ROEMENIË: PARTNERSCHAP VOOR TOETREDING (98/C 202/08)

1. INLEIDING

In het advies dat de Commissie in juli 1997 aan de Raad heeft voorgelegd overeenkomstig de bepalingen van artikel O van het Verdrag, beveelt zij aan de toetredingsonderhandelingen met Roemenië worden geopend zodra het land voldoende vooruitgang heeft geboekt met betrekking tot de door de Europese Raad van Kopenhagen gedefinieerde voorwaarden voor lidmaatschap. Deze aanbeveling vloeit voort uit de analyse die in het advies is opgenomen, waarin de Commissie van mening is dat i) Roemenië op de goede weg is wat betreft het voldoen aan de politieke criteria inzake het bestaan van stabiele instellingen, garanties voor de rechtsstaat, mensenrechten en de bescherming van minderheden, ii) Roemenië aanzienlijke vooruitgang heeft geboekt bij het instellen van een markteconomie, maar toch voor grote problemen zou komen te staan indien het op middellange termijn het hoofd zou moeten bieden aan de concurrentiedruk en de marktkrachten binnen de Unie, en iii) Roemenië ondanks de geboekte vooruitgang geen essentiële elementen van het acquis heeft omgezet of overgenomen, vooral wat de interne markt betreft. Het is dan ook onduidelijk of Roemenië in staat zal zijn op middellange termijn de verplichtingen van het lidmaatschap over te nemen, en bovendien zullen aanzienlijke bestuurlijke hervormingen onontbeerlijk zijn, wil Roemenië het acquis effectief toepassen en handhaven.

De Europa-Overeenkomst blijft de basis voor de betrekkingen van de Unie met Roemenië. De pretoetredingsstrategie zal echter worden versterkt zodat de steun gericht kan worden op de specifieke behoeften van elke kandidaat zodat de in het advies genoemde problemen kunnen worden overwonnen. Dit werd door de Commissie in Agenda 2000 als volgt omschreven: "De voornaamste doelstellingen van de versterkte voorbereidingsstrategie zijn tweeërlei: de verschillende vormen van door de Unie verstrekte hulp in te passen in een kader, de partnerschappen voor de toetreding, en binnen dit kader met de kandidaat-landen samen te werken op basis van een duidelijk omlijnd programma ter voorbereiding op het lidmaatschap, waarbij de kandidaat-landen verbintenissen aangaan met betrekking tot bepaalde prioriteiten en een tijdschema voor het nakomen van die verbintenissen aanvaarden; ten tweede, de kandidaat-landen met het beleid en de procedures van de Unie vertrouwd maken, door hun de mogelijkheid te geven aan communautaire programma's deel te nemen.".

Op de vergadering in Luxemburg van december 1997 besloot de Europese Raad dat de partnerschappen voor toetreding de spil zouden vormen van de versterkte pretoetredingsstrategie, waarbij alle vormen van steun aan de kandidaat-landen in één enkel kader worden ondergebracht. Tot dit partnerschap voor toetreding werd besloten door de Commissie, na raadpleging van Roemenië en op basis van de door de Raad vastgestelde beginselen, prioriteiten, tussentijdse doelstellingen en voorwaarden.

2. DOELSTELLINGEN

Het partnerschap voor toetreding heeft als doel in een alomvattend kader de prioritaire gebieden te omschrijven voor verdere werkzaamheden zoals die zijn vastgelegd in het advies van de Commissie inzake het verzoek van Roemenië om toetreding tot de Europese Unie, de beschikbare financiële middelen om Roemenië te helpen bij de tenuitvoerlegging van deze prioriteiten, en de aan deze bijstand verbonden voorwaarden. Het partnerschap voor toetreding biedt een kader voor een aantal beleidsinstrumenten die gebruikt zullen worden om de kandidaat-landen te helpen bij de voorbereidingen op het lidmaatschap. Hiertoe behoren onder andere het nationale programma voor overname van het acquis, dat door Roemenië moet worden vastgesteld, de gezamenlijke beoordeling van economische beleidsprioriteiten, het pact tegen de georganiseerde misdaad en het parcours voor de interne markt. Deze instrumenten zijn alle verschillend van aard en zullen worden opgezet en aangewend volgens specifieke procedures. Zij vormen geen integrerend onderdeel van dit partnerschap, maar de erin opgenomen prioriteiten zijn met het partnerschap verenigbaar.

3. BEGINSELEN

De belangrijkste prioriteiten voor de kandidaat-landen hebben betrekking op hun vermogen te voldoen aan de criteria van Kopenhagen, waarin is vastgelegd dat voor het lidmaatschap het volgende vereist is:

- het kandidaat-land heeft stabiele instellingen die de democratie, de rechtsstaat, de mensenrechten, en het respect voor en de bescherming van minderheden garanderen;

- het kandidaat-land heeft een functionerende markteconomie, en kan het hoofd bieden aan de concurrentiedruk en de marktkrachten binnen de Unie;

- het kandidaat-land is in staat de verplichtingen van het lidmaatschap aan te gaan, met inbegrip van de doelstellingen van een politieke, economische en monetaire unie.

Op de bijeenkomst in Madrid benadrukte de Europese Raad dat de kandidaat-landen hun administratieve structuren moeten aanpassen om na de toetreding een harmonieus functioneren van het beleid van de Gemeenschap te garanderen; in Luxemburg benadrukte de Europese Raad dat de opname van het acquis in de wetgeving noodzakelijk is, maar op zich niet afdoende; het acquis moet ook daadwerkelijk worden toegepast.

4. PRIORITEITEN EN TUSSENTIJDSE DOELSTELLINGEN

De adviezen van de Commissie en de bestudering ervan door de Raad hebben duidelijk gemaakt dat op bepaalde terreinen nog aanzienlijke inspanningen van de kandidaat-landen vereist zijn bij de voorbereiding op de toetreding, en dat geen van deze landen op dit moment volledig aan alle criteria van Kopenhagen voldoet. Deze situatie vereist een definitie van tussenfasen in termen van prioriteiten, waarbij voor elke prioriteit exacte doelstellingen worden opgesteld in samenwerking met de betrokken landen; het bereiken van deze doelstellingen bepaalt het niveau van de toegekende steun, de vooruitgang in de lopende onderhandelingen met bepaalde landen, en de opening van onderhandelingen met de andere landen. De prioriteiten en tussentijdse doelstellingen zijn in twee groepen verdeeld: korte en middellange termijn. Met betrekking tot de in de categorie "korte termijn" opgenomen prioriteiten en tussentijdse doelstellingen wordt het realistisch geacht dat Roemenië deze eind 1998 kan verwezenlijken of er aanzienlijke vooruitgang mee kan hebben geboekt. Met het oog op het korte tijdsinterval en de benodigde administratieve capaciteit is het aantal prioriteiten voor de korte termijn beperkt gehouden. Van de onder "middellange termijn" opgenomen prioriteiten wordt aangenomen dat de verwezenlijking langer dan een jaar zal vergen, hoewel in de loop van 1998 met de werkzaamheden kan en moet worden begonnen.

Roemenië zal gevraagd worden eind maart een nationaal programma voor de overname van het acquis (National Programme for the adoption of the acquis - NPAA) op te stellen, waarin zijn opgenomen een tijdschema voor het verwezenlijken van deze prioriteiten en de tussentijdse doelstellingen en, indien mogelijk en relevant, de nodige personele en financiële middelen.

In het partnerschap voor toetreding zal worden opgenomen dat Roemenië alle in het advies genoemde zaken moet aanpakken. Ook zal erop worden gewezen dat de opname van het acquis in de wetgeving op zich niet voldoende is, en dat het acquis ook daadwerkelijk moet worden toegepast volgens de normen die binnen de Unie worden gehanteerd. Op alle onderstaande terreinen bestaat behoefte aan geloofwaardige en daadwerkelijke toepassing en handhaving van het acquis.

Aan de hand van de analyse van het advies van de Commissie en de bestudering ervan door de Raad zijn voor Roemenië de volgende prioriteiten op korte en middellange termijn en tussentijdse doelstellingen vastgesteld.

4.1. Korte termijn (1998)

- Economische hervorming: het vaststellen van de economische beleidsprioriteiten voor de middellange termijn en een gezamenlijke beoordeling binnen het kader van de Europa-Overeenkomst; bevredigende vooruitgang inzake het programma voor economische hervormingen van de regering, met inbegrip van privatisering van twee banken; transformatie van de handelsondernemingen van de meeste "régies autonomes"; efficiënte tenuitvoerlegging regeling buitenlandse investeringen; herstructurering/privatisering van een aantal grote staatsbedrijven in de industrie- en de landbouwsector (vooral door terugdringen verliezen en achterstallen); voortzetting tenuitvoerlegging overeenkomsten met de internationale financiële instellingen.

- Versterking van institutionele en administratieve capaciteit: vaststelling ontwerpwet ambtenaren en vooruitgang hervorming overheidsopdrachten, fytosanitaire en veterinaire controles, vooral met betrekking tot faciliteiten aan de buitengrenzen, financiële sector (versterking toezichthoudende instanties van banken, financiële diensten, kapitaalmarkten); douane; versterking mechanismen voor financiële controle en audit, mededingingsautoriteiten en autoriteiten die toezicht houden op steunmaatregelen, milieu; een begin maken met het opzetten van structuren voor regionaal en structuurbeleid.

- Interne markt: onder andere herstructurering banksector en kapitaalmarkten; voltooiing hervorming ondernemingsrecht; maatregelen ter stimulering van ondernemingen en midden- en kleinbedrijf; directe buitenlandse investeringen; harmonisatie en verbeterde toepassing indirecte belastingen; harmonisatie overheidsopdrachten; vaststelling wet op staatssteun en een eerste inventarisatie voor staatssteun; instelling van structuren voor standaardisering en conformiteitsbeoordeling.

- Justitie en binnenlandse zaken: vooral verdere inspanningen om maatregelen te nemen ter bestrijding van de corruptie en de georganiseerde misdaad, en beter grensbeheer.

- Milieu: voortzetting van de omzetting van de kaderwetgeving; het vaststellen van uitvoerige harmonisatieprogramma's en uitvoeringsstrategieën die verband houden met individuele wetten; planning en aanvang van de uitvoering van deze programma's en strategieën.

4.2. Middellange termijn

- Politieke criteria: verdere hervormingen op het gebied van kinderbescherming; verdere inspanningen voor integratie van de zigeuners; consolidatie bescherming individuele vrijheden en beter functioneren van de rechtbanken.

- Economische hervorming: bijzondere aandacht is vereist voor het creëren van de basis voor een duurzame productiestijging en de verdere herstructurering/privatisering van staatsbedrijven, met inbegrip van banken.

- Economisch beleid: regelmatige herziening van de gezamenlijke beoordeling van de economische beleidsprioriteiten, binnen het kader van de Europa-Overeenkomst, gericht op het voldoen aan de criteria van Kopenhagen voor lidmaatschap van de Unie en het acquis op het gebied van economisch en monetair beleid (coördinatie van economisch beleid, het indienen van convergentieprogramma's, het vermijden van excessieve tekorten); hoewel van Roemenië niet wordt verwacht dat het de euro onmiddellijk na de toetreding overneemt, wordt een beleid verwacht dat is gericht op daadwerkelijke convergentie overeenkomstig de doelstellingen van de Unie inzake economische en sociale cohesie en een nominale convergentie die verenigbaar is met het uiteindelijke doel van het overnemen van de euro.

- Versterking van institutionele en administratieve capaciteit: vooral tenuitvoerlegging van een alomvattend hervormingsprogramma voor overheidsapparaat; grote inspanningen voor verbetering overheidsapparaat (mededinging, betere interne financiële controle); verbeterde werking van justitie, opleiding personeel justitie in Gemeenschapsrecht en de toepassing ervan; versterking van de instellingen voor justitie en binnenlandse zaken (zorgen voor voldoende en goed opgeleid personeel, vooral politie, grenswachten, ministeries en rechtbanken); hervorming douane- en belastingdiensten zodat deze klaar zijn voor overname van het acquis; versterking van instanties voor voedselcontrole; versterking van de nucleaire veiligheidsautoriteit.

- Interne markt: stimulering van de ontwikkeling van ondernemingen (met inbegrip van het midden- en kleinbedrijf), aanpassing aan het acquis op het gebied van telecommunicatie, consumentenbescherming en de interne energiemarkt en audiovisueel beleid; handhaving wetgeving intellectuele eigendomsrechten, verzekeringen, mededingsbeleid, vooral daadwerkelijke handhaving mededingingsrecht; versterking structuren voor standaardisering en conformiteitsbeoordeling; instelling van een systeem voor markttoezicht; aanpassing technische wetgeving industrieproducten.

- Justitie en binnenlandse zaken: verbetering systemen voor grensbeheer; in staat zijn asiel- en migratiekwesties te behandelen; bestrijding georganiseerde misdaad (vooral witwassen, drugs, de mensenhandel) en corruptie; aanpassing van het visumbeleid aan dat van de Europese Unie, voltooiing van de aanpassing aan internationale verdragen, met name met het oog op de toepassing van het acquis van Schengen.

- Landbouw: onder andere het instellen van een grondregister en een functionerende grondmarkt, aanpassing aan het landbouwacquis (onder andere veterinaire en fytosanitaire zaken, vooral controle aan de buitengrens), aandacht voor de milieuaspecten van landbouw en biodiversiteit; vergroting van de capaciteit om het SAP uit te voeren en te handhaven, vooral de fundamentele beheermechanismen en bestuurlijke structuren om toezicht te houden op de landbouwmarkten en de maatregelen voor structurele en plattelandsontwikkeling uit te voeren; het vaststellen en uitvoeren van de veterinaire en fytosanitaire voorschriften; het moderniseren van bepaalde voedselverwerkende bedrijven en test- en diagnosefaciliteiten; herstructurering van de agrovoedingssector.

- Visserij: ontwikkeling van de capaciteit voor de tenuitvoerlegging en handhaving van het gemeenschappelijk visserijbeleid.

- Vervoer: verdere aanpassing aan het acquis, vooral wat betreft het vrachtvervoer over zee, per spoor en over de weg (veiligheidsregels en belastingen) en de noodzakelijke investeringen voor de vervoersinfrastructuur, vooral de uitbreiding van de trans-Europese netwerken.

- Werkgelegenheid en sociale zaken: ontwikkeling van de gepaste arbeidsmarktstructuren en een gezamenlijke herziening van het werkgelegenheidsbeleid ter voorbereiding op deelname aan EU-coördinatie; aanpassing van arbeidswetgeving en wetgeving op het gebied van de gezondheid en veiligheid op het werk, en het opzetten van structuren voor de handhaving, met name vroegtijdige overname van de kaderrichtlijn inzake gezondheid en veiligheid op het werk; waarborgen van gelijke kansen voor mannen en vrouwen; verdere ontwikkeling van een actieve, autonome sociale dialoog; verdere ontwikkeling van adequate sociale bescherming; stappen om de normen voor de volksgezondheid op Gemeenschapsniveau te brengen.

- Milieu: onder andere ontwikkeling van controlestructuren en capaciteiten voor toezicht en uitvoering, continue planning en tenuitvoerlegging van aanpassingsprogramma's die verband houden met specifieke wetten. De sectoren lucht en water verdienen bijzondere aandacht. Milieubeschermingseisen en de noodzaak van duurzame ontwikkeling moeten worden opgenomen in de definitie en de implementatie van nationaal en sectoraal beleid.

- Regionaal beleid en cohesie: volledige invoering van de rechtsgrond en de ontwikkeling van bestuurlijke structuren en begrotingsprocedures; versterking van de financiële instrumenten en controlemechanismen, teneinde na toetreding deel te nemen aan de structuurprogramma's van de Europese Unie.

5. BELANGRIJKSTE INSTRUMENTEN VOOR DE TECHNISCHE EN FINANCIËLE BIJSTAND VAN DE GEMEENSCHAP

5.1. Programmering van de financiële middelen

In de periode 1995-1997 is in het kader van Phare 284 miljoen ECU toegewezen. Onder voorbehoud van de goedkeuring van het Phare-budget voor de resterende periode, zal de Commissie de toewijzingen voor 1998 en 1999 bevestigen. Bovendien komt Roemenië in aanmerking voor steun uit hoofde van de voor 1998 geplande inhaalfaciliteit ("catch-up facility") voor de financiering van projecten in verband met privatisering en herstructurering, bevordering van directe buitenlandse investeringen, en de bestrijding van de corruptie. Financiële voorstellen worden ingediend bij het Phare-beheerscomité, zoals bepaald in Verordening (EEG) nr. 3906/89 van de Raad. Voor alle investeringsprojecten zal systematisch gemeenschappelijke financiering door de kandidaat-landen worden vereist. De Commissie zal samenwerken met Roemenië, de Europese Investeringsbank (EIB) en de internationale financiële instellingen, in het bijzonder de Europese Bank voor wederopbouw en ontwikkeling (EBWO) en de Wereldbank, ter bevordering van de cofinanciering van projecten in verband met de pretoetredingsprioriteiten. Financiële bijstand na het jaar 2000 zal hulp voor de landbouw omvatten en een structureel instrument dat prioriteit zal geven aan soortgelijke maatregelen als die van het Cohesiefonds. Bovendien zal Roemenië toegang hebben tot financiering uit meerlandenprogramma's die direct verband houden met het acquis.

Het Phare-programma is het belangrijkste financiële instrument van de versterkte pretoetredingsstrategie. Het hoofddoel van Phare is de landen van Midden- en Oost-Europa te helpen bij de voorbereiding op de toetreding door de bijstand te concentreren op de overname van het acquis van de Gemeenschap, en in het bijzonder op de prioriteiten zoals omschreven in het partnerschap voor de toetreding en in het nationale programma voor overname van het acquis (National Programme for the adoption of acquis - NPAA). Elk jaar zal de Commissie een financieringsmemorandum met Roemenië ondertekenen waarin Roemenië zich ertoe verbindt een aantal in dit partnerschap voor toetreding omschreven prioriteiten te verwezenlijken; de Commissie zal zich ertoe verbinden financieel aan deze verwezenlijking bij te dragen. Bij de programmering van de financiële bijstand van de Gemeenschap zal rekening worden gehouden met de prioriteiten en het tijdschema van het nationale programma voor overname van het acquis.

De daaropvolgende toewijzing van financiële steun zal nauw verband houden met de naleving door de Roemeense regering van verbintenissen in het NPAA. Bepaalde toetredingsactiviteiten kunnen nu worden versterkt (bijvoorbeeld steun voor institutionele versterking), maar andere, zoals de financiering van belangrijke investeringsprojecten die gericht zijn op overname van het acquis op terreinen als milieu en kernveiligheid, zullen over een periode van vijf tot zes jaar moeten worden geprogrammeerd, wanneer meer middelen beschikbaar komen.

Na 1998 zal de bijstand van Phare via de volgende soorten activiteiten worden gekanaliseerd:

- Institutionele versterking (ongeveer 30 %): versterking van de democratische instellingen, rechtsstaat, overheidsapparaat en alle organen die verantwoordelijk zijn voor openbare diensten, teneinde de nodige institutionele en bestuurlijke structuren op te zetten en de mensen op te leiden die het acquis moeten toepassen. Steun voor institutionele versterking zal onder andere vorm krijgen in opleidingsactiviteiten, technische bijstand en het smeden van nauwe banden tussen instellingen en bestuurlijke eenheden in Roemenië met de desbetreffende organen in de lidstaten. Aanvankelijk zal deze steun geconcentreerd worden op prioritaire gebieden als financiën, landbouw, milieu, justitie en binnenlandse zaken.

- Investeringssteun (ongeveer 70 %): voor de aanpassing van de Roemeense infrastructuur aan het acquis van de Gemeenschap. Deze steun zal geconcentreerd zijn op: i) structurele maatregelen, vooral herstructurering van de landbouw, regionale ontwikkeling en investering in menselijk en intellectueel kapitaal, waaronder Phare-bijdragen zouden kunnen vallen voor deelname aan het kaderprogramma voor onderzoek en technologische ontwikkeling, ii) het voldoen aan de normen van de Gemeenschap, met name wat betreft milieu, landbouw, industrie, veiligheid en gezondheid op het werk, vervoer en telecommunicatie, iii) medefinanciering van grootschalige infrastructuur (1) en iv) de ontwikkeling van kleine en middelgrote ondernemingen (2).

5.2. De rol van de internationale financiële instellingen

De samenwerking tussen Roemenië en de internationale financiële instellingen (IFI) krijgt door het partnerschap voor toetreding nieuwe richting en een nieuw elan. De subsidies in het kader van het partnerschap voor toetreding zullen dienen als startkapitaal en als katalysator voor grotere hoeveelheden ontwikkelingskapitaal van de IFI. Dit proces zal door de Commissie worden ontwikkeld in overleg met de kandidaat-landen, de EIB en de IFI, in het bijzonder de EBWO en de Wereldbank, teneinde de medefinanciering van projecten in verband met de pretoetredingsprioriteiten te bevorderen.

Krachtens een nieuw leenmandaat over de periode 1997-1999 kan de EIB 3,52 miljoen ECU beschikbaar stellen voor Midden- en Oost-Europa. Met de nieuwe pretoetredingsfaciliteit die begin 1998 door de gouverneurs van de EIB werd goedgekeurd, werd dit bedrag verhoogd tot 7 miljard ECU. EIB-leningen zullen in alle sectoren worden gebruikt die in aanmerking komen voor EIB-financiering om het toetredingsproces te vergemakkelijken.

6. CONDITIONALITEIT

Aan de bijstand van de Gemeenschap zijn voor Roemenië voorwaarden verbonden in verband met het nakomen van de verbintenissen krachtens de Europa-Overeenkomst, en verdere vooruitgang bij het voldoen aan de criteria van Kopenhagen en bij de tenuitvoerlegging van dit partnerschap voor toetreding. Het niet-naleven van deze algemene voorwaarden kan leiden tot een besluit van de Raad inzake opschorting van de financiële bijstand op basis van artikel 4 van Verordening (EG) nr. 622/98 van de Raad.

7. TENUITVOERLEGGING VAN DE PRETOETREDINGSSTEUN

Het verlenen van financiële bijstand aan Roemenië is afhankelijk van de "rijpheid" van de projecten waarvan de Roemeense regering opname in een financieringsmemorandum voorstelt. Bij aanbesteding zal de Commissie alleen die projecten financieren die bij de ondertekening van het financieringsmemorandum gereed zijn voor aanbesteding. Bovendien moeten voor alle voorgaande of bestaande verbintenissen in dezelfde sector contracten zijn afgerond of op schema liggen. Met het oog op een efficiënte uitvoering mogen projecten in principe niet onder een drempel van 2 tot 3 miljoen ECU vallen, vooral waar het infrastructuur betreft. Als deze principes ertoe leiden dat Roemenië zijn indicatieve toewijzing niet volledig kan absorberen, zal de toewijzing dienovereenkomstig worden verminderd. het verschil tussen de indicatieve en uiteindelijke toewijzing zal worden overgemaakt naar de horizontale MKB-faciliteit en/of de grootschalige infrastructuurfaciliteit. Dit bedrag wordt naderhand niet gecompenseerd.

De regering van Roemenië wordt verzocht een implementatiestructuur op te zetten die samenhang en complementariteit tussen alle soorten financiële bijstand van de Europese Unie en de nationale middelen garandeert. Een nationale coördinator zorgt voor een nauwe samenhang tussen het algemene toetredingsproces en de programmering van de financiële bijstand van de Gemeenschap.

De regering van Roemenië zal (bij voorkeur in het Ministerie van Financiën) in de loop van 1998 een Nationaal Fonds voor bevordering van investeringen en versterking van de capaciteit opzetten, onder verantwoordelijkheid van een nationaal ordonnateur. Dit Nationaal Fonds zal, als centrale eenheid via welke de financiële bijstand van Phare of andere vormen van financiering door de Gemeenschap gekanaliseerd worden, verantwoordelijk zijn voor het beheer van deze fondsen door middel van gedecentraliseerde tenuitvoerlegging, om de transparantie te vergroten en versnippering van middelen tegen te gaan. Het fonds zal de algemene verantwoordelijkheid dragen voor het fondsenbeheer, waartoe ook de naleving van de bepalingen van het financieringsmemorandum behoort, en moet aan de Commissie rekenschap afleggen over het gebruik van de fondsen. Het fonds ziet ook toe op de stroom van nationale middelen en andere cofinancieringsmiddelen zoals omschreven in het financieringsmemorandum. De taken en verantwoordelijkheden van het Nationaal Fonds zullen gedetailleerd omschreven worden in de individuele financieringsmemoranda.

Samen met de regering van Roemenië zal de Commissie streven naar verdere decentralisatie van de implementatie van de financiële bijstand indien aan bepaalde voorwaarden is voldaan, en voorzover het Financieel Reglement van de Europese Gemeenschappen dat toelaat, met name artikel 105, lid 3. Doel hiervan is binnen bepaalde grenzen en geleidelijk een relatie van gedeelde verantwoordelijkheid te creëren tussen de Commissie en Roemenië, analoog aan de bestaande betrekkingen met de lidstaten bij de tenuitvoerlegging van de Structuurfondsen.

In dit kader kan de Commissie onderzoeken of de nationale aanbestedingsprocedures bij de aanbesteding en gunning van Phare-projecten kunnen worden toegepast, indien de regering van Roemenië hierom vraagt, vooral waar het investeringen betreft. Het besluit van de Commissie over deze zaak zal worden genomen nadat - onder andere - is bestudeerd in hoeverre de Roemeense nationale aanbestedingswetgeving voldoet aan en verenigbaar is met de basisbepalingen van de communautaire aanbestedingsregels voor de overheidsopdrachten en het Financieel Reglement, met inbegrip van gelijke voorwaarden voor deelneming aan aanbestedingen en de bepalingen van artikel 118. Besluiten over het gebruik van de nationale aanbestedingsregels worden door de Commissie van geval tot geval genomen en worden bevestigd in de individuele financieringsmemoranda.

Het toezicht op de uitvoering van het programma wordt samen met de Commissie uitgevoerd via procedures die zijn vastgelegd in de individuele financieringsmemoranda. Met het oog op een effectief toezicht op de uitvoering van de bijstand in het Phare-programma zal elk Phare-programma gekwantificeerde fysieke en financiële doelstellingen hebben, die in het financieringsmemorandum worden gespecificeerd. Voor een beoordeling van de effectiviteit worden alle in het kader van Phare geplande operaties onderworpen aan een ex- post-evaluatie om hun effect in relatie tot hun doelstellingen te beoordelen.

8. TOEZICHT

Op de uitvoering van het partnerschap voor toetreding wordt toezicht gehouden in het kader van de Europa-Overeenkomst. Dit neemt een aanvang in 1998, voordat de Commissie haar eerste periodieke evaluatierapport over de voortgang van Roemenië bij de uitvoering van het partnerschap voor toetreding bij de Raad indient.

De relevante onderdelen van het partnerschap voor toetreding zullen in het desbetreffende subcomité worden besproken. Het Associatiecomité bespreekt de algemene ontwikkelingen, de vooruitgang en de problemen bij het verwezenlijken van de prioriteiten en de tussentijdse doelstellingen, en specifiekere zaken die door de subcomités worden doorverwezen. Het Associatiecomité brengt verslag uit aan de Associatieraad over de tenuitvoerlegging van het partnerschap voor toetreding.

Het Phare-beheerscomité zorgt ervoor dat financieringsbesluiten verenigbaar zijn met de partnerschappen voor toetreding.

Het partnerschap voor toetreding wordt zodanig gewijzigd dat het voldoet aan artikel 2 van Verordening (EG) nr. 622/98. De Commissie zal voorstellen dit partnerschap voor eind 1999, en daarna periodiek, te evalueren. Bij deze evaluaties wordt onder andere nagegaan of er behoefte is aan verdere specificatie van tussentijdse doelstellingen in het licht van de vooruitgang van Roemenië bij de verwezenlijking van de in dit partnerschap opgenomen doelstellingen.

(1) Met betrekking tot investeringsprojecten in het algemeen zal Roemenië moeten voldoen aan het principe van de complementariteit door minimaal 25 % bij te dragen aan gemeenschappelijk gefinancierde projecten.

(2) Een horizontale faciliteit voor het midden- en kleinbedrijf zal beschikbaar zijn om het tekort aan investeringskapitaal voor kleinschalige bedrijven op te vangen.

BIJLAGE

Roemenië zal oplossingen moeten zoeken voor alle in het advies vermelde problemen. Doel van deze bijlage is het verstrekken van een beknopt overzicht van die problemen, welke worden omschreven in de vorm van aanbevelingen tot optreden. Voor de volgorde werd uitgegaan van die waarin zij worden vermeld in het advies en werd geen rangschikking naar relatief belang of urgentie in aanmerking genomen. De prioritaire gebieden waarop elk kandidaat-land maatregelen dient te nemen, werden reeds als prioriteiten en tussentijdse doelstellingen opgenomen in het partnerschap voor toetreding zelf.

1. Politieke criteria

Aandacht blijft nodig voor de eerbiediging van het primaat van de wet op alle niveaus van het overheidsapparaat.

Verdere inspanningen zijn nodig om een eind te maken aan de corruptie, voor verbetering van het functioneren van de rechtbanken, bescherming van individuele vrijheden in verband met activiteiten van de politie en de geheime dienst of bij strafzaken.

Verdere verbetering van de situatie van de Rom (zigeuners). De hervormingen op het gebied van kinderbescherming moeten worden voortgezet.

2. Economische criteria

Blijvende en samenhangende inspanningen zijn nodig om de economische situatie te consolideren en een algemene, samenhangende en realistische strategie ten uitvoer te leggen voor economische hervormingen. Belangrijke structurele hervormingen van de economie, ondersteund door een gezond fiscaal beleid, zijn nog steeds noodzakelijk. De privatisering en herstructurering van grote staatsondernemingen moeten worden versneld. De liberalisering van de prijzen moet worden voltooid, vooral met betrekking tot energie. De onduidelijkheid over eigendomsrechten en de blokkage van grondtransacties moeten snel verdwijnen.

Specifieke aandacht moet uitgaan naar de herstructurering van de financiële sector: o.a. verdere privatisering van staatsbanken, versterking van de financiële markt en het opzetten van effectieve regulerende mechanismen. Hervorming van de landbouw is nodig voor grotere efficiëntie en een beter concurrentievermogen.

3. Vermogen om de verplichtingen van het lidmaatschap na te komen

3.1. Interne markt zonder grenzen

De vier vrijheden

Algemeen kader - In het algemeen moeten de inspanningen om de aanpassing van wetgeving te versnellen worden geïntensiveerd. Wetswijzigingen op het gebied van overheidsopdrachten, voltooiing van wetgeving over gegevensbescherming en versterking van de controlemechanismen voor intellectuele en industriële eigendom zijn nodig.

Vrij verkeer van goederen - De vooruitgang bij het aannemen van de kaderwetgeving moet worden versneld zodat Roemenië de basisprincipes van het EU-stelsel kan overnemen. De kaderwetgeving inzake industrieproducten zal moeten worden uitgevoerd en infrastructuren voor normalisatie en conformiteitsbeoordeling moeten worden opgezet. De sectorale wetgeving moet worden aangepast, en er moet een mechanisme voor markttoezicht worden opgezet.

Vrij verkeer van kapitaal - Regelgeving en administratieve omgeving voor directe buitenlandse investeringen moeten worden gestroomlijnd, ondersteund door een algemene verbetering van het administratieve, juridische en macro-economische kader. Er moet harder gewerkt worden aan een oplossing voor de structurele zwakte van het financiële stelsel.

Vrij verkeer van diensten - Roemenië moet aanvullende maatregelen nemen betreffende witwassen, toezicht op banken, en beperking van de kredietrisico's van kredietinstellingen. Privatisering van de staatsbanken is cruciaal voor verdere stabilisatie van de kwetsbare banksector. De onafhankelijkheid en de toezichthoudende functie van de Nationale Bank moeten worden versterkt. De aandelenmarkt verkeert in een embryonaal stadium en de hervorming van de wetgeving moet worden geïntensiveerd, en de autoriteiten die toezicht houden op de markt moeten worden versterkt. De verzekeringswetgeving en de bijbehorende mechanismen voor tenuitvoerlegging en toezicht moeten worden opgezet.

Vrij verkeer van personen - Met betrekking tot wederzijdse erkenning van diploma's en beroepskwalificaties moeten de inspanningen met het oog op aanpassing en de instelling van structuren voor de tenuitvoerlegging worden geïntensiveerd. Met betrekking tot de coördinatie van de stelsels voor sociale zekerheid zijn verdere inspanningen nodig met het oog op de noodzakelijke juridische maatregelen en maatregelen met betrekking tot de handhaving.

Mededinging

De daadwerkelijke naleving van de antikartelwetgeving moet worden verbeterd. Op het gebied van staatssteun moet een algemene inventarisatie van de overheidssteun worden gemaakt die voortdurend wordt bijgewerkt, in overeenstemming met de EG-praktijk. Een nationaal juridisch kader voor staatssteun, dat ook betrekking heeft op het toezicht op en de toelaatbaarheid van staatssteun, moet worden gecreëerd. Alle bestaande steunmaatregelen moeten worden herzien, en maatregelen die niet verenigbaar zijn met de Europa-Overeenkomst moeten worden aangepast of opgeheven. Op nieuwe steunmaatregelen moet systematisch en effectief toezicht worden gehouden. Bepaalde exclusieve rechten en staatsmonopolies die niet verenigbaar zijn met het acquis moeten geleidelijk worden aangepast en/of afgeschaft.

3.2. Innovatie

Onderwijs, beroepsopleiding en jeugd

Verdere hervorming van het onderwijssysteem is nodig. Om vooruitgang te boeken op het gebied van concurrentievermogen en kwaliteit van de productie moet veel nadruk gelegd worden op hoger onderwijs, investeringen in leerplanhervorming, lerarenopleiding en -salariëring, studieboeken en uitrusting.

Onderzoek en technologische ontwikkeling

Inspanningen ter versterking van bedrijfsgericht onderzoek en ontwikkeling moeten worden voortgezet en de financiële steun moet verschuiven naar activiteiten van de particuliere sector, met het oog op een rationalisering van het huidige systeem.

Telecommunicatie

Aanzienlijke wijzigingen in beleid en regelgeving zijn nodig om te voldoen aan de EU-richtlijnen en de efficiëntie en onafhankelijkheid van de regelgevende autoriteit te garanderen. Het acquis vereist nu dat regeringen ervoor zorgen dat overal een moderne en betaalbare telefoondienst beschikbaar is. Om aan deze verplichting te voldoen zijn aanzienlijke investeringen in het systeem nodig.

Audiovisuele sector

De wijziging van de wetgeving moet worden voltooid, vooral wat betreft bevordering van onafhankelijke Europese producties en bepaalde regels op het gebied van reclame en sponsoring.

3.3. Economische en fiscale aspecten

Economische en Monetaire Unie

Het macro-economisch beleid moet gericht zijn op lage inflatie en rente, en zorgen voor vertrouwen in de economie.

Belastingen

Bijzondere inspanningen zijn nodig wat betreft de omvang van de vrijstellingen van BTW en de mogelijkheid tot terugbetaling van de BTW aan belastingplichtige buitenlanders. De grote verschillen tussen het Roemeense accijnzenstelsel en de EU-verplichtingen moeten worden aangepakt. Op het gebied van accijnzen moet bijzondere aandacht uitgaan naar de instelling van een entrepotsysteem voor het verkeer van goederen waarvoor de rechten en heffingen zijn opgeschort. Belastingstructuren en het niveau van accijnstarieven moeten worden aangepast aan het model van de Gemeenschap. De controleprocedures moeten worden versterkt.

Statistieken

Sectorale tekortkomingen op terreinen als regionale, gezins-, landbouw- en milieustatistieken moeten worden aangepakt, en de nationale kwartaalrekeningen en financiële rekeningen moeten worden verbeterd. De kwaliteit van bedrijfsregisters en grondregisters moet worden verbeterd.

3.4. Sectoraal beleid

Industrie

Voor een groter concurrentievermogen moet een beleid worden gevoerd dat is gericht op open en aan concurrentie onderworpen markten, en overname van de instrumenten van het EG-industriebeleid, zowel wat betreft de werking van de markten (productspecificaties en markttoegang, handelsbeleid, staatssteun en mededingingsbeleid), als maatregelen die zijn gericht op het verhogen van het potentieel van de industrie om zich aan veranderingen aan te passen (een stabiele macro-economische omgeving, technologie, opleiding enz.). Verdere herstructurering is nodig in de sectoren voeding, staal en andere zware industrie en de mijnbouw.

Landbouw

Aanzienlijke inspanningen zijn nodig voor overname van het EU-acquis op het gebied van de primaire landbouwindustrie, en de agrovoedingsmiddelenindustrie. Prioriteit moet worden gegeven aan de tenuitvoerlegging en naleving van de eisen op veterinair en fytosanitair gebied en de modernisering van instellingen en beheerspraktijken zodat ze voldoen aan de EG-eisen voor voedselhygiëne en -kwaliteit. De administratieve structuren moeten worden versterkt voor een daadwerkelijke tenuitvoerlegging en naleving van de beleidsinstrumenten van het gemeenschappelijk landbouwbeleid en de bijbehorende maatregelen voor plattelandsontwikkeling en diversificatie. De privatisering van de landbouw en de agrovoedingsindustrie moet snel worden voltooid en er moeten maatregelen worden genomen voor vergroting van efficiëntie en concurrentievermogen.

Visserij

De visserijadministratie moet worden versterkt voor een effectieve tenuitvoerlegging van het gemeenschappelijk visserijbeleid, vooral wat betreft het behoud en beheer van de visbestanden, de tenuitvoerlegging van een systeem voor toezicht en controle, het beheer van de marktordening voor de visserij en de aquacultuur, de tenuitvoerlegging van een structuurbeleid voor de visserij en de aquacultuur, het bijhouden van een register van de vissersvloot, en het verzamelen van statistische gegevens, en de tenuitvoerlegging van het EG-visserijbeleid inzake milieubescherming.

Energie

Aanzienlijk grotere inspanningen zijn nodig voor aanpassing van de wetgeving, de aanpassing van de monopolies, onder meer inzake import en export, de overheidssteun in de sector vaste brandstoffen, de energietarieven, de voorzorgsmaatregelen voor noodsituaties (o.a. het verplicht aanleggen van buffervoorraden aardolie). Er is behoefte aan rationalisering en financiële transparantie in het functioneren van deze sector. Energie-efficiëntie en milieuvoorschriften vereisen bijzondere aandacht. De nucleaire veiligheidsnormen, in het bijzonder die betreffende de exploitatie van kerncentrales, moeten op de juiste wijze worden gehanteerd. De onafhankelijkheid van de veiligheidsautoriteit moet worden gesteund. Voor de langere termijn moeten oplossingen voor de opslag van het afval worden ontwikkeld. Er moet een algemeen energiebeleid worden ontwikkeld.

Vervoer

Er moet gewerkt worden aan de modernisering en uitbreiding van de trans-Europese netwerken, vooral het hoofdwegennet. Er moet gezorgd worden voor wetgeving en de daadwerkelijke uitvoering ervan op het gebied van goederenvervoer over de weg (veiligheid van wegen, gewicht en afmetingen, belastingen), de maritieme sector (veiligheid) en luchtvervoer. De scheepvaart en het wegvervoer kampen met een veiligheidsprobleem. De administratieve structuren van Roemenië moeten worden versterkt, vooral toezichthoudende organen op het gebied van bijvoorbeeld veiligheid. Op nationaal niveau moeten er specifieke strategieën voor ontwikkeling en financiering van de vervoerinfrastructuur worden opgesteld.

Midden- en kleinbedrijf

Het MKB-beleid moet verder worden verfijnd en moet ook coherenter worden, de wetgeving en de administratieve omgeving moeten MKB-vriendelijker worden, de ondersteunende infrastructuur moet worden versterkt en de toegang van het MKB tot financiering moet worden verbeterd.

3.5. Economische en sociale cohesie

Werkgelegenheid en sociale zaken

De wetgeving moet op alle terreinen worden aangepast aan de EU-eisen. Aanzienlijke inspanningen zijn nodig op het gebied van gezondheid en veiligheid van werknemers, volksgezondheid, arbeidsmarkt- en werkgelegenheidsbeleid. De arbeidsinspectie moet worden versterkt en het socialezekerheidsstelsel moet worden hervormd overeenkomstig de fiscale eisen. De administratieve structuren moeten worden versterkt voor een daadwerkelijke tenuitvoerlegging van de wetgeving.

Regionaal beleid en cohesie

Er moet een algemeen kader worden ontwikkeld voor regionale ontwikkeling, waarin zijn opgenomen beleid, wetgeving en instrumenten, evenals de administratieve capaciteit voor het beheer van EG-fondsen en voor het voeren van een geïntegreerd regionaal ontwikkelingsbeleid na de toetreding. Rol en verantwoordelijkheid van de huidige autoriteiten moeten worden verduidelijkt.

3.6. Levenskwaliteit en milieu

Milieu

Het zeer lage niveau van aanpassing van de milieuwetgeving moet worden aangepakt. De administratieve capaciteit voor de aanpak van milieukwesties in een markteconomie moeten worden verbeterd. Bijzondere aandacht dient te worden besteed aan de snelle omzetting van de kaderrichtlijnen inzake lucht, afval en water en de richtlijn geïntegreerde preventie en bestrijding van verontreiniging (IPPC), en aan het uitstippelen van strategieën voor de financiering i.v.m. de wetgeving in de sectoren water, lucht en afval waarvoor aanzienlijke investeringen zijn vereist.

Roemenië moet in het algemeen hogere prioriteit geven aan milieukwesties, de financiële middelen op dit gebied aanzienlijk verruimen. en zijn administratieve en financiële capaciteit ontwikkelen. Aanzienlijke inspanningen zijn nodig voor de ontwikkeling van adequate structuren voor tenuitvoerlegging en toezicht. De bevolking moet milieubewust worden gemaakt.

Consumentenbescherming

De wetgeving moet worden gewijzigd op terreinen als prijsindicatie, verkoop buiten de normale verkoopruimten, televerkoop, timesharing, oneerlijke contractvoorwaarden en consumentenkrediet. De consumentenwetgeving moet worden toegepast en de nodige financiële middelen moeten beschikbaar worden gesteld. Een sterke en onafhankelijke consumentenbeweging, die wordt gesteund door de overheid, moet worden opgezet.

3.7. Justitie en binnenlandse zaken (JBZ)

De aansprakelijkheid van de JBZ-autoriteiten moet in de praktijk worden versterkt. De corruptie moet worden aangepakt. Op alle belangrijke gebieden van JBZ moet aanzienlijke vooruitgang worden geboekt. Voor deze vooruitgang is een algemenere institutionele en administratieve hervorming van cruciaal belang. In termen van wetgeving moet Roemenië het Verdrag inzake de bescherming van persoonsgegevens ratificeren, de internationale verdragen inzake witwassen ondertekenen en de belangrijkste drugsverdragen ratificeren, de drugswetgeving op essentiële punten wijzigen, de nieuwe wet op buitenlanders voltooien, en zich vooral richten op illegale immigratie, clandestiene arbeid, uitwijzing van illegale migranten, en een strakkere ingezetenenregeling. Meerdere belangrijke internationale overeenkomsten inzake misdaadbestrijding moeten worden geratificeerd, de juridische samenwerking met de EU moet worden verbeterd, en Roemenië moet toetreden tot het Verdrag van Lugano.

Wat asiel betreft, moet de speciale instantie over voldoende personeel beschikken, en is er grote behoefte aan opleiding. De grensbewaking moet worden versterkt en de grensposten moeten worden hervormd. Het beleid op het gebied van drugspreventie en reductie van de aanvoer bevindt zich in een pril stadium en moet worden versterkt. De politie moet veel professioneler worden, De strijd tegen de georganiseerde misdaad moet in de economische en financiële sfeer worden geïntensiveerd, o.a. wat betreft de smokkel van wapens, radioactief materiaal, namaakartikelen, gangsterpraktijken, en de smokkel van gestolen voertuigen, drugs en mensen.

Bijzondere aandacht is nodig voor de middelen voor institutionele ontwikkeling. Aanzienlijke inspanningen zijn nodig voor de voortzetting van de hervormingen van JBZ-instellingen en de magistratuur.

3.8. Extern beleid

Handel en internationale economische betrekkingen

Er moeten voorbereidingen worden getroffen om bij de toetreding de diverse samenwerkings- en preferentiële overeenkomsten, multilaterale en bilaterale verplichtingen inzake handelsbeleid en de autonome instrumenten voor handelsbescherming van de Gemeenschap toe te passen.

Ontwikkeling

Er moeten voorbereidingen worden getroffen om bij de toetreding de handelsregeling van Lomé op de ACS-staten toe te passen en, samen met de andere lidstaten, deel te nemen aan de financiering van het Europees Ontwikkelingsfonds.

Douane

De douanewetgeving moet worden aangepast aan die van de Europese Gemeenschap en de organisatie en taken van het personeel moeten worden aangepast aan die van een moderne douaneadministratie. Een belangrijke inspanning is nodig om ervoor te zorgen dat de douanediensten goed bekend zijn met de wetgeving. Er moet worden gewerkt aan de invoering van computersystemen die nodig zijn voor deelname aan de douane-unie en de interne markt. Bijzondere aandacht moet uitgaan naar de voorbereiding van de douane voor het in werking treden van alle douaneprocedures met economische gevolgen, het stelsel van tariefschorsingen en het beheer van tariefcontingenten en tariefplafonds. Bij het bepalen van de douanestrategie moet rekening worden gehouden met de versterking van de grensposten aan de buitengrens die Roemenië op het moment van toetreding zal hebben met landen die geen lidstaten van de EU zijn.

3.9. Financiële aspecten

De mechanismen voor financieel beheer en controle moeten worden ingesteld voor een bevredigende tenuitvoerlegging van het beleid van de Gemeenschap. Aanzienlijke inspanningen zijn nodig voor versterking van de financiële controle, en de Roemeense Rekenkamer moet zich beperken tot het uitvoeren van externe controlefuncties. Er moet een centrale instantie voor fraudebestrijding komen. Het bestaande boekhoudkundige systeem en het douanestelsel moeten worden gewijzigd met het oog op een efficiënte administratie van het "eigen middelen"-stelsel. De betrouwbaarheid van de nationale rekeningen moet worden gegarandeerd met het oog op een accurate berekening van het BNP.

4. Administratieve mogelijkheden om het acquis toe te passen

Voor een daadwerkelijke tenuitvoerlegging en naleving van het acquis zijn belangrijke hervormingen vereist ter versterking van de Roemeense administratieve structuren in praktisch alle sectoren die met betrekking tot de Europese Unie relevant zijn. Aanzienlijke inspanningen zijn nodig ter versterking van de autoriteiten die belast zijn met de correcte toepassing van de EU-eisen op het gebied van de interne markt en de douaneautoriteiten. Het vaststellen van een wet inzake de status van ambtenaren is een randvoorwaarde voor succesvolle hervormingen. Er moet een algemene hervormingsstrategie voor het overheidsapparaat worden opgezet, waarop toezicht wordt gehouden door de overheidsinstellingen die belast zijn met het sturen van het proces.

De regelgevende en toezichthoudende organen moeten worden versterkt op terreinen als het bankwezen, verzekeringen, staatssteun, telecommunicatie, veiligheid van vervoer, standaardisering en certificering, arbeidsinspectie, belastingen, veterinaire en fytosanitaire controles, voedselcontrole, financiële controle, milieu, consumentenbescherming, witwaspraktijken, asiel en migratie, grensbeheer, samenwerking van justitie en politie, efficiënt beheer en controlesystemen voor overheidsuitgaven, bepalingen voor fraudebestrijding.

Meer inspanningen zijn nodig met het oog op beter gekwalificeerd personeel inzake EU-kwesties en efficiënt openbaar bestuur in het algemeen. Onder andere moet een nationaal instituut voor de opleiding van ambtenaren worden opgericht en een algemene, nationale opleidingsstrategie worden opgesteld.

Het gerechtelijk apparaat moet worden versterkt in termen van personeel, middelen en deskundigheid. Een algemene bijscholing van rechters, vooral met betrekking tot EU-kwesties, is nodig.