JAARREKENING EN FINANCIËLE BALANS BETREFFENDE DE VERRICHTINGEN IN HET KADER VAN DE BEGROTING 1997 (Opgesteld ter uitvoering van de artikelen 78 en 81 van het Financieel Reglement van 21 december 1977) DEEL IV GECONSOLIDEERDE JAARREKENING EN BALANS - TOELICHTING (98/C 350/01)

INLEIDING

STRUCTUUR

1. De jaarrekening en de financiële balans van de Europese Unie worden opgesteld op grond van de artikelen 78, 80 en 81 van het Financieel Reglement van 21 december 1977 van toepassing op de algemene begroting der Europese Gemeenschappen, laatstelijk gewijzigd bij Verordening nr. 2335/95 van de Raad van 18 september 1995.

2. De rekeningen van de Europese Unie zijn opgenomen in de volgende vier delen:

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

3. In deel I worden de voornaamste aspecten van de uitvoering van de begroting behandeld.

De delen II en III bevatten de stukken, onderverdeeld volgens de begrotingsnomenclatuur, die de uitvoering van de ontvangsten en de uitgaven van het begrotingsjaar voor elk van de Instellingen weergeven, alsmede overzichten van de kapitaalverrichtingen en de opgenomen en verstrekte leningen.

In dit deel (IV) zijn de geconsolideerde jaarrekening en balans van de Europese Unie betreffende het begrotingsjaar, tezamen met de overeenkomstige gegevens van het voorafgaande begrotingsjaar en een toelichting, opgenomen.

1. BOEKHOUDNORMEN

1.1. Volgens de internationale normen (1) moeten de financiële staten tot doel hebben een beeld te geven van de aard en de verschillende vormen van de activiteiten van de instellingen, uiteen te zetten hoe deze worden gefinancierd en gegevens te verstrekken over de manier waarop hun optreden tot stand is gekomen.

Dat zijn ook de doelstellingen van de geconsolideerde jaarrekening en financiële balans die jaarlijks door de Europese Commissie worden opgesteld. De wijze waarop de financiële interventies tijdens het begrotingsjaar zijn gerealiseerd, wordt beschreven in deel I-2: "Analyse van het financieel beheer".

De financiële staten moeten niet alleen een getrouw beeld schetsen van de situatie, maar ook duidelijke, begrijpelijke en relevante informatie verschaffen, die bovendien vergelijkbaar is met die van andere jaren. Dit document is tevens opgesteld om aan deze eis te voldoen.

1.2. De boekhouding van de Europese instellingen bestaat uit een algemene boekhouding en een begrotingsboekhouding, die per kalenderjaar worden gevoerd, in ECU.

1.2.1. In de algemene boekhouding worden volgens de methode van dubbel boekhouden alle ontvangsten en uitgaven van het begrotingsjaar geboekt, teneinde in de vorm van een financiële balans per 31 december van het afgelopen begrotingsjaar de vermogenspositie vast te stellen.

Voor de algemene boekhouding gelden de volgende beginselen:

- continuïteit van de activiteiten;

- voorzichtigheid, zodat de activa niet worden overgewaardeerd en de passiva niet worden ondergewaardeerd;

- duurzaamheid van de boekhoudmethoden;

- niet-compensatie van activa en passiva.

Met het oog op de toekomst onderzoekt de Commissie de mogelijkheid om een "boekhoudkundig resultaat in ruime zin" te presenteren, om ervoor te zorgen dat balansboekingen van het ene naar het andere begrotingsjaar via de baten- en lastenrekeningen geschieden. In het rekeningstelsel wordt het onderscheid tussen baten- en lastenrekeningen enerzijds en balansrekeningen anderzijds gehandhaafd. Daarom moet dit stelsel uit twee delen bestaan:

a) de baten- en lastenrekeningen, die in twee categorieën uiteenvallen:

- de budgettaire baten- en lastenrekeningen, waarmee de uitvoering van de begroting als geheel kan worden gevolgd, alsmede de rekeningen voor wisselkoersverschillen. Aan de hand van deze rekeningen wordt het saldo van het begrotingsjaar vastgesteld;

- de bijkomende baten- en lastenrekeningen, die het mogelijk maken een boekhoudkundig resultaat in ruime zin te bepalen.

b) de balansrekeningen die het mogelijk maken de vermogenspositie van de instelling te bepalen. Uit de balansrekeningen blijken de geraamde financiële consequenties van de rechten en verplichtingen.

1.2.2. Aan de hand van de begrotingsboekhouding kan de uitvoering van de begroting nauwkeurig worden gevolgd. Deze boekhouding dient voor het opstellen van:

- de in titel VI van het Financieel Reglement bedoelde jaarrekening;

- de in artikel 34 van het Financieel Reglement bedoelde overzichten van de uitvoering van de begroting.

2. BOEKHOUDKUNDIGE VOORSCHRIFTEN EN METHODEN

2.1. De boekhouding wordt gevoerd volgens de bepalingen van het Financieel Reglement van 21 december 1977, laatstelijk gewijzigd bij de verordening van 18 september 1995 en aangevuld met een verordening houdende uitvoeringsvoorschriften betreffende een aantal bepalingen van het Financieel Reglement.

2.2. Omrekening in ECU

2.2.1. De boekhouding wordt gevoerd in ECU.

2.2.2. De omrekeningskoersen die voor het opstellen van de balans worden gebruikt, zijn die van 31 december 1997, behalve voor de volgende rubrieken:

- de vaste activa (meubilair en materieel), die de waarde in ECU behouden die bij de aankoop werd berekend;

- de over te dragen kredieten, waarvan een gedeelte betrekking heeft op betalingsverplichtingen in nationale valuta, omgerekend in ECU tegen de koersen van december; het totale bedrag in ECU kan nadien niet worden herzien;

- de voorschotten in het kader van het EOGFL-Garantie, die worden omgerekend volgens de koers van de 10de van de maand die volgt op de maand waarin zij zijn toegekend;

- sommige handelingen die betrekking hebben op het personeel, die worden omgerekend volgens een bijzondere koers. Voor de overige handelingen wordt de omrekeningskoers gehanteerd die geldt op het moment dat de handeling wordt verricht.

2.3. Ontvangsten

2.3.1. De eigen middelen en de financiële bijdragen worden geboekt op basis van de bedragen waarmee de door de lidstaten voor de Commissie geopende rekeningen tijdens het begrotingsjaar worden gecrediteerd.

Het verschil tussen het bedrag van de eigen middelen uit de BTW, de BNP-middelen en de financiële bijdragen als opgenomen in de begroting enerzijds en het werkelijk in te vorderen bedrag anderzijds wordt uiterlijk op 1 juli van het volgende begrotingsjaar berekend en op een gewijzigde begroting van dat begrotingsjaar opgevoerd.

2.3.2. De overige ontvangsten worden geboekt op basis van de in het begrotingsjaar werkelijk geïnde bedragen.

2.4. Uitgaven

2.4.1. Voor de berekening van het saldo van het begrotingsjaar worden onder uitgaven verstaan de betalingen uit de kredieten voor betalingen van het begrotingsjaar, vermeerderd met de kredieten voor betalingen van hetzelfde begrotingsjaar die naar het volgende jaar zijn overgedragen.

2.4.2. De betalingen uit de kredieten voor betalingen van het begrotingsjaar zijn die waarvoor de betalingsopdracht uiterlijk op 31 december door de financieel controleur is ontvangen en die door de rekenplichtige uiterlijk op 15 januari van het volgende jaar worden uitgevoerd.

Voor de afdeling Garantie van het Europees Oriëntatie- en Garantiefonds voor de Landbouw worden als betalingen geboekt die welke de lidstaten tussen 16 oktober 1996 en 15 oktober 1997 hebben gedaan, voorzover de vastlegging en de betalingsopdracht uiterlijk op 31 januari van het volgende jaar door de rekenplichtige zijn ontvangen.

2.4.3. De overdracht van kredieten voor betalingen is beperkt tot het volgende begrotingsjaar en vindt volgens de volgende procedure plaats:

- niet-gesplitste kredieten: de overdracht wordt meestal van rechtswege verricht wanneer het gaat om een nog te betalen betalingsverplichting; in de overige gevallen moet hij de begrotingsautoriteit ter goedkeuring worden voorgelegd;

- gesplitste kredieten: niet-gebruikte betalingskredieten komen in de regel te vervallen. Zij kunnen echter bij besluit van de Commissie worden overgedragen indien de betalingskredieten van het volgende jaar ontoereikend blijken te zijn voor de betaalbaarstelling van betalingsverplichtingen van vroegere jaren of betalingsverplichtingen die verband houden met vastleggingskredieten die zelf zijn overgedragen.

2.5. Waarderingsregels

Tenzij in de toelichting bij de balans anders wordt vermeld, worden de verschillende rubrieken als volgt gewaardeerd:

2.5.1. Materiële en immateriële vaste activa worden gewaardeerd tegen de waarde in ECU tegen de koers op het moment van aankoop. Voor de Commissie moeten deze vaste activa worden afgeschreven volgens de lineaire methode en per volledig jaar (hoofdstuk 8 van het inventarisreglement van de Commissie).

2.5.2. Voorraden worden gewaardeerd tegen de prijs van de laatst binnengekomen leveringen, tegen de ECU-koers van 31 december.

2.5.3. Financiële activa worden gewaardeerd tegen de aankoopkosten. Als zij in een andere valuta zijn uitgedrukt, worden zij omgerekend in ECU tegen de koers van 31 december. Op grond van het voorzichtigheidsbeginsel moet een waardecorrectie worden toegepast indien een verlies lijkt te ontstaan.

2.5.4. Vorderingen worden geboekt tegen de nominale waarde, omgerekend in ECU tegen de koers van 31 december, met uitzondering van de vorderingen waarvoor een vaste koers geldt. Behalve in uitzonderlijke gevallen wordt op vorderingen geen waardecorrectie toegepast. De Commissie onderzoekt of dit in de toekomst mogelijk is. Indien dat het geval is, zal dat worden vermeld in de toelichting bij de balans.

2.5.5. Beleggingen van kasmiddelen en beschikbare waarden worden gewaardeerd tegen de nominale waarde, omgerekend in ECU tegen de koers van 31 december. Op grond van het voorzichtigheidsbeginsel moet een waardecorrectie worden toegepast indien een verlies lijkt te ontstaan.

2.5.6. Schulden worden gewaardeerd tegen de nominale waarde, omgerekend in ECU tegen de koers van 31 december, als zij in een andere valuta zijn uitgedrukt.

2.6. Voorschotten en versnelde betalingen

Met uitzondering van de voorschotten die in het kader van het gemeenschappelijk landbouwbeleid worden verstrekt, zijn de voorschotten op de beleidsuitgaven in de uitgaven van het begrotingsjaar begrepen en niet bij de geconsolideerde activa opgenomen.

2.7. Deelname van de EVA in de algemene begroting 1997

De kredieten met betrekking tot de deelname in de communautaire begroting van de landen van de Europese Vrijhandelsassociatie die lid zijn van de Europese Economische Ruimte, zijn in de verschillende tabellen van dit deel verwerkt.

2.8. Saldo van het begrotingsjaar

Het saldo van het begrotingsjaar omvat het resultaat voor de Europese Unie en dat van de deelname van de EVA-landen die lid zijn van de EER; het wordt gevormd door het verschil tussen:

- de totale ontvangsten die uit hoofde van het begrotingsjaar zijn geïnd;

- het bedrag van de betalingen uit de kredieten van dat begrotingsjaar, vermeerderd met de kredieten van hetzelfde begrotingsjaar die naar het volgende begrotingsjaar zijn overgedragen (definitie van de uitgaven van het begrotingsjaar zoals vermeld onder punt 2.4.2) (2).

Dit verschil wordt vermeerderd of verminderd met:

- het nettobedrag dat voortvloeit uit de annulering van uit vroegere begrotingsjaren overgedragen kredieten en de bij de betalingen door veranderingen van de wisselkoersen van de ECU opgetreden overschrijdingen van de niet-gesplitste kredieten die van het vorige begrotingsjaar zijn overgedragen;

- het saldo dat voortvloeit uit de tijdens het begrotingsjaar geboekte koerswinsten en -verliezen. De niet-gerealiseerde wisselkoersverschillen van het GCO worden niet als koerswinsten en -verliezen geboekt, maar in de tussenrekeningen opgenomen.

2.9. Consolidatie

De geconsolideerde rekeningen omvatten die van het Europees Parlement (met inbegrip van de Ombudsman), de Raad, de Commissie (met inbegrip van het Bureau voor officiële publicaties en het Gemeenschappelijk Centrum voor Onderzoek), het Hof van Justitie, de Rekenkamer, het Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de Regio's.

De consolidatiemethode is die van algemene samenvoeging.

HOOFDSTUK 1 VOORNAAMSTE GEGEVENS OVER DE UITVOERING VAN DE BEGROTING VAN DE EUROPESE COMMISSIE VOOR HET BEGROTINGSJAAR 1997

RESULTAAT VAN DE UITVOERING VAN DE BEGROTING 1997

Het resultaat van de uitvoering van de begroting 1997 is opgenomen onder rubriek I.B van de passiva van de geconsolideerde balans.

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

HOOFDSTUK II GECONSOLIDEERDE JAARREKENING VOOR HET BEGROTINGSJAAR 1997

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

Tabel 13 OP 31 DECEMBER 1997 NOG BETAALBAAR TE STELLEN VASTLEGGINGEN VERRICHTINGEN SEDERT DE OORSPRONKELIJKE VASTLEGGING (Met inbegrip van de in 1997 betaalbaar gestelde vastleggingen)

>

RUIMTE VOOR DE TABEL>

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

HOOFDSTUK III GECONSOLIDEERDE BALANS VAN DE EUROPESE COMMISSIE PER 31 DECEMBER 1997

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

BERICHT AAN DE LEZER

1. De structuur van de balans per 31 december 1997 heeft de volgende verbeteringen ondergaan:

- Beknoptere balans waarvan de structuur het in de vierde richtlijn van de Raad opgenomen schema volgt, waarbij rekening wordt gehouden met de boekhoudkundige bijzonderheden van een openbare instelling (de Europese Gemeenschap); in de toelichting wordt gedetailleerde informatie verstrekt.

- Bij de vergelijkende gegevens van 1996 is dezelfde indeling gebruikt als bij die van 1997.

- Het nog niet volgestorte deel van de participatie in de EBWO en het EIF wordt voortaan bij de extracomptabele verbintenissen opgenomen als potentiële schuld, en niet meer als schuld op lange termijn. Als gevolg hiervan is het totaal van de balans 1996 690 miljoen lager dan dat van de financiële staten van 1996.

- De immateriële vaste activa worden in de boekhouding opgenomen.

2. Overeenkomstig artikel 7 van het inventarisreglement worden de gehuurde goederen die aan drie voorwaarden voldoen voor de eerste maal in de materiële vaste activa opgenomen (zie toelichting bij de balans III.E).

3. Overeenkomstig het bepaalde in afdeling 8 van het inventarisreglement (3) moet de Commissie afschrijven op alle goederen behalve terreinen. De afschrijving wordt berekend volgens de lineaire methode en per volledig jaar ("pro rata temporis" is niet van toepassing). De jaarlijkse afschrijvingspercentages vanaf 1 januari 1987 zijn vermeld in bijlage 6 van het inventarisreglement.

Aangezien deze berekening voor vier beheerscentra niet kon worden gemaakt en de afschrijving voor de andere instellingen (4) niet verplicht was, heeft de Commissie de afschrijvingen niet in de boekhouding opgenomen om een homogene balans te presenteren. Nochtans worden de berekende (per 31 december 1997 gecumuleerde) bedragen in de toelichting vermeld.

TOELICHTING BIJ DE GECONSOLIDEERDE BALANS

ACTIVA

I. EMISSIEKOSTEN

Deze rubriek omvat de emissiekosten van Euratom-obligaties. Er zij op gewezen dat deze post bij de opstelling van deze balans opnieuw is ingedeeld. In de voorgaande jaren was hij namelijk in de regularisatierekeningen opgenomen.

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

II. IMMATERIËLE VASTE ACTIVA

Deze rubriek omvat de software met een aankoopwaarde van 400 ECU of hoger, overeenkomstig artikel 130 van Verordening (Euratom, EGKS, EG) nr. 3418/93 van de Commissie houdende uitvoeringsvoorschriften betreffende een aantal bepalingen van het Financieel Reglement. Deze goederen zijn voor de eerste maal in de balans van de Commissie opgenomen, omdat hierin rekening wordt gehouden met de bepalingen van het reglement inzake de inventarisopname en het beheer van het vermogen van de Europese Commissie, dat sinds 1 januari 1997 van toepassing is. Hoewel de boeking ervan voor de andere instellingen niet verplicht is (5), is het Hof van Justitie ertoe overgegaan ze in de boekhouding op te nemen.

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

De gecumuleerde afschrijving die uitsluitend voor de Commissie op een bedrag van 3 121 532 ECU werd berekend, bedroeg op 31 december 1997 1 251 731,79 ECU.

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

III. MATERIËLE VASTE ACTIVA

De kosten voor de aankoop van materiële vaste activa zijn opgenomen in de begrotingsuitgaven van het jaar van aankoop. Zij komen op de balans voor totdat zij uit het vermogen van de Commissie worden afgevoerd.

De materiële vaste activa omvatten alle goederen met een aankoopwaarde van 400 ECU of hoger, overeenkomstig artikel 130 van Verordening (Euratom, EGKS, EG) nr. 3418/93 van de Commissie houdende uitvoeringsvoorschriften betreffende een aantal bepalingen van het Financieel Reglement. Bovendien wordt in deze balans rekening gehouden met de bepalingen van het reglement inzake de inventarisopname en het beheer van het vermogen van de Europese Commissie, dat sinds 1 januari 1997 van toepassing is.

De Commissie is van oordeel dat het voor vaste activa in de balans opgenomen bedrag overeenstemt met de werkelijkheid, onder het voorbehoud dat nog correcties kunnen worden aangebracht naar aanleiding van een inventarisatie bij het Gemeenschappelijk Centrum voor Onderzoek (GCO). De inventarisatie van de onroerende goederen van het GCO is gaande; de resultaten hiervan zullen in de loop van 1998 beschikbaar zijn. De gegevens met betrekking tot het informaticamaterieel, de roerende goederen en het wagenpark van het onderzoekscentrum te Sevilla zijn niet in de materiële vaste activa opgenomen.

De diensten van de Commissie hebben getracht de redenen aan te geven voor het verschil tussen de balanswaarde 1996 en 1997.

De op 31 december 1997 - uitsluitend voor de Commissie - berekende afschrijvingen zijn als volgt:

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

In verband met de gebruikte inventarisatieapparatuur (die ongeschikt is voor de berekening van afschrijvingen) zijn de afschrijvingen op goederen in de delegaties en bureaus, alsook de afschrijvingen op de goederen in sommige onderzoekcentra niet bij deze cijfers inbegrepen; deze afschrijvingen zullen voor de balans 1998 worden berekend.

A. Gebouwen en terreinen

De terreinen en gebouwen van de Commissie te Brussel en haar bureaus en delegaties welke na 1992 werden aangekocht, zijn in de balans opgenomen tegen hun aanschafwaarde, omgerekend in ECU tegen de koersen op de dag van de aankoop. De gebouwen in Brussel die vóór 1981 werden gekocht zijn in de balans opgenomen tegen de omrekeningskoers van de ECU van januari 1981.

De vóór 1992 aangekochte terreinen en gebouwen van de delegaties zijn geherwaardeerd tegen de marktprijzen. De berekeningen werden uitgevoerd door onafhankelijke deskundigen en de desbetreffende bedragen zijn in de balans per 31 december 1997 opgenomen.

Het gebouw van de delegatie bij de OESO dat in december 1994 gratis van de Europese Gemeenschap voor Kolen en Staal (EGKS) werd verkregen, vormt een bijzonder geval: de in de balans opgenomen waarde is door onafhankelijke deskundigen berekend op basis van de marktprijs.

De onroerende goederen van het GCO zijn in 1984 geherwaardeerd met 14 % en de installaties met 20 %. Bij deze herwaarderingen komt het bedrag van de investeringen waardoor de waarde van de gebouwen en/of hun levensduur zijn toegenomen.

B. Installaties, machines en werktuigen

Bepaalde goederen die tot dusver in de rubrieken onroerende goederen en meubilair werden opgenomen, zijn dit jaar in de balans anders ingedeeld.

E. Huur, financiering en soortgelijke rechten

Overeenkomstig artikel 7 van het inventarisreglement van de Commissie worden de lease-overeenkomsten, langlopende huurovereenkomsten en erfpachtovereenkomsten in de inventaris opgenomen indien aan de volgende drie voorwaarden wordt voldaan:

- de risico's en voordelen van het goed zijn op de huurder overgegaan;

- de huurovereenkomst kan niet worden opgezegd door betaling van een opzeggingsvergoeding;

- de huur zorgt ervoor dat de verhuurder zijn investering terugverdient en een vergoeding ontvangt.

Indien aan één van deze drie voorwaarden niet wordt voldaan, worden deze goederen onder de extracomptabele verbintenissen opgenomen. Voor de andere instellingen is deze boekingswijze niet verplicht. Als gevolg hiervan zijn de verschuldigde bedragen voor huur/financiering en soortgelijke rechten onder de extracomptabele verbintenissen opgenomen.

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

G. Toekomstige vaste activa en voorschotten op materiële vaste activa

Onder deze post van de balans zijn de gebouwen van bepaalde bureaus of delegaties opgenomen die aanvankelijk door de EGKS werden gefinancierd. Hoewel de EGKS eind 1995 volledig werd vergoed, komen deze gebouwen nog steeds voor in de financiële balans van de EGKS, omdat de notariële akten nog niet zijn ondertekend.

IV. FINANCIËLE VASTE ACTIVA

De financiële vaste activa betreffen enerzijds de kapitaalinvesteringen die worden gedaan om een permanente band te creëren en die worden beschouwd als ondersteuning van de werkzaamheden van de Europese Unie, en anderzijds de investeringen die worden gedaan om de begunstigden te helpen bij de ontwikkeling van hun activiteiten, maar die geen participatie op lange termijn behelzen.

Hieronder vallen ook de toegekende permanente garanties en voorschotten, alsmede de nettoactiva van het Garantiefonds. Hierbij dient onderscheid te worden gemaakt tussen de door de Europese Gemeenschap aan derden toegekende garanties en het Garantiefonds, dat dient ter dekking van de risico's in verband met aan derde landen toegekende leningen.

A. Investeringen in verbonden organisaties

A.1. Participaties

Participaties EBWO

De Europese Bank voor Wederopbouw en Ontwikkeling heeft een beginkapitaal van 10 miljard ECU, waarvan 3 % is ingebracht door de Gemeenschap. Het volgestorte deel van dit kapitaal, 30 %, is volledig betaald.

Deze post betreft de totale afgeroepen en betaalde participatie van de Commissie in het kapitaal van de EBWO.

Op te merken valt dat de presidenten van de Bank tijdens hun jaarlijkse vergadering van 15 april 1996 hebben besloten het toegestane kapitaal te verdubbelen. Op grond van dit besluit kan de Gemeenschap intekenen voor een bijkomende 30 000 aandelen van 10 000 ECU elk. Deze operatie zal bestaan uit volgestorte aandelen en af te roepen aandelen in de volgende verhouding: 22,5 % van de ingeschreven aandelen zal bestaan uit volgestorte aandelen en de rest uit af te roepen aandelen.

De presentatie in de financiële balans van de Commissie per 31 december 1997 verschilt van die in de balans per 31 december 1996. Het nog niet volgestorte deel van het kapitaal, 210 miljoen ECU, is voortaan bij de extracomptabele verbintenissen opgenomen, en niet meer zoals in de voorgaande jaren bij de schuld op lange termijn. Bij de vergelijkende gegevens van het begrotingsjaar 1996 is dezelfde indeling gebruikt. Het totaal van de balans 1996 dat is opgenomen in de financiële staten van 1996 verschilt als gevolg hiervan van het in de financiële staten van 1997 opgenomen totaal.

Participaties in het Europees Investeringsfonds (EIF)

Krachtens het besluit van de Raad van 6 juni 1994 neemt de Europese Gemeenschap, vertegenwoordigd door de Commissie, voor in totaal 600 miljoen ECU (30 %) deel in het kapitaal van het EIF. Het volgestorte deel van het kapitaal, 20 %, is volledig door de Commissie betaald.

De presentatie in de financiële balans van de Commissie per 31 december 1997 verschilt van die in de balans per 31 december 1996. Evenals bij de participaties in de EBWO wordt het nog niet volgestorte deel van het kapitaal, namelijk 80 % ofwel 480,00 miljoen ECU, voortaan bij de extracomptabele verbintenissen opgenomen.

B. Andere financiële vaste activa

B.1. Participaties

Deze rubriek omvat de participaties met als doel de begunstigden te helpen hun activiteiten te ontwikkelen.

Participaties in het ECIP-programma

Deze post omvat de participatiebewijzen en -leningen van de Gemeenschap in het kapitaal van "joint ventures" die tot stand zijn gekomen in het kader van het programma "European Community Investment Partners" (ECIP). De ECIP-balans maakt deel uit van de bijlagen van de balans van de Commissie (deel II).

Eurotech capital en Venture consort

Bij "Eurotech capital" gaat het om bijdragen die sedert 1990 zijn betaald; deze voorschotten zijn onder bepaalde voorwaarden aan het einde van het contract terug te betalen. Bij "Venture consort" gaat het om de sedert 1985 betaalde bijdragen om investeringen uit te voeren in kleine en middelgrote ondernemingen (KMO's) die innoverende projecten ontwikkelen.

In beide gevallen gaat het om transnationale, hoogtechnologische risicokapitaalprojecten in de startfase, zodat de reële actuele waarde van de bijdragen uiterst moeilijk te berekenen is.

Met het oog op het voorzichtigheidbeginsel is op de waarde van deze bijdragen een correctie van 100 % toegepast.

In de bijlage van de balans van de Commissie (deel II) zijn echter twee overzichtstabellen opgenomen van de bijdragen die voor deze twee instrumenten zijn betaald.

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

B.3. Toegekende garanties en voorschotten

Deze rubriek omvat de vastgelegde activa die niet bij de materiële vaste activa zijn opgenomen, zoals zekerheden en borgstellingen, de permanente voorschotten op de kosten van gebouwen en het aan een vervoerbedrijf voorgeschoten bedrijfskapitaal, alsmede het Garantiefonds.

Garantiefonds

Dit Fonds dient ter dekking van de risico's van de leningen en leningsgaranties aan derde landen of voor projecten in derde landen.

Het Fonds is opgericht bij Verordening (EG, Euratom) nr. 2728/94 van de Raad van de Europese Unie van 31 oktober 1994.

Het Fonds wordt onderhouden door betalingen uit de algemene begroting, de rente op de belegging van de beschikbare middelen van het Fonds en de terugvorderingen van in gebreke gebleven debiteuren wanneer het Fonds zijn garantie heeft gegeven.

Het financiële beheer van het Fonds is door de Gemeenschap toevertrouwd aan de Europese Investeringsbank (EIB).

De jaarrekening en de financiële balans op 31 december 1997 zijn in de bijlagen van de balans (deel II) opgenomen.

De rekening van het Garantiefonds is in december 1994 voor de eerste maal voorzien van middelen uit de algemene begroting.

Het bedrag in de financiële balans van de Commissie betreft de nettoactiva van het Fonds per 31 december 1997.

Aangezien dit Fonds tot doel heeft het risico van wanbetaling op ieder ogenblik te dekken, en om rekening te houden met het voorzichtigheidsbeginsel, is een voorziening gecreëerd die overeenkomt met de totale nettoactiva van het Fonds.

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

V. VORDERINGEN OP LANGE TERMIJN

Deze rubriek omvat de vorderingen met een looptijd van meer dan een jaar van de Europese Unie op de lidstaten en derde landen in verband met uit opgenomen leningen of uit begrotingskredieten verstrekte leningen.

A. Uit begrotingskredieten verstrekte leningen

Deze post omvat vooral de leningen die in het kader van de samenwerking met derde landen zijn toegekend. Daarbij komen de leningen die zijn toegekend ter bevordering van de vorming van "joint-ventures" in Azië, Latijns-Amerika, het Middellandse-Zeegebied en Zuid-Afrika.

In 1991 is een lening van 175 miljoen ECU toegekend aan Turkije in het kader van de financiële bijstand aan de landen die het zwaarst door de Golfcrisis zijn getroffen.

Bovendien omvatte deze post op 31 december 1996 de leningen in het kader van het MEDIA I-programma, dat de ontwikkeling van de audiovisuele industrie in Europa tot doel heeft. Aangezien de overeenkomsten niet rechtstreeks tussen de Commissie en de uiteindelijke begunstigde zijn gesloten, zijn de leningen in de balans opnieuw ingedeeld. Zij zijn voortaan in de rubriek "diverse debiteuren" opgenomen. Voor de vergelijkende gegevens van 1996 is dezelfde indeling gebruikt.

De vorderingen in verband met het MEDIA II-programma zijn in de rubriek "uit begrotingskredieten verstrekte leningen" opgenomen, aangezien de Commissie de overeenkomsten rechtstreeks met de begunstigde heeft gesloten.

Voorts bevat deze rubriek een aantal kleinere leningen uit begrotingskredieten. Het gaat om leningen aan migrerende werknemers en bouwleningen aan ambtenaren van de Gemeenschappen.

De gedetailleerde tabellen van deze leningen zijn in het vervolg van dit deel opgenomen.

B. Uit opgenomen leningen verstrekte leningen

Krachtens het Verdrag kan de Raad met eenparigheid van stemmen de garantie- of leningsprogramma's goedkeuren die hij nodig acht om de doelstellingen van de Europese Gemeenschap (EG) te verwezenlijken. De opgenomen leningen van de EG vormen rechtstreekse verplichtingen van de EG, en niet van de afzonderlijke lidstaten.

Om een getrouw en volledig beeld van het vermogen, de financiële situatie en de resultaten te geven, zijn deze financiële activiteiten voorgesteld in de vorm van een financiële balans en een baten- en lastenrekening.

De balansen van deze financiële activiteiten zijn geconsolideerd in de financiële balans van de Commissie volgens de methode van de algemene samenvoeging.

De baten op de verstrekte leningen en de lasten op de opgenomen leningen van het begrotingsjaar 1997 bedragen:

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

Krachtens een overeenkomst met de EIB draagt de EIB het risico in verband met het NCI (nieuw communautair instrument). Als gevolg hiervan komt het lastenoverschot voor rekening van de EIB.

De balansen, de baten- en lastenrekeningen en de onder deze rubriek opgenomen verstrekte leningen worden in gedetailleerde tabellen in de bijlagen van de balans van de Commissie weergegeven (deel II).

De ontwikkeling van de uit opgenomen leningen verstrekte leningen is als volgt:

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

Het uitstaande bedrag op 31 december 1997 van de ECIP-leningen en de uit opgenomen leningen verstrekte leningen is opgenomen in de rubriek vorderingen op lange termijn voor de leningen met een looptijd van meer dan één jaar en in de rubriek vorderingen op korte termijn voor de leningen met een looptijd van minder dan één jaar. Bij de andere uit begrotingskredieten verstrekte leningen wordt een dergelijk onderscheid thans nog niet gemaakt. Zij zijn daarom in de rubriek vorderingen op lange termijn opgenomen.

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

VI. VOORRADEN

Deze rubriek is gelijk aan de waarde op 31 december 1997 van de voorraad kantoorbenodigdheden en andere verbruiksgoederen. Deze werd berekend tegen de prijzen van de laatste leveringen en omgezet tegen de afsluitingskoers van de ECU overeenkomstig de interinstitutionele methode voor de waardebepaling van de voorraden.

Deze rubriek omvat tevens de voorraad publicaties van het Bureau voor officiële publicaties der Europese Gemeenschappen (BOPEG), waarvan de waarde werd berekend volgens de eigen regels ter zake van het BOPEG (6).

Voorts bevat deze rubriek de leveringen van wetenschappelijk en technisch materieel, splijtstoffen en zwaar water van het Gemeenschappelijk Centrum voor Onderzoek. Overeenkomstig het voorzichtigheidsbeginsel worden de voorraden zwaar water, splijtstoffen en stalen voor industrieel en wetenschappelijk gebruik jaarlijks berekend en in de balans opgenomen tegen hun handelswaarde, die lager ligt dan de werkelijke historische kosten.

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

VII. VORDERINGEN OP KORTE TERMIJN

A. Financiële vorderingen

Deze rubriek omvat de vorderingen met een looptijd van minder dan een jaar in verband met verstrekte leningen.

B. Lopende vorderingen

B.1. Voorschotten aan lidstaten

Deze post omvat de terug te vorderen bedragen in verband met de voorschotten die aan bepaalde lidstaten zijn verstrekt.

B.2. Vorderingen op lidstaten:

- EOGFL: vorderingen op de lidstaten, voornamelijk in verband met de goedkeuring van de rekeningen van het EOGFL-Garantie. Er zij op gewezen dat de vorderingen op lidstaten tweemaal op de balans van de Commissie zijn opgevoerd voor een bedrag van 6 489 794,61 ECU. Daar deze vergissing pas na de afsluiting van de rekening van de Commissie werd ontdekt, is de betrokken correctie in de geconsolideerde balans opgenomen.

- Door de Gemeenschap betaalde BTW die de lidstaten moeten terugbetalen: deze post omvat het van de lidstaten terug te vorderen bedrag van door de Gemeenschap betaalde belastingen.

- Andere vorderingen: deze post betreft voornamelijk de vorderingen in verband met de nog te innen eigen middelen.

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

Het bedrag van 1 798,423 miljoen ECU bestaat uit vorderingen op de lidstaten waarvan het bedrag kon worden berekend en naar behoren vastgesteld.

Andere vorderingen die nog niet als zeker, liquide en invorderbaar konden worden vastgesteld, zijn in de "geraamde vorderingen" opgenomen en "pro memorie" in de boekhouding van de Commissie opgenomen. Deze vorderingen worden in tabel 3 "geraamde vorderingen" op de volgende pagina weergegeven.

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

B.3. Vorderingen op communautaire instellingen en organen

Deze rubriek omvat de diverse vorderingen van de Europese Gemeenschap op de communautaire organen die niet in de geconsolideerde balans zijn opgenomen en waarvoor de instellingen bepaalde kosten betalen die vervolgens worden terugbetaald.

B.4. Diverse debiteuren

In deze rubriek zijn de vorderingen opgenomen die voortvloeien uit de werkzaamheden van de Commissie en bijvoorbeeld de invorderingsopdrachten die in de ontvangstenboekhouding als nog te innen vastgestelde rechten zijn opgenomen. Voorts bevat deze rubriek de tegoeden met betrekking tot nog te innen boeten en boeten die werden opgeschort en waarvoor een bankgarantie werd geleverd. Voor de boeten werden bankgaranties ontvangen voor een bedrag van 420 695 411 ECU.

Deze rubriek omvat ook de debiteuren van de uit opgenomen leningen verstrekte leningen, alsmede alle vorderingen in verband met interventies van het Garantiefonds. Deze zijn als volgt verdeeld:

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

Gezien het risico van niet-terugbetaling en overeenkomstig het voorzichtigheidsbeginsel werd een waardecorrectie van 100 % van het totale bedrag van de interventies van het Garantiefonds dat de debiteuren op 31 december 1997 nog niet hadden terugbetaald, aangelegd en onder de activa opgenomen ter vermindering van de waarde van deze tegoeden.

C. Diverse vorderingen

Deze post omvat voornamelijk de vorderingen van de Commissie op haar personeel.

VIII. BELEGGINGEN VAN KASMIDDELEN

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

IX. BESCHIKBARE MIDDELEN

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

Deze rubriek omvat alle financiële tegoeden van de Commissie op haar rekeningen in de lidstaten en de landen van de Europese Vrijhandelsassociatie (EVA) (bij de schatkist of de centrale bank), op zichtrekeningen, haar gelden ter goede rekening en kleine kassen, alsmede de tegoeden in verband met de uit opgenomen leningen verstrekte leningen en de ter verbetering van de huisvesting van migrerende werknemers verstrekte leningen.

Op te merken valt dat onder deze rubriek de financiële verrichtingen in verband met de gelden ter goede rekening van de delegaties vallen waarvoor de afstemming met de boekhouding te Brussel niet was beëindigd op de dag van afsluiting van de rekeningen.

Na het faillissement van drie banken in derde landen valt te verwachten dat het totale tegoed op de zichtrekeningen aldaar, dat 1 288 513,83 ECU bedraagt, niet zal kunnen worden gerecupereerd. Daarom werd, mede gelet op het voorzichtigheidsbeginsel, een waardecorrectie van de financiële rekeningen aangelegd en bij de activa opgenomen (ter vermindering van de waarde van de rubriek "Gelden ter goede rekening").

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

X. TUSSENREKENINGEN

Deze rubriek omvat de te ontvangen rente, voornamelijk de uitstaande rente op verstrekte leningen, beleggingen en swaps, alsmede de diverse aan te rekenen uitgaven, d.w.z. de uitgaven waarvan de definitieve budgettaire aanrekening niet kon plaatsvonden vóór de afsluiting en de van tevoren betaalde kosten.

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

PASSIVA

I. EIGEN VERMOGEN

A. Nettovermogen na economische aanpassingen

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

B. Saldo van het begrotingsjaar

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

C. Verschil tussen de baten en lasten van leningsactiviteiten

Deze rubriek bevat de overgedragen resultaten en het resultaat van het begrotingsjaar met betrekking tot de uit opgenomen leningen verstrekte leningen. Het gaat om niet-beschikbare overschotten, hoewel zij nog niet zijn toegewezen.

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

II. VOORZIENINGEN VOOR RISICO'S EN LASTEN

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

III. SCHULDEN OP LANGE TERMIJN

In deze rubriek zijn de schulden opgenomen met een looptijd van meer dan een jaar.

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

Bij de opgenomen leningen hebben zich in 1997 de volgende veranderingen voorgedaan:

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

Het uitstaande bedrag van de opgenomen leningen op 31 december 1997 is opgenomen in de rubriek schulden op lange termijn voor de leningen met een looptijd van meer dan een jaar en in de rubriek schulden op korte termijn voor de leningen met een looptijd van minder dan een jaar.

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

IV. SCHULDEN OP KORTE TERMIJN

A. Financiële schulden in verband met opgenomen leningen

In deze rubriek zijn de schulden opgenomen in verband met leningen met een looptijd van minder dan een jaar. Zie de bovenstaande tabel. De gedetailleerde tabellen van deze opgenomen leningen zijn verder in dit deel opgenomen.

B. Andere financiële schulden

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

C. Lopende schulden

C.1. Lidstaten en EVA-landen crediteuren

Deze rubriek omvat in de eerste plaats de schulden van de Commissie aan bepaalde lidstaten. Hierbij gaat het om een voorschot voor de medefinanciering met Nederland van hulpoperaties in Bangladesh.

Voorts omvat deze rubriek het nog niet geregulariseerde saldo van het begrotingsjaar 1996 van de deelname van de EVA-landen die tot de EER behoren.

C.2. Communautaire instellingen en organen

Deze post omvat de schulden van de Gemeenschap aan bepaalde communautaire organen die niet in de geconsolideerde balans zijn opgenomen.

C.3. Over te dragen kredieten

Op 31 december 1997 bestaan de over te dragen kredieten, voor alle instellingen, uit:

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

C.4. Diverse crediteuren

Deze rubriek omvat de schulden die voortvloeien uit de werkzaamheden van de Commissie.

D. Overige schulden

Deze rubriek omvat voornamelijk de schulden aan het personeel en de aan diverse organen of andere derden over te dragen ontvangsten.

V. TUSSENREKENINGEN

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

Deze rubriek heeft betrekking op de uit opgenomen leningen verstrekte leningen. Hierbij gaat het om de nog uitstaande rente op opgenomen leningen en swaps en de swapverrichtingen.

Voorts zijn in deze rubriek de te boeken ontvangsten opgenomen, d.w.z. de ontvangsten waarvan de definitieve budgettaire boeking niet vóór de dag van afsluiting kon worden uitgevoerd en de ontvangsten die opnieuw kunnen worden aangewend.

Op te merken valt dat de geïnde boeten wegens overtreding van de concurrentievoorschriften (50 611 348,95 ECU) op een rekening voor te boeken ontvangsten worden geboekt ingeval de betrokkene beroep heeft aangetekend bij het Hof van Justitie. Indien het Hof zich in zijn voordeel uitspreekt, wordt het bedrag van de boete hem onmiddellijk terugbetaald. Dit betekent dat zolang het Hof geen definitieve uitspraak heeft gedaan, deze ontvangsten niet onmiddellijk na de inning ervan in de begroting kunnen worden opgenomen.

HOOFDSTUK IV NIET IN DE BALANSTELLING OPGENOMEN VERBINTENISSEN POTENTIËLE VERPLICHTINGEN, LASTEN EN TEGOEDEN VAN DE EUROPESE COMMISSIE OP 31 DECEMBER 1997

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

TOELICHTING

NIET IN DE BALANSTELLING OPGENOMEN VERBINTENISSEN - POTENTIËLE LASTEN EN TEGOEDEN

1. Op 31 december 1997 moest nog 52 524 096 369,13 ECU aan verplichtingen met betrekking tot de gesplitste kredieten betaalbaar worden gesteld, waarvan 233 388 859,97 ECU gedekt is door van 1997 naar 1998 overgedragen betalingskredieten.

2. Bepaalde bedragen aan steun werden niet vastgelegd omdat de Commissie verbintenissen was aangegaan voor bedragen die niet door vastleggingskredieten gedekt waren.

2.1 + 2.2. De Commissie is van oordeel dat de financiële besluiten van Edinburgh een verbintenis van de Gemeenschap ten opzichte van de lidstaten vormen. De begroting 1999 moet zodanig worden opgesteld dat met die besluiten rekening wordt gehouden. De berekening van de niet-vastgelegde steun van de Structuurfondsen en het Cohesiefonds is dus bepaald door de middelen die te Edinburgh waren gepland en waarvan de vastleggingen van de periode 1994-1997 worden afgetrokken. Dit is het totale bedrag van de verbintenissen jegens de lidstaten na 31 december 1997 voor de programmeringsperiode 1994-1999 van de communautaire bestekken en initiatieven en het Cohesiefonds (met uitsluiting van de kredieten voor fraudebestrijding, milieurapportage en overgangsmaatregelen en innoverende acties). Volgens het voorzichtigheidsbeginsel zijn dit de maximale potentiële verplichtingen voor deze twee fondsen.

3. EOGFL-Garantie:

3.1. Voor de afdeling Garantie van het Europees Oriëntatie- en Garantiefonds voor de Landbouw worden als betalingen geboekt die welke de lidstaten tussen 16 oktober en 15 oktober van het volgende jaar hebben gedaan, voor zover de vastlegging en de betalingsopdracht uiterlijk op 31 januari van het volgende jaar door de rekenplichtige zijn ontvangen. De betalingen van de lidstaten in de periode 16 oktober-31 december 1997 zijn begrepen in de niet in de balanstelling opgenomen verbintenissen.

Op te merken valt dat als gevolg van Besluit 97/608/EG betreffende de goedkeuring van de rekeningen van het EOGFL-Garantie een bedrag van 107 646 127,42 ECU (7) werd gecompenseerd met de in november 1997 gedeclareerde uitgaven die op 2 januari 1998 moesten worden betaald.

3.2. De vaststelling van het definitieve bedrag van de lasten en de aanrekening ervan op de begroting zijn afhankelijk van de duur van de procedure voor het Hof van Justitie.

4.1. De garantie is juridisch vastgesteld op basis van de door de EIB per 31 december 1997 ondertekende leningen (de leningen aan de drie nieuwe lidstaten vóór de toetreding zijn inbegrepen). Op te merken valt echter dat deze leningen nog niet volledig uitbetaald zijn. Op 31 december 1997 beliep het uitstaande bedrag 5 746,2 miljoen ECU (5 534,3 miljoen ECU zonder de drie nieuwe lidstaten), hetgeen het risico vertegenwoordigt dat de Unie moet dragen. Van het totale bedrag dat op 31 december 1997 was uitbetaald (7 040,43 miljoen ECU) is 1 294,23 miljoen afgelost.

In de onderstaande tabel worden de jaarlijkse ramingen van het uitstaande bedrag van deze EIB-leningen met garantie van de algemene begroting (met uitsluiting van de derde landen die lidstaat zijn geworden) gegeven op basis van de bedragen die op 31 december 1997 waren uitbetaald.

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

Voor de leningen die de EIB met begrotingsgarantie heeft toegekend (13 003 987 780 ECU) heeft de Gemeenschap van derden de volgende garanties verkregen:

- 85 % staatsgaranties,

- 1 % garanties van openbare of semi-openbare instellingen,

- 14 % garanties van particuliere financiële instellingen.

4.2. Voor de garanties van de Europese Gemeenschap op leningen die in het kader van de leningsoperaties zijn verstrekt, heeft de Gemeenschap van derden garanties verkregen. Deze garanties kunnen als volgt worden ingedeeld:

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

Op te merken valt dat de Gemeenschap van derden geen garanties heeft ontvangen voor de leningen die in het kader van de financiële bijstand zijn verstrekt. Deze leningen, voor in totaal 1 905 000 000 ECU, worden echter gegarandeerd door het Garantiefonds.

4.3. Op 31 december 1997 bedroegen de door het EIF ondertekende garanties in totaal 2 171,8 miljoen ECU, hetgeen voor de Europese Gemeenschap een potentieel maximaal risico inhoudt van 729,6 miljoen ECU (in aanmerking genomen dat het ingetekende kapitaal van het EIF 89,3 % bedraagt). Daar de Europese Gemeenschap een participatie van 600 miljoen ECU in het kapitaal van het EIF heeft genomen, kan zij in het slechtste geval 129,6 miljoen ECU moeten terugbetalen. Op te merken valt dat het niet volgestorte deel waarop de Europese Gemeenschap heeft ingetekend, 80 % of 480 miljoen ECU, bij de niet in de balanstelling opgenomen verbintenissen voorkomt als een potentiële schuld (punt 9).

5.1. Daar het om een extracomptabele telling gaat, zijn de gegevens van deze rubriek niet volledig. Deze post omvat de goederen waarvoor een huurcontract met aankoopoptie is gesloten.

5.1.1. Parlement

In januari 1992 heeft het Europees Parlement een erfpachtcontract met aankoopoptie gesloten voor een complex van drie gebouwen te Brussel van naar raming (waarde 1992) 1 030 miljoen ECU (tegen de koers van de BEF op 31 december 1997), contract waarin bepaald is dat de erfpacht in fasen wordt gevestigd naargelang van de oplevering van de gebouwen.

Op 31 december 1997 waren de drie gebouwen opgeleverd; van de definitieve investeringskosten ten bedrage van 1 127 miljoen ECU (tegen de koers van de BEF op 31 december 1997) was op de balansdatum 477 miljoen ECU betaald. Dit laatste bedrag omvat de volledige, definitieve investeringskosten van twee gebouwen en een deel van de definitieve investeringskosten van het derde gebouw. Wat dit laatste betreft heeft de Belgische regering toegezegd de kosten van het terrein en een deel van de kosten van het bouwrijp maken op zich te nemen, zodat de definitieve investeringskosten van de drie gebouwen onder bepaalde voorwaarden zullen dalen tot 954 miljoen ECU (tegen de koers van de BEF op 31 december 1997).

In maart 1994 heeft het Europees Parlement een erfpachtcontract met aankoopoptie ondertekend voor een gebouwencomplex te Straatsburg waarvan de investeringskosten voorlopig worden geraamd op 454 miljoen ECU (tegen de koers van de FF op 31 december 1997, in september 1996 geactualiseerde waarde). Op de balansdatum waren nog geen betalingen verricht.

In de bovenvermelde investeringskosten zijn de kosten van de financiering op lange termijn niet inbegrepen.

Het Europees Parlement heeft ook informatica-apparatuur gehuurd voor ongeveer 1,3 miljoen ECU.

5.1.2. Hof van Justitie

Op 15 november 1994 heeft het Hof met de Luxemburgse regering een huurkoopcontract gesloten voor de bijgebouwen "A", "B" en "C" van het Paleis met een bruto-oppervlakte van respectievelijk 26 635 m², 24 505 m² en 14 809 m².

Tijdens de duur van de overeenkomst huurt het Hof deze gebouwen; het kan de aankoopoptie eerst uitoefenen nadat de verkoopprijs volledig is betaald (artikel 8, lid 4), uiterlijk op 31 december 2015. Met ingang van 1 januari 1997 betaalt het Hof een jaarlijkse vergoeding van slechts 405 miljoen LUF (de vergoeding is verlaagd op grond van aanhangsel 1 van het genoemde contract).

De verkoopprijs is vastgesteld door een onafhankelijke deskundige die de partijen gezamenlijk hebben aangewezen (artikel 9). Het gaat om de maatschappij KPMG.

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

Als de begrotingsautoriteit had besloten het op 31 december 1997 nog verschuldigde bedrag op die datum volledig te betalen in plaats van de contractuele jaarlijkse vergoedingen, zou 2,92 miljard LUF of 71,6 miljoen ECU betaald zijn. De vermindering van dit bedrag ten opzichte van de situatie op 31 december 1996 is te verklaren door een vervroegde betaling van 3,19 miljoen ECU die het Hof in 1997 heeft verricht op grond van artikel 8, lid 2, van de overeenkomst met de Luxemburgse staat.

De sterke daling van de uitgaven (22,7 miljoen ECU in 1997, tegen 70,6 miljoen ECU in 1996) is te verklaren door een vervroegde betaling van 50 miljoen ECU in 1996 in het kader van de huurkoopovereenkomst voor de bijgebouwen. Deze incidentele betaling had tot gevolg dat een aanhangsel bij de genoemde overeenkomst met ingang van 1 januari 1997 de jaarlijkse vergoeding als bepaald in artikel 4 met ruim een derde heeft verminderd. Overigens moet worden opgemerkt dat de in andere hoofdstukken vrijgekomen marges als gevolg van de opwaardering van de ECU ten opzichte van de BEF/LUF hebben geleid tot een kredietoverschrijving, waardoor het Hof in 1997 een bijkomende vervroegde betaling van 3,2 miljoen ECU kon verrichten overeenkomstig artikel 8, lid 2, van dezelfde overeenkomst.

5.2. Daar het om een extracomptabele telling gaat, zijn de gegevens van deze rubriek niet volledig. Deze rubriek omvat de goederen waarvoor een huurcontract op lange termijn (oorspronkelijke duur van het contract van meer dan vijf jaar) zonder aankoopoptie is gesloten. De contracten kunnen verschillende vormen aannemen, zoals huur en erfpacht. De vermelde bedragen zijn de verbintenissen die nog moeten worden betaald tijdens de looptijd van het contract. Uitzondering is het Paleis van het Hof van Justitie, waarvoor een huurcontract met onbeperkte duur is gesloten: het vermelde bedrag is de huur van één jaar.

5.2.1. Terrein van 2,29 ha te Luxemburg waarvoor een erfpachtcontract van 29 jaar is gesloten.

5.2.2. Deze post heeft betrekking op de goederen van de Commissie waarvoor een huurcontract op lange termijn of een erfpachtcontract is gesloten en waarbij niet voldaan is aan de drie voorwaarden van artikel 7 van het inventarisreglement (zie toelichting bij de balans, III.E). De opgenomen bedragen betreffen de huren die nog moeten worden betaald op grond van de huurcontracten, alsmede de onroerende voorheffing. Het totaal kan als volgt worden verdeeld:

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

5.2.3. Gebouwen van de Commissie te Luxemburg die worden gehuurd. Op te merken valt dat deze gebouwen niet bij de extracomptabele verbintenissen van de Commissie zijn opgenomen zoals dat had moeten zijn gedaan.

5.3. Daar het om een extracomptabele telling gaat, zijn de gegevens van deze rubriek niet volledig. Deze rubriek omvat de goederen waarvoor een contract voor operationele leasing of werking op lange termijn (meer dan vijf jaar) werd gesloten. De bedragen zijn de huren die volgens de contractuele voorwaarden nog moeten worden betaald.

8. Pensioenverplichtingen

8.1. Inleiding

De pensioenregeling van het personeel van de Europese Unie is geregeld bij het Statuut van de ambtenaren van de Europese Gemeenschappen. Dit bevat een titel V "Financiële en sociale bepalingen voor de ambtenaar", hoofdstuk 3 "Pensioenen", en een bijlage VIII "Nadere uitwerking van de pensioenregeling". Deze bepalingen zijn rechtstreeks toepasselijk in elke lidstaat.

In het Statuut worden de verschillende soorten pensioenen beschreven (ouderdomspensioenen, invaliditeitspensioenen, overlevingspensioenen), met de desbetreffende uitkeringen aan gezinsleden.

8.2. Uitgaven en financiering van de regeling

Overeenkomstig artikel 83 van het Statuut komen de uitkeringen krachtens de pensioenregeling ten laste van de begroting van de Gemeenschappen (in het interinstitutionele hoofdstuk A.19 "Pensioenen en uitkeringen bij vertrek"). De lidstaten waarborgen gezamenlijk de uitbetaling van deze uitkeringen volgens de verdeelsleutel voor de financiering van deze uitgaven (lid 1, eerste alinea).

Overigens dragen de ambtenaren voor een derde bij in de financiering van de pensioenregeling door een verplichte bijdrage van 8,25 % van het basissalaris (lid 2).

De regeling heeft dus een aspect begroting (zij komt ten laste van de begroting van de Commissie) en een aspect bijdragen, en de uitkeringen worden gezamenlijk door de lidstaten gewaarborgd.

8.3. Verplichtingen van de regeling

De pensioenrechten die de instellingen statutair aan hun ambtenaren en andere personeelsleden garanderen, ontstaan met name als tegenprestatie voor de betaling van de bijdragen en vertegenwoordigen, wanneer zij actuarieel worden gewaardeerd, de verplichtingen in de begroting.

Deze verplichtingen zijn gelijk aan de actuariële tegenwaarde van de verschuldigde uitkeringen per 31 december 1997 voor het personeel in actieve dienst en de lopende uitbetalingen aan de gepensioneerden.

8.4. Toezicht op het evenwicht van de regeling

Lid 4 van artikel 83 luidt: "Indien uit een actuariële raming van de pensioenregeling, verricht op verzoek van de Raad door een of meer bevoegde deskundigen, blijkt dat de bijdrage der ambtenaren niet toereikend is om het derde gedeelte van de uitkeringen ingevolge de pensioenregeling te financieren, bepalen de begrotingsautoriteiten, overeenkomstig de procedure tot vaststelling van de begroting en na advies van het in artikel 10 bedoelde comité voor het statuut, welke wijzigingen in de bijdragen of in de pensioengerechtigde leeftijd dienen te worden aangebracht".

Op basis van de actuariële ramingen van 1986 en 1989 werd vastgesteld dat de regeling in de vorm van een werkelijk pensioenfonds op lange termijn in evenwicht kon worden gehouden.

De Commissie heeft begin 1998 opdracht gegeven tot een nieuwe actuariële studie, waarvan de resultaten eind september 1998 bekend zullen zijn, om te controleren of dit evenwicht in de huidige omstandigheden nog steeds gewaarborgd is.

8.5. Opname bij de niet in de balanstelling opgenomen verbintenissen

Er is een actuariële studie uitgevoerd van de toekomstige verplichtingen op het gebied van de pensioenen. De studie is gebaseerd op de demografische kenmerken van het statutaire personeel van de instellingen en de communautaire organen op 31 december 1997 (en heeft dus betrekking op het personeel in actieve dienst en de ontvangers van pensioenen en vergoedingen), waarbij rekening is gehouden met de ontwikkeling van deze populatie vanaf 1968.

Het bedrag dat uit deze analyse voortvloeit - 14 miljard ECU op basis van de methode VPBC (Vested Pension Benefits Credits) - moet als voorlopig worden beschouwd. Het zal moeten worden bevestigd door de actuariële studie die thans wordt uitgevoerd op basis van specifieke instrumenten en meer volledige statistische gegevens.

9. Potentiële schulden wegens participaties in verbonden organen.

Dit bedrag omvat:

- De nog te verrichten betalingen op het niet volgestorte gedeelte van het door de Commissie geplaatste kapitaal in:

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

- De inschrijving op 30 000 aandelen van 10 000 ECU elk van de EBWO. Op te merken valt dat de gouverneurs van de bank op hun jaarvergadering op 15 april 1996 hebben besloten het kapitaal te verdubbelen. Overeenkomstig dit besluit heeft de Commissie zich verbonden voor het bovengenoemde bedrag (97/135/EG van de Raad van 17 februari 1997). Deze operatie zal bestaan uit volgestorte aandelen en af te roepen aandelen, in de volgende verhoudingen:

- het vol te storten deel bedraagt 22,5 %, of in totaal 67,5 miljoen ECU, bedrag dat als volgt zal worden vastgelegd en betaald:

- 1998: 33 750 000 ECU,

- 1999: 33 750 000 ECU;

- het niet vol te storten deel bedraagt 77,5 % of 232,5 miljoen ECU.

10. Het gewest Brussel-hoofdstad heeft een belasting ingevoerd op het gebruik van kantoorruimten. De Commissie heeft de gewestelijke overheid vragen gesteld over de vrijstelling op grond van het Protocol betreffende de voorrechten en immuniteiten. Het antwoord was in eerste instantie positief.

De plaatselijke overheid heeft de zaak echter aan de rechter voorgelegd, die heeft bevestigd dat de Commissie de vrijstelling op grond van het Protocol geniet.

Er is nog geen definitief besluit genomen. Een negatieve uitspraak voor de Commissie zou haar ongeveer twee miljoen ECU per jaar kosten.

11. In de hierna volgende tabel zijn - per jaar van het besluit van de Commissie - alle zaken opgenomen met betrekking tot de boeten wegens inbreuken op de concurrentievoorschriften die nog liepen op 31 december 1997. De op deze datum volledig geregelde zaken zijn niet in de tabel opgenomen.

Gezien het ingewikkelde karakter van deze zaken, het aantal erbij betrokken maatschappijen en de keuzemogelijkheden mag de tabel niet worden beschouwd als een historische weergave van de ontwikkeling over de verschillende jaren. Hij geeft slechts de huidige stand per hangende zaak ten opzichte van het oorspronkelijke besluit van de Commissie weer.

In deel II is een gedetailleerdere tabel opgenomen.

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

12. De eerste twee tabellen zijn gebaseerd op de formele mededelingen van de lidstaten overeenkomstig de Verordeningen (EEG) nr. 595/91 (8), (EG) nr. 1681/94 (9) en (EG) nr. 1831/94 (10); de bedragen zijn verdeeld per lidstaat. In deze tabellen is het verschil aangegeven tussen door de lidstaten als in te vorderen aangemerkte bedragen (berekend op basis van een vastgesteld bedrag of een geraamd bedrag) en de reeds geïnde bedragen of oninbaar gebleken bedragen. De derde tabel is gebaseerd op de vaststellingen van de eenheid fraudebestrijding (Uclaf); het gaat dus om geraamde bedragen die moeten worden bevestigd door een invorderingsopdracht van de ordonnateur.

Op te merken valt dat de in deze tabellen vermelde bedragen eerder theoretische maxima zijn dan bedragen die ter beschikking van de communautaire begroting zullen worden gesteld, want:

- De lidstaten delen niet altijd (en zeker niet binnen de termijnen) de resultaten van hun invorderingsmaatregelen mede.

- Hoewel de lidstaten de Commissie op de hoogte moeten houden van de invorderingsmogelijkheden, is het onmogelijk precies vast te stellen in welke mate de bedragen werkelijk zullen worden geïnd. Het nationale recht voorziet vaak in verjaringstermijnen van 30 jaar, zodat de overheid niet snel formeel van invordering zal afzien, zelfs als de kansen slechts theoretisch zijn. De Commissie verzoekt de lidstaten niettemin regelmatig de lijst van de oudere gevallen te herzien en er de bedragen uit te verwijderen die oninbaar zijn.

- Indien in een bepaald geval invordering om objectieve redenen onmogelijk is, moet de Commissie besluiten of het oninbare bedrag ten laste moet komen van de communautaire begroting of van de lidstaat die niet voldoende inspanningen heeft gedaan. Dit besluit, dat voor de uitgaven van het EOGFL-Garantie in het kader van de procedure voor de goedkeuring van de rekeningen wordt genomen, kan jaren op zich laten wachten (zo is de Commissie bezig met de voorbereiding van de goedkeuring van de rekeningen van het begrotingsjaar 1994).

- Zelfs als de betrokken lidstaat de invorderingsprocedure binnen de voorgeschreven termijnen heeft gestart, is een positief resultaat niet zeker. Dit geldt met name voor invorderingsopdrachten die voor de rechter worden betwist (dit is de reden waarom de tabellen, in de mate van het mogelijke, een afzonderlijke kolom bevatten voor de geschillen).

- Wat de structurele maatregelen betreft worden de afzonderlijke projecten medegefinancierd in het kader van meerjarenprogramma's. Zolang een meerjarenprogramma niet is afgesloten, kunnen de te innen bedragen niet precies worden vastgesteld, omdat bedragen die niet op regelmatige wijze zijn besteed onder bepaalde voorwaarden aan andere, regelmatige projecten kunnen worden toegewezen, en omdat de betaling in tranches, en vooral de saldobetaling, het in bepaalde gevallen mogelijk maakt de uitgaven te regulariseren.

Het verslag over de fraudebestrijding 1997 was nog niet goedgekeurd toen de jaarrekening werd vastgesteld.

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

13.1. Bedragen verschuldigd aan het EOGFL-Garantie, die zijn opgenomen in het grootboek van de debiteuren en door de lidstaten aan het einde van het begrotingsjaar (15 oktober 1997) waren gedeclareerd. Daar de ontvangen gegevens onvolledig zijn en na een uitvoerig onderzoek door de diensten van de Commissie gebleken is dat zij niet betrouwbaar zijn, moet worden vastgesteld dat deze vorderingen niet voldoen aan de drie voorwaarden: zeker, liquide en invorderbaar.

13.2. Op 30 september 1997 werd vastgesteld dat de afzet van de voorraden landbouwproducten netto 34,4 miljoen ECU kon opbrengen: de potentiële lasten werden geraamd op 1,5 miljoen ECU en de potentiële baten op 35,9 miljoen ECU. Dit resultaat ligt veel lager dan vorig jaar. Deze verschillen zijn het gevolg van diverse factoren:

- Ruim de helft (19,7 miljoen ECU) van de potentiële baten is nog steeds afkomstig van de granen, zij het voor een veel kleiner bedrag dan vroeger. Dit is te verklaren doordat de voorraden zowel in hoeveelheid als in boekwaarde zijn gestegen, terwijl de verwachte verkoopwaarde per product is verminderd door de daling van de wereldprijzen.

- Een belangrijke baat (9,1 miljoen ECU) wordt ook nog steeds verwacht van de sector olijfolie. Zoals reeds in de jaarrekening 1996 werd opgemerkt, is de verklaring dat voor Italië (dat de helft van de communautaire voorraden van dit product bezit) de waardevermindering aan het einde van het begrotingsjaar 1993 te groot was, waardoor de boekwaarde van het geheel van de voorraden werd verlaagd tot ver onder de verwachte verkoopwaarde aan het einde van het begrotingsjaar 1994. Deze buitensporige waardevermindering was het gevolg van een overwaardering van de boekwaarde van de voorraden die Italië had aangegeven vóór de waardevermindering van eind 1993. Gevolg is dat ook in 1997 nog sprake is van een belangrijke potentiële winst.

Voor de waardevermindering van de nieuwe voorraden, die onmiddellijk bij de inslag plaatsvindt, is in de begroting 1998 644 miljoen ECU uitgetrokken in onderafdeling B1, waarvan:

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

(1) International Organisation of Supreme Audit Institutions (INTOSAI) Accounting Standard Framework, september 1995.

(2) Voor de EVA-EER-landen is het bedrag van de kredieten die worden overgedragen van begrotingsjaar N naar N+1 pas bekend na de afsluiting van de rekeningen. Daarom worden bij de berekening van het saldo de kredietoverdrachten van begrotingsjaar N-1 naar begrotingsjaar N meegerekend.

(3) Document E/96/280, goedgekeurd op 22 januari 1997.

(4) Het Interinstitutioneel inventarisreglement is nog niet goedgekeurd.

(5) Het Interinstitutioneel Reglement is nog niet goedgekeurd.

(6) Zie de waarderingsregels m.b.t. de publicatievoorraden van het BOPEG.

(7) Tegen de koers van 31 december 1997.

(8) EOGFL-Garantie.

(9) Structurele maatregelen.