van onderzoeken ter plaatse naar omleiding van en illegale handel in conventionele wapens en munitie daarvoor;

f) het publiek er bewuster van maken dat het traceren van conventionele wapens en munitie daarvoor een middel is om te helpen toezien op de implementatie van het WHV, het VN-actieprogramma, het ITI en andere internationale en regionale instrumenten voor de beheersing van wapens en het toezicht op de uitvoer ervan.

4.4.5. Indicatoren voor de uitvoering van het project

Het bijwonen van tot dertig outreach-conferenties door iTrace-personeel. Het verzorgen van een presentatie van iTrace tijdens al deze conferenties. Het opnemen van de agenda's en beknopte verslagen van de conferenties in de verhalende kwartaalrapporten.

Het project wordt uitgevoerd gedurende de volledige projectperiode van iTrace (drie jaar).

4.4.6. Begunstigden van het project

Zie punt 4.2.6 hierboven voor een volledige lijst van begunstigden, die identiek is voor de begunstigden van dit project.

4.5. Project 5: iTrace-beleidsrapporten

4.5.1. Doel van het project

In het kader van het project zullen er rapporten worden opgesteld over belangrijke beleidskwesties, op basis van uit veldonderzoeken gegenereerde gegevens die in het iTrace-systeem worden gepresenteerd. In de rapporten wordt de nadruk gelegd op specifieke gebieden die aanleiding geven tot internationale bezorgdheid, met inbegrip van belangrijke patronen in de illegale handel in conventionele wapens en munitie, de regionale distributie van illegaal verhandelde conventionele wapens en munitie daarvoor, en gebieden die als eerste internationale aandacht moeten krijgen.

4.5.2. Voordeel voor initiatieven van de Unie inzake wapenbeheersing

Met de iTrace-beleidsrapporten wordt de internationale aandacht gericht op het uitgebreide karakter van de initiatieven van de Unie inzake wapenbeheersing en de toezeggingen van de lidstaten om de omleiding van conventionele wapens en munitie daarvoor aan te pakken. Deze rapporten krijgen sinds 2013 ruime aandacht in veel van de grote nieuwskanalen van deze wereld en zetten op die manier nationale overheden, parlementsleden en het maatschappelijk middenveld aan tot handelen. Doordat er in de iTrace-rapporten niet voor wordt teruggedeinsd de uit de Unie afkomstige illegale conventionele wapens in kaart te brengen, wordt de progressieve houding van de lidstaten ten aanzien van wapenbeheersing ermee onder de aandacht gebracht. Dit is aantoonbaar bevorderlijk voor de transparantie en de uitbreiding van het ledental en de algemene toepassing van multilaterale verdragen en regelingen inzake ontwapening, non-proliferatie en wapenbeheersing, waartoe wordt opgeroepen in de integrale strategie van de Unie uit 2016 (d.w.z. het beginsel “het goede voorbeeld geven”).

4.5.3. Projectactiviteiten

Grondige analyses, uitmondend in de samenstelling, toetsing, bewerking en publicatie, evenals druk en verspreiding, van tot twintig iTrace-beleidsrapporten.

4.5.4. Projectresultaten

Het project zal:

a) tot twintig rapporten opleveren, elk toegespitst op een afzonderlijk punt van internationale bezorgdheid;

b) zorgen voor de verspreiding van iTrace-beleidsrapporten onder alle lidstaten;

c) leiden tot het uitstippelen van een gerichte outreach-strategie met het oog op maximale mondiale dekking;

d) de zichtbaarheid van de actie in de beleidsarena en in de internationale nieuwsmedia bevorderen, onder meer door actuele informatie over illegale conventionele wapens te presenteren, beleidsrelevante analyses ter ondersteuning van de lopende wapenbeheersingsprocessen te verstrekken, en door rapporten zodanig te formuleren dat maximale belangstelling van de internationale nieuwsmedia wordt gewekt.

4.5.5. Indicatoren voor de uitvoering van het project

Tot twintig openbaar gemaakte onlinebeleidsrapporten over iTrace, opgesteld over de hele looptijd van de voorgestelde actie.

Het project wordt uitgevoerd gedurende de volledige projectperiode van iTrace (drie jaar).

4.5.6. Begunstigden van het project

Zie punt 4.2.6 hierboven voor een volledige lijst van begunstigden, die identiek is voor de begunstigden van dit project.

4.6. Project 6: Tracering van en verbeterde onderzoeken naar illegale conventionele wapens en munitie daarvoor

4.6.1. Doel van het project

Het project blijft formele traceringsverzoeken betreffende illegale conventionele wapens en munitie daarvoor tot de nationale overheden richten, wat dankzij de beantwoording daarvan uitgebreide informatie oplevert over de toeleveringsketens en de locatie en omstandigheden waarin zij naar onbevoegde gebruikers zijn omgeleid. Deze activiteiten zijn erop gericht om naargelang van het geval en met de steun van de exporterende staten — met name de voor wapenuitvoer bevoegde controle-instanties van de lidstaten — de mechanismen voor het omleiden van conventionele wapens en munitie daarvoor in kaart te brengen. Traceringen leveren gedetailleerde informatie op over toeleveringsnetwerken van illegale conventionele wapens, brengen gevallen van niet-toegestane heroverdrachten die in strijd zijn met de eindgebruikersovereenkomsten in kaart, signaleren schendingen van het VN- en EU-wapenembargo en waarschuwen lidstaten in het geval van omleiding na uitvoer. Omdat de nationale overheden zelf informatie over de tracering verstrekken, dient het traceringsproces vooral als basis voor de beleidsvorming op het gebied van wapenbeheersing.

4.6.2. Voordeel voor initiatieven van de Unie inzake wapenbeheersing

Het iTrace-project heeft dankzij de traceringsverzoeken informatie kunnen verschaffen ter ondersteuning van diverse rechtshandhavingsinterventies door lidstaten en derde landen, waaronder de vervolging en veroordeling van personen die betrokken waren bij de handel in conventionele wapens en munitie daarvoor en van bijbehorend materiaal.

Traceringsverzoeken waarschuwen de lidstaten ook voor gevallen van omleiding na uitvoer en verschaffen essentiële informatie voor doeltreffende risicoanalyses met betrekking tot wapenuitvoervergunningen. Zo levert iTrace rechtstreeks informatie die de lidstaten helpt bij de tenuitvoerlegging van criterium 7 van Gemeenschappelijk Standpunt 2008/944/GBVB en artikel 11 van het WHV. De informatie die via het traceringsproces wordt verkregen, wijst ook onbevoegde eindgebruikers, omleiders van conventionele wapens, onwettige partijen in de toeleveringsketen en illegale financiers aan, zodat de lidstaten worden voorzien van gegevens die beslissend zijn voor de bepaling van het exportrisicoprofiel.

4.6.3. Projectactiviteiten

Een continue stroom van traceringsverzoeken, en bijbehorende mededelingen en vervolgonderzoeken, gedurende het hele project.

4.6.4. Projectresultaten

Het project zal:

a) in conflictgebieden aangetroffen illegale conventionele wapens en munitie daarvoor met een ongeëvenaarde snelheid traceren. De verfijning van de standaardprocedures van CAR tijdens iTrace III — na uitgebreid overleg met de lidstaten — zal ervoor zorgen dat de informatie die door de traceringseenheid van CAR is verzameld, vóór de vrijgave ervan door de nationale overheden wordt beoordeeld en zal bijdragen tot de aanleg van het grootste register van getraceerde conflictwapens ter wereld;

b) de nieuwe Enhanced Investigation Unit (EIU) zal gegevens die tijdens de tracering van illegale conventionele wapens en munitie daarvoor zijn verzameld, gebruiken om het “wie, waarom, wat, wanneer en hoe” van omleidingspraktijken beter te kunnen achterhalen en zal de toeleveringsketens in kaart brengen door te kijken naar drie pijlers: menselijke netwerken, financiering van illegale wapens en logistieke bevoorrading. De EIU zal overal ter wereld inzetbaar zijn en zowel binnen als buiten conflictgebieden proberen om niet-openbare getuigenissen, financiële informatie en documenten te verkrijgen, en

c) uiteindelijk zal de EIU de beleidsmakers een nieuwe reeks opties bieden voor de aanpak van illegale overdrachten van conventionele wapens en munitie daarvoor en de financiële en logistieke netwerken die erachter schuilgaan — als aanvulling op maatregelen als wapenembargo's en directe uitvoercontroles, met opties om het netwerk te verstoren, gaande van bankonderzoeken tot gerichte containerinspecties en het afgeven van waarschuwingen over tussenpersonen in de wapenhandel.

4.6.5. Indicatoren voor de uitvoering van het project

Het aantal traceringsverzoeken en het succes ervan zullen gedurende de hele actie doorlopend worden opgetekend en geëvalueerd.

Het project wordt uitgevoerd gedurende de volledige projectperiode van iTrace (drie jaar).

4.6.6. Begunstigden van het project

Zie punt 4.2.6 hierboven voor een volledige lijst van begunstigden, die identiek is voor de begunstigden van dit project.

5. Locaties

De projecten 1, 2 en 6 vergen uitgebreide veldinzet van deskundigen op het gebied van conventionele wapens in conflictgebieden. Die operaties worden afzonderlijk beoordeeld op de beveiliging, toegankelijkheid en beschikbaarheid van informatie. CAR heeft in vele van de betrokken landen reeds contacten gelegd of projecten lopen. Project 3 wordt uitgevoerd in de regeringszetels van de lidstaten (met andere reizen daarbuiten naargelang de behoeften van de lidstaten). Project 4 wordt op internationale conferenties, en in overleg met nationale overheden en relevante organisaties, wereldwijd uitgevoerd om het project maximale zichtbaarheid te geven. Project 5 wordt in België, Italië, Frankrijk en het Verenigd Koninkrijk uitgevoerd.

6. Duur

De totale looptijd van de gecombineerde projecten wordt op 36 maanden geraamd.

7. Uitvoeringsentiteit en zichtbaarheid van de Unie

CAR brengt kleine veldonderzoekteams onder bij lokale strijdkrachten en veiligheidstroepen, vredeshandhavings-/vredesondersteunend personeel en andere actoren met een veiligheidsopdracht. Wanneer deze troepen/missies illegale wapens of sites waar bewijsmateriaal wordt verzameld, beveiligen, verzamelen de CAR-teams alle beschikbare gegevens over de illegale wapens en de gebruikersgroepen. CAR traceert vervolgens alle items die op unieke wijze kunnen worden geïdentificeerd, en voert verreikende onderzoeken uit naar de illegale overdrachten ervan, de toeleveringsketens en steun aan partijen die een bedreiging vormen voor de vrede en stabiliteit.

In samenwerking met nationale met de verlening van uitvoervergunningen belaste instanties reconstrueert CAR de toeleveringsketens die wapens leveren in gewapende conflicten, en worden illegale activiteiten en de omleiding van wapens van legale naar illegale markten in kaart gebracht. CAR slaat de verzamelde informatie op in het mondiale iTrace-systeem voor wapenmonitoring, dat met meer dan 500 000 geregistreerde conflictwapens, munitie en bijbehorend materiaal wereldwijd het grootste register voor gegevens over conflictwapens is.

CAR gebruikt deze informatie om a) lidstaten te waarschuwen in geval van omleiding van conventionele wapens en munitie daarvoor, en b) gerichte initiatieven ter bestrijding van omleiding mogelijk te maken, waaronder herziene maatregelen voor uitvoercontrole en internationale diplomatieke actie.

Gebleken is dat omleiding met deze methode vrijwel onmiddellijk kan worden opgespoord, met CAR-veldteams die lidstaten van gevallen van wapenomleiding op de hoogte hebben gebracht terwijl ze nog in de conflictgebieden waren (bijvoorbeeld ter plekke in Mosul, Irak). In sommige gevallen hebben CAR-teams niet-toegestane heroverdrachten van wapens die minder dan twee maanden eerder waren geproduceerd, ontdekt.

CAR heeft bij Besluit (GBVB) 2017/2283 de nodige steun gekregen om het bij Besluit 2013/698/GBVB ingestelde en het bij Besluit (GBVB) 2015/1908 verlengde iTrace-project voort te zetten en te verruimen. De projecten — respectievelijk iTrace I, II en III — hebben iTrace duidelijk op de kaart gezet als een belangrijk mondiaal initiatief voor het monitoren van wapens in een conflict, en hebben rechtstreekse steun geboden aan met de verlening van uitvoervergunningen belaste instanties en beleidsmakers van de Unie op het gebied van wapenbeheersing.

Op 2 december 2015 heeft de EU er in haar actieplan ter bestrijding van de illegale handel in en het gebruik van vuurwapens en explosieven toe opgeroepen het gebruik van iTrace uit te breiden, en aanbevolen dat nationale rechtshandhavingsinstanties die een omleiding van wapens en munitie ontdekken, hun bevindingen stelselmatig vergelijken met de gegevens in iTrace. In 2019 heeft CAR met Europol een memorandum van overeenstemming gesloten om bij deze activiteiten te helpen. CAR heeft ook iTrace-gegevens aan het iARMS-systeem van Interpol geleverd en heeft Interpol geholpen om wapens te identificeren die door lidstaten naar iARMS waren geüpload.

CAR neemt alle passende maatregelen om bekend te maken dat de Europese Unie beide projecten volledig financiert. Die maatregelen worden getroffen aan de hand van de “Communications and Visibility Manual for European Union External Actions” (Handleiding communicatie en zichtbaarheid voor het externe optreden van de Europese Unie) die de Europese Commissie heeft opgesteld en gepubliceerd.

CAR waarborgt zodoende de zichtbaarheid van de Uniebijdrage met passende profilering en publiciteit, waarin de rol van de Unie wordt benadrukt, de transparantie van haar optreden wordt gegarandeerd en bekendheid wordt gegeven aan de redenen voor het besluit, de steun van de Unie voor het besluit en de resultaten van die steun. Op het door het project geproduceerde materiaal is de vlag van de Unie duidelijk zichtbaar, overeenkomstig de richtsnoeren van de Unie voor het juiste gebruik en de juiste weergave van de vlag.

8. Methode en waarborgen voor nationale-overheidspartners

Van de iTrace-actie wordt ook in de toekomst op een politiek evenwichtige manier verslag uitgebracht. Overeenkomstig de kernbeginselen van CAR wordt in het kader van de actie verslag gelegd over illegale conventionele wapens en munitie daarvoor die door de veldonderzoekteams van CAR in de door conflicten getroffen staten werden gedocumenteerd, ongeacht het type of de herkomst ervan en ongeacht de gezindheid van de partij die de wapens in haar bezit heeft. CAR onderkent dat lidstaten die — met het oog op transparantie — informatie openbaar maken, hun wapenuitvoer aan meer publieke controle blootstellen. CAR spant zich daarom in om zoveel mogelijk:

a) in zijn openbare verslaglegging erkenning te tonen jegens lidstaten die — om transparant te zijn — aan de iTrace-actie informatie hebben verstrekt, en

b) te waarborgen dat in de openbare verslaglegging van iTrace een duidelijk onderscheid wordt gemaakt tussen de onder a) genoemde lidstaten en de lidstaten die systematisch nalaten informatie vrij te geven die kan helpen bij de onderzoeken in het kader van iTrace.

8.1. Operationele duidelijkheid

CAR zal om de voorafgaande goedkeuring van de Coarm verzoeken telkens als het werkelijke activiteiten opzet in een land waar voordien geen iTrace-veldonderzoeken of iTrace-opleidings- en begeleidingsprogramma's plaatsvonden. CAR moet bij elk dergelijk verzoek beschrijven waar de algemene klemtoon van de onderzoeken zal liggen en welke methode voor het beoogde land zal worden gehanteerd. Ten tijde van de vaststelling van dit besluit van de Raad was er in de volgende landen al een iTrace-programma actief geweest: Afghanistan; Bahrein; Benin; Burkina Faso; Centraal-Afrikaanse Republiek; Tsjaad; Democratische Republiek Congo; Ivoorkust; Egypte; Ethiopië; Gambia; Ghana; India; Irak; Israël; Jordanië; Kenia; Libanon; Libië; Mali; Mauritanië; Marokko; Myanmar; Nepal; Niger; Nigeria; Filipijnen; Saudi-Arabië; Senegal; Somalië; Zuid-Sudan; Sudan; Syrië; Tunesië; Turkije; Uganda; Oekraïne; Verenigde Arabische Emiraten, en Jemen.

8.2. Beperken van de vertekening

CAR onderkent dat de mate van gedetailleerdheid die de nationale regeringen aan de dag leggen wanneer zij traceringsverzoeken beantwoorden — gaande van geen antwoord tot volledige openbaarmaking en de verstrekking van overdrachtdocumenten — ertoe kan leiden dat de lidstaten niet met dezelfde mate van publieke controle te maken krijgen. CAR zal elke vorm van impliciete vertekening in de iTrace-rapportage die dergelijke verschillen in de bereidheid bij traceringsverzoeken met zich meebrengen, beperken door:

a) in een inleidende tekst expliciet alle gevallen te noemen die in het kader van de iTrace-actie zijn gemeld en waarbij de lidstaten zo transparant zijn geweest om de traceringsverzoeken te beantwoorden op een manier die in voorkomend geval eenduidig de rechtmatigheid van de betrokken overdrachten bevestigt;

b) in een inleidende tekst expliciet alle gevallen te noemen die in het kader van de iTrace-actie zijn gemeld en waarbij er landen geen antwoord op een traceringsverzoek hebben gegeven, met de vermelding “bij gebrek aan een antwoord op het traceringsverzoek kan CAR zich niet uitspreken over de rechtmatigheid van de overdracht in kwestie” (dit geldt niet voor gevallen waarin lidstaten met redenen hebben omkleed waarom ze een traceringsverzoek niet onmiddellijk of volledig kunnen beantwoorden), en

c) bij de Europese Dienst voor extern optreden een rapport in te dienen met daarin alle gevallen waarin landen hebben nagelaten om binnen 28 dagen nadat ze een traceringsverzoek hadden ontvangen, de ontvangst daarvan aan CAR te bevestigen. CAR houdt alle ontvangstbevestigingen bij die het per brief, fax, e‐mail of telefoon ontvangt.

8.3. Het traceringsproces

De lidstaten beantwoorden traceringsverzoeken die CAR in het kader van het iTrace-project tot hen richt geheel naar eigen goeddunken, in overeenstemming met hun nationale wetgeving inzake uitvoercontroles en vertrouwelijkheid van gegevens.

CAR zendt de traceringsverzoeken in eerste instantie elektronisch toe aan de permanente vertegenwoordiging van de regering bij de Verenigde Naties in New York, maar moedigt nationale overheden (om administratieve redenen) aan om voor de toekomstige communicatie met de iTrace-actie een contactpunt in hun hoofdstad aan te wijzen.

Het traceringsproces verloopt volgens de interne standaardprocedure (SOP 02.02) en behelst de volgende stappen:

a) bij het verzamelen van gegevens zullen veldonderzoekteams die conventionele wapens en munitie daarvoor moeten traceren, deze in het Global Weapon Reporting System van iTrace als “te traceren” aanmerken;

b) de traceringseenheid van CAR controleert alle andere gegevens die ter plaatse zijn verzameld en stuurt, in overleg met de analyse-eenheid van CAR, bijkomende traceringsverzoeken uit die ze nodig acht;

c) als er items als te traceren zijn aangemerkt, zal het systeem automatisch: i) aan elk item een traceringsverzoeknummer toekennen; ii) traceringsverzoeken voor een of meer items die uit één land afkomstig zijn, samenvoegen in één traceringsbericht, en iii) aan elk traceringsbericht een correspondentienummer toekennen;

d) bij het versturen van een traceringsbericht gaat een wachttermijn van 28 dagen in, rekening houdend met de nationale procedures van bijvoorbeeld lidstaten. Tijdens die wachttermijn mag het item niet door CAR worden gepubliceerd of anderszins vermeld;

e) als de traceringseenheid na 28 dagen geen antwoord op het traceringsverzoek heeft ontvangen, kan het overgaan tot een herinnering (per e‐mail of telefoon, waarbij alle communicatie wordt bijgehouden). Na de herinnering volgt geen nieuwe termijn van 28 dagen;

f) als de traceringseenheid een antwoord op een traceringsverzoek ontvangt, stelt zij alle betrokken personeelsleden daarvan in kennis. De betrokken personeelsleden bespreken vervolgens het antwoord met de traceringseenheid en bepalen wat er moet gebeuren (m.a.w. heeft de antwoordende partij de vragen van CAR beantwoord? Moet CAR een vervolgonderzoek instellen of om verduidelijking vragen? Kan CAR een kennisgeving van het recht van weerwoord uitbrengen?);

g) zodra alle verduidelijkingen zijn ontvangen, stelt de traceringseenheid een kennisgeving van het recht van weerwoord op. Het gaat om een beknopte samenvatting van de informatie die naar aanleiding van het verzoek van CAR is verstrekt en bevat punten van voorbehoud naar aanleiding van ontbrekende of onduidelijke informatie. De tekst is bedoeld om letterlijk in iTrace en bij de werkzaamheden van CAR te worden overgenomen en moet de informatie die de antwoordende partij in het kader van het traceringsverzoek heeft verstrekt, zo volledig mogelijk weergeven. De traceringseenheid stuurt de ontwerptekst ter beoordeling naar het team dat voor het instellen van het traceringsverzoek verantwoordelijk was. Als de tekst wordt aanvaard, stelt het team de traceringseenheid daarvan schriftelijk in kennis, en verstuurt de traceringseenheid de kennisgeving van het recht van weerwoord;

h) bij het versturen van een kennisgeving van het recht van weerwoord gaat een wachttermijn van 28 dagen in tijdens dewelke CAR de antwoordende partij verzoekt om toevoegingen of wijzigingen aan de tekst voor te stellen;

i) als de antwoordende partij wijzigingen aan de tekst voorstelt, dan zal CAR deze wijzigen aanbrengen en een nieuwe tekst uitbrengen waarop een recht van weerwoord berust. Telkens als de traceringseenheid een herwerkte kennisgeving van het recht van weerwoord uitbrengt, gaat er een nieuwe wachttermijn van 28 dagen in. Deze werkwijze kan worden herhaald tot CAR van oordeel is dat de constructieve dialoog is afgerond. CAR is niet verplicht om ad infinitum wijzigingen aan de tekst met recht van weerwoord te aanvaarden;

j) het weerwoordproces eindigt ofwel als de betrokken overheid aan CAR laat weten dat de tekst kan worden aanvaard, ofwel als CAR meent dat verdere door de betrokken regering voorgestelde wijzigingen ongeldig of overbodig zijn. Als de overheid aan CAR meedeelt het niet eens te zijn, en als CAR de aangevoerde argumenten ongeldig of overbodig acht, dan moet CAR in de kennisgeving van het recht van weerwoord naar deze bezwaren verwijzen;

k) in gevallen waarin het weerwoordproces nog aan de gang is en de publicatie nadert, deelt CAR twee weken voor de “lock text”-datum aan de antwoordende partij mee dat er na die datum geen wijzigingen meer aan de te publiceren tekst worden aangebracht;

l) als de traceringseenheid alle toevoegingen en wijzigingen in de kennisgeving van het recht van weerwoord heeft aangebracht, stuurt zij de ontwerptekst naar het team dat voor het instellen van het traceringsverzoek verantwoordelijk was. Als de tekst is aanvaard, stelt het CAR-team de traceringseenheid hiervan schriftelijk in kennis. Na de goedkeuring ervan wordt de kennisgeving van het recht van weerwoord als “locked” aangemerkt en kan deze niet meer worden gewijzigd. Vanaf dat moment moet de tekst in alle openbare of niet-openbare documenten of tijdens werkzaamheden waarin hiernaar wordt verwezen, letterlijk worden overgenomen. Het is daarom absoluut noodzakelijk dat de traceringseenheid en de betrokken teams het eens worden over de volledige, letterlijke tekst alvorens een kennisgeving van het recht van weerwoord uit te brengen, en

m) als een overheid in haar antwoord op traceringsverzoeken van CAR het volgende punt in de toeleveringsketen aanwijst, richt CAR een nieuw traceringsverzoek aan die partij en begint het traceringsproces opnieuw bij punt a) hierboven.

8.4. Voorafgaande kennisgeving

CAR stelt alle partijen waarnaar in iTrace-publicaties wordt verwezen, hiervan vooraf in kennis. Dit gebeurt in de vorm van een formele kennisgeving die wordt opgesteld door de auteur van de verwachte publicatie en wordt verstuurd door de traceringseenheid. De voorafgaande kennisgeving beschrijft hoe de relatie tussen de overheid of andere entiteit en de zaak in kwestie in het rapport zal worden vermeld, en is bedoeld om te waarborgen dat:

a) CAR de nodige zorgvuldigheid heeft betracht als het in zijn documenten of werkzaamheden beweringen over een entiteit doet of ernaar verwijst, en

b) dat de informatie in de rapporten van CAR juist en redelijk is.

Bij het versturen van een voorafgaande kennisgeving gaat een wachttermijn van 28 dagen in tijdens dewelke CAR de bestemmelingen verzoekt om te controleren of de informatie klopt en om eventuele bezwaren kenbaar te maken. Het item mag tijdens die termijn van 28 dagen niet door CAR worden gepubliceerd of anderszins vermeld.

9. Rapportage

CAR zal verhalende kwartaalrapporten opstellen. Deze bevatten onder meer gedetailleerde informatie over de werkzaamheden die gedurende de verslagperiode voor elk project hebben plaatsgevonden, met inbegrip van data en nationale instellingen. De rapportage heeft ook betrekking op het aantal raadplegingen dat iTrace met de lidstaten heeft gehad.

De geografische reikwijdte van de onderzoeksactiviteiten, het aantal en de categorie van de bevindingen, alsmede de oorsprong ervan, zullen beschikbaar zijn op het online-, realtime-iTrace-dashboard.