BESCHIKKING VAN DE RAAD van 23 november 1994 tot vaststelling van een specifiek programma voor onderzoek en technologische ontwikkeling, inclusief demonstratie, op het gebied van mariene wetenschappen en technologieën (1994-1998) (94/804/EG)

DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE,

Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap, inzonderheid op artikel 130 I, lid 4,

Gezien het voorstel van de Commissie (1),

Gezien het advies van het Europees Parlement (2),

Gezien het advies van het Economisch en Sociaal Comité (3),

Overwegende dat het Europees Parlement en de Raad bij Besluit nr. 1110/94/EG (4) een vierde kaderprogramma voor communautaire acties op het gebied van onderzoek, technologische ontwikkeling en demonstratie (hierna OTO genoemd) hebben vastgesteld voor de periode 1994-1998, waarin met name de activiteiten zijn omschreven die moeten worden uitgevoerd op het gebied van de mariene wetenschappen en technologieën; dat deze beschikking wordt vastgesteld in het licht van de in de preambule van dat besluit uiteengezette overwegingen;

Overwegende dat in artikel 130 I, lid 3, van het Verdrag is bepaald dat het kaderprogramma moet worden uitgevoerd door middel van specifieke programma's die binnen elke activiteit van het kaderprogramma worden ontwikkeld; dat in elk specifiek programma de nadere bepalingen voor de uitvoering ervan, de looptijd en de noodzakelijk geachte middelen worden vastgesteld;

Overwegende dat het voor de uitvoering van dit programma noodzakelijk geachte bedrag 228 miljoen ecu beloopt, dat de kredieten per begrotingsjaar worden vastgesteld door de begrotingsautoriteit afhankelijk van de volgens de financiële vooruitzichten beschikbare middelen en de in artikel 1, lid 3, van Besluit nr. 1110/94/EG vastgestelde voorwaarden;

Overwegende dat mariene hulpbronnen uit economisch oogpunt van belang zijn voor Europa;

Overwegende dat de kennis omtrent het mariene milieu en zijn wisselwerking met de andere compartimenten van de biosfeer moet worden bevorderd teneinde de fundamentele processen die de veranderingen van het aardsysteem en het klimaat sturen beter te doorgronden, en te komen tot een versteviging van de technologische basis van de Europese industrie op het gebied van onderzoek, bewaking en duurzame exploitatie van de oceanen;

Overwegende dat dit programma een belangrijke bijdrage kan leveren tot de stimulering van de groei, de versterking van het concurrentievermogen en de ontwikkeling van werkgelegenheid in de Gemeenschap, zoals aangegeven in het Witboek "Groei, concurrentievermogen en werkgelegenheid";

Overwegende dat de inhoud van het vierde kaderprogramma voor communautaire OTO-acties is vastgesteld overeenkomstig het subsidiariteitsbeginsel; dat in dit specifieke programma de inhoud is omschreven van de overeenkomstig dit beginsel uit te voeren activiteiten op het gebied van de mariene wetenschappen en technologieën;

Overwegende dat in Besluit nr. 1110/94/EG is bepaald dat een communautaire actie onder meer is gerechtvaardigd als het onderzoek bijdraagt tot de versterking van de economische en sociale samenhang van de Gemeenschap en de harmonieuze algemene ontwikkeling daarvan bevordert, met inachtneming van de wetenschappelijke en technische kwaliteit; dat dit programma beoogt bij te dragen tot de verwezenlijking van deze doelstellingen;

Overwegende dat de Gemeenschap enkel hoogwaardige OTO-activiteiten moet steunen;

Overwegende dat het van belang is dat kapitaalfaciliteiten efficiënt worden gebruikt;

Overwegende dat de regels voor de deelneming van ondernemingen, onderzoekcentra (waaronder het GCO) en universiteiten alsmede de regels voor de verspreiding van de onderzoekresultaten als bepaald bij de maatregelen van artikel 130 J op dit specifieke programma van toepassing zijn;

Overwegende dat bij de uitvoering van dit programma maatregelen moeten worden genomen ter bevordering van de deelneming van het MKB, met name technologische stimuleringsmaatregelen;

Overwegende dat de Commissie moet voortgaan met haar inspanningen om de aanmeldings-en selectieprocedures te vereenvoudigen, te bespoedigen en doorzichtiger te maken om gedaan te krijgen dat het programma effectief wordt uitgevoerd en om het voor bedrijven, met name voor het MKB, onderzoekcentra en universiteiten gemakkelijker te maken om aan een communautair OTO-project deel te nemen;

Overwegende dat dit programma zal bijdragen tot een grotere synergie tussen de OTO-activiteiten op het gebied van mariene wetenschappen en technologieën door onderzoekcentra, universiteiten en bedrijven, met name het MKB, in de Lid-Staten en tussen deze activiteiten en overeenkomstige communautaire OTO-activiteiten;

Overwegende dat het passend kan zijn internationale samenwerking met internationale organisaties in derde landen op te zetten om dit programma uit te voeren;

Overwegende dat dit programma ook activiteiten moet omvatten voor de verspreiding en de exploitatie van OTO-resultaten, met name ten behoeve van het MKB, in het bijzonder in de Lid-Staten of regio's die het minst bij het programma zijn betrokken, alsmede activiteiten ter stimulering van de mobiliteit en de opleiding van onderzoekers binnen dit programma voor zover dit nodig is voor de goede uitvoering ervan;

Overwegende dat de eventuele sociaal-economische gevolgen en de eventuele technologische risico's van dit programma moeten worden beoordeeld;

Overwegende dat de voortgang van dit programma voortdurend en systematisch moet worden bekeken teneinde het programma eventueel aan te passen aan de wetenschappelijke en technologische ontwikkelingen op dit gebied; dat te zijner tijd ook een onafhankelijke evaluatie van de voortgang van het programma moet worden verricht, waarmee alle nodige elementen moeten worden aangereikt om de doelstellingen van het vijfde OTO-kaderprogramma te kunnen bepalen; dat ten slotte na afloop van dit programma een eindevaluatie van de resultaten moet worden verricht in het licht van de in deze beschikking omschreven doelstellingen;

Overwegende dat het GCO kan deelnemen aan werkzaamheden onder contract in het kader van dit programma;

Overwegende dat het Comité voor wetenschappelijk en technisch onderzoek (CREST) is geraadpleegd,

HEEFT DE VOLGENDE BESCHIKKING VASTGESTELD:

Artikel 1

Voor de periode vanaf de datum van goedkeuring van dit programma tot en met 31 december 1998 wordt het in bijlage I omschreven specifieke programma voor onderzoek en technologische ontwikkeling, inclusief demonstratie, op het gebied van de mariene wetenschappen en technologieën vastgesteld.

Artikel 2

1. Het bedrag dat noodzakelijk wordt geacht voor de uitvoering van het programma beloopt 228 miljoen ecu, waarvan maximaal 6,9 % voor personeels- en huishoudelijke uitgaven van de Commissie is bestemd.

2. Een indicatieve verdeling van de middelen is opgenomen in bijlage II.

3. De begrotingsautoriteit stelt voor elk begrotingsjaar de kredieten vast afhankelijk van de beschikbaarheid van middelen binnen de financiële vooruitzichten en overeenkomstig de voorwaarden die zijn weergegeven in artikel 1, lid 3, van Besluit nr. 1110/94/EG betreffende het vierde kaderprogramma, met inachtneming van de beginselen van goed beheer die worden genoemd in artikel 2 van het Financieel Regelement van toepassing op de algemene begroting van de Europese Gemeenschappen.

Artikel 3

1. De algemene regels voor de financiële bijdrage van de Gemeenschap zijn weergegeven in bijlage IV van Besluit nr. 1110/94/EG.

2. De regels voor de deelneming van ondernemingen, onderzoekcentra en universiteiten en voor de verspreiding van de resultaten worden bepaald zoals bedoeld in artikel 130 J van het Verdrag.

3. Bijlage III bevat de specifieke regels voor de uitvoering van dit programma, naast die waarnaar wordt verwezen in de leden 1 en 2.

Artikel 4

1. Teneinde onder meer een kosten-efficiënte uitvoering van dit programma te garanderen, bekijkt de Commissie voortdurend en systematisch, met passende hulp van onafhankelijke externe deskundigen, de voortgang van dit programma in het licht van de in bijlage I aangegeven doelstellingen, zoals deze zijn verruimd in het werkprogramma. In het bijzonder onderzoekt zij of de doelstellingen, prioriteiten en financiële middelen nog altijd aangepast zijn aan de ontwikkeling van de situatie. Indien nodig dient zij, met de resultaten van dit onderzoek als basis, voorstellen in ter aanpassing of aanvulling van dit programma.

2. Als bijdrage tot de algehele evaluatie van de communautaire werkzaamheden, die is vereist bij artikel 4, lid 2, van Besluit nr. 1110/94/EG en overeenkomstig het in dat lid bepaalde tijdschema, laat de Commissie door onafhankelijke deskundigen een externe evaluatie uitvoeren van de werkzaamheden die in de loop van de vijf aan deze evaluatie voorafgaande jaren op het rechtstreeks onder dit programma vallende gebied zijn uitgevoerd, en van het beheer van deze werkzaamheden in die periode.

3. Na afloop van dit programma laat de Commissie een onafhankelijke eindevaluatie van de verkregen resultaten uitvoeren in het licht van de doelstellingen als omschreven in bijlage III van Besluit nr. 1110/94/EG en bijlage I van deze beschikking. Het verslag van de eindevaluatie wordt ingediend bij het Europees Parlement, de Raad en het Economisch en Sociaal Comité.

Artikel 5

1. Overeenkomstig de doelstellingen van bijlage I en de indicatieve financiële verdeling in bijlage II, wordt door de Commissie een werkprogramma opgesteld en zo nodig bijgewerkt. Hierin wordt het volgende nader omschreven:

- de wetenschappelijke en technologische doelstellingen en onderzoektaken,

- het uitvoeringsschema, met inbegrip van data voor uitnodigingen tot het indienen van voorstellen,

- de voorgestelde financiële en beheersregelingen, inclusief specifieke bepalingen ter uitvoering van technologiestimulerende maatregelen voor het MKB en andere maatregelen, met inbegrip van voorbereidende, begeleidende en ondersteunende maatregelen,

- regelingen voor de cooerdinatie met andere OTO-werkzaamheden in deze sector, inzonderheid in het kader van andere specifieke programma's, en indien nodig, om te zorgen voor een betere wisselwerking met werkzaamheden binnen andere instanties zoals Eureka en COST,

- regelingen voor de verspreiding, bescherming en exploitatie van de resultaten van in het kader van dit programma uitgevoerde OTO-werkzaamheden.

2. De Commissie stelt op basis van het werkprogramma uitnodigingen tot het indienen van voorstellen voor projecten op.

Artikel 6

1. De Commissie wordt belast met de uitvoering van het programma.

2. In de gevallen als bedoeld in artikel 7, lid 1, wordt de Commissie bijgestaan door een (raadgevend) comité bestaande uit vertegenwoordigers van de Lid-Staten en voorgezeten door de vertegenwoordiger van de Commissie.

3. De vertegenwoordiger van de Commissie legt het comité een ontwerp voor van de te nemen maatregelen. Het comité brengt over dit ontwerp advies uit binnen een termijn die de voorzitter kan vaststellen naar gelang van de urgentie van de materie. Het comité spreekt zich uit met de meerderheid van stemmen die in artikel 148, lid 2, van het Verdrag is voorgeschreven voor de aanneming van de besluiten die de Raad op voorstel van de Commissie dient te nemen. Bij de stemming in het comité worden de stemmen van de vertegenwoordigers van de Lid-Staten gewogen overeenkomstig genoemd artikel. De voorzitter neemt niet aan de stemming deel.

4. De Commissie stelt de beoogde maatregelen vast wanneer zij in overeenstemming zijn met het advies van het comité.

5. Wanneer de beoogde maatregelen niet in overeenstemming zijn met het advies van het comité of indien geen advies is uitgebracht, dient de Commissie onverwijld bij de Raad een voorstel in betreffende de te nemen maatregelen. De Raad besluit met gekwalificeerde meerderheid van stemmen.

6. Indien de Raad, na verloop van een termijn van drie maanden na de indiening van het voorstel bij de Raad, geen besluit heeft genomen, worden de voorgestelde maatregelen door de Commissie vastgesteld.

Artikel 7

1. De procedure van artikel 6, leden 2 tot en met 6, geldt voor:

- de opstelling en bijwerking van het werkprogramma als bedoeld in artikel 5, lid 1,

- de inhoud van de uitnodigingen tot het indienen van voorstellen,

- de evaluatie van de voor communautaire financiering voorgestelde OTO-activiteiten en van het geraamde bedrag van de bijdrage van de Gemeenschap voor iedere activiteit afzonderlijk wanneer deze ten minste 0,35 miljoen ecu bedraagt,

- iedere aanpassing van de in bijlage II vermelde indicatieve verdeling van het bedrag,

- specifieke bepalingen voor de financiële deelneming van de Gemeenschap in de diverse overwogen activiteiten,

- de maatregelen en opdrachten voor de beoordeling van het programma,

- elke afwijking van de in bijlage III weergegeven regels,

- deelneming aan de acties door rechtspersonen uit derde landen en internationale organisaties.

2. Wanneer krachtens lid 1, derde streepje, het bedrag van de communautaire bijdrage lager is dan 0,35 miljoen ecu, stelt de Commissie het comité in kennis van de projecten alsmede van het resultaat van de evaluatie ervan.

3. De Commissie licht het comité op gezette tijden in over het verloop van de uitvoering van het gehele programma.

Artikel 8

In derde landen gevestigde rechtspersonen kunnen per project en zonder financiële bijstand van de Gemeenschap aan dit programma deelnemen indien zulks, met inachtneming van het beginsel van wederzijds voordeel, daadwerkelijk bijdraagt tot de verwezenlijking van het programma.

Artikel 9

Deze beschikking is gericht tot de Lid-Staten.

Gedaan te Brussel, 23 november 1994.

Voor de Raad

De Voorzitter

J. BORCHERT

(1) PB nr. C 228 van 17. 8. 1994, blz. 96, en PB nr. C 262 van 20. 9. 1994, blz. 16.(2) PB nr. C 205 van 25. 7. 1994.(3) Advies uitgebracht op 19 september 1994 (nog niet verschenen in het Publikatieblad).(4) PB nr. L 126 van 18. 5. 1994, blz. 1.

BIJLAGE I

WETENSCHAPPELIJKE EN TECHNOLOGISCHE DOELSTELLINGEN EN INHOUD Dit specifieke programma is volledig in overeenstemming met de beleidslijnen van het vierde kaderprogramma, wat de toepassing van de selectiecriteria en de specificering van de wetenschappelijke en technologische doelen betreft.

Deel 3 C van bijlage III (eerste activiteit) van het vierde kaderprogramma maakt onverkort deel uit van dit programma.

Inleiding

Het MAST-III-programma vormt een voortzetting en verdieping van de werkzaamheden die zijn uitgevoerd in het kader van de eerste twee MAST-programma's (de verkennende fase in 1989-1992 en het MAST II-programma in 1991-1994). Voor de beschouwde periode vormt het programma een onderdeel van een strategie op langere termijn die Europa ertoe in staat zal stellen een volwaardige bijdrage te leveren aan de studie en het beheer van de oceanen. De tenuitvoerlegging van dit programma zal de Europese wetenschappers ook helpen om hun (eventuele) leidende positie te handhaven of om hun positie ten aanzien van de wetenschappers die elders in de wereld actief zijn, te verbeteren.

Het programma omvat vier actiegebieden:

1. mariene wetenschappen - dit thema omvat in het algemeen alle zeeën die de EER omgeven, maar de nadruk zal worden gelegd op een multidisciplinaire benadering van de specifieke problematiek van de diverse regionale zeeën en de problemen die eigen zijn aan bepaalde, door extreme omstandigheden gekenmerkte mariene milieus;

2. strategisch marien onderzoek, dat met name zal worden toegespitst op de kustzone en de sociaal-economische effecten;

3. mariene technologieën;

4. ondersteunende activiteiten.

DOELSTELLINGEN VAN HET PROGRAMMA De algemene doelstelling is het bevorderen van de wetenschappelijke kennis en technologische ontwikkeling die nodig zijn om de werking van mariene systemen op zeebekkenschaal te begrijpen, teneinde een met het behoud van de kwaliteit van het mariene milieu verenigbaar duurzaam gebruik van de oceanen voor te bereiden en de rol van die systemen in de mondiale veranderingsprocessen te bepalen.

Met dit programma wordt uitvoering gegeven aan diverse bepalingen van het werkdocument (COM(93) 459) van de Commissie en het Witboek "Groei, concurrentievermogen, werkgelegenheid" (COM(93) 700):

1. Er wordt specifiek ingegaan op een aantal problemen die voor Europa een hoge prioriteit hebben, zoals de veranderingen in het mondiale ecosysteem en de bescherming van de kustzones. Door intensieve cooerdinatie met de overeenkomstige activiteiten van het programma Milieu en Klimaat en die van het GCO zal de nodige synergie tot stand worden gebracht en ontstaat de mogelijkheid om dieper in te gaan op de interacties tussen de belangrijkste compartimenten van de biosfeer (land, zee en lucht). Er zal met name worden gestreefd naar synergie tussen het programma Milieu en Klimaat en MAST III bij het onderzoek van de processen die zich in het kustmilieu afspelen. Waar zulks passend is, zouden gemeenschappelijke doelstellingen kunnen worden geformuleerd die in beide programma's processen die zich in zee afspelen, koppelen aan milieufactoren op het land.

2. In het onderdeel "mariene technologieën" wordt een belangrijke plaats ingeruimd voor onderzoek inzake generieke technologieën en wordt rekening gehouden met het geleidelijk ontstaan van nieuwe behoeften waardoor, als daarop goed wordt ingespeeld, de Europese economie tot nieuwe groei kan worden gestimuleerd - men denke bijvoorbeeld aan de oberservatie en bewaking van de oceaan en de kustzones. Er zal worden gestreefd naar meer synergie met Eureka en met name het overkoepelende project Euromar.

3. Door cooerdinerende activiteiten en ondersteunende initiatieven zal het programma bijdragen tot een versterking van de eigen identiteit en de cohesie in Europese wetenschappelijke kringen, tot meer integratie van de nationale en op het niveau van de Europese Unie uitgevoerde activiteiten en tot de bevordering van een gecooerdineerd beheer van de voor het wetenschappelijk onderzoek nodige infrastructuur.

De geplande onderzoekactiviteiten op het gbied van de veranderingen van het aardsysteem kunnen worden uitgevoerd in het raam van het European Network for Research in Global Change (Enrich) netwerk om de communautaire onderzoekinspanningen te bundelen en deze in het kader van het mondiale onderzoek op dit gebied duidelijker te profileren. De aldus tot stand komende activiteiten zullen zo worden georiënteerd dat de onderzoekinspanning bijdraagt tot de realisatie van de doelstellingen van de programma's IGBP (1), WCRP (2) en HDP (3) alsmede tot bepaalde aspecten van de ontwikkeling van het GOOS (4). Ook zullen passende vormen van samenwerking tot stand worden gebracht met andere internationale instellingen als de IOC (5), de ICES (6) en de Icsem (7).

De tenuitvoerlegging van het programma zal, waar nodig, verlopen in nauwe cooerdinatie met andere activiteiten waarin het kaderprogramma voorziet: naast de in punt 1 genoemde programma's en activiteiten met name ook de programma's op het gebied van landbouw en visserij, biotechnologie, niet-nucleaire energie, metingen en proeven, industrietechnologie en -materialen, telematica, vervoer en gericht sociaal-economisch onderzoek.

WETENSCHAPPELIJKE EN TECHNOLOGISCHE INHOUD Onderzoekgebied A: Mariene wetenschappen

Doelstelling

Studie van de fundamentele processen die de systeemdynamiek van de Europa omgevende zeeën en oceanen en van de estuaria bepalen, teneinde een beter inzicht te verwerven in het mariene milieu, en de veranderingen daarvan beter te kunnen voorspellen.

1. Onderzoek van mariene systemen

Doelstelling

Observatie en experimenteel onderzoek, gericht op het begrijpen en beschrijven van de fysische, chemische, biologische en geologische processen en van de interacties daarvan op zeebekken- of subbekkenschaal. De nadruk zal liggen op de met name voor Europa relevante wetenschappelijke problematiek.

Onderzoekactiviteiten

a) Stroming en uitwisseling van watermassa's: vorming en uitwisseling van al dan niet oppervlakkige watermassa's boven de continentale hellingen en in de diepzeebekkens van het noordoostelijke deel van de Atlantische Oceaan, alsmede in de noordelijke randzeeën daarvan en in de Middellandse Zee; veranderingen in de fysische, geochemische en biologische eigenschappen van deze watermassa's in de loop van hun verplaatsing en menging.

b) Praktisch en theoretisch geïntegreerd onderzoek van het gehele ecosysteem ter beschrijving en ter vaststelling van het herstellingsvermogen van pelagische en benthische ecosystemen van de randzeeën en oceaanbekkens: structuur en werking van de biologische gemeenschappen; de energiekringloop en de kringloop van elementen door de voedselketens; processen die de biologische diversiteit bepalen, met inbegrip van de effecten van biotische en abiotische factoren, alsmede de rol van de biologische diversiteit in biogeochemische stormen; het kenmerken van de mariene organismen die in staat zijn biologisch actieve stoffen te produceren.

c) Biogeochemische en fysische processen, met inbegrip van de rol van golven en stromingen en fluxen aan het zee/luchtgrensvlak: koppeling tussen processen in het water en in de atmosfeer; kwantificering van de energiestromen, en de fluxen van organische stoffen, anorganische nutriënten, gassen en metalen die optreden bij de uitwisselingsprocessen tussen zee en lucht.

d) Warmte-uitwisseling en organische- en anorganische-stofstromen ter hoogte van het grensvlak tussen water en sediment: invloed op de dynamiek van de oceanen, de energiebalans, de diagenese van de sedimenten en de benthische en pelagische ecosystemen.

e) Sedimentatieprocessen in de diepzee, op de continentale helling en langs de rand van het continentaal plat: transport en depositie op diverse tijdschalen; de rol van chemische, biologische en hydrodynamische processen.

f) Vraagstukken in verband met mariene biologische diversiteit (genetische kenmerken, populaties, soorten en habitat), als basis voor een beter inzicht in de structuur, de dynamiek en het herstellingsvermogen van de ecosystemen, zulks in de context van duurzame exploitatie, behoud van de biologische diversiteit en herstel van mariene habitats.

2. Mariene milieus met extreme eigenschappen

Doelstelling

Inzicht in de werking van mariene ecosystemen met extreme eigenschappen; omschrijving van hun rol in het mondiale systeem via de studie van de voor deze milieus karakteristieke fysische, chemische, biologische en geologische processen.

Onderzoekactiviteiten

a) Diepzeegebieden in het noorden van de Atlantische Oceaan en in de Middellandse Zee:

interdisciplinair onderzoek van de onderste laag van de waterkolom, het grensvlak water/zeebodem en de sedimenten onder dit grensvlak; kwantificering en lange-termijnonderzoek van de variabiliteit van biologische, chemische en biogeochemische processen en fluxen (met inbegrip van hydrothermale verschijnselen) in ruimte en tijd; geologische, geofysische en biogeografische processen ter hoogte van tektonisch actieve plaatranden.

b) IJszeeën van het noordelijk halfrond:

dynamica van zeeijs; met inbegrip van de interactie met door de mens gecreëerde structuren; ontstaan van diepe waterlagen; grootschalige zeestromingen in de Noordelijke IJszee, wervelstromen en processen op het arctisch continentaal plat; de biologische dynamiek van met zeeijs geassocieerde systemen, de rol daarvan in de arctische voedselketens en de levenscyclusstrategieën van mariene organismen in de Arctische zeeën; energie- en massa-uitwisselingen tussen het zeeijs en zowel de waterkolom als de atmosfeer; verticale biogeochemische uitwisselingsprocessen, invloed van schommelingen in de omvang van het pakijs op de benthische gemeenschappen; sedimentatie in met ijs overdekte gebieden; geologische afzettingen als archief van de variaties in de omvang van de ijskap op lange termijn.

c) Branding- en golfslagzone van de Europese kusten:

studie van de medio- en infralitorale ecosystemen met inbegrip van bijzondere regionale habitats, in relatie tot de voornaamste abiotische factoren; morfologische, fysiologische en ontogenetische aanpassingen van de organismen; interactie van de biologische met de fysische, chemische en sedimentologische factoren die een rol spelen bij de vorming, de stabilisering en de veranderingen van de kustlijn.

3. Onderzoek van de regionale zeeën

Doelstelling

Totstandbrenging van op een gemeenschappelijk doel gericht, grootschalig en interdisciplinair onderzoek van processen teneinde een beter inzicht te verwerven in de werking van de Europese binnenzeeën en van bepaalde deelgebieden van het noordoostelijk gedeelte van de Atlantische Oceaan. Indien er behoefte bestaat aan meer wetenschappelijke kennis, kunnen andere dan de bovengenoemde zeeën in aanmerking worden genomen.

Onderzoekactiviteiten

a) Middellandse Zee:

onderzoek van de fysische sedimentologische, geochemische en biologische processen als onderdelen van een alomvattende studie van de evolutie van het mediterrane ecosysteem; uitwisselingsprocessen tussen de wateren van de continentale rand en de open zee, alsmede via straten en zelëngten; aanvoer van organisch en anorganisch materiaal uit diverse bronnen (de atmosfeer, rivieren en door opwelling) en transport in de waterkolom; registratie van deze processen in de sedimentpatronen; wijzging van de biogeochemische evenwichten als gevolg van beïnvloeding door de mens; invloed van het fysisch-chemisch milieu op de biologische en microbiologische processen.

b) Oostzee:

kwantificering van de huidige stof- en energiestromen, met inbegrip van de uitwisselingen met de Noordzee, met het oog op een beter begrip van de effecten van mondiale veranderingen op de Oostzee; evaluatie van indicatoren van historische en zich thans nog voordoende, natuurlijke en door de mens veroorzaakte veranderingen van het Baltische ecosysteem teneinde bruikbare modellen te ontwikkelen ter verklaring van de biotische en abiotische processen die voor dat systeem bepalend zijn, met als doel een evenwichtige en duurzame exploitatievorm voor het systeem als geheel te ontwikkelen; ontwikkeling van strategieën en instrumenten voor een geïntegreerd (wetenschappelijk, technisch en sociaal-economisch) beheer van het kustgebied. Dit onderzoek zal worden uitgevoerd in nauwe samenwerking met het programma Milieu en Klimaat.

c) Canarisch/Azorisch gebied en Zee van Alborán:

analyse en simulatie van de uitwisseling van energie, water, zwevende deeltjes, opgeloste stoffen en levende organismen tussen de Middellandse Zee en het noorden van de Atlantische Oceaan en tussen de kustwateren en de oceaan dwars door de begrenzende stroom in het oosten; onderzoek van de straat van Gibraltar en de aangrenzende zeeën, met name toegespitst op de analyse en de simulatie van energie, water- en deeltjesfluxen en de daarmee verband houdende klimatologische, geochemische en biologische effecten.

d) Noordoostatlantische continentale rand:

omschrijving van de belangrijkste processen die de water- en deeltjesfluxen boven de continentale rand in diverse geomorfologische situaties bepalen; studie van de watermassa's, de stromingen, de produktiviteit, de sedimentatie, het sedimenttransport en de biologische gassen; studie van de wisselwerkingen tussen deze processen enerzijds en de mondiale klimaatverandering en de stijging van de zeespiegel anderzijds.

Onderzoekgebied B: Strategisch marien onderzoek

Doelstelling

Studie van de dynamiek van de mariene systemen met het oog op toepassing bij het beheer van het mariene milieu als bron van natuurlijke rijkdommen en als leefruimte voor de mens; onderzoek naar de dynamiek van geëxploiteerde mariene systemen waarvoor al een aanzienlijk corpus aan wetenschappelijke gegevens beschikbaar is (zoals bijvoorbeeld de Noordzee), om de Europese kuststaten de mogelijkheid te bieden dergelijke systemen in onderlinge samenwerking te beheren; wat betreft de Noordzee, de ontwikkeling van een bewakingsregeling van hoge kwaliteit, overeenkomstig de aanbevelingen van de North Sea Task Force. Wat betreft de invloed van sociaal-economische factoren op het mariene milieu zal worden gezorgd voor cooerdinatie met het programma Milieu en Klimaat.

1. Onderzoek van de kustzeeën en het continentaal plat

Doelstelling

Inzicht verwerven in de complexe interacties tussen fysische, geologische, biologische en chemische processen en het optreden van de mens in de wateren boven het continentaal plat en in het kustmilieu; verbetering van het vermogen om de evolutie van de kustgebieden op middellange en lange termijn te voorspellen met het oog op een duurzame bescherming en exploitatie van het continentaal plat en van het kustmilieu, door middel van grotere wetenschappelijke kennis.

Onderzoekactiviteiten

a) Fysische processen in kustgebieden en morfodynamica van de kust:

op het continentaal plat en in de kustzone optredende processen en de interacties daarvan, met nadruk op de morfodynamica en het transport van al dan niet cohesieve sedimenten. Dynamica van estuaria, getijdengebieden en schorren als morfologische elementen die een rol spelen bij de kustbescherming. Ontwikkeling van solide, geïntegreerde modellen gebaseerd op en getoetst door middel van in situ waarnemingen en gegevensbanken voor het voorspellen van de evolutie van de kust op middellange en lange termijn en in extreme omstandigheden; uitvoering van grootschalige experimenten ter ondersteuning en toetsing van de modellen, alsmede ter beoordeling van de risico's.

b) Structuur en dynamiek van de ecosystemen van het continentaal plat en van de kustzeeën:

interacties tussen het continentaal plat en de verschillende compartimenten van het kustgebied (neritische zone, estuaria, getijdenzone, lagunes en schorren); relatief aandeel van lokale en allochtone bronnen van materiaal in diverse ecosysteemtypes nabij de kust; oorsprong, omzetting en eindbestemming van het organisch materiaal in de kustzeeën; rol van de biogeochemische cyclussen in kustgebieden bij veranderingen van het aardsysteem; geïntegreerde modellering en toetsing aan de hand van experimenten van processen als instrument voor het beheer van de natuurlijke rijkdommen van het continentaal plat (het onderzoek zal worden gecooerdineerd met de werkzaamheden van het programma Milieu en Klimaat en met mondiale initiatieven).

c) Methoden voor de bewaking, de voorspelling van de ontwikkeling en het beheer van het continentaal plat en de kustzone, met bijzondere aandacht voor de behoeften van intergouvernementele instanties:

methoden die de toepassing mogelijk maken van systemen voor de voorspelling en bewaking van de fysische - en andere - eigenschappen van de kustwateren en de wateren boven het continentaal plat; methoden die het mogelijk maken subsystemen te integreren, gegevensstromen te verwerken en beheersopties, met inbegrip van risicobeoordeling, te evalueren.

2. Kustwaterbouwkunde

Doelstelling

De wetenschappelijke en technische basis leggen voor nieuwe ontwerpen bij de bouw van kustwerken en aldus de formulering van dwingende regels inzake het ontwerp van de maatregelen ter bescherming van de kust voorbereiden.

Onderzoekactiviteiten

a) Ontwerp van kustwerken en onderhoud van de bestaande natuurlijke structuren:

hydrodynamische invloeden op het dynamisch gedrag en de stabiliteit van kustwerken, met name driedimensionale beschrijving; numerieke simulatiemodellen van kunstmatige en natuurlijke structuren; in de nabijheid van de constructies optredende morfologische veranderingen.

b) Ontwikkeling van nieuwe vormen van teledetectie en toenemend gebruik van satellietbeelden voor het waarnemen, volgen en analyseren van processen die zich afspelen in kustzones; in situ onderzoek met het oog op de toetsing van de fysieke en numerieke modellen, waarbij rekening moet worden gehouden met de multidirectionele aspecten van deining (dit onderzoek dient te worden gecooerdineerd met het programma Milieu en Klimaat).

Onderzoekgebied C: Mariene technologieën

Doelstelling

Bevordering van het onderzoek naar generieke technologieën, met inbegrip van de onderliggende methoden en systeemontwikkeling, en naar geavanceerde systemen (platforms en instrumenten) met het oog op de ontwikkeling van nieuwe of verbeterde instrumenten voor de observatie, de bewaking en het beheer van het mariene milieu en voor de exploitatie van de rijkdommen daarvan. Daarbij zal vooral aandacht worden besteed aan het bevorderen van de concurrentiekracht van de Europese industrie.

1. Generieke technologieën

Doelstelling

De mariene gemeenschap de beschikking geven over toekomstgerichte generieke technologieën door het ontwikkelen van nieuwe, het verbeteren van bestaande (bijvoorbeeld op het gebied van onderwateracustica, hydrodynamica, resistente materialen en robotica) of het aanpassen aan het mariene milieu van in andere sectoren toegepaste technologieën.

Onderzoekactiviteiten

a) Niet-destructieve technologieën:

onderzoek naar niet-destructieve technologieën voor oceanografische waarnemingen (biologische gemeenschappen, driedimensionale structuur van de oceanen) met inbegrip van modellering en analyse van akoestische signalen.

b) Communicatie en oriëntatie onder water:

ontwikkeling van uiterst nauwkeurige lokalisatie-, navigatie- en communicatiesystemen voor onderzoek, bewaking en exploratie op grote schaal (met inbegrip van het gebruik van satellietsystemen), waardoor horizontale afstanden worden overbrugd die veel groter zijn dan de diepte van het water.

c) Visuele waarneming onder water:

ontwikkeling van geavanceerde optische systemen en afbeeldingstechnieken (optica, acustica, tomografie) ten behoeve van het biologisch, chemisch, fysisch, geologisch/geofysisch en archeologisch onderzoek, alsmede van de inspectie van mariene structuren, met inbegrip van aangroeiwerende voorzieningen.

d) Andere vormen van exploitatie van de biologische rijkdommen van de zee dan visserij en aquacultuur:

ontwikkeling van technieken voor het identificeren en het kweken van mariene organismen die biologisch actieve stoffen produceren; extractie, zuivering, structuurbepaling en analyse van biologisch actieve verbindingen; evaluatie van de toepassingsmogelijkheden van deze stoffen in het fundamenteel onderzoek op het gebied van ecologie, vervuiling, chemische produktie, toezicht op biologische processen, mariene techniek, voedingsmiddelentechnologie en geneeskunde.

e) Geotechnische toepassingen onder water:

verbetering van de geotechnische kennis van bodems, de stabiliteit van hellingen, het ingraven van pijplijnen, het verankeren van drijvende structuren en de funderingen van structuren met wisselende lading, waarbij rekening dient te worden gehouden met de aspecten in verband met risicobeoordeling.

2. Geavanceerde systemen

Doelstelling

Ontwerp en verfijning van geavanceerde systemen en subsystemen voor het meten van oceanografische (met inbegrip van geochemische) parameters en karakteristieken van de zeebodem (geofysisch en geologisch), het nemen van monsters en het toepassen van ondersteunende technologieën bij onderzoek, bewaking en de exploitatie van het mariene milieu. De toepassing van deze geavanceerde systemen moet het mogelijk maken de seizoen- en lange-termijnvariaties van het milieu zowel op regionale als op wereldschaal te observeren en beschrijven.

Onderzoekactiviteiten

a) Onbemande platforms en autonome systemen:

ontwikkeling van apparaten en subsystemen die kunnen worden ingezet op prospectieschepen en onbemande platforms zoals op afstand betuurde of autonome robotvoertuigen, onderwaterlaboratoria, meetstations op de zeebodem, meetboeien; dit onderdeel van het programma omvat ook onderzoek naar geavanceerde materialen, energiebronnen, aandrijfsystemen, alsmede de bedieningssystemen aan boord van oceanografische schepen en de inspectie van structuren door middel van op afstand bestuurde toestellen.

b) Meet- en bemonsteringsapparatuur:

ontwikkeling van intelligente, controleerbare en reactieve sensoren, meetinstrumenten en bemonsteringsapparatuur, ook voor geotechnisch en geofysisch onderzoek van mariene sedimenten. Er zal rekening worden gehouden met de behoeften van het eventuele toekomstige GOOS (Global Ocean Observing System) en andere grote internationale onderzoekprogramma's, alsmede van de programma's ter ondersteuning van exploratie- en exploitatieactiviteiten in open zee. Daarnaast zal er eveneens naar worden gestreefd sensoren die reeds op andere gebieden worden toegepast, aan te passen voor gebruik in mariene milieus.

c) Biosensoren:

onderzoek ter ontwikkeling van onderwater-biosensoren, met name voor het opsporen van vervuiling en de bewaking van chemische produktie en biologische processen.

Onderzoekgebied D: Ondersteunende activiteiten

Doelstelling

Verbetering van de cooerdinatie, de samenwerking en de uitwisseling van gegevens tussen Europese wetenschappers; bevordering van een toenemende effectiviteit van nationale en internationale programma's door middel van een rationeel gebruik van de onderzoekinfrastructuur en de overdracht van deskundigheid en kennis.

Onderzoekactiviteiten

1. Opleidingsinitiatieven op hoog niveau (beurzen, cursussen).

2. Normen inzake opleiding en werkvoorwaarden met betrekking tot bepaalde gespecialiseerde taken in het marien onderzoek, b.v. wetenschappelijke duikers, technici.

3. Cooerdinatie van het ontwerpen van modellen, bevordering van gemeenschappelijke structuren, compatibiliteit en standaardisering, verwerking en beheer van oceanografische gegevens, uitwisseling van oceanografische gegevens en controle op de kwaliteit daarvan, zowel ten behoeve van onderzoek als van operationele toepassing: lancering van Europese initiatieven inzake modellering van mariene systemen, uitwisseling van gegevens en kwaliteitscontrole. Hulp aan de gespecialiseerde centra, de nationale instellingen en de bedrijven (met name het MKB), zodat zij op een gecooerdineerde manier in deze werkzaamheden kunnen participeren.

4. Cooerdinatie van het gebruik van kapitaalfaciliteiten, met inbegrip van onderzoeksvaartuigen, en van zware informatica-infrastructuur op regionaal of Europees niveau.

5. Ontwerpen van systemen en componenten voor zware, geavanceerde experimentele en operationele infrastructuur.

6. IJktechnieken en standaarden ten behoeve van de instrumentatie en de waarnemingstechnieken in de oceanografie.

(1) International Geosphere-Biosphere Programme.(2) World Climate Research Programme.(3) Human Dimensions of Global Environmental Change Programme.(4) Global Ocean Observing System.(5) Intergouvernementele Oceanografische Commissie van de Unesco.(6) Internationale Raad voor het onderzoek van de zee (International Council for the Exploration of the Sea).(7) Internationale Commissie voor het wetenschappelijk onderzoek van de Middellandse Zee (International Commission for the Scientific Exploration of the Mediterranean).

BIJLAGE II

INDICATIEVE VERDELING VAN DE NOODZAKELIJK GEACHTE MIDDELEN

"" ID="1">Gebied A

Mariene wetenschappen> ID="2">91"> ID="1">Gebied B

Strategisch marien onderzoek> ID="2">51"> ID="1">Gebied C

Mariene technologieën> ID="2">69"> ID="1">Gebied D

Ondersteunende activiteiten> ID="2">17"> ID="1">Totaal> ID="2">228 (1) (1)""De verdeling sluit niet uit dat een project tot verscheidene gebieden kan behoren.

>

(1) Waarvan:

- maximaal 3,3 % voor personeelsuitgaven en 3,6 % voor huishoudelijke uitgaven,

- 2 % voor opleiding,

- 2 miljoen ecu voor verspreiding en exploitatie van resultaten.(1) De communautaire bijdrage voor het gebruik van onderzoekschepen en bijbehorende apparatuur zal ongeveer 5 % van het totale budget bedragen.

BIJLAGE III

SPECIFIEKE REGELS VOOR DE UITVOERING VAN HET PROGRAMMA Het programma zal worden uitgevoerd via werkzaamheden op contract waarbij de Gemeenschap een financiële bijdrage levert aan OTO-werkzaamheden die worden uitgevoerd door derden of door met derden geassocieerde GCO-instellingen:

1. De volgende types acties voor gezamenlijke rekening:

a) OTO-projecten die worden uitgevoerd door ondernemingen, onderzoekcentra en universiteiten, indien nodig met inbegrip van voor de industrie relevant fundamenteel onderzoek.

De communautaire financiering bedraagt normaal niet meer dan 50 % van de projectkosten, met een geleidelijk lagere deelneming naarmate het project dichter bij de markt staat. Universiteiten en andere instellingen welke geen analytische begrotingsboekhouding hebben, zullen worden vergoed op basis van 100 % van de bijkomende kosten.

b) Stimulansen voor de technologie teneinde de deelneming aan OTO-activiteiten door het MKB te stimuleren en te vergemakkelijken

a) door premies toe te kennen voor het uitvoeren van de verkennende fase van een OTO-activiteit, inclusief het zoeken naar partners, gedurende een periode van maximaal twaalf maanden. De premie wordt toegekend na de keuze van schematische voorstellen die te allen tijde door ten minste twee niet-geaffilieerde MKB uit twee verschillende Lid-Staten mogen worden ingediend. De premie bedraagt tot 75 % van de kosten van de verkennende fase, met een maximum van 45 000 ecu, of van 22 500 ecu in het uitzonderlijke geval dat slechts één MKB een aanvraag doet, en

b) door steun te verlenen aan cooeperatieve onderzoekprojecten waarbij MKB die gelijkaardige technische problemen hebben doch zelf niet over adequate onderzoekfaciliteiten beschikken, andere rechtspersonen inschakelen om namens hen OTO te verrichten. Normaal wordt 50 % van de onderzoekkosten gedekt door communautaire financiering voor cooeperatieve onderzoekprojecten waarbij niet-geaffilieerd MKB uit ten minste twee verschillende Lid-Staten zijn betrokken.

Na een eerste oproep kunnen in beide gevallen gedurende de periode die is uitgetrokken voor de uitvoering van het werkprogramma te allen tijde voorstellen worden ingediend.

Deze activiteiten worden aangevuld met specifieke voorbereidende, begeleidende en ondersteunende maatregelen.

2. Voorbereidende, begeleidende en ondersteunende maatregelen:

- studies ter ondersteuning van dit programma en als voorbereiding op toekomstige activiteiten;

- steun voor uitwisseling van informatie, conferenties, studiebijeenkomsten, workshops of andere wetenschappelijke of technische bijeenkomsten, met inbegrip van intersectoriële of multidisciplinaire cooerdinatievergaderingen;

- gebruik van externe deskundigheid, inclusief toegang tot wetenschappelijke gegevensbanken;

- wetenschappelijke publikaties en activiteiten voor de verspreiding, bevordering en exploitatie van resultaten, gecooerdineerd met de in het kader van de derde actie verrichte werkzaamheden; de factoren die het gebruik van resultaten kunnen stimuleren, zullen in aanmerking worden genomen vanaf het begin en tijdens de hele duur van OTO-projecten, waarbij de partners een essentieel netwerk zullen vormen voor de verspreiding en exploitatie van resultaten;

- analyse van mogelijke sociaal-economische gevolgen en aan het programma verbonden technologische risico's, die tevens zal bijdragen tot het programma "Targeted Socio-economic Research" (Gericht sociaal-economisch onderzoek);

- opleidingsacties in verband met door dit programma bestreken onderzoek, teneinde de beroepsvaardigheden te vergroten en de overdracht van technologie te vergemakkelijken;

- onafhankelijke evaluatie van het beheer en de uitvoering van het programma en van de tenuitvoerlegging van de activiteiten;

- maatregelen ter ondersteuning van de exploitatie van netwerken, die erop gericht zijn het bewustzijn te verhogen en aan het MKB gedecentraliseerde bijstand te verlenen, zulks in cooerdinatie met de Euromanagement-accountantswerkzaamheid voor de OTO.

De communautaire financiering kan tot 100 % van de kosten van deze maatregelen bedragen.

3. Gecooerdineerde acties die bestaan uit de cooerdinatie van reeds door de overheid of particuliere instanties gefinancierde OTO-projecten. De Lid-Staten zullen de Commissie helpen de desbetreffende laboratoria of instituten uit te kiezen teneinde te waarborgen dat er geen belangrijke activiteiten buiten deze cooerdinatie vallen.

De optie "gecooerdineerde actie" kan bij dit programma tevens worden gebruikt als een manier om de haalbaarheid na te gaan en de inhoud van voorstellen voor onderzoeksacties voor gezamenlijke rekening te bepalen.

De communautaire financiering bedraagt tot 100 % van de kosten van de cooerdinatie.