NL Publicatieblad van de Europese Unie L 5/1

BESCHIKKING VAN DE COMMISSIE

van 6 november 2008

betreffende staatssteun C 19/05 (ex N 203/05) die door Polen is toegekend ten gunste van Stocznia Szczecińska

(Kennisgeving geschied onder nummer C(2008) 6770)

(Slechts de tekst in de Poolse taal is authentiek)

(Voor de EER relevante tekst)

(2010/3/EG)

DE COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN,

Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap, en met name op artikel 88, lid 2, eerste alinea,

Gelet op de Overeenkomst betreffende de Europese Economische Ruimte, en met name op artikel 62, lid 1, onder a),

Na de belanghebbenden overeenkomstig de genoemde artikelen te hebben aangemaand hun opmerkingen (1) te maken,

Overwegende hetgeen volgt:

1. PROCEDURE

(1) Op grond van het bepaalde in punt 3 van bijlage IV bij het Toetredingsverdrag waarin de procedure betreffende het overgangsmechanisme is geregeld, heeft Polen bij brief van 27 april 2004 (geregistreerd op 28 april 2004) herstructureringsmaatregelen aangemeld ten gunste van Stocznia Szczecińska Nowa Sp. z o.o. (de nieuwe Szczecin-scheepswerf NV, hierna: „SSN”). De zaak is geregistreerd onder nummer PL 31/2004.

(2) Bij brief van 19 mei 2004 heeft de Commissie Polen verzocht om bepaalde ontbrekende documenten te overleggen. Deze zijn op 16 juni 2004 verstrekt. Bij brieven van 12 augustus 2004, 18 november 2004 en 4 maart 2005 heeft de Commissie om nadere informatie verzocht. Polen heeft hierop gereageerd bij brieven van 24 september 2004 (geregistreerd op diezelfde dag), 28 januari 2005 (geregistreerd op 2 februari 2005), 30 maart 2005 (geregistreerd op 1 april 2005) en 18 april 2005 (geregistreerd op 20 april 2005). Op 9 november 2004, 17 november 2004 en 3 maart 2005 hebben er bijeenkomsten met de Poolse autoriteiten plaatsgevonden.

(3) Bij brief van 22 april 2005 (geregistreerd op diezelfde dag) heeft Polen ermee ingestemd dat de Commissie de aanmelding van zaak PL 31/2004 van 27 april 2004 eveneens behandelt als een aanmelding als bedoeld in artikel 88, lid 2, van het EG-Verdrag aangaande maatregelen die als nieuwe steun aangemerkt dienen te worden. De betrokken zaak is geregistreerd onder het nieuwe nummer N 203/05.

(4) Op 1 juni 2005 heeft de Commissie het besluit genomen om de procedure in te leiden als bedoeld in artikel 88, lid 2, van het EG-Verdrag met betrekking tot de herstructureringssteun ten gunste van SSN zoals deze door de Poolse autoriteiten is aangemeld. De Commissie heeft haar besluit in het Publicatieblad (2) gepubliceerd en heeft de Poolse autoriteiten en de belanghebbenden uitgenodigd om opmerkingen over de betrokken steun te maken.

(5) Bij brief van 24 juni 2005 hebben de Poolse autoriteiten aangegeven dat het besluit vertrouwelijke informatie bevat en hebben zij verzocht om die informatie te schrappen in de openbare versie van het besluit. De Commissie heeft hierop bij brief van 15 juli 2005 gereageerd. Vervolgens heeft Polen bij brieven van 30 juni 2005 (geregistreerd op 1 juli 2005), 26 juli (geregistreerd op 27 juli 2005), en 30 augustus 2005 (geregistreerd op 1 september 2005) verzocht om verlenging van de termijn voor het indienen van opmerkingen over het besluit tot inleiding van de procedure. De Commissie heeft hierop geantwoord bij brieven van respectievelijk 12 juli, 2 augustus en 9 september 2005. Bij brief van 4 oktober 2005 (geregistreerd op 7 oktober 2005) hebben de Poolse autoriteiten hun opmerkingen ingediend met betrekking tot het besluit om de formele onderzoeksprocedure in te leiden. In deze brief hebben de Poolse autoriteiten ook een herstructureringsplan opgenomen voor 2002-2004, welk plan gedateerd is op december 2002, waarna het in oktober 2003 nog is gewijzigd (hierna: „het herstructureringsplan 2003”). Bij brief van 10 oktober 2005 (geregistreerd op diezelfde dag) heeft een wettelijk vertegenwoordiger van SSN verklaard dat de standpunten en opmerkingen van SSN verwerkt zijn in de documenten die de Poolse autoriteiten hebben ingediend.

(6) De volgende externe belanghebbenden hebben opmerkingen ingediend: Związek Pracodawców Forum Okrętowe (Vereniging van de Poolse Maritieme Industrie) bij brief van 6 oktober 2005 (geregistreerd op diezelfde dag), Towimor S.A. bij brief van 6 oktober 2005 (geregistreerd op diezelfde dag), H. Cegielski — Poznań S.A. bij brief van 6 oktober 2005 (geregistreerd op diezelfde dag), Spliethoff’s Bevrachtingskantoor B.V. bij brief van 6 oktober 2005 (geregistreerd op diezelfde dag), Peter Döhle Schiffahrts-KG bij brief van 5 oktober 2005 (geregistreerd op 6 oktober 2005), Odfjell ASA bij brief van 6 oktober 2005 (geregistreerd op 11 oktober 2005), de vakbonden van SSN („Solidarność”, „Solidarność 80” en „Stoczniowiec”) bij brief van 7 oktober 2005 (geregistreerd op 10 oktober 2005), de burgemeester van Szczecin bij brief van 5 oktober 2005 (geregistreerd op 11 oktober 2005), Lubmor Sp. z o.o. bij brief van 6 oktober 2005 (geregistreerd op 11 oktober 2005), en de Business Club Szczecin bij brief van 12 oktober 2005 (geregistreerd op diezelfde dag). De Commissie heeft de desbetreffende opmerkingen bij brief van 27 oktober 2005 doorgestuurd aan Polen. De Poolse autoriteiten hebben hierop bij brief van 21 november 2005 geantwoord.

(7) De Commissie heeft een externe adviseur ingeschakeld voor de evaluatie van het herstructureringsplan 2003. Die adviseur heeft zijn rapport in maart 2006 aan de Commissie overgelegd.

(8) Bij brief van 13 januari 2006 heeft de Commissie de Poolse autoriteiten verzocht om nadere informatie te verschaffen over de herstructurering van SSN. Polen heeft hierop gereageerd bij brief van 20 februari 2006 (geregistreerd op diezelfde dag). Op 22 februari 2006 heeft er een bijeenkomst plaatsgevonden tussen de Poolse autoriteiten, vertegenwoordigers van de scheepswerf en medewerkers van de Commissie. Na die bijeenkomst heeft de Commissie bij brieven van 8 maart 2006, 30 maart 2006, 12 april 2006 en 28 april 2006 Polen om nadere informatie verzocht. De Poolse autoriteiten hebben hierop gereageerd bij brieven van 13 maart 2006 (geregistreerd op diezelfde dag), 29 maart 2006 (geregistreerd op 30 maart 2006), 6 april 2006 (geregistreerd op 10 april 2006), 19 april 2006 (geregistreerd op 20 april 2006), en 26 mei 2006 (geregistreerd op 30 mei 2006). Bij brief van 23 juni 2006 (geregistreerd op 26 juni 2006) heeft de adviseur van de scheepswerf een ontwerpherstructureringsplan met de titel Ontwikkelingsplan 2006-2011 voor Stocznia Szczecinska Nowa Sp. z o.o. bij de Commissie ingediend voor nader overleg.

(9) Op 12 juli 2006 heeft er een bijeenkomst plaatsgevonden tussen de Poolse autoriteiten, vertegenwoordigers van de scheepswerf en medewerkers van de Commissie. Bij brief van 13 juli 2006 (geregistreerd op 17 juli 2006) hebben de Poolse autoriteiten informatie overgelegd over de herstructurering van SSN. Bij brief van 17 juli 2006 heeft de Commissie de Poolse autoriteiten verzocht om nadere informatie te verstrekken. De Poolse autoriteiten hebben hierop bij brief van 1 september 2006 (geregistreerd op diezelfde dag) geantwoord. Op 4 september 2006 heeft Polen een aangepast herstructureringsplan voor SSN ingediend met de titel Ontwikkelingsplan 2006-2011 voor Stocznia Szczecinska Nowa Sp. z o.o. (hierna: „het herstructureringsplan 2006”).

(10) Bij brieven van 26 september 2006 (geregistreerd op 27 september 2006) en 21 november 2006 (geregistreerd op 27 november 2006) hebben de Poolse autoriteiten aanvullende informatie over deze kwestie overgelegd.

(11) Op 7 december 2006 heeft er een bijeenkomst plaatsgevonden tussen Neelie Kroes, lid van de Commissie, en de Poolse minister van Economische Zaken, Piotr Wozniak. De heer Wozniak verklaarde tijdens die bijeenkomst dat Polen voornemens is de privatisering van SSN opnieuw in gang te zetten op basis van een open en transparante procedure die in juni 2007 afgerond zou moeten zijn. Polen heeft deze verklaring bij brief van 27 december 2006 (geregistreerd op 4 januari 2007) bevestigd waarbij verwezen werd naar het besluit van de Poolse ministerraad van 19 december 2006 waarin een document is aangenomen met als titel Informatie over de stand van zaken in de scheepsbouwsector. Polen heeft de Commissie verzocht om de besprekingen te openen met betrekking tot mogelijke compenserende maatregelen. Medewerkers van de Commissie hebben op 18 december 2006 samen met de externe adviseur een bezoek aan de scheepswerf gebracht om de feiten vast te stellen en de benodigde gegevens te verzamelen om die compenserende maatregelen te evalueren. De externe adviseur heeft op 16 januari 2007 zijn rapport overgelegd met een evaluatie van de huidige capaciteit van de werf.

(12) Bij brief van 29 januari 2007 heeft de Commissie gereageerd op een brief van 27 december 2006. In genoemde brief van 29 januari heeft de Commissie Polen onder andere verzocht om uiterlijk eind februari 2007 een voorstel in te dienen voor compenserende maatregelen voor SSN.

(13) Bij brief van 28 februari 2007 (geregistreerd op diezelfde dag) heeft Polen een nadere toelichting gegeven op de privatisering van SSN en een voorstel gedaan voor die compenserende maatregelen. Door de Poolse autoriteiten is in dit verband voorgesteld om vanaf maart 2010 een van de drie scheepshellingen van de werf buiten bedrijf te stellen.

(14) Tegen die achtergrond heeft er op 15 maart 2007 een technische bijeenkomst plaatsgevonden tussen medewerkers van de Commissie, de Poolse autoriteiten en vertegenwoordigers van de werf, waarbij de aandacht met name is uitgegaan naar de compenserende maatregelen enerzijds en de lopende privatisering anderzijds. De Commissie en de Poolse autoriteiten zijn overeengekomen dat de Commissie de technische kwesties rechtstreeks met SSN zou bespreken teneinde alle informatie te kunnen verzamelen met het oog op een evaluatie van het Poolse voorstel voor compenserende maatregelen.

(15) Na de bijeenkomst heeft de Commissie bij brieven van 29 maart 2007, 27 april 2007 en 30 mei 2007 een scala aan gegevens bij SSN opgevraagd. De werf heeft hier bij brieven van 18 april 2007 (geregistreerd op 27 april 2007), 8 mei 2007 (geregistreerd op 10 mei 2007), en 4 juni 2007 (geregistreerd op 5 juni 2006) op geantwoord. Op 8 juni heeft er een bijeenkomst plaatsgevonden tussen medewerkers van de Commissie, de Poolse autoriteiten en vertegenwoordigers van de werf. Bij brief van 15 juni 2007 (geregistreerd op diezelfde dag) heeft SSN aanvullende informatie verstrekt.

(16) Bij brief van 31 juli 2007 heeft de Commissie Polen geïnformeerd dat de sluiting van de Wulkan 1-scheepshelling onder bepaalde omstandigheden als een afdoende compenserende maatregel aangemerkt zou kunnen worden. In hun antwoord van 24 augustus 2007 (geregistreerd op 28 augustus 2007) hebben de Poolse autoriteiten hun voornemen bevestigd om de capaciteitsvermindering te realiseren zoals die in de brief van de Commissie is gespecificeerd.

(17) De Poolse autoriteiten hebben bij brieven van 5 januari 2007 (geregistreerd op diezelfde dag) en 9 januari 2007 (geregistreerd op 11 januari 2007) informatie verstrekt over de privatisering en herstructurering van SSN. De Commissie heeft hierop bij brief van 29 januari 2007 geantwoord. In een brief van 28 februari 2007 (geregistreerd op diezelfde dag) hebben de Poolse autoriteiten aangekondigd dat zij een investeerder voor de werf zouden selecteren en dat eind juni 2007 de privatiseringsovereenkomst zou worden ondertekend.

(18) De Commissie heeft bij brieven van 29 mei 2007, 28 juni 2007 en 30 juli 2007 om een nadere toelichting inzake de privatisering van SSN verzocht. Bij brief van 1 juni 2007 (geregistreerd op 4 juni 2007) heeft Polen nadere informatie op dit punt verstrekt. De brief bevatte een lijst met ondernemingen die een uitnodiging hadden gekregen om een bod op SSN te doen. Later is hieromtrent nog nadere informatie verschaft bij brieven van 25 juni 2007 (geregistreerd op diezelfde dag) en 11 juli 2007 (geregistreerd op diezelfde dag).

(19) Bij brief van 1 augustus 2007 (geregistreerd op 6 augustus 2007) hebben de Poolse autoriteiten het eerste ontwerpinformatiememorandum van SSN overgelegd. Bij brief van 13 augustus 2007 heeft de Commissie haar opmerkingen inzake dit informatiememorandum gestuurd. Bij brief van 21 augustus 2007 (geregistreerd op 27 augustus 2007) hebben de Poolse autoriteiten de Commissie geïnformeerd dat de financiële situatie van de werf aanzienlijk verslechterd was en dat de overheidsinstanties die SSN in eigendom hadden. voornemens waren om de werf met kapitaalinjecties te steunen. Polen kondigde eveneens aan dat het informatiememorandum dienovereenkomstig gewijzigd zou worden.

(20) Bij brief van 4 september 2007 heeft de Commissie om een toelichting verzocht. De Poolse autoriteiten hebben hierop gereageerd bij brieven van 7 september 2007 (geregistreerd op 10 september 2007) en 11 september 2007. Middels deze brieven heeft Polen de nieuwe versie van het informatiememorandum overgelegd en de Commissie op de hoogte gesteld van het feit dat de uitnodiging tot het indienen van een bod aan 221 potentiële investeerders is verstuurd.

(21) De Commissie heeft bij brief van 12 september 2007 om aanvullende informatie verzocht. Tevens heeft de Commissie bij brieven van 14 september 2007 en 3 oktober 2007 opmerkingen over het informatiememorandum gemaakt en om een nadere toelichting verzocht. De Poolse autoriteiten hebben hierop bij brief van 12 oktober 2007 (geregistreerd op 16 oktober 2007) gereageerd en verklaard dat zes potentiële investeerders een exemplaar van het informatiememorandum van de werf hadden opgevraagd. Bij brief van 23 oktober 2007 (geregistreerd op diezelfde dag) hebben de Poolse autoriteiten een bijgewerkt privatiseringsprogramma overgelegd, waarbij ervan uit werd gegaan dat de onderhandelingen met de potentiële investeerders in januari 2008 van start zouden gaan.

(22) Bij brief van 30 november 2007 heeft de Commissie verzocht om het ontwerpherstructureringsplan dat door de nieuwe eigenaar van de werf zou worden opgesteld, uiterlijk eind februari 2008 te overleggen. Bij brieven van 11 december 2007 (geregistreerd op 13 december 2007) en 19 december 2007 (geregistreerd op 20 december 2007) heeft Polen nadere informatie over het privatiseringsproces verstrekt. Bij brief van 21 december 2007 (geregistreerd op diezelfde dag) heeft Polen de Commissie geïnformeerd dat Amber Sp. z o.o. (hierna: „Amber”, een volledige dochteronderneming van het Poolse staalhandelsbedrijf Złomrex) op 20 december 2007 de enige partij was die een bindend bod had gedaan voor de koop van de aandelen SSN.

(23) Op 10 januari 2008 heeft er een bijeenkomst plaatsgevonden tussen de Poolse autoriteiten en de Commissie. Na die bijeenkomst heeft de Commissie bij brieven van 17 januari 2008, 30 januari 2008, 28 februari 2008, 18 maart 2008 en 2 april 2008 de Poolse autoriteiten om nadere informatie verzocht met betrekking tot het privatiseringsproces. De Poolse autoriteiten hebben bij brieven van 23 januari 2008 (geregistreerd op 24 januari 2008), 25 januari 2008 (geregistreerd op 28 januari 2008) en 30 januari 2008 (geregistreerd op 31 januari 2008) op de verzoeken van de Commissie gereageerd. Bij brief van 8 februari 2008 (geregistreerd op diezelfde dag) heeft Polen een exemplaar van het bindende bod van Amber overgelegd.

(24) Bij brief van 14 februari 2008 (geregistreerd op 19 februari 2008) heeft Polen de Commissie geïnformeerd dat het niet haalbaar was om de privatisering van de werf op de deadline van eind februari 2008 afgerond te hebben. Tevens hebben de Poolse autoriteiten het voornemen geuit om de privatisering tegen de zomer van 2008 voltooid te hebben en alsdan tevens een nieuw herstructureringsplan te kunnen overleggen.

(25) Bij brief van 29 februari 2008 (geregistreerd op 3 maart 2008) hebben de Poolse autoriteiten twee documenten van Amber overgelegd: Aanvullende toelichting, schets van het herstructureringsprogramma en gedane toezeggingen met betrekking tot de koop van SSN, opgesteld door Amber, d.d. 29 februari 2008, en de Eerste versie van het herstructureringsplan 2008-2012, inclusief businessplan, voor SSN op basis van de informatie die is verkregen in het kader van de due diligence die naar de scheepswerf is uitgevoerd.

(26) Bij brief van 28 maart 2008 (geregistreerd op diezelfde dag) hebben de Poolse autoriteiten verklaard dat de exclusiviteitsperiode voor de onderhandelingen met Amber verlengd is tot 15 april 2008. Op uitnodiging van de Poolse autoriteiten in een brief van 4 april 2008 (geregistreerd op 7 april 2008) heeft er op 10 april 2008 een bijeenkomst plaatsgevonden tussen de Poolse autoriteiten, vertegenwoordigers van SSN en Amber en medewerkers van de Commissie.

(27) Bij e-mail van 9 april 2008 (geregistreerd op 24 april 2008) heeft de adviseur van Amber voorlopige financiële prognoses voor de scheepswerf overgelegd. Amber heeft ook tijdens de bijeenkomst van 10 april 2008 informatie verstrekt. De desbetreffende informatie is op 18 april 2008 geregistreerd.

(28) Bij brieven van 7 april 2008 (geregistreerd op 18 april 2008), 23 april 2008 (geregistreerd op diezelfde dag), 25 april 2008 (geregistreerd op diezelfde dag), 28 april 2008 (geregistreerd op 29 april 2008), en 29 april 2008 (geregistreerd op 5 mei 2008) heeft Polen informatie verstrekt over de voortgang van de onderhandelingen met Amber. De Commissie heeft in dat verband bij brief van 30 april 2008 om nadere informatie verzocht. Op 8 mei 2008 heeft er een bijeenkomst tussen de Poolse autoriteiten en de Commissie plaatsgevonden.

(29) Bij brieven van 21 april 2008 en 30 april 2008 heeft de Commissie opmerkingen over de voortgang van het privatiseringsproces gestuurd.

(30) Tot slot heeft Polen bij brief van 12 mei 2008 (geregistreerd op diezelfde dag) de Commissie geïnformeerd dat Amber zich uit het privatiseringsproces had teruggetrokken.

(31) Polen heeft de Commissie eveneens geïnformeerd dat de Poolse autoriteiten actief bezig waren met het opnieuw in gang zetten van het privatiseringsproces om uiterlijk eind november 2008 privatiseringsovereenkomsten te kunnen sluiten. Vanaf 3 juni 2008 heeft Polen de Commissie dagelijks verslag gedaan van de reacties van belangstellende partijen in het kader van de nieuw opgestarte privatiseringsronde. Op 13 juni 2008 heeft er een bijeenkomst tussen de Commissie en de Poolse autoriteiten plaatsgevonden.

(32) Op verzoek van de Poolse autoriteiten hebben medewerkers van de Commissie op 20 juni 2008 een ontmoeting gehad met de Noorse onderneming Ulstein. Op 24 juni 2008 hebben die medewerkers samen met de Poolse autoriteiten gesproken met het Poolse bedrijf Mostostal Chojnice. Deze ondernemingen zijn aan de Commissie voorgesteld als potentiële kopers van SSN. Bij brief van 26 juni 2008 (geregistreerd op diezelfde dag) heeft Polen een door Mostostal Chojnice opgesteld ontwerpherstructureringsplan voor SSN overgelegd. Bij brief van 7 juli 2008 (geregistreerd op 8 juli 2008) is aanvullende informatie verstrekt.

(33) Bij brief van 14 juli 2008 heeft Polen de toezegging gedaan dat er uiterlijk op 12 september 2008 een volledig herstructureringsplan aan de Commissie voorgelegd zou worden.

(34) Op 16 juli 2008 heeft de Commissie haar beoordeling en de bijbehorende conclusies neergelegd in een ontwerpbeschikking om de formele onderzoeksprocedure af te ronden.. In dat verband is geconcludeerd dat de staatssteun die aan SSN is toegekend, onverenigbaar is met de gemeenschappelijke markt en teruggevorderd dient te worden. Gezien de brief van Polen van 14 juli 2008 heeft de Commissie echter besloten om de goedkeuring van die beschikking uit te stellen om te kunnen beoordelen of het nieuwe herstructureringsplan, dat uiterlijk 12 september 2008 door de Poolse autoriteiten overgelegd zou moeten worden, tot een aanzienlijke verbetering van de situatie zou leiden zodat het alsnog mogelijk zou zijn om de steun als verenigbaar met de gemeenschappelijke markt aan te merken.

(35) Vervolgens heeft Polen de Commissie wekelijks over de voortgang van de privatisering geïnformeerd (bij brieven van 28 juli, 4 augustus, 12 augustus, 21 augustus, 25 augustus, 1 september, 8 september, 16 september en 23 september 2008, die allemaal op de desbetreffende data zijn geregistreerd).

(36) Bij brief van 18 juli 2008 (geregistreerd op 21 juli 2008) heeft Polen om een overlegronde met medewerkers van de Commissie verzocht in verband met het ontwerpherstructureringsplan. Doel was om in de definitieve versie van het plan ook rekening te houden met de opmerkingen van de medewerkers van de Commissie. Bij brief van 31 juli 2008 heeft de Commissie haar goedkeuring aan het overlegschema gehecht.

(37) De Commissie heeft echter pas op 3 september 2008 informeel een ontwerpherstructureringsplan voor SSN ontvangen. Na ontvangst van dat plan heeft er op 4 september 2008 in aanwezigheid van Mostostal een eerste bijeenkomst plaatsgevonden tussen de Poolse autoriteiten en medewerkers van de Commissie. Op 8 september heeft de Commissie een herzien ontwerpherstructureringsplan ontvangen. Vervolgens is er op 10 september 2008 een nieuwe bijeenkomst georganiseerd tussen de Poolse autoriteiten, Mostostal en de potentiële co-investeerder Ulstein.

(38) Bij brief van 12 september 2008 (geregistreerd op diezelfde dag) heeft Polen het definitieve herstructureringsplan voor SSN ingediend dat door Mostostal samen met de Noorse scheepswerf Ulstein was opgesteld.

(39) Bij brief van 16 september 2008 (geregistreerd op 17 september 2008) heeft Polen een ontwerp overgelegd van de privatiseringsovereenkomst tussen Mostostal en de overheidsinstanties die eigenaar waren van SSN, te weten het Agentschap voor Industriële Ontwikkeling en de Poolse Scheepswerfcorporatie.

(40) Bij brief van 22 september 2008 (geregistreerd op diezelfde dag) heeft Ulstein de Commissie geïnformeerd dat zij zich uit het privatiseringsproces heeft teruggetrokken en niet zou deelnemen aan de herstructurering van SSN.

(41) Bij brief van 22 september 2008 (geregistreerd op 25 september 2008) heeft Mostostal de Commissie geïnformeerd dat het bedrijf, gezien het besluit van Ulstein, bereid zou zijn om het volledige herstructureringsplan voor SSN alleen uit te voeren. Op 30 september 2008 heeft er een bijeenkomst plaatsgevonden tussen de Poolse autoriteiten, de Commissie en Mostostal.

(42) Bij brief van 27 oktober 2008 heeft de Commissie Polen de kadervoorwaarden meegedeeld voor de uitvoering van de onderhavige beschikking. Bij brief van 3 november 2008 (geregistreerd op 4 november 2008) heeft Polen toegezegd deze voorwaarden volledig te eerbiedigen. De Commissie heeft deze toezegging bij brief van 6 november 2008 geaccepteerd.

(43) Bij brief van 14 juni 2007 heeft de Commissie de Poolse autoriteiten verzocht om informatie te verstrekken over de staatssteun die SSN heeft ontvangen na de inleiding van de formele onderzoeksprocedure. De Poolse autoriteiten hebben hierop geantwoord bij brief van 11 juli 2007 (geregistreerd op diezelfde dag). De Commissie heeft bij brief van 13 november 2007 om een nadere toelichting gevraagd. Polen heeft hierop gereageerd bij brief van 9 januari 2008 (geregistreerd op diezelfde dag). Polen heeft eveneens bij brief van 9 januari 2008 (geregistreerd op 10 januari 2008) aanvullende informatie verstrekt met betrekking tot de staatssteun die aan de werf is toegekend. Polen heeft de Commissie bij brieven van 6 december 2007 (geregistreerd op diezelfde dag), 9 januari 2008 (geregistreerd op 10 januari 2008), 12 februari 2008 (geregistreerd op 13 februari 2008), 26 juni 2008 (geregistreerd op 27 juni 2008) en 12 september 2008 (geregistreerd op diezelfde dag) geïnformeerd over aanvullende steunmaatregelen die in verband met SSN zijn genomen.

2. BESCHRIJVING

2.1. BEGUNSTIGDE ONDERNEMING

(44) De onderneming van begunstigde is gevestigd in de regio Zachodniopomorskie (West-Pommeren) in het noordwesten van Polen. De Commissie merkt op dat bedrijven die in deze regio gevestigd zijn, op grond van de staatssteunregels in aanmerking komen voor steun uit hoofde van de structuurfondsen (in het kader van de convergentiedoelstelling (3) en het Cohesiefonds (4). Bedrijven in deze regio kunnen met name voor steun in aanmerking komen middels het regionale operationele programma voor de regio Zachodniopomorskie op grond van de prioritaire assen voor de ondersteuning van kleine en middelgrote ondernemingen (kmo’s), voor maatregelen voor de overdracht van innovatie en technologie (gericht op het creëren van werkgelegenheid op de lange termijn) en voor de ontwikkeling van de sociale en educatieve infrastructuur (met een nadruk op beroepsopleidingen en ‘een leven lang leren’). Bedrijven in deze regio kunnen ook voor steun in aanmerking komen op grond van het operationele programma voor bedrijfsinnovatie.

(45) SSN is op 25 juni 2002 opgericht om de scheepsbouwactiviteiten over te nemen van Stocznia Szczecińska Porta Holding S.A. (hierna: „SSPH”) en van de belangrijkste scheepsbouwdochteronderneming van SSPH, te weten Stocznia Szczecińska (hierna: „SS”). SSPH en SS zijn op 29 juli 2002 failliet verklaard. SSN is als een lege vennootschap opgericht en was als zodanig niet aansprakelijk voor de schulden die SSPH en SS in verband met hun voormalige activiteiten hebben gemaakt.

(46) De nieuwe scheepswerf is overgenomen door het staatsbedrijf Agencja Rozwoju Przemysłu S.A. (Agentschap voor Industriële Ontwikkeling S.A., hierna: „ARP”) en het ministerie van Financiën met het oog op de voltooiing van de lopende productie en de doorstart van de scheepsbouwactiviteiten onder doorvoering van de noodzakelijke herstructureringen. Formeel gezien was het bedrijf dat de voormalige scheepsbouwactiviteit overnam een in 1989 opgerichte dochteronderneming van SSPH, te weten Allround Ship Services Sp. z o.o. (hierna: „ASS”). In feite had SSPH, dat volledig in eigendom was van de staat en dat zich in een zeer problematische financiële situatie bevond, al in 2001 besloten om alle scheepsbouwactiviteiten bij ASS onder te brengen aangezien dat bedrijf eenvoudiger te herstructureren zou zijn dan SS. In januari 2002 heeft ASS, oorspronkelijk een kleine dochteronderneming die actief was in de verfsector, een kaderovereenkomst met SSPH gesloten voor de bouw van scheepsrompen. Daartoe heeft ASS productiemiddelen van SSPH geleased. Een aantal weken voordat SSPH het faillissement heeft aangevraagd, is ASS voor 1 PLN aan ARP verkocht. Vervolgens heeft het bedrijf een andere naam gekregen: Stocznia Szczecinska Nowa (SSN — de begunstigde van de steun).

(47) SSN heeft de activa in eerste instantie niet van SSPH en SS overgenomen, maar tot juli 2004 geleased van de curator. Op 20 juli 2004 heeft SSN overeenkomsten met de curatoren van SSPH en SS gesloten op grond waarvan zij deze activa heeft verkregen. SSN heeft echter niet de schulden van SSPH en SS overgenomen. Die schulden zijn dus bij die twee ondernemingen achtergebleven en zijn in het kader van de faillissementsprocedure afgehandeld. SSN heeft wel enkele lopende werkzaamheden overgenomen door nieuwe contracten met de desbetreffende reders te sluiten.

(48) ASS heeft weliswaar het personeel van SSPH en SS overgenomen, maar de werf heeft dat personeelsbestand vervolgens geleidelijk teruggebracht van 8 071 werknemers in 2001 tot 5 322 eind 2006. In 2007 waren er gemiddeld 4 700 werknemers in dienst.

(49) Het productievolume is toegenomen van 158 000 CGT (Compensated Gross Tonnage) in 2003 tot 213 000 CGT in 2005, maar viel in 2006 terug tot 167 000 CGT. Per augustus 2007 bevatte de orderportefeuille 30 schepen met een totale waarde van 1 134 miljoen EUR. Qua omvang van de orderportefeuille neemt SSN wereldwijd de 32e en Europees gezien de 6e plaats in.

(50) De belangrijkste afnemers van SSN zijn gevestigd in Duitsland, Nederland, Rusland en Italië. Haar grootste Europese concurrenten zijn Spaanse, Duitse en Kroatische scheepswerven.

(51) Op dit moment is 80 % van SSN eigendom van Korporacja Polskie Stocznie S.A. (de Poolse Scheepswerfcorporatie S.A., hierna: „KPS”). ARP houdt 18 % van de aandelen. De resterende 2 % is eigendom van het ministerie van Financiën. ARP is een naamloze vennootschap die bij wet is opgericht en volledig eigendom is van de staat. ARP voert activiteiten uit die haar bij wet worden opgedragen, inclusief de participatie in eigendomsherstructureringen van staatsbedrijven, het namens overheidsinstellingen beheren van activa en aandelen van het ministerie van Financiën en het verstrekken van leningen en garanties voor de herstructurering van staatsbedrijven. KPS is volledig eigendom van ARP en is opgericht voor de financiering van scheepsbouwbedrijven in Polen.

(52) SSN houdt zich bezig met de productie van schepen, inclusief containerschepen, chemicaliëntankers, ro-ro-schepen en multifunctionele schepen. 1 % van de activiteiten van het bedrijf bestaat uit het produceren van metalen constructies en het verlenen van uiteenlopende scheepsbouwdiensten.

(53) De belangrijkste productiefaciliteiten van SSN zijn drie scheepshellingen: Wulkan Nowy, Odra Nowa en Wulkan 1.

(54) Meteen na zijn oprichting in 2002 is SSN met de herstructureringsactiviteiten begonnen. Allereerst werd het herstructureringsplan 2003 opgesteld dat op 19 december 2002 door de aandeelhouders is goedgekeurd en in oktober 2003 is gewijzigd. De volgende factoren werden aangemerkt als de belangrijkste redenen voor het faillissement van de voormalige scheepsbouwer in Szczecin: technologische problemen, ontwerpfouten, lage productiviteit, hoge kosten en externe factoren als de hoge wisselkoers van de Poolse zloty en de Aziatische concurrentie. Vanwege deze problemen bleven de financiële markten terughoudend wat de financiering van de scheepsbouw betreft, hetgeen tot vertragingen in de levering heeft geleid en dus tot een opeenhoping van boetes en schulden.

(55) Doel van de herstructureringsstrategie was het realiseren van een duurzame rentabiliteit door de nadruk op de markt voor containerschepen te leggen en uit te groeien tot een belangrijke producent van chemicaliëntankers, multifunctionele schepen en ro-ro- en con-ro-schepen. In het herstructureringsplan was ook de mogelijkheid voorzien van het aantrekken van een strategische investeerder. In 2003 bleek het noodzakelijk om het oorspronkelijke herstructureringsplan aan te passen vanwege de financiële moeilijkheden bij de samenwerkende bedrijven en de problemen met werknemers en activiteiten die nauw verband hielden met SSN.

(56) De financiële situatie van SSN ging gestaag achteruit. Tabel 1 De productie van SSN (x miljoen PLN) 2002 2003 2004 2005 2006 30.9.2007 Omzet 424,88 1 114,44 1 303,46 1 416,04 1 199,38 655,87 Bedrijfs-resultaat –6,16 –39,64 – 119,80 –11,44 – 194,24 – 134,36 Vermogen 65,01 62,01 112,83 247,96 149,43 81,96

(57) Tot de externe factoren die verder bijdroegen tot de problematische financiële situatie, behoorden de devaluatie van de dollar (de valuta van de inkomsten van het bedrijf) en de waardevermeerdering van de zloty (de valuta van de kosten), stijgende staalprijzen en problemen bij het verkrijgen van financiering voor de schepen na het faillissement van SSPH. Ten aanzien van de interne redenen voor de problemen van de werf werd onderkend dat de faciliteiten in slechte staat verkeerden en er een aanzienlijke upgrading noodzakelijk was. Vanaf 2006 werd de werf met ernstige werknemersproblemen geconfronteerd: een hoog verzuimpercentage, een hoog verloop van werknemers en het vertrek van gekwalificeerde werknemers naar andere scheepswerven, met name in Duitsland en Noorwegen, waar de salarissen aanzienlijk hoger waren.

2.2. BESLUIT OM DE PROCEDURE IN TE LEIDEN OP GROND VAN ARTIKEL 88, LID 2, VAN HET EG-VERDRAG

(58) In haar besluit om de formele onderzoeksprocedure in te leiden, was de Commissie oorspronkelijk van mening dat een aantal bij haar aangemelde maatregelen nieuwe staatssteun vormden als bedoeld in punt 3 van bijlage IV bij het Toetredingsverdrag, aangezien de desbetreffende steun niet was toegekend op het moment van toetreding. De Commissie heeft bedoelde maatregelen opgenomen in deel B van de bijlage bij haar besluit.

(59) De Commissie heeft daarnaast besloten dat een aantal steunmaatregelen (opgenomen in deel A van de bijlage bij het besluit om de formele onderzoeksprocedure in te leiden) vóór 1 mei 2004 aan SSN zijn toegekend en dat zij daarom na de toetreding niet vallen onder het toepassingsgebied van punt 3 van bijlage IV bij het Toetredingsverdrag. Dat betekent dat die maatregelen niet onderzocht zullen worden aan de hand van de procedure zoals die is neergelegd in artikel 88, lid 2, van het EG-Verdrag. De onderhavige beschikking is dan ook niet op die maatregelen van toepassing. Desalniettemin dienen zij wel in aanmerking te worden genomen bij het beoordelen van de verenigbaarheid met de gemeenschappelijke markt van de maatregelen die na de toetreding zijn genomen.

(60) Met betrekking tot de maatregelen die opgenomen zijn in deel B van de bijlage bij het besluit om de formele onderzoeksprocedure in te leiden, heeft de Commissie in hoofdlijnen beargumenteerd dat er voorafgaand aan de toetreding geen wettelijk bindend besluit over deze maatregelen was genomen. De Commissie heeft daarbij echter wel onderkend dat er al een aantal voorbereidende stappen waren genomen om een dergelijk besluit te nemen.

(61) De eerste van deze maatregelen is een kapitaalinjectie door ARP. In het herstructureringsplan 2003 is een kapitaalinjectie voorzien van 241 752 900 PLN, maar uiteindelijk is slechts een deel van deze kapitaalinjectie (180 miljoen PLN) vóór de toetreding uitgevoerd. ARP was namelijk vanwege begrotingstechnische redenen niet in staat om de gehele kapitaalverhoging van 241 752 900 PLN uit te voeren. Volgens Polen is het besluit om de resterende kapitaalverhoging (61 752 652 PLN ) uit te voeren, genomen op 21 december 2004.

(62) De tweede en derde steunmaatregel hebben betrekking op de door ARP verstrekte uitvoeringsgaranties (beide voor een steunbedrag van 1 935 000 PLN). Deze garanties waren bedoeld voor schepen waarvoor de contracten in 2002 zijn gesloten. De garanties voor de volgende schepen zouden telkens worden verstrekt zodra de vorige schepen waren geleverd. Zo zouden de garanties voor de schepen 7 en 8 worden verstrekt na levering van de schepen 4 en 5 (in 2005).

(63) Het laatste pakket maatregelen dat (volgens de beschikbare informatie) niet vóór de toetreding is genomen, is steun die door de gemeente Szczecin aan SSN is verstrekt in de vorm van afschrijvingen en een uitstel van de betaling van onroerendezaakbelastingen. In totaal betrof het een steunbedrag van 12,5 miljoen PLN. Volgens de informatie die de Poolse autoriteiten hebben verstrekt (5), is de desbetreffende steun tot op heden nog niet aan de werf verstrekt.

(64) De Commissie heeft besloten om het formele onderzoek in te leiden vanwege de navolgende twijfels over de verenigbaarheid van de herstructureringssteun met de gemeenschappelijke markt.

(65) In de eerste plaats twijfelt de Commissie of SSN wel in aanmerking had mogen komen voor herstructureringssteun. Het lijkt namelijk alsof de onderneming opgericht is om de activiteiten van haar failliete voorganger over te nemen, zonder dat echter ook diens schulden overgenomen hoefden te worden. De Commissie is dan ook van mening dat SSN een nieuwe onderneming is in de zin van de toepasselijke communautaire richtsnoeren.

(66) In de tweede plaats betwijfelt de Commissie of de (reeds uitgevoerde en de nog lopende) herstructureringsactiviteiten tot een levensvatbaarheid van SSN op de lange termijn zullen leiden. De herstructurering die de werf heeft doorgevoerd, betreft met name het verminderen van de schuldenlast en het verbeteren van de liquiditeit om de productie te kunnen voortzetten. De gestelde kosten van de reële herstructureringsactiviteiten hebben onder andere betrekking op kosten die aan de curator van SSPH en SS zijn betaald voor de aanschaf van productiemiddelen. De Commissie merkt op dat het geplande productieniveau vergeleken met concurrerende Europese scheepswerven zelfs aan het eind van de herstructureringsperiode nog relatief laag zou zijn.

(67) Ten derde betwijfelt de Commissie op basis van de beschikbare informatie of er adequate compenserende maatregelen zijn genomen aangezien er feitelijk geen daadwerkelijke vermindering van de productiecapaciteit van de werf heeft plaatsgevonden.

(68) Ten vierde betwijfelt de Commissie of een deel van de gestelde herstructureringskosten, zoals de kosten voor aanschaf van de productieactiva, aangemerkt dienen te worden als kosten die daadwerkelijk verband houden met de herstructurering.

(69) Tot slot betwijfelt de Commissie of de eigen bijdrage van de begunstigde aan het herstructureringsplan (uit eigen middelen dan wel middels externe financiering op marktvoorwaarden) afdoende is geweest. De Commissie betwijfelt met name of het gebruik van de gecumuleerde winst een eigen bijdrage vormt. Daarnaast merkt de Commissie op dat 78 % van de gestelde eigen bijdrage uit aanbetalingen van reders bestond die door KUKE, het Poolse agentschap voor exportkredieten, gegarandeerd waren. Gezien het feit dat SSN een onderneming in moeilijkheden was, betwijfelt de Commissie enerzijds of de in rekening gebrachte garantiepremies een adequate afspiegeling vormen van het betrokken risico en anderzijds of de zekerheid die KUKE verlangde, toereikend was. Die twijfels hebben dus betrekking op de vraag of die eigen bijdrage wel vrij van staatssteun was.

2.3. OPMERKINGEN VAN DE BELANGHEBBENDEN

2.3.1. OPMERKINGEN VAN POLEN

(70) Na het besluit van de Commissie om de formele onderzoeksprocedure in te leiden, hebben de Poolse autoriteiten hun opmerkingen over dit besluit kenbaar gemaakt. De begunstigde heeft geen separate argumenten overgelegd, maar heeft zich bij de opmerkingen van de Poolse regering aangesloten.

(71) De Poolse autoriteiten hebben een aantal kwesties aan de orde gesteld. De belangrijkste kwestie die werd betwist, was of bepaalde steunmaatregelen vóór de toetreding van Polen tot de Europese Unie, d.w.z. vóór 1 mei 2004, in werking waren getreden en na de toetreding niet van toepassing waren. Dergelijke maatregelen kan de Commissie niet onderzoeken. Enkel maatregelen die vóór de toetreding reeds waren toegekend worden door de Commissie als aangemelde dan wel onrechtmatige steun beoordeeld op grond van de procedure van artikel 88, lid 2, van het EG-Verdrag.

(72) De Poolse autoriteiten bestrijden de conclusie van de Commissie dat de maatregelen die in deel B zijn opgenomen van de bijlage bij het besluit om de formele onderzoeksprocedure in te leiden, staatssteun vormen. De Poolse autoriteiten stellen dat alle maatregelen in die tabel genomen zijn vóór de toetreding van Polen en dat er dus geen nieuwe steun voor SSN is gepland of aan die onderneming is verleend.

(73) In de eerste plaats stellen de Poolse autoriteiten dat SSN legitieme verwachtingen mocht hebben dat de voorziene steun in het herstructureringsplan 2003 verenigbaar was met de wetgeving inzake staatssteun. De Poolse autoriteiten verwijzen met name naar twee documenten: Situatie in de Poolse scheepsbouwsector, aanbevolen acties en steun voor deze sector (aangenomen door de Ministerraad op 16 juli 2002) en de Strategie van het ministerie van Financiën voor de middellange termijn betreffende garanties tot 2010 (goedgekeurd door de Ministerraad op 10 juni 2003). De Poolse autoriteiten stellen dat deze en soortgelijke acties door de centrale, regionale en gemeentelijke autoriteiten deel uitmaken van een uitgebreid programma voor de redding van de scheepsbouwsector.

(74) In de tweede plaats stellen de Poolse autoriteiten dat de Commissie door de eis van een „wettelijk bindend besluit” de criteria van het Europese recht toepast op gebeurtenissen en op nationaal recht in een periode vóór de toetreding. Polen beweert dat de Poolse wetgeving inzake staatssteun vóór de toetreding van toepassing was en dat in die wetgeving op geen enkel moment is voorzien in een formeel besluit voor toekenning van de steun aan de begunstigde. De enige eis die de Poolse wetgeving stelde, was de goedkeuring van het herstructureringsplan en van de daarin opgenomen steunmaatregelen door de voorzitter van het Bureau voor Mededinging en Consumentenbescherming. Die toestemming is ook daadwerkelijk gegeven. De Poolse autoriteiten stellen dat niet ter discussie staat dat alle maatregelen die in het goedgekeurde definitieve herstructureringsplan zijn opgenomen, zijn overeengekomen tussen SSN en de relevante steunverlenende autoriteit. Daarnaast is Polen van mening dat de bepalingen van het Europese recht niet van toepassing zijn op gebeurtenissen die vóór de toetreding van Polen hebben plaatsgevonden. Bovendien is de Fleuren- zaak (6), waarnaar de Commissie heeft verwezen in haar besluit om het formele onderzoek in te leiden, fundamenteel verschillend van de onderhavige kwestie.

(75) Ten derde wordt gesteld dat de goedkeuring van het herstructureringsplan door de raad van commissarissen van SSN als een steunverlenende handeling dient te worden beschouwd. Als antwoord op de twijfels van de Commissie of die raad van commissarissen wel bevoegd is om besluiten te nemen met financiële gevolgen die bindend zijn voor de aandeelhouders, stelt Polen dat de raad van commissarissen de belangen van de aandeelhouders vertegenwoordigt omdat hij door die aandeelhouders is benoemd. De leden van de raad van commissarissen hebben conform de instructies van de aandeelhouders (ARP en het ministerie van Financiën) gehandeld. Het besluit van de raad van commissarissen dient dan ook als een toezegging van ARP en het ministerie van Financiën beschouwd te worden om de steun te verlenen.

(76) In de vierde plaats stelt Polen dat de goedkeuring van het herstructureringsplan 2003 door het ARP-team voor de scheepsbouwsector de legitieme verwachtingen van de werf hebben versterkt, aangezien de leden van dit team allemaal als vertegenwoordigers van ARP zitting hadden in de raad van commissarissen. Polen bevestigt eveneens dat de concrete besluiten werden genomen door de raad van commissarissen en de vergadering van aandeelhouders van ARP.

(77) Tot slot stellen de Poolse autoriteiten dat de steun vóór de toetreding is toegekend aangezien het risico voor de staat (de „exposure”) al in het herstructureringsplan 2003 was gespecificeerd en dus al vóór de toetreding bekend was.

(78) De Poolse autoriteiten verwijzen naar het prolongatiesysteem op grond waarvan een nieuwe garantie wordt verleend wanneer een eerdere garantie vervalt en stelt dat dit systeem (en derhalve alle garanties die daaronder vallen) als onderdeel van het herstructureringsplan 2003 is goedgekeurd door de raad van commissarissen. De Poolse autoriteiten geven aan wat de criteria zijn om te beoordelen of een garantie na de toetreding van toepassing is en zijn van mening dat deze criteria doorslaggevend zijn voor het vaststellen of er staatssteun is verleend.

(79) De Poolse autoriteiten hebben niet gereageerd op het argument van de Commissie dat ARP bij de twee betwiste garanties niet dezelfde procedurele stappen heeft gezet als bij eerdere garanties. De Poolse autoriteiten hebben de conclusie van de Commissie niet betwist dat de scheepsbouwcontracten die in 2002 zijn gesloten, een clausule bevatten op basis waarvan de koper het contract unilateraal kan opzeggen indien de werf niet binnen een bepaalde periode een uitvoeringsgarantie overlegt.

(80) Polen stelt dat vóór de toetreding reeds het exacte financiële risico van deze maatregelen voor de staat bekend was. Door Polen is daarnaast bevestigd dat de autoriteit die de steun heeft toegekend, geen definitieve besluiten kon uitvaardigen over ex-ante afschrijvingen en uitstel van betaling.

(81) De Commissie betwijfelt of de scheepswerf, opgericht na het faillissement van het vorige bedrijf dat scheepsbouwactiviteiten in Szczecin uitvoerde, in aanmerking komt voor herstructureringssteun. In reactie op die twijfel stelt Polen dat de begunstigde van de steun al onder een andere naam (ASS) bestond vóór het faillissement van de voorgaande entiteit en dat ASS ook al in de scheepsbouw actief was.

(82) De Poolse autoriteiten hebben ook opmerkingen gemaakt over andere aspecten van het besluit van de Commissie. Polen heeft met name gesteld dat de herstructurering van SSN een impact heeft gehad op veel gebieden verband houdende met de activiteiten van de werf. De herstructurering was vooral gericht op een substantiële verbetering van de efficiëntie van de werf. Zo heeft de werf voor een doelgerichtere strategie gekozen, is het personeelsbestand geherstructureerd, de productiviteit verbeterd, een effectiever managementsysteem ingevoerd en de financiële situatie verbeterd. De werf zou naar verwachting in 2005 weer winst gaan maken.

(83) Polen heeft daarnaast gesteld dat er adequate compenserende maatregelen door de werf zijn genomen aangezien SSN slechts een deel van de grond en de faciliteiten heeft verkregen die voorheen eigendom waren van SSPH. Het niet verkregen deel was direct gekoppeld aan de scheepsbouwcapaciteit van de werf.

(84) De Poolse autoriteiten stellen dat de voorgestelde eigen bijdrage afdoende is. Zo zou met name de toekomstige winst waarmee de werf een deel van de herstructureringskosten wilde financieren, niet als staatsmiddelen, maar als een eigen bijdrage aangemerkt moeten worden. De Poolse autoriteiten stellen dat de aanbetalingen die door het Poolse verzekeringsagentschap voor exportkredieten (KUKE) zijn gegarandeerd (dat de bedrijfsvoering van de werf financierde) ook als eigen bijdrage aangemerkt dienen te worden. De voorwaarden waarop KUKE deze garanties heeft verstrekt (de garantiepremies en de vereiste zekerheden), zijn door Polen nader toegelicht. Daarbij is onderstreept dat KUKE uit hoofde van de verstrekte garanties uiteindelijk geen enkele betaling aan de reders heeft verricht.

(85) De Poolse autoriteiten geven aan dat de financiële status van de werf door de goedkeuring van de herstructureringsmaatregelen is verbeterd, waarmee tevens de levensvatbaarheid van de scheepswerf is aangetoond.

2.3.2. OPMERKINGEN VAN ANDERE BELANGHEBBENDE PARTIJEN

(86) De Poolse vereniging van werkgevers in de scheepsbouw, Forum Okrętowe, heeft een toelichting gegeven op de problemen bij de werf en is van mening dat de werf uitsluitend heeft kunnen overleven dankzij het herstructureringsplan en de staatssteun die in dat verband is ontvangen.

(87) De leverancier van dekkranen en anker- en afmeermaterieel aan de werf, Towimor S.A., stelt dat de werf uitsluitend in staat is geweest om zijn scheepsbouwcapaciteit te herstellen en de crisis van 2002-2004 te overleven doordat ARP de leiding van het herstructureringsproces op zich heeft genomen. Het bedrijf benadrukt dat het herstructureringsplan succesvol is uitgevoerd en dat de desbetreffende verbeteringen een langetermijnkarakter hebben.

(88) Lubmor Sp. z o.o., een leverancier van materialen voor scheepsinterieuren, benadrukt het belang van het voortbestaan van SSN voor de eigen onderneming én voor andere ondernemingen die met de werf samenwerken.

(89) Een andere leverancier van met name scheepsmotoren, H. Cegielski, benadrukt dat de geslaagde herstructurering van SSN de redding is geweest van de gehele scheepsbouwsector 2002-2004. De structureel betere financiële resultaten van de werf geven daarnaast aan dat de herstructureringsmaatregelen tot verbeteringen op de lange termijn zullen leiden.

(90) Spliethoff’s Bevrachtingskantoor B.V., een afnemer van SSN, onderstreept de uitgebreide knowhow van de werf op diverse scheepsbouwgebieden en wijst op de kwaliteit van de gebouwde schepen. Tevens wijst deze reder erop dat hij acht multifunctionele schepen van SSN heeft afgenomen met geavanceerde technische eigenschappen en kwaliteitsnormen. De reder heeft de hoop uitgesproken dat de Commissie haar goedkeuring zal geven aan de steun die aan de werf is toegekend. Andere afnemers van de werf, Peter Döhle Schiffahrts–KG en Odfjell, hebben eenzelfde standpunt ingenomen.

(91) De vakbond Solidarność benadrukt het belang van de scheepswerf voor de werkgelegenheid en de economische situatie voor de gehele regio. De vakbond spreekt de hoop uit dat de Commissie het onderzoek per ommegaande zal beëindigen en de steun die de werf heeft ontvangen, zal goedkeuren.

(92) De burgemeester van Szczecin benadrukt het belang van het voortbestaan van de werf voor de regio en merkt op dat de herstructurering, ondanks een aantal vertragingen, tot de verwachte resultaten heeft geleid. De werf is daardoor weer in staat om op de lange termijn op de markt een concurrerende positie in te nemen.

(93) De Business Club Szczecin, een vereniging van werkgevers voor de ontwikkeling van Szczecin en West-Pommeren, steunt de herstructurering van SSN. De Club geeft een toelichting op de problemen waarmee de regio geconfronteerd is na het faillissement van SSPH in 2002 en stelt dat de werf de crisis heeft kunnen doorstaan dankzij de steun van de Poolse autoriteiten.

2.4. GEBEURTENISSEN NA HET BESLUIT VAN DE COMMISSIE OM DE FORMELE ONDERZOEKSPROCEDURE IN TE LEIDEN

(94) Het onderzoek van de Commissie en de relevante gebeurtenissen worden hieronder samengevat.

(95) Als reactie op het besluit van de Commissie om de formele onderzoeksprocedure in te leiden, hebben de Poolse autoriteiten in de herfst van 2005 twee tegenargumenten ingebracht: enerzijds hebben zij de bevoegdheid van de Commissie in twijfel getrokken om actie te ondernemen met betrekking tot de maatregelen die in het besluit van de Commissie als nieuwe steun worden aangemerkt, anderzijds hebben zij betoogd dat zelfs als deze maatregelen nieuwe steun zouden vormen, zij als herstructureringssteun verenigbaar zijn met de gemeenschappelijke markt.

(96) Ter ondersteuning van het argument dat de steun verenigbaar is, heeft Polen het herstructureringsplan 2003 aan de Commissie overgelegd. De Commissie heeft dat herstructureringsplan bestudeerd en daarvoor een externe adviseur ingeschakeld. De Commissie heeft uiteindelijk geconcludeerd dat het herstructureringsplan 2003 aan geen van de voorwaarden voldoet om als herstructureringssteun te kunnen worden goedgekeurd volgens de van toepassing zijnde richtsnoeren.

(97) In december 2005 heeft de Commissie uit openbare bronnen (7) vernomen dat KPS, een kapitaalconcern dat in eigendom toebehoort aan de overheid, is opgericht met de intentie om de drie grote Poolse scheepswerven in Gdynia, Gdansk en Szczecin onder één gezamenlijke paraplu onder te brengen (hierna: het „consolidatieplan”). De belangrijkste rol van KPS in dat verband was het financieren van de productie van de scheepswerven. Polen heeft de Commissie in geen enkele fase van de procedure over dat consolidatieplan geïnformeerd, niet vóór en ook niet na het besluit om de formele onderzoeksprocedure in te leiden.

(98) Op een vraag van de Commissie hebben de Poolse autoriteiten begin 2006 verklaard dat het consolidatieplan weliswaar in het verleden is besproken, maar dat daar uiteindelijk toch van is afgezien en dat er op korte termijn een nieuwe strategie voor de herstructurering van de Poolse scheepsbouwsector zou worden vastgesteld. Ter verduidelijking heeft Polen gezegd dat de rol van KPS betrekking had op het verstrekken van operationele financiering voor de Poolse scheepswerven, met name in de vorm van kortlopende leningen.

(99) Tijdens een bijeenkomst op 22 februari 2006 tussen de Poolse autoriteiten en medewerkers van de Commissie heeft de Commissie Polen geïnformeerd dat zij op basis van de beschikbare informatie niet kon concluderen dat het herstructureringsplan 2003 toereikend was om de levensvatbaarheid van de werf op lange termijn te herstellen. De Commissie heeft benadrukt dat het herstructureringsplan 2003 eerder een opstartplan was, voornamelijk gericht op het nemen van de noodzakelijke maatregelen om de bedrijfsactiviteiten weer in gang te zetten na het faillissement van SSPH, dan dat het een echt herstructureringsplan was om het herstel van de levensvatbaarheid op lange termijn te waarborgen. In het bijzonder waren de voorgenomen investeringen ontoereikend gezien de slechte toestand van het materieel en de apparatuur op de werf. De Poolse autoriteiten en de werf hielden vast aan het standpunt dat de levensvatbaarheid van de scheepswerf al hersteld was. Desalniettemin heeft Polen erkend dat de scheepswerf met het oog op de modernisering dringend behoefte had aan investeringen van minimaal 200 miljoen PLN. Daarom zou de werf in 2008-2009 ook aan een particuliere investeerder worden verkocht. Tijdens de bijeenkomst hebben de Poolse autoriteiten bevestigd dat er een nieuw herstructureringsplan dan wel een herziene versie van het herstructureringsplan 2003 aan de Commissie overgelegd zou worden.

(100) Na de bijeenkomst hebben de Poolse autoriteiten toegezegd (8) dat zij aan de Commissie uiterlijk 22 mei 2006 een aangepast herstructureringsplan voor SSN zouden overleggen.

(101) Op 26 juni 2006 heeft de Commissie een eerste ontwerpherstructureringsplan ontvangen getiteld Ontwikkelingsplan 2006-2011 voor Stocznia Szczecińska Nowa Sp. z o.o. Dit plan is opgesteld met behulp van het consultancybedrijf Deloitte Advisory.

(102) Tijdens een locatiebezoek op 13 juni 2006 en in een schrijven van 17 juli 2006 heeft de Commissie ernstige twijfels geuit over dat eerste ontwerpherstructureringsplan en opgemerkt dat het plan niet verstrekkend genoeg was om de levensvatbaarheid van de werf op lange termijn te herstellen. De Commissie heeft daarbij onderstreept dat de herstructurering voor een aanzienlijk deel gefinancierd zou moeten worden met eigen middelen die vrij waren van staatssteun. Dat was echter in het plan niet als zodanig voorzien, hetgeen betekent dat er zinvolle compenserende maatregelen genomen zouden moeten worden. Tegen de achtergrond van de nog steeds bestaande zekerheden in de vorm van de garanties van KUKE, een overheidsagentschap, heeft de Commissie de werf en de Poolse autoriteiten erop gewezen dat deze garanties een vorm van staatssteun vormden. De Commissie heeft er daarnaast bij Polen op aangedrongen om het ontwerpherstructureringsplan te herzien en uiterlijk eind augustus een complete versie van het plan in te dienen.

(103) Ondanks deze waarschuwingen verschilde het herstructureringsplan 2006 (dat uiteindelijk in september 2006 — twee maanden te laat — door Polen is overgelegd) niet wezenlijk van het eerste ontwerp. De belangrijkste kritiekpunten op het herstructureringsplan 2006 worden hieronder toegelicht.

(104) In september 2006 heeft Polen de Commissie geïnformeerd dat de algemene vergadering van SSN op 31 augustus 2006 besloten heeft om het kapitaal van de werf met 95 miljoen PLN te verhogen. Ook zouden er uiterlijk 15 oktober 2006 biedingsberichten beschikbaar zijn voor potentiële investeerders die de nieuw uit te geven aandelen zouden willen kopen. Op 31 december 2006 hebben uiteindelijk slechts twee bedrijven belangstelling getoond in het nemen van aandelen SSN: een Poolse onderneming die in staal handelt, Złomrex, en ISD Polska, een dochteronderneming van de Oekraïense staalproducent Donbas.

(105) Tijdens een bijeenkomst van 7 december 2006 (en bij brief van 29 januari 2007) heeft de Commissie tegenover de Poolse autoriteiten verklaard dat het herstructureringsplan 2006 aan geen van de voorwaarden voldoet om als herstructureringssteun goedgekeurd te worden als bedoeld in de van toepassing zijnde richtsnoeren. Tijdens de bijeenkomst hebben de Poolse autoriteiten de toezegging gedaan dat de werf geprivatiseerd zou worden om de vooruitzichten op het herstel van de levensvatbaarheid te verbeteren en dat zij een afdoende eigen bijdrage aan de herstructurering zouden waarborgen. Vervolgens hebben de Poolse autoriteiten de toezegging om de werf uiterlijk 30 juni 2007 te privatiseren, bevestigd bij brief van 5 januari 2007. Tijdens het opstellen van de privatiseringsdocumenten heeft Polen de Commissie verzocht om aan te geven welke compenserende maatregelen zij voor SSN noodzakelijk achtte zodat potentiële investeerders daarvan op de hoogte gebracht konden worden.

(106) Nadat er in december 2006 overeenstemming was bereikt tussen commissaris Neelie Kroes en minister Piotr Wozniak is de Commissie een intensief debat aangegaan met de Poolse autoriteiten en SSN met het oog op het vaststellen van de noodzakelijke compenserende maatregelen. Polen heeft vervolgens een voorstel ingediend voor compenserende maatregelen betreffende SSN en toegezegd om de scheepshelling Wulkan 1 buiten bedrijf te stellen zodra de reeds gesloten scheepsbouwcontracten afgerond waren, i.c. in maart 2010.

(107) De Commissie heeft daarop allerlei gegevens bij SSN opgevraagd. Uiteindelijk hebben medewerkers van de Commissie Polen bij brief van 31 juli 2007 meegedeeld dat zij voorlopig van mening waren dat de sluiting van de scheepshelling Wulkan 1 een toereikende compenserende maatregel zou zijn, mits die scheepshelling onherroepelijk buiten bedrijf gesteld zou blijven voor de assemblage en tewaterlating van schepen. Daarnaast zou die sluiting uiterlijk 1 juni 2009 moeten plaatsvinden (of zoveel eerder als de assemblage van het laatste schip op die scheepshelling, de 587-IV/09, vóór 1 juni 2009 afgerond zou zijn). Bovendien zou Wulkan 1 in 2009 nog uitsluitend gebruikt mogen worden voor de assemblage van die 587-IV/09. De grondslag voor deze conclusie van de Commissie zal hieronder nader worden toegelicht. De Poolse autoriteiten hebben daarna bevestigd dat zij voornemens zijn om de capaciteitsverminderingen conform genoemde brief van de Commissie uit te voeren.

(108) In februari 2007 heeft de directie van de werf aan 57 potentiële investeerders uitnodigingen gestuurd om een meerderheidsbelang in SSN te verwerven. Op dat moment was de werf al gedurende enkele maanden in onderhandeling met Złomrex, maar uiteindelijk is er geen overeenstemming bereikt.

(109) In de herfst van 2007 is een nieuwe privatiseringsronde begonnen. In augustus en september 2007 is de Commissie geraadpleegd over een ontwerp voor een informatiememorandum. In september heeft de privatiseringsadviseur van KPS en ARP uitnodigingen voor het indienen van een bod aan 221 potentiële investeerders verzonden.

(110) Zes potentiële investeerders hebben belangstelling getoond voor het nemen van aandelen in de werf en hebben om een exemplaar van het informatiememorandum verzocht. De termijn voor het indienen van een bod door de potentiële investeerders is een aantal keren verschoven.

(111) Gezien de vertragingen in het privatiseringsproces, heeft de Commissie er bij Polen bij brief van 3 oktober 2007 op aangedrongen om het proces zonder verdere vertragingen te voltooien. Bij brief van 23 oktober 2007 heeft Polen de Commissie geïnformeerd dat de geplande termijn voor de afronding van de privatisering, te weten eind 2007, niet gehaald zou worden. In plaats daarvan deed Polen de toezegging om vanaf januari 2008 onderhandelingen met de geselecteerde investeerders te gaan voeren. De Commissie heeft daarop bij brief van 30 november 2007 haar bezorgdheid over de vertragingen herhaald en aangegeven dat zij verwacht dat de nieuwe eigenaar van SSN uiterlijk eind februari 2008 het eerste ontwerp van een nieuw herstructureringsplan zou overleggen. De Commissie heeft herhaaldelijk aangedrongen op een strikte naleving van het privatiseringsschema.

(112) Na de voltooiing van het due diligence-onderzoek op 20 december 2007 heeft Amber, de enig overgebleven potentiële investeerder die belangstelling had voor de overname van SSN, een voorwaardelijk bindend bod overgelegd dat door de privatiseringsadviseur van KPS en ARP is beoordeeld.

(113) Vanaf 20 maart 2008 had Amber de exclusieve onderhandelingsrechten. Deze zijn enkele malen verlengd totdat die rechten op 12 mei 2008 definitief zijn ingetrokken.

(114) Op 29 februari 2008 heeft Polen het eerste ontwerp van een herstructureringsplan voor SSN naar de Commissie gestuurd. Het plan was opgesteld door Amber (9). Bij e-mail van 9 april 2008 heeft Amber bijgewerkte financiële prognoses gestuurd. Tijdens een bijeenkomst van 10 april 2008 in Warschau tussen medewerkers van de Commissie, de Poolse autoriteiten, de werf en Amber heeft de Commissie mondelinge opmerkingen over dit ontwerp gemaakt. Vervolgens heeft de Commissie bij brief van 21 april 2008 schriftelijke opmerkingen gestuurd.

(115) Tijdens een bijeenkomst met de Poolse autoriteiten op 12 mei 2008 heeft Amber aangekondigd dat het bedrijf zich terugtrok uit de privatisering van SSN. Polen heeft de Commissie op diezelfde dag over deze ontwikkeling geïnformeerd. In zijn toelichting aan het ministerie van Financiën verklaarde Amber de voornaamste reden van zijn terugtrekking: uit een diepgaand due diligence-onderzoek naar de situatie van de werf was gebleken dat die werf ook na de uitvoering van de herstructureringsmaatregelen, inclusief aanzienlijke investeringen, niet winstgevend zou zijn. Aangezien Amber de enig overgebleven gegadigde was, betekende diens terugtrekking dat de privatiseringsronde die in 2007 in gang was gezet, tot een einde was gekomen.

(116) Op 26 mei 2008 heeft Polen de Commissie geïnformeerd dat het privatiseringsproces opnieuw was opgestart. In de daaropvolgende dagelijkse rapportages heeft Polen de Commissie op de hoogte gehouden van de acties die de Poolse autoriteiten hebben ondernomen om een koper voor SSN te vinden. Polen heeft de Commissie ook een aantal brieven gestuurd waarin potentiële investeerders verzochten om over het lopende privatiseringsproces geïnformeerd te worden en om toezending van het informatiememorandum zodra dat beschikbaar was.

(117) Tijdens een bijeenkomst van 13 juni 2008 hebben de Poolse autoriteiten de Commissie geïnformeerd dat diverse bedrijven voornemens waren om de Commissie uiterlijk op 26 juni 2008 herstructureringsplannen te sturen. Op verzoek van de Poolse autoriteiten heeft de Commissie, in aanwezigheid van die autoriteiten, een ontmoeting gehad met twee potentiële investeerders die belangstelling hadden getoond voor de koop van SSN: het Noorse bedrijf Ulstein en het Poolse Mostostal Chojnice. Tijdens deze bijeenkomsten hebben beide bedrijven hun herstructureringsstrategieën aan de Commissie gepresenteerd.

(118) Polen heeft vervolgens een ontwerp van een herstructureringsplan d.d. juni 2008 bij de Commissie ingediend. Het plan was door Mostostal Chojnice opgesteld en getiteld Ontwerpherstructureringsprogramma 2008-2012 voor SSN, werk in uitvoering (hierna: het „herstructureringsplan van juni 2008”). Op 7 juli heeft Polen de Commissie geïnformeerd dat Mostostal en Ulstein een letter of intent voor een eventuele samenwerking hadden getekend voor het geval dat Mostostal de nieuwe eigenaar van SSN zou worden. In samenhang met die letter of intent heeft Polen de Commissie een door Mostostal bijgewerkt herstructureringsplan gestuurd.

(119) Bij brief van 14 juli 2008 heeft Polen de Commissie geïnformeerd dat het privatiseringsproces van SSN nog gaande was. Polen heeft in die brief om extra tijd gevraagd teneinde de potentiële investeerders in de gelegenheid te stellen het herstructureringsplan af te ronden. Polen deed de toezegging uiterlijk 12 september 2008 een volledig herstructureringsplan voor SSN aan de Commissie te overleggen.

(120) De Commissie is akkoord gegaan met de voorgestelde termijn voor het volledige herstructureringsplan.

(121) Op 12 september 2008 heeft Polen het definitieve herstructureringsplan voor de werf overgelegd getiteld Herstructureringsprogramma 2008-2012 voor Stocznia Szczecińska Nowa (hierna: „het herstructureringsplan van 12 september 2008”).

(122) Op 22 september heeft Ulstein de Commissie geïnformeerd dat het bedrijf zich uit het privatiseringsproces terugtrok. Op basis van dat gegeven concludeert de Commissie — dat het plan van september 2008 gebaseerd op een samenwerking tussen Ulstein en Mostostal — niet langer geldig is. Desalniettemin zal dat plan hieronder beschreven en beoordeeld worden, met name omdat Mostostal in zijn brief van 22 september heeft aangegeven het plan alleen te willen uitvoeren.

(123) Tijdens een bijeenkomst van 30 september 2008 heeft Mostostal de Commissie geïnformeerd dat het nog steeds voornemens was om met Ulstein samen te werken aan de herstructurering van SSN. Mostostal heeft een ontwerpovereenkomst overgelegd — ongetekend en zelfs niet geparafeerd — op basis waarvan beide bedrijven voornemens waren om een preferentiële leverancier-afnemerrelatie aan te gaan. Ulstein verplichtte zich in dat contract om de productie van scheepsrompen (en in een later stadium zelfs volledige offshorevaartuigen) namens het Ulstein-concern op marktvoorwaarden uit te besteden bij de scheepswerf in Szczecin. Ulstein zou eveneens tegen marktvoorwaarden zijn kennis en ervaringen in de scheepsbouw met Mostostal uitwisselen. In de nieuwe ontwerpsamenwerkingsovereenkomst was geen financiële bijdrage van Ulstein voorzien aan het herstructureringsplan van 12 september 2008.

2.5. HET HERSTRUCTURERINGSPLAN VAN SEPTEMBER 2006

(124) Het gewijzigde herstructureringsplan had betrekking op de periode 2006-2011. Het plan was in samenwerking met het consultancybedrijf Deloitte opgesteld met als doel de herstructurering die in 2002 van start was gegaan, te voltooien op basis van een plan dat in oktober 2005 bij de Commissie was ingediend. Dat laatste plan is toendertijd als ontoereikend aangemerkt om de levensvatbaarheid van de werf te kunnen herstellen. Op grond van het gewijzigde herstructureringsplan zou de levensvatbaarheid van de werf op de lange termijn in 2009 hersteld moeten zijn.

(125) Een van de belangrijkste pijlers van het nieuwe herstructureringsplan was een heroriëntatie van SSN op de productie van technisch hoogwaardige schepen. Deze heroriëntatie was op de volgende overwegingen gebaseerd: een hogere meerwaarde, een toenemende prijsconcurrentie in de lagere technologische segmenten, het gebrek aan technische capaciteit bij SSN om de zeer grote containerschepen te bouwen waarvoor de vraag op dat moment toenam, en de bestaande knowhow van SSN, met name met betrekking tot zeer gespecialiseerde duplex roestvrijstalen chemicaliëntankers.

(126) Hoewel de huidige orderportefeuille (voor leveringen in 2008-2009) voornamelijk uit containerschepen bestond (70 %), produceerde de werf ook al higher-end chemicaliëntankers en con-ro-schepen (30 %). In het plan werd ervan uitgegaan dat de werf in 2010 zijn productassortiment in drie marktsegmenten zou uitbreiden, te weten chemicaliëntankers, ro-ro-schepen (inclusief con-ro- en ro-pax-schepen) en technisch hoogwaardige multifunctionele schepen.

(127) Het uitvoeren van de nieuwe strategie zou niet alleen vergezeld gaan van marketing- en verkoopcampagnes, maar ook van organisatorische en technologische veranderingen op de werf. De totale kosten van de voorgenomen investeringen en initiatieven werden geraamd op 203,9 miljoen PLN. Die investeringen en initiatieven zouden in de periode 2006-2009 moeten plaatsvinden.

(128) Om het probleem van het hoge verzuim en het vertrek van gekwalificeerd personeel aan te pakken, waren in het plan ook salarisverhogingen voorzien. Die verhogingen zouden ertoe leiden dat het gemiddelde salaris in 201128 % hoger zou zijn dan het gemiddelde salaris in 2006.

(129) Daarnaast voorzag het plan in een verdere inkrimping van het personeelsbestand tot 4 298 werknemers in 2011 waardoor het aantal werknemers ten opzichte van 2006 (5 322) met ongeveer 20 % zou afnemen. Ten opzichte van 2001 (8 071). was er zelfs sprake van een daling met 53 %. Uit het plan bleek echter niet of deze inkrimping via ontslagen of door overplaatsingen naar dochterondernemingen bewerkstelligd zou worden.

(130) Andere maatregelen bedoeld om de motivatie van het productiepersoneel te verhogen, waren in zeer algemene zin geformuleerd: er zou een nieuw personeelsbeleid worden ontwikkeld, het optimale werkgelegenheidsniveau zou in kaart worden gebracht, het huidige evaluatiesysteem zou herzien worden en er zou een soort bonusplan als stimulans voor de werknemers worden ontwikkeld. Soortgelijke projecten waren ook gepland voor het middenmanagement.

(131) Het plan bevatte ook maatregelen met het oog op een optimaal financieel beleid, zoals een plan om contractuele bepalingen op te stellen om het risico van fluctuaties in de materiaalprijzen en wisselkoersen (natuurlijke hedging) te verminderen, evenals een plan om met de banken te gaan onderhandelen over termijncontracten. Er zijn echter geen aanwijzingen dat er daadwerkelijk termijncontracten met particuliere banken zijn gesloten.

(132) Aan het eind van de herstructureringsperiode in 2011 zou de productie van de werf naar verwachting 211 682 CGT bedragen ten opzichte van 213 044 CGT in 2005.

(133) Door de inkrimping van het personeelsbestand zou de productiviteit toenemen van 34 CGT/werknemer in 2003 tot 49,3 CGT/werknemer in 2011. Uitgedrukt in manuren/CGT was de productiviteit in 200 347. De doelstelling voor 2011 qua productiviteit bedroeg 34 manuren/CGT.

(134) In het plan wordt voorzien dat het rendement op het geïnvesteerd vermogen (ROCE), in de periode 2007-2011 gemiddeld 19 % per jaar zou bedragen (waarbij overigens de salarisverhogingen buiten beschouwing zijn gelaten). Gesteld wordt dat een dergelijk percentage ook voor een particuliere investeerder aanvaardbaar zou zijn. Indien de salarisverhogingen wel in aanmerking genomen worden, zou het rendement op het geïnvesteerde vermogen over diezelfde periode 1,45 % per jaar bedragen.

(135) In het plan was ook een gevoeligheidsanalyse opgenomen met betrekking tot de wijzigingen in de veronderstelde wisselkoersen, arbeidskosten en staalprijzen. In het plan worden de volgende factoren geanalyseerd: een waardevermeerdering van de zloty met 5 % en met 10 % in de herstructureringsperiode 2006-2011 (het veronderstelde uitgangspunt is 3,26 PLN/USD), jaarlijkse salarisverhogingen met 7,5 % (het veronderstelde uitgangspunt is 5 % per jaar) en staalprijsverhogingen van 20 %.

(136) In het plan is ervan uitgegaan dat het bestaande model voor de financiering van de bedrijfsactiviteiten (aanbetalingen van reders die gegarandeerd werden door KUKE, door garanties van het ministerie van Financiën en door staatsleningen), vervangen zou worden door aanbetalingen van reders die door KUKE gegarandeerd werden en door commerciële leningen.

(137) In het plan wordt gerefereerd aan een financiering in de vorm van extra garanties van het ministerie van Financiën voor leningen van 35 miljoen USD in 2006 en 2007 en van 25 miljoen USD in 2008 en 2009. Tevens wordt voorzien dat de garanties van KUKE vervangen worden door garanties die door de markt zijn verstrekt en door het afsluiten van commerciële leningen. In het herstructureringsplan 2006 wordt slechts melding gemaakt van één succesvol garantiecontract. In het plan wordt voorzien dat het gebruik van de KUKE-garanties voortgezet zal worden met een gemiddelde jaarlijkse limiet van 200 miljoen USD.

(138) In het plan is uitgegaan van herstructureringskosten ter hoogte van 374,7 miljoen PLN en van operationele kosten tijdens die herstructureringsperiode van 11 120 miljoen PLN. Beide bedragen hebben betrekking op de periode 2002-2009. De geraamde kosten voor de voorgenomen initiatieven en investeringen belopen 203,9 miljoen PLN. Op een afschrijving van 20,7 miljoen PLN na, is gesteld dat de financiële herstructurering als afgerond kan worden beschouwd.

(139) De herstructurering zou voor een bedrag van 190 miljoen PLN uit externe bronnen worden gefinancierd, inclusief 95 miljoen PLN uit een verhoging van het aandelenkapitaal van de werf door de uitgifte van nieuwe aandelen die door een particuliere investeerder overgenomen zouden moeten worden. Het besluit om het aandelenkapitaal te verhogen, is genomen in een buitengewone vergadering van aandeelhouders. In september zou de overname van nieuwe aandelen ter waarde van 95 miljoen PLN gelijk zijn geweest aan een verkrijging van 21 % van de uitstaande aandelen SSN, waarbij de staat de overige aandelen in handen had.

(140) De resterende 95 miljoen PLN zou gefinancierd moeten worden middels een investeringslening voor de lange termijn die eveneens door een particuliere bron verstrekt zou moeten worden. Volgens de financiële prognoses zouden zowel de kapitaalverhoging als de investeringslening voor de lange termijn in de periode 2006-2009 plaats dienen te vinden.

(141) In het plan is daarnaast 165,9 miljoen PLN aan handelskredieten als eigen bijdrage aangemerkt (hetgeen niet nader wordt toegelicht).

(142) In het plan wordt bovendien gesteld dat aanvullende betalingen van reders voor een bedrag van 628,7 miljoen PLN na de heronderhandelingen over contracten eveneens als eigen bijdrage beschouwd kunnen worden.

(143) In het plan wordt ervan uitgegaan dat de lopende bedrijfsactiviteiten gefinancierd kunnen worden uit commerciële leningen en aanbetalingen van reders die niet door KUKE gegarandeerd zijn. De totale waarde hiervan over de herstructureringsperiode 2002-2009 werd geraamd op 3 200 miljoen PLN.

(144) In het plan wordt ook verondersteld dat de toekomstige cashflow van 399 miljoen PLN deels gebruikt wordt voor investeringen (14,5 miljoen PLN) en deels voor operationele activiteiten. In het plan wordt echter expliciet onderkend dat dit niet als eigen middelen aangemerkt kan worden als bedoeld in de toepasselijke communautaire richtsnoeren.

(145) Volgens het herstructureringsplan zijn er door SSN compenserende maatregelen uitgevoerd in de vorm van een capaciteitsvermindering doordat SSN een significant gedeelte van de activa en werknemers van SSPH na diens faillissement niet heeft overgenomen. In 2001, dus vóór het faillissement van SSPH, had die onderneming een gestelde maximale jaarlijkse productiecapaciteit van 345 600 CGT. Die maximale productiecapaciteit bedroeg in de periode 1995-1999 322 000 CGT (met een gemiddelde jaarlijkse productie in deze periode van 244 000 CGT). In het herstructureringsplan wordt opgemerkt dat de huidige capaciteit van SSN 255 720 CGT bedraagt. Volgens het plan zou de capaciteitsvermindering derhalve overeenkomen met bijna 100 000 CGT.

2.6. HERSTRUCTURERINGSPLAN VAN JUNI 2008

(146) Mostostal is een in Polen gevestigd bedrijf dat voor 100 % eigendom is van het KEM-concern. Het bedrijf produceert verschillende soorten stalen constructies (bruggen, kranen, gebouwen e.d.). Tot de privatisering in 1992 was Mostostal een staatsbedrijf. Sinds 2003 maakt het deel uit van het industriële familieconcern KEM. KEM houdt zich bezig met het verwerken en verhandelen van staalschroot en de groothandel in metallurgische producten, zoals de producten die door Mostostal worden geproduceerd. De omzet van KEM bedroeg in 2007 700 miljoen PLN (207 miljoen EUR) waarvan 100 miljoen PLN (30 miljoen EUR) afkomstig was van Mostostal.

(147) Het centrale punt in de bedrijfsstrategie was de opsplitsing van de werf in twee hoofdactiviteiten: staalconstructie en scheepsbouw. Hierdoor zou de kwetsbaarheid van de werf voor fluctuaties op de scheepsbouwmarkt verminderd moeten worden. Die productherstructurering zou in twee fasen moeten plaatsvinden. In de eerste fase tot begin 2009 zou de werf zijn bestaande orderportefeuille met schepen voltooien en beginnen met de staalconstructie. In de tweede fase zou die staalconstructie uitgebreid worden tot uiteindelijk 50 % van de productiecapaciteit, terwijl de resterende 50 % voor de scheepsbouw gebruikt zou worden.

(148) Het plan voor de scheepsbouwactiviteiten van Mostostal was gebaseerd op een partnerschap met de Noorse scheepsbouwer Ulstein. Op 7 juli 2008 hebben de twee bedrijven daartoe een letter of intent ondertekend waarin zij overeenkwamen om de onderhandelingen in gang te zetten over een mogelijke samenwerkingsovereenkomst. Die samenwerking had met name betrekking op het gebruik door Ulstein van een deel van de capaciteit van SSN.

(149) Wat de staalconstructie betreft, was Mostostal voornemens de productiefaciliteiten op de werf in Szczecin te gebruiken voor een uitbreiding van de eigen productie en om de nieuwe mogelijkheden te benutten die het vervoer van de staalconstructies over water boden. Het plan was optimistisch over de ontwikkeling van de Poolse markt voor staalconstructies omdat met name grootschalige investeringen in de infrastructuur in Polen werden verwacht. Voor de scheepsbouw werd in het plan uitgegaan van de bouw van ro-pax-schepen en multifunctionele schepen op basis van het argument dat de prijzen in deze segmenten een opwaartse trend vertonen die onafhankelijk is van de ontwikkeling op de scheepsbouwmarkten.

(150) In het plan werd ook een activaherstructurering voorzien bestaande uit het overhevelen van circa 30 % van het huidige productieoppervlak naar andere activiteiten dan de kernactiviteiten, inclusief de verhuur aan derden. Een van de scheepshellingen, Wulkan 1, zou niet langer voor de scheepsbouw worden gebruikt, maar voor andere activiteiten op het gebied van de staalconstructie. In het plan werd dit voornemen als een compenserende maatregel aangemerkt.

(151) In het plan werd uitgegaan van investeringen ter hoogte van 264 miljoen PLN in de periode 2008-2012 en van aanvullende investeringen van 90 miljoen PLN in 2013-2018. In het plan werden de investeringen en de geraamde bezuinigingen uitgedrukt in manuren en in bedrijfskosten. Er werd echter ook opgemerkt dat de werf op 12 juni 2008 een overeenkomst met een externe adviseur had gesloten om een plan voor de modernisering van de werf op te stellen, waarvan ook het in kaart brengen van de benodigde investeringen deel uitmaakte.

(152) In het herstructureringsplan was voorzien dat het personeelsbestand in 2012 met 14 % tot 5 010 werknemers zou toenemen.

(153) Er werd in het plan van uitgegaan dat de scheepsbouw gefinancierd kon worden uit aanbetalingen door de reders tot 80-90 % van de koopprijs van de schepen.

(154) Volgens het plan was het succes van de herstructurering afhankelijk van de toekenning van aanvullende staatssteun. Zo werd een aantal kapitaalinjecties voorzien evenals een omzetting van vorderingen van het ministerie van Financiën of lagere overheidsorganen in een deelname in het eigen vermogen. Het ging hierbij om een bedrag van in totaal 588 miljoen PLN. Tot de staatssteun behoorden eveneens de kapitaalinjecties van ARP van 145 miljoen PLN, waartoe in juni 2008 was besloten. Daarnaast was in het plan het verkrijgen van een lening van ARP voorzien van 32 miljoen USD (68 miljoen PLN). Tot slot werd in het plan uitgegaan van extra aanbetalingsgaranties van KUKE voor een nominaal bedrag van 431 miljoen PLN.

(155) De investeerder had zich bereid verklaard om een kapitaalinjectie van 149,5 miljoen PLN te doen teneinde een deel van het investeringsprogramma voor 2008-2012 te financieren. Het resterende deel van het investeringsprogramma voor deze periode zou uit de cashflow van de werf gefinancierd dienen te worden.

(156) Tot slot blijkt uit de financiële prognoses in het plan voor de herstructureringsperiode 2008-2012 dat verwacht werd dat de werf vanaf 2010 weer winstgevend zal zijn. Op algemene wijze en zonder feitelijke onderbouwing zijn in het plan een aantal veronderstellingen opgenomen die de basis vormen voor die financiële prognoses. Het plan bevat echter niet het financiële model waarmee die ramingen zijn berekend. Het rendement van het eigen vermogen zou volgens het plan in 2012 rond de 26 % liggen, maar in het plan zelf werd al onderkend dat deze op het oog hoge rentabiliteit een gevolg was van het feit dat het eigen vermogen laag bleef vanwege de geaccumuleerde verliezen in voorgaande jaren. In een meer realistisch scenario, waarin die geaccumuleerde verliezen buiten beschouwing worden gelaten, zou het rendement op het eigen vermogen in 2011 7,6 % en in 2012 9,8 % bedragen. Volgens het plan zou dat voor de geplande investeringen een nog net acceptabel rendement zijn.

(157) Uit de geprognosticeerde balans blijkt dat de waarde van de vaste activa zal toenemen van circa 100 miljoen PLN in 2008 tot 200 miljoen PLN in 2012.

2.7. HERSTRUCTURERINGSPLAN VAN 12 SEPTEMBER 2008

(158) Het herstructureringsplan van 12 september 2008 is op soortgelijke veronderstellingen gebaseerd als het plan van juni 2008. De diversificatie van activiteiten was nog steeds het voornaamste strategische idee. De herstructurering zou gerealiseerd moeten worden door een samenwerking tussen Mostostal en Ulstein, die hun ervaringen in de staalbouw en scheepsbouw wilden combineren. Ten opzichte van de versie van juni was het herziene herstructureringsplan beter ontwikkeld met betrekking tot een aantal herstructureringsmaatregelen en de praktische uitvoering van de voorgenomen diversificatie van de activiteiten; dit komt ook tot uiting in de voorgenomen organisatorische en bedrijfsmatige herstructurering (zie tabel 2 hierna).

(159) In het plan werd ervan uitgegaan dat de bestaande werf, onder de nieuwe naam „SSN Nowa”, de productie zou voltooien van de verliesmakende schepen uit de huidige orderportefeuille, om daarna geliquideerd te worden. De activa van de werf zouden vervolgens aan drie nieuwe ondernemingen verkocht worden: SSN Mostostal (volledig eigendom van Mostostal), SSN Ulstein (volledig eigendom van Ulstein) en SSN Wspólna (waarvan zowel Mostostal als Ulstein 50 % van de aandelen zouden houden). Daarnaast zou het huidige ontwerpbureau een separaat bedrijf worden onder de naam SSN Biuro Projektowe. In het plan was voorzien dat Mostostal in 2010 nog een ander nieuw bedrijf zou oprichten, SSN Odra, om de huidige scheepsbouwactiviteiten van de werf voort te zetten en om ro-pax-, ro-ro- en con-ro-schepen te produceren, evenals chemicaliëntankers. Tabel 2 Bedrijfsmatige herstructurering van SSN zoals voorzien in het herstructureringsplan van 12 september 2008 Eigenaar Activiteit Kapitaalinjecties (x miljoen PLN) Omzet (x miljoen PLN) Personeel Investerings- programma (x miljoen PLN) SSN Nowa 100 % Mostostal Scheepsbouw – huidige order-portefeuille 434 (staatssteun) In 2009: 680 In 2010: 1 000 Later: 0 4 011 in 2009, target – 0 Geen SSN Mostostal 100 % Mostostal Staalconstructie 80 148 (10 %) 297 in 2009, target – 352 59 SSN Ulstein 100 % Ulstein Scheepsbouw – offshoreschepen 67,3 155 (11 %) 150 10 SSN Wspólna 50 % Mostostal, 50 % Ulstein Staal- prefabricage 95 370-400 (28 %) 1 062 in 2009, target – 663 34,5 SSN Biuro Projektowe 50 % Mostostal, 50 % Ulstein Ontwerp 0,2 9 (0,6 %) 150 0,5 SSN Odra 100 % Mostostal Scheepsbouw – ro-pax, ro-ro, chemicaliën- tankers 0,2 600-700 (49 %) 835 in 2010, target - 500 Geen Totaal 434 door de staat en 242,7 door investeerders 1 412 1 815 104

(160) In het plan is ervan uitgegaan dat SSN Nowa en SSN Odra, de bedrijven die de huidige scheepsbouwactiviteiten van de werf zouden moeten voortzetten, geen activa zouden hebben en dat zij de staalprefabricage zouden uitbesteden aan SSN Wspólna, terwijl de capaciteit van SSN Mostostal of SSN Ulstein gebruikt zou worden voor het assembleren en inrichten van de schepen. In het plan werd niet beschreven hoe deze verdeling van capaciteiten in de praktijk beheerd zou worden of op welke voorwaarden de capaciteit aan SSN Nowa en later aan SSN Odra ter beschikking zou worden gesteld.

(161) De twee ondernemingen SSN Ulstein en SSN Mostostal zouden zich op nieuwe markten gaan begeven waarop SSN geen enkele ervaring had. Desalniettemin was er in het plan geen analyse van deze markten opgenomen.

(162) In het plan werd toegelicht dat Ulstein op dit moment de productie van scheepsrompen uitbesteedde, maar voornemens was om de vroege productiefasen later ook zelf te gaan regelen. Door het verkrijgen van capaciteit in Szczecin zou Ulstein derhalve een verticale integratie van het productieproces kunnen bewerkstelligen. Voor SSN Ulstein was een redelijke leercurve voorzien: eerst zouden er alleen scheepsrompen gebouwd worden en vervolgens semi-toegeruste en volledig toegeruste offshoreschepen. Het plan bevatte geen nadere bijzonderheden over het geplande volume van de productie, de geplande prijzen van scheepsrompen/schepen, de kosten en het rendement e.d.

(163) De redenen van Mostostal om in de Szczecin-scheepswerf te investeren waren ten opzichte van het herstructureringsplan van juni 2008 niet gewijzigd. Doel van de investeerder was het uitbreiden van de capaciteit voor de productie van staalconstructies. Daarnaast wilde Mostostal een rechtstreekse toegang verkrijgen tot maritieme vervoersmogelijkheden teneinde de transportkosten terug te brengen door grotere, volledig geassembleerde constructies te vervoeren. In het plan werd niets vermeld over het geplande productievolume, de geraamde prijzen, de kosten en de marges e.d.

(164) In het plan werd geen herstructurering van SSN Nowa voorzien omdat ervan uit werd gegaan dat dit bedrijf geliquideerd zou worden na voltooiing van de verliesgevende schepen uit de huidige orderportefeuille. In het plan was weliswaar een marktanalyse van de scheepsbouwsector opgenomen, maar daarbij werd voornamelijk verwezen naar marktsegmenten waarin de werf in de toekomst naar verwachting niet actief zou zijn.

(165) Het plan bevatte geen businessplan voor SSN Odra. Wat de strategie voor SSN Odra betreft, werd er in het plan van uitgegaan dat deze onderneming winstgevende contracten zou verwerven van het staatsbedrijf Polska Żegluga Morska (de Poolse Stoomschiponderneming) voor de productie van ro-pax-passagiersschepen. Daarnaast zou SSN Odra ook de productie van een militaire versie van deze schepen kunnen overwegen, maar over dit onderwerp werd verder geen nadere informatie gegeven.

(166) Tot slot was SSN Wspólna voornamelijk bedoeld om diensten aan de andere bedrijven te verlenen. In het plan werd geraamd dat de capaciteit van SSN Wspólna voor staalverwerking 74 000 ton zou bedragen. SSN Ulstein had 15 000 tot 20 000 ton nodig en SSN Mostostal 12 000 tot 15 000 ton. In het plan was voorzien dat ongeveer 30 000 ton staal gebruikt zou worden voor andere scheepsbouwactiviteiten dan die van SSN Ulstein. Daarnaast werd in het plan voorgesteld om de resterende capaciteit van SSN Wspólna (9 000 tot 17 000 ton staal, i.c.12 tot 23 % van de capaciteit) toe te leveren aan andere bedrijven, maar er werd geen nadere informatie verstrekt over de doelmarkt, de vraag of het verwachte rendement.

(167) Naast de organisatorische herstructurering was in het plan ook een herstructurering van de activa, een financiële herstructurering en een aanzienlijke vermindering van het personeelsbestand voorzien.

(168) In het plan werd een totale investering van 104 miljoen PLN in SSN Ulstein, SSN Mostostal en SSN Wspólna voorzien. Daarnaast zou SSN Nowa […] (10) miljoen PLN investeren in het verplaatsen van een aantal productiemiddelen teneinde percelen grond voor de verkoop vrij te maken. De opbrengst zou vervolgens voor de herstructurering worden gebruikt.

(169) Wat de voorgenomen sluiting van een van de scheepshellingen betreft, werd in het plan van 12 september (net als in het plan van juni) opgemerkt dat Wulkan 1 niet langer voor de scheepsbouw gebruikt zou worden, maar voor de productie van staalconstructies door SSN Mostostal.

(170) Met betrekking tot het personeelsbestand was in het plan een daling met bijna 60 % voorzien tot 1 815 werknemers.

(171) Uit de financiële prognoses bleek dat SSN Ulstein in 2009 met zijn activiteiten zou beginnen en vanaf 2010 winst zou maken. SSN Mostostal en SSN Wspólna zouden ook in 2009 een aanvang met hun werkzaamheden moeten maken en zouden ook in dat jaar al winstgevend moeten zijn. SSN Odra zou in 2010 met de scheepsbouw van start moeten gaan en zou volgens de financiële prognoses meteen winstgevend moeten zijn.

(172) Het verwachte rendement op de verkopen door SSN Ulstein was 6 %, hetgeen in het plan als afdoende werd aangemerkt. Voor SSN Odra zou dat rendement in het eerste productiejaar 11 % bedragen (als gevolg van twee zeer rendabele contracten die in dat jaar samenvielen). Dat rendement zou in de daaropvolgende jaren dalen tot 7-8 %. Voor SSN Mostostal werd uitgegaan van een verkooprendement van 6-9 % in 2009-2011 en van 11 % in 2012. Voor SSN Wspólna en SSN Biuro Projektowe zou dat rendement marginaal zijn: 0,4 % in de gehele periode voor SSN Wspólna en 1,6 % voor SSN Biuro Projektowe. Volgens het plan was het lage verkooprendement voor deze twee ondernemingen het gevolg van lage marges. Een dergelijk rendement is in deze gevallen acceptabel omdat het bedrijven betreft die diensten verlenen aan de bedrijven die eindproducten fabriceren en die voor een groot gedeelte hun materialen betrekken van hun opdrachtgevers.

(173) SSN Nowa zou de productie van de verlieslijdende schepen uit de huidige orderportefeuille van de werf moeten voltooien, hetgeen betekende dat dit bedrijf gedurende de gehele periode tot aan het moment van liquidatie verlies zou blijven maken. De uitvoering van het plan was dan ook afhankelijk van de toekenning van extra staatssteun van 430 miljoen PLN ter dekking van de verliezen van SSN Nowa in de toekomst. Ten opzichte van het plan van juni (waarin een kapitaalinjectie door de staat van 588 miljoen PLN en een lening van 68 miljoen PLN was voorzien) lijkt het bedrag aan staatssteun in dit plan dus lager te zijn. De Commissie merkt echter op dat er in augustus 2008 een vordering van twee overheidsorganen (ARP en KPS) is omgezet in een deelneming in het vermogen van SSN ter hoogte van 130 miljoen PLN.

2.8. COMPENSERENDE MAATREGELEN

(174) Nadat er in december 2006 tussen de Poolse autoriteiten en de Commissie overeenstemming was bereikt, is de Commissie intensieve besprekingen met de Poolse autoriteiten en SSN begonnen om de benodigde compenserende maatregelen vast te stellen.

(175) In samenwerking met haar externe adviseur en de werf heeft de Commissie de volgende methodologie gedefinieerd om de capaciteitsvermindering die door Polen als compenserende maatregel is voorgesteld, te evalueren.

(176) Om als zinvolle compenserende maatregel in aanmerking te komen, zou de benodigde capaciteitsvermindering toereikend moeten zijn om te waarborgen dat de toekomstige capaciteit van de werf na de herstructurering lager is dan de huidige capaciteit.

(177) De Commissie heeft in dit kader allereerst de huidige technische capaciteit van de werf berekend op basis van de veronderstelling dat het assembleren van de schepen op de scheepshelling één van de knelpunten in het productieproces van de werf vormde dat niet gemakkelijk door outsourcing opgelost zou kunnen worden. Volgens de methode die door de Commissie is gebruikt, en die niet door Polen of de werf is betwist, is de capaciteit berekend aan de hand van de duur van een assemblage op een scheepshelling van een bepaald type schepen (het CGT van twee schepen kan bijvoorbeeld verschillen maar dan kan de assembleertijd nog hetzelfde zijn).

(178) Bij het berekenen van de huidige capaciteit is rekening gehouden met de feitelijke tijd die nodig is om een (bepaald type) schip op een scheepshelling te assembleren. Bij het berekenen van die tijdsduur dienden alle bestaande tekortkomingen in aanmerking te worden genomen zoals de lage productiviteit, knelpunten, verouderde activa, een inefficiënte productiestroom en de problemen met het personeel. Alleen de financiële beperkingen als gevolg van de moeilijke financiële situatie waarin de werf verkeerde, zijn als factor voor het bepalen van de assembleertijd buiten beschouwing gelaten. Het niet of slechts beperkt toegang hebben tot werkkapitaal kan het productieproces ernstig belemmeren. Aangezien dit een externe factor is die kenmerkend is voor alle bedrijven in financiële moeilijkheden en die geen verband houdt met de inefficiëntie van het bedrijf zelf, heeft de Commissie geaccepteerd dat voor de feitelijke prestaties van de werf kon worden uitgegaan van de hypothese dat er sprake was van een probleemloze toegang tot werkkapitaal.

(179) Bij de raming van de toekomstige capaciteit is rekening gehouden met de tijd die waarschijnlijk nodig is om een (bepaald type) schip op de scheepshelling te assembleren. Daarbij is ervan uitgegaan dat de productiviteit van de werf vergelijkbaar was met een benchmark van andere concurrerende Europese scheepswerven. Met andere woorden, net als bij die andere werven dienden bij de capaciteitsberekening van SSN ook de effecten van de noodzakelijke modernisering van de faciliteiten en werkomstandigheden (organisatie, financiering, toeleveringen, personeelsbestand) in aanmerking te worden genomen.

(180) Die modernisering was onvermijdelijk indien de werf zijn levensvatbaarheid op de lange termijn zeker wilde stellen. Door de hieraan gekoppelde productiviteitsstijging zou de werf in staat zijn om zowel de input te verminderen als sneller te produceren. Indien bepaalde aspecten van de productie verbeteren, zal de capaciteit (in de zin van het vermogen om een bepaald volume te produceren) ook toenemen. Daarom dient hier de kanttekening te worden gemaakt dat het buiten bedrijf stellen van bepaalde faciliteiten — zoals het sluiten van een van de scheepshellingen van de werf in Szczecin — gecompenseerd zou kunnen worden door de capaciteitstoename van de resterende scheepshellingen. Indien de compenserende maatregelen daadwerkelijk effect willen hebben, dient de capaciteitsvermindering zodanig te zijn dat de capaciteit van de werf aan het einde van de herstructurering, d.w.z. na de investeringen en verbeteringen in de productiviteit, lager is dan de huidige capaciteit. Alleen op deze manier kunnen de twee relevante doelstellingen met elkaar in overeenstemming worden gebracht, te weten enerzijds het verwezenlijken van de levensvatbaarheid op de lange termijn, waarvoor een grotere productiviteit noodzakelijk is, en anderzijds het zo veel mogelijk minimaliseren van de verstorende effecten op de handel.

(181) Om een consequente berekening van de huidige en de toekomstige capaciteit te waarborgen, dient dezelfde productmix gebruikt te worden, d.w.z. dezelfde scheepstypen. Als alternatief kan er als vervanging een „gemiddeld schip” worden gebruikt (d.w.z. de gemiddelde CGT-waarde op basis van de orderportefeuille van de werf).

(182) Op basis van de informatie die SSN heeft overgelegd, wordt de huidige capaciteit met inachtneming van de financiële beperkingen, geraamd op tussen de 177 000 CGT en 202 000 CGT, afhankelijk van de vraag of bij de productie van de werf al dan niet de chemicaliëntankers in aanmerking worden genomen. De capaciteit van de werf zonder financiële beperkingen wordt geraamd op 208 000 CGT (9,15 schepen) indien de chemicaliëntankers tot de productie worden gerekend en 238 000 CGT (10,7 schepen) indien die chemicaliëntankers buiten beschouwing worden gelaten.

(183) De werf heeft verklaard dat de voorgenomen investeringen in het herstructureringsplan 2006 geen effect zouden hebben op de assembleertijd, maar veeleer tot een kostenvermindering zouden leiden. Sommige investeringen zouden in potentie weliswaar de assembleerduur kunnen verminderen, maar dat effect zou teniet gedaan worden door een aanzienlijke verandering in de productiemethode, namelijk dat de schepen in een eerder stadium toegerust zouden worden. De werf merkte verder op dat er investeringen in de scheepshellingen zelf nodig zouden zijn om de assembleertijd aanzienlijk te verminderen. Die investering werd door de werf op 200 miljoen EUR geraamd, een bedrag dat voor SSN duidelijk te hoog is gegrepen.

(184) Dat betekent dat de toekomstige capaciteit, indien er geen faciliteiten worden gesloten, gelijk zou zijn aan de huidige capaciteit in het scenario zonder financiële beperkingen, te weten 208 000 CGT indien de chemicaliëntankers tot de productie worden gerekend en 238 000 CGT indien die chemicaliëntankers buiten beschouwing worden gelaten.

(185) Na de sluiting van de kleinste scheephelling (Wulkan 1) zou de capaciteit van de werf variëren van 149 000 CGT (6,25 schepen) voor de minst CGT-intensieve scheepstypen (met chemicaliëntankers) en 178 000 CGT (7,8 schepen) voor de meest CGT-intensieve scheepstypen (zonder chemicaliëntankers).

(186) Op basis van deze cijfers heeft de Commissie geconstateerd dat de capaciteitsvermindering na de sluiting van de kleinste scheepshelling tussen de 25 % en 46 % zou bedragen, afhankelijk van de productmix die als uitgangpunt wordt genomen. Op deze basis en in aanmerking nemende dat de sluiting van nog een scheepshelling tot een capaciteitsvermindering van minimaal 59 % zou leiden, luidt de voorlopige conclusie van de Commissie dat de sluiting van de kleinste scheepshelling, Wulkan 1, zoals voorgesteld door Polen, een toereikende compenserende maatregel zou zijn.

2.9. STEUNMAATREGELEN

(187) De Commissie heeft de formele onderzoeksprocedure ingeleid met betrekking tot de steunmaatregelen zoals opgenomen in deel B van de bijlage bij deze beschikking. Die maatregelen omvatten een kapitaalinjectie en twee uitvoeringsgaranties door ARP en een aantal verlengingen van de betalingstermijn en afschrijvingen door de gemeente Szczecin in verband met de onroerendezaakbelasting. De nominale waarde van deze maatregelen bedraagt 126 524 652 PLN.

(188) Polen heeft de Commissie geïnformeerd dat de twee uitvoeringsgaranties die in deel B van de bijlage bij het besluit om de formele onderzoeksprocedure in te leiden als maatregel 62 en 63 worden aangemerkt, niet zijn toegekend (11). Polen heeft de Commissie eveneens geïnformeerd dat de afschrijvingen van onroerendezaakbelasting die in deel B van de bijlage bij het besluit om de formele onderzoeksprocedure in te leiden als maatregel 64 en 68 worden aangemerkt, zijn uitgesteld (12).

(189) In tabel 3 hieronder zijn de steunmaatregelen opgenomen zoals deze tussen 1 mei 2004, de datum van de toetreding van Polen tot de EU, en 30 juni 2007 zijn genomen. Polen heeft deze maatregelen bij brief van 11 juli 2007 aangemeld. Hun nominale waarde bedraagt 259 560 990 PLN. Maatregel 1 komt overeen met maatregel 61 in deel B van de bijlage bij het besluit om de formele onderzoeksprocedure in te leiden.

(190) In tabel 3 zijn ook leningen van KPS opgenomen die gebruikt zijn om de behoefte aan werkkapitaal van de werf te financieren. Bij brieven van 11 juli 2007 en 9 januari 2008 heeft Polen gesteld dat deze leningen geen staatssteun vormen aangezien de in rekening gebrachte rente overeenkomt met de risicobeoordeling van het specifieke project waarvoor de lening was aangevraagd.

(191) De desbetreffende leningen zijn in 2005-2007 verstrekt, en KPS heeft hiervoor een rentetarief in rekening gebracht dat iets hoger lag dan 6 %. Het referentiepercentage voor Polen in de periode dat KPS de leningen aan de werf heeft verstrekt, varieerde van 5,56 % tot 6,24 %. Daarnaast heeft KPS een eenmalige vergoeding van tussen de 0,1 % en 0,4 % in rekening gebracht. Volgens de Poolse autoriteiten heeft KPS zekerheid verlangd in de vorm van een toestemming tot uitwinning, een overeenkomst inzake de cessie van vorderingen, een onvoorwaardelijke betalingsopdracht, en niet- benoemde obligatie- of activaverpandingen (13).

(192) KPS is in 2004 opgericht als een volledige dochteronderneming van ARP om als risicokapitaalfonds voor ARP te fungeren. De primaire rol was om als vehikel te dienen voor de consolidatie van de drie grootste scheepswerven in Polen, maar dit project is in 2006 afgeblazen. Volgens de informatie die Polen in 2006 heeft verstrekt (14), zou KPS gefinancierd worden middels een kapitaalinjectie door ARP, een bijdrage in natura (aandelen in derde bedrijven) door ARP en een doorlopende banklening van ARP die specifiek was bedoeld om de financiering van scheepswerven te ondersteunen. Volgens de informatie die beschikbaar is op de website van de regering, zou KPS ook d