UITVOERINGSBESLUIT VAN DE COMMISSIE

van 1 december 2011

tot vaststelling van het werkprogramma voor 2012, dat als financieringsbesluit dient, in het kader van het tweede communautaire actieprogramma op het gebied van gezondheid (2008-2013) en tot vaststelling van de selectie-, toekennings- en andere criteria voor de financiering van de acties van dit programma en de EU-bijdrage aan de Kaderovereenkomst van de WHO voor de bestrijding van tabaksgebruik

2011/C 358/06

DE EUROPESE COMMISSIE,

Gezien het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie,

Gezien Besluit nr. 1350/2007/EG van het Europees Parlement en de Raad van 23 oktober 2007 tot vaststelling van een tweede communautair actieprogramma op het gebied van gezondheid (2008-2013) (1), en met name artikel 8, lid 1,

Gezien Verordening (EG, Euratom) nr. 1605/2002 van de Raad van 25 juni 2002 houdende het Financieel Reglement van toepassing op de algemene begroting van de Europese Gemeenschappen (2), en met name artikel 53, onder a) en d), artikel 75 en artikel 110,

Gezien Verordening (EG, Euratom) nr. 2342/2002 van de Commissie van 23 december 2002 tot vaststelling van uitvoeringsvoorschriften van Verordening (EG, Euratom) nr. 1605/2002 van de Raad houdende het Financieel Reglement van toepassing op de algemene begroting van de Europese Gemeenschappen (3), en met name artikel 90 en artikel 168, lid 1, onder c) en f),

Gezien Besluit 2004/858/EG van de Commissie van 15 december 2004 tot oprichting van een uitvoerend agentschap, genaamd het „Agentschap voor het volksgezondheidsprogramma”, voor het beheer van de communautaire maatregelen op het gebied van de volksgezondheid overeenkomstig Verordening (EG) nr. 58/2003 van de Raad (4), en met name artikel 6,

Overwegende hetgeen volgt:

Het tweede gezondheidsprogramma is bedoeld om het beleid van de lidstaten aan te vullen en te ondersteunen en er een meerwaarde aan te geven. Het wil ook bijdragen aan de vergroting van de solidariteit en de welvaart in de Europese Unie. Het programma heeft tot doel de gezondheidsbescherming van de burgers te verbeteren, de gezondheid te bevorderen, onder meer door het verminderen van de ongelijkheden op gezondheidsgebied, en informatie en kennis op het gebied van de gezondheid te genereren en te verspreiden.

Krachtens artikel 8, lid 1, onder a), van het programmabesluit stelt de Commissie een jaarlijks werkprogramma vast, waarin worden vermeld: de prioriteiten en de uit te voeren acties, met inbegrip van de toewijzing van de financiële middelen, de criteria voor het percentage van de financiële bijdrage van de EU, waaronder criteria om te beoordelen of het al dan niet gaat om een geval van uitzonderlijk nut, de regelingen voor de uitvoering van de gemeenschappelijke strategieën en acties bedoeld in artikel 9 van dat besluit.

Overeenkomstig artikel 75 van Verordening (EG, Euratom) nr. 1605/2002 (hierna „het Financieel Reglement” genoemd) en artikel 90, lid 1, van Verordening (EG, Euratom) nr. 2342/2002 (hierna „de uitvoeringsvoorschriften” genoemd), moet de vastlegging van een uitgave uit de EU-begroting worden voorafgegaan door een financieringsbesluit waarin de essentiële elementen worden uiteengezet van de actie die een uitgave met zich brengt, en dat is vastgesteld door de instelling of door de door haar gedelegeerde autoriteiten.

Aangezien het werkprogramma voor 2012 een voldoende gedetailleerd kader vormt in de zin van artikel 90, leden 2 en 3, van de uitvoeringsvoorschriften, vormt dit besluit een financieringsbesluit voor de in het werkprogramma bedoelde uitgaven voor subsidies, aanbestedingen en andere acties.

Krachtens artikel 168, lid 1, onder c), van de uitvoeringsvoorschriften kunnen subsidies zonder oproep tot het indienen van voorstellen worden toegekend aan organisaties die zich rechtens of feitelijk in een monopoliepositie bevinden, en krachtens artikel 168, lid 1, onder f), geldt dit eveneens voor acties met bijzondere kenmerken waarvoor een beroep moet worden gedaan op een orgaan met een bepaalde technische deskundigheid, zeer specialistische kennis of administratieve bevoegdheid. Overeenkomstig die bepalingen is het gepast om zonder oproep tot het indienen van voorstellen subsidies toe te kennen aan organisaties die zijn aangewezen in het bijgevoegde werkprogramma en onder de daarin vastgestelde voorwaarden.

Dit besluit vormt ook een financieringsbesluit voor uitgaven in het kader van indirect gecentraliseerd beheer of gezamenlijk beheer die ten laste komen van de EU-begroting.

De Commissie heeft zich vergewist van het bestaan en de goede werking van de in artikel 56 van het Financieel Reglement genoemde elementen bij het Uitvoerend Agentschap voor gezondheid en consumenten, waaraan zij de besteding van EU-middelen in indirect gecentraliseerd beheer toevertrouwt.

De in dit besluit vervatte maatregelen zijn in overeenstemming met het advies van het in artikel 10 van het programmabesluit bedoelde comité,

HEEFT HET VOLGENDE BESLUIT VASTGESTELD:

Artikel 1

Het werkprogramma voor 2012 voor de uitvoering van het tweede gezondheidsprogramma, als vermeld in bijlage I, en de selectie-, toekennings- en andere criteria voor de financiering van de acties van dit programma, als vermeld in de bijlagen II, III, IV, V, VI en VII, en de EU-bijdrage aan de Kaderovereenkomst van de WHO voor de bestrijding van tabaksgebruik worden hierbij vastgesteld.

Dit besluit vormt een financieringsbesluit in de zin van artikel 75 van het Financieel Reglement.

Artikel 2

De bij dit besluit toegekende maximumbijdrage voor de uitvoering van het tweede gezondheidsprogramma wordt vastgesteld op 51 130 200 EUR, te financieren uit de volgende begrotingsonderdelen van de algemene begroting van de Europese Unie voor 2012:

alsmede de geraamde aanvullende bijdragen van de EVA/EER-landen en Kroatië voor hun deelname aan het gezondheidsprogramma:

Dit brengt het totale bedrag voor begrotingsonderdeel 17 03 06 op 49 688 800 EUR en het totale bedrag voor begrotingsonderdeel 17 01 04 02 op 1 441 400 EUR.

De bij dit besluit toegekende maximumbijdrage aan de Kaderovereenkomst van de WHO voor de bestrijding van tabaksgebruik wordt vastgesteld op 200 000 EUR uit het begrotingsonderdeel 17 03 05 „Internationale overeenkomsten en lidmaatschap van internationale organisaties op het gebied van de volksgezondheid en de bestrijding van tabaksgebruik”.

Deze kredieten kunnen ook worden gebruikt voor de betaling van achterstandsrente overeenkomstig artikel 83 van het Financieel Reglement.

De tenuitvoerlegging van dit besluit is afhankelijk van de beschikbaarheid van de in de ontwerpbegroting voor 2012 opgenomen kredieten na vaststelling van de begroting voor 2012 door de begrotingsautoriteit.

Artikel 3

Het beheerssysteem van het Uitvoerend Agentschap voor gezondheid en consumenten, waaraan de besteding van EU-middelen wordt toevertrouwd, voldoet aan de voorwaarden voor de delegatie van taken in het kader van indirect gecentraliseerd beheer. Het Uitvoerend Agentschap zal aan de geïdentificeerde risico's aangepaste fraudepreventiemaatregelen vaststellen. Derhalve kan de uitvoering van de begroting met betrekking tot taken in verband met projectsubsidies, exploitatiesubsidies, subsidies voor gezamenlijke acties, subsidies voor conferenties en directe subsidieovereenkomsten met internationale organisaties en met betrekking tot een deel van de aanbestedingen aan deze entiteit worden opgedragen.

De begrotingsmiddelen voor het beheer van het tweede gezondheidsprogramma worden aan het Uitvoerend Agentschap voor gezondheid en consumenten gedelegeerd onder de voorwaarden en binnen de grenzen van de bedragen als vastgesteld in bijlage I bij het werkprogramma.

De in begrotingsonderdeel 17 01 04 30 opgenomen exploitatiesubsidie wordt betaald aan het Uitvoerend Agentschap voor gezondheid en consumenten.

Artikel 4

Gecumuleerde wijzigingen van toewijzingen aan specifieke in bijlage I opgenomen financiële mechanismen die niet meer bedragen dan 20 % van de bij dit besluit toegekende maximumbijdrage per begrotingsonderdeel worden niet als belangrijk beschouwd, mits zij de aard en de doelstelling van het werkprogramma niet significant aantasten. Dit geldt ook in het geval van een verhoging van de bij dit besluit toegekende maximumbijdrage met maximaal 20 %.

De ordonnateur, als bedoeld in artikel 59 van het Financieel Reglement, kan deze wijzigingen goedkeuren overeenkomstig de beginselen van goed financieel beheer en evenredigheid.

De directeur-generaal Gezondheid en Consumenten zorgt voor de algehele uitvoering van dit financieringsbesluit.

Artikel 5

Subsidies kunnen zonder oproep tot het indienen van voorstellen worden toegekend aan organisaties die zich rechtens of feitelijk in een monopoliepositie bevinden, overeenkomstig artikel 168, lid 1, onder c), van de uitvoeringsvoorschriften, en voor acties met bijzondere kenmerken waarvoor een beroep moet worden gedaan op een orgaan met een bepaalde technische deskundigheid, zeer specialistische kennis of administratieve bevoegdheid, overeenkomstig artikel 168, lid 1, onder f), mits wordt voldaan aan de in het werkprogramma in de bijlage omschreven voorwaarden. Er zal een specifieke analyse van de monopoliepositie, ondersteund door een documentenonderzoek, worden uitgevoerd voordat subsidies worden toegekend aan begunstigden in een monopoliepositie.

(1) PB L 301 van 20.11.2007, blz. 3.

(2) PB L 248 van 16.9.2002, blz. 1.

(3) PB L 357 van 31.12.2002, blz. 1.

(4) PB L 369 van 16.12.2004, blz. 73.

BIJLAGE I

Werkprogramma 2012 voor het tweede communautaire actieprogramma op het gebied van gezondheid (2008-2013)

1. ALGEMENE CONTEXT

1.1. Beleids- en juridische context

Artikel 168 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (VWEU) en de daaruit voortkomende wettelijke vereisten en andere verplichtingen vormen de basis voor de in dit werkprogramma gepresenteerde acties. In het Verdrag is bepaald dat het optreden van de EU op het gebied van de volksgezondheid is gericht op verbetering van de volksgezondheid, preventie van lichamelijke en geestelijke ziekten en aandoeningen en het wegnemen van bronnen van gevaar voor de lichamelijke en geestelijke gezondheid. Dit optreden moet plaatsvinden in samenwerking met de lidstaten. De gezondheidsstrategie van de EU, door de Commissie uiteengezet in het Witboek — Samen werken aan gezondheid: een EU-strategie voor 2008-2013 ((COM(2007) 630 definitief) (1), verschaft een overkoepelend kader voor alle acties op grond van dit werkprogramma.

In het tweede communautaire actieprogramma op het gebied van gezondheid (2008-2013) (hierna „het tweede gezondheidsprogramma” of „het programma” genoemd), vastgesteld bij Besluit nr. 1350/2007/EG (hierna „het programmabesluit” genoemd) wordt deze strategie ondersteund. Het gezondheidsprogramma is bedoeld om het beleid van de lidstaten aan te vullen, te ondersteunen en er een meerwaarde aan te geven. Het beoogt een bijdrage te leveren tot een grotere solidariteit en welvaart in de EU door de gezondheid en veiligheid van de mens te beschermen en te bevorderen en de volksgezondheid te verbeteren. Overeenkomstig artikel 2, lid 2, van het programmabesluit worden met het programma de volgende doelstellingen nagestreefd:

1. de gezondheidsbescherming van de burgers verbeteren;

2. de gezondheid bevorderen, onder meer door het verminderen van ongelijkheden op gezondheidsgebied;

3. informatie en kennis over de gezondheid genereren en verspreiden.

In artikel 8, lid 1, van het programmabesluit staat dat door de Commissie worden vastgesteld:

a) een jaarlijks werkprogramma voor de uitvoering van het programma, waarin het volgende wordt vermeld: i) de prioriteiten en de uit te voeren acties, met inbegrip van de toewijzing van de financiële middelen; ii) de criteria voor het percentage van de financiële bijdrage van de EU, waaronder criteria voor projecten van uitzonderlijk nut; iii) regelingen voor de uitvoering van de gemeenschappelijke strategieën en acties bedoeld in artikel 9;

b) de selectiecriteria, toekenningscriteria en andere criteria voor de financiering van de acties van het programma overeenkomstig artikel 4.

Overeenkomstig artikel 75 van Verordening (EG, Euratom) nr. 1605/2002 (hierna „het Financieel Reglement” genoemd) moet de vastlegging van een uitgave worden voorafgegaan door een financieringsbesluit van de instelling of de door haar gedelegeerde autoriteiten. Overeenkomstig artikel 90 van Verordening (EG, Euratom) nr. 2342/2002 (hierna „de uitvoeringsvoorschriften” genoemd), kan het besluit tot vaststelling van het jaarlijkse werkprogramma, als bedoeld in artikel 110 van het Financieel Reglement, als het financieringsbesluit worden beschouwd, mits het een voldoende gedetailleerd kader vormt. Dit document beoogt de nakoming van die verplichtingen en de presentatie van de acties voor 2012.

Naast de lidstaten van de Europese Unie kunnen ook derde landen aan het gezondheidsprogramma deelnemen. De EVA/EER-landen IJsland, Liechtenstein en Noorwegen nemen aan het programma deel overeenkomstig de voorwaarden die in de EER-overeenkomst zijn vastgesteld. Andere derde landen, met name landen van het Europese nabuurschapsbeleid, landen die het lidmaatschap van de Europese Unie aanvragen, kandidaat-lidstaten en toetredingslanden en landen van de westelijke Balkan die bij het stabilisatie- en associatieproces zijn betrokken, kunnen aan het programma deelnemen, mits de nodige overeenkomsten zijn gesloten. Kroatië is het enige van deze landen dat deze regelingen heeft gesloten en aan het programma deelneemt.

1.2. Financiële middelen

In het programmabesluit is voor de periode van 1 januari 2008 tot en met 31 december 2013 een totale begroting van 321 500 000 EUR vastgesteld. De begroting voor 2012 bedraagt 49 700 000 EUR, behoudens goedkeuring van de begroting door de begrotingsautoriteit:

— 48 300 000 EUR voor begrotingsonderdeel 17 03 06: „EU-activiteiten op het gebied van gezondheid” (operationele begroting);

— 1 400 000 EUR voor begrotingsonderdeel 17 01 04 02: „Uitgaven voor administratief beheer” (administratieve begroting).

De aanvullende bijdragen van de EVA/EER-landen en Kroatië worden geraamd op 1 292 200 EUR voor de EVA/EER-landen en 138 000 EUR voor Kroatië.

Dit brengt het totale bedrag voor begrotingsonderdeel 17 03 06 op 49 688 800 EUR en het totale bedrag voor begrotingsonderdeel 17 01 04 02 op 1 441 400 EUR.

De in de volgende hoofdstukken aangegeven bedragen zijn indicatief. Overeenkomstig artikel 90, lid 4, van de uitvoeringsvoorschriften zijn in het kader van elk financieringsmechanisme niet-substantiële variaties in het toegewezen bedrag mogelijk.

Begrotingsonderdeel 17 01 04 02, „Uitgaven voor administratief beheer”, is bestemd voor uitgaven ten behoeve van studies, vergaderingen van deskundigen, voorlichting, publicaties, en technische en administratieve ondersteuning van IT-systemen. Deze uitgaven houden rechtstreeks verband met het bereiken van de doelstellingen van het programma of van maatregelen die voor deze activiteit worden getroffen.

Het Uitvoerend Agentschap voor gezondheid en consumenten (EAHC) staat de Commissie bij de uitvoering van dit werkprogramma bij overeenkomstig Besluit C(2008) 4943 van de Commissie van 9 september 2008. Het begrotingsonderdeel voor de administratieve kredieten in verband met het EAHC is 17 01 04 30.

Voor de EU-bijdrage aan de Kaderovereenkomst van de WHO voor de bestrijding van tabaksgebruik is, behoudens goedkeuring van de begroting door de begrotingsautoriteit, in totaal 200 000 EUR uitgetrokken in het kader van begrotingsonderdeel 17 03 05, „Internationale overeenkomsten en lidmaatschap van internationale organisaties op het gebied van de volksgezondheid en de bestrijding van tabaksgebruik”.

2. FINANCIERINGSMECHANISMEN

Kredieten die beschikbaar zijn in begrotingsonderdeel 17 03 06, „EU-activiteiten op het gebied van gezondheid”, worden gebruikt om projectsubsidies, exploitatiesubsidies, subsidies voor gezamenlijke acties, subsidies voor conferenties en directe subsidies aan internationale organisaties te verlenen en om de kosten van aanbestedingen en andere acties te dekken. Voor alle subsidies wordt een schriftelijke overeenkomst opgesteld.

Overeenkomstig overweging 33 van het programmabesluit moet samenwerking worden bevorderd met derde landen die niet aan het programma deelnemen. Dit mag niet leiden tot financiering uit het programma. Wel kunnen reis- en verblijfskosten voor deskundigen die uit dergelijke landen worden uitgenodigd of die naar die landen reizen, in naar behoren gemotiveerde uitzonderingsgevallen als subsidiabele kosten worden beschouwd indien dergelijke reizen rechtstreeks bijdragen tot de verwezenlijking van de doelstellingen van het programma.

2.1. Projectsubsidies

Het indicatieve totale bedrag voor projectsubsidies wordt geraamd op 13 171 820 EUR. De hoogte van de projectsubsidies wordt berekend op basis van de gemaakte subsidiabele kosten. Het maximale percentage voor medefinanciering door de Europese Unie bedraagt 60 %. Medefinanciering tot maximaal 80 % is mogelijk indien een project voldoet aan de criteria voor projecten van uitzonderlijk nut. In bijlage II worden de uitsluitings-, subsidiabiliteits-, selectie- en toekenningscriteria voor projectsubsidies omschreven. In bijlage VII zijn de criteria voor projecten van uitzonderlijk nut vastgesteld.

Alleen voorstellen die direct betrekking hebben op het onderwerp en beantwoorden aan de beschrijving van dit werkprogramma en waarbij als financieringsmechanisme „projectsubsidies” is aangegeven, komen in aanmerking voor subsidie. Voorstellen die alleen in algemene zin betrekking hebben op het onderwerp en niet beantwoorden aan de specifieke beschrijving van een bepaalde actie, komen niet voor subsidie in aanmerking.

De indicatieve termijn voor de bekendmaking in het Publicatieblad van de oproep tot het indienen van voorstellen voor projectsubsidies is het vierde kwartaal van 2011.

2.2. Exploitatiesubsidies

Het indicatieve totale bedrag voor exploitatiesubsidies wordt geraamd op 4 400 000 EUR. De hoogte van de exploitatiesubsidies wordt berekend op basis van de gemaakte subsidiabele kosten. Het maximale percentage voor medefinanciering door de Europese Unie bedraagt 60 %. Medefinanciering tot maximaal 80 % is mogelijk indien een project voldoet aan de criteria voor projecten van uitzonderlijk nut.

Exploitatiesubsidies kunnen worden verleend ter verlenging van exploitatiesubsidies die in het kader van het werkprogramma voor 2011 aan niet-gouvernementele organisaties en gespecialiseerde netwerken zijn verleend. Nieuwe exploitatiesubsidies kunnen worden toegekend aan niet-gouvernementele organisaties en gespecialiseerde netwerken die activiteiten ontplooien op gebieden die overeenkomen met de drie doelstellingen van het gezondheidsprogramma. Werkzaamheden die worden uitgevoerd met een exploitatiesubsidie dienen rechtstreeks bij te dragen aan de verwezenlijking van de prioriteiten van de Europese Unie die zijn vastgelegd in de mededeling van de Commissie van 3 maart 2010 getiteld Europa 2020 — Een strategie voor slimme, duurzame en inclusieve groei (COM(2010) 2020) (2). Zaken die in het bijzonder relevant zijn, zijn onder andere actief en gezond ouder worden, met inbegrip van gezondheidsbevordering en ziektepreventie, preventie van ongelijkheid op gezondheidsgebied, waaronder het waarborgen van betere toegang tot gezondheidszorg voor iedereen, en vraagstukken met betrekking tot gezondheidswerkers.

Overeenkomstig artikel 4, lid 2, van het programmabesluit mag bij de verlenging van de in lid 1, onder b), beschreven financiële bijdragen aan niet-gouvernementele organisaties en gespecialiseerde netwerken worden afgeweken van het beginsel van geleidelijke degressie. In de regel geldt deze afwijking voor aanvragende organisaties die geen financiële middelen uit de privésector (3) of andere tegenstrijdige belangen voor hun functioneren ontvangen (kernfinanciering). Voor alle andere verlengde exploitatiesubsidies zal een verlaging met 1 procentpunt, vergeleken met het naar aanleiding van de oproep tot het indienen van voorstellen voor 2011 in de subsidieovereenkomst vastgestelde medefinancieringspercentage, worden toegepast. Het bedrag van de medefinanciering van de EU kan in geen geval hoger zijn dan het in 2011 toegekende bedrag. In bijlage III worden de uitsluitings-, subsidiabiliteits-, selectie- en toekenningscriteria voor exploitatiesubsidies omschreven. In bijlage VII zijn de criteria voor projecten van uitzonderlijk nut vastgesteld.

De indicatieve termijn voor de bekendmaking in het Publicatieblad van de oproep tot het indienen van voorstellen voor exploitatiesubsidies is het vierde kwartaal van 2011.

2.3. Subsidies voor gezamenlijke acties

Het indicatieve totale bedrag voor subsidies voor gezamenlijke acties wordt geraamd op 8 950 000 EUR. Gezamenlijke acties stellen de bevoegde autoriteiten van de lidstaten of andere deelnemende landen en de Commissie in staat om activiteiten op gezamenlijk vastgestelde werkterreinen voort te zetten. Overheidsinstanties en niet-gouvernementele organisaties die zijn gevestigd in een lidstaat of een ander aan het programma deelnemend land dat aan een gezamenlijke actie deelneemt, kunnen aan de gezamenlijke actie deelnemen. Daartoe moeten zij evenwel uitdrukkelijk zijn gemachtigd door de autoriteiten van de betrokken lidstaat dan wel het betrokken andere deelnemende land.

De hoogte van subsidies voor gezamenlijke acties wordt berekend op basis van de gemaakte subsidiabele kosten. Het maximale percentage voor medefinanciering door de Europese Unie bedraagt 50 %. Medefinanciering tot maximaal 70 % is mogelijk wanneer een project voldoet aan de criteria voor projecten van uitzonderlijk nut. Medefinanciering van 70 % in verband met een project van uitzonderlijk nut is gepland voor de gezamenlijke actie „Bevorderen van samenwerking inzake orgaandonatie tussen de nationale instanties in de Europese Unie” (zie punt 3.1.4.2) wegens de bijdrage die deze actie levert aan de doeltreffende uitvoering van EU-wetgeving op dit terrein. In andere gevallen zijn de criteria voor projecten van uitzonderlijk nut in bijlage VII van toepassing. In bijlage IV worden de uitsluitings-, subsidiabiliteits-, selectie- en toekenningscriteria voor gezamenlijke acties omschreven.

Lidstaten of andere aan het gezondheidsprogramma deelnemende landen die voornemens zijn aan een of meer gezamenlijke acties deel te nemen, moeten hun voornemen kenbaar maken in een verklaring aan de Commissie binnen de termijn voor het indienen van voorstellen. Met uitzondering van ngo’s die op EU-niveau actief zijn, kunnen alleen organisaties die in een lidstaat of een ander aan het programma deelnemend land zijn gevestigd en deze verklaring hebben afgelegd, een aanvraag tot deelneming aan gezamenlijke acties indienen.

De indicatieve termijn voor de bekendmaking in het Publicatieblad van de oproep tot het indienen van voorstellen voor gezamenlijke acties is het vierde kwartaal van 2011.

2.4. Conferentiesubsidies

Het indicatieve totale bedrag voor conferentiesubsidies is 800 000 EUR: 200 000 EUR voor conferenties van het voorzitterschap en 600 000 EUR voor overige conferenties. Om administratieve redenen komen alleen conferenties voor medefinanciering in aanmerking die in 2013 plaatsvinden. Dit geldt niet voor conferenties van het voorzitterschap.

2.4.1. Conferenties van het voorzitterschap — de-juremonopolie

Krachtens artikel 168, lid 1, onder c), van de uitvoeringsvoorschriften kunnen subsidies zonder oproep tot het indienen van voorstellen worden toegekend aan organisaties die zich rechtens of feitelijk in een monopoliepositie bevinden, mits dit naar behoren wordt gemotiveerd in het desbetreffende toekenningsbesluit.

Conferenties van het voorzitterschap, die een uitgesproken politiek karakter hebben en waaraan vertegenwoordigers van de nationale en Europese autoriteiten op het hoogste niveau zullen deelnemen, worden uitsluitend georganiseerd door de lidstaten die het voorzitterschap van de Europese Unie bekleden. Gezien de unieke rol van het voorzitterschap in het kader van de EU-activiteiten, wordt de voor de organisatie van het evenement verantwoordelijke lidstaat beschouwd als een organisatie die zich rechtens in een monopoliepositie bevindt.

Voor elk van de twee conferenties die door de voorzitterschappen van de Europese Unie worden georganiseerd — één door het voorzitterschap in de tweede helft van 2012, de andere door het voorzitterschap in de eerste helft van 2013 — staat maximaal 100 000 EUR ter beschikking. Het maximale percentage voor medefinanciering door de Europese Unie bedraagt 50 % van de subsidiabele kosten.

Het voorzitterschap moet via de permanente vertegenwoordiging bij het EAHC een subsidieaanvraag voor de conferentie in kwestie indienen en daartoe gebruikmaken van een door het EAHC beschikbaar gesteld formulier. De aanvraag dient ten minste vier maanden voor het evenement te worden ingediend.

De eerste conferentie van het voorzitterschap die in het kader van dit werkprogramma wordt gefinancierd, heeft als thema „Eerste stappen op weg naar een gezond verouderingsproces” en moet in september 2012 onder het Cypriotische voorzitterschap worden gehouden.

2.4.2. Overige conferenties

Conferentiesubsidies kunnen worden toegekend voor de organisatie van conferenties die betrekking hebben op de drie doelstellingen van het gezondheidsprogramma. Om voor subsidie in aanmerking te komen, dienen conferenties rechtstreeks bij te dragen aan de verwezenlijking van de prioriteiten van de Europese Unie die zijn vastgelegd in de mededeling van de Commissie van 3 maart 2010 getiteld Europa 2020 — Een strategie voor slimme, duurzame en inclusieve groei (COM(2010) 2020). Zaken die in het bijzonder relevant zijn, zijn onder andere actief en gezond ouder worden, met inbegrip van gezondheidsbevordering en ziektepreventie, preventie van ongelijkheid op gezondheidsgebied, waaronder het waarborgen van betere toegang tot gezondheidszorg voor iedereen, en vraagstukken met betrekking tot gezondheidswerkers.

De conferenties moeten een brede Europese dimensie hebben. Zij moeten worden georganiseerd door een overheidsinstantie of een non-profitorganisatie die is gevestigd in een land dat aan het gezondheidsprogramma deelneemt en die over relevante ervaring beschikt met betrekking tot samenwerking op EU-niveau. Voor conferenties kan een subsidie van maximaal 100 000 EUR worden verleend (met een maximum van 50 % van de totale begroting). In bijlage V worden de uitsluitings-, subsidiabiliteits-, selectie- en toekenningscriteria voor andere conferenties dan conferenties van het voorzitterschap omschreven.

De indicatieve termijn voor de bekendmaking in het Publicatieblad van de oproep tot het indienen van voorstellen voor conferenties is het vierde kwartaal van 2011.

2.5. Directe subsidieovereenkomsten met internationale organisaties

Het totale indicatieve bedrag voor directe subsidies wordt geraamd op 2 633 000 EUR. Directe subsidies zijn gebaseerd op een doeltreffende samenwerking met de Commissie.

Overeenkomstig artikel 168, lid 1, onder f), van de uitvoeringsvoorschriften kunnen financiële middelen voor acties met internationale organisaties via directe subsidies zonder een oproep tot het indienen van voorstellen worden toegekend voor in dit werkprogramma specifiek aangegeven thema’s. Internationale organisaties en hun nationale of regionale bureaus komen in het kader van oproepen tot het indienen van voorstellen niet in aanmerking voor financiering als hoofd- of medebegunstigden. Het maximale percentage voor medefinanciering door de Europese Unie bedraagt 60 % van de daadwerkelijk gemaakte subsidiabele kosten. Overeenkomstig overweging 33 van het programmabesluit worden activiteiten waarbij derde landen zijn betrokken die niet aan het programma deelnemen, niet als subsidiabele kosten beschouwd. De reis- en verblijfskosten van deskundigen die uit dergelijke landen worden uitgenodigd of die naar die landen reizen, kunnen echter in naar behoren gemotiveerde uitzonderingsgevallen als subsidiabele kosten worden beschouwd indien dergelijke reizen rechtstreeks bijdragen tot de verwezenlijking van de doelstellingen van het programma.

Krachtens dit financieringsbesluit wordt aan de volgende internationale organisaties financiering in de vorm van directe subsidies toegekend wegens hun specifieke deskundigheid en hoge mate van specialisatie op de in de punten 3.1, 3.2 en 3.3 beschreven gebieden waarop de directe subsidies betrekking hebben:

— de Raad van Europa,

— het Internationaal Agentschap voor Onderzoek naar Kanker (IARC),

— de Internationale Organisatie voor Migratie (IOM),

— de Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling (OESO).

2.6. Aanbesteding

Het totale indicatieve bedrag voor aanbestedingen wordt geraamd op 14 463 980 EUR.

De aanbestedingen bestrijken activiteiten zoals de evaluatie en monitoring van acties en beleidsmaatregelen, studies, verstrekking van advies, gegevens en informatie op gezondheidsgebied, wetenschappelijke en technische bijstand, voorlichtings- en bewustmakingsactiviteiten, en beleidsondersteunende toepassingen van informatietechnologie. Naar verwachting worden oproepen tot het indienen van inschrijvingen in de eerste helft van 2012 in het Publicatieblad bekendgemaakt. Er zal gebruik worden gemaakt van raamovereenkomsten en nieuwe dienstencontracten, zoals aangegeven in dit werkprogramma.

2.7. Overige activiteiten

Het totale indicatieve bedrag voor subsidies voor overige activiteiten wordt geraamd op 5 270 000 EUR.

Hieronder vallen bijdragen van de Europese Unie aan organen waarvan zij lid is in de zin van artikel 108, lid 2, onder d), van het Financieel Reglement, uitgaven krachtens administratieve overeenkomsten met het Gemeenschappelijk Centrum voor onderzoek (JRC) en speciale vergoedingen aan deskundigen voor hun deelname aan vergaderingen en hun werkzaamheden voor de opstelling van wetenschappelijke adviezen krachtens punt 3.1.3.1 en de advisering over gezondheidsstelsels krachtens punt 3.3.2.1.

2.8. EU-bijdrage aan de Kaderovereenkomst van de WHO voor de bestrijding van tabaksgebruik

De Europese Unie is volwaardige partij bij de Kaderovereenkomst van de WHO voor de bestrijding van tabaksgebruik (FCTC). De betaling van de communautaire bijdrage voor 2012 aan de FCTC zal geschieden uit het begrotingsonderdeel 17 03 05, „Internationale overeenkomsten en lidmaatschap van internationale organisaties op het gebied van de volksgezondheid en de bestrijding van tabaksgebruik” en niet uit het gezondheidsprogramma. De hoogte van deze betaling is gebaseerd op het besluit over het werkprogramma en de begroting voor de financieringsperiode 2012-2013, genomen door de vierde conferentie van de partijen bij de overeenkomst in november 2010 (FCTC/COP/4/20).

De EU-bijdrage is voor 2012 vastgesteld op 145 225 USD. Teneinde wisselkoersschommelingen af te dekken, is het maximale bedrag voor 2012 vastgesteld op 200 000 EUR. Het secretariaat van de FCTC zal de financiële middelen beheren overeenkomstig de financiële regels van de WHO.

3. PRIORITEITEN VOOR 2012

De acties in het kader van dit werkprogramma zijn in het algemeen gericht op de ondersteuning van de verwezenlijking van de EU-prioriteiten die zijn vastgesteld in de Europa 2020-strategie en beantwoorden aan wettelijke verplichtingen en beleidsverbintenissen. De prioriteiten slimme groei en inclusieve groei uit de Europa 2020-strategie zijn van bijzonder belang voor dit werkprogramma. De doelstellingen van de Europa 2020-strategie komen overeen met die van de EU-gezondheidsstrategie, waarin wordt gesteld dat investeren in gezondheid innovatie kan bevorderen, nieuwe vaardigheden en werkgelegenheid kan opleveren en ongelijkheden op gezondheidsgebied kan verkleinen.

In 2012 draagt het gezondheidsprogramma bij aan de doelstellingen van de volgende vlaggenschipinitiatieven in het kader van de Europa 2020-strategie:

Het proefproject met betrekking tot het innovatiepartnerschap inzake actief en gezond ouder worden in het kader van het kerninitiatief Innovatie-Unie (4) heeft in het kader van dit werkprogramma geleid tot actie om Europese burgers in staat te stellen zo lang mogelijk een actief, gezond en zelfstandig leven te leiden. Met deze actie zal de lichamelijke en geestelijke gezondheid worden bevorderd, onder meer door het stimuleren van betere voeding en lichaamsbeweging en de preventie van gedrag dat schadelijk voor de gezondheid is. Er zal naar wegen worden gezocht om het ontstaan van ernstige en chronische ziekten te voorkomen door maatregelen zoals kankerscreening. Door het geven van ter zake dienende adviezen en informatie zullen de lidstaten worden gesteund bij hun inspanningen om duurzame en doelmatige stelsels van gezondheidszorg te verwezenlijken en in stand te houden. Ook zal actie worden ondernomen om te onderzoeken hoe innovatieve producten en diensten kunnen worden ontwikkeld in reactie op de uitdaging van de vergrijzing. Alle actie is er uiteindelijk op gericht bij te dragen aan het algemene doel van het partnerschap om iedereen in Europa gemiddeld twee jaar langer gezond te laten leven.

Het Europees platform tegen armoede en sociale uitsluiting (5) van de Europa 2020-strategie heeft geleid tot acties met betrekking tot ongelijkheden. Deze acties zijn bedoeld om kwetsbare bevolkingsgroepen betere toegang tot gezondheidszorg te verschaffen, hun sociale inclusie te bevorderen en de discriminatie waarmee zij geconfronteerd worden, te bestrijden. Zij dragen bij aan de verwezenlijking van de EU-doelstelling om het aantal armen en sociaal uitgeslotenen tot 2020 met ten minste 20 miljoen te verminderen.

De Agenda voor nieuwe vaardigheden en banen (6) verschaft het kader voor werkzaamheden in verband met gezondheidswerkers. Deze werkzaamheden moeten bijdragen aan de verwezenlijking van de werkgelegenheidsdoelstelling van de Europa 2020-strategie, namelijk dat in 2020 75 % van de beroepsbevolking werk heeft. Zij ondersteunen met name de doelstellingen van prioriteit 2 van de Agenda: mensen toerusten met de juiste vaardigheden voor werk.

Verder gaat dit werkprogramma in op aanvullende uitdagingen waarbij actie een daadwerkelijke EU-meerwaarde kan opleveren. Een veilige samenleving is een voorwaarde voor economische groei en het welzijn van burgers. Uit een aantal grensoverschrijdende bedreigingen van de gezondheid is de afgelopen jaren duidelijk de noodzaak en de meerwaarde gebleken van samenhangend en doeltreffend optreden op EU-niveau. De acties waarin dit werkprogramma voorziet, zijn gericht op het verkennen en opzetten van doelmatige mechanismen voor de opsporing en preventie van de verspreiding van verschillende grensoverschrijdende bedreigingen van de gezondheid, of het minimaliseren van hun gevolgen. Dit werkprogramma beoogt ook steun te verlenen aan veilige systemen en mechanismen ter ondersteuning van EU-wetgeving inzake de veiligheid en kwaliteit van organen en stoffen van menselijke oorsprong, bloed en bloedderivaten. De activiteiten zijn gericht op het winnen en behouden van het vertrouwen van de EU-burgers op dit gebied. Op soortgelijke wijze zal met gerichte actie steun worden gegeven aan wetgeving op het gebied van grensoverschrijdende gezondheidszorg.

Het langer gezond en actief houden van mensen heeft een positief effect op de productiviteit en het concurrentievermogen. Daarom wordt aanvullende actie gepland die is gericht op de belangrijkste risicofactoren voor de gezondheid, zoals voeding, misbruik van alcohol en roken, alsook op het gebied van ernstige, chronische en zeldzame ziekten.

Ten slotte zijn verscheidene activiteiten gepland in het kader van de derde doelstelling van het programma „Informatie en kennis over de gezondheid genereren en verspreiden”. Er is, deels in samenwerking met externe partners, een reeks activiteiten gepland om gegevens te verzamelen, wetenschappelijke bewijzen te leveren en informatie doeltreffend te verwerken voor burgers, belanghebbenden en beleidsmakers.

3.1. Acties in het kader van de eerste doelstelling: „De gezondheidsbescherming van de burgers verbeteren”

3.1.1. Burgers beschermen tegen gezondheidsbedreigingen — Ontwikkeling van capaciteit en procedures voor risicobeheer; verbetering van de paraatheid en de planning voor noodsituaties op gezondheidsgebied (punt 1.1.3 in de bijlage bij het programmabesluit)

3.1.1.1. Opleiding en oefeningen voor paraatheid en reactie op het gebied van de volksgezondheid

Deze actie is bedoeld om de paraatheid van de EU in reactie op mogelijke risico's te verbeteren en te versterken. Uit nationale en Europese evaluaties van de pandemie in 2009 blijkt duidelijk de noodzaak van versterking van de paraatheid door de uitwisseling van beste praktijken en de verdere ontwikkeling van gemeenschappelijke hulpmiddelen op EU-niveau. Met deze actie wordt beoogd de kennis van grensoverschrijdende risico's en het beheer van de reacties daarop in verband met de volksgezondheid bij ambtenaren in de lidstaten te vergroten, alsmede het doeltreffende gebruik van de bijbehorende IT-hulpmiddelen te bevorderen.

Deze actie is samengesteld uit drie werkpakketten. Het eerste betreft de organisatie van twee opleidings- en oefensessies voor ambtenaren in de lidstaten over paraatheid en reactie bij ernstige grensoverschrijdende gezondheidsbedreigingen. De opleiding en de oefeningen hebben betrekking op de verantwoordelijkheden en taken van verschillende belanghebbenden, de paraatheid, de crisiscommunicatie en het gebruik van IT-hulpmiddelen. Met het tweede werkpakket wordt de in 2011 begonnen uitwisseling van deskundigen voortgezet, die gericht is op het delen van beste praktijken en ervaringen op het gebied van crisisbeheersing tussen ambtenaren/belanghebbenden uit de EU-lidstaten. Het derde werkpakket omvat de ontwikkeling van een nieuwe e-leermodule voor het Health Emergency & Diseases Information System (Hedis) en een beschrijving van de verschillende taken en functies in aanvulling op die welke in 2010 zijn ontwikkeld.

[Raamovereenkomst en aanbesteding]

3.1.2. Burgers beschermen tegen gezondheidsbedreigingen — Ontwikkeling van strategieën en mechanismen voor het voorkomen van, het uitwisselen van informatie over en de reactie op gezondheidsbedreigingen door overdraagbare en niet-overdraagbare ziekten en op gezondheidsbedreigingen van fysische, chemische of biologische oorsprong, waaronder opzettelijke verspreiding (punt 1.1.1 in de bijlage bij het programmabesluit)

3.1.2.1. Coördinatie van de reactie op chemische incidenten in het kader van de volksgezondheid

Deze actie is bedoeld om te waarborgen dat doeltreffend wordt gereageerd op ernstige grensoverschrijdende incidenten die worden veroorzaakt door chemische agentia. Dit gebeurt door de oprichting van een proefnetwerk op EU-niveau en door ervoor te zorgen dat dit een aanvulling biedt op het werk van andere sectoren, zoals het mechanisme voor civiele bescherming van de Unie (CPM). Een dergelijk netwerk moet waarborgen dat ervaringen en beste praktijken van één lidstaat na een incident ten goede komen aan alle lidstaten. Het zal een doelmatige en samenhangende reactie op EU-niveau mogelijk maken bij mogelijk desastreuze grensoverschrijdende gebeurtenissen. Dit is van bijzondere waarde voor lidstaten met minder capaciteit en deskundigheid om te reageren op chemische incidenten. Er bestaan op EU-niveau geen formele regelingen op het terrein van de volksgezondheid om de reacties op dergelijke gebeurtenissen te coördineren. De ad-hocregelingen die tot nu toe zijn toegepast, hebben duidelijk de noodzaak en meerwaarde aangetoond van de totstandbrenging van een gestructureerd mechanisme voor de risicobeoordeling en de coördinatie van volksgezondheidsmaatregelen op EU-niveau. Deze actie ondersteunt de lidstaten bij de tenuitvoerlegging van de nieuwe Internationale Gezondheidsregeling van de WHO.

Bij deze actie moet nauwgezet rekening worden gehouden met de ervaringen die zijn opgedaan met het netwerk voor surveillance en beheersing van overdraagbare ziekten, opgericht bij Beschikking nr. 2119/98/EG van het Europees Parlement en de Raad van 24 september 1998 tot oprichting van een netwerk voor epidemiologische surveillance en beheersing van overdraagbare ziekten in de Europese Gemeenschap (7). De actie moet worden gebaseerd op a) het ontwerpdocument „SOP's for the HSC Network for the risk assessment and risk management of chemical events”, opgesteld door de Commissie met inbreng van de sectie Chemische, biologische en radionucleaire (CBRN) bedreigingen van het Gezondheidsbeveiligingscomité (HSC) en beschikbaar als onderdeel van de uitkomsten van het CARRA-NET-initiatief, b) inbreng van het project „Chemical and Radiation Risk Assessment Network (CARRANET)”, dat in oktober 2010 is gestart in het kader van dienstencontract EAHC/2010/Health/12 voor de tenuitvoerlegging van raamovereenkomst EAHC/2009/Health/06 Lot 2 betreffende meerdere raamovereenkomsten, met de heropening van de aanbesteding op het gebied van externe bijstand met betrekking tot activiteiten op het gebied van gezondheidsbescherming „Voor de oprichting van risicobeoordelingsnetwerken voor toxische industriële chemicaliën en radioactieve bedreigingen en risico's”; de opdracht werd gegund aan het Health Protection Agency en de resultaten zullen het pad effenen voor de oprichting van toekomstige netwerken voor chemische en radioactieve bedreigingen, c) lessen die zijn getrokken uit de drie regionale theoretische simulatieoefeningen met chemische incidenten onder de naam IRIDIUM, uitgevoerd in 2011; de drie oefeningen zijn uitgevoerd in het kader van het specifieke onderwerp „Chemische oefeningen” van raamcontract SANCO/C3-2007-01 (8), en d) inbreng van het initiatief „Chemical and Radiological Inventory of Medical Countermeasures (CARIMEC)” dat in december 2010 is gelanceerd in het kader van dienstencontract EAHC/2010/Health/17 tot uitvoering van raamcontract EAHC/2009/Health/06 Lot 2 betreffende meerdere raamovereenkomsten, met de heropening van de aanbesteding op het gebied van externe bijstand met betrekking tot activiteiten op het gebied van gezondheidsbescherming „voor de oprichting van risicobeoordelingsnetwerken voor toxische industriële chemicaliën en radioactieve bedreigingen en risico's”. Het CARIMEC-initiatief wordt uitgevoerd door het Health Protection Agency.

Het netwerk moet op proef gaan functioneren in 2013-2014. Het moet volledig worden gekoppeld aan de bestaande mechanismen en structuren die zijn ontwikkeld en ingevoerd in andere sectoren, zoals het programma voor „getrokken lering” in het kader van het mechanisme voor civiele bescherming van de Unie ten aanzien van grote rampen, waaronder de chemische incidenten waarvoor het is gebruikt. De proef zal aanwijzingen opleveren voor de behoefte aan en mogelijkheden voor verdere actie, waaronder een meer permanent mechanisme.

[Projectsubsidies] Indicatief bedrag: 450 000 EUR

3.1.2.2. Gevolgen voor het luchtvervoer van gezondheidsbedreigingen, veroorzaakt door biologische, chemische en radiologische agentia

Deze actie is bedoeld om te zorgen voor een doelmatige reactie op EU-niveau bij ernstige grensoverschrijdende gezondheidsbedreigingen in vliegtuigen. Er bestaan op EU-niveau geen formele regelingen om de reactie op dergelijke bedreigingen te coördineren. De ad-hocregelingen die tot nu toe zijn toegepast, hebben duidelijk de noodzaak en meerwaarde aangetoond van de totstandbrenging van een gestructureerd mechanisme voor de risicobeoordeling en de coördinatie van de maatregelen op EU-niveau. Deze actie ondersteunt de lidstaten bij de tenuitvoerlegging van de nieuwe Internationale Gezondheidsregeling van de WHO.

Deze actie moet voortbouwen op de resultaten en ervaringen die zijn opgedaan in het kader van projecten die door het gezondheidsprogramma zijn gefinancierd op het gebied van zeevervoer, in het bijzonder „Assessing the Usefulness of an EU Ship Sanitation Programme and Coordinated Action for the Control of Communicable Diseases in Cruise Ships and Ferries” (SHIPSAN) en het „EU Ship Sanitation Training Network” (SHIPSAN TRAINET) (9).

Deze actie dient ten minste de grote internationale luchthavens in de EU-lidstaten te bestrijken en vereist de betrokkenheid van en de samenwerking met grote luchtvaartmaatschappijen en luchthavenautoriteiten. Deze actie moet: a) de reikwijdte en de standaardprocedures (SOP's) definiëren, met name de rol van de verschillende betrokken autoriteiten en een bevredigend coördinatiemechanisme, b) contactpunten selecteren voor een netwerk van nationale volksgezondheidsautoriteiten voor de surveillance van en de reactie op gezondheidsbedreigingen als gevolg van overdraagbare ziekten en andere bedreigingen die een gevaar kunnen vormen voor ruimten voor internationaal vervoer op aangewezen luchthavens, c) de lidstaten en hun luchthavenautoriteiten helpen kerncapaciteiten te ontwikkelen en de nieuwe Internationale Gezondheidsregeling uit te voeren, met bijzondere nadruk op de tenuitvoerlegging van kerncapaciteitseisen voor de surveillance van en de reactie op gezondheidsbedreigingen als gevolg van overdraagbare ziekten en andere grensoverschrijdende bedreigingen die een gevaar kunnen vormen voor ruimten voor internationaal vervoer op aangewezen luchthavens, d) het effect op aanvullende eisen voor de luchthaveninfrastructuur onderzoeken, in termen van zowel personeel als apparatuur, en e) op basis van de ervaring in het zeevervoer een netwerk van volksgezondheidsautoriteiten met verantwoordelijkheid voor de burgerluchtvaart tot stand brengen, dat ten minste gezag heeft over de grote internationale luchthavens in de lidstaten, met betrokkenheid van en in samenwerking met luchtvaartmaatschappijen. Om doublures te voorkomen, moet worden gezorgd voor de nodige samenhang met soortgelijke maatregelen van de Internationale Burgerluchtvaartorganisatie (ICAO) en de Europese Burgerluchtvaartconferentie (ECAC).

In de eerste fase moet een netwerk tot stand worden gebracht dat ten minste de grootste knooppuntluchthavens in de EU-lidstaten omvat (minimaal acht lidstaten en circa tien luchthavens) met betrokkenheid van en in samenwerking met grote Europese luchtvaartmaatschappijen (minimaal acht luchtvaartmaatschappijen met in totaal circa 300 vectoren). In de tweede fase moet een reeks SOP's en raadplegingsprocedures worden overeengekomen en getest. Ten slotte moet een beperkt aantal incidenten worden opgevolgd en geëvalueerd. De ontwikkeling van de kerncapaciteit dient gelijktijdig plaats te vinden voor surveillance, reactie en beoordeling van de behoeften. Het netwerk moet op proef gaan functioneren in 2013-2014. De proef zal aanwijzingen opleveren voor de behoefte aan en de mogelijkheden van verdere actie, waaronder een meer permanent mechanisme.

[Projectsubsidies] Indicatief bedrag: 600 000 EUR

3.1.2.3. Gevolgen voor het zeevervoer van gezondheidsbedreigingen met biologische, chemische en radiologische agentia, met inbegrip van overdraagbare ziekten

Deze actie is bedoeld om op EU-niveau een geïntegreerde en duurzame strategie te verwezenlijken voor het waarborgen van de gezondheid van passagiers en bemanningsleden van passagiers- en vrachtschepen en de preventie van grensoverschrijdende verspreiding van ziekten. De bestrijding van en reactie op ernstige grensoverschrijdende gezondheidsbedreigingen via zeevervoer, zoals overdraagbare ziekten en gezondheidsbedreigingen, veroorzaakt door fysische, chemische of biologische agentia, is een grensoverschrijdend vraagstuk dat op EU-niveau moet worden aangepakt. Ook inkomende migratie via de zeegrenzen maakt het van essentieel belang om de surveillance en monitoring van overdraagbare ziekten in het zeetransport te verbeteren.

Deze actie ondersteunt de tenuitvoerlegging van Beschikking nr. 2119/98/EG en de bijbehorende uitvoeringsmaatregelen, zoals de Beschikking 2000/57/EG van de Commissie van 22 december 1999 betreffende het systeem voor vroegtijdige waarschuwing en maatregelen ter voorkoming en beheersing van overdraagbare ziekten overeenkomstig Beschikking nr. 2119/98/EG van het Europees Parlement en de Raad (10), Richtlijn 2010/65/EU van het Europees Parlement en de Raad van 20 oktober 2010 betreffende meldingsformaliteiten voor schepen die aankomen in en/of vertrekken uit havens van de lidstaten en tot intrekking van Richtlijn 2002/6/EG (11), en de nieuwe Internationale Gezondheidsregeling. Zij ondersteunt voorts de handhaving van Richtlijn 2009/13/EG van de Raad van 16 februari 2009 tot tenuitvoerlegging van de overeenkomst tussen de Associatie van reders van de Europese Gemeenschap (ECSA) en de Europese Federatie van vervoerswerknemers (ETF) inzake het verdrag betreffende maritieme arbeid van 2006 en tot wijziging van Richtlijn 1999/63/EG (12).

Deze actie moet voortbouwen op de resultaten en ervaringen die zijn opgedaan in het kader van projecten die door het gezondheidsprogramma zijn gefinancierd op het gebied van zeevervoer, in het bijzonder „Assessing the Usefulness of an EU Ship Sanitation Programme and Coordinated Action for the Control of Communicable Diseases in Cruise Ships and Ferries” (SHIPSAN) en het „EU Ship Sanitation Training Network” (SHIPSAN TRAINET).

Deze actie moet gericht zijn op: a) de operationele werking van het communicatieplatform dat door het SHIPSAN-project is ontwikkeld voor de coördinatie van reacties op werkelijke incidenten aan boord van cruiseschepen, b) uitbreiding tot vrachtschepen van een passend en duurzaam mechanisme voor begeleiding, actualisering van technische richtsnoeren, opleidingspakketten, oefenprogramma's en beoordelingsrichtsnoeren op grond van de door het SHIPSAN-project ontwikkelde controlecertificaten voor scheepshygiëne; dit omvat een permanente koppeling met de bestaande mechanismen voor de bestrijding van overdraagbare ziekten op schepen krachtens Beschikking nr. 2119/98/EG en de uitvoeringsmaatregelen daarvan, c) opleiding voor medewerkers aan boord van vrachtschepen, volksgezondheidswerkers in havens en beambten die verantwoordelijk zijn voor het onderhouden van de verbindingen tussen schepen, havenbestuurders en volksgezondheidsautoriteiten die verantwoordelijk zijn voor het inlichten van andere lidstaten, de Commissie en het Europees Centrum voor ziektepreventie en -bestrijding, d) een mechanisme dat risicobeoordeling en ondersteuning van risicobeheersactiviteiten mogelijk maakt, en e) onderzoek naar de haalbaarheid van de toepassing van het SHIPSAN-project voor de invoering van de maritieme gezondheidsverklaring in elektronische vorm, zoals bepaald in Richtlijn 2010/65/EU.

[Gezamenlijke actie] Indicatief bedrag: 1 800 000 EUR

3.1.2.4. Verbetering van de preventie van hiv in Europa

De bedoeling van deze gezamenlijke actie is de bevordering van de integratie van praktijken voor kwaliteitsborging en kwaliteitsverbetering in programma's voor hiv-preventie met het oog op de verbetering van de doeltreffendheid van preventieprogramma's voor hiv. Doeltreffender preventieprogramma's dragen bij aan de vermindering van het aantal nieuwe hiv-besmettingen in Europa. Ook dragen zij bij aan de bestrijding van de discriminatie en sociale uitsluiting die mensen met hiv vaak ervaren.

Deze gezamenlijke actie ondersteunt de uitvoering van Mededeling COM(2009) 569 definitief van de Commissie van 26 oktober 2009 over de bestrijding van hiv/aids in de Europese Unie en de naburige landen, 2009-2013 (13). Deze mededeling verstrekt het kader voor de ondersteuning van de ontwikkeling van nationale strategieën en stuurt de coördinatie van het hiv-beleid tussen de lidstaten. De mededeling richt zich specifiek op doeltreffender preventie in de strijd tegen de overdracht van hiv. Deze actie is, met andere projecten in verband met hiv-preventie, de praktische omzetting van de preventiedoelen die zijn geformuleerd in het hiv-actieplan voor 2009-2013 (14). Deze gezamenlijke actie zal bijdragen aan de bestrijding van discriminatie en de verbetering van de integratie van mensen met handicaps, etnische minderheden en immigranten, mannen die sex hebben met mannen, en andere kwetsbare groepen. Mensen met het grootste risico van hiv-besmetting behoren vaak tot deze groepen.

De beoogde gezamenlijke actie omvat de ontwikkeling en mainstreaming van methodologieën en instrumenten voor kwaliteitsborging en -verbetering op het gebied van hiv-preventie. Daartoe behoren a) de ontwikkeling en validatie van een handvest met normen en beginselen voor kwaliteitsborging en -verbetering door belangrijke belanghebbenden, b) de verspreiding van deze normen, c) de monitoring van de mainstreaming daarvan in preventiestrategieën en -activiteiten, met speciale nadruk op de belangrijkste prioritaire groepen die zijn aangewezen in de EU-strategie, d) de opbouw van een duurzaam netwerk van organisaties die zorgen voor de follow-up van de uitvoering van kwaliteitsborging/-verbetering in hiv-preventieprogramma's en advies kunnen geven over de kwaliteitsborging/-verbetering bij de hiv-preventie, en e) de selectie en ondersteuning van op feiten gebaseerde demonstratieprojecten.

De uitkomsten zouden moeten zijn: een gevalideerd handvest voor kwaliteitsborging en -verbetering in hiv-preventieprogramma's dat kan worden toegepast in heel Europa en daarbuiten; handleiding voor de succesvolle uitvoering van hiv-preventieprogramma's; een analyse van doeltreffende verspreidingskanalen voor informatie op volksgezondheidsgebied; een netwerk van deskundigen op het gebied van kwaliteitsborging en hiv-preventie; een kader voor het monitoren en beoordelen van het effect van hiv-preventieprogramma's.

Deze gezamenlijke actie zal bijdragen aan de ontwikkeling en uitvoering van doeltreffender hiv-preventieprogramma's, die ook kunnen worden aangepast aan andere regio's.

[Gezamenlijke actie] Indicatief bedrag: 1 500 000 EUR

3.1.3. De veiligheid van de burgers verbeteren — wetenschappelijk advies (punt 1.2.1 van de bijlage bij het programmabesluit)

3.1.3.1. Wetenschappelijke en technische bijstand ten behoeve van de goede werking van de wetenschappelijke comités en communicatie inzake risico's, met inbegrip van speciale vergoedingen

Het doel van deze actie is de Commissie te voorzien van onafhankelijk en hoogwaardig advies over gezondheidsrisico's. Dit bevordert een deugdelijke wetenschappelijke basis voor beleid en maatregelen van de EU overeenkomstig de beginselen van betere regelgeving. Dergelijk advies wordt door de wetenschappelijke comités verstrekt overeenkomstig Besluit 2008/721/EG van 5 augustus 2008 tot instelling van een adviesstructuur van wetenschappelijke comités en deskundigen op het gebied van consumentenveiligheid, volksgezondheid en het milieu en tot intrekking van Besluit 2004/210/EG (15). Deze actie draagt bij aan de versterking van de rol van de wetenschap in het debat over het EU-beleid en bevordert de voorlichting van burgers over risico's. Ook stelt zij de belanghebbenden en het publiek in staat het EU-beleid en de bijbehorende voorstellen beter te begrijpen. Deze actie heeft twee componenten: ten eerste de speciale vergoedingen die aan deskundigen worden betaald voor hun werkzaamheden voor wetenschappelijke adviezen en ten tweede de wetenschappelijke en technische bijstand ten behoeve van de goede werking van de wetenschappelijke comités en communicatie inzake risico's.

De speciale vergoedingen die deskundigen ontvangen voor hun werkzaamheden voor wetenschappelijke adviezen, worden betaald op grond van Besluit 2008/721/EG.

[Overige activiteiten] Indicatief bedrag: 270 000 EUR

De wetenschappelijke en technische bijstand ten behoeve van de goede werking van de wetenschappelijke comités en communicatie inzake risico's omvat a) het zoeken, analyseren en maken van syntheses van wetenschappelijke literatuur, b) het opstellen van voor de leek begrijpelijke versies van wetenschappelijke adviezen, c) het maken van samenvattingen, d) het zoeken van gegevens, e) het opstellen van bibliografieën over de door de comités behandelde onderwerpen en f) het reviseren van teksten. Deze ondersteuning is nodig omdat de leden van de comités geen steun ontvangen van hun organisaties. Zij omvat tevens de organisatie van wetenschappelijke hoorzittingen, werkvergaderingen en thematische workshops.

[Aanbestedingen]

3.1.4. De veiligheid van de burgers verbeteren — veiligheid en kwaliteit van organen en stoffen van menselijke oorsprong, bloed en bloedderivaten (punt 1.2.2 in de bijlage bij het programmabesluit)

3.1.4.1. Monitoring van de uitvoering van de EU-wetgeving inzake bloed, bloedbestanddelen, weefsels en cellen

Het doel van deze actie is de beoordeling van de tenuitvoerlegging door de lidstaten van de EU-wetgeving ten aanzien van bloed, bloedbestanddelen en weefsels, en de opstelling van verslagen over de stand van zaken. De ter zake dienende wetgeving bestaat uit a) Richtlijn 2002/98/EG van het Europees Parlement en de Raad van 27 januari 2003 tot vaststelling van kwaliteits- en veiligheidsnormen voor het inzamelen, testen, bewerken, opslaan en distribueren van bloed en bloedbestanddelen van menselijke oorsprong en tot wijziging van Richtlijn 2001/83/EG (16) en de bijbehorende uitvoeringsmaatregelen (17), en b) Richtlijn 2004/23/EG van het Europees Parlement en de Raad van 31 maart 2004 tot vaststelling van kwaliteits- en veiligheidsnormen voor het doneren, verkrijgen, testen, bewerken, bewaren en distribueren van menselijke weefsels en cellen (18) en de bijbehorende uitvoeringsrichtlijnen (19).

De inzameling en de verstrekking van bloed en bloedbestanddelen zijn activiteiten van grote waarde voor de volksgezondheidsstelsels van de lidstaten, die vele behandelmogelijkheden bieden en ondersteunen. Bovendien dragen deze activiteiten bij aan ontwikkelingen in de farmaceutische sector. Het risico van de overdracht van ziekten is inherent aan het gebruik van bloed en bloedbestanddelen en kan tot mogelijke veiligheids- en kwaliteitsrisico's leiden. Richtlijn 2002/98/EG en de bijbehorende uitvoeringsmaatregelen zijn bedoeld om deze risico's tegen te gaan. De sector die zich bezighoudt met weefsels en cellen groeit snel en maakt een toenemend aantal behandelingen mogelijk. Deze sector draagt niet alleen bij aan de ontwikkeling van de farmaceutische sector maar ook aan de economische groei. Dat is alleen mogelijk als de veiligheid en de kwaliteit van de ingezamelde stoffen van menselijke oorsprong kunnen worden gegarandeerd. Richtlijn 2004/23/EG en de bijbehorende uitvoeringsrichtlijnen zijn bedoeld om dat mogelijk te maken.

Deze actie zal twee verslagen opleveren met een beoordeling van belangrijke punten voor alle lidstaten. Met deze verslagen wordt bijgedragen aan a) het indienen van verslagen over de ervaringen van de lidstaten met de uitvoering van Richtlijn 2004/23/EG, zoals voorgeschreven in artikel 26, lid 2, en van Richtlijn 2002/98/EG, zoals voorgeschreven in artikel 26, lid 2, b) het aanwijzen van lidstaten met een succesvolle tenuitvoerlegging en het ondersteunen van lidstaten die problemen hebben ondervonden, c) het bevorderen van de handhaving van de uitvoering van deze wetgeving en d) het identificeren van systeemproblemen die een wijziging van de wetgeving kunnen vereisen. Naar verwachting worden de verslagen eind 2013 gepresenteerd.

[Aanbesteding]

3.1.4.2. Bevorderen van samenwerking inzake orgaandonatie tussen de nationale instanties in de Europese Unie

Het doel van deze actie is om lidstaten te ondersteunen bij het optimaal organiseren van de toewijzing en het gebruik/de transplantatie van gedoneerde organen via multilaterale en bilaterale regelingen en door transplantatie in andere lidstaten. Deze actie draagt bij aan de uitvoering van Mededeling COM(2008) 819/3 van de Commissie van 8 december 2008 getiteld Actieplan inzake orgaandonatie en -transplantatie (2009-2015): hechtere samenwerking tussen de lidstaten (20).

Met deze actie wordt gestreefd naar de totstandbrenging van een IT-platform op EU-niveau voor de multilaterale uitwisseling van organen. De meeste lidstaten hebben nationale toewijzingsinstanties die de afstemming regelen tussen beschikbare organen en potentiële ontvangers en voor een optimale toewijzing van elk orgaan zorgen. Sommige lidstaten hebben hun krachten gebundeld in een internationale uitwisselingsorganisatie, zoals Eurotransplant of Scandiatransplant. Niet alle organen kunnen echter worden toegewezen aan een geschikte ontvanger en worden gebruikt binnen deze landen of uit diverse landen bestaande zones. Dit geldt met name voor sterk geïmmuniseerde patiënten, kinderen en zeldzame organen. Een platform op EU-niveau dat de bestaande orgaantoewijzingsinstanties in Europa met elkaar verbindt, zal deze situatie verbeteren. Deze actie behelst de ontwikkeling van protocollen en standaardformaten voor snelle en eenvoudige uitwisseling van gegevens. Er zijn al voorbereidingen ondernomen binnen het door het gezondheidsprogramma gefinancierde COORENOR-project („Coördinatie van een Europees initiatief bij nationale organisaties voor orgaantransplantatie”). Dit zal verder worden ontwikkeld, er zal een concreet platform worden opgericht en het aantal betrokken lidstaten zal worden uitgebreid. Een zorgvuldige wettelijke, financiële en operationele voorbereiding die tot concrete overeenkomsten tussen lidstaten leidt, zal bijdragen aan de duurzaamheid van het platform.

Deze actie helpt nationale instanties ook om bilaterale overeenkomsten te sluiten voor de uitwisseling van organen tussen lidstaten. Niet alle lidstaten beschikken over transplantatieprogramma's voor elk orgaantype. De totstandbrenging van orgaanspecifieke bilaterale overeenkomsten tussen lidstaten geeft burgers van de EU toegang tot zorg in een transplantatiecentrum in een andere lidstaat dat is gespecialiseerd in het orgaan dat zij nodig hebben. Deze organen kunnen ook worden verkregen in de ene lidstaat en naar een andere lidstaat worden gezonden. Bestaande overeenkomsten hebben al geleid tot een grotere mobiliteit van patiënten en een betere benutting van organen in Europa. Deze actie onderzoekt bestaande praktijken, wijst mogelijkheden voor bilaterale overeenkomsten aan, helpt lidstaten bij de ontwikkeling van bilaterale overeenkomsten en de opzet van een operationeel kader. De werkzaamheden in het kader van het COORENOR-project zullen hiertoe bijdragen.

Bij deze actie wordt ook ingegaan op zaken die verhinderen dat EU-onderdanen toegang hebben tot transplantatieprogramma's in andere lidstaten. Deze actie zal een overzicht bieden van patronen in de patiëntenmobiliteit voor orgaantransplantatie in de lidstaten en de bijbehorende problemen, met voorstellen om deze op te lossen. Deze actie zal ook een overzicht geven van de toestemmingssystemen en methoden voor wederzijds begrip van deze systemen in de lidstaten teneinde donatie in andere lidstaten te bevorderen wanneer potentiële donoren buiten hun landsgrenzen overlijden. Naar verwachting worden de resultaten eind 2015 beschikbaar.

[Gezamenlijke actie] Indicatief bedrag: 1 150 000 EUR

3.1.4.3. Verspreiding van beste praktijken op het gebied van orgaandonatie en -transplantatie

Het doel van deze actie is de bevordering van de doeltreffende verspreiding via de Raad van Europa (RvE) van beste praktijken bij de donatie en transplantatie van organen, weefsels, cellen en bloed. Deze actie vloeit voort uit verscheidene door het gezondheidsprogramma gefinancierde projecten en het werk van verschillende werkgroepen voor het identificeren en ontwikkelen van beste praktijken in de EU. Deze omvatten met name a) bewustmakingscampagnes, b) het vinden, werven en beheren van donoren, c) orgaandonatie door levende donoren, d) kwaliteitsbeheer in bloed- en weefselinstellingen, in het bijzonder bij de inzameling, beproeving, verwerking, opslag en verspreiding, e) monitoring van de veiligheid van menselijke stoffen, f) samenwerking met intensieveverzorgingsafdelingen en g) follow-up na donatie en transplantatie/transfusie.

Dankzij zijn bereik en structuur kan de RvE in belangrijke mate bijdragen aan de verspreiding van beste praktijken en nieuwe doelgroepen bereiken. Daartoe behoren werkenden en instellingen in de gezondheidszorg, die vertegenwoordigd zijn in veel van de deskundigengroepen die door de RvE worden beheerd, en vertegenwoordigers van de bevoegde autoriteiten in de deskundigengroepen. Deze bevoegde autoriteiten zijn verantwoordelijk voor de organisatie van de donatie-, transplantatie- en transfusieactiviteiten in de lidstaten.

Om dit bereik uit te breiden en ervoor te zorgen dat meer groepen kunnen profiteren van de kennis die wordt ontwikkeld met behulp van EU-financiering, zal de RvE een verspreidingsplan voor verschillende doelgroepen en voor de geografische dekking daarvan ontwikkelen en uitvoeren. De concrete activiteiten kunnen bestaan uit conferenties, oprichting van platform, bewustmakingscampagnes, verspreiding van referenties via e-mails en websites, publicatie van folders/richtsnoeren en opleiding.

Deze activiteiten zullen bijdragen tot een betere uitvoering van de veiligheids- en kwaliteitsvoorschriften zoals vastgesteld in Richtlijn 2010/45/EU van het Europees Parlement en de Raad van 7 juli 2010 inzake kwaliteits- en veiligheidsnormen voor menselijke organen, bestemd voor transplantatie (21), Richtlijn 2002/98/EG en de bijbehorende uitvoeringswetgeving, en Richtlijn 2004/23/EG en de bijbehorende uitvoeringswetgeving. Ze zullen ook bijdragen aan de verbetering van de doelmatigheid van systemen en de toegang tot stoffen van menselijke oorsprong, in het bijzonder organen, in overeenstemming met het actieplan van de Commissie inzake orgaandonatie en -transplantatie.

[Directe subsidie aan de Raad van Europa] Indicatief bedrag: 100 000 EUR

3.2. Acties in het kader van de tweede doelstelling: „De gezondheid bevorderen”

3.2.1. Verhogen van het aantal gezonde levensjaren en bevorderen van gezond ouder worden (punt 2.1.1 in de bijlage bij het programmabesluit)

3.2.1.1. Steun voor het Europese innovatiepartnerschap voor actief en gezond ouder worden

Het doel van deze actie is om bij te dragen aan actief en gezond ouder worden, een prioriteit van de Europa 2020-strategie. Deze actie ondersteunt de uitvoering van het Europees innovatiepartnerschap op het gebied van actief en gezond ouder worden, dat wordt beschreven in mededeling COM(2010) 546 definitief van de Commissie van 6 oktober 2010, getiteld Europa 2020-kerninitiatief Innovatie-Unie.

Deze actie zal zich concentreren op een aantal concrete activiteiten in overeenstemming met het strategisch implementatieplan van het partnerschap. Zij is gericht op de ondersteuning van het gebruik van innovatieve oplossingen voor zorgverlening in de vorm van innovatieve beleidsmaatregelen en bedrijfsmodellen voor gezamenlijke geïntegreerde zorgsystemen op basis van een benadering van permanente zorg. Zij zal zich ook concentreren op het beheer van chronische ziekten, met name bij patiënten met meerdere chronische aandoeningen. Zij omvat drie soorten actie: a) startkapitaal voor proefprojecten inzake verandering in de zorgverlening, b) steun voor een partnerschapsbenadering ten opzichte van verandering in de zorgverlening en c) ondersteuning van de gezondheid van ouderen.

a) Ondersteuning van een verandering in de zorgverlening

Steun in de vorm van startkapitaal wordt verstrekt om in stelsels van sociale en gezondheidszorg veranderingen voor te bereiden en uit te voeren die leiden tot de verlening van geïntegreerde zorg op basis van innovatieve bedrijfsmodellen en technologieën. Deze activiteit is gericht op de bevordering van verandering met het oog op de invoering van geïntegreerde zorgstelsels die zijn gebaseerd op modellen voor patiëntgerichte, gecoördineerde, geïntegreerde en permanente zorg. Op basis van bestaande feiten zullen de zorgmodellen in het bijzonder gericht zijn op het beheer van chronische ziekten. Geïntegreerde modellen moeten bijdragen aan de vermindering van langdurige ziekte en zwakte bij patiënten met meerdere chronische aandoeningen en de vermindering van onnodige en vermijdbare ziekenhuisopname. Naast de bevordering van stelselverandering zorgt deze actie ook voor de overdracht van kennis die is verworven tijdens de invoering van veranderingen in andere relevante entiteiten, dat wil zeggen entiteiten met verantwoordelijkheid voor de organisatie en verlening van zorg in de hele EU.

b) Partnerschap voor verandering

Deze actie is gericht op ondersteuning van de samenwerking tussen belanghebbenden bij de verandering van sociale en zorgstelsels. Activiteiten die met een partnerschapsaanpak kunnen worden ontplooid, zijn a) het schetsen van nieuwe bedrijfsmodellen waarin innovatieve oplossingen tot uiting komen, die met name gericht zijn op het beheer van meerdere chronische aandoeningen, b) de ontwikkeling van nieuwe zorgtrajecten binnen het zorgspectrum, c) de ontwikkeling van richtsnoeren op basis van nieuwe oplossingen/bedrijfsmodellen, d) de ontwikkeling van opleidingsmodules voor zorgverleners waarin deze nieuwe oplossingen/bedrijfsmodellen tot uiting komen, e) de ontwikkeling van richtsnoeren voor informele zorgverlening en f) ondersteuning van de bijbehorende modernisering van overheidsopdrachten, met inbegrip van functionele specificaties ten behoeve van aanbestedingen, kwaliteitscriteria, interoperabiliteitsvoorschriften, gezamenlijke precommerciële inkoop en de bevordering van de levenscycluswaardeaanpak voor de waardering van investeringen. Deze actie zal geconcentreerd zijn op activiteiten die aantoonbaar in praktijk kunnen worden gebracht.

c) Ondersteuning van de gezondheid van ouderen

Deze actie is gericht op maximalisering van het effect van middelen ter bevordering van de gezondheid van ouderen door a) betere samenwerking en coördinatie, bijvoorbeeld ondersteuning en verspreiding van modellen voor goede/beste praktijken voor de bevordering van de gezondheid van vergrijzende bevolkingsgroepen, en versterking van datasystemen, b) capaciteitsopbouw, bijvoorbeeld de ontwikkeling van programma's voor gezondheidsalfabetisme en gerontologieopleidingen, c) ondersteuning van interventies die het intreden van verzwakking helpen voorkomen en d) identificatie van maatregelen om ervoor te zorgen dat verouderingsoverwegingen in aanmerking worden genomen bij het ontwerpen van nieuw gezondheidsbeleid.

[Projectsubsidies] Indicatief bedrag: 4 021 820 EUR

3.2.2. De oorzaken van ongelijkheden op gezondheidsgebied opsporen en die ongelijkheden binnen en tussen de lidstaten aanpakken en verminderen om bij te dragen aan welvaart en cohesie; de samenwerking rond kwesties van grensoverschrijdende gezondheidszorg en mobiliteit van patiënten en gezondheidswerkers steunen (punt 2.1.2 van de bijlage bij het gezondheidsprogramma)

3.2.2.1. Verbetering van de verlening van gezondheidszorg aan migranten, Roma en andere kwetsbare groepen

Het doel van deze actie is de verbetering van de toegankelijkheid en de geschiktheid van de gezondheidsdiensten, gezondheidsbevordering en preventie om deze te laten aansluiten op de behoeften van migranten, Roma en andere kwetsbare etnische minderheidsgroepen, waaronder irreguliere/illegale migranten.

Deze actie heeft twee componenten. De eerste concentreert zich op de bevordering van gezondheidszorgverlening aan migranten aan de zuidelijke grenzen van de EU, waardoor de veiligheid van de volksgezondheid in de EU op langere termijn wordt verbeterd. Deze actie is gebaseerd op de resultaten van het project voor verhoging van de veiligheid van de volksgezondheid langs de nieuwe Oost-Europese grens dat in 2006 is gefinancierd in het kader van het eerste volksgezondheidsprogramma. Zij ondersteunt de uitvoering van Beschikking nr. 2119/98/EG Beschikking 2000/57/EG Richtlijn 2003/9/EG van de Raad van 27 januari 2003 tot vaststelling van minimumnormen voor de opvang van asielzoekers in de lidstaten (22) en de nieuwe Internationale Gezondheidsregeling van de WHO. Zij draagt ook bij aan de uitvoering van Mededeling COM(2011) 292 van de Commissie van 24 mei 2011, getiteld Een dialoog over migratie, mobiliteit en veiligheid met de landen van het zuidelijke Middellandse Zeegebied.

De tweede component is geconcentreerd op de Roma en andere kwetsbare etnische minderheidsgroepen, waaronder irreguliere/illegale migranten. Deze actie zal bijdragen aan de verwezenlijking van de doelen van de Europa 2020-strategie inzake de noodzaak om ongelijkheden op gezondheidsgebied te verminderen. Zij levert een directe bijdrage aan de uitvoering van Mededeling COM(2010) 758 definitief van de Commissie van 16 december 2010 getiteld Het Europees platform tegen armoede en sociale uitsluiting: een Europees kader voor sociale en territoriale samenhang (23), Mededeling COM(2009) 567 definitief van de Commissie van 20 oktober 2009 getiteld Solidariteit in de gezondheidszorg: verkleining van de ongelijkheid op gezondheidsgebied in de EU (24), Mededeling COM(2010) 133 definitief van de Commissie van 7 april 2010 getiteld De sociale en economische integratie van de Roma (25) en Mededeling COM(2011) 173 definitief van de Commissie van 5 april 2011 getiteld Een EU-kader voor de nationale strategieën voor integratie van de Roma tot 2020 (26).

Zij zal a) een mechanisme tot stand brengen voor netwerking en uitwisseling van goede praktijken tussen de lidstaten, toetredingslanden en relevante internationale organisaties ter verbetering van de toegang tot en de geschiktheid van gezondheidszorgdiensten, gezondheidsbevordering en preventie om te voldoen aan de behoeften van migranten, Roma en andere kwetsbare etnische minderheidsgroepen, waaronder irreguliere/illegale migranten, b) het wettelijke en beleidsmatige kader documenteren, met inbegrip van een beoordeling van nationale gezondheidsplannen en steun voor de ontwikkeling en monitoring van nationale actieplannen voor migranten/etnische minderheden met bijzondere aandacht voor de Roma, c) vergelijkende criteria en consensusrichtsnoeren ontwikkelen voor goede praktijken ten aanzien van de toegankelijkheid van zorg voor de Roma en andere kwetsbare etnische en migrantengroepen en d) programma's voor opleiding en capaciteitsopbouw beoordelen in relatie tot de gezondheid van etnische en migrantengroepen en de ontwikkeling van een consensuskader voor capaciteitsopbouw ten behoeve van beroepsbeoefenaren, met inbegrip van de basiscomponenten van een opleidingsprogramma en de operationele aspecten van de zorgverlening en evaluatie. Zij zal resulteren in een versterkt beleid en krachtiger initiatieven op nationaal en subnationaal niveau ter leniging van de zorgbehoeften van Roma, migranten en minderheidsgroepen, en een bijdrage aan de integratie van de Roma, migranten en andere kwetsbare groepen.

[Directe subsidie aan de IOM] Indicatief bedrag: 1 533 000 EUR

3.2.2.2. Identificatie van beste praktijken voor de bestrijding van het tabaksgebruik ter vermindering van de ongelijkheden op gezondheidsgebied

Het doel van deze actie is het analyseren van het tabaksgebruik onder verschillende groepen in de samenleving en de rol van tabak als factor in bestaande en toekomstige gezondheidsverschillen. Ook het effect van de door de EU, de lidstaten en derde landen uitgevoerde interventies ter vermindering van tabaksgerelateerde ongelijkheden zal worden geanalyseerd. Deze maatregelen zijn in het bijzonder gericht op groepen met een lager opleidings-, beroeps- en inkomensniveau, groepen van een bepaald geslacht of een bepaalde leeftijd, en specifieke achterstandsgroepen zoals gehandicapten, daklozen, jongeren met speciale behoeften en migranten.

Deze actie zal een alomvattend beeld geven van de problemen die tabaksgerelateerde ongelijkheden in de hele EU opleveren en daardoor zorgen voor een feitenbank en bijdragen aan de uitwisseling van beste praktijken. Aangezien bepaalde marginale groepen moeilijk te bereiken zijn, is het goed dat de lidstaten van elkaars ervaringen leren en vermijden dat zij middelen besteden aan maatregelen die niet doeltreffend zijn gebleken. Deze actie zal uitmonden in een studie waarin een alomvattende analyse wordt gepresenteerd van bestaande en toekomstige tabaksgerelateerde ongelijkheden, alsmede een overzicht van de meest kosteneffectieve maatregelen om deze te bestrijden. Zij zal aanbevelingen bevatten voor de integratie van gelijkheidsoverwegingen op gezondheidsgebied in het bestrijdingsbeleid en de wetgeving inzake tabak op het niveau van de lidstaten en de EU. De verwachte resultaten zullen nationale en Europese beleidsmakers een grondig inzicht verschaffen in goede praktijken voor de vermindering van tabaksgerelateerde ongelijkheden. Naar verwachting wordt de studie eind 2013 gepresenteerd.

[Raamovereenkomst/aanbesteding]

3.2.2.3. Studie naar de versterking van de positie van patiënten in verband met de richtlijn grensoverschrijdende gezondheidszorg

Het doel van deze actie is om de lidstaten te ondersteunen bij de uitvoering van Richtlijn 2011/24/EU van het Europees Parlement en de Raad van 9 maart 2011 betreffende de toepassing van de rechten van patiënten bij grensoverschrijdende gezondheidszorg (27). De uiterste omzettingstermijn van de richtlijn is 25 oktober 2013. Krachtens artikel 6 van de richtlijn moeten de lidstaten een of meer nationale contactpunten (NCP's) aanwijzen om patiënten te voorzien van „passende voorlichting over alle essentiële aspecten van grensoverschrijdende gezondheidszorg [die nodig is om hen] in staat te stellen hun rechten op grensoverschrijdende gezondheidszorg in de praktijk uit te oefenen” .

Deze actie is gericht op het opzetten en uitvoeren van een prospectief onderzoek om vast te stellen hoe de NCP's patiëntenvoorlichting het beste kunnen formuleren en presenteren. De te hanteren beoordelingscriteria zullen betrekking hebben op de tevredenheid van patiënten, de mate waarin informatie wordt opgenomen en begrepen, en met name op de samenhang in de keuzes van patiënten. Er worden onderzoekshypothesen geformuleerd en de relevante literatuur wordt doorgelicht. Ook zal een voorlopig onderzoeksontwerp worden geformuleerd, waarin de bij gerandomiseerde patiëntengroepen te meten primaire en secundaire uitkomsten worden onderscheiden. De resultaten van dit onderzoek moeten worden omgezet in aanbevelingen voor de lidstaten.

Deze actie zal bijdragen aan versterking van de positie van patiënten door meer duidelijkheid te verschaffen over de rechten van patiënten ten aanzien van grensoverschrijdende behandeling, en aan de veiligheid van patiënten door voorlichting te geven over zorgaanbieders en de kwaliteit en veiligheid van de zorg die zij verlenen, en door de samenwerking van de lidstaten inzake grensoverschrijdende gezondheidszorg te versterken via het netwerk van nationale contactpunten die informatie uitwisselen.

[Raamovereenkomst]

3.2.2.4. Prognose van de vraag naar gezondheidswerkers ten behoeve van een doeltreffende planning in de EU

De doelen van deze actie zijn om een platform te bieden waarop de lidstaten kunnen samenwerken aan prognoses van de vraag naar gezondheidswerkers en methodologieën voor de planning met betrekking tot gezondheidswerkers, en om mogelijke oplossingen te vinden voor het tekort aan gezondheidswerkers in Europa. Deze actie is aangekondigd in Mededeling COM(2010) 682 definitief van de Commissie van 23 november 2010 getiteld Een agenda voor nieuwe vaardigheden en banen: een Europese bijdrage aan volledige werkgelegenheid (28). Zij zal een directe bijdrage leveren aan de verwezenlijking van de doelen van de in de mededeling geformuleerde prioriteit 2: Mensen uitrusten met de juiste vaardigheden om werk te vinden. De lidstaten hebben op 7 december 2010 ook om de oprichting van een dergelijk platform verzocht in de Conclusies van de Raad over investeren in de Europese gezondheidswerkers van morgen — ruimte voor innovatie en samenwerking (29).

Omvattende en geïntegreerde prognosemechanismen en -strategieën zouden de lidstaten beter in staat stellen te bepalen hoeveel en welke soort gezondheidswerkers nodig zijn in hun zorgstelsels. Een goede prognose en planning draagt ertoe bij dat de gezondheidsstelsels duurzaam zijn en in staat zijn om de bestaande en toekomstige uitdagingen aan te pakken. Daartoe behoren de vergrijzing van de beroepsgroep en de patiënten, de uitbreiding van de diensten voor het beheer van chronische aandoeningen, geestelijke gezondheid, langdurige en sociale zorg, nieuwe patronen voor gezondheidswerkers en de toenemende migratie van gezondheidswerkers. Actie op EU-niveau kan ook voor een meerwaarde zorgen door de in de toekomst noodzakelijke vaardigheden en competenties in kaart te brengen en te bevorderen dat gezondheidswerkers het daarvoor vereiste onderwijs ontvangen, en door de essentiële factoren van een bevredigende werkomgeving vast te stellen.

Deze actie heeft de volgende doelen: a) informatie verschaffen en beste praktijken uitwisselen over gebruikte planningsmethodologieën. Zij zal analyses verschaffen van hun succesfactoren, waaronder de lokale context, cultuur en personeelsstructuur. Er zal een databank van beste praktijken en richtsnoeren voor betere modellering worden ontwikkeld (2013-2014) en een permanent platform op EU-niveau worden opgericht (2015); b) toekomstige behoeften ramen in termen van vaardigheden en competenties van gezondheidswerkers en de verdeling daarvan. Er zal een verslag worden opgesteld over de verschillende methodologieën die in de EU worden toegepast, tezamen met richtsnoeren voor gebruikers voor de raming van de toekomstige vraag (2013); c) adviseren over de wijze waarop de capaciteit voor de planning van gezondheidswerkers in de lidstaten kan worden opgebouwd (2014). Bij deze actie zullen deskundigen op het gebied van personeelsplanning in de lidstaten worden geïdentificeerd, die de bevoegde autoriteiten in andere lidstaten kunnen bijstaan bij de opbouw van de capaciteit voor de planning van gezondheidswerkers; d) EU-richtsnoeren ontwikkelen voor de wijze waarop uitzendende en ontvangende landen kunnen samenwerken om een voor beide partijen voordelige samenwerking tot stand te brengen in termen van opleidingscapaciteit en circulaire mobiliteit (2014-2015); e) informatie verschaffen over mobiliteitstrends onder gezondheidswerkers in de lidstaten (2013-2015). Dergelijke samenwerking is geïnitieerd binnen verschillende onderzoeks- en innovatieprojecten, zoals PROMeTHEUS („HEALTH PROfessional Mobility in THe European Union Study”) (30) of RN4CAST („Nurse Forecasting: Human Resources Planning in Nursing”) (31), maar moet verder worden ondersteund. Ook het EU-platform krijgt deze functie. Deze gezamenlijke actie moet voortbouwen op PROMETHEUS, RN4CAST en het project „Mobility for Health Professionals” (MoHProf) (32) en gebruikmaken van de resultaten en uitkomsten daarvan. Deze actie zal bijdragen aan de uitvoering van de mondiale gedragscode van de WHO voor de internationale werving van gezondheidswerkers, die als ethische richtsnoer voor de lidstaten dient bij de werving van gezondheidswerkers, in het bijzonder uit de ontwikkelingslanden die worden geconfronteerd met een kritiek tekort aan gezondheidswerkers, door te bevorderen dat de EU-lidstaten doeltreffende maatregelen nemen om geschikte gezondheidswerkers op te leiden, te behouden en te ondersteunen op basis van een op feiten gebaseerd plan (punt 5.4 van de gedragscode). Deze actie zal ook een werkpakket omvatten voor de instandhouding van de samenwerking nadat de gezamenlijke actie is afgelopen.

[Gezamenlijke actie] Indicatief bedrag: 3 000 000 EUR

3.2.3. Gezondheidsdeterminanten aanpakken om de lichamelijke en geestelijke gezondheid te bevorderen en te verbeteren en actie ondernemen rond sleutelfactoren zoals voeding en lichaamsbeweging, en rond verslavende determinanten zoals tabak en alcohol (punt 2.2.1 van de bijlage bij het programmabesluit)

3.2.3.1. Geestelijke gezondheid en welzijn

Het doel van deze gezamenlijke actie is de vaststelling van een proces voor gestructureerde activiteiten op het gebied van geestelijke gezondheid, waarbij de lidstaten, belanghebbenden in de gezondheidszorg en andere relevante sectoren, en internationale organisaties, met name de WHO en de OESO, worden betrokken. Deze gezamenlijke actie zal voortbouwen op de thematische conferenties die in 2009-2011 zijn georganiseerd in het kader van het Europees pact voor geestelijke gezondheid en welzijn, dat in 2008 was gelanceerd door het Sloveense voorzitterschap. In de „Conclusies van de Raad over het Europees pact voor geestelijke gezondheid en welzijn: resultaten en verdere stappen”, vastgesteld in juni 2011 (33), worden de lidstaten en de Commissie uitgenodigd om in het kader van het gezondheidsprogramma een gezamenlijke actie inzake geestelijke gezondheid en welzijn op te zetten.

Deze gezamenlijke actie zal een referentiekader voor algemeen ondersteunde activiteiten ontwikkelen om geestelijke gezondheid en welzijn te bevorderen en geestelijke gezondheidsproblemen te voorkomen door gezondheids- en sociaal beleid en levensstijl. De te behandelen aspecten omvatten: a) de aanpak van geestelijke stoornissen, met bijzondere nadruk op depressie, via sociale en gezondheidsstelsels, met inbegrip van de de-institutionalisering van gezondheidsdiensten, de integratie daarvan in lokale gemeenschappen en de netwerking met sociale diensten, b) de beschikbaarheid en opleiding van gezondheidswerkers, c) de bevordering van een gezonde omgeving op de werkplek en d) de bevordering van de geestelijke gezondheid en het welzijn van kinderen en jongeren via de integratie van geestelijke gezondheid in de schoolomgeving en de lokale gemeenschap, bewustmakingsactiviteiten voor ouders en opleiding van schoolpersoneel.

Deze gezamenlijke actie zal uit drie componenten bestaan. De eerste, het „actiekader voor geestelijke gezondheid”, betreft de ontwikkeling van algemeen aanvaarde referentiekaders voor actie rond geestelijke gezondheid via gezondheidszorgstelsels en sociaal beleid alsook in belangrijke levensomgevingen zoals scholen en werkplekken. Intercollegiale toetsingen zullen worden gebruikt om van elkaar te leren. Ook zal worden nagedacht over gecoördineerde bewustmakingsactiviteiten. De tweede component, „kompas voor de geestelijke gezondheid”, zal het „EU-kompas voor actie inzake geestelijke gezondheid en welzijn” nader uitwerken tot een mechanisme voor de verzameling, toetsing en verspreiding van goede praktijken uit de gezondheidszorg en andere belangrijke sectoren. De derde component, „informatie over geestelijke gezondheid”, zal zich concentreren op de verzameling van gegevens over de toestand van de geestelijke gezondheid in de lidstaten. Hierbij worden sociale determinanten in beschouwing genomen en kwetsbare groepen geïdentificeerd. Er zal opdracht worden gegeven voor een studie naar het belang van geestelijke gezondheid en welzijn voor de volksgezondheid in de EU en de relevantie daarvan voor de Europa 2020-strategie.

Deze gezamenlijke actie moet voortbouwen op de onderstaande onderzoeks- en innovatieprojecten, hun uitvoering in de klinische praktijk bevorderen en gebruikmaken van hun resultaten en uitkomsten: CEDAR („Clinical decision making and outcome in routine care for people with severe mental illness”) (34), COPING („Children of Prisoners, Interventions & Mitigations to Strengthen Mental Health”) (35), ENBREC („European Network of Bipolar Research Expert Centres”), MentDis_ICF65+ („Prevalence, 1-year incidence and symptom severity of mental disorders in the elderly: Relationship to impairment, functioning (ICF) and service utilisation”) (36), REFINEMENT („Financing systems' effects on the Quality of Mental health care in Europe”), ROAMER („A Roadmap for Mental Health Research in Europe”), SEYLE („Save Young Lives in Europe: Promote health through prevention of risk-taking and self-destructive behaviours”) (37), TICD („Tailored implementation for chronic diseases”) en WE-STAY („Work Together to Stop Truancy Among Youth”).

Deze gezamenlijke actie ondersteunt de lidstaten bij a) de verbetering van hun geestelijke gezondheidszorg en de versterking van promotie en preventie, b) de versterking van partnerschappen tussen de gezondheidszorg en andere sectoren ter bevordering van geestelijke gezondheid en welzijn, c) de preventie van geestelijke stoornissen en steunverlening aan mensen met geestelijke stoornissen, d) het beheer van de overgang van institutionele zorgverlening naar zorgmodellen op gemeenschapsbasis, e) de bevordering van de sociale inclusie van mensen met geestelijke gezondheidsproblemen en de bestrijding van hun discriminatie en stigmatisering, en f) de ontwikkeling van indicatoren voor geestelijke gezondheid. De uitkomsten van deze gezamenlijke actie zullen in 2015 worden samengevat in een verslag met voorstellen voor referentiekaders voor actie op het gebied van geestelijke gezondheid en opties voor nadere actie op EU-niveau.

[Gezamenlijke actie] Indicatief bedrag: 1 500 000 EUR

3.2.3.2. Initiatieven in lokale gemeenschappen, onder meer op scholen, ter preventie van overgewicht en zwaarlijvigheid bij kinderen en adolescenten

Het doel van deze actie is om bij te dragen aan de vermindering van ziekten in verband met overgewicht en zwaarlijvigheid bij jonge mensen. Deze actie ondersteunt de uitvoering van de EU-strategie voor aan voeding, overgewicht en obesitas gerelateerde gezondheidskwesties (38), en is een directe reactie op discussies in de groep op hoog niveau voor voeding en lichaamsbeweging en op het EU-actieplatform op het gebied van voeding, lichaamsbeweging en gezondheid.

Maatregelen op grond van deze actie zijn gericht op de ontwikkeling van innovatieve interventies en campagnes ter bevordering van evenwichtige voeding en lichaamsbeweging voor kinderen en adolescenten in relevante omgevingen. Ze zijn bedoeld om de uitwisseling van kennis over het ontwerp van op kinderen en adolescenten gerichte interventies te bevorderen, met bijzondere nadruk op sociaal achtergestelde groepen. Ook wordt ermee beoogd op lokale gemeenschappen en scholen gerichte bewezen succesvolle initiatieven op grotere schaal toe te passen en op kinderen en adolescenten gerichte innovatieve mediacampagnes te ontwikkelen. De partnerschapsbenadering van EPODE (39) of Shape up (40), waarbij alle maatschappelijke organisaties en andere lokale partijen zijn betrokken onder leiding van een gemeente- en/of schoolbestuur, zou als voorbeeld kunnen dienen. Daarbij moet worden gedacht aan uitgebreide campagnes met een voorlichtings- en opvoedingsdimensie, gericht op evenwichtige voeding en lichaamsbeweging voor adolescenten en verankerd in solide publiek-private partnerschappen in meerdere lidstaten of regio's. Deze actie is bedoeld om projecten te ondersteunen die bestaande initiatieven in een netwerk opnemen, goede praktijken te ontdekken en te verspreiden, de ontwikkeling en uitbreiding van lokale/regionale partnerschapsinitiatieven te ondersteunen, met inbegrip van campagnes gericht op de bevordering van evenwichtige voeding en actieve levenswijzen bij kinderen, met name in regio's waar deze coöperatieve benadering nog niet volledig is ingevoerd. De resulterende goede praktijken moeten worden gepresenteerd, zodat zij gemakkelijk kunnen worden toegepast in andere omgevingen in alle lidstaten en kunnen dienen als materiaal voor goede praktijken van de WHO. Deze actie moet voortbouwen op de onderstaande onderzoeks- en innovatieprojecten, de uitvoering daarvan in de klinische praktijk bevorderen en gebruikmaken van hun resultaten en uitkomsten: ENERGY („EuropeaN Energy balance Research to prevent excessive weight Gain among Youth”) (41), SPOTLIGHT („Sustainable prevention of obesity through integrated strategies”), TEMPEST („Temptations to Eat Moderated by Personal and Environmental Self-regulation Tools”) (42) en TICD („Tailored implementation for chronic diseases”). Initiatieven die bedoeld zijn om verandering teweeg te brengen, bijvoorbeeld door de preventie van overgewicht en obesitas, dienen ook gedragsonderzoek te omvatten of daarop gebaseerd te zijn.

Deze maatregelen zullen naar verwachting tot meer interventies op lokale basis in de EU leiden en een positieve gedragsverandering bij kinderen en adolescenten tot stand brengen, met name in sociaal achtergestelde groepen. Uiteindelijk moet deze actie in 2020 bijdragen tot een daling van de percentages overgewicht/obesitas of andere gevalideerde afgeleide indicatoren in de doelgroep van kinderen en adolescenten.

[Projectsubsidies] Indicatief bedrag: 1 200 000 EUR

3.2.3.3. Evaluatie van de Europese strategie voor aan voeding, overgewicht en obesitas gerelateerde gezondheidskwesties

Het doel van deze actie is om de uitvoering te evalueren van de zesjarige Europese strategie voor aan voeding, overgewicht en obesitas gerelateerde gezondheidskwesties, uiteengezet in COM(2007) 279 definitief van 30 mei 2007. De strategie is bedoeld om een geïntegreerde EU-benadering te bepalen voor dit belangrijke punt van zorg voor de volksgezondheid, dat een aanzienlijke druk legt op de gezondheidszorg en op de economie in haar geheel in verband met werkverzuim, productiviteitsverlies en vervroegde uittreding. EU-actie op dit gebied moet de lidstaten helpen een hoog gezondheidsniveau bij EU-burgers te bereiken en daardoor de ziektekosten te verlagen. Deze actie moet voortbouwen op de onderstaande onderzoeks- en innovatieprojecten, de uitvoering daarvan in de klinische praktijk bevorderen en gebruikmaken van hun resultaten en uitkomsten: AAA-PREVENT („Effective Environmental Strategies for the Prevention of Alcohol Abuse among Adolescents in Europe”) (43), AMPHORA („Alcohol Measures for Public Health Research Alliance”) (44) en ODHIN („Optimizing delivery of health care interventions”). Dit zal bijdragen aan de verwezenlijking van de doelen in de Europa 2020-strategie op het gebied van betere werkgelegenheid, innovatie en actief en gezond ouder worden.

Deze actie omvat: a) het analyseren van op feiten gebaseerde informatie over de uitvoering van de strategie door de lidstaten en de Commissie, b) het beoordelen van de bijdrage van belanghebbenden in de EU, in het bijzonder binnen het EU-actieplatform op het gebied van voeding, lichaamsbeweging en gezondheid, c) het beoordelen van de bijdrage van EU-beleidsmaatregelen, d) het beoordelen van de steun die de strategie aan de lidstaten geeft, en e) het ondersteunen van het effectbeoordelingsproces dat moet leiden tot een vervolg op de strategie. Deze actie moet een belangrijke inbreng opleveren voor beleidsdiscussies over vervolgacties. Naar schatting zal de voltooiing van deze actie één jaar in beslag nemen.

[Raamovereenkomst]

3.2.3.4. Actie ter preventie en vermindering van schade als gevolg van alcohol

De doelen van deze actie zijn de bescherming van kinderen en jonge mensen tegen schadelijk alcoholgebruik en het geven van meer bekendheid aan consumptiepatronen met minder risico's. Deze actie ondersteunt de uitvoering van de EU-alcoholstrategie zoals uiteengezet in Mededeling COM(2006) 625 definitief van de Commissie van 24 oktober 2006 getiteld Een EU-strategie ter ondersteuning van de lidstaten bij het beperken van aan alcohol gerelateerde schade (45). Zij is ook een reactie op de conclusies van de Raad van 1 december 2009 over alcohol en gezondheid (2009/C 302/07) (46), waarin de Commissie wordt uitgenodigd aanvullende stappen te overwegen om kinderen, adolescenten en jonge mensen te beschermen tegen aan alcohol gerelateerde schade.

Deze actie heeft twee componenten. De eerste is geconcentreerd op de beoordeling van de omvang en de doeltreffendheid van het gebruik van etiketten op alcoholische producten voor de verspreiding van gezondheidsinformatie. Deze etiketten op alcoholische dranken worden in toenemende mate gebruikt in de EU, voornamelijk door alcoholproducenten op basis van vrijwilligheid. Er bestaat echter geen toereikende informatie over de omvang van deze praktijken of hun doeltreffendheid wat betreft zichtbaarheid en informatiewaarde. Eerdere overzichten van vrijwillige etiketteringsregelingen waren gebaseerd op informatie die was verzameld via enquêtes. Onderzoek dat een compleet beeld wil geven, vereist veldwerk om representatieve steekproeven van alcoholische dranken te verzamelen bij winkels in de lidstaten teneinde de doeltreffendheid van gezondheidsinformatie te beoordelen. Voor de terugdringing van het drankgebruik op te jonge leeftijd behoren wettelijke leeftijdsgrenzen voor het verkopen en schenken van alcoholische dranken tot de meest doeltreffende instrumenten. Eerder werk ten aanzien van beste praktijken voor het vergroten van de naleving van leeftijdsgrenzen is vooral geconcentreerd geweest op initiatieven van ngo's of actoren in de alcoholsector. Voor een alomvattend beeld moet echter ook rekening worden gehouden met ervaringen van initiatieven waarbij lokale of nationale autoriteiten betrokken zijn, vooral omdat onderzoek lijkt uit te wijzen dat de beste resultaten kunnen worden bereikt door samenwerking van meerdere belanghebbenden. Er zullen voorbeelden van goede praktijken worden verzameld en de uitwisseling en verspreiding daarvan zal worden bevorderd. Deze actie zal lidstaten, ngo's en bedrijfsleven in staat stellen hun lopende of geplande activiteiten te concentreren op beste praktijken in verband met etiketten en de handhaving van leeftijdsgrenzen voor het verkopen en schenken van alcoholische dranken. Naar schatting zal de voltooiing van deze actie één jaar in beslag nemen.

[Aanbesteding]

De tweede component is geconcentreerd op maximaal drie proefprojecten gericht op mainstreamjeugdorganisaties op EU-niveau. Het doel is om goede praktijken en werkmethoden te ontwikkelen ter ondersteuning van gezonde keuzes en om te bevorderen dat levensvaardigheden om alcohol gerelateerde schade te voorkomen worden geïntegreerd in reguliere jeugdactiviteiten of aangeleerd via steun van leeftijdgenoten. Deze component moet leiden tot een beter overzicht van goede praktijken en methoden voor de preventie van aan alcohol gerelateerde schade in de activiteiten van mainstreamjeugdorganisaties.

[Projectsubsidies] Indicatief bedrag: 500 000 EUR

3.2.3.5. Monitoring van het Europees actieplatform op het gebied van voeding, lichaamsbeweging en gezondheid en het Europees forum alcohol en gezondheid

Het doel van deze actie is het verkrijgen van een onafhankelijke analyse van en informatie over de vooruitgang van het Europees actieplatform op het gebied van voeding, lichaamsbeweging en gezondheid en het Europees forum alcohol en gezondheid onder leiding van belangrijke belanghebbenden en grote economische actoren die bereid zijn de lidstaten te steunen bij de bevordering van de gezondheid van Europese burgers. Zij ondersteunt de Europese strategie voor aan voeding, overgewicht en obesitas gerelateerde gezondheidskwesties, zoals uiteengezet in COM(2007) 279 definitief, en de EU-strategie ter ondersteuning van de lidstaten bij het beperken van aan alcohol gerelateerde schade, zoals uiteengezet in COM(2006) 625 definitief.

Deze actie zal bijdragen aan a) het verkrijgen van een beter begrip van de verbintenissen van de leden van het platform en het forum en de relevantie daarvan voor de doelen van het platform en het forum, b) de fijnafstemming van deze verbintenissen, c) het inzicht in wat moet worden gedaan en op welke wijze alle verbintenissen beter kunnen worden geïntegreerd, d) het wekken van meer vertrouwen bij de belanghebbenden en e) uiteindelijk de verspreiding van goede praktijken. Deze actie zal plenaire debatten over de verbintenissen van het platform en het forum op alle belangrijke gebieden mogelijk maken. Die gebieden zijn: consumentenvoorlichting, met inbegrip van etikettering; onderwijs;