BESCHIKKING VAN DE COMMISSIE

van 20 juli 1999

betreffende staatssteun van de Bondsrepubliek Duitsland ten gunste van Lautex GmbH Weberei und Veredlung

(Kennisgeving geschied onder nummer C(1999) 3026)

(Slechts de tekst in de Duitse taal is authentiek)

(Voor de EER relevante tekst)

(2000/129/EG)

DE COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN,

Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap, inzonderheid op artikel 88, lid 2, eerste alinea,

Gelet op de Overeenkomst betreffende de Europese Economische Ruimte, inzonderheid op artikel 62, lid 1, onder a),

Na de belanghebbenden overeenkomstig de genoemde artikelen te hebben aangemaand hun opmerkingen kenbaar te maken(1) en gezien deze opmerkingen,

Overwegende hetgeen volgt:

I. PROCEDURE

(1) Bij schrijven van 27 januari 1997, op dezelfde dag geregistreerd, verstrekte Duitsland aan de Commissie informatie over steunmaatregelen ten gunste van Lautex GmbH Weberei und Veredlung (hierna "Lautex" genoemd). De zaak werd onder nummer N 90/97 geregistreerd. Bij haar schrijven van 15 april 1997 deelde de Commissie aan Duitsland mee dat ze had besloten een procedure betreffende deze staatssteun in te leiden. Vervolgens werd de zaak onder nummer C 23/97 opnieuw geregistreerd. Duitsland antwoordde bij schrijven van 20 mei 1997, dat op 21 mei 1997 door de Commissie werd ontvangen. Op 2 juni 1997 vroeg Duitsland de Commissie bepaalde passages te schrappen uit het schrijven van 15 april 1997 voordat dit in het Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen zou worden bekendgemaakt. De beschikking van de Commissie tot inleiding van de procedure werd bekendgemaakt in het Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen(2). De Commissie maande de belanghebbenden aan hun opmerkingen kenbaar te maken.

(2) De Commissie ontving reacties van belanghebbenden, die bij schrijven van 14 augustus 1997 voor commentaar aan Duitsland werden meegedeeld, welk commentaar bij schrijven van 10 september 1997 werd ontvangen. De kwestie werd door afgevaardigden van de Commissie tijdens een bijeenkomst in december 1997 in Berlijn met de Duitse autoriteiten besproken. Verder commentaar werd op 27 januari 1998 gegeven. Bij haar schrijven van 6 maart 1998 maakte Duitsland details bekend over de gewijzigde steunmaatregelen in het kader van de privatisering van Lautex. Bij schrijven van 17 augustus 1998 bracht de Commissie Duitsland op de hoogte van haar beslissing de procedure tot het nieuwe pakket steunmaatregelen uit te breiden, en verzocht zij Duitsland middels een bevel informatie te verstrekken.

(3) De beschikking van de Commissie betreffende de uitbreiding van de procedure werd eveneens in het Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen bekendgemaakt(3). De Commissie maande derden aan hun opmerkingen over de steunmaatregelen kenbaar te maken.

(4) Bij schrijven van 1 maart 1999, door de Commissie ontvangen op 2 maart 1999, maakte de Maron-groep (zie overweging 11) haar opmerkingen kenbaar. Tijdens overleg met de Commissie over deze kwestie in Brussel op 2 maart 1999, werd deze reactie aan de Duitse afgevaardigden voorgelegd. Ook de Daun-groep (zie overweging 10) maakte bij schrijven van 18 maart 1999, bij de Commissie geregistreerd op 22 maart 1999, haar opmerkingen kenbaar. Bij schrijven van 14 april 1999 werden deze aan de Duitse autoriteiten doorgegeven, die daarop echter niet reageerden.

(5) Bij schrijven van 25 september 1998, 27 november 1998, 9 december 1998, 19 maart 1999 en 12 april 1999, die door de Commissie op respectievelijk 28 september 1998, 30 november 1998, 10 december 1998, 23 maart 1999 en 13 april 1999 werden ontvangen, maakte Duitsland verdere details bekend.

(6) Verder ontving de Commissie op 23 juni 1999 een schrijven van de Duitse autoriteiten waarin deze de terugtrekking van een investeerder bekendmaakten. Bij fax van 15 juli 1999 werd de terugtrekking van een investeerder (de Daun-groep) bevestigd. Bovendien werd aangekondigd dat een nieuw herstructureringsconcept voor Lautex zou worden ontwikkeld en dat dienaangaande nadere informatie zou worden verstrekt. Het schrijven en de fax werden na 7 mei 1999 door de Commissie ontvangen, hetgeen na meerdere verlengingen de uiterste datum was voor het antwoord op het bevel tot het verstrekken van informatie.

II. BETROKKEN ONDERNEMINGEN

Lautex

(7) De begunstigde onderneming, Lautex, is gevestigd in Saksen (Duitsland) en is actief in de textielbranche(4). In Neugersdorf beschikt Lautex over weverij- en opslagfaciliteiten. In Leutersdorf bevinden zich veredelingsfaciliteiten. Lautex heeft circa 360 medewerkers in dienst (1998) en heeft voor 1998 een geraamde omzet van circa 56,9 miljoen DEM (het laatste werkelijke resultaat 1997 = 57,029 miljoen DEM). De balansgegevens van Lautex over 1997 laten activa ter waarde van 89,921 miljoen DEM zien. Lautex voldoet derhalve niet aan de KMO-criteria die in de communautaire kaderregeling inzake staatssteun voor kleine en middelgrote ondernemingen zijn vastgelegd(5).

(8) Lautex ontstond uit Lautex AG, een in 1990 opgerichte holdingmaatschappij waarin behalve Oberlausitzer Textil GmbH in Neugersdorf ook de ondernemingen Ostsächsische Textil GmbH in Zittau en Spreetextilien GmbH in Neusalza-Spremberg werden ingebracht. In 1990 telde Lautex AG 10200 werknemers, negen spinnerijen, 32 weverijen, zes veredelingsbedrijven, zeven industriële krachtcentrales, drie vliesverwerkingsinstallaties alsmede drukkerijen. In 1991 daalde het aantal weverijen met twee. In 1992 werd Lautex AG opgesplitst in Lautex (610 werknemers) en TGO Textil GmbH (808 werknemers).

(9) Op 6 november 1997 werd Lautex geprivatiseerd door de verkoop aan de Daun-groep. Een andere investeerder, de Maron-groep, nam op 22 april 1998 de helft van het aandelenkapitaal van Lautex over.

Daun-groep

(10) De eerste investeerder, de Daun-groep, is een gemengd concern dat in Duitsland is gevestigd en waarin de heer Claus E. Daun, ondernemer, aandelen heeft. Zij is op diverse geografische locaties en op verschillende productmarkten, waaronder de textielsector, actief. De groep telt circa 11600 werknemers, en haar jaaromzet bedraagt circa 1,4 miljard DEM. Tot de dochtermaatschappijen behoort Lauffenmühle GmbH (waarmee Lautex volgens een versie van het herstructureringsplan had moeten samenwerken). De onderneming is gevestigd in Baden-Wurtemberg. Met 450 werknemers werd in 1998 met de activiteiten spinnen, weven en veredelen een omzet van circa 125 miljoen DEM gerealiseerd.

Maron-groep

(11) Bij de tweede investeerder, de Maron-groep, gaat het eveneens om een ondernemingsgroep, waarin de heer Elard Maron, ondernemer, de meeste aandelen heeft. De groep is actief in de textielbranche en zij is eigenaar van de vroegere Erba GmbH, een converter van stoffen voor hemden en blouses, die gevestigd is in Forchheim, West-Duitsland. Erba GmbH is ontstaan uit de failliet gegane Erba AG (de faillissementsprocedure werd in 1992 ingeleid), een grote spinnerij en weverij met circa 3000werknemers. Erba GmbH zelf ging in 1996 failliet. De Maron-groep kocht de weverij uit de failliete boedel en integreerde deze in Mileta AS, een andere onderneming van de Maron-groep, gevestigd in de Tsjechische Republiek. In 1997 nam de Maron-groep de productie van stoffen voor hemden en blouses van de vroegere Erba GmbH over. Verder beschikt de Maron-groep in de Tsjechische Republiek over een ververij, Milerba SRO, waar de stoffen van Erba Lautex worden geverfd. Over andere deelnemingen van de Maron-groep is niets bekend. Er zijn noch gegevens over het aantal werknemers noch over omzet en vaste activa van de Maron-groep beschikbaar en evenmin is bekend of en in welke mate de Maron-groep op andere geografische of productmarkten actief is.

III. PRIVATISERING

(12) De keuze voor de Daun-groep als investeerder werd gemaakt door het bedrijfsadviesbureau KPMG in opdracht van de Duitse autoriteiten. Volgens informatie van Duitsland heeft KPMG uitgebreid gezocht naar potentiële investeerders. In dit verband werden vier aanbiedingen voor de gehele onderneming Lautex en twee aanbiedingen voor geselecteerde onderdelen daarvan voorgelegd. Duitsland legde geen kwantitatieve vergelijking van de aanbiedingen voor.

(13) Op 6 november 1997 werd de onderneming geprivatiseerd door de verkoop voor een prijs van 434783 DEM. Daarbij werd 90 % van de aandelen van de Beteiligungs-Management-Gesellschaft Berlin GmbH (hierna "BMBG" genoemd), een opvolger van de Treuhandanstalt (hierna "THA" genoemd), door Daun & Cie AG en de overige 10 % door de heer Claus E. Daun overgenomen. De Daun-groep gaf toestemming voor een verhoging van het maatschappelijk kapitaal van Lautex van 50000 DEM met 6000000 DEM, waarvan een bedrag van 2000000 DEM werd volgestort. Bij de aanmelding van de privatisering en de verkoop aan de Daun-groep verstrekte Duitsland geen informatie over een andere investeerder.

(14) Op 22 april 1998 nam de Maron-groep via de heer Elard Maron 3000000 DEM van het aandelenkapitaal van Lautex over, waarvan een bedrag van 2000000 DEM werd volgestort. Verder werden aandelen van Erba GmbH, een onderneming van de Maron-groep, aan Lautex overgedragen. Vervolgens werd de firmanaam Lautex gewijzigd in Erba Lautex GmbH Weberei und Veredlung , maar de rechtspersoon bleef bestaan (onder de naam "Lautex" wordt hierna ook Erba Lautex GmbH Weberei und Veredlung verstaan). De heer Elard Maron en de heer Hans-Jürgen Hyrenbach, die tegelijkertijd ook directeur is van Lauffenmühle GmbH, een onderneming uit de Daun-groep, werden tot directeurs van Lautex benoemd. Duitsland noemde geen redenen voor de opname van een tweede investeerder en gaf evenmin informatie over de keuze voor de Maron-groep als tweede investeerder.

IV. HERSTRUCTURERING

(15) De informatie over de herstructurering van Lautex na de privatisering werd door Duitsland diverse keren gewijzigd, met name in mei 1997, in maart, september, november en december 1998 en ook later nog. Op de wijzigingen in het herstructureringsplan en de daaruit resulterende gewijzigde informatie zal hierna stap voor stap worden ingegaan.

(16) Volgens informatie van de Duitse autoriteiten waren de problemen van Lautex te wijten aan de overgang van de onderneming van een centrale planeconomie naar de sociale markteconomie, het verlies van afzetmarkten in de vroegere Comeconlanden, het zoeken naar nieuwe markten, een algemene verwaarlozing en de verplichting tot het naleven van bepaalde nieuwe milieueisen. Verder leidde het feit dat Lautex op verschillende locaties produceerde, tot een verdere afname van de efficiëntie. Deze omstandigheden werden genoemd als verklaring voor het feit dat Lautex nooit winst heeft gemaakt.

(17) Uit de informatie van Duitsland blijkt niet wanneer met de huidige herstructurering van de onderneming is begonnen. Een herstructureringsconcept werd naar verluidt in 1993 ontworpen, maar het plan dat als basis voor deze herstructurering moest dienen, werd in 1995 fundamenteel gewijzigd. Duitsland heeft de wijzigingen niet gemotiveerd en evenmin informatie over de omvang ervan verstrekt. Tussen 1993 en 1995, toen het huidige plan in werking trad, werden wettelijke maatregelen uitgevoerd. Omdat er geen nauwkeurigere informatie van de Duitse autoriteiten beschikbaar is en gezien de kennelijk fundamentele wijzigingen in dat jaar, gaat de Commissie ervan uit dat het jaar 1995 het begin van de huidige herstructurering vormt.

(18) Tot en met 1994 hebben op basis van het herstructureringsconcept uit 1993 de volgende veranderingen bij Lautex plaatsgevonden:

a) Op het gebied van het bedrijfsmanagement werden computersystemen voor de productieplanning ingevoerd. Verder leidde de overname van een zelfstandige distributieafdeling in Berlijn tot de opbouw van een distributienet, terwijl voor de markten in Europa, Noord-Amerika en Azië een netwerk van handelsagenten moest worden opgericht.

b) De materiële productiebasis werd vooral verbeterd door de uitbreiding van de ververijfaciliteiten en de vervanging van de verouderde machines in de weverijen. Bovendien werd de voorweverij uitgebreid en werden ingangscontrole voor garen alsmede systemen voor de terugdringing van het energieverbruik ingevoerd. Bij de veredeling werden verbeteringen aangebracht, productieknelpunten verholpen en nieuwe technologieën ingevoerd.

(19) In januari 1997 meldde Duitsland de herstructureringsplannen van Lautex met de wijzigingen uit 1995 aan. Deze omvatten de uitbreiding van het distributienet, een vereenvoudiging van het productassortiment alsmede de uitbreiding van de verf- en verwerkingsfaciliteiten voor viscosevezels zoals polynosic en tencel. Verdere investeringen waren gericht op de verbetering van flexibiliteit en kwaliteit, zowel op het gebied van de weverij als van de veredeling. Tegelijkertijd moesten niet nader beschreven maatregelen zorgen voor het naleven van de milieueisen en de voorschriften inzake de bescherming van de werknemers. Met de aanvullende informatie uit maart 1998 werd bevestigd dat in 1996 op grote schaal was geïnvesteerd in de herstructurering van de opslagfaciliteiten voor eindproducten, de uitbreiding van de strengenververijen, de aankoop van nieuwe machines voor de veredeling en de bouw van een nieuwe veredelingshal in Leutersdorf.

(20) Verder werd de toekomstige marktstrategie uiteengezet. Destijds waren de activiteiten van Lautex geconcentreerd op de productie van stoffen voor hemden en blouses, overige bovenkleding en beroepskleding alsmede halfproducten. De onderneming hoopte winst te kunnen behalen uit de groei van de markt voor strijkvrije stoffen voor hemden en blouses. Hier moest Lautex zich concentreren op de productie van modeartikelen voor het midden- tot hogere prijssegment van de Europese markt. Volgens de Duitse autoriteiten moest de nieuw opgebouwde capaciteit voor de verwerking van viscosevezels aan Lautex toegang tot nieuwe markten bieden. Ter versterking van de passieve veredelingscapaciteiten werd naar een strategisch verbond gestreefd.

(21) In de reactie van mei 1997 op de inleiding van de procedure verstrekte Duitsland de volgende informatie:

a) Op managementniveau moesten nieuwe bedrijfsleiders voor de afdelingen weverij en veredeling worden benoemd. Op distributieniveau volgde een gedeeltelijke verkoop van het Berlijnse onderdeel van de onderneming. Het oorspronkelijke plan, dat voorzag in de inzet van handelsagenten in Duitsland, werd ten gunste van een rechtstreekse distributieafdeling van de onderneming opgegeven.

b) Op productieniveau werd vastgesteld dat verbeteringen in de bedrijfsinterne logistiek tot een prestatieverhoging op de afdelingen weverij en veredeling hebben geleid. Door deze maatregelen, door de vervanging van de verouderde weverijmachines en door de verlenging van de werkweek tot 144 uur kon de productiviteit met 45 % worden verhoogd(6).

c) Met betrekking tot de marktstrategie werd een verlaging van de capaciteit van de grondstofproductie en de passieve veredelingscapaciteiten aangekondigd. Verder moest de productie van stoffen voor bovenkleding worden teruggebracht.

(22) In verband met de privatisering werd in maart 1998 verdere informatie verstrekt. De wijzigingen van het herstructureringsplan omvatten stappen voor de integratie van Lautex in de Daun-groep alsmede andere aanpassingen die aan de mislukking van vroegere plannen een einde moesten maken (de geplande omzet- en kostencijfers werden niet bereikt):

a) Op managementniveau moesten de administratieve functies van Lautex en Lauffenmühle GmbH worden samengevoegd. Op distributieniveau moest Lautex in ruimere mate het distributienet van de Daun-groep, in het bijzonder dat van Lauffenmühle GmbH, gebruiken. Het was de bedoeling dat een deel van de distributieafdeling van Lautex door Lauffenmühle GmbH zou worden overgenomen.

b) Op productieniveau moest een nieuwe knipmachine in de weverijvoorbereiding productieknelpunten verhelpen. De bestaande verouderde weefgetouwen moesten door moderne uitvoeringen worden vervangen. Verder werden de invoering van een nieuw kwaliteitsborgingssysteem en niet nader beschreven investeringen in de veredelingssector genoemd. Bovendien moest de weverij van airconditioning worden voorzien om productiestilstand te vermijden en kwaliteitsverbeteringen te realiseren.

c) Met betrekking tot de marktstrategie moest Lauffenmühle GmbH zich concentreren op de productie van homogene stoffen in massaproductie en moest Lautex in eerste instantie modeproducten met een korte levensduur vervaardigen. De belangrijkste markt voor Lautex moest de hemden- en blousesector zijn, terwijl de productie van stoffen voor bovenkleding en beroepskleding stopgezet moest worden. Verder moesten de passieve veredelingscapaciteiten gereduceerd worden.

(23) Het gewijzigde plan voorzag bovendien in samenwerking met een niet bij naam genoemde Oost-Europese partner in een niet nader beschreven vorm, alsmede in samenwerking op managementniveau met een destijds nog op geen enkele wijze met Lautex verbonden concurrent, te weten Erba GmbH. Zo moesten de veredelingscapaciteiten van Erba GmbH bij Lautex worden geconcentreerd.

(24) In september 1998 maakten de Duitse autoriteiten nieuwe wijzigingen op het herstructureringsplan voor Lautex bekend, die voortvloeien uit het betrekken van de Maron-groep:

a) Op managementniveau werd behalve de heer Hans-Jürgen Hyrenbach, directeur van Lauffenmühle GmbH, ook de heer Elard Maron, de vroegere directeur van Erba GmbH, tot directeur van Lautex benoemd. Van het in dienst nemen van een nieuwe technische chef werden kostenbesparingen verwacht. Op het gebied van de inkoop moesten door de beproefde onderhandelingskracht van de Daun-groep verdere kostenbesparingen worden gerealiseerd.

b) Op productieniveau moesten niet nader genoemde installaties en machines van de failliet gegane Erba GmbH door Lautex worden overgenomen. Verder moest blijkbaar ook de constructieafdeling van Erba GmbH door Lautex worden overgenomen (hoewel dit uit het aangegeven aantal werknemers niet blijkt). Door niet nader beschreven synergieën met de Daun-groep moest vrije veredelingscapaciteit worden benut. Het was de bedoeling dat de garenververij door Milerba SRO zou worden overgenomen.

c) Met betrekking tot de marktstrategie wordt vastgesteld dat de reputatie van Erba GmbH op de desbetreffende markten de verwachte positieve omzetontwikkeling van Lautex op het gebied van de kwalitatief hoogwaardige stoffen voor hemden en blouses rechtvaardigde. Uit gegevens van de Duitse autoriteiten blijkt dat het aantal andere, binnen de gemeenschappelijke markt gevestigde ondernemingen dat in deze sector actief is, binnen acht jaar van tien tot drie is verminderd. Deze sector wordt als een marktniche beschreven, waarin Lautex de concurrentiedruk van goedkope producenten uit het buitenland kan vermijden. De markt voor kwalitatief hoogwaardige producten rechtvaardigde ook de niet onaanzienlijke prijsstijgingen van Lautex.

(25) In november 1998 werd aangekondigd dat tot en met 2002 verdere investeringen voor het aanzienlijke bedrag van meer dan 22 miljoen DEM te verwachten zouden zijn. Deze informatie kon echter slechts uit tabelkoppen worden afgelezen. Een nadere beschrijving van de aard en noodzaak van deze maatregelen werd niet gegeven.

(26) De Commissie stelt vast dat uit de laatste mededelingen van Duitsland niet duidelijk blijkt of er verdere aanvullingen op het huidige herstructureringsplan zullen komen, dan wel of er na de terugtrekking van de Daun-groep een nieuw herstructureringsplan zal worden uitgewerkt.

(27) Over de gevolgen van de herstructurering voor de productiecapaciteit van Lautex werd geen nauwkeurige informatie verstrekt. Volgens informatie van de Duitse autoriteiten van september 1997 werd de capaciteit van de weverij al in de periode 1990-1996 verminderd (van 100 miljoen strekkende meter in 1990 tot 9 miljoen strekkende meter in 1996). Verder is er sprake van een kwantitatief niet nader omschreven capaciteitsvermindering voor de veredelingstak. Informatie over het tijdstip en de manier waarop de capaciteitsvermindering plaatsvond, werd niet verstrekt. Het zou niet mogelijk zijn de capaciteit verder te verminderen.

(28) In november 1998 maakten de Duitse autoriteiten voor de periode 1996-1998 een capaciteitsvermindering van 9,14 miljoen strekkende meter per jaar tot 7,2 miljoen strekkende meter per jaar bekend. Dit werd bereikt ondanks de aankoop van nieuwe machines, de complete technologische conversie van de onderneming, het verhelpen van knelpunten en de reorganisatie van de verminderde capaciteit. Volgens informatie van de Duitse autoriteiten bestonden er bij de kwantificering van de veredelingscapaciteiten methodische problemen.

(29) Uit de informatie van april 1999 blijkt dat Lautex de capaciteiten ook in 1998 heeft teruggebracht. Door de sloop van 20 weefgetouwen daalde de capaciteit van 7,67 miljoen strekkende meter in 1996 tot 7,618 miljoen strekkende meter in 1999. Er was sprake van een "onomkeerbare sloop" van de weefgetouwen. Uit het reclamemateriaal van Lautex dat tijdens het overleg van maart 1999 met de Duitse autoriteiten en de investeerder werd overhandigd, blijkt echter een jaarlijkse productie van 9 miljoen strekkende meter(7).

Kosten van de herstructurering

(30) Zowel in haar schrijven betreffende de inleiding van de procedure als in haar schrijven over de uitbreiding daarvan wees de Commissie op ontbrekende gegevens over de totale kosten van de herstructurering.

(31) Het schrijven van 27 november 1998 bevatte tabellen waarin de totale kosten voor de herstructurering van Lautex(8) werden opgesomd en waarin informatie over de financiering daarvan werd verstrekt. Deze tabel dateerde echter van 1992, dus van een tijdstip waarop het huidige herstructureringsproces nog helemaal niet was begonnen. De onderstaande tabel is een korte samenvatting van de door Duitsland voorgelegde informatie, omdat deze slechts betrekking heeft op de relevante periode 1995-2000(9).

HERSTRUCTURERINGSKOSTEN

1995-2002

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

(32) De noodzaak van de afzonderlijke posities in de tabel werd niet toegelicht (behalve de investeringen, die als enige ondernemingskosten werden opgevoerd). Er werd geen nadere informatie verstrekt over de berekening daarvan of over de mate waarin rekening is gehouden met de organisatorische herstructurering van de onderneming. Het cijfer voor verliesdekking stemt niet overeen met de tot nu toe verstrekte informatie, die voor de periode 1995-2002(10) verliezen ten bedrage van 59,672 miljoen DEM laat zien. Wat de schuldendienst betreft, wees Duitsland erop dat de buitenlandse verplichtingen van Lautex door de Bundesanstalt für vereinigungsbedingte Sonderaufgaben (BvS) werden overgenomen en dat deze na de privatisering afzag van de terugbetaling van alle door haar verstrekte financiële hulp. Voor de periodes 1995-1998 en 2001-2002 is echter voorzien in een schuldendienst, zonder dat daarbij enige toelichtingen op de oorsprong of de hoogte van de desbetreffende schulden worden gegeven. De overige koppen hebben betrekking op de financiële herstructureringsmaatregelen; informatie over het ontstaan daarvan of over de berekening van de desbetreffende bedragen werd echter niet verstrekt.

V. FINANCIERING VAN DE HERSTRUCTURERING

(33) De herstructurering van Lautex moet met zowel openbare als particuliere middelen worden gefinancierd. De subsidiëring uit openbare middelen betreft de steunmaatregelen die voor de herstructurering zijn bestemd en die oorspronkelijk in januari 1997 bij de Commissie aangemeld en daarna gewijzigd werden.

Staatssteun volgens de oorspronkelijke kennisgeving

(34) De aanmelding van januari 1997 omvatte de volgende steunmaatregelen voor de herstructurering van Lautex:

a) een renteloos vennootschapskrediet van de BMGB ten bedrage van 5,202 miljoen DEM tot en met 31 maart 1998;

b) een vennootschapskrediet van de BMGB tegen 7,33 % rente ten bedrage van 8,7 miljoen DEM tot en met 31 maart 1998;

c) een garantie van de BMGB ten bedrage van 6,5 miljoen DEM tot en met 31 maart 1999 met 0,5 % garantiekosten;

d) de verlenging van een garantie uit 1992 ten bedrage van 3,5 miljoen DEM tot en met 31 maart 1999 met 0,5 % garantiekosten.

(35) De totale steun beloopt 24 miljoen DEM. In het schrijven van maart 1998 gaf Duitsland toe dat een deel van de bedragen in 1997 zonder toestemming van de Commissie was uitbetaald en dat van de terugbetaling daarvan bij de privatisering wordt afgezien. Er werd echter niet meegedeeld hoe deze steunmaatregelen in het kader van de privatisering werden beoordeeld.

Gewijzigde maatregelen waarvan de details in maart 1998 werden medegedeeld

(36) De in 1997 aangemelde maatregelen werden bij de privatisering als volgt gewijzigd:

a) toekenning van een subsidie voor de verliescompensatie 1997-2000 ten bedrage van 30,9 miljoen DEM;

b) aflossing van schulden aan de bank ten bedrage van 22,389 miljoen DEM;

c) afzien van terugbetaling van een bedrag van 159,27 miljoen DEM;

d) afzien van terugbetaling van de garantiekosten van 0,312 miljoen DEM.

(37) Volgens een schrijven van Duitsland van maart 1998 beliep de totale steun voor Lautex 212,871 miljoen DEM. Het is echter nog onduidelijk in hoeverre de in 1997 verstrekte steun al dan niet in deze maatregelen is opgenomen.

(38)

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

(39) Bij de in de vorenstaande tabel voor 1996 weergegeven maatregelen gaat het in detail om de volgende steun van de BMGB aan Lautex:

a) krediet ten bedrage van 0,531 miljoen DEM ten behoeve van een sociaal plan;

b) krediet ten bedrage van 0,117 miljoen DEM ter bevordering van de beroepsopleiding;

c) subsidies ten bedrage van 0,969 miljoen DEM ter bevordering van de werkgelegenheid (maatregelen in het kader van de Duitse Arbeitsförderungsgesetz).

(40) Voor 1997 gaat het om de volgende steunmaatregelen:

a) krediet ten bedrage van 0,217 miljoen DEM ter bevordering van de beroepsopleiding;

b) verlenging van een bestaande garantie ten bedrage van 3,500 miljoen DEM met 0,5 % garantiekosten.

(41) In de privatiseringsovereenkomst keurde de BvS de volgende maatregelen goed:

a) krediet ten bedrage van 12,7 miljoen DEM voor verliesdekking 1997(11), waarvan 3,988 miljoen DEM renteloos en 8,712 miljoen DEM tegen 5,54 % rente; dit krediet werd in tranches uitbetaald;

b) subsidies ten bedrage van 30,9 miljoen DEM; de betaling vond plaats in termijnen (8,9 miljoen DEM op 31 december 1997, twee tranches van telkens 8 miljoen DEM op 30 juni 1998 en 31 december 1998 en 6 miljoen DEM op 30 juni 1998);

c) aflossing van schulden aan de bank ten bedrage van 22,389 miljoen DEM(12).

(42) In de periode 1996-1997 ontving Lautex van de Vrijstaat Saksen een investeringspremie ten bedrage van 0,226 miljoen DEM. In de periode 1998-2000 stelt de Vrijstaat Saksen aan Lautex verdere investeringspremies van in totaal 5,693 miljoen DEM ter beschikking.

(43) In de privatiseringsovereenkomst werd verklaard dat zou worden afgezien van de terugbetaling van meerdere van de genoemde steunmaatregelen. De BvS hechtte haar goedkeuring aan het afzien van terugbetaling van de volgende steun, die in totaal 159,583 miljoen DEM beliep:

a) kredieten ten bedrage van 110,636 miljoen DEM (75,176 miljoen DEM uit 1991, 16,527 miljoen DEM uit 1994 en 3,240 miljoen DEM en 15,693 miljoen DEM uit 1995);

b) kredieten ten bedrage van 46,130 miljoen DEM (22,872 miljoen DEM en 10,558 miljoen DEM uit 1995 en 12,700 miljoen DEM uit 1997);

c) kredieten ten bedrage van 0,334 miljoen DEM (0,117 miljoen DEM uit 1996 en 0,217 miljoen DEM uit 1997) ter bevordering van de beroepsopleiding;

d) kredieten ten bedrage van 2,171 miljoen DEM (1,640 miljoen DEM uit 1992 en 0,531 miljoen DEM uit 1996) voor het sociaal plan uit 1996;

e) afzien van vorderingen op grond van een garantie ten bedrage van 0,312 miljoen DEM.

(44) Na 1995 werd aan de onderneming steun ten bedrage van in totaal 73,742 miljoen DEM toegekend. (Bij dit bedrag is geen rekening gehouden met het afzien van terugbetaling van 159,583 miljoen DEM(13).)

Steunmaatregelen die onder de Treuhandregelingen vallen

(45) Volgens de aanmelding van 27 januari 1997 beliepen de onder de Treuhandregelingen vallende steunmaatregelen in totaal 174,400 miljoen DEM. Daarvan werd naar men beweert 124,9 miljoen DEM tot en met 1994 uitbetaald, terwijl uit informatie blijkt dat in 1995 goedkeuring werd gehecht aan nog eens 49,5 miljoen DEM, die in 1995 en 1996 werd uitbetaald. Volgens informatie van Duitsland van mei 1997, dus na de inleiding van de procedure, beloopt het totale bedrag van de onder Treuhandregelingen vallende financiële steun aan Lautex van 1990 tot eind 1995 173,658 miljoen DEM:

a) kredieten ten bedrage van 33,430 miljoen DEM;

b) garanties ten bedrage van in totaal 26,335 miljoen DEM;

c) diverse subsidies en kredieten ten bedrage van 113,893 miljoen DEM.

(46) Tijdens een bijeenkomst in Brussel op 2 maart 1999 gaven de vertegenwoordigers van de Duitse autoriteiten toe dat ze moesten onderzoeken welke van de in 1996 uitbetaalde steunmaatregelen feitelijk onder de desbetreffende Treuhandregelingen vallen, waarvan de laatste op 31 december 1995 afliep. Volgens informatie van april 1999 gaat het hierbij om een bijdrage van 177,794 miljoen DEM. Deze omvat ook de in 1996(14) toegekende steun. Omdat geen verklaring werd gegeven waarom de na 1995 toegekende steun in dit bedrag is opgenomen, zal de Commissie ze voor de periode 1996-2002 in aanmerking nemen.

(47)

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

a) Op 17 december 1991 werd aan Lautex een krediet van 75,176 miljoen DEM toegekend.

b) Op 1 juli 1992 ontving Lautex voor het sociaal plan kredieten ten bedrage van 1,640 miljoen DEM. Verder werden in 1992 meerdere garanties voor de onderneming aanvaard:

i) Op 8 april 1992 werden twee garanties ten bedrage van respectievelijk 18,295 miljoen DEM en 4,875 miljoen DEM voor het garanderen van investeringen aanvaard.

ii) Een garantie ten bedrage van 4,887 miljoen DEM, die eveneens voor de dekking van investeringen diende, werd op 15 december 1992 aanvaard.

iii) Op 10 december 1992 werd een garantie ten bedrage van 3,500 miljoen DEM aanvaard.

c) In 1994 ontving de onderneming kredieten ten bedrage van 16,527 miljoen DEM, die voor de dekking van de verliezen in 1995 dienden.

d) In 1995 werden aan Lautex vier verschillende soorten kredieten ten bedrage van in totaal 52,363 miljoen DEM verstrekt:

i) krediet van 3 juli 1995 ten bedrage van 15,693 miljoen DEM voor de dekking van verliezen in 1995;

ii) krediet van 3 juli 1995 ten bedrage van 10,558 miljoen DEM voor de dekking van verliezen in 1996;

iii) krediet van 3 juli 1995 ten bedrage van 22,872 miljoen DEM voor herstructureringsmaatregelen in 1996(15);

iv) krediet van 8 september 1995 ten bedrage van 3,240 miljoen DEM voor de dekking van verliezen in 1994.

e) Bovendien ontving de onderneming in de periode 1992-1995 van de Vrijstaat Saksen investeringspremies ten bedrage van 1,018 miljoen DEM(16).

(48) Derhalve ontving Lautex tussen 1991 en 1995 steun ten bedrage van in totaal 178,281 miljoen DEM.

Particuliere financiering

(49) De eerste particuliere financiering vond plaats met de privatisering van Lautex. Volgens een schrijven van maart 1998 kocht de investeerder Lautex voor een prijs van 0,435 miljoen DEM, zag hij af van de terugbetaling van diverse schulden ten bedrage van 0,260 miljoen DEM en moest er een cashtoevoer van 6 miljoen DEM plaatsvinden. Na de fusie van Erba en Lautex werd dit kapitaalbedrag over de beide investeerdersgroepen verdeeld, zodat elke groep 3 miljoen DEM kreeg. In werkelijkheid heeft elke investeerder 2 miljoen DEM volgestort. De overige 2 miljoen DEM moet bij een positieve beschikking van de Commissie worden volgestort, hetgeen door Duitsland meer dan eens werd bevestigd. Zo zou de inbreng van de investeerder mogelijkerwijs 6,695 miljoen DEM kunnen belopen.

(50) De Commissie onderstreept dat de heer Elard Maron tijdens een overleg op 2 maart 1999 vaststelde dat ook de activa van Erba GmbH, die 9,686 miljoen DEM belopen, als kapitaalinbreng van de investeerder moeten worden beschouwd. Deze verklaring wordt door de Duitse autoriteiten bij het laatste schrijven van 12 april 1999 bevestigd. In een tabel in datzelfde schrijven worden voor het eerst nog twee bedragen als investeerdersinbreng genoemd: een bedrag van 3,465 miljoen DEM dat overeenkomstig de privatiseringsovereenkomst bestemd is voor de dekking van de schulden aan de bank, en een bedrag van 8,795 miljoen DEM dat als investering geldt. Het schrijven bevat geen nadere toelichting betreffende beide bedragen. Het is niet bekend of deze extra investeringen slechts door één investeerder of door beide werden gedaan, en in welke verhouding een eventuele opsplitsing plaatsvindt.

VI. RELEVANTE MARKT

(51) Lautex is actief in de textielsector. De onderneming weeft en veredelt stoffen voor bovenkleding alsmede stoffen voor hemden, blouses en beroepskleding. Via haar productiefaciliteiten in Lauffenmühle en de vestigingen in Zuid-Afrika en Zimbabwe is de Daun-groep ook in de textielbranche actief. De Maron-groep beschikt over productiefaciliteiten voor textielproducten in de Tsjechische Republiek. Door het gebrek aan informatie van Duitse zijde over de investeerdersgroepen is niets bekend over hun deelneming in andere textielondernemingen. De Commissie stelt vast dat Lautex begin 1998 4,6 % van haar productie naar derde landen exporteerde, 17,7 % naar de Gemeenschap en de rest op de Duitse markt afzette.

(52) Markten voor geweven en veredelde stoffen zijn in de hele Gemeenschap te vinden. Bij de inleiding van de procedure stelde de Commissie vast dat de sector te kampen heeft met een recessie en met overcapaciteit. Ook Duitsland wees op bestaande overcapaciteit op het gebied waarop Lautex actief is(17). Deze opvatting werd ook door derden gedeeld, die als reactie op de mededeling betreffende de inleiding van de procedure hun opmerkingen kenbaar maakten. In december 1998 corrigeerde Duitsland zijn bewering ten aanzien van de overcapaciteiten en stelde vast dat er sinds 1997 geen overcapaciteiten meer zouden bestaan op de gemeenschappelijke textielmarkt.

(53) De textielsector is uit de aard der zaak kapitaalintensief. Desalniettemin is er hevige concurrentie van lagelonenlanden zonder al te veel strenge milieuvoorschriften. De prognoses voor producenten uit de Gemeenschap waren en blijven somber(18). Sinds de inleiding van de procedure zijn er aanwijzingen dat de situatie op de markt voor de textielsector in de periode 1994-1995 algemeen is verbeterd. Het is echter niet bekend of deze positieve trend aanhoudt. Uit een rapport blijkt dat de opwaartse trend mogelijkerwijs slechts van korte duur was en in 1996 een daling van de groei tot ver beneden de trendwaarde op langere termijn plaatsvond, voordat in 1997 weer een licht herstel kon worden genoteerd. Met name in de Duitse textielbranche is een verdere rationalisering van de capaciteiten te verwachten. De herstructurering van de branche vindt plaats onder de voorwaarden van een slechts matige wereldwijde vraag en een harde prijsconcurrentie(19). Verder is het aantal marktdeelnemers, ook op de markt waarop Lautex actief is, afgenomen.

(54) Er wordt vastgesteld dat de productie van Lautex uitsluitend voor de confectiemarkt is bestemd. Ondanks diverse wijzigingen is de marktstrategie van de onderneming uitsluitend op deze tak gericht. De beoordeling van deze downstreammarkt is van belang voor de bepaling van de concurrentiedruk in dat deel van de upstreamtextielmarkt dat de verzorging van de eerstgenoemde garandeert. Volgens informatie waarover de Commissie beschikt, wordt de downstreammarkt gekenmerkt door verscherpte mededingingsvoorwaarden; verder zijn voor de komende tijd een afname van de werkgelegenheid en een slechts geringe groei te verwachten. De vraag is sinds 1990 jaarlijks met 2 % gedaald. De confectie-industrie zal in Europa ook voortaan te kampen hebben met moeilijke economische omstandigheden, terwijl er geen wezenlijke toename van de vraag te verwachten is(20). De gevolgen van de overproductie op de textielmarkten zijn mogelijkerwijs zowel voor de producenten van textielproducten als voor de confectieproducenten in de hele wereld zeer ernstig(21).

VII. INLEIDING EN UITBREIDING VAN PROCEDURE

(55) Bij de inleiding van de procedure heeft de Commissie vastgesteld dat de aangemelde maatregelen steun in de zin van artikel 87, lid 1, van het EG-Verdrag inhouden. Omdat de steun als herstructureringssteun was bedoeld, moest deze op grond van artikel 87, lid 3, onder c), van het EG-Verdrag en op grond van de communautaire kaderregeling voor reddings- en herstructureringssteun aan ondernemingen in moeilijkheden (hierna "de kaderregeling" genoemd) worden beoordeeld(22).

(56) In haar schrijven van 15 april 1997 uitte de Commissie twijfels over zowel het sluitende karakter van de voorgestelde herstructureringsmaatregelen als de juistheid van de veronderstellingen. De Commissie betwijfelde verder of een buitensporige vervalsing van de mededinging door de voorgestelde steunmaatregelen zou kunnen worden vermeden, omdat ondanks een structurele overcapaciteit in de branche geen voorstellen voor een duurzame capaciteitsvermindering werden gedaan. Gezien de twijfels over de vraag of de herstructureringsmaatregelen zinvol zijn, kon de Commissie zich over de evenredigheid ervan niet uitspreken. Ten slotte werd betwijfeld of het saneringsplan volledig zal worden uitgevoerd. Vanwege het gebrekkige sluitende karakter van het herstructureringsplan en het ontbreken van een particuliere kapitaalverstrekker was de Commissie er bezorgd over dat een privatisering tijdens het herstructureringsplan tot een wijziging daarvan zou kunnen leiden.

(57) De privatisering van de onderneming omvatte nieuwe steunmaatregelen ten gunste van Lautex en de informatie die in de tijd daarna werd verstrekt, kon de hiervoor genoemde twijfels niet wegnemen. Het herstructureringsplan werd weliswaar gewijzigd, maar de afzonderlijke stappen van het saneringsproces werden niet beschreven en de problemen van de onderneming werden niet geanalyseerd. De veronderstellingen voor 1997 bleken te optimistisch en het maken van winst werd van 1998 uitgesteld tot 2000. Het was nu ook de bedoeling de capaciteit terug te brengen, hoewel er geen verklaring voor werd gegeven waarom dat plotseling mogelijk was en evenmin werd ingegaan op de kwestie van de duurzaamheid. Omdat de totale kosten voor de herstructurering niet bekend waren, kon de Commissie zich ook niet uitspreken over de evenredigheid van de maatregelen. Ten slotte kon de privatisering van de onderneming de twijfels over de volledige realiseerbaarheid van het saneringsplan niet wegnemen zodat de procedure werd uitgebreid.

VIII. OPMERKINGEN VAN DERDEN

(58) Naar aanleiding van de publicatie van het schrijven aan de Duitse regering in het Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen(23) maakten een Europese en een Britse beroepsvereniging hun bezwaren kenbaar. In een ongevraagd toegestuurd schrijven van een West-Duitse concurrent van april 1997 maakte deze kenbaar dat Lautex zich met verdringingsconcurrentie zou bezighouden. Verder werd gewezen op de overcapaciteit op de markt. Kopieën van dit schrijven werden voor commentaar aan Duitsland toegezonden. In een antwoordschrijven van september 1997 betwistte Duitsland dat er sprake zou zijn geweest van verdringingsconcurrentie.

(59) Nadat bekendgemaakt was dat de procedure werd uitgebreid, maakten de Daun-groep en de Maron-groep aan de Commimssie hun opmerkingen kenbaar. Het schrijven van de Maron-groep bevatte informatie over de fusie van Erba en Lautex en over de activiteit van Erba. De Daun-groep uitte in haar schrijven haar ontevredenheid over het privatiseringsproces, ging op de onbevredigende situatie van de onderneming in en verklaarde dat zij zich uit de privatiseringsovereenkomst zou terugtrekken. Ook deze opmerkingen werden aan Duitsland voor commentaar voorgelegd. Bij schrijven van 22 april 1999, door de Commissie ontvangen op 29 april 1999, vroegen de Duitse autoriteiten om verlenging van de termijn voor het kenbaar maken van hun opmerkingen tot 7 mei 1999. In haar schrijven van 3 mei 1999 gaf de Commissie toestemming voor de gevraagde termijnverlenging; van Duitsland kwam echter geen reactie.

IX. BEOORDELING OP BASIS VAN DE BESCHIKBARE INFORMATIE

(60) Op 17 augustus 1998 werd Duitsland middels een bevel aangemaand aan de Commissie binnen een maand voldoende informatie ter beschikking te stellen om een beoordeling van de onderzochte maatregelen mogelijk te maken. Op verzoek van Duitsland werd deze termijn verlengd. Ondanks diverse aanmaningen waren de als reactie op het bevel verstrekte inlichtingen misleidend; vaak waren ze in strijd met eerdere uitspraken en konden ze de door de Commissie bij de inleiding en uitbreiding van de procedure geuite twijfels niet wegnemen. Derhalve berust de navolgende beoordeling krachtens artikel 13, lid 1, van Verordening (EG) nr. 659/1999 van de Raad van 22 maart 1999 tot vaststelling van nadere bepalingen voor de toepassing van artikel 88 van het EG-Verdrag(24) op de beschikbare informatie.

X. TE BEOORDELEN STEUNMAATREGELEN

(61) De Commissie stelt ook vast dat het laatste schrijven van Duitsland met betrekking tot de informatie die in de toekomst verstrekt zou worden, na de laatste termijnverlenging van de informatiebeschikking, die op 7 mei 1999 verstreek, werd ontvangen. Indien in de toekomst een nieuw herstructureringsplan ter kennis gebracht zou worden, behoudt de Commissie zich het recht voor dit afzonderlijk te beoordelen. De aankondiging, op een later tijdstip informatie over een toekomstig, maar nu nog niet ontwikkeld concept of plan te verstrekken, verandert echter niets aan de beoordeling van de actuele situatie.

(62) De financiële steun ten gunste van Lautex is steun in de zin van artikel 87, lid 1, van het EG-Verdrag, omdat deze met staatsmiddelen wordt bekostigd en voor Lautex voordelen oplevert die een onderneming in moeilijkheden van een particuliere investeerder niet zou krijgen. Verder kan de financiële steun in de desbetreffende sector gevolgen hebben voor de handelsbetrekkingen tussen de lidstaten, waardoor de mededinging op de gemeenschappelijke markt kan worden vervalst. Bij enkele van deze maatregelen gaat het om nieuwe steun die door de Commissie moet worden beoordeeld. Lautex heeft tot nu toe geen winst gerealiseerd en is een onderneming in moeilijkheden.

Steunmaatregelen die onder Treuhandregelingen vallen

(63) Volgens het laatste schrijven van Duitsland valt steun ten bedrage van 177,794 miljoen DEM onder Treuhandregelingen. Uit een analyse van de voorgelegde informatie bleek dat Lautex in de periode 1991-1995 steun ten belope van 178,281 miljoen DEM heeft ontvangen. Uitgaande van de verstrekte informatie kwam de Commissie tot het volgende oordeel:

a) Kredieten ten bedrage van 75,176 miljoen DEM die in 1991 aan Lautex werden verstrekt, vallen onder een goedgekeurd steunprogramma, Treuhandregeling NN 108/91(25), en voldoen aan de voorwaarden daarvan(26).

b) Wat betreft de kredieten ten bedrage van 1,640 miljoen DEM voor het sociaal plan, die op 1 juli 1992 werden verstrekt, is de Commissie van mening dat verplichtingen van een onderneming met betrekking tot het betalen van werkloosheidsuitkeringen of pensioenen op grond van de wet of een CAO deel uitmaken van de normale kosten van een onderneming die uit eigen middelen gefinancierd moeten worden. Daarom moeten bijdragen van de staat in deze kosten als steun worden beschouwd. Deze kredieten vallen echter onder Treuhandregeling E 15/92(27) en hoeven derhalve hier niet beoordeeld te worden. Hetzelfde programma dekt zowel de garanties ten bedrage van 31,557 miljoen DEM, die in 1992 werden verleend, als de kredieten ten bedrage van 16,527 miljoen DEM, die in 1994 werden verstrekt om de verliezen in 1995 te dekken. Deze maatregelen voldoen aan de voorwaarden van dit programma(28).

c) De in 1995 verstrekte kredieten ten bedrage van 52,363 miljoen DEM, die volgens Duitsland werden toegekend krachtens Treuhandregeling N 768/94, een door de Commissie goedgekeurd programma(29), liggen 2,363 miljoen DEM boven het daarin vastgelegde maximumbedrag. Deze steun had bij de Commissie aangemeld moeten worden(30) en moet derhalve als steun ad hoc worden beoordeeld.

d) De in de periode 1992-1995 toegekende investeringspremies ten bedrage van 1,018 miljoen DEM berusten op het goedgekeurde steunprogramma "Wet op de investeringspremie"(31). Derhalve is een beoordeling door de Commissie niet nodig. Indien wordt aangenomen dat met de herstructurering van de onderneming in 1995 een aanvang is gemaakt, moet worden vastgesteld dat al van tevoren een subsidie van 0,570 miljoen DEM werd toegekend. Zodoende moet bij de beoordeling van de evenredigheid rekening worden gehouden met het in 1995 verstrekte bedrag van 0,448 miljoen DEM.

(64) Uit de opsomming blijkt dat steunmaatregelen ten bedrage van in totaal 124,900 miljoen DEM onder Treuhandregelingen vallen. Een tweede bedrag van 1,018 miljoen DEM berust op een goedgekeurd programma. Derhalve blijft 52,363 miljoen DEM over, die als steun ad hoc moet worden beoordeeld.

Na 1 januari 1996 toegekende steun

(65) Uit de verstrekte informatie blijkt dat Lautex sinds 1996 steun ten belope van in totaal 73,742 miljoen DEM heeft ontvangen. De Commissie beoordeelt deze als volgt:

a) De verstrekte kredieten ten bedrage van 0,531 miljoen DEM voor het sociaal plan moeten krachtens paragraaf 3.2.5 van de kaderregeling als steun worden beschouwd, en er moet derhalve worden nagegaan of ze voldoen aan de criteria van de kaderregeling.

b) Met betrekking tot de kredieten ten belope van 0,117 miljoen DEM voor beroepsopleidingen, die in 1996 werden toegekend, stelt de Commissie vast dat informatie over de bestemming en toepassing daarvan ontbreekt en dat de kredieten derhalve niet als direct op de werknemers gerichte algemene maatregelen zonder verband met de onderneming kunnen worden beschouwd. Een dergelijke maatregel, die een onderneming bevoordeelt doordat ze de kosten reduceert die de onderneming nomaliter heeft als ze haar werknemers een voor het bedrijf relevante opleiding wil geven of wanneer ze haar werknemers de kans wil geven zich door zelfstudie te verbeteren, moet als steun worden beschouwd.

c) De subsidies ten belope van 0,969 miljoen DEM ter bevordering van de werkgelegenheid ("AFG-maatregelen") berusten op het goedgekeurde steunprogramma "Arbeitsförderungsgesetz" (wet op de bevordering van de werkgelegenheid). Derhalve is een beoordeling door de Commissie niet nodig. Bij de beoordeling van de evenredigheid wordt hiermee evenwel toch rekening gehouden.

d) Van de maatregelen uit 1997 ten gunste van Lautex gelden de kredieten ten belope van 0,217 miljoen DEM voor beroepsopleiding als steun die aan de criteria van de kaderregeling moet worden getoetst. De verlenging van de garantie ten belope van 3,5 miljoen DEM heeft betrekking op een garantie uit 1992 die onder Treuhandregeling E 15/92 valt. Omdat deze maatregel onderdeel is van een goedgekeurd programma en de intensiteit daarvan als 100 % van het gegarandeerde bedrag werd opgegeven, beschouwt de Commissie de verlenging niet meer als een steunmaatregel, zodat dit bedrag buiten beschouwing kan blijven.

e) De maatregelen vanaf 7 november 1997, waarvoor de BvS volgens de privatiseringsovereenkomst goedkeuring verleende en die kredieten ten bedrage van 12,7 miljoen DEM, subsidies ten bedrage van 30,9 miljoen DEM en een aflossing van de schulden aan de bank van 22,389 miljoen DEM omvatten(32), gelden als nieuwe steunmaatregelen. In dit geval moet worden gecontroleerd of een van de afwijkingen van artikel 87, lid 3, onder c), van het EG-Verdrag van toepassing is.

f) De door de Vrijstaat Saksen ter beschikking gestelde investeringspremies ten belope van 5,919 miljoen DEM berusten op een goedgekeurd steunprogramma. Derhalve is een beoordeling door de Commissie niet nodig. Bij de beoordeling van de evenredigheid moet echter rekening worden gehouden met de maatregelen.

g) Met betrekking tot het bij de privatisering overeengekomen afzien van terugbetaling van een bedrag van 159,583 miljoen DEM moet worden vastgesteld dat enkele van deze maatregelen betrekking hebben op steun die onder de Treuhandregelingen valt. Daarbij gaat het om een bedrag van 93,655 miljoen DEM(33). Het afzien van terugbetaling van een bedrag van 65,928 miljoen DEM moet gezien worden in combinatie met maatregelen die niet onder goedgekeurde steunprogramma's vallen. Zij hebben betrekking op steunmaatregelen waarvan het gezien de moeilijke situatie van de onderneming nooit de bedoeling was deze terug te betalen. Omdat steunmaatregelen voor de redding en herstructurering van ondernemingen in moeilijkheden een intensiteit van 100 % mogen hebben, wordt het afzien van terugbetaling van deze maatregelen niet meer als steun beschouwd.

(66) Uit deze opsomming blijkt dat Lautex sinds 1992 klaarblijkelijk steun ten bedrage van in totaal 252,023 miljoen DEM heeft ontvangen(34). Van dit totale bedrag valt 123,26 miljoen DEM onder Treuhandregelingen. Deze steun alsmede de investeringspremies ten belope van in totaal 0,570 miljoen DEM werden al vóór het begin van de huidige herstructureringsfase in 1995 toegekend, zodat zij bij de beoordeling van de evenredigheid door de Commissie buiten beschouwing blijven. Derhalve moeten steunmaatregelen ten belope van 126,553 miljoen DEM worden beoordeeld, die sinds 1995 werden toegekend. Van dit totale bedrag valt 7,336 miljoen DEM onder goedgekeurde steunprogramma's, zodat een beoordeling door de Commissie niet nodig is. Bij de beoordeling van de evenredigheid moet met deze bedragen echter wel rekening worden gehouden. Als nieuwe steun gelden maatregelen ten belope van 119,217 miljoen DEM, die door de Commissie beoordeeld moeten worden.

(67) Verder neemt de Commissie nota van het ontbreken van nauwkeurige informatie over de omstandigheden waarin de keuze van de investeerders is geschied en behoudt zij zich derhalve het recht voor haar mening te uiten over aanvullende, nog niet kwantificeerbare steunelementen die tijdens het privatiseringsproces eventueel toegekend zouden kunnen zijn.

XI. BEOORDELING VAN DE HERSTRUCTURERINGSSTEUN

(68) Krachtens artikel 87, lid 1, van het EG-Verdrag zijn steunmaatregelen van de staten ten gunste van bepaalde ondernemingen onverenigbaar met de gemeenschappelijke markt, voorzover zij het handelsverkeer tussen de lidstaten ongunstig beïnvloeden en de mededinging vervalsen of dreigen te vervalsen. Gezien de aard van de betrokken steun en de situatie in de textielbranche staat vast dat de desbetreffende steunmaatregelen onder artikel 87, lid 1, van het EG-Verdrag vallen. Dergelijke steunmaatregelen zijn over het algemeen onverenigbaar met de gemeenschappelijke markt indien zij niet in aanmerking komen voor een van de uitzonderingsbepalingen van artikel 87, lid 2 of lid 3, van het EG-Verdrag. In dit geval is artikel 87, lid 3, van toepassing, omdat dit aan de Commissie de mogelijkheid biedt staatssteun in bepaalde gevallen toe te staan. Krachtens artikel 87, lid 3, onder c), is dit onder meer het geval voor steunmaatregelen om de ontwikkeling van bepaalde vormen van economische bedrijvigheid te vergemakkelijken, mits de voorwaarden waaronder het handelsverkeer plaatsvindt daardoor niet zodanig worden veranderd dat het gemeenschappelijk belang wordt geschaad. De kaderregeling bevat de voorwaarden voor een positieve beoordeling door de Commissie.

(69) Op grond van artikel 87, lid 3, onder a), kan de Commissie steunmaatregelen goedkeuren ter bevordering van de economische ontwikkeling van streken waarin de levensstandaard abnormaal laag is of waar een ernstig gebrek aan werkgelegenheid heerst. Deze bepaling is van toepassing op de nieuwe Duitse deelstaten(35). In dit geval is de primaire doelstelling van de steun echter de herstructurering van een onderneming in moeilijkheden en niet de bevordering van de economische ontwikkeling van een streek. Zelfs wanneer een met succes geherstructureerde onderneming tot de ontwikkeling van de streek kan bijdragen, moet de steun op grond van artikel 87, lid 3, onder c), en niet op grond van artikel 87, lid 3, onder a), worden beoordeeld.

(70) De door Duitsland in januari 1997 gedane aanmelding betrof herstructureringssteun. Daarom moet worden nagegaan of de aanmelding voldoet aan de in punt 3.2 van de kaderregeling genoemde voorwaarden voor verenigbaarheid met de gemeenschappelijke markt. De Commissie betwijfelt het of de steunmaatregelen aan al deze voorwaarden voldoen.

XII. HERSTELLEN VAN DE RENTABILITEIT OP LANGE TERMIJN

(71) Het herstructureringsplan moet de levensvatbaarheid op lange termijn van de onderneming binnen een redelijk tijdsbestek en op grond van realistische veronderstellingen herstellen. Om het draagvlak van het plan te kunnen beoordelen, heeft de Commissie informatie over de actuele moeilijkheden van de onderneming, over de geplande interne maatregelen en over de daarvan verwachte werking nodig.

(72) De Commissie stelt vast dat Duitsland in zijn antwoord op het schrijven ter inleiding van de procedure aanvullende informatie over de herstructureringsmaatregelen heeft verstrekt. In het schrijven werd echter niet vermeld hoe deze maatregelen de nog niet vastgestelde problemen van de onderneming kunnen oplossen, hoeveel zij zouden kosten, wanneer zij vermoedelijk uitgevoerd zouden worden en of zij noodzakelijk zijn.

(73) Ter verklaring van de problemen die uiteindelijk tot de door Duitsland in november 1998 aangegeven moeilijkheden hebben geleid, wordt hoofdzakelijk de overgang van de onderneming van de centrale planeconomie naar de markteconomie genoemd. Lautex was oorspronkelijk een producent van massaproducten, waarvan de afzetmarkt traditioneel was gericht op de Oostbloklanden. Door de instorting van de desbetreffende markten werd de onderneming in 1992 gedwongen haar strategie te wijzigen en drastisch te snijden in haar personeelsbezetting. Daarmee waren kosten voor een sociaal plan, de herstructurering van de onderneming en de vereiste investeringen gemoeid.

(74) Het schrijven van november 1998 bevatte informatie over de herstructureringsmaatregelen, die echter slechts vaag werden toegelicht. De verstrekte gegevens betreffen over het algemeen slechts informatie over de doelstellingen, zonder dat de afzonderlijke stappen voor het verwezenlijken daarvan werden toegelicht. Over de verwachte financiële gevolgen werd nauwelijks informatie verstrekt en een tijdschema ontbrak volledig.

(75) In het herstructureringsplan van Lautex werden diverse essentiële wijzigingen aangebracht. Bovendien heeft Duitsland reeds verstrekte informatie continu weer gewijzigd, hetgeen slechts verdere vragen heeft opgeworpen(36).

(76) De Commissie stelt vast dat het oorspronkelijk in 1993 uitgewerkte plan voor Lautex, in de medio 1995 gewijzigde versie, in het vooruitzicht stelde dat in 1998 winst moest worden gemaakt. Bij schrijven van mei 1997 werd dit tijdstip uitgesteld tot 1999. Volgens de in maart 1998 voorgelegde, gewijzigde versie hoeft pas in 2000 op winst te worden gerekend. Uit de meest recente informatie blijkt dat de onderneming pas in 2001 een zeer bescheiden winst zal maken. Verder moet worden vastgesteld dat de door de onderneming vastgelegde doelstellingen voor bepaalde producttakken vaak niet bereikt werden.

(77) Deze permanente wijzigingen doen het plan onbetrouwbaar overkomen. De onderneming ondergaat een continu voortgaand herstructureringsproces, waarvoor klaarblijkelijk grote steunbedragen nodig zijn, zonder dat de onderneming ooit winst zou hebben gemaakt. De steunmaatregelen lijken de onderneming, in strijd met het "one time, last time"-principe, kunstmatig in leven te houden. De tijdens het herstructureringsproces geleidelijk aan slechter wordende bedrijfsresultaten doen ernstige twijfels over de levensvatbaarheid op lange termijn van de onderneming onstaan.

Overzicht

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

(78) De als bewijs van de meegedeelde visie voorgelegde cijfers worden eveneens permanent gewijzigd. Zowel voor de omzet als voor de bedrijfsresultaten werden de cijfers in de bovengenoemde periode steeds weer naar beneden bijgesteld. Volgens de meest actuele desbetreffende informatie wordt voor 1998 een omzet van 56,7 miljoen DEM en een verlies van 11,3 miljoen DEM(37) verwacht, waarmee de waarden ver boven respectievelijk onder de oorspronkelijke gegevens liggen.

(79) Gezien deze stand van zaken bestaan bij de Commissie twijfels over de geloofwaardigheid van zowel de oorspronkelijke als de gewijzigde gegevens. Bovendien stelt de Commissie vast dat de herstructureringsperiode telkens weer werd verlengd.

XIII. BUITENSPORIGE VERVALSING VAN DE MEDEDINGING

(80) Krachtens de kaderregeling is een voorwaarde voor herstructureringsteun voorts dat er maatregelen worden genomen om nadelige gevolgen voor concurrenten zoveel mogelijk te compenseren. De steun zou anders "het gemeenschappelijk belang schaden".

(81) Voor de productiecapaciteit van een begunstigde betekent dit dat de steun principieel niet mag worden gebruikt om de productie in het kader van de herstructurering te verhogen. In geval van een structureel overschot van de productiecapaciteit op de relevante markt in de Europese Gemeenschap waarop de begunstigde actief is, dient het herstructureringsplan bij te dragen, evenredig met de hoogte van het ontvangen steunbedrag, tot de herstructurering van de bedrijfstak op de relevante markt door onomkeerbare vermindering of sluiting van capaciteit. Er wordt een echte bijdrage geleverd wanneer in het kader van de vermindering van capaciteit vaste activa uit de desbetreffende sector worden afgevoerd; dit kan ook de fysieke sloop betekenen. Indien verdere herstructureringssteun wordt toegekend, moet een volgens die uitgangspunten gewijzigd herstructureringsplan aan dezelfde voorwaarden voldoen.

(82) Dat deel van de textielmarkt waarop Lautex actief is, lijkt in moeilijkheden te zijn. Deze markt lijkt op de rand van de overcapaciteit te staan(38). De Commissie stelt vast dat de door Duitsland in december 1998 geuite mening klaarblijkelijk gebaseerd is op de methodiek die beschreven is in de multisectorale kaderregeling betreffende regionale steun voor grote investeringsprojecten(39). In punt 1.4 van deze kaderregeling wordt er echter uitdrukkelijk op gewezen dat deze niet voor herstructureringssteun geldt. Daarom is de Commissie het niet eens met de gewijzigde opvatting van Duitsland dat op dat deel van de textielmarkt waarop Lautex actief is, geen overcapaciteit heerst. Dit betekent dat Lautex evenredig aan de toegekende steun de capaciteit moet verminderen, al kan dit in een streek als bedoeld in artikel 88, lid 3, onder a), van het EG-Verdrag niet zeer streng worden toegepast. Lautex moet ten minste aantonen dat geen capaciteitsuitbreiding plaatsvindt of heeft plaatsgevonden.

(83) De Commissie stelt vast dat de Duitse autoriteiten een groot aantal tegenstrijdige uitspraken hebben gedaan over de capaciteit van Lautex. De meest uitgebreide informatie met betrekking tot de capaciteit wordt verstrekt in het schrijven van november 1998. De berekeningen waaruit een vermindering van de capaciteit moet blijken, zijn echter misleidend en hebben slechts betrekking op organisatorische veranderingen. Verder moet worden vastgesteld dat verminderingen van de capaciteit die vóór de herstructurering hebben plaatsgevonden, niet relevant zijn.

(84) De door het oplossen van knelpunten en het uitvoeren van moderniseringsmaatregelen gerealiseerde stijging van de productiviteit duidt erop dat in de weverijtak een capaciteitsuitbreiding zou kunnen hebben plaatsgevonden. De Commissie neemt nota van de opmerkingen betreffende de ingewikkelde berekening van de capaciteit in het veredelingssegment. Met het uitgebreide moderniseringsprogramma en de bouw van verdere veredelingsinstallaties wordt echter de conclusie bevestigd dat ook in deze tak een stijging van de productiviteit heeft plaatsgevonden. Dit geldt in vergelijkbare mate ook voor de opslagfaciliteiten.

(85) Uit de informatie van de investeerders blijkt niet of het om concurrenten gaat. Indien dit het geval is, zou hun samenwerking in een joint venture ook tot conflicten met artikel 81 van het EG-Verdrag kunnen leiden.

(86) De Commissie kan niet tot de conclusie komen dat de steun niet tot een buitensporige vervalsing van de mededinging kan leiden.

XIV. EVENREDIGHEID VAN DE STEUN

(87) Een volgende voorwaarde die in de kaderregeling wordt gesteld, is dat het bedrag en de intensiteit van de steun moeten worden beperkt tot het voor de uitvoering van de herstructurering strikt noodzakelijke minimum en verband moeten houden met de voordelen die de Commissie ervan verwacht. Derhalve wordt van de begunstigden van de steun doorgaans verwacht dat zij met eigen middelen of via externe commerciële financiering een belangrijke bijdrage leveren aan het herstructureringsplan. Om het concurrentievervalsende effect te beperken, moet de steun in een zodanige vorm worden verleend dat de onderneming niet de beschikking krijgt over extra middelen die zouden kunnen worden gebruikt voor agressieve, marktvervalsende activiteiten.

Ontoereikendheid van de herstructureringsfinanciering

(88) Zowel bij de inleiding als bij de uitbreiding van de procedure heeft de Commissie gewezen op het ontbreken van informatie over de totale kosten van de herstructurering. Zonder een nauwkeurige beschrijving van de problemen waarmee Lautex wordt geconfronteerd, zonder nauwkeurige informatie over de concrete herstructureringsstappen en de daarmee verbonden kosten alsmede zonder duidelijke uitspraken over de wijze waarop deze maatregelen tot de resultaatsverbetering zullen bijdragen, was het voor de Commissie niet mogelijk te beoordelen of de steun beperkt is tot het voor het realiseren van de duurzame levensvatbaarheid van de onderneming strikt noodzakelijke minimum.

(89) Ook de later verstrekte aanvullende inlichtingen konden het probleem van het gebrek aan informatie niet oplossen. Hoewel uiteindelijk een algemene toelichting werd gegeven omtrent de problemen die tot de moeilijkheden hebben geleid, bleef de vraag naar de totale kosten van de herstructurering onbeantwoord. Zo ontbreekt bijvoorbeeld informatie over het verband tussen de kosten die in de tabel in het schrijven van 27 november 1998 zijn genoemd en de aangemelde herstructureringsmaatregelen. Een reeks van gegevens komt niet overeen met de gegevens die aan de Commissie in een eerder stadium zijn voorgelegd(40). Verder werd geen informatie verstrekt over de noodzaak van de maatregelen en over de berekening van de bedragen.

(90) De Commissie stelt onduidelijkheden met betrekking tot de financiering van de herstructurering vast. Indien de totale kosten voor de herstructurering van Lautex vanaf 1995 effectief 208,220 miljoen DEM zouden bedragen, zoals blijkt uit de gegevens in de door Duitsland voorgelegde tabel, moet worden vastgesteld dat aan de onderneming krachtens de aan de Commissie voorgelegde informatie sinds dat jaar steun ten bedrage van 126,553 miljoen DEM werd toegekend en de overige kosten door de investeerders moeten worden gedragen.

(91) Gezien de vorenstaande feiten kan worden vastgesteld dat aan de hand van de verstrekte informatie geen uitspraak kan worden gedaan over de vraag of de steun werd beperkt tot het voor de herstructurering strikt noodzakelijke minimum.

Bijdrage van de investeerders

(92) Conform het schrijven van maart 1998 beloopt de bijdrage van de investeerders in totaal 6,695 miljoen DEM. Indien echter conform het schrijven van november 1998 de totale kosten voor de herstructurering 208,220 miljoen DEM bedragen, zouden de investeerders slechts voor circa 3,2 % van deze kosten opkomen. In dit geval zouden het totale bedrag van de steun plus de bijdrage van de investeerders deze kosten niet dekken. Verder roept het feit dat de betaling van een deel van de investeerdersbijdrage afhankelijk wordt gemaakt van een positieve beschikking van de Commissie, twijfels op over de omvang van de rol van de investeerders bij de herstructurering van de onderneming.

(93) Wat de activa van Erba GmbH ten belope van 9,686 miljoen DEM betreft, die als verdere bijdrage van de investeerders worden genoemd, moet worden vastgesteld dat de Commissie deze om de navolgende redenen niet als investeerdersbijdrage beoordeelt:

a) De activa van Erba GmbH worden noch beschreven, noch wordt informatie verstrekt over de wijze waarop de aangegeven waarde werd bepaald.

b) Omdat Erba GmbH een werkende onderneming met de heer Elard Maron als directeur was, geldt de overdracht van de activa aan Lautex, gezien het feit dat de heer Elard Maron niet alleen een belangrijke vennoot van Lautex werd en samen met nog een directeur de onderneming leidt, maar ook het financiële risico van transacties door de rechtspersoon van Lautex onder een andere naam op grond van voldoende steun wordt uitgeschakeld, in economische zin niet als een overdracht van de activa op Lautex, maar als een gedeeltelijke overname door de Maron-groep zonder extra inbreng van de investeerder. Derhalve gaat het niet om een investeerdersbijdrage.

(94) Maar zelfs wanneer dit bedrag toelaatbaar zou zijn, zou het aandeel van de investeerders in de totale kosten van de herstructurering slechts 16,318 miljoen DEM bedragen; dit zou 7,8 % zijn van de kosten die in de in november 1998 voorgelegde tabel zijn genoemd. Gezien de grootte van de investeerders legt ook dit aandeel niet veel gewicht in de schaal.

(95) Met betrekking tot nog eens twee bedragen (3,465 miljoen DEM voor de overname van de schulden aan de bank en 8,795 miljoen DEM als investeringen) die in het laatste schrijven van 12 april 1999 worden genoemd, wordt vastgesteld dat geen van de bedragen al op een eerder tijdstip door Duitsland was vermeld. Het eerstgenoemde bedrag is klaarblijkelijk in strijd met de tot nu toe verstrekte informatie over de schulden volgens de privatiseringsovereenkomst. Het schrijven bevat geen verdere toelichting bij de beide bedragen. Zo is bijvoorbeeld niet bekend of de aangegeven extra bedragen slechts van één of van beide investeerders afkomstig zijn en hoe ze in het laatste geval worden opgesplitst. Volgens informatie van Duitsland heeft de Daun-groep zich uit de privatiseringsovereenkomst teruggetrokken. Derhalve is het onwaarschijnlijk dat deze onderneming voortaan zal blijven bijdragen aan de herstructureringskosten. Bovendien zou dit een vermindering van de investeerderbijdrage betekenen, hoewel dienaangaande geen informatie werd verstrekt.

(96) Gezien het bevel tot het verstrekken van informatie, diverse bijeenkomsten met de Duitse autoriteiten en de verlengingen van de termijnen voor het verstrekken van de informatie kan de Commissie geen rekening houden met de vage informatie over de genoemde bijdragen en onduidelijke gegevens. Daarom kan de Commissie het aandeel van de investeerder in de totale kosten van de herstructurering niet als een belangrijke bijdrage in de zin van de kaderregeling beschouwen.

Vorm van de steun

(97) De steun moet in een zodanige vorm worden toegekend dat deze niet zonder meer voor marktvervalsende activiteiten kan worden gebruikt. De gewijzigde steunmaatregelen omvatten een krediet ten bedrage van 12,7 miljoen DEM, dat in 1997 in termijnen werd betaald, en een subsidie van 30,9 miljoen DEM. Deze subsidie werd omgezet in een krediet, dat in meerdere tranches wordt uitgekeerd(41). Dit feit is relevant in het licht van een standpunt dat een belanghebbende na de inleiding van de procedure kenbaar maakte, waarbij Lautex van verdringingsconcurrentie werd beschuldigd.

(98) Indien ervan wordt uitgegaan dat met de lopende herstructureringsmaatregelen in 1995 een aanvang werd gemaakt, heeft de onderneming sindsdien steun ten belope van 104,164 miljoen DEM ontvangen(42). Nog steeds zijn de totale kosten van de herstructurering niet bekend, terwijl het herstructureringsplan permanent wordt gewijzigd en er serieus aan wordt getwijfeld of het saneringsplan volledig wordt uitgevoerd. Hoewel de uitbetaling van sommige steunmaatregelen in tranches plaatsvond, kan niet worden uitgesloten dat de onderneming de beschikking kreeg over extra middelen die voor marktvervalsende activiteiten werden gebruikt.

(99) Derhalve kan de Commissie niet vaststellen of voldaan is aan de in de kaderregeling gestelde voorwaarde van de evenredigheid.

XV. VOLLEDIGE UITVOERING VAN HET HERSTRUCTURERINGSPLAN

(100) De onderneming die de herstructureringssteun ontvangt, moet het aan de Commissie voorgelegde en door haar goedgekeurde herstructureringsplan volledig uitvoeren. Hoewel de twijfels aan de volledige uitvoering van het oorspronkelijk aangemelde plan deels te wijten waren aan het feit dat destijds geen particuliere investeerder was opgetreden, kunnen de wijzigingen in de herstructureringsplannen de twijfels ook nu nog niet wegnemen. Vanwege het vage karakter van het plan en de continue wijzigingen, het ontbreken van een tijdschema voor de afzonderlijke herstructureringsstappen en het steeds maar weer verlengen van de herstructureringsperiode is het des te moeilijker vast te stellen of het plan volledig wordt uitgevoerd. Verder heeft ook het schrijven van een van de investeerders, Daun & Cie AG, aan de Commissie, waarin deze aangaf voornemens te zijn zich uit de privatiseringsovereenkomst terug te trekken, tot ernstige twijfels aan de volledige verwezenlijking van het herstructureringsplan geleid. Uit de informatie van 14 juli 1999, waarin de terugtrekking van de Daun-groep wordt bevestigd en verdere aanvullingen op het herstructureringsplan of de uitwerking van een nieuw herstructureringsplan voor Lautex worden aangekondigd, blijkt duidelijk dat het huidige plan in de gewijzigde versie niet volledig zal worden gerealiseerd.

XVI. CONCLUSIES

(101) De Commissie stelt vast dat Duitsland aan Lautex in strijd met artikel 88, lid 3, van het EG-Verdrag onrechtmatig steun heeft verleend en dat die steun onverenigbaar is met de gemeenschappelijke markt,

HEEFT DE VOLGENDE BESCHIKKING GEGEVEN:

Artikel 1

De door Duitsland aan Erba Lautex GmbH Weberei und Veredlung te Neugersdorf verleende staatssteun ten belope van ten minste 119,217 miljoen DEM (60954684 EUR) plus rente is onverenigbaar met de gemeenschappelijke markt. Volgens de beschikbare informatie omvat de steun de volgende maatregelen:

a) krediet voor de dekking van de verliezen in 1995 ten bedrage van 15,693 miljoen DEM, verstrekt op 3 juli 1995;

b) krediet voor de dekking van de verliezen in 1996 ten bedrage van 10,558 miljoen DEM, verstrekt op 3 juli 1995;

c) krediet voor herstructureringsmaatregelen in 1996 ten bedrage van 22,872 miljoen DEM, verstrekt op 3 juli 1995;

d) krediet voor de dekking van de verliezen in 1994 ten bedrage van 3,240 miljoen DEM, verstrekt op 8 september 1995;

e) krediet voor het sociaal plan ten bedrage van 0,531 miljoen DEM in 1996;

f) krediet voor beroepsopleiding ten bedrage van 0,117 miljoen DEM in 1996;

g) krediet voor beroepsopleiding ten bedrage van 0,217 miljoen DEM in 1997;

h) krediet voor de dekking van de verliezen in 1997 ten bedrage van 12,7 miljoen DEM, overeengekomen bij de privatisering;

i) subsidies ten bedrage van 30,9 miljoen DEM, overeengekomen bij de privatisering;

j) aflossing van de schulden aan de bank ten bedrage van 22,389 miljoen DEM, overeengekomen bij de privatisering.

Artikel 2

1. Duitsland neemt de vereiste maatregelen om de in artikel 1 genoemde onrechtmatig verleende steun alsmede alle overige steun ten gunste van Lautex die wegens gebrekkige of onduidelijke informatie niet kan worden gespecificeerd, van de begunstigde terug te vorderen.

2. De terugvordering van de steun geschiedt in overeenstemming met de nationale procedure. Het terug te vorderen bedrag wordt vermeerderd met rente vanaf de datum waarop de steun aan de begunstigde is uitgekeerd tot aan de feitelijke terugbetaling. Die rente wordt berekend op grond van de voor de berekening van het subsidie-equivalent in het kader van regionale steunregelingen gehanteerde referentievoet.

Artikel 3

Duitsland deelt de Commissie binnen twee maanden vanaf de kennisgeving van deze beschikking mee welke maatregelen zijn genomen om aan deze beschikking gevolg te geven.

Artikel 4

Deze beschikking is gericht tot de Bondsrepubliek Duitsland:

Gedaan te Brussel, 20 juli 1999.

Voor de Commissie

Mario MONTI

Lid van de Commissie

(1) PB C 192 van 25.6.1997, blz. 11.

(2) PB C 192 van 25.6.1997, blz. 11.

(3) PB C 387 van 12.12.1998, blz. 4.

(4) De werkloosheid bedraagt in de desbetreffende regio 22,1 %. Wanneer ook rekening wordt gehouden met de secundaire arbeidsmarkt, komt daar nog eens 6,1 % bij.

(5) PB C 213 van 27.7.1996, blz. 4.

(6) Dit is in strijd met de informatie van november 1998, waarin sprake is van een verkorting van de werkweek van 168 tot 144 uur.

(7) In de informatiebrochure van de onderneming "Innovation TEXTIL Oberlausitz" wordt een jaarlijkse productiecapaciteit van 9 miljoen meter genoemd. Bovendien wordt op de website van Lautex onder http://www.erba-lautex.de/engFrame.htm zelfs een capaciteit van 10 miljoen meter genoemd.

(8) Tijdens een vergadering in Brussel op 2 maart 1999 werd de afgevaardigden van Duitsland gewezen op het ontbreken van nauwkeurige informatie over de totale kosten van de herstructurering. Verder stelde de Commissie vast dat ze bij de berekening van deze kosten uitgaat van de tabellen in het schrijven van 27 november 1998. De vervolgens verstrekte informatie bevatte een desbetreffende verwijzing naar het schrijven van 9 december 1998, dat echter geen informatie over het desbetreffende onderwerp bevatte.

(9) Ervan uitgaande dat de huidige herstructurering van Lautex in 1995 begon.

(10) Zie het financiële overzicht in de beoordeling over het herstel van de rentabiliteit op lange termijn.

(11) Volgens het schrijven van 27 november 1998 belopen de verliezen 5,202 miljoen DEM. Er werd geen verdere toelichting gegeven waarom het krediet 7,498 miljoen DEM hoger is dan het verlies.

(12) Er werd geen informatie over deze schulden aan de bank verstrekt. Het blijft onduidelijk of de aflossing betrekking heeft op particuliere of openbare schulden aan de bank.

(13) Dit afzien heeft betrekking op middelen die sinds 1991 werden verstrekt.

(14) Vooral subsidies voor het sociaal plan voor 1996 ten bedrage van 0,531 miljoen DEM.

(15) Deze kredieten werden in termijnen betaald, verdeeld over heel 1996.

(16) 0,313 miljoen DEM (1992), 0,175 miljoen DEM (1993), 0,082 miljoen DEM (1994) en 0,448 miljoen DEM (1995).

(17) Zie het schrijven van september 1997.

(18) Zie "Business trends survey from Augsust 1996", European Observatory for Textiels and Clothing; "Textile Outlook International: Asian crisis - the impacts spread far & wide", Economist Intelligence Unit (1 juli 1998).

(19) Zie "World Textile Fibers to 2001", Freedonia Industry and Business Research Studies, The Freedonia Group, Inc., Ohio, USA.

(20) Zie "Panorama van de EU-Industrie 97", Europese Commissie, verslag van het European Observatory for Textiles and Clothing. NACE (Revision 1) 17, deel I, 4-17 tot en met 4-23.

(21) Zie "Textile Outlook International: World", Economist Intelligence Unit, 1 juli 1998.

(22) PB C 368 van 23.12.1994, blz. 12.

(23) Zie voetnoot 1.

(24) PB L 83 van 27.3.1999, blz. 1.

(25) SG(91) D/175825 van 26 september 1991.

(26) Treuhandregeling NN 108/91 betreft kredieten en garanties die door de Treuhandanstalt in het kader van de herstructureringsprocedure aan ondernemingen zijn toegekend.

(27) SG(92) D/17613 van 8 december 1992.

(28) Zie punt 3 van Treuhandregeling E 15/92, waarin staat dat het verstrekken van kredieten en garanties moet worden aangemeld indien de onderneming meer dan 1500 werknemers telt en het totale obligo meer dan 150 miljoen DEM bedraagt. De steunmaatregelen lagen derhalve binnen de in de regeling genoemde grenzen en vielen dus onder het programma.

(29) SG(95) D/1062 van 1 februari 1995.

(30) In Treuhandregeling N 768/94 is vastgelegd dat alle kredieten boven 50 miljoen DEM, die aan ondernemingen met meer dan 250 werknemers worden verstrekt, bij de Commissie moeten worden aangemeld.

(31) De maatregelen in het kader van deze wet gelden als regionale investeringssteun krachtens artikel 87, lid 1, van het EG-Verdrag en werden door de Commissie op grond van de afwijking van artikel 87, lid 3, onder a), van het EG-Verdrag (goedgekeurd steunprogramma N 494/A/95) goedgekeurd.

(32) Er werd geen enkele informatie verstrekt over de vraag of het om particuliere of openbare middelen gaat respectievelijk voor welk doel de bij de privatisering kwijtgescholden schulden waren bestemd.

(33) Het in 1991 toegekende krediet van 75,176 miljoen DEM en de in 1994 verstrekte kredieten ten bedrage van 16,527 miljoen DEM vallen onder Treuhandregelingen. Omdat de Commissie niet op de hoogte is van garanties die niet onder Treuhandregelingen vallen, heeft het afzien van de uit een garantie voortvloeiende aanspraken blijkbaar betrekking op de krachtens Treuhandregeling E 15/92 aanvaarde garantie.

(34) De Commissie stelt vast dat de voor de dekking van de totale kosten van de herstructurering voorziene financieringsmaatregelen, die in de op 27 november 1998 voorgelegde tabel zijn vervat, het aangegeven totale bedrag van de steunmaatregelen ten gunste van Lautex plus de inbreng van de investeerders, die in de genoemde tabel op in totaal 6 miljoen DEM is vastgelegd, overschrijden. Omdat geen informatie werd verstrekt of deze maatregelen met openbare of particuliere middelen werden gefinancierd, kan de Commissie de mogelijkheid niet uitsluiten dat Lautex in het genot van extra steun is gekomen.

(35) Zie de beschikking van de Commissie over steunzaak N 464/93.

(36) Zo werden bijvoorbeeld de gegevens over de capaciteitsontwikkeling, de overdracht van de machines en installaties van Erba GmbH op Lautex en de beschrijving van Lautex als passieve veredelaar diverse keren gewijzigd.

(37) De laatste geconsolideerde cijfers hebben betrekking op 1997.

(38) De Commissie stelt vast dat ze in twee van de jongste beschikkingen (Rawe GmbH & Co., N 394/98, en Palla Creativ Textiltechnik GmbH, NN 57/98) tot de negatieve slotsom is gekomen dat er geen bewijs voor overcapaciteit op de textielmarkt is. In de genoemde gevallen hadden de beide ondernemingen echter hun capaciteit verminderd, zodat geen positieve beoordeling van de toestand van de markt moest worden gevonden.

(39) PB C 107 van 7.4.1998, blz. 7.

(40) De gegevens over de verliezen van Lautex komen niet overeen met de cijfers in de tabel die op 27 november 1998 werd voorgelegd. Een andere tegenstrijdigheid bestaat tussen de gegevens over de schuldendienst en de uitspraak dat de financiële verplichtingen van Lautex bij de privatisering niet door de BvS werden overgenomen en dat bij de privatisering evenmin een desbetreffende verklaring van afzien van terugbetaling werd afgegeven.

(41) Volgens het schrijven van 27 november 1998 wordt het krediet in vier termijnen uitbetaald: 8,9 miljoen DEM op 31 december 1997, 8 miljoen DEM uiterlijk op 30 juni 1998, 8 miljoen DEM uiterlijk op 31 december 1998 en 6 miljoen DEM uiterlijk op 30 juni 1999.

(42) De aflossing van de schulden aan de bank ten bedrage van 22,389 miljoen DEM heeft geen gevolgen voor de liquiditeit.