NL Publicatieblad van de Europese Unie L 81/19

BESCHIKKING VAN DE COMMISSIE

van 22 juli 2009

betreffende de staatssteun C 18/05 (ex N 438/04, N 194/05 en PL 34/04) die door Polen is toegekend aan Stocznia Gdańsk

(Kennisgeving geschied onder nummer C(2009) 5685)

(Slechts de tekst in de Poolse taal is authentiek)

(Voor de EER relevante tekst)

(2010/175/EG)

DE COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN,

Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap, en met name op artikel 88, lid 2, eerste alinea,

Gelet op de Overeenkomst betreffende de Europese Economische Ruimte, en met name op artikel 62, lid 1, onder a),

Na de belanghebbenden overeenkomstig de genoemde artikelen te hebben aangemaand hun opmerkingen (1) te maken en gezien deze opmerkingen,

Overwegende hetgeen volgt:

I. PROCEDURE

(1) Polen heeft overeenkomstig artikel 88, lid 2, van het EG-Verdrag, bij brief van 8 oktober 2004 (geregistreerd op dezelfde dag) herstructureringsmaatregelen aangemeld ten gunste van de scheepswerf Stocznia Gdańsk — Grupa Stoczni Gdynia SA (hierna de „Gdańsk-scheepswerf”/„Gdynia-scheepswervengroep” of „Gdynia-groep” genoemd). Polen stelde de Commissie van deze maatregelen in kennis om rechtszekerheid te verkrijgen omtrent het feit dat zij vóór de toetreding waren vastgesteld en derhalve geen nieuwe steun vormden die door de Commissie overeenkomstig artikel 88 van het EG-Verdrag zou kunnen worden onderzocht. Indien deze maatregelen volgens de Commissie evenwel toch nieuwe steun zouden vormen, verzocht Polen om goedkeuring ervan als herstructureringssteun. Polen heeft de Commissie een bijgewerkt herstructureringsplan voor de Gdańsk-scheepswerf van maart 2004 overgelegd. De zaak werd geregistreerd onder nummer N 438/04.

(2) Bij brief van 11 november 2004 verzocht de Commissie Polen om aanvullende inlichtingen over zaak N 438/04, waarop Polen antwoordde bij brief van 17 januari 2005 (geregistreerd op 21 januari 2005).

(3) Op grond van het bepaalde in punt 3 van bijlage IV bij het Toetredingsverdrag, waarin de procedure betreffende het overgangsmechanisme is geregeld, had Polen op 29 april 2004 herstructureringsmaatregelen aangemeld ten gunste van Stocznia Gdynia SA (hierna „Gdynia-scheepswerf” genoemd), die toen de moederonderneming van de Gdańsk-scheepswerf was. De zaak werd geregistreerd onder nummer PL 34/04. Bij brief van 19 mei 2004 verzocht de Commissie Polen om bepaalde ontbrekende documenten over te leggen. Deze werden op 16 juni 2004 verstrekt. Bij brieven van 30 juli 2004, 8 oktober 2004, 23 november 2004 en 4 maart 2005 heeft de Commissie om nadere informatie verzocht. Polen reageerde hierop bij brieven van 3 september 2004 (geregistreerd op 7 september 2004), 10 november 2004 (geregistreerd op 15 november 2004), 17 februari 2005 (geregistreerd op 21 februari 2005), 30 maart 2005 (geregistreerd op 1 april 2005) en 18 april 2005 (geregistreerd op 20 april 2005).

(4) Bij brief van 8 februari 2005 (geregistreerd op 9 februari 2005) stemde Polen ermee in de beide zaken N 438/04 en PL 34/04 samen te voegen omdat zij twee ondernemingen betroffen die tot dezelfde groep behoorden, de Gdynia-scheepswervengroep. De informatie die vervolgens met betrekking tot PL 34/04 werd verstrekt werd tevens van belang geacht voor zaak N 438/04.

(5) Bij brief van 22 april 2005 (geregistreerd op dezelfde dag) stemde Polen ermee in dat de Commissie de aanmelding van zaak PL 34/04 van 29 april 2004 zou behandelen als een aanmelding als bedoeld in artikel 88, lid 2, van het EG-Verdrag inzake maatregelen die als nieuwe steun aangemerkt dienen te worden. Deze zaak is vervolgens geregistreerd onder het nieuwe nummer N 194/05.

(6) Op 1 juni 2005 besloot de Commissie de formele onderzoekprocedure in te leiden ten aanzien van de onderzochte maatregelen van zaak N 438/04 en N 194/05, welk besluit in het Publicatieblad werd bekengemaakt (2), de belanghebbenden werden uitgenodigd hun opmerkingen over de betrokken maatregelen te maken.

(7) Na uitstel te hebben verkregen voor het indienen van opmerkingen (brief van 9 augustus 2005) diende Polen uiteindelijk bij brief van 2 september 2005 (geregistreerd op 5 september 2005) zijn opmerkingen over het besluit in.

(8) De Gdynia-scheepswervengroep zelf diende bij brief van 10 oktober 2005 (geregistreerd op 14 oktober 2005) opmerkingen in. Voorts zijn opmerkingen gemaakt door Ray Car Carriers (bij brief van 7 oktober 2005, geregistreerd op 10 oktober 2005), door de Permanente vertegenwoordiging van Denemarken bij de Europese Unie (bij brief van 7 oktober 2005, geregistreerd op 11 oktober 2005), door de Deense vereniging van scheepsbouwers Danish Maritime (bij brief van 7 oktober 2005, geregistreerd op dezelfde dag), door de vakbond Solidariteit (bij brief van 7 oktober 2005, geregistreerd op 10 oktober 2005) en door de Poolse vereniging van scheepsbouwers (bij brief van 10 oktober 2005, geregistreerd op 11 oktober 2005).

(9) De Commissie heeft deze opmerkingen bij brieven van 26 oktober 2005 en 12 december 2005 aan Polen doorgestuurd (3). Polen reageerde bij brief van 16 januari 2006 (geregistreerd op 18 januari 2006) op de opmerkingen van de Gdynia-groep, maar gaf geen commentaar op de opmerkingen die door de andere belanghebbenden werden gemaakt.

(10) De Commissie heeft een externe adviseur ingeschakeld voor de evaluatie van het herstructureringsplan van 2004. Die adviseur heeft zijn rapport in december 2005 aan de Commissie overgelegd.

(11) Bij brief van 13 januari 2006 verzocht de Commissie Polen om verslag te doen van de meest recente ontwikkelingen die zich ten aanzien van de herstructureringsstrategie voor de Gdańsk-scheepswerf en de gehele Gdynia-scheepswervengroep hadden voorgedaan. Polen reageerde daarop bij brief van 20 februari 2006 (geregistreerd op 22 februari 2006), waarna op 22 februari 2006 een bijeenkomst plaatsvond tussen vertegenwoordigers van de Commissie, de Poolse autoriteiten en de Gdynia-groep. Tijdens deze bijeenkomst deelde Polen mee dat het herstructureringsplan van 2004 verouderd was en dat er inmiddels een nieuwe strategie was opgesteld voor de herstructurering van de Gdańsk-scheepswerf, waarbij de werf zou worden afgesplitst van de Gdynia-groep en geprivatiseerd. Polen kondigde tevens aan dat er uiterlijk op 30 juni 2006 een gewijzigd herstructureringsplan bij de Commissie zou worden ingediend.

(12) In aansluiting op bovengenoemde bijeenkomst zond de Commissie op 8 maart 2006 een brief aan Polen waarop door Polen bij brief van 13 maart 2006 (geregistreerd op dezelfde dag) is gereageerd met de indiening van een tijdschema voor de voorgenomen privatisering van de Gdańsk-scheepswerf. Bij brief van 29 maart 2006 (geregistreerd op 30 maart 2006) verstrekte Polen nadere informatie over de privatisering. De Commissie verzocht bij brief van 30 maart 2006 om aanvullende inlichtingen, waarop Polen reageerde bij brief van 19 april 2006 (geregistreerd op 20 april 2006).

(13) Bij brief van 6 april 2006 (geregistreerd op 10 april 2006) legde Polen een eerste ontwerp voor van een document getiteld „Een strategie voor de scheepsbouwsector (werven voor de bouw van zeeschepen) in Polen 2006-2010”. De Commissie maakte hierover opmerkingen bij brieven van 12 april 2006 en 28 april 2006. Het document werd op 31 augustus 2006 definitief door het Poolse kabinet goedgekeurd en bij brief van 1 september 2006 (geregistreerd op dezelfde dag) aan de Commissie toegezonden.

(14) Bij brief van 16 mei 2006 diende de Gdynia-groep het „evaluatieverslag van de Gdańsk-scheepswerf — Gdynia-scheepswervengroep” van 30 september 2005 bij de Commissie in.

(15) Bij brief van 26 mei 2006 (geregistreerd op 30 mei 2006) verstrekte Polen nadere informatie over de voortgang van de privatisering, waaronder een lijst van ondernemingen die blijk hadden gegeven van belangstelling voor de verwerving van de Gdańsk-scheepswerf alsmede de lijst van ondernemingen die een voorlopig bod hadden ingediend. Bij brief van 13 juli 2006 (geregistreerd op 17 juli 2006) verstrekte Polen nieuwe informatie over de voortgang van de privatisering, waarbij het meedeelde dat door twee ondernemingen een bindend bod was uitgebracht om aandelen in de Gdańsk-scheepswerf te kopen. Tevens was er een door de privatiseringsadviseur gemaakte vergelijkende analyse van de twee voorstellen bijgevoegd.

(16) Op 9 juni 2006 legde de Gdańsk-scheepswerf een initieel voorstel voor wijzigingen van het herstructureringsplan aan de Commissie voor. Medewerkers van de Commissie brachten vervolgens op 14 juni 2006 een bezoek aan de scheepswerf en formuleerden vervolgens hun eerste bevindingen over het gewijzigde herstructureringsplan. De externe adviseur van de Commissie maakte zijn opmerkingen in een verslag van juli 2006. Tot slot wees de Commissie bij brief van 17 juli 2006 op de tekortkomingen van het gewijzigde herstructureringsplan.

(17) Polen verstrekte bij brief van 13 juli 2006 (geregistreerd op 17 juli 2006) aanvullende opmerkingen in over het gewijzigde herstructureringsplan.

(18) Tussen vertegenwoordigers van de Commissie en de Poolse autoriteiten hebben verschillende bijeenkomsten over de privatisering en de opstelling van het gewijzigde herstructureringsplan plaatsgevonden: in Brussel op 31 januari, 22 februari en 10 mei 2006 en ten kantore van de Gdańsk-scheepswerf op 13 juni 2006.

(19) Polen beantwoordde de brief van 17 juli 2006 van de Commissie met een brief van 31 augustus 2006 (geregistreerd op 1 september 2006).

(20) Op 4 september 2006 werd de definitieve versie van het gewijzigde herstructureringsplan voor de scheepswerf van augustus 2006, getiteld „bijgewerkt herstructureringsplan voor de Gdańsk-scheepswerf” bij de Commissie ingediend.

(21) Polen verschafte verder bij brief van 12 september 2006 (geregistreerd op 13 september 2006) nadere informatie over de herstructurering van de Gdańsk-scheepswerf, waarbij het met name aangaf dat het vermogen van de Gdańsk-scheepswerf en de Gdynia-groep was opgesplitst. De meerderheid van de aandelen in de Gdańsk-scheepswerf was overgenomen door het staatsorgaan het Agentschap voor Industriële Ontwikkeling en de dochterondernemingen daarvan. Verdere inlichtingen werden bij brief van 26 september 2006 verschaft.

(22) Polen meldde vervolgens bij brief van 21 november 2006 (geregistreerd op 27 november 2006) aanvullende nieuwe steun aan voor de Gdańsk-scheepswerf.

(23) Op 7 december 2006 vond een bijeenkomst plaats tussen de Commissie en de Poolse minister van Economische Zaken. Tijdens deze bijeenkomst zegden de Poolse autoriteiten toe de scheepswerf te zullen privatiseren om de kans op herstel van de levensvatbaarheid te vergroten en ervoor te zorgen dat de werf een toereikende eigen bijdrage zou leveren aan de herstructurering. Polen bevestigde deze toezegging bij brief van 27 december 2006 (geregistreerd op 4 januari 2007) onder verwijzing naar het besluit van het Poolse kabinet van 19 december 2006 waarbij een document werd aangenomen met de titel „de toestand van de scheepsbouwsector”. De toezegging om de werf per 30 juni 2008 te privatiseren werd vervolgens bevestigd in de brief van de Poolse autoriteiten van 5 januari 2007. Polen verzocht de Commissie besprekingen te beginnen over eventuele compenserende maatregelen.

(24) De Commissie bracht op 19 december 2006 samen met haar externe adviseur een bezoek aan de werf om de nodige feiten vast te stellen en gegevens te verzamelen om die compenserende maatregelen te evalueren. De externe adviseur bracht op 16 januari 2007 verslag uit over de toenmalige capaciteit van de werf.

(25) De Commissie beantwoordde de brief van 27 december 2006 met een brief van 29 januari 2007, waarin zij Polen verzocht om uiterlijk eind februari 2007 een voorstel voor compenserende maatregelen voor de Gdańsk-scheepswerf in te dienen.

(26) Bij brief van 28 februari 2007 (geregistreerd op dezelfde dag) zegde Polen toe de Gdańsk-scheepswerf eind 2007 te zullen privatiseren en diende het een voorstel voor compenserende maatregelen in.

(27) Tegen die achtergrond vond op 15 maart 2007 een technische bijeenkomst plaats tussen medewerkers van de Commissie, de Poolse autoriteiten en vertegenwoordigers van de werf, waarop de aandacht vooral uitging naar de compenserende maatregelen maar ook het lopende privatiseringsproces werd besproken. De Commissie en de Poolse autoriteiten kwamen overeen dat de Commissie de technische kwesties rechtstreeks met de scheepswerf zou bespreken om alle nodig gegevens te verzamelen voor de beoordeling van de door Polen voorgestelde compenserende maatregelen.

(28) Bij brief aan de Gdańsk-scheepswerf van 29 maart 2007 verzocht de Commissie om technische informatie over de capaciteit van de werf. Bij brief van 19 april 2007 (geregistreerd op 3 mei 2007) beantwoordde de werf dit verzoek. Omdat de verstrekte informatie ontoereikend was verzocht de Commissie om aanvullende informatie bij brief van 10 mei 2007, waarop de werf antwoordde bij brief van 31 mei 2007 (geregistreerd op 7 juni 2007). De Commissie verzocht Polen nadere opheldering te verschaffen bij brief van 14 juni 2007, waarin zij erop wees dat indien niet alle gevraagde informatie werd verstrekt, de Commissie een beschikking zou kunnen geven op basis van artikel 10, lid 3, van Verordening (EG) nr. 659/1999 van de Raad van 22 maart 1999 tot vaststelling van nadere bepalingen voor de toepassing van artikel 93 van het EG-Verdrag (bevel tot het verstrekken van informatie) (4). Polen antwoordde bij brief van 22 juni 2007 (geregistreerd op 26 juni 2007). Omdat de Commissie dit antwoord als ontoereikend beschouwde gaf zij op 19 juli 2007 een beschikking op basis van artikel 10, lid 3, van Verordening nr. 659/1999.

(29) De Commissie verzocht bij brief van 29 mei 2007 om uitvoerige informatie over de nieuwe ontwikkelingen bij de privatisering, en herhaalde dit verzoek bij brief van 6 juni 2007. Polen beantwoordde deze verzoeken bij brief van 22 juni 2007 (geregistreerd op 25 juni 2007) en gaf, na een hernieuwd verzoek om informatie van 28 juni 2007, een aanvulling op de ingediende gegevens bij brief van 11 juli 2007 (geregistreerd op dezelfde dag). De Commissie verzocht bij brief van 31 juli 2007 om verdere informatie over de privatisering en de geplande compenserende maatregelen.

(30) Polen verstrekte informatie over de voorgenomen compenserende maatregelen bij brief van 20 augustus 2007 (geregistreerd op 21 augustus 2007). Verder informatie over deze maatregelen werd verstrekt bij brief van 30 augustus 2007 (geregistreerd op dezelfde dag), en bij brief van 4 september 2007 (geregistreerd op 10 september 2007). De Commissie antwoordde bij brief van 3 oktober 2007.

(31) Vanaf juli 2007 vond een intensieve briefwisseling tussen de Commissie en de Poolse autoriteiten plaats over de privatisering van Gdańsk-scheepswerf. De Commissie verzocht bij brieven van 30 juli 2007, 13 augustus 2007, 3 oktober 2007, 30 november 2007 en 17 januari 2008 om informatie over de privatisering. De Poolse autoriteiten verstrekten inlichtingen bij brieven van 21 augustus 2007 (geregistreerd op 27 augustus 2007), 24 september 2007 (geregistreerd op 25 september 2007), 23 oktober 2007 (geregistreerd op 24 oktober 2007) en 25 oktober 2007 (geregistreerd op 29 oktober 2007). Bij brief van 19 december 2007 (geregistreerd op 20 december 2007) deelde Polen mee dat ISD Polska nieuwe aandelen in de werf zou aankopen en aldus zeggenschap over de onderneming zou verwerven. ISD Polska, de nieuwe eigenaar van de Gdańsk-scheepswerf, verstrekte aanvullende informatie per e-mail van 25 januari 2008.

(32) Ondertussen vroeg de Commissie de Poolse autoriteiten bij brief van 14 juli 2007 om informatie te verstrekken over de door de Gdańsk-scheepswerf ontvangen staatssteun na de inleiding van de formele onderzoekprocedure. De Poolse autoriteiten antwoordden bij brief van 11 juli 2007 (geregistreerd op dezelfde dag). De Commissie verzocht bij brief van 13 november 2007 om verdere uitleg. Polen antwoordde bij brief van 9 januari 2008 (geregistreerd op dezelfde dag).

(33) Op 24 januari 2008 begonnen technische besprekingen met betrekking tot de plannen van de nieuwe meerderheidsaandeelhouder inzake de herstructurering van de werf tijdens een bijeenkomst tussen de Poolse autoriteiten, de nieuwe meerderheidsaandeelhouder van de Gdańsk-scheepswerf ISD Polska, en de Commissie. De Poolse autoriteiten verstrekten informatie bij brieven van 25 januari 2008 (geregistreerd op 28 januari 2008) en van 30 januari 2008 en 4 februari 2008 (geregistreerd op dezelfde dag). Verdere inlichtingen werden verstrekt bij brieven van 14 februari 2008 (geregistreerd op 19 februari 2008), 15 februari 2008 en 21 februari 2008 (beide geregistreerd op 3 maart 2008), 26 februari (geregistreerd op 12 maart 2008), 10 maart 2008 (geregistreerd op dezelfde dag), en 10 en 11 april 2008 (beide geregistreerd op 17 april 2008). De Commissie antwoordde bij brieven van 30 januari, 14 februari, 25 februari en 28 februari 2008. Op 11 februari en 18 maart 2008 vonden bijeenkomsten plaats tussen de Poolse autoriteiten, vertegenwoordigers van ISD Polska en de Commissie.

(34) Bij brief van 22 april 2008 maande de Commissie Polen wederom aan een omvattend ontwerpherstructureringsplan voor de werf in te dienen. In die brief deelde de Commissie mee dat zij, indien Polen de gevraagde informatie niet zou overleggen, een beschikking zou kunnen geven overeenkomstig artikel 10, lid 3, van Verordening (EG) nr. 659/1999. Na deze brief ontving de Commissie informatie van de werf bij brieven van 23 april 2008 (geregistreerd op dezelfde dag) en 25 april 2008 (geregistreerd op 29 april 2008). Bij brief van 30 april 2008 herhaalde de Commissie haar verzoek om informatie. Polen legde aanvullende informatie voor bij brief van 12 mei 2008 (geregistreerd op 13 mei 2008) en ISD Polska verschafte aanvullende inlichtingen bij brieven van 9 mei 2008 (geregistreerd op dezelfde dag), 16 mei 2008 (geregistreerd op 26 mei 2008) en 26 mei 2008 (geregistreerd op dezelfde dag).

(35) Daar Polen niet alle door de Commissie gevraagde informatie had verstrekt gaf de Commissie op 23 mei 2005 een beschikking overeenkomstig artikel 10, lid 3, van Verordening (EG) nr. 659/1999. Polen antwoordde bij brief van 26 juni 2008 (geregistreerd op dezelfde dag).

(36) Polen diende verdere informatie in bij brieven van 1 juli 2008 en 2 juli 2008 (beide geregistreerd op 3 juli 2008). Bij brief van 4 juli 2008 verzocht de Commissie om aanvullende informatie, die door Polen werd verstrekt bij brieven van 7 juli 2008 (geregistreerd op dezelfde dag), 8 juli 2008, geregistreerd op 9 juli 2008. Polen verstrekte verdere inlichtingen bij brieven van 10 juli 2008 (geregistreerd op dezelfde dag) en 10 juli (geregistreerd op 11 juli), 11 juli 2008 (geregistreerd op dezelfde dag, 16 juli 2008 (geregistreerd op 17 juli 2008), 17 juli 2008 (geregistreerd op 18 juli 2008), 18 juli 2008 (geregistreerd op 25 juli 2008), 21 juli 2008, 28 juli 2008, 4 augustus 2008, 13 augustus 2008, 21 augustus 2008, 25 augustus 2008, 1 september 2008, 9 september 2008, en 10 september 2008 (alle geregistreerd op de dag van indiening).

(37) Op 12 september 2008 diende Polen een herziene versie van het gezamenlijke herstructureringsplan voor de Gdańsk-scheepswerf en de Gdynia-scheepswerf in. Verdere informatie werd verstrekt bij brieven van 16 september 2008, 17 september 2008, 19 september 2008, 23 september 2008, 25 september 2008, 26 september 2008, 1 oktober 2008, 2 oktober 2008, 3 oktober 2008 (alle geregistreerd op de datum van indiening). Verder werd informatie verschaft bij brieven van 6 oktober 2008 (geregistreerd op 7 oktober 2008 (geregistreerd op 7 oktober 2008) en 22 oktober 2008 (geregistreerd op dezelfde dag). Bij brief van 3 november 2008 (geregistreerd op 4 november 2008) verklaarde Polen dat het een afzonderlijk plan voor de Gdańsk-scheepswerf zou indienen. Bij brief van 4 november 2008 (geregistreerd op 5 november 2008) dienden de Poolse autoriteiten een onvolledig ontwerpherstructureringsplan voor de Gdańsk-scheepswerf in.

(38) Op 6 november 2008 gaf de Commissie een negatieve beschikking inzake de Gdynia-scheepswerf (5) waarin zij vaststelde dat het door ISD Polska voor de Gdynia-scheepswerf en de Gdańsk-scheepswerf opgestelde herstructureringsplan onverenigbaar was met de staatssteunregels.

(39) Op 8 december 2008 diende Polen een apart herstructureringsplan in voor de Gdańsk-scheepswerf. Verdere informatie werd verstrekt bij brief van 11 december 2008 (geregistreerd op dezelfde dag).

(40) Bij brieven van 23 december 2008 (geregistreerd op 12 januari 2008) en 13 februari 2009 (geregistreerd op dezelfde dag) verzocht de Commissie om nadere informatie, die door Polen werd verstrekt bij brieven van 30 januari en 20 februari 2009 (beide geregistreerd op de datum van indiening).

(41) Bij brief van 8 april 2009 (geregistreerd op dezelfde dag) verzocht de Commissie om nadere inlichtingen. Polen verschafte aanvullende informatie bij brieven van 16 en 28 april 2009 (beide geregistreerd op de datum van indiening).

(42) Op 8 mei 2009 diende Polen een gewijzigd herstructureringsplan voor de Gdańsk-scheepswerf in. Het plan werd op dezelfde dag geregistreerd. Polen gaf nadere toelichting bij brieven van 21 mei 2009, 1 juni 2009 en 5 juni 2009 (alle geregistreerd op de datum van indiening).

II. GEDETAILLEERDE BESCHRIJVING VAN DE STEUN

1. De onderneming

(43) De begunstigde van de steun is Stocznia Gdańsk SA („Gdańsk-scheepswerf”). De onderneming is gevestigd in de regio Gdańsk-Gdynia-Sopot in het noorden van Polen.

(44) De activiteiten van de Gdańsk-scheepswerf omvatten de bouw van zeewaardige schepen en andere scheepsbouwgerelateerde activiteiten zoals de productie van delen van vaartuigen, stalen delen evenals het verlenen van diverse ondersteunende diensten.

(45) De Gdańsk-scheepswerf ging in 1996 failliet en in 1998 werden de activa van de werf aangekocht door de grootste scheepswerf in Polen, de Gdynia-scheepswerf, die circa 20 km van de Gdańsk-scheepswerf was gevestigd. De werf werd omgedoopt tot Gdańsk-scheepswerf — Gdynia-scheepswervengroep. Sindsdien heeft de Gdynia-scheepswerf contracten gesloten, materiaal gekocht en financiering geregeld voor de productie van de Gdańsk-scheepswerf. Hoewel de Gdańsk-scheepswerf in hoge mate afhankelijk werd van de moederonderneming, besloten de Poolse autoriteiten in 2006 in het kader van de beleidsstrategie van de overheid dat de werven moesten worden opgesplitst. In augustus 2006 werd het merendeel van de aandelen in de Gdańsk-scheepswerf overgenomen door het Agentschap voor Industriële Ontwikkeling dat in staatseigendom is en de dochteronderneming van dit agentschap, Centrala Zaopatrzenia Hutnictwa, door de omzetting van schuldvorderingen in een kapitaaldeelneming. Met deze transactie werd de Gdańsk-scheepswerf gescheiden van de Gdynia-scheepswerf.

(46) Nadat de Poolse autoriteiten in december 2006 hadden toegezegd de Gdańsk-scheepswerf te zullen privatiseren om de kans op een herstel van de levensvatbaarheid van de werf te vergroten startten zij op 17 september 2007 de aanbestedingsprocedure voor de inschrijving op aandelen in het recentelijk verhoogde kapitaal van de Gdańsk-scheepswerf. Het besluit om het aandelenkapitaal te verhogen is genomen in een buitengewone vergadering van aandeelhouders van 10 augustus 2007. ISD Polska, een dochteronderneming van de Oekraïense staalproducent Donbas en reeds een minderheidsaandeelhouder van de Gdańsk-scheepswerf bracht in november 2007 een bindend bod uit op de nieuwe aandelen. Sinds januari 2008 is ISD Polska de meerderheidsaandeelhouder van de Gdańsk-scheepswerf. Sinds juni 2008 bezit ISD Polska 83,6 % van de aandelen, en is de rest in handen van het Agentschap voor Industriële Ontwikkeling. Het aandelenkapitaal bedraagt 405 miljoen PLN.

(47) De Gdańsk-scheepswerf huurt drie scheepshellingen met een totale capaciteit van circa 160 000 GBT (volgens door de onderneming overgelegde cijfers). De werf produceerde aanvankelijk voornamelijk containerschepen, bulkcarriers, secties, blokken en rompen voor zijn moederonderneming, de Gdynia-scheepswerf, en andere ondernemingen. Na de privatisering richtte de werf zich in 2007-2008 op de productie van rompen voor kleinere gespecialiseerde schepen en semitoegeruste scheepsrompen. Bovendien produceert de werf blokken en secties voor andere werven en staalconstructies voor diverse industrieën en bouwondernemingen.

(48) Eind 2006 had de werf 2 893 werknemers, waarvan 60 % rechtstreeks betrokken was bij de productie. In 2008 was het personeelsbestand teruggelopen tot 2 235, een daling met 23 %.

(49) De herstructurering van de Gdańsk-scheepswerf is reeds in 1998 begonnen, onmiddellijk nadat de werf failliet was verklaard en de activa waren overgenomen door de Gdynia-scheepswerf. Volgens de door de Poolse autoriteiten verstrekte informatie raakte de Gdynia-scheepswervengroep (waarvan de Gdańsk-scheepswerf tot augustus 2006 deel uitmaakte) in 2002 voor het eerst in moeilijkheden. In feite maakte de Gdańsk-scheepswerf na het faillissement in 1996 voor het eerst winst in de eerste helft van 2002, doch begon hij vervolgens aanzienlijke verliezen te lijden. De problemen van de groep breidden zich uit tot de Gdańsk-scheepswerf. De moeilijke financiële situatie werd veroorzaakt door externe factoren, zoals de concurrentie uit Azië, de sterke positie van de zloty ten opzichte van de dollar, moeilijke toegang tot financiering voor schepen na de problemen van Stocznia Szczecin Porta Holding SA en het omvallen van een portaalkraan gedurende een storm in 1999. Andere factoren waren veeleer intern van aard. In een poging de orderportefeuille te vullen, met name nadat de productiecapaciteit aanzienlijk was uitgebreid als gevolg van de overname van de Gdańsk-scheepswerf in 1998, heeft de Gdynia-scheepswerf een aantal managementbesluiten genomen die niet goed hebben uitgepakt. De scheepswerf heeft ontwerptechnische, technologische, financiële en bedrijfseconomische risico’s genomen (met nieuwe producten, prototypes en de verliesgevende constructie van vaartuigen waarmee de scheepswerf geen ervaring had, zoals kleine bulkcarriers, chemicaliëntankers, ro-ro-schepen, gastankers, bulkcontainerschepen en algemene vrachtschepen). Ook was de mate waarin de werf op de exploitatiekosten bezuinigde ontoereikend.

(50) De financiële moeilijkheden van de groep hebben geleid tot achterstanden bij de aflossing van zowel schulden aan de overheid als schulden aan particuliere schuldeisers en tot achterstallige loonbetalingen, materiaaltekorten, stagnaties in de productie, stijgende kosten (arbeidskosten, boetes) en aanzienlijke vertragingen bij de nakoming van de contracten.

(51) De volgende gegevens zijn overgelegd met betrekking tot de exploitatie van de scheepswerf. Tabel 1 Cijfers Gdańsk-scheepswerf [in miljoen PLN] 1999 2000 2001 2002 2003 2005 2006 2007 2008 Omzet 153 212 251 168 98 185,6 221 308 248 Bedrijfsresultaat (1999-2003); Netto resultaat (2005-2008) –32 –49 –38 –14 (6) –47 – 100 –71 – 237 –17

2. Besluit tot inleiding van de procedure van artikel 88, lid 2, van het EG-Verdrag

(52) In haar besluit tot inleiding van de formele onderzoekprocedure verklaarde de Commissie dat een aantal steunmaatregelen (opgenomen in deel A van bijlage II bij het inleidingsbesluit) vóór 1 mei 2004 aan de Gdańsk-scheepswerf waren toegekend en dat zij daarom na de toetreding niet van toepassing waren in de zin van punt 3 van bijlage IV bij het Toetredingsverdrag. Daarom zouden deze maatregelen niet worden onderzocht in het licht van de procedure zoals neergelegd in artikel 88, lid 2, van het EG-Verdrag. De onderhavige beschikking is dan ook niet op die maatregelen van toepassing. Toch dienden zij in aanmerking te worden genomen bij de beoordeling van de verenigbaarheid van na de toetreding toegekende maatregelen met de gemeenschappelijke markt.

(53) Verder gaf de Commissie aan dat een aantal van de maatregelen ten behoeve van de Gdańsk-scheepswerf nieuwe steun vormden omdat zij na de toetreding van Polen tot de Europese Unie op 1 mei 2004 waren toegekend of ten tijde van het besluit nog niet waren toegekend. De Commissie heeft deze maatregelen in bijlage II, deel B bij het besluit opgenomen.

(54) Het kwam erop neer dat er voor de toetreding van Polen over genoemde maatregelen nog geen juridisch bindend besluit was genomen, hoewel de Commissie erkende dat er al een aantal voorbereidende stappen waren genomen om tot een juridisch bindend besluit te komen.

(55) Ten aanzien van de herstructurering van de schulden aan de overheid op grond van hoofdstuk 5a van de wet van 30 oktober 2002 betreffende staatssteun aan ondernemingen die van bijzonder belang zijn voor de arbeidsmarkt, zoals gewijzigd (7) (maatregelen 10-16 van bijlage II, deel B bij het besluit) heeft de Commissie weliswaar geconcludeerd dat het besluit tot herstructurering zoals genomen door de voorzitter van het Agentschap voor Industriële Ontwikkeling, het overheidsorgaan dat verantwoordelijk is voor procedures op grond van hoofdstuk 5a, juridisch bindend was, maar dat een dergelijk besluit in de onderhavige zaak in ieder geval niet is genomen voor de toetreding (8). Het besluit van de voorzitter van het agentschap van 30 april 2004 waarbij het herstructureringsplan van maart 2004 voor de Gdańsk-scheepswerf werd goedgekeurd, voldeed immers niet aan de formele en materiële vereisten om als een besluit tot herstructurering te worden beschouwd, en was derhalve geen juridisch bindend besluit om steun te verlenen.

(56) De Commissie aanvaardde de verklaring van Polen dat de verschuldigde rente over de schulden aan de overheid automatisch samen met de hoofdsom zou worden afgeschreven zonder dat ervoor een apart besluit nodig was.

(57) De Commissie heeft geen bewijzen van juridisch bindende besluiten gevonden voor een reeks maatregelen die als maatregelen 17-22 in bijlage II, deel B bij het besluit zijn opgenomen. Deze maatregelen betroffen de herstructurering van schulden aan de overheid op basis van andere wetsbesluiten dan de bovengenoemde wet van 30 oktober 2002. Wat de garantie betreft die als maatregel 23 in bijlage II, deel B bij het besluit is opgenomen reageerde de Commissie met name op het voornaamste argument van Polen, namelijk dat deze maatregel deel uitmaakte van het herstructureringsplan van maart 2004 voor de Gdańsk-scheepswerf, die door de raad van commissarissen van de werf waarin het ministerie van Financiën was vertegenwoordigd, was goedgekeurd.

(58) De Commissie stelde daarbij met name vast dat de raad van commissarissen niet bevoegd was om een besluit te nemen met financiële gevolgen voor de aandeelhouders, aangezien de aandeelhouders daartoe niet de nodige stappen hadden genomen. De Commissie stelde tevens vast dat het, zelfs indien zou worden aangenomen dat de raad van commissarissen wel bevoegd was geweest dergelijke beslissingen namens en voor rekening van de aandeelhouders te nemen, het toch onduidelijk was of een dergelijk besluit een positieve verplichting aan het ministerie van Financiën kon opleggen om staatssteun te verlenen, aangezien handelingen door de staat in zijn hoedanigheid van marktpartij in het algemeen niet gelijk kunnen worden gesteld met handelingen die door de staat worden verricht ter vervulling van openbare taken.

(59) De Commissie merkte tevens op dat maatregelen 24 en 25 van bijlage II, deel B bij het besluit (kwijtschelding van schuld en kapitaalinjectie) als alternatieven waren aangemeld omdat de Gdynia-scheepswerf niet in staat was de voorgenomen kapitaalinjectie in de Gdańsk-scheepswerf ten uitvoer te brengen; hieruit bleek duidelijk dat deze maatregelen niet voor de toetreding waren toegekend en dat zij voorgenomen nieuwe steun vormden.

(60) Verder wees de Commissie erop dat de Gdynia-scheepswervengroep productiegaranties had ontvangen van het Poolse Agentschap voor exportkredietverzekeringen. De Commissie twijfelde aan de commerciële aard van deze garanties omdat zij waren verstrekt in het kader van de niet-commerciële activiteiten van dit agentschap (met garanties van het ministerie van Financiën). Gezien het feit dat de groep in financiële moeilijkheden verkeerde betwijfelde de Commissie of de in rekening gebrachte garantiepremies een adequate afspiegeling vormden van het betrokken risico en of de zekerheid die het agentschap verlangde toereikend was.

(61) Gezien de vaststelling dat een aantal maatregelen ten behoeve van de Gdańsk-scheepswerf nieuwe steun vormden betwijfelde de Commissie of de steun wel aan een van de voorwaarden voldeed om als herstructureringssteun te worden goedgekeurd.

3. Opmerkingen van belanghebbenden

a) Opmerkingen van de Gdynia-scheepswervengroep

(62) De Commissie merkt op dat de Gdańsk-scheepswerf zelf geen opmerkingen heeft ingediend over het besluit om de formele onderzoekprocedure in te leiden. De door de moederonderneming van de werf ingediende opmerkingen hadden evenwel betrekking op de conclusies van de Commissie inzake haar bevoegdheid ter zake van de maatregelen genoemd in bijlage II, deel B bij het besluit alsook met betrekking tot de twijfels van de Commissie over de verenigbaarheid van deze steun.

(63) Ten aanzien van de herstructurering van de schulden aan de overheid op grond van de procedure van hoofdstuk 5a betoogde de Gdynia-scheepswervengroep dat de steun was toegekend door middel van de herstructureringsbelissing van de voorzitter van het Agentschap voor Industriële Ontwikkeling. Daarbij is gesteld — zoals Polen ook in de beginfase van het onderzoek heeft aangegeven — dat het desbetreffende besluit met betrekking tot de Gdańsk-scheepswerf door de voorzitter van het agentschap was genomen vóór de datum van toetreding, namelijk op 30 april 2004.

(64) De Gdynia-groep betoogde dat de toekenning van staatssteun tot stand is gekomen doordat alle individuele publiekrechtelijke schuldeisers vóór de toetreding hun instemming betuigden met de herstructurering krachtens hoofdstuk 5a (9).

(65) In tegenstelling tot wat Polen in de beginfase van het onderzoek heeft verklaard is er volgens de Gdynia-groep na 30 juni 2003 geen verdere vertragingsrente opgebouwd over de publiekrechtelijke schulden die krachtens hoofdstuk 5a geherstructureerd zouden worden.

(66) De Gdynia-scheepswerf heeft daarnaast ook gereageerd op andere aspecten van het besluit van de Commissie. De werf lichtte met name toe dat de productiegaranties van het Poolse Agentschap voor exportkredietverzekeringen geen staatssteun vormen, aangezien het door dit agentschap gehanteerde garantiestelsel zelffinancierend is, waarbij de ontvangen premies op lange termijn de gedekte risico’s en uitbetaalde bedragen te boven gaan. De Gdynia-groep heeft een beschrijving gegeven van de voorwaarden waaronder het agentschap de desbetreffende garanties verstrekt (premies en vereiste zekerheden).

(67) Ten aanzien van de eis dat de te verlenen steun beperkt dient te worden tot het noodzakelijke minimum, betoogde de begunstigde dat het bedrag van de steun inderdaad tot het absoluut noodzakelijke minimum beperkt is gebleven en dat zelfs een hoger bedrag aan steun, indien beschikbaar, gerechtvaardigd zou zijn geweest. De Gdynia-groep wees er daarbij op dat ook indien de Commissie een restrictieve interpretatie van de herstructureringskosten zou hanteren (d.w.z. exclusief de lopende bedrijfskosten van de werf), de financieringscomponent van deze kosten vrij van steun nog altijd rond de 30 % zou bedragen, in lijn met de richtsnoeren voor herstructureringssteun van 1999 (10).

(68) Tevens is door de Gdynia-groep betoogd dat de aan de groep verleende staatssteun de mededinging binnen Europa niet verstoort, omdat de echte dreiging voor de concurrentiepositie van de Europese scheepswerven afkomstig is van het Verre Oosten. De begunstigde erkende dat er ook containerschepen door andere Europese scheepswerven worden gebouwd, met name in Duitsland, maar stelde dat deze zowel op het punt van het ontwerp als in technisch opzicht verschillend waren.

b) Opmerkingen van andere belanghebbenden

(69) Denemarken en Danish Maritime hebben hun steun uitgesproken voor de inspanningen van de Commissie om ervoor te zorgen dat de staatssteun volgens de geldende regels wordt verleend. Zij wezen daarbij op het feit dat een aantal Deense scheepswerven door de concurrentie op de wereldmarkt voor scheepsbouw de poorten heeft moeten sluiten of failliet dreigt te raken, zonder dat enige staatssteun is verleend. Ook benadrukten zij dat de productlijn van de Deense scheepswerven sterke gelijkenis vertoont met die van de Poolse scheepswerven, zodat de Deense scheepswerven van een eventuele oneerlijke mededinging negatieve invloed kunnen ondervinden. Denemarken drong er bij de Commissie op aan om van de Gdańsk-scheepswerf te eisen dat deze zijn capaciteit zou verminderen zodat de staatssteun niet zou worden gebruikt om de wereldwijde overcapaciteit nog verder uit te breiden.

(70) Ray Car Carriers, de grootste afnemer van de Gdynia-scheepswervengroep en een minderheidsaandeelhouder van de Gdańsk-scheepswerf, benadrukte dat de groep, gezien de lopende contracten, zeer belangrijk was voor de bedrijfsactiviteiten van RCC.

(71) De vakbond Solidariteit wees op de verslechterende situatie van de scheepswerf en betoogde dat een herstructurering op korte termijn dringend noodzakelijk was. De vakbond ging daarbij in op een aantal reeds doorgevoerde herstructureringsmaatregelen en sprak de overtuiging uit dat de scheepswerf gezien de tot zijn beschikking staande technologie en arbeidskrachten, tot de winstgevende scheepswerven in Europa zou kunnen gaan behoren. Er was echter wel staatssteun nodig om het herstructureringsplan te kunnen uitvoeren.

(72) De Poolse vereniging van scheepsbouwers Forum Okrętowe gaf een toelichting op de oorzaken van de problemen bij de werf en betuigde haar instemming met het herstructureringsproces en met de daarvoor aan te wenden staatssteun.

c) Opmerkingen van Polen

(73) Polen heeft net als de Gdynia-groep opmerkingen ingediend over zowel de bevoegdheid van de Commissie als de verenigbaarheid van de steun met de gemeenschappelijke markt.

(74) Ten aanzien van de herstructurering van de schulden aan de overheid op grond van hoofdstuk 5a heeft Polen geen aanvullende argumenten naar voren gebracht. In zijn reactie op de opmerkingen van de Gdynia-groep heeft Polen de uitlegging van het Poolse recht door de groep echter tegengesproken.

(75) Met betrekking tot de maatregelen van bijlage II, deel B bij het besluit heeft Polen de conclusies van de Commissie in het besluit om de formele onderzoekprocedure in te leiden, niet betwist.

(76) Wat de verenigbaarheid van de nieuwe steun met de gemeenschappelijke markt betreft verklaarde Polen dat het herstructureringsplan van 2004 een solide economische basis vormde voor de herstructurering van de scheepswerf. Polen erkende dat de herstructurering met beperkte financiële middelen is doorgevoerd maar stelde dat de financiële situatie van de werf hiermee reeds verbeterd was. Daarnaast gaven de Poolse autoriteiten een korte beschrijving van de herstructureringsmaatregelen die in het herstructureringsplan van 2004 waren voorzien, om aan te tonen dat de herstructurering niet uitsluitend financieel van aard was. Zij verdedigden de compenserende maatregelen die in het herstructureringsplan van 2004 worden beschreven en die binnen de Gdynia-groep zijn doorgevoerd. Wat de eis betreft dat de steun tot het noodzakelijke minimum moet worden beperkt, verklaarde Polen dat de steun uitsluitend is gebruikt voor de herstructurering en dat de steunintensiteit niet hoger was dan 31 % van de totale herstructureringskosten, inclusief de lopende bedrijfskosten. Polen voerde in dat verband aan dat de voorgenomen kapitaalinjectie van de Gdynia-scheepswerf aan de Gdańsk-scheepswerf, de heronderhandelde contractprijzen evenals de toekomstige gecumuleerde winsten en positieve kasstromen zouden moeten worden beschouwd als „eigen bijdrage” van de scheepswerf.

(77) De Poolse autoriteiten hebben nauwkeurig beschreven hoe het garantiestelsel van het Poolse Verzekeringsagentschap voor exportkredieten functioneert. Zij betoogden dat deze garanties op marktvoorwaarden waren verstrekt en derhalve geen staatssteun vormden.

4. Chronologische beschrijving van doorslaggevende gebeurtenissen die plaatsvonden na het besluit van de Commissie om de formele onderzoekprocedure in te leiden

(78) Het onderzoek van de Commissie en de gebeurtenissen die in de loop van dit onderzoek hebben plaatsgevonden, worden hieronder samengevat.

(79) Als reactie op het besluit van de Commissie om de formele onderzoekprocedure in te leiden brachten de Poolse autoriteiten in het najaar van 2005 twee tegenargumenten naar voren: ten eerste trokken zij de bevoegdheid van de Commissie in twijfel om actie te ondernemen met betrekking tot de maatregelen die in het besluit van de Commissie als nieuwe steun worden aangemerkt, en ten tweede betoogden zij dat zelfs als deze maatregelen nieuwe steun zouden vormen zij als herstructureringssteun verenigbaar waren met de gemeenschappelijke markt. De reactie van de Gdynia-groep op het besluit van de Commissie was van soortgelijke aard. Beide reacties zijn in het bovenstaande reeds beschreven.

(80) Ter staving van zijn argument dat de steun verenigbaar is, verwees Polen naar het herstructureringsplan van 2004 voor de Gdańsk-scheepswerf dat het in oktober 2004 aan de Commissie had voorgelegd, en ten aanzien waarvan de Commissie de formele onderzoekprocedure had ingeleid wegens de twijfels die zij had over de geloofwaardigheid en betrouwbaarheid van het plan. Niettemin heeft de Commissie het herstructureringsplan van 2004 nauwkeurig geanalyseerd en daarbij ook een externe adviseur ingeschakeld. De Commissie kwam tot de conclusie dat het herstructureringsplan van 2004 aan geen van de voorwaarden voor de goedkeuring van herstructureringssteun voldeed welke door de toepasselijke richtsnoeren worden gesteld. Tijdens een bijeenkomst van 22 februari 2006 heeft de Commissie de Poolse autoriteiten in kennis gesteld van haar grootste bezwaren. Daarbij wees zij op de zwakste punten van het herstructureringsplan van 2004: de geringe investeringen, het verwachte lage productiviteitsniveau, de hoge productiekosten, met name overheidskosten, en een onvoldoende versterking van de eigen vermogensbasis van de werf. De aan de scheepswerf verleende steun diende daarom als bedrijfssteun te worden beschouwd ten behoeve van de schuldsanering en de voortzetting van de bedrijfsactiviteiten van de werf.

(81) In december 2005 vernam de Commissie uit openbare bronnen (11) dat er een kapitaalgroep in staatseigendom was opgericht, Korporacja Polskie Stocznia („KPS”), met de intentie om de drie grote Poolse scheepswerven in Gdynia, Gdańsk en Szczecin onder één gezamenlijke paraplu te brengen (hierna: het „consolidatieplan”). De belangrijkste rol van KPS in dat verband was het financieren van de productie van de scheepswerven. Polen heeft de Commissie in geen enkele fase van de procedure over dat consolidatieplan geïnformeerd, niet vóór en ook niet na het besluit om de formele onderzoekprocedure in te leiden.

(82) Tegelijkertijd moest de Commissie uit de pers vernemen dat er onderhandelingen gaande waren over de verkoop van de scheepswerven in Gdynia en Gdańsk aan strategische beleggers en over de opsplitsing van de twee vennootschappen, die tot dan toe deel uitmaakten van dezelfde groep. De Commissie verzocht de Poolse regering bij brief van 13 januari 2006 mee te delen wat haar strategie voor de Gdynia-groep nu eigenlijk was.

(83) Bij brief van 20 februari 2006 verklaarde Polen dat inderdaad sprake was geweest van een consolidatieplan maar dat hiervan was afgezien en dat er binnenkort een nieuwe strategie voor de herstructurering van de Poolse scheepsbouwsector zou worden vastgesteld.

(84) Tijdens de bijeenkomst van 22 februari 2006 en bij brief van 13 maart 2006 deelden de Poolse autoriteiten de Commissie mee dat het herstructureringsplan van 2004 verouderd was en moest worden gewijzigd. Zij zegden toe het herziene herstructureringsplan uiterlijk in juni 2006 aan de Commissie voor te zullen leggen. Tevens gaven de Poolse autoriteiten een overzicht van de belangrijkste punten van de nieuwe herstructureringsstrategie voor de scheepsbouw in Polen. Ten eerste zou de Gdańsk-scheepswerf zo spoedig mogelijk van de Gdynia-groep worden afgesplitst. Ten tweede zou de regering aan particuliere beleggers toestemming verlenen voor een kapitaalinjectie in de Gdańsk-scheepswerf met het oog op een volledige privatisering van de werf op lange termijn.

(85) Op 9 juni 2006 ontving de Commissie de eerste ontwerpversie van het herstructureringsplan van 2006. Na een bezoek te hebben gebracht aan de scheepswerf en een interne adviseur geraadpleegd te hebben, uitte de Commissie gedurende een bezoek aan de werf op 14 juni 2006 en in een brief van 17 juli 2006 ernstige twijfels over die ontwerpversie, waarbij zij erop wees dat het herstructureringsplan niet uitvoerbaar leek en dat het onwaarschijnlijk was dat de werf op basis van dit plan zijn levensvatbaarheid op lange termijn zou kunnen herstellen zonder dat de mededinging ernstig zou worden verstoord. De Commissie merkte op dat de herstructureringsstrategie niet gebaseerd leek te zijn op een diepgaande analyse van de winstgevendheid van de verschillende activiteiten van de werf in het verleden maar daarentegen uitging van een aanzienlijke uitbreiding van de scheepsbouwactiviteit, dat er geen sprake was van een reëel vooruitzicht dat de herstructurering gefinancierd zou kunnen worden uit middelen die vrij van staatssteun waren en, ten slotte, dat het plan gezien de expansionistische aard ervan duidelijk niet tegemoetkwam aan de voorwaarde dat compenserende maatregelen noodzakelijk waren. Onder verwijzing naar het feit dat voortdurend gebruik werd gemaakt van de garanties voor de scheepsfinanciering van het Poolse Agentschap voor exportkredietverzekeringen, een overheidsinstantie, waarschuwde de Commissie de scheepswerf en de Poolse autoriteiten dat die garanties staatssteun vormden.

(86) Ondanks deze waarschuwingen verschilde het herstructureringsplan van 2006 dat uiteindelijk in september 2000, twee maanden te laat, door Polen werd overgelegd niet wezenlijk van het eerste ontwerp.

(87) In augustus 2006 werd het merendeel van de aandelen in de Gdańsk-scheepswerf overgenomen door het Agentschap voor Industriële Ontwikkeling en zijn dochteronderneming Centrala Zaopatrzenia Hutnictwa door middel van een transactie waarbij schuld in aandelen werd omgezet (de aandelen van de Gdynia-scheepswerf in de Gdańsk-scheepswerf dienden als zakelijke zekerheid voor een door het agentschap aan de Gdynia-scheepswerf verstrekte lening, waarvan een deel in juni 2006 moest worden afgelost). Door deze transactie werd de Gdańsk-scheepswerf gescheiden van de Gdynia-groep.

(88) Tijdens een bijeenkomst van 7 december 2006 en bij brief van 29 januari 2007 verklaarde de Commissie tegenover de Poolse autoriteiten dat uit een voorlopig onderzoek was gebleken dat het herstructureringsplan van 2006 aan geen van de voorwaarden voldeed die in de geldende richtsnoeren zijn vastgesteld voor de goedkeuring van herstructureringssteun.

(89) Tijdens die bijeenkomst kondigden de Poolse autoriteiten aan dat zij voornemens waren de Gdańsk-scheepswerf te privatiseren. Zij deelden mee dat het privatiseringsproces in juni 2008 moest zijn voltooid. Bij brief van 28 februari 2007 zegde Polen toe de Gdańsk-scheepswerf tegen eind 2007 te zullen privatiseren. Met het oog op het opstellen van de privatiseringsdocumenten verzocht Polen de Commissie te verklaren welke compenserende maatregelen zij voor de Gdańsk-scheepswerf nodig achtte, zodat aan potentiële investeerders de correcte inlichtingen konden worden verstrekt.

(90) In de daaropvolgende maanden onderhandelde het bestuur van de Gdańsk-scheepswerf met diverse potentiële investeerders om een strategische investeerder voor de werf te vinden die nieuwe aandelen in de onderneming zou verwerven en daarmee de noodzakelijke fondsen voor het herstructureringsproces en het verwerven van zeggenschap over de onderneming zou verstrekken.

(91) Tegelijkertijd voerde de Commissie, nadat zij in december 2006 overeenstemming had bereikt met de Poolse autoriteiten, intensieve besprekingen met genoemde autoriteiten en de Gdańsk-scheepswerf met het oog op de vaststelling van de noodzakelijke compenserende maatregelen. Bij brief van 28 februari 2007 zegde Polen toe om één scheepshelling van de Gdańsk-scheepswerf buiten bedrijf te stellen zodra de nog openstaande orders waren afgehandeld, dat wil zeggen vanaf januari 2010.

(92) Om te beoordelen of dit voorstel een daadwerkelijke compenserende maatregel vormde verzocht de Commissie de Gdańsk-scheepswerf nadere informatie te verschaffen. Omdat de verstrekte informatie niet volledig was en hieruit niet bleek of de compenserende maatregelen die door Polen werden voorgesteld toereikend waren, gaf de Commissie op 19 juli 2007 een beschikking overeenkomstig artikel 10, lid 3, van Verordening (EG) nr. 659/1999, waarin zij Polen aanmaande de noodzakelijke informatie te verstrekken om de kwestie van de compenserende maatregelen op te lossen.

(93) De Poolse autoriteiten antwoordden bij brief van 20 augustus 2007, waarin zij betoogden dat de sluiting van meer dan één scheepshelling geen optie was omdat dit het herstel van de levensvatbaarheid van de werf op lange termijn onmogelijk zou maken. De studie die ter staving van dit standpunt werd overgelegd was evenwel gebaseerd op de hypothese dat er na de sluiting van de scheepshellingen geen herstructurerings- of aanpassingsmaatregelen ten uitvoer zouden worden gelegd. Verder werd gesuggereerd dat de toekomstige eigenaar van de scheepswerf mogelijk zou overwegen een nieuwe tewaterlatingsinstallatie aan te kopen aangezien de tot dusverre door de werf gebruikte scheepshellingen van derden waren gehuurd. Daarom merkte de Commissie bij brief van 3 oktober 2007 op dat de kwestie van de noodzakelijke compenserende maatregelen nog niet was opgelost en dat Polen potentiële investeerders die belangstelling hadden voor de verwerving van de Gdańsk-scheepswerf naar behoren diende te informeren over de staatssteun die de werf had ontvangen nadat Polen tot de Europese Unie was toegetreden, alsook over de noodzaak om een geloofwaardig herstructureringsplan op te stellen waarbij daadwerkelijke compenserende maatregelen dienden te worden vastgesteld. De Poolse autoriteiten stelden voor dat de reikwijdte en de uitvoeringswijze van de noodzakelijke compenserende maatregelen met de nieuwe eigenaar van de werf zouden worden overeengekomen.

(94) In september 2007 startten de Poolse autoriteiten de procedure voor de inschrijving op aandelen in het pas verhoogde kapitaal van de Gdańsk-scheepswerf overeenkomstig het besluit van de buitengewone algemene vergadering van 10 augustus 2007. ISD Polska, een dochteronderneming van de Oekraïense staalproducent Donbas en reeds een minderheidsaandeelhouder van de Gdańsk-scheepswerf, bracht in november 2007 een bindend bod uit op de nieuwe aandelen. De ingeschreven aandelen werden door de bevoegde rechtbank in januari 2008 geregistreerd. ISD Polska kocht tevens het grootste deel van de bestaande aandelen in de Gdańsk-scheepswerf van de Gdynia-scheepswerf, het Agentschap voor Industriële Ontwikkeling en de dochteronderneming daarvan, Cenzin. Per januari 2008 bezat ISD Polska 79 % van de aandelen in de Gdańsk-scheepswerf. In april 2008 richtte de moederonderneming van ISD Polska een nieuwe dochteronderneming op: ISD Stocznia. Daarop werden de aandelen van ISD Polska in de Gdańsk-scheepswerf ondergebracht bij ISD Stocznia, die daarmee de officiële eigenaar van de Gdańsk-scheepswerf werd.

(95) Op 24 januari 2008 vond de eerste bijeenkomst tussen de Poolse autoriteiten, de Commissie en de nieuwe meerderheidsaandeelhouder van de Gdańsk-scheepswerf, ISD Polska, plaats. Vervolgens werden intensieve besprekingen gevoerd over de plannen van de nieuwe eigenaar voor de herstructurering van de werf. Op 11 februari en 18 maart 2008 vonden opnieuw bijeenkomsten plaats tussen de Poolse autoriteiten, vertegenwoordigers van ISD Polska en de Commissie.

(96) In antwoord op de verzoeken om informatie van de Commissie legde Polen diverse documenten voor, waarin zonder nadere toelichting alternatieve strategieën van ISD Polska werden uiteengezet met betrekking tot het staatssteunonderzoek.

(97) Ten eerste ontving de Commissie een samenvattend document waarin bepaalde aspecten van de herstructureringsstrategie van ISD Polska voor de werf werden besproken en dat gebaseerd was op de aanname dat de staatssteun (20 miljoen EUR volgens ISD Polska) zou worden terugbetaald. Kennelijk was het besluit van ISD Polska om de werf over te nemen op deze aanname gebaseerd. ISD Polska deelde later tijdens een bijeenkomst op 18 maart 2008 mee dat deze mogelijkheid niet langer in aanmerking werd genomen omdat de terug te betalen staatssteun hoger was dan oospronkelijk door ISD Polska was geraamd.

(98) Ten tweede ontving de Commissie een ontwerpversie van het businessplan waarin was voorzien dat de herstructurering overeenkomstig de richtsnoeren zou worden uitgevoerd. Volgens dit scenario zou de werf zijn werkzaamheden uitbreiden tot drie activiteiten: scheepsbouw als kernactiviteit, de productie van windmolens en de productie van staalconstructies. Wat de capaciteit van de werf betreft zou volgens het plan tot 2012 gebruik worden gemaakt van de drie bestaande scheepshellingen, en zouden deze vanaf 2013 worden vervangen door een nieuw drijvend dok. In het ontwerpbusinessplan was een investering van 183 miljoen EUR voorzien.

(99) Ten derde ontving de Commissie een beknopte analyse van ISD Polska waaruit zou blijken dat de onmiddellijke sluiting van twee scheepshellingen en een beperking van de productie vanaf 2013 het herstel van de levensvatbaarheid van de werf in de weg zouden staan.

(100) Geen van de bovengenoemde documenten die na de privatisering door de Poolse autoriteiten werden ingediend konden als een volledig samenhangend herstructureringsplan worden beschouwd zoals door de richtsnoeren wordt voorgeschreven.

(101) Bij brief van 22 april 2008 deed de Commissie opnieuw een beroep op Polen om een ontwerpplan voor een ingrijpende herstructurering van de werf in te dienen. Omdat de verstrekte informatie als ontoereikend werd beschouwd gaf de Commissie op 23 mei 2008 een beschikking (12) overeenkomstig artikel 10, lid 3, van Verordening nr. 659/1999 waarin zij Polen aanmaande alle nodige documentatie, informatie en gegevens over te leggen die haar in staat zouden stellen te beoordelen of de levensvatbaarheid van de Gdańsk-scheepswerf zou worden hersteld en zo ja, of er voldoende compenserende maatregelen ten uitvoer zouden worden gelegd, of de staatssteun tot het noodzakelijke minimum beperkt zou blijven en wat de eigen bijdrage vrij van staatssteun zou zijn die door de richtsnoeren wordt voorgeschreven, dat wil zeggen om te beoordelen of herstructureringssteun voor de Gdańsk-scheepswerf verenigbaar zou zijn met de gemeenschappelijke markt. De gevraagde informatie diende uiterlijk op 26 juni 2008 te worden ingediend.

(102) Tijdens een bijeenkomst op 10 juni 2008 bleek dat de Poolse autoriteiten op dat moment intensieve onderhandelingen voerden met ISD Polska en de Gdańsk-scheepswerf over een mogelijke overname van de Gdynia-werf en een fusie van beide scheepswerven. Polen deed tevens een voorstel voor nieuwe compenserende maatregelen voor de gefuseerde werf, en gaf aan dat de nieuwe investeerder als voorwaarde voor deelname aan de privatisering om aanvullende staatssteun had verzocht. Verder deelde Polen de Commissie mee dat ISD Polska bezig was met het opstellen van een gezamenlijk herstructureringsplan voor beide scheepswerven, dat uiterlijk op 26 juni 2008 aan de Commissie zou worden overgelegd met inachtneming van het bovengenoemde bevel tot informatieverstrekking.

(103) Op verzoek van de Poolse autoriteiten deelde de Commissie Polen en ISD Polska tijdens de bijeenkomst van 10 juni 2008, en wederom tijdens de bijeenkomst van 13 juni 2008, mee dat aan bepaalde raamvoorwaarden zou moeten worden voldaan indien ISD Polska de Gdynia-scheepswerf inderdaad wilde overnemen met de bedoeling die werf in combinatie met de Gdańsk-scheepswerf te exploiteren. Deze raamvoorwaarden hielden in dat ISD Polska vóór 26 juni 2008 een gecombineerd herstructureringsplan voor de beide werven moest indienen, een aanzienlijke bijdrage aan de herstructureringskosten zou moeten leveren en effectieve compenserende maatregelen moest treffen in overeenstemming met de geldende richtsnoeren. De Commissie deelde mee dat de door ISD Polska voorgestelde bijdrage aan de herstructureringskosten onvoldoende was gezien het bedrag aan staatssteun dat de beide scheepswerven reeds hadden ontvangen en de aanvullende steun die ISD Polska had aangevraagd in verband met de privatisering.

(104) Op 26 juni 2008 ontving de Commissie een ontwerpherstructureringsplan, van juni 2008 dat was opgesteld door ISD Polska met de titel „Herstructureringsplan voor de nieuwe Gdańsk-Gdynia-scheepswerf”. Hierin werd een gezamenlijke herstructureringsstrategie gepresenteerd voor de scheepswerven in Gdańsk en Gdynia (hierna het „gezamenlijk herstructureringsplan (ISD)”).

(105) Op 12 september 2008 diende Polen het definitieve „Herstructureringsplan voor de nieuwe Gdańsk-Gdynia-scheepswerf” van ISD Polska in (het „gezamenlijk herstructureringsplan van 12 september”), in wezen een bijgewerkte versie van het gezamenlijke herstructureringsplan van 26 juni 2008.

(106) Op 6 november 2008 rondde de Commissie haar onderzoek met betrekking tot de herstructureringssteun voor de Gdynia-scheepswerf af waarbij zij tot de conclusie kwam dat de steun voor de werf onverenigbaar was met de gemeenschappelijke markt en zij terugbetaling van de steun gelastte (13). In deze beschikking verwierp de Commissie het gezamenlijke herstructureringsplan van 12 september omdat niet was aangetoond dat dit plan de levensvatbaarheid van de twee werven die binnen een groep opereerden zou herstellen, dat de steun tot het noodzakelijke minimum beperkt zou blijven en dat er maatregelen zouden worden getroffen om de door de steun veroorzaakte verstoring van de mededinging tegen te gaan.

(107) In november 2008 ontving de Commissie een afzonderlijk ontwerpherstructureringsplan voor de Gdańsk-scheepswerf dat door ISD Polska was opgesteld. Na intensieve briefwisseling tussen de Commissie, de Poolse autoriteiten en ISD Polska ontving de Commissie op 8 mei 2009 het definitieve herstructureringsplan voor de Gdańsk-scheepswerf, getiteld „Herstructureringsplan voor de Gdańsk-scheepswerf. Herziene versie van het plan van 5 december 2008” en gedateerd 7 mei 2009 („het herstructureringsplan van 2009”).

5. Het herstructureringsplan van 2009

(108) In het herstructureringsplan van 2009 wordt herinnerd aan het feit dat het herstructureringsplan van 2006 de levensvatbaarheid van de werf niet kon herstellen en worden de oorzaken van de huidige financiële moeilijkheden van de werf besproken. Verder wordt aandacht besteed aan het mislukken van de privatisering van de werf in 2006 en aan het feit dat het kapitaal niet kon worden verhoogd tot een niveau dat herstructurering mogelijk maakte. Het plan maakt melding van macro-economische factoren zoals de stijging in waarde van de Poolse zloty ten opzichte van de Amerikaanse dollar, de stijging van de staalprijzen en externe factoren zoals de uitstroom van geschoolde werknemers van de scheepswerf, een hoog ziekteverzuim, slechte organisatie en lage productiviteit.

a) Verkoopstrategie

(109) Het plan gaat uit van een diversificatie van de activiteiten van de werf. Aangenomen wordt dat de onderneming circa [… meer dan 100] (14) duizend ton staal per jaar zal verwerken: [… circa 15 %] ton voor de scheepsbouw, [… circa 40 %] ton voor de productie van windmolens en [… circa 45 %] ton voor de productie van staalconstructies.

(110) Wat de scheepsbouwactiviteiten betreft zal ISD Polska zich met name richten op het marktsegment van de semi-toegeruste rompen van gespecialiseerde offshoreschepen en vaartuigen voor seismisch onderzoek.

(111) De marktanalyse in het plan is gebaseerd op een vergelijking met de productie van andere Europese scheepswerven en op de ervaring van de Gdańsk-scheepswerf. Volgens het plan zal de werf zich vooral richten op de productie van semi-toegeruste offshorevaartuigen en vaartuigen voor seismisch onderzoek als toeleverancier van andere werven. In het herstructureringsplan van 2009 wordt een beschrijving gegeven van de ervaring die de Gdańsk-scheepswerf reeds heeft opgedaan met de bouw van scheepsrompen voor offshorevaartuigen, en wordt toegelicht dat de orderportefeuille van de scheepswerf ook orders voor dit type vaartuigen bevat.

(112) Volgens het geplande productieportfolio zullen per jaar maximaal […] scheepsrompen/vaartuigen worden vervaardigd. De werf is voornemens om langlopende samenwerkingsovereenkomsten te sluiten met scheepswerven die gespecialiseerd zijn in het offshorevaartuigensegment, en om delen van volledige schepen voor deze werven te bouwen.

(113) Ten aanzien van de niet-scheepsbouwactiviteiten is ISD Polska voornemens te starten met de productie van windmolens en staalconstructies. De productie van windmolens moet in 2012 beginnen met […] windmolens en vervolgens in 2015 stijgen tot […] molens (met een lengte van 80 m).

(114) Het plan voorziet daarnaast in de productie van diverse staalconstructies (zoals laadbomen, geprefabriceerde onderdelen, opslagconstructies, staalconstructies voor de bouwsector). De omvang van de productie dient volgens het plan op te lopen van [… meer dan 10 000] ton in 2008 tot [… meer dan 50 000] ton vanaf 2013 (15).

(115) In het herstructureringsplan wordt de knowhow beschreven waarover ISD Polska (en andere ondernemingen van de Donbas-groep) beschikt op het gebied van staalconstructies. Het voornemen is om een deel van de productie te verplaatsen van Huta Częstochowa naar de Gdańsk-scheepswerf. Het plan bevat een samenvatting van een marktonderzoek dat is verricht door een onafhankelijke consultant ter voorbereiding van de ontwikkeling van het staalconstructiesegment op de Gdańsk-scheepswerf nadat ISD Polska begin 2007 de aandelen in die scheepswerf had verworven. Volgens het marktonderzoek wordt met name in Europa en Polen een groei van dit segment verwacht (onder meer door de ontwikkeling van infrastructuurvoorzieningen met steun van de structuurfondsen). Het plan zet uiteen dat de Gdańsk-scheepswerf de mogelijkheid heeft om activiteiten op het gebied van staalconstructies te ontwikkelen gezien de verwachte groei van de markt voor staalconstructies, de gunstige locatie van de werf aan de kust waardoor goedkoop vervoer mogelijk is, en de ervaring waarover ISD Polska-groep beschikt.

(116) ISD Polska is onmiddellijk na de overname van de Gdańsk-scheepswerf met de productie van staalconstructies begonnen. In 2008 verkocht de werf circa […meer dan 10] duizend ton staalconstructies, voornamelijk delen van windmolens.

(117) In het herstructureringsplan van 2009 zijn verschillende vooruitzichten voor het productievolume van staalconstructies opgenomen, zoals in tabel 2 hieronder wordt weergegeven. Tabel 2 Geplande productie van staalconstructies in tonnen (herstructureringsplan van 2009) Product 2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014 Laadbomen […] […] […] […] […] […] […] Geprefabriceerde onderdelen […] […] […] […] […] […] […] Opslagconstructies […] […] […] […] […] […] […] Staalconstructies voor de bouw […] […] […] […] […] […] […] Totaal [… meer dan 10 000] […] […] […] […] [… meer dan 50 000] [… meer dan 50 000]

b) Industriële en operationele herstructurering

(118) In het herstructureringsplan van 2009 wordt melding gemaakt van een aanzienlijke achteruitgang in de kwaliteit van de productiemiddelen van de werf, zodat deze zich thans op het niveau van de Europese scheepswerven van het begin van de jaren negentig bevinden. De voorziene investeringen bedragen [… minder dan 100] miljoen PLN voor scheepsbouw en [… circa 200] miljoen PLN voor niet-scheepsbouwactiviteiten ([…] miljoen PLN voor windmolens en […] miljoen PLN voor staalconstructies).

(119) De investeringen in de scheepsbouwactiviteiten zullen tussen 2009 en 2011 worden verricht. De belangrijkste componenten (16) zijn investeringen in nieuwe tewaterlatingsfaciliteiten, snijhallen, een paneelwerkplaats en ventilatie. Deze investeringen moeten, samen met een aantal organisatorische aanpassingen te leiden tot een productiviteitsverbetering van 45 manuren/GBT tot de nagestreefde 27 manuren/GBT (17).

(120) De voornaamste organisatorische behoeften zijn: verkoop (contracten), de aankoop van materialen en diensten, ontwerpcapaciteiten, productie, personeel en informatietechnologie.

(121) Het herstructureringsplan van 2009 voorziet in de inrichting van een planningcentrum waar de productie op efficiënte wijze kan worden ingepland voor alle organisatorische niveaus van de werf. De bedoeling van dit planningcentrum is de tekortkomingen op het gebied van de organisatie, planning, begroting en controle van de productieprocessen op te heffen.

(122) Op contractueel gebied is ISD Polska voornemens indexeringsclausules in te voeren teneinde de scheepswerf tegen verhogingen van de materiaalprijzen en loonstijgingen te beschermen door het risico te verleggen naar de reders. De werf is verder voornemens de geldende boetes voor vertragingen bij de bouw te verminderen. De werf dient tevens een nieuw modelcontract op te stellen. Van een aantal van de bestaande scheepsbouwcontracten zijn uittreksels bij het herstructureringsplan gevoegd om aan te tonen dat de werf ook feitelijk in staat is indexeringsclausules te bedingen tegen het risico van fluctuaties van de staalprijzen.

(123) Om zichzelf te beschermen tegen het risico van valutaschommelingen is de scheepswerf voornemens om een passende infrastructuur te introduceren zodra is vastgesteld welke kosten en inkomsten met dergelijke valutarisico’s zijn verbonden en wat een toelaatbaar risiconiveau in dat opzicht zou zijn. Het systeem voor risicobeheer dat in het herstructureringsplan wordt beschreven is gebaseerd op vier onderdelen: het integreren van de risico’s bij het opstellen van de strategie voor de werf (afbakening risicotolerantie en risicobeheersing), het aanpassen van de organisatorische structuur, het gebruikmaken van informatietechnologieën en het vaststellen van verschillende methoden om het risico tot een minimum te beperken (natuurlijke hedging, indexeringsclausules in contracten en de aankoop van financiële producten zoals optie- en termijncontracten). Het plan bevat nadere details ten aanzien van het voorgestelde beleid om de valutarisico’s af te dekken. Daarbij worden drie hedginginstrumenten genoemd waarvan de scheepswerf gebruik zou moeten maken (natuurlijke hedging, valutatermijntransacties en valutaopties). Tevens worden de valutarisico’s van de orderportefeuille tot 2012 nader gekwantificeerd en worden de kosten van de hedginginstrumenten op die basis geraamd. Volgens het plan heeft ISD Polska contact opgenomen met een aantal banken. Deze hebben met het oog op het opstellen van een offerte aan ISD Polska gevraagd een adequate hedgingstrategie aan hen voor te leggen. Volgens het herstructureringsplan dient deze strategie in de eerste zes maanden van de herstructurering te worden vastgesteld.

(124) Op het gebied van de productie is het de bedoeling dat het probleem van de inefficiënte logistiek als gevolg van de grote afstand tussen de prefabricagesite en de scheepsassemblagefaciliteiten wordt aangepakt. Het plan voorziet in een wijziging van de inrichting van de werf en een herziening van de scheepsbouwtechnologie. Om de productiecyclus te verkorten wordt gezorgd voor een optimale toevoer van materialen en een soepel productieproces, waarbij de arbeidsreserves die mogelijk ontstaan als gevolg van de cyclische aard van de scheepsbouwproductie, zullen worden ingezet in de staalconstructiesector die een flexibeler karakter heeft.

(125) Wat de aankoop en het beheer van materialen betreft zijn kostenbesparingen de belangrijkste doelstelling. De herstructureringsmaatregelen omvatten het beheer van een enkele samenhangende databasis van materialen, het doen van aankopen overeenkomstig het productieplan, de tenuitvoerlegging van kaderovereenkomsten en elektronische veilingen met het oog op besparingen, voorraadbeheer, de aankoop van materialen op basis van ten minste drie offertes, en samenwerking bij aankopen met Huta Częstochowa enz.

(126) Op het gebied van de informatietechnologie is de scheepswerf voornemens gekwalificeerde arbeidskrachten aan te nemen en op te leiden, de bestaande IT-infrastructuur beter te gebruiken en te moderniseren en één enkel IT-systeem in de werf in te voeren die met alle of vrijwel alle organisatie-eenheden is geïntegreerd.

(127) Op het gebied van het personeelsbeleid wordt beoogd het grote personeelsverloop en het ziekteverzuim aan te pakken. ISD Polska is voornemens samen te werken met een plaatselijk wervingsbureau. Intern voorziet het plan in beleidsmaatregelen op het gebied van loopbaanontwikkeling, de introductie van een prestatieafhankelijke beloning (beheer van overwerk en evaluatie van werknemers, controles op ziekteverzuim, projectgerelateerde beloning en punctualiteit en kwaliteit van de uitvoering) en het ontwikkelen van een eigen identiteit van de onderneming. Het plan stelt dat het personeelsbestand moet worden ingekrompen.

(128) Eind 2008 had de onderneming 2 235 personen in dienst, 658 personen minder dan eind 2006 (2 893 werknemers).

(129) Het plan voorziet in een reductie van het aantal rechtstreeks bij de productie betrokken werknemers per eind 2011 met […] en van het aantal administratieve medewerkers en personen met vaste contracten met […]. Anderzijds is de onderneming voornemens de werkgelegenheid in de niet-scheepsbouwactiviteiten geleidelijk uit te breiden met circa […] werknemers (in 2013) wat de productie van windmolens betreft en met […] werknemers (in 2013) in de staalconstructiesector. Al met al zou het aantal werknemers van de onderneming met […] dalen. Het geplande personeelsbestand voor de scheepsbouwactiviteiten is [… minder dan 1 500] werknemers.

(130) Het plan bevat een berekening van de kosten en de gevolgen van de herstructureringsmaatregelen op het gebied van het personeelsbeleid.

(131) Wat de ontwerpactiviteiten betreft voorziet het plan in een rationalisering van de werkzaamheden van het ontwerpbureau en een betere verbinding met het productieproces. Het plan gaat ervan uit dat er aanvullende instrumenten en systemen voor het ontwerpbureau zullen worden aangekocht; wat de scheepsbouw betreft wordt evenwel aangenomen dat er gestandaardiseerde projecten zullen worden uitgevoerd, waardoor de kosten van de ontwikkeling van nieuwe ontwerpen zullen worden teruggedrongen.

(132) Het plan bevat een korte, algemene beschrijving van de gewenste effecten van deze organisatorische herstructureringsmaatregelen; volgens de beknopte kwantificering van deze effecten bedraagt de productiviteitsverbetering als gevolg van deze maatregelen circa 12 manuren/GBT (18).

c) Financiële herstructurering

(133) Ten aanzien van de financiële herstructurering is in het plan nieuwe staatssteun voorzien in de vorm van een kapitaalinjectie van 46,7 miljoen PLN en een lening van 103,3 miljoen PLN. De nieuwe steun zou in totaal 150 miljoen PLN bedragen (nominale waarde).

d) Kosten van de herstructurering en eigen bijdrage

(134) In het herstructureringsplan van 2009 worden de herstructureringskosten die door de Gdańsk-scheepswerf in het verleden zijn gedragen (na 1 mei 2004) vastgesteld op 405 miljoen PLN. De voorgenomen investeringen belopen [… circa 300] miljoen PLN. Het plan voorziet in de terugbetaling van gecumuleerde schulden aan de overheid van 95,3 miljoen PLN en van gecumuleerde schulden aan particuliere schuldeisers van […] miljoen PLN. De kosten van de personele herstructurering worden geraamd op […] miljoen PLN. Aangenomen wordt dat […] miljoen PLN nodig zal zijn om de financiële positie van de werf in evenwicht te brengen (dekking van in het verleden geleden verliezen, het verschaffen van voldoende liquiditeit en kapitaal). In totaal zouden de herstructureringskosten [… meer dan 1 000] miljoen PLN bedragen.

(135) Het plan gaat ervan uit dat [… circa 500] miljoen PLN zal worden gefinancierd met middelen die vrij zijn van staatssteun, dat wil zeggen met een eigen bijdrage. Dit bedrag omvat 105 miljoen PLN in de vorm van een kapitaalinjectie van ISD Polska (reeds geregistreerd en betaald), […] miljoen PLN van de verkoop en verhuur van overtollige activa en […] miljoen PLN afkomstig van een investeringslening die op de markt zal worden opgenomen en die bedoeld is om investeringen in niet-scheepsbouwactiviteiten te financieren.

(136) Wat de opbrengst van de verkoop en verhuur van activa betreft is de scheepswerf voornemens zijn aandelen in Kuznia Gdańsk te verkopen ([…] % van de aandelen). De werf is onderhandelingen begonnen met potentiële kopers en heeft een bod op de aandelen ontvangen waarmee in het herstructureringsplan rekening is gehouden. Het aangeboden bedrag was […] miljoen PLN. Verder is de werf van plan activa te verhuren aan naast de werf gevestigde ondernemingen waarmee wordt samengewerkt, met een geraamde opbrengst (op basis van bestaande verhuurovereenkomsten) van […] miljoen PLN uit de verhuur van grond (2009-2012) en […] miljoen PLN uit de verhuur van productiefaciliteiten (2009-2012).

(137) Wat de investeringslening van […] miljoen PLN betreft voor de ontwikkeling van de productie van windmolens, deze activiteiten zullen worden geëxploiteerd door een special-purpose-onderneming.

(138) Om aan te tonen dat met de productie van windmolens extern kapitaal zal worden aangetrokken dienden de Poolse autoriteiten voorwaardelijke toezeggingen van twee banken in, van 1 juni 2009, dat zij voor dit project financiering zullen verstrekken aan ISD Stocznia. Na het businessplan voor de productie van windmolens en de financiële vooruitzichten te hebben onderzocht verklaarden de banken dat zij de financiële aannames waarop het businessplan was gebaseerd in overeenstemming met de huidige marktvoorwaarden achtten, dat het windmolenproject aanzienlijke mogelijkheden had en dat zij het project als levensvatbaar en winstgevend beschouwden.

(139) De toezeggingen van de banken om financiering voor het windmolenproject te verschaffen gelden slechts als aan de volgende voorwaarden is voldaan: a) een positief besluit van de Commissie met betrekking tot het herstructureringsplan van 2009 voor de Gdańsk-scheepswerf, b) het verkrijgen van alle noodzakelijke administratieve vergunningen door ISD Stocznia om het windmolenproject ten uitvoer te leggen, c) zakelijke zekerheden in de vorm van een hypotheek op een welbepaald deel van de Gdańsk-scheepswerf en d) een positieve beslissing over de financiering van het project door de leningencommissie en de raad van bestuur van de bank. Een van de banken heeft verklaard dat zij bereid is maximaal […] miljoen PLN te verstrekken en de andere wil maximaal […] miljoen PLN verschaffen, d.w.z. in totaal […] miljoen PLN. Bovendien hebben de Poolse autoriteiten een overeenkomst overgelegd tussen de twee banken en ISD Stocznia waarin de banken verklaren dat zij bereid zijn een consortiumlening of twee parallelle leningen te verstrekken om het project te financieren. De banken hebben bevestigd dat de financiering tegen de bestaande marktvoorwaarden zal worden verstrekt zonder staatsgaranties.

e) Financiële vooruitzichten

(140) De financiële vooruitzichten van het plan zijn gebaseerd op de volgende veronderstellingen, voornamelijk afkomstig van ramingen door externe deskundigen.

(141) De veronderstellingen waarop de financiële vooruitzichten van het herstructureringsplan van 2009 zijn gebaseerd, zijn in tabel 3 weergegeven. Tabel 3 Veronderstellingen waarop de financiële vooruitzichten van het herstructureringsplan van 2009 zijn gebaseerd 2009 2010 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 Inflatie 1,80 % 2,13 % 2,44 % 2,31 % 2,28 % 2,26 % 2,24 % 2,19 % 2,15 % 2,11 % WIBOR 3M 3,42 % 3,34 % 3,69 % 3,85 % 3,85 % 3,85 % 3,85 % 3,85 % 3,85 % 3,85 % USD/PLN 3,00 2,70 2,50 2,35 2,32 2,32 2,32 2,32 2,32 2,32 EUR/PLN 3,90 3,75 3,50 3,30 3,25 3,25 3,25 3,25 3,25 3,25 Staalprijzen (EUR) […] […] […] […] […] […] […] […] […] […] Wijziging van energieprijzen […] % […] % […] % […] % […] % […] % […] % […] % […] % […] %

(142) De veronderstellingen betreffende de wijziging van consumentenprijzen en het jaarlijkse gemiddelde niveau van WIBOR 3M waren gebaseerd op de prognoses van Global Insight van 6 februari 2009 (19). Wat de wisselkoers betreft werd gebruikgemaakt van de prognoses van een rapport van Goldman Sachs waarin werd voorspeld dat de waarde van de PLN gedurende de volgende vier jaar zou stijgen ten opzichte van de euro, en een niveau zou bereiken van 3,25 PLN/EUR.

(143) Het plan verwacht een loonstijging in de scheepsbouw. Verwacht wordt dat de lonen in 2009 [… circa 15 %] hoger zullen zijn dan in 2007. In de volgende jaren zal de loonstijging volgens deze prognose […] % per jaar bedragen. Volgens het herstructureringsplan zijn de financiële verwachtingen van de werknemers als gevolg van de financiële crisis en de liquidatie van de twee andere Poolse scheepswerven in Szczecin en Gdynia, gedaald en daarom lijkt redelijkerwijs te kunnen worden aangenomen dat de loonstijgingen in de komende jaren bescheiden zullen zijn.

(144) De financiële vooruitzichten zijn gebaseerd op de hypothese dat de scheepsbouwactiviteit, d.w.z. de oplevering van zes semi-toegeruste offshorevaartuigen per jaar, 30 % van de inkomsten van de werf zal uitmaken. De verwachte inkomsten zijn gebaseerd op de in de bestaande contracten overeengekomen prijzen, letters of intent en andere marktbronnen. Volgens het plan zullen de inkomsten uit de scheepsbouw [… meer dan 300] miljoen PLN bedragen in 2009, en [… circa 300] miljoen PLN per jaar in 2011-2015. De werf verwacht gedurende de herstructureringsperiode winst te maken ([…] miljoen PLN in 2009, […] miljoen PLN in 2010, […] miljoen PLN in 2011 en meer dan […] miljoen PLN in de daaropvolgende jaren). Het plan gaat uit van een positieve cashflow vanaf 2009, waarbij het de totale netto actuele waarde van de scheepsbouwactiviteiten voor 2009-2018 op [… tussen 400 en 500] miljoen PLN raamt, tevens rekening houdende met de restwaarde van deze investering. De verwachte interne rentabiliteit bedraagt [… meer dan 20 %].

(145) Volgens het herstructureringsplan zal de productie van windmolens in 2012 beginnen met een output van […] windmolens, en zal deze vervolgens toenemen tot […] stuks in 2013, […] in 2014 en de beoogde capaciteit van […] windmolens in 2015.

(146) De inkomsten uit de productie van windmolens zal in 2012 […] miljoen PLN bedragen en zal in de daaropvolgende jaren stijgen tot meer dan […] miljoen PLN vanaf 2015. De onderneming heeft stukken overgelegd waaruit blijkt dat de werf de vereiste materialen van de ISD-groep kan verkrijgen voor in euro luidende prijzen. Aangezien deze materialen […] % van de kosten van de windmolenproductie uitmaken, wordt voor deze activiteit geen aanvullend hedgingbeleid noodzakelijk geacht.

(147) De geraamde actuele waarde van de windmolenactiviteiten bedraagt [… meer dan 200] miljoen PLN met een interne rentabiliteit van [… circa 20] % (in de periode 2009-2018).

(148) Het plan voorziet een aanzienlijke toename van de inkomsten uit de staalconstructieactiviteiten, van […] miljoen PLN in 2009 tot […] miljoen PLN in 2010, […] miljoen PLN in 2011, […] miljoen PLN in 2012 en circa […] miljoen PLN in de daaropvolgende jaren. Er wordt een stijging van de brutomarges verwacht van […] % in 2009 tot meer dan […] % vanaf 2013. Het plan rechtvaardigt deze hypothese op grond van de bij ISD Polska aanwezige knowhow en ervaring op het gebied van staalconstructies. Niettemin wordt in het plan tevens opgemerkt dat de verwachte marges een conservatieve raming zijn en lager zijn dan de marges die door ISD Polska in 2008 daadwerkelijk werden bereikt (20). De geraamde netto actuele waarde bedraagt [… circa 200] miljoen PLN voor 2009-2018 en de interne rentabiliteit [… meer dan 50] % per jaar. Deze hoge rentabiliteit is een gevolg van het feit dat de berekening de tot dusverre door ISD Polska verrichte investeringen niet in aanmerking neemt (met name de kapitaalinjectie van 305 miljoen PLN in de Gdańsk-scheepswerf), maar gebaseerd is op inkomsten uit de productie van staalconstructies sinds 2009. Bovendien betoogt de onderneming dat deze hoge interne rentabiliteit voortvloeit uit synergieën tussen de scheepswerf en de ISD-groep, waardoor een aanzienlijke opbrengst van de activa van de werf kan worden gegarandeerd, zelfs met beperkte investeringen.

(149) De onderneming heeft stukken voorgelegd waaruit blijkt dat de werf de benodigde materialen van de ISD-groep kan verkrijgen tegen in euro luidende prijzen. Aangezien materialen […] % van de kosten van de windmolenproductie uitmaken, wordt geen bijkomend hedgingbeleid noodzakelijk geacht voor deze activiteit.

(150) De verwachte terugverdienperiode is […] jaar (in nominale waarde) en […] jaar in contante waarde. Volgens de financiële vooruitzichten van het plan zal de investering uitgedrukt in contante waarde (rekening houdend met de geleidelijk veranderende waarde van geld) worden terugverdiend in […] jaar na de instap van de investeerder, d.w.z. in 2017. Deze berekening neemt uitsluitend het financiële risico van de investeerder in aanmerking ([…] miljoen PLN: kapitaalinjectie van 305 miljoen PLN en […] miljoen PLN voor de aankoop van bestaande aandelen).

(151) De geraamde netto actuele waarde van het project als geheel bedraagt circa [… meer dan 800] miljoen PLN voor 2009-2018 en de interne rentabiliteit is [… meer dan 20] %.

(152) ISD Polska verklaart dat deze financiële resultaten voor investeerders bijzonder aantrekkelijk zijn. Het project genereert synergieën voor de ISD-groep. Alle drie de activiteiten van de Gdańsk-scheepswerf zullen vraag naar de producten van Huta Częstochowa creëren. Deze verticale integratie zal Huta Częstochowa in staat stellen de vraag nauwkeuriger te voorspellen en zal ook gunstig zijn voor de Gdańsk-scheepswerf, die op een gegarandeerd regelmatige bevoorrading zal kunnen rekenen, waaronder zelfs bepaalde geprefabriceerde scheepsbouwproducten die door Huta Częstochowa worden vervaardigd.

(153) Het herstructureringsplan van 2009 omvat een gevoeligheidsanalyse waarin de gevolgen worden onderzocht die bepaalde wijzigingen van de voornaamste veronderstellingen zouden hebben op de EBIDTA en de gecumuleerde winst over een periode van tien jaar. Met name zijn de financiële consequenties onderzocht van de volgende risicofactoren: — een verdere waardestijging van de zloty tot 3,0 PLN voor 1 euro in 2009-2012; — een extra stijging van de arbeidskosten met 200 basispunten boven het basisscenario; — 10 % hogere staalprijzen dan in het basisscenario was aangenomen; — een lagere efficiëntie dan in het basisscenario was aangenomen. Zou een van deze factoren zich inderdaad voordoen, dan zou de terugverdientijd toenemen van […] jaar volgens het basisscenario tot […] jaar. De onderneming betoogt dat hieruit blijkt dat het plan niet gevoelig is voor een verandering van de marktvoorwaarden. Volgens alle scenario’s blijft de netto actuele waarde van het project gunstig.

f) Voorkoming van ongerechtvaardigde vervalsing van de mededinging

(154) Om de vervalsing van de mededinging als gevolg van de steun te beperken zijn in het herstructureringsplan van 2009 de volgende maatregelen opgenomen. Ten eerste zal de werf twee van de drie scheepshellingen die thans in gebruik zijn, sluiten; dit zijn productiemiddelen die gebruikt worden om schepen te water te laten en die onontbeerlijk zijn voor scheepsbouwactiviteiten. De werf heeft de huurovereenkomst reeds opgezegd voor scheepshelling B5 (vanaf 1 juli 2009) en voor scheepshelling B3 (vanaf 1 januari 2010).

(155) Ten tweede heeft de werf toegezegd niet meer dan één tewaterlatingsfaciliteit te zullen gebruiken. Indien de werf een andere tewaterlatingsfaciliteit koopt of daartoe anderszins toegang verkrijgt (bijvoorbeeld door huur of huurkoop) dan zal hij scheepshelling B1 buiten bedrijf stellen (dat wil zeggen, in de situatie zoals die op het moment van de beschikking bestaat, zal hij de huurovereenkomst met de eigenaar van scheepshelling B1 opzeggen). Indien de werf een andere tewaterlatingsfaciliteit gebruikt zal de capaciteit daarvan niet groter zijn dan circa 100 000 GBT.

(156) Ten slotte heeft de werf toegezegd zich te zullen houden aan een productieplafond van 100 000 GBT per jaar gedurende tien jaar vanaf de vaststelling van de onderhavige beschikking.

6. Aan de Gdańsk-scheepswerf toegekende staatssteun

(157) Volgens de Poolse autoriteiten heeft de Gdańsk-scheepswerf sinds 1 mei 2004 de staatssteun ontvangen die in tabel 4 hieronder is weergegeven (zie na overweging 174).

(158) In genoemde tabel is de steun weergegeven die na 1 mei 2004, de datum van toetreding van Polen bij de Europese Unie, is toegekend. De meeste van de betrokken maatregelen werden door Polen aangemeld bij brieven van 13 juli 2007 en 9 januari 2008. Een bijgewerkt overzicht van de maatregelen was bij het herstructureringsplan van 2009 gevoegd (bijlage 12). Het overzicht bevat ook een aantal maatregelen die in bijlage 1, deel B, bij het besluit tot inleiding van de formele onderzoekprocedure zijn beschreven.

(159) Polen heeft een aanvullende toelichting verstrekt met betrekking tot de herstructurering van schulden op grond van hoofdstuk 5a. De Poolse autoriteiten verklaarden hierbij dat de werf activa aan de beheerder (21) ARP Sp. z o.o heeft overgedragen voor een bedrag dat gelijk is aan 31,6 % van de waarde van de overgedragen passiva (22). Volgens Polen is het staatssteunelement derhalve gelijk aan 68,4 % van de nominale waarde van de passiva die aan de beheerder zijn overgedragen. Deze nominale waarde is in tabel 4 hieronder opgenomen.

(160) De garantie die door het ministerie van Financiën is verstrekt en die in tabel 4 wordt aangeduid als maatregel 16 werd officieel aan de Gdynia-groep toegekend, maar voor de productie van schepen in de Gdańsk-scheepswerf. De Poolse autoriteiten hebben deze informatie verstrekt in hun brief van 13 juli 2007. Voorts had de informatie over staatssteun voor de Gdańsk-scheepswerf die in het herstructureringsplan van 2009 was opgenomen tevens betrekking op de garantie van het ministerie van Financiën. De met een garantie van het ministerie van Financiën gedekte lening was verstrekt tegen een rentetarief van LIBOR 3M + 100 basispunten, terwijl het wanbetalingsrisico toen de garanties werden verstrekt door de Poolse autoriteiten op 60 % werd geschat. De garanties van het ministerie van Financiën zijn afgegeven in ruil voor zekerheid in de vorm van een door de werf uitgegeven blanco promesse en een notariële akte waarin de werf instemde met een uitwinning van activa tot 120 % van de waarde van de garantie. Het ministerie van Financiën bracht een premie in rekening gelijk aan 0,4 % van het gegarandeerde bedrag.

(161) Maatregel 17 die in tabel 4 is opgenomen is een garantie die door het Agentschap voor Industriële Ontwikkeling aan de Gdańsk-scheepswerf is verstrekt voor een herstructureringslening van NORD/LB Bank Polska SA De garantie werd toegekend op grond van de overeenkomst van 17 augustus 2005. In hun brief van 9 januari 2008 beweerden de Poolse autoriteiten dat deze maatregel als maatregel nr. 7 was opgenomen in bijlage II, deel A, van het inleidingsbesluit, d.w.z. dat het een van de maatregelen was die vóór de toetreding waren getroffen en die na de toetreding niet van toepassing waren. De Commissie merkt echter op dat de garantieovereenkomst op 17 augustus 2005 werd getekend, ontegenzeggelijk na de Poolse toetreding tot de Europese Unie. Bovendien wordt de garantie in de bijlage bij het herstructureringsplan van 2009 opgevoerd als een van de staatssteunmaatregelen.

(162) Tabel 4 bevat ook leningen van KPS die gebruikt zijn om de behoefte aan werkkapitaal van de werf te financieren. Polen betoogt in zijn brieven van 11 juli 2007 en 9 januari 2008 dat deze leningen geen staatssteun vormen omdat de aangerekende rente overeenkomt met de risicobeoordeling van het specifieke project waarvoor de leningen waren aangevraagd.

(163) Voor de leningen die in 2005-2006 zijn verstrekt, heeft KPS een rentetarief in rekening gebracht variërend van 9,7 % tot 11,62 %. Daarnaast rekende hij een eenmalige vergoeding aan van tussen de 0,1 % en 0,4 %. Volgens de Poolse autoriteiten eist de KPS zekerheid in de vorm van een toestemming tot uitwinning, een overeenkomst inzake de cessie van vorderingen, een blanco promesse c.q. activaverpandingen (23).

(164) KPS is in 2004 opgericht als een volledige dochteronderneming van het Agentschap voor Industriële Ontwikkeling om als risicokapitaalfonds voor het agentschap te fungeren. Oorspronkelijke rol was om als vehikel te dienen voor de consolidatie van de drie grootste scheepswerven in Polen, maar dit project is in 2006 afgeblazen. Volgens de informatie die Polen in 2006 heeft verstrekt (24) zou KPS gefinancierd worden met een kapitaalinjectie van het Agentschap voor Industriële Ontwikkeling, een bijdrage in natura (aandelen in derde bedrijven) van het agentschap en een doorlopende banklening van het agentschap die specifiek was bestemd om de scheepswerven financieel te steunen. Volgens de website van de Poolse regering was het tevens de taak van KPS om scheepsbouwactiviteiten in Polen te steunen door het uitgeven van obligaties die volledig door het Agentschap voor Industriële Ontwikkeling gegarandeerd zouden worden. In het document „Een strategie voor de scheepsbouwsector (maritieme scheepsbouwwerven) in Polen 2006-2010” (25) wordt zelfs bevestigd dat KPS financiële middelen dient te genereren door de uitgifte van schuldpapier met een waarde van ongeveer 100 miljoen USD, gedekt door activa die geoormerkt zijn voor de herstructurering van de scheepsbouwsector in de vorm van fondsen die door het ministerie van Financiën naar het Agentschap voor Industriële Ontwikkeling zijn overgeheveld.

(165) In tabel 4 zijn ook de uitstaande publiekrechtelijke schulden van de Gdańsk-scheepswerf opgenomen die door de Poolse autoriteiten in hun brief van 9 januari 2008 alsmede in de bijlage bij het herstructureringsplan van 2009 zijn genoemd. Polen heeft in die brief bevestigd dat de Gdańsk-scheepswerf zijn publiekrechtelijke schulden niet periodiek had voldaan.

(166) De Gdańsk-scheepswerf heeft tevens geprofiteerd van aanbetalingsgaranties van het Agentschap voor exportkredietverzekeringen (hierna „aanbetalingsgaranties” of „productiegaranties”). Een overzicht van de garanties ten gunste van de werf werd door Polen bij brief van 11 juli 2007 overgelegd. De Poolse autoriteiten wezen erop dat hoewel deze garanties formeel aan de Gdynia-groep waren verstrekt, zij gebruikt werden voor de productie van schepen in de Gdańsk-scheepswerf. Na 1 mei 2004 heeft de Gdańsk-scheepswerf in totaal 20 garanties van het Agentschap voor exportkredietverzekeringen ontvangen met een totale nominale waarde van 346 372 107,33 PLN.

(167) Het is een algemeen kenmerk van de sector dat scheepswerven doorgaans intern niet voldoende werkkapitaal kunnen aantrekken voor de bouw van schepen en dat zij daarom gebruikmaken van externe financiering, hetzij door middel van leningen (de zogenaamde productieleningen) hetzij door gebruik te maken van de aanbetalingen van reders. Deze betalen in de regel 80 % van de koopprijs in termijnen vooraf, waarbij die termijnen samenvallen met bepaalde, duidelijk afgebakende fasen in de constructie. De resterende 20 % wordt bij oplevering van het schip voldaan. De participatie van de reders in de financiering van de bouw van schepen is dan ook van wezenlijk belang. De aanbetalingsgaranties van het Agentschap voor exportkredietverzekeringen werden aan de werf verstrekt om de aanbetalingen van de reders te verzekeren tegen het risico dat de werf zijn verplichting om het schip te leveren niet zou nakomen.

(168) Volgens diverse verklaringen van Polen over de werking van het garantiesysteem van het Agentschap voor exportkredietverzekeringen (26) werden deze garanties op de volgende wijze aan de werf verstrekt. Allereerst werd er een overeenkomst gesloten met de betrokken reder. Deze overeenkomst werd doorgaans pas van kracht wanneer de werf binnen een bepaalde periode aan kon tonen dat de financiering van de productie door het Agentschap voor exportkredietverzekeringen gegarandeerd zou worden. Vervolgens stelde het Verzekeringsagentschap een besluit vast waarin het toezegde dat het de financiering van het gehele schip zou dekken door de aanbetalingen te garanderen. In de daaropvolgende individuele overeenkomsten activeerde het Verzekeringsagentschap de garantie voor elk van de afzonderlijke aanbetalingen (doorgaans vier). Het totale risico voor het Verzekeringsagentschap indien de werf zijn verplichting om het schip te leveren niet zou nakomen bedroeg in de regel 80 % van de koopprijs, hetgeen overeenkomt met het totale bedrag van de aanbetalingen die de reder voor de levering heeft verricht. Dat totale risico was bekend toen het Verzekeringsagentschap besloot de financiering van het schip door de reder te verzekeren. De garantie verviel bij de oplevering van het schip.

(169) De activiteiten van het Agentschap voor exportkredietverzekeringen lopen uiteen (27), maar kunnen in wezen opgesplitst worden in een commercieel gedeelte en in werkzaamheden die namens het ministerie van Financiën uitgevoerd en gegarandeerd worden. Die laatste werkzaamheden worden via een aparte bankrekening uitgevoerd, met de naam „Interes Narodowy”. De garanties die aan de Gdynia-scheepswervengroep zijn verstrekt, inclusief de garanties voor de Gdańsk-scheepswerf, behoren tot de werkzaamheden die door het ministerie worden gegarandeerd.

(170) Volgens de informatie die Polen heeft verschaft, zijn de aanbetalingsgaranties door het Verzekeringsagentschap verstrekt tegen garantiepremies die varieerden afhankelijk van de waarde van de garantie. Zo bedroeg de premie bijvoorbeeld 2 % per jaar voor garanties die lager waren dan 35 miljoen PLN en 1 % per jaar voor garanties met een waarde van meer dan 35 miljoen PLN. Als zekerheid voor een garantie verlangt het Agentschap voor exportkredietverzekeringen de overdracht van de eigendom van het schip, van het schip onder constructie en van de bouwmaterialen.

(171) Uit tabel 4 blijkt dat de Gdańsk-scheepswerf sinds 1 mei 2004 steun heeft ontvangen met een totale nominale waarde van 405 030 629,80 miljoen PLN (circa 90 miljoen EUR).

(172) Het plan voorziet tevens in nieuwe staatssteun in de vorm van een kapitaalinjectie van 46,7 miljoen PLN en een lening van 103,3 miljoen PLN. De nieuwe steun zou in totaal 150 miljoen PLN bedragen (nominale waarde).

(173) Verder wordt in het herstructureringsplan van 2009 aangenomen dat het Agentschap voor exportkredietverzekeringen tot het einde van de herstructureringsperiode garantie aan de Gdańsk-scheepswerf zou blijven verstrekken met een waarde van circa 180 miljoen PLN per jaar. Verwacht wordt dat de garantiepremies voor zover mogelijk in overeenstemming zullen zijn met de garantieregeling die door de Commissie als vrij van staatssteun is goedgekeurd (28). Volgens deze regeling bedraagt de premie voor ondernemingen die zich in de hoogste risicocategorie bevinden maar toch nog in aanmerking komen voor garanties ingevolge de regeling, […] % voor garanties van minder dan twee jaar en […] % voor garanties van meer dan twee jaar.

(174) Samenvattend kan worden geconcludeerd dat de nominale waarde van alle herstructureringssteunmaatregelen 555 030 629,80 miljoen PLN bedraagt (waarvan 405 miljoen PLN reeds verleende steun en 150 miljoen PLN voorgenomen steun) en dat de totale nominale waarde van de garanties van het Agentschap voor exportkredietverzekeringen circa 526 miljoen PLN bedraagt (in nominale termen, 346 miljoen PLN is de waarde van de reeds verstrekte garanties en 180 miljoen PLN is het maximale jaarlijkse risico van het Agentschap voor exportkredietverzekeringen voor deze garanties). Tabel 4 Na 1 mei 2004 aan de Gdańsk-scheepswerf toegekende staatssteun volgens de door de Poolse autoriteiten en ISD Polska verstrekte informatie (in PLN) Nr. Steunverlenende autoriteit Steuninstrument Rechtsgrondslag Nummer van besluit of overeenkomst Datum waarop de steun is toegekend Datum van inwerkingtreding Periode waarvoor de steun is toegekend Nominale waarde van de steun 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 1. Sociaal verzekeringsfonds Afschrijving Wet van 30.10.2002 Besluit nr. UPP/12/3/2004 van de voorzitter van het Agentschap voor Industriële Ontwikkeling van 30.12.2004 30.12.2004 15.3.2005 Eenmalige afschrijving 13 521 851,00 (29) 2. Belastingdienst provincie Pommeren Afschrijving Wet van 30.10.2002 Besluit nr. UPP/12/3/2004 van de voorzitter van het Agentschap voor Industriële Ontwikkeling van 30.12.2004 30.12.2004 15.3.2005 Eenmalige afschrijving 24 215 557,00 (29) 3. Belastingdienst Gdańsk I Afschrijving Wet van 30.10.2002 Besluit nr. UPP/12/3/2004 van de voorzitter van het Agentschap voor Industriële Ontwikkeling van 30.12.2004 30.12.2004 15.3.2005 Eenmalige afschrijving 1 215 460,00 (29) 4. Hoofd van de provincie Pommeren Afschrijving Wet van 30.10.2002 Besluit nr. UPP/12/3/2004 van de voorzitter van het Agentschap voor Industriële Ontwikkeling van 30.12.2004 30.12.2004 15.3.2005 Eenmalige afschrijving 698 462,00 (29) 5. Sociaal verzekeringsfonds Afschrijving Wet van 30.10.2002 Besluit nr. UPP/12/4/2005 van de voorzitter van het Agentschap voor Industriële Ontwikkeling van 15.12.2005 15.12.2005 9.1.2006 Eenmalige afschrijving 2 975 558,00 (29) 6. Belastingdienst provincie Pommeren Afschrijving Wet van 30.10.2002 Besluit nr. UPP/12/4/2005 van de voorzitter van het Agentschap voor Industriële Ontwikkeling van 15.12.2005 15.12.2005 9.1.2006 Eenmalige afschrijving 5 398 177,00 (29) 7. Hoofd van de provincie Pommeren Afschrijving Wet van 30.10.2002 Besluit nr. UPP/12/4/2005 van de voorzitter van het Agentschap voor Industriële Ontwikkeling van 15.12.2005 15.12.2005 9.1.2006 Eenmalige afschrijving 138 531,00 (29) 8. KPS Lening Activiteit van KPS volgens de statuten Leningovereenkomst nr. 03/06.2005 6.6.2005 9.6.2005 26.8.2005 7 000 000,00 9. KPS Lening Activiteit van KPS volgens de statuten Leningovereenkomst nr. 02/10.2005 27.10.2005 28.10.2005 31.1.2006 6 000 000,00 10. KPS Lening Activiteit van KPS volgens de statuten Leningovereenkomst nr. 01/01.2006 11.1.2006 17.1.2006 30.6.2006 9 000 000,00 11. KPS Lening Activiteit van KPS volgens de statuten Leningovereenkomst nr. 03/07.2006 27.7.2006 07.8.2006 31.10.2006 4 000 000,00 12. KPS Lening Activiteit van KPS volgens de statuten Leningovereenkomst nr. 03/07.2006 27.7.2006 22.9.2006 28.2.2007 8 000 000,00 13. KPS Lening Activiteit van KPS volgens de statuten Leningovereenkomst nr. 01/11.2006 8.11.2006 16.11.2006 20.7.2007 4 000 000,00 14. PHZ Cenzin Kapitaalinjectie Poolse vennootschapswet van 15.9.2000 Wet van 21.12.2006 21.12.2006 27.12.2006 (1e tranche van 7 miljoen PLN) en 29.12.2006 (2e tranche van 13 miljoen PLN) Eenmalige kapitaalinjectie 20 000 000,00 15. Gdynia-scheepswerf Kapitaalinjectie Poolse vennootschapswet van 15.9.2000 Wet van 27.6.2005 27.6.2005 Juli 2005 (1e tranche v