BIJLAGE

INVESTERINGSRICHTSNOEREN VOOR HET INVESTEU-FONDS

Inhoud

1 TOEPASSINGSGEBIED 22

2 HORIZONTALE BEPALINGEN 22

2.1. Bijdrage aan de beleidsdoelstellingen van de Unie en toegevoegde waarde voor de Unie 22

2.2. Tekortkomingen van de markt, suboptimale investeringssituaties en additionaliteit 23

2.3. Gemeenschappelijke eisen voor de financierings- en investeringsverrichtingen 23

2.3.1. Uitvoerende partners, financiële intermediairs en eindontvangers 23

2.3.2. Soorten financiële producten en eisen om een gemeenschappelijk belang met uitvoerende partners en financiële intermediairs te waarborgen 25

2.3.3. Uitgesloten activiteiten 26

2.3.4. Overwegingen met betrekking tot staatssteun 26

2.4. Risicobeoordeling 26

2.5. Valuta van de financiering 27

2.6. Toewijzingsbeginselen per beleidsterrein 28

2.7. Geografische en sectorale diversificatie 28

2.8. Lidstaatcompartimenten in beleidsterreinen 29

2.9. Blendingverrichtingen die steun ontvangen uit het InvestEU-fonds 29

2.10. Strategische investeringen 30

3 DUURZAME INVESTERINGEN AANMOEDIGEN 31

3.1. Tracering en rapportering m.b.t. klimaat en milieu 32

3.2. Toepassing van de duurzaamheidstoets 33

3.3. Regeling voor een rechtvaardige transitie in het kader van InvestEU 33

4 GEBRUIK VAN DE EU-GARANTIE 34

4.1. Algemene financiële producten 35

4.1.1. Gebruik van de EU-garantie voor schuldverrichtingen 35

4.1.2. Gebruik van de EU-garantie voor eigenvermogensverrichtingen 36

4.2. Thematische financiële producten 36

4.2.1. Gebruik van de EU-garantie voor schuldverrichtingen 36

4.2.2. Gebruik van de EU-garantie voor eigenvermogensverrichtingen 36

5 DOOR DE UITVOERENDE PARTNER VERSTREKTE FINANCIERING 36

5.1. Algemene financiële producten 37

5.1.1. Door de uitvoerende partner verstrekte schuldfinanciering 37

5.1.2. Door de uitvoerende partner verstrekte eigenvermogensfinanciering 37

5.2. Thematische financiële producten 38

5.2.1. Door de uitvoerende partner verstrekte schuldfinanciering 38

5.2.2. Door de uitvoerende partner verstrekte eigenvermogensfinanciering 38

6 BELEIDSTERREINEN 39

6.1. Duurzame infrastructuur 39

6.1.1. Deelgebieden waarop de maatregelen van toepassing zijn 39

6.1.2. Kenmerken van potentiële financiële producten 47

6.2. Beleidsterrein onderzoek, innovatie en digitalisering 49

6.2.1. Deelgebieden waarop de maatregelen van toepassing zijn 49

6.2.2. Kenmerken van potentiële financiële producten 52

6.3. Beleidsterrein kmo’s 55

6.3.1. Deelgebieden waarop de maatregelen van toepassing zijn 55

6.3.2. Kenmerken van potentiële financiële producten 56

6.4. Sociale investeringen en vaardigheden 58

6.4.1. Deelgebieden waarop de maatregelen van toepassing zijn 58

6.4.2. Kenmerken van potentiële financiële producten 62

1. TOEPASSINGSGEBIED

In deze investeringsrichtsnoeren zijn de eisen vastgesteld waaraan financiële producten en financierings- en investeringsverrichtingen moeten voldoen om in aanmerking te komen voor de beleidsterreinen van het InvestEU-fonds krachtens artikel 8, lid 9 van Verordening (EU) 2021/523 van het Europees Parlement en de Raad van 24 maart 2021 tot vaststelling van het InvestEU-programma en tot wijziging van Verordening (EU) 2015/1017 (1) (“de InvestEU-verordening”):

a) de in artikel 2, lid 9, van de InvestEU-verordening bedoelde financiële producten en de in artikel 2, lid 10, van die verordening bedoelde financierings- en investeringsverrichtingen moeten voldoen aan de eisen die zijn vastgesteld in de InvestEU-verordening en in deze investeringsrichtsnoeren;

b) wanneer het investeringscomité besluiten neemt overeenkomstig artikel 24 van de InvestEU-verordening, gaat het na of deze investeringsrichtsnoeren zijn nageleefd.

Deze investeringsrichtsnoeren hebben betrekking op zowel het EU-compartiment als de lidstaatcompartimenten als bedoeld in artikel 9 van de InvestEU-verordening, tenzij anders bepaald in deze richtsnoeren. De definities in artikel 2 van de InvestEU-verordening zijn eveneens van toepassing op deze investeringsrichtsnoeren.

2. HORIZONTALE BEPALINGEN

2.1. Bijdrage aan de beleidsdoelstellingen van de Unie en toegevoegde waarde voor de Unie

Financierings- en investeringsverrichtingen waarvoor steun wordt verleend uit het InvestEU-fonds, moeten gericht zijn op investeringen die toegevoegde waarde opleveren voor de Unie. De aard van de toegevoegde waarde voor de Unie kan variëren voor financierings- en investeringsverrichtingen in het kader van specifieke financiële producten, zoals uiteengezet in elk beleidsterrein in punt 6 van de investeringsrichtsnoeren. De toegevoegde waarde voor de Unie van financierings- en investeringsverrichtingen in het kader van financiële producten kan ook worden bereikt door risicodiversificatie op het niveau van financiële producten in diverse sectoren of geografische gebieden. Bovendien kan de toegevoegde waarde voor de Unie ook worden afgeleid uit de bijdrage aan de veerkracht van de Unie op strategisch belangrijke gebieden, zoals nader toegelicht in punt 2.10.

Financierings- en investeringsverrichtingen kunnen een aanvulling vormen op subsidiefinanciering en andere steun, met name door middel van blendingverrichtingen en combinaties, teneinde de beleidsdoelstellingen van de Unie op de door InvestEU ondersteunde beleidsgebieden te verwezenlijken, zoals voor de daarin genoemde sectoren uiteengezet in artikel 3 en bijlage II van de InvestEU-verordening. InvestEU kan in het bijzonder een aanvulling vormen op relevante beleidsdoelstellingen van Horizon Europa (2), de Connecting Europe Facility (3) (CEF), het programma Digitaal Europa (4), het programma voor de eengemaakte markt (5), het Europees ruimtevaartprogramma (6), het Europees Fonds voor regionale ontwikkeling (EFRO) (7), het Cohesiefonds (8), het Europees Sociaal Fonds+ (ESF+) (9), de faciliteit voor herstel en veerkracht (RRF) (10), het Europees Landbouwfonds voor plattelandsontwikkeling (Elfpo) (11), het programma Creatief Europa (12), het Fonds voor asiel, migratie en integratie (13), het Fonds voor interne veiligheid (14), het Europees Fonds voor maritieme zaken, visserij en aquacultuur (EFMZVA) (15), het programma voor het milieu en klimaatactie (LIFE) (16), het Innovatiefonds van het EU-emissiehandelssysteem (17), EU4Health (18), het Fonds voor een rechtvaardige transitie (JTF) (19) en het Europees Defensiefonds (20).

2.2. Tekortkomingen van de markt, suboptimale investeringssituaties en additionaliteit

Overeenkomstig artikel 209, lid 2, punten a) en b), van Verordening (EU, Euratom) 2018/1046 van het Europees Parlement en de Raad (het “financieel reglement” (21)) pakt de EU-garantie tekortkomingen van de markt of suboptimale investeringssituaties aan en bewerkstelligt zij additionaliteit, zoals vastgesteld in deel A van bijlage V van de InvestEU-verordening (22).

2.3. Gemeenschappelijke eisen voor de financierings- en investeringsverrichtingen

2.3.1. Uitvoerende partners, financiële intermediairs en eindontvangers

Overeenkomstig artikel 2, lid 13, van de InvestEU-verordening zijn uitvoerende partners in aanmerking komende tegenpartijen, zoals financiële instellingen, waarmee de Commissie een garantieovereenkomst heeft gesloten.

Uitvoerende partners kunnen financiering rechtstreeks (23) verstrekken aan eindontvangers of onrechtstreeks via particuliere of openbare financiële intermediairs.

Uitvoerende partners kunnen ook adviespartners worden om in het kader van de InvestEU-advieshub rechtstreeks of onrechtstreeks technische bijstand en steun voor capaciteitsopbouw te verstrekken aan financiële intermediairs en eindontvangers. Financiële intermediairs kunnen ook technische bijstand en steun voor capaciteitsopbouw verstrekken aan eindontvangers of daar zelf van profiteren.

Directe verrichtingen betreffen rechtstreekse financiering door uitvoerende partners aan eindontvangers (24).

Voor indirecte verrichtingen kunnen de uitvoerende partners overeenkomsten sluiten met financiële intermediairs overeenkomstig artikel 208, lid 4, van het Financieel Reglement. In het geval van financiering via intermediairs moeten die financiële intermediairs overeenkomstig artikel 208, lid 4, van het Financieel Reglement door de uitvoerende partners worden geselecteerd volgens procedures die gelijkwaardig zijn aan de procedures die de Commissie toepast. Dergelijke procedures moeten openbaar, transparant, evenredig en niet-discriminerend zijn, en moeten belangenconflicten vermijden. Ze kunnen bijvoorbeeld de vorm aannemen van een oproep tot het indienen van blijken van belangstelling. Indirecte verrichtingen kunnen ook bestaan uit het verstrekken van financiering via investeringsplatformen, zoals gedefinieerd in artikel 2, lid 18, van de InvestEU-verordening.

Overeenkomstig artikel 209, lid 2, punt a), en artikel 219, lid 3, van het Financieel Reglement verlenen financierings- en investeringsverrichtingen alleen steun aan eindontvangers die op het tijdstip van de financiële steun van de Unie economisch levensvatbaar worden geacht volgens internationaal aanvaarde normen.

De in aanmerking komende eindontvangers moeten natuurlijke personen of rechtspersonen zijn, waaronder:

a) particuliere entiteiten zoals SPV’s (special purpose vehicles) of projectmaatschappijen, grote bedrijven, midcaps (ook kleine) (25) en middelgrote en kleine bedrijven;

b) entiteiten van de openbare sector (al dan niet territoriaal, maar met uitsluiting van financierings- en investeringsverrichtingen met entiteiten (26) die leiden tot rechtstreeks risico op lidstaatniveau) en entiteiten van publiekrechtelijke aard;

c) gemengde entiteiten, zoals publiek-private partnerschappen (PPP’s) en particuliere bedrijven met een publiekstaak of

d) non-profitorganisaties.

De beoogde eindontvangers van een financieel product worden gedefinieerd in de garantieovereenkomst.

Uitvoerende partners mogen zich niet in een van de in artikel 136, lid 1, of artikel 136, lid 4, punt a) of b), van het Financieel Reglement bedoelde situaties bevinden. Met betrekking tot financiële intermediairs en eindontvangers wordt de toepassing van artikel 136 gespecificeerd in de garantieovereenkomsten. Wanneer de eindontvangers van financierings- en investeringsverrichtingen grote ondernemingen of entiteiten van de openbare sector en entiteiten van publiekrechtelijke aard zijn die profijt trekken van gemakkelijkere toegang tot kapitaalmarkten of bankfinanciering of lagere risiconiveaus vertonen, moet de uitvoerende partner een hoge toegevoegde waarde voor het beleid aantonen

Op basis van de informatie die de uitvoerende partner heeft verstrekt, gaat het investeringscomité na of een door InvestEU ondersteunde financierings- of investeringsverrichting die is ingediend door een uitvoerende partner of een combinatie van dergelijke verrichtingen die is ingediend door meer dan een uitvoerende partner:

a) voor directe verrichtingen: niet meer dan 50 % (27) van de totale projectkosten bedraagt,

b) voor eigenvermogensverrichtingen: niet meer dan 50 % van de grootte van het fonds (28),

c) in het geval van indirecte schuldverrichtingen behoudt de financiële intermediair minstens 20 % van de blootstelling.

Deze eisen zijn van toepassing, tenzij anders is gespecificeerd in punt 5 van deze investeringsrichtsnoeren.

Voor indirecte verrichtingen vereist de uitvoerende partner contractueel dat een financiële intermediair dezelfde transactie met eindontvangers of andere intermediairs niet in meer dan één door InvestEU ondersteunde portefeuille opneemt.

Wat de eis van punt b) hierboven betreft, moet de uitvoerende partner, met betrekking tot indirecte eigenvermogensverrichtingen, aan potentiële financiële intermediairs vragen hem te informeren over hun voornemen om investeringen te zoeken bij een andere uitvoerende partner en/of financiële intermediair die de EU-garantie geniet, met inachtneming van de vertrouwelijkheidsvereisten die bindend zijn voor de potentiële financiële intermediairs.

Eindontvangers zijn contractueel verplicht te bevestigen dat de combinatie van steun uit het InvestEU-fonds en uit andere programma’s van de Unie niet meer dan de totale projectkosten bedraagt, indien van toepassing, en dat door InvestEU ondersteunde financiering niet wordt gebruikt voor de voorfinanciering van een subsidie uit programma’s van de Unie of dat een subsidie uit een programma van de Unie niet zal worden gebruikt om InvestEU-steun terug te betalen.

Uitvoerende partners moeten de zichtbaarheid van de InvestEU-steun garanderen overeenkomstig artikel 32 van de InvestEU-verordening, zoals verder gespecificeerd in de garantieovereenkomsten, rekening houdend met de aard van het financiële producten en van de eindontvangers.

2.3.2. Soorten financiële producten en eisen om een gemeenschappelijk belang met uitvoerende partners en financiële intermediairs te waarborgen

2.3.2.1. Prioritering van beleidsdoelstellingen

Om de beleidsdoelstellingen voor elk financieel product te prioriteren, worden essentiële prestatie-indicatoren vastgesteld die aantonen in welke mate een beleidsdoelstelling wordt bereikt. Bovendien wordt gebruikgemaakt van een of meer van de volgende middelen:

a) richtbedragen voor financiering die wordt verstrekt voor bepaalde beleidsprioriteiten;

b) specifieke criteria, gericht op relevante eindontvangers;

c) verschillende dekking door de EU-garantie van risico’s voor specifieke beleidsprioriteiten;

d) concentratiegrenzen per sector/geografisch gebied;

e) een gerechtvaardigd prestatiegebaseerd mechanisme om de verwezenlijking van specifieke beleidsprioriteiten weer te geven;

f) vaststelling van mijlpalen en streefdoelen in verband met de toewijzing van aanvullende tranches van de EU-garantie aan nieuwe of bestaande financiële producten van een uitvoerende partner, of

g) alle andere passende middelen.

De prioriteitsbepaling en de toepasselijke middelen worden in de garantieovereenkomst gespecificeerd.

Voorts wordt tussen de Commissie en elke uitvoerende partner een nauwe dialoog tot stand gebracht om beleidssturing te geven en de pijplijn van in het kader van het InvestEU-fonds geplande verrichtingen te evalueren.

Om flexibiliteit te bieden en te kunnen reageren op potentieel veranderende markt- en beleidsbehoeften in het kader van elk beleidsterrein, kunnen de Commissie en de relevante bestuursorganen van InvestEU op basis van de in dit punt beschreven middelen prioriteit geven aan de in bijlage II van de InvestEU-verordening vermelde gebieden die in aanmerking komen voor financiering. De Commissie kan met name:

a) samen met uitvoerende partners een periodieke beoordeling uitvoeren van de door de uitvoerende partners verstrekte projectenpijplijn. De projectenpijplijn bestaat uit geaggregeerde informatie (of gedetailleerde informatie, met inachtneming van de vertrouwelijkheidsverbintenissen tussen de uitvoerende partner en de eindontvanger, indien dit in de garantieovereenkomst is overeengekomen) over het geplande financieringsbedrag in het kader van de desbetreffende beleidsgebieden, op subsectorniveau, en de geografische dekking van de verrichtingen. Voor de in punt 2.3.2.2 gedefinieerde thematische producten en voor financierings- en investeringsverrichtingen die profiteren van blending zoals gedefinieerd in punt 2.9, moet meer gedetailleerde informatie worden verstrekt;

b) aangeven hoe de in deze richtsnoeren vermelde subsidiabiliteitscriteria en prioriteringsmiddelen moeten worden geïnterpreteerd;

c) de prestaties en het toepassingsgebied van de relevante financiële producten beoordelen teneinde de verwezenlijking van de in deze richtsnoeren genoemde beleidsprioriteiten te optimaliseren.

Binnen het in dit punt 2.3.2.1 uiteengezette kader kunnen indicatieve streefcijfers worden vastgesteld onder algemene financiële producten, gericht op specifieke beleidsdoelstellingen.

2.3.2.2. Financiële producten

Financiële producten kunnen de vorm aannemen van algemene financiële producten, thematische financiële producten en gezamenlijke algemene of thematische financiële producten.

Algemene financiële producten ondersteunen een of meer beleidsgebieden die onder elk beleidsterrein vallen, zoals verder gedefinieerd in punt 6 van deze investeringsrichtsnoeren.

In gemotiveerde gevallen, al naargelang het risicoprofiel van de financierings- en investeringsverrichtingen die gericht zijn op specifieke beleidsdoelstellingen, kunnen thematische financiële producten worden gecreëerd in het kader van beleidsterreinen.

Een thematisch financieel product is gericht op een duidelijk afgebakend beleidsgebied met een hogere toegevoegde waarde voor de Unie, waarop de tekortkoming van de markt of de suboptimale investeringssituatie niet kan worden opgelost met algemene financiële producten omdat ze aanzienlijk afwijkt van de voorwaarden van de beschikbare algemene financiële producten. Dit kan met name het gevolg zijn van het hoog risicoprofiel van de financierings- en investeringsverrichtingen, waarvoor een hogere EU-garantie nodig is aan de hand van een asymmetrische, beperkte of geen risicodeling met de uitvoerende partner. De financiële bijdrage van de uitvoerende partner moet in elk geval voldoen aan artikel 13, leden 4 en 5, van de InvestEU-verordening op portefeuillebasis.

Een thematisch financieel product wordt gebaseerd op een beoordeling van marktfalen of suboptimale investeringssituatie, die evenredig moet zijn met de kenmerken van het voorgestelde thematische financiële product, voor zover het product nog niet het voorwerp heeft uitgemaakt van door bestaande beoordelingen en studies.

Naast de evaluatie van de pijplijn verstrekt de uitvoerende partner de Commissie specifieke informatie over de subsidiabiliteit van elke financierings- of investeringsverrichting in het kader van een thematisch product, zoals vastgesteld in de garantieovereenkomst.

Een gezamenlijk algemeen of thematisch financieel product kan worden ontwikkeld om beleidsdoelstellingen die onder meer dan één beleidsterrein vallen, op efficiëntere wijze aan te pakken. Dergelijke producten combineren middelen uit twee of meer beleidsterreinen.

2.3.3. Uitgesloten activiteiten

Het InvestEU-fonds verleent geen steun aan de in deel B van bijlage V bij de InvestEU-verordening bedoelde activiteiten.

2.3.4. Overwegingen met betrekking tot staatssteun

Middelen van lidstaten die gebruikt worden voor financierings- en investeringsverrichtingen die worden ondersteund in het kader van het InvestEU-fonds, onder EU- en lidstaatcompartimenten, kunnen in bepaalde gevallen als staatssteun worden aangemerkt in de zin van artikel 107, lid 1, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (VWEU). Ze zijn echter vrijgesteld van de aanmeldingsverplichting voor staatssteunmaatregelen die is vastgesteld in artikel 108, lid 3, VWEU als ze voldoen aan de eisen die zijn vastgesteld in de algemene groepsvrijstellingsverordening (29), met name het specifieke InvestEU-gedeelte daarvan (30), of in een andere groepsvrijstellingsverordening (31). Staatssteun die niet voldoet aan de voorwaarden van een van de groepsvrijstellingsverordeningen moet overeenkomstig artikel 108 VWEU bij de Commissie worden aangemeld.

2.4. Risicobeoordeling

Voor alle directe schuldverrichtingen voeren de uitvoerende partners hun standaardrisicobeoordeling uit, waarbij de kans op wanbetaling en het verwachte terugvorderingspercentage en de classificatie volgens het interne rating- of classificatiesysteem van de uitvoerende partner worden berekend en aan de Commissie worden gerapporteerd.

Om het algemene risico van de verrichting weer te geven, wordt deze kansberekening uitgevoerd zonder rekening te houden met de EU-garantie en de financiële bijdrage van de uitvoerende partner. De uitvoerende partner moet echter rekening houden met het feit dat sommige verrichtingen die onder thematische producten vallen, overeenkomstig zijn regels en procedures buiten het bereik van zijn reguliere risicomaatstaven kunnen vallen. Om te garanderen dat risico’s op passende wijze worden gerapporteerd, verricht de uitvoerende partner in dergelijke gevallen, in samenwerking met de Commissie, een adequate risicobeoordeling.

In het kader van de aanvraag voor steun uit het InvestEU-fonds moet eveneens informatie over het verwachte risicoprofiel van schuldverrichtingen bij het investeringscomité worden ingediend. Een schuldverrichting is een verrichting met de risicokenmerken van schuld, die instrumenten in de juridische vorm van schuld kan omvatten. Voorbeelden van schulden zijn leningen, financiële leases, hypotheken, kredietbrieven, garanties, standbykredietfaciliteiten en op de kapitaalmarkten uitgegeven effecten zoals obligaties; deze kunnen niet-achtergesteld, mezzanine of achtergesteld zijn en gedekt of ongedekt zijn.

Voor eigenvermogensverrichtingen kan de EU-garantie worden gebruikt ter ondersteuning van investeringen in individuele entiteiten of projecten (eigenvermogensinvesteringen) door de uitvoerende partners of via investeringen in fondsen (met inbegrip van paraplufondsen, mede-investeringsvehikels of andere types intermediairs) of andere soorten financieringsvehikels die risico’s van eigenvermogensportefeuilles vertonen (eigenvermogensportefeuille).

Een eigenvermogensverrichting is een verrichting met de risicokenmerken van eigen vermogen. Dit kan instrumenten omvatten in de juridische vorm van eigen vermogen, zoals beleggingen in gewone of preferente aandelen, en quasi-eigenvermogens- of hybride-instrumenten, zoals sterk achtergestelde leningen met winstdeelneming, mezzaninefinanciering, risicokredieten, converteerbare obligaties, warrants of andere vormen van equity kickers wanneer de houder wordt blootgesteld aan eigenvermogensrisico’s. Voor directe eigenvermogensverrichtingen voert de uitvoerende partner zijn standaardbeoordeling uit en brengt hij daarover verslag uit aan de Commissie. Voor verrichtingen die buiten het toepassingsgebied van de gewone eigenvermogensmaatstaven vallen, ontwikkelt de uitvoerende partner in samenwerking met de Commissie een passende beoordelingsmethode om adequate rapportage te waarborgen.

De uitvoerende partner bepaalt aan de hand van zijn standaardrisicobeoordeling of een verrichting een eigenvermogensverrichting of schuldverrichting is, ongeacht de rechtsvorm en de benaming ervan, en rapporteert dit aan de Commissie.

Voor verrichtingen via intermediairs kunnen de uitvoerende partners zich baseren op de standaardprocedures van financiële intermediairs met betrekking tot de beoordeling van het risico van de eindontvangers of de waardering van de verrichting, al naargelang het geval. In de garantieovereenkomst wordt bepaald dat het resultaat van de door de uitvoerende partners uitgevoerde analyse, gebaseerd op de input van financiële intermediairs op portefeuilleniveau, wordt gerapporteerd aan de Commissie, zodat zij het effect van dergelijke verrichtingen op het door de EU-garantie gedragen risico en de toereikendheid van de voorzieningsbehoeften kan beoordelen.

Financierings- en investeringsverrichtingen worden afgezet tegen een gemeenschappelijk beoordelingssysteem dat is opgezet overeenkomstig artikel 11, lid 1, punt b), ii), van de InvestEU-verordening. Relevante informatie over de risicobeoordeling van een financierings- of investeringsverrichting wordt ter beschikking gesteld van het investeringscomité, overeenkomstig artikel 24, lid 4, van de InvestEU-verordening, en van de Commissie, voor rapportagedoeleinden. De gedetailleerde eisen worden vastgesteld in de garantieovereenkomsten, met inachtneming van de belangen van de EU als borgsteller en passende bescherming van de vertrouwelijkheid van privéinformatie en/of commercieel gevoelige informatie.

2.5. Valuta van de financiering

De EU-garantie aan de uitvoerende partners wordt verstrekt in euro.

De financiering voor eindontvangers in het kader van financierings- en investeringsverrichtingen, mag worden verstrekt in alle valuta met de status van wettelijk betaalmiddel in een lidstaat. De financiering kan ook bijdragen tot de ontwikkeling van lokale kapitaalmarkten.

Financiering kan ook in andere verhandelbare valuta worden verstrekt. Uitvoerende partners en financiële intermediairs streven er echter naar te voorkomen dat eindontvangers worden blootgesteld aan wisselkoersrisico’s. In de regel kan financiering aan eindontvangers alleen in andere valuta dan het wettelijk betaalmiddel van de staat waarin de eindontvanger is gevestigd, worden verstrekt als daar goede economische redenen voor zijn. In dergelijke gevallen moet de financiering bij voorkeur in euro worden verstrekt.

2.6. Toewijzingsbeginselen per beleidsterrein

Financiële producten worden vastgesteld in het kader van het passende beleidsterrein overeenkomstig de volgende beginselen:

a) financiële producten ter ondersteuning van financierings- en investeringsverrichtingen die als hoofddoel hebben een positief sociaal effect te bewerkstelligen of vaardigheden te ontwikkelen, vallen onder het beleidsterrein sociale investeringen en vaardigheden;

b) financiële producten ter ondersteuning van portefeuilles die uitsluitend uit kmo’s en kleine midcaps bestaan, via intermediairs en in de vorm van schulden of eigen vermogen, vallen onder het beleidsterrein kmo, behalve die welke onder het toepassingsgebied van punt a) vallen. Voor directe verrichtingen worden financiële producten ter ondersteuning van portefeuilles die uitsluitend uit kmo’s en kleine midcaps bestaan, als algemeen beleidsgebied als bedoeld in artikel 8, lid 1, punt c), van de InvestEU-verordening toegewezen aan het beleidsterrein kmo, terwijl financiële producten die gericht zijn op andere specifieke beleidsgebieden moeten worden toegewezen aan het beleidsterrein dat betrekking heeft op dat gebied;

c) financiële producten ter ondersteuning van onderzoeks-, innovatie- of digitaliseringsactiviteiten vallen onder het beleidsterrein onderzoek, innovatie en digitalisering (OID), behalve de in de punten a) en b) bedoelde activiteiten;

d) financiële producten ter ondersteuning van infrastructuuractiviteiten, bijbehorende mobiele activa, de uitrol van innovatieve technologieën waarvoor het risico zich hoofdzakelijk aan de vraagzijde bevindt en sectorspecifieke marktontwikkeling vallen onder het beleidsterrein duurzame infrastructuur, mits de volgende voorwaarden zijn vervuld: i) financiële producten die verband houden met sociale infrastructuur (32) worden toegewezen aan het beleidsterrein sociale investeringen en vaardigheden; ii) financiële producten in verband met infrastructuur waarvoor het grootste risico bestaat uit technologische ontwikkeling en innovatieactiviteiten, moeten worden toegewezen aan het beleidsterrein OID. Financiële producten die verband houden met projecten die relevante beleidsdoelstellingen inzake duurzame infrastructuur nastreven, mogen echter ook door kmo’s en kleine midcaps worden uitgevoerd en ontwikkeld in het kader van het beleidsterrein duurzame infrastructuur, voor zover de portefeuilles niet onder punt b) vallen.

Kapitaalsteun voor kmo’s overeenkomstig artikel 3, lid 1, punt g), van de InvestEU-verordening kan worden verstrekt aan de hand van financiële producten die onder om het even welk beleidsterrein vallen.

Gezamenlijke financiële producten vallen onder twee of meer beleidsterreinen overeenkomstig de relevante garantietoewijzingsmechanismen, zoals uiteengezet in de garantieovereenkomsten. Deze garantietoewijzingsmechanismen kunnen bestaan uit een evenredige verdeling van elke financierings- of investeringsverrichting die vooraf is vastgesteld tussen de relevante beleidsterreinen of een ander mechanisme.

Elke individuele financierings- of investeringsverrichting die door de uitvoerende partner wordt voorgesteld, wordt toegewezen aan het respectieve financiële product waarmee ze overeenstemt. Voor een financierings- of investeringsverrichting die voldoet aan de criteria van meer dan één vastgesteld financieel product, wordt de verrichting toegewezen aan het financieel product waarop haar hoofddoel betrekking heeft, overeenkomstig artikel 8, lid 4, van de InvestEU-verordening.

Bij het indienen van een specifieke financierings- of investeringsverrichting stelt de uitvoerende partner het desbetreffende financieel product voor onder het beleidsterrein waaraan de financierings- of investeringsverrichting wordt toegewezen

2.7. Geografische en sectorale diversificatie

Het volume van de door de EU-garantie gedekte financierings- en investeringsverrichtingen in drie willekeurige lidstaten mag aan het einde van de investeringsperiode niet meer dan 45 % uitmaken van het bedrag van de door het InvestEU-fonds ondersteunde financiering voor alle uitvoerende partners samen. Financierings- en investeringsverrichtingen of de relevante delen daarvan die onder de lidstaatcompartimenten vallen, zijn niet daaronder begrepen.

Bovendien moet alles in het werk worden gesteld om ervoor te zorgen dat aan het einde van de investeringsperiode een breed scala van in bijlage II bij de InvestEU-verordening vermelde in aanmerking komende gebieden wordt bestreken. Dat omvat met name opkomende of onderontwikkelde markten, en houdt rekening met financiële producten die door de uitvoerende partner worden verstrekt. Elk van de in bijlage II bij de InvestEU-verordening genoemde gebieden die in aanmerking komen voor financierings- en investeringsverrichtingen kan worden gedekt door een financieel product.

Om de geografische diversificatie te bevorderen, kunnen investeringsplatformen worden opgericht om de inspanningen en de deskundigheid van uitvoerende partners te combineren met die van nationale stimuleringsbanken of -instellingen met beperkte ervaring op het gebied van het gebruik van financieringsinstrumenten.

In het kader van de lidstaatcompartimenten zullen het geografische toepassingsgebied en specifieke ringfencing worden opgenomen in de respectieve bijdrageovereenkomsten.

2.8. Lidstaatcompartimenten in beleidsterreinen

Er kunnen lidstaatcompartimenten worden ingesteld die een of meer toepasselijke beleidsterreinen bestrijken. Zij bestaan uit speciaal daarvoor bestemde bijdragen van lidstaten, om te garanderen dat de beleidsdoelstellingen van de fondsen in gedeeld beheer of van de faciliteit voor herstel en veerkracht worden verwezenlijkt, of voor de verwezenlijking van de doelstellingen in de bijdrageovereenkomst, al naargelang de herkomst van het bijgedragen bedrag. De lidstaatcompartimenten kunnen onder meer kapitaalsteun verlenen aan kmo’s overeenkomstig artikel 3, lid 1, punt g), van de InvestEU-verordening.

De financierings- en investeringsverrichtingen in het kader van de lidstaatcompartimenten moeten worden uitgevoerd overeenkomstig de regels van het InvestEU-fonds en moeten voldoen aan de onderhavige investeringsrichtsnoeren en een bijdrageovereenkomst overeenkomstig artikel 10 van de InvestEU-verordening, met inbegrip van de doelstellingen van de bijdragende programma’s.

Elk lidstaatcompartiment (33) kan steun verlenen in de volgende scenario’s met betrekking tot financiële producten als uiteengezet in punt 2.3.2.2:

a) een bestaand financieel product dat voor het EU-compartiment is ontworpen, mag ook onder het lidstaatcompartiment ten uitvoer worden gelegd. De bijdrage wordt gereserveerd voor de lidsta(a)t(en) of regio(“s) van oorsprong;

b) er kunnen op maat gemaakte financiële producten worden ontwikkeld om tegemoet te komen aan specifieke behoeften en specifieke eindontvangers in de lidstaat of regio van oorsprong. Het kan gaan om een nieuw type financieel product zijn of een financieel product dat aanzienlijk verschilt van een bestaand financieel product dat voor het EU-compartiment is ontwikkeld;

c) een financieel product kan steun uit de EU- en lidstaatcompartimenten op complementaire wijze combineren.

Twee of meer lidstaten kunnen een gezamenlijke bijdrageovereenkomst met de Commissie sluiten overeenkomstig artikel 10, lid 2, van de InvestEU-verordening.

2.9. Blendingverrichtingen die steun ontvangen uit het InvestEU-fonds

Blendingverrichtingen (34), als gedefinieerd in artikel 2, lid 5, en als bedoeld in artikel 6, lid 2, van de InvestEU-verordening, omvatten steun van het InvestEU-fonds. Een voorstel voor een financierings- of investeringsverrichting die deel uitmaakt van een dergelijke blendingverrichting wordt door de uitvoerende partner ter goedkeuring ingediend bij het investeringscomité.

De blendingverrichting wordt uitgevoerd volgens de InvestEU-regels. Het door het sectorale programma (35) geboden gemengde element kan de vorm aannemen van een subsidie of een financieringsinstrument en moet voldoen aan de subsidiabiliteitsregels van het sectorale programma. Het gemengde element dat de vorm aanneemt van een financieel instrument kan worden gecombineerd met en het risico delen met de InvestEU-garantie, zoals nader gespecificeerd in de garantieovereenkomst. Het relevante werkprogramma (36) vormt het financieringsbesluit met betrekking tot het gemengde element van het sectoraal programma en vermeldt de kenmerken, de doelstellingen, het begrotingsbedrag van het sectorale programma dat wordt toegewezen aan blendingverrichtingen en de lijst van de entiteiten die betrokken zijn bij de blendingverrichting. Een besluit over het gemengde element van een sectoraal programma laat het besluit van het investeringscomité over de EU-garantie in het kader van de InvestEU-verordening onverlet.

Bij het ontwerp en de uitvoering van een blendingverrichting wordt bijzondere aandacht besteed aan de efficiëntie en evenredigheid van de gecombineerde steun van de Unie. In de garantieovereenkomst wordt aangegeven onder welk(e) financiële product(en) blendingverrichtingen kunnen worden ingediend en welke specifieke bepalingen van toepassing zijn op blendingverrichtingen. Deze bepalingen kunnen indicatieve of verplichte maxima voor de respectieve steuntranches van de Unie omvatten. Bovendien kan geaggregeerde informatie (of, indien overeengekomen in de garantieovereenkomst, gedetailleerde informatie) over blendingverrichtingen worden herzien tijdens de besprekingen over de projectpijplijn met de Commissie. Het scorebord geeft aan of een blendingverrichting profijt trekt van een subsidiecomponent of een financieringsinstrument van andere programma’s van de Unie.

Naast de evaluatie van de pijplijn verstrekt de uitvoerende partner de Commissie specifieke informatie over de subsidiabiliteit van elke financierings- of investeringsverrichting die profijt trekt van blending in het kader van een thematisch product, zoals gedefinieerd in de garantieovereenkomst. Voor homogene indirecte financierings- of investeringsverrichtingen kunnen in de garantieovereenkomsten specifieke subsidiabiliteitscriteria voor transacties met eindontvangers worden vastgesteld die de behoefte aan dergelijke specifieke informatie kunnen vervangen.

2.10. Strategische investeringen

Financierings- of investeringsverrichtingen in het kader van InvestEU kunnen bijdragen aan activiteiten die van strategisch belang zijn voor de Unie, zoals bepaald in artikel 8, lid 3, van de InvestEU-verordening Dergelijke activiteiten worden als strategische investeringen beschouwd indien zij:

i) betrekking hebben op projecten en eindontvangers die verband houden met risico’s voor de veiligheid of de openbare orde van de Unie en haar lidstaten, met name investeringen in de sectoren ruimtevaart, defensie en cyberbeveiliging: — voor defensie, investeringen in defensietechnologieën en -producten die worden genoemd in het jaarlijkse werkprogramma voor het Europees Defensiefonds; — voor ruimtevaart, investeringen in de volgende producten: — atoomklokken (bv. voor plaatsbepalingssystemen van Galileo); — strategische draagraketten (d.w.z. ruimtelanceervoertuigen voor door de Unie gecontroleerde ruimtesystemen), en — ruimtevaartproducten die zijn opgenomen in een lijst die jaarlijks door de Commissie wordt vastgesteld en aan de raad van bestuur wordt meegedeeld; — voor cyberbeveiliging: investeringen die uitsluitend gericht zijn op de ontwikkeling en uitrol van cyberbeveiligingsinstrumenten en -oplossingen, ook als onderdeel van de uitrol of modernisering van digitale netwerken en data-infrastructuur; of

ii) bijdragen tot de veerkracht van de Unie op gebieden van strategisch belang voor de Unie, zoals uiteengezet in de punten 6.1.1.8, 6.2.1.1 en 6.4.1.1, door strategische waardeketens en activiteiten van strategisch belang voor de Unie te handhaven en te versterken, met inbegrip van belangrijke projecten van gemeenschappelijk Europees belang (IPCEI), op de gebieden kritieke infrastructuur, transformatieve technologieën, baanbrekende innovaties en input voor bedrijven en consumenten.

Voor directe verrichtingen ziet de uitvoerende partner erop toe dat strategische investeringen voldoen aan de in de onderstaande alinea’s vastgestelde beperkingen. Voor indirecte verrichtingen vereist de uitvoerende partner contractueel dat een financiële intermediair erop toeziet dat dezelfde beperkingen worden nageleefd.

Er gelden beperkingen voor eindontvangers die onder punt i) van de eerste alinea vallen, behalve in het geval van directe verrichtingen van minder dan 10 000 000 EUR en transacties in het kader van directe verrichtingen van minder dan 10 000 000 EUR.

Met het oog op de toepassing van de in dit punt bedoelde beperkingen wordt verstaan onder:

a) “zeggenschap”: het vermogen om via een of meer intermediaire juridische entiteiten direct of indirect beslissende invloed op een juridische entiteit uit te oefenen;

b) “uitvoerende bestuursstructuur”: een overeenkomstig het nationale recht aangewezen orgaan van een juridische entiteit dat in voorkomend geval aan de algemeen directeur rapporteert of aan een andere persoon met soortgelijke beslissingsbevoegdheid, en dat gemachtigd is om de strategie, doelstellingen en algemene richting van de juridische entiteit te bepalen, en belast is met het toezicht op en de monitoring van de bestuurlijke besluitvorming;

c) “entiteit uit een derde land”: een juridische entiteit die in een derde land is gevestigd of, indien deze in de Unie is gevestigd, waarvan het uitvoerend beheer zich in een derde land bevindt. De vestigingsplaats van de juridische entiteit wordt bepaald door de plaats van haar maatschappelijke zetel.

Een onder punt i) vallende eindontvanger mag niet onder zeggenschap van een derde land of entiteiten uit een derde land staan en moet zijn uitvoerend beheer in de Unie hebben.

Als de onder punt i) vallende eindontvanger betrokken is bij een strategische investering op het gebied van 5G-connectiviteit gelden de maatregelen en risicobeperkingsplannen overeenkomstig de toolbox inzake 5G-cyberbeveiliging (37) ook voor zijn leveranciers. Dergelijke leveranciers zijn met name verkopers van telecommunicatieapparatuur en fabrikanten en andere derde leveranciers, zoals cloudinfrastructuuraanbieders, verleners van beheerde diensten, systeemintegrators, beveiligings- en onderhoudscontractanten, fabrikanten van transmissieapparatuur.

Als de onder punt i) vallende eindontvanger betrokken is bij een strategische investering op het gebied van defensie geldt deze beperking ook voor zijn leveranciers en onderaannemers.

De in de drie bovenstaande alinea’s vermelde beperkingen met betrekking tot het ontbreken van controle door een derde land of entiteit uit een derde land zijn niet van toepassing op een financierings- en investeringsverrichting wanneer de onder punt i) vallende eindontvanger kan aantonen dat hij een juridische entiteit is waarvoor zijn lidstaat van vestiging een zekerheid heeft goedgekeurd overeenkomstig de beginselen inzake subsidiabele entiteiten in de relevante bepalingen van de verordening inzake het Europees Defensiefonds (“EDF”) (38) of de vrijstelling van de Commissie die is toegekend overeenkomstig de beginselen inzake subsidiabele entiteiten in de relevante bepalingen van de ruimtevaartverordening (39). De uitvoerende partner moet de Commissie in kennis stellen van elke toegestane afwijking van de in dit punt 2.10 uiteengezette beperkingen.

Onder punt i) vallende eindontvangers mogen intellectuele-eigendomsrechten op kritieke technologieën en technologieën die bijdragen tot het waarborgen van de essentiële veiligheidsbelangen van de Unie en haar lidstaten niet exclusief in licentie geven of overdragen aan derde landen of entiteiten uit derde landen, tenzij de lidstaat waarin de eindontvanger is gevestigd daarvoor zijn goedkeuring geeft.

Deze beperking vervalt 5 jaar na de datum van de laatste uitbetaling van de financiering.

3. DUURZAME INVESTERINGEN AANMOEDIGEN

Als belangrijk onderdeel van het investeringsplan voor een duurzaam Europa/investeringsplan voor de Europese Green Deal (40), zal InvestEU helpen om de doelstellingen van de Europese Green Deal en het mechanisme voor een rechtvaardige transitie te verwezenlijken. Het zal ook bijdragen tot de versterking van de sociale dimensie van de Unie.

De InvestEU-verordening bevat specifieke wettelijke eisen met betrekking tot de bijdrage aan de klimaat- en milieudoelstellingen en de duurzaamheid van financierings- en investeringsverrichtingen die door de EU-garantie worden gesteund. In de context van InvestEU verwijst duurzaamheid naar de gevolgen voor de drie in de InvestEU-verordening genoemde dimensies: klimaat, milieu en maatschappij.

Bovendien bepaalt artikel 8, lid 5, van de InvestEU-verordening dat projecten die niet stroken met de klimaatdoelstellingen, overeenkomstig de beginselen die zijn uiteengezet in de richtsnoeren voor de duurzaamheidstoets, niet in aanmerking komen voor steun.

Bij het ontwerp van financiële producten in het kader van InvestEU wordt rekening gehouden met de bijdrage ervan tot de duurzaamheidsdoelstellingen, onder meer door de opschaling van de markt voor groene obligaties en duurzaamheidsobligaties; de uitrol van innovatieve en duurzame oplossingen op het gebied van de circulaire economie, bio-economie, blauwe economie, voedsel en klimaatverandering; de bescherming van het milieu en natuurlijk kapitaal (lucht, water, natuur, land en biodiversiteit); de transitie en het koolstofvrij maken van energie-intensieve industrieën, onder meer door investeringen in digitale technologieën en circulaire systemen; sectoren die steun nodig hebben om te kunnen voldoen aan de klimaatdoelstellingen van de Europese Unie voor 2030 en 2050; de behoefte om oplossingen te vinden voor de negatieve gevolgen voor kwetsbare burgers, zoals burgers die behoefte hebben aan bijscholing of omscholing, de aanpassing aan nieuwe vormen van werk en regio’s die achterop hinken wat duurzame industrieën en diensten betreft; en de bevordering van gendergelijkheid en gelijkheid op andere gronden.

Uitvoerende partners worden aangemoedigd om economische activiteiten te ondersteunen die sporen met de criteria van Verordening (EU) 2020/852 (41).

Er kunnen specifieke adviesdiensten worden verleend aan projectontwikkelaars, financiële intermediairs of uitvoerende partners (42), met name voor het opbouwen van de capaciteit om tegemoet te komen aan de eisen van de duurzaamheidstoets en voor het opbouwen van een pijplijn van projecten die de bovengenoemde doelstellingen nastreven.

3.1. Tracering en rapportering m.b.t. klimaat en milieu

Zoals opgemerkt in overweging 10 van de InvestEU-verordening zal naar verwachting ten minste 30 % van de totale financiële middelen van het InvestEU-programma aan de realisatie van klimaatdoelstellingen bijdragen. Bovendien bevat artikel 8, lid 8, van de InvestEU-verordening een specifieke doelstelling voor het EU-compartiment, namelijk dat minstens 60 % van het totale volume van financierings- en investeringsverrichtingen betrekking moet hebben op de klimaat- en milieugerelateerde doelstellingen van het beleidsterrein duurzame infrastructuur. Van de financierings- en investeringsverrichtingen wordt ook verwacht dat ze bijdragen aan de algemene biodiversiteitsdoelstellingen van de Unie.

Klimaat- en milieudoelstellingen zijn van toepassing op zowel het EU- als het lidstaatcompartiment van het InvestEU-fonds. De berekeningen en het toezicht op de verwezenlijking van de doelstellingen (43) vinden echter afzonderlijk plaats voor het EU- en het lidstaatcompartiment.

Uitvoerende partners meten de bijdrage van de bij het investeringscomité ingediende financierings- en investeringsverrichtingen tot de klimaat- en milieudoelstellingen overeenkomstig de in artikel 8, lid 7, van de InvestEU-verordening bedoelde richtsnoeren van de Commissie met betrekking tot het EU-klimaat- en milieuvolgsysteem. De klimaat- en milieumonitoring in het kader van het InvestEU-fonds zal voortbouwen op een coherent systeem voor het verzamelen, noteren en bundelen van relevante informatie van alle uitvoerende partners, en zal de verenigbaarheid garanderen met een bredere klimaatmonitoringmethode die van toepassing is op alle relevante programma’s die uit de begroting van de Unie worden gefinancierd. Dit systeem moet op passende wijze gebruikmaken van de criteria om te bepalen of een economische activiteit ecologisch duurzaam is overeenkomstig de verordening betreffende de totstandbrenging van een kader ter bevordering van duurzame beleggingen (44).

Om toezicht te houden op de verwezenlijking van de klimaatdoelstelling van 30 % en de cumulatieve klimaat- en/of milieudoelstelling van 60 % voor het beleidsterrein duurzame infrastructuur moeten de uitvoerende partners, wanneer zij een voorstel bij de Commissie indienen, de informatie verstrekken die nodig is om de bijdrage tot de verwezenlijking van deze doelstellingen te monitoren overeenkomstig de richtsnoeren van de Commissie. Diezelfde informatie moet ook worden ingediend bij het investeringscomité, in het kader van de aanvraag voor steun uit het InvestEU-fonds.

De garantieovereenkomsten verplichten de uitvoerende partners om jaarlijks op geaggregeerd niveau aan de Commissie verslag uit te brengen over de verrichtingen die bijdragen tot de klimaat- en milieudoelstellingen en, indien van toepassing, afzonderlijk per bijdragend fonds in gedeeld beheer in het lidstaatcompartiment. Indien van toepassing moet die rapportering relevante indicatoren omvatten.

3.2. Toepassing van de duurzaamheidstoets

Overeenkomstig artikel 8, lid 5, van de InvestEU-verordening worden financierings- en investeringsverrichtingen door de uitvoerende partner gescreend om te bepalen of zij projecten boven een bepaalde omvang (45) ondersteunen en, indien dit het geval is, of zij significante gevolgen hebben voor het milieu, het klimaat of de maatschappij. Indien dit het geval is, worden ze aan een duurzaamheidstoets onderworpen overeenkomstig de richtsnoeren die de Commissie in samenwerking met potentiële uitvoerende partners heeft opgesteld. Indien de uitvoerende partner concludeert dat er geen duurzaamheidstoets hoeft te worden verricht, verstrekt hij hiervoor een motivering aan het investeringscomité.

De uitvoerende partner is verantwoordelijk voor het uitvoeren van de duurzaamheidstoets op basis van door de projectontwikkelaars verstrekte informatie, overeenkomstig de richtsnoeren van de Commissie. Als de uitvoerende partners InvestEU-steun aanvragen, moeten zij een samenvatting van de duurzaamheidstoetsing indienen, voor zover van toepassing. De samenvatting van de duurzaamheidstoetsing wordt openbaar gemaakt nadat het investeringscomité het gebruik van de EU-garantie voor een specifieke verrichting heeft goedgekeurd, met inachtneming van de regels en praktijken inzake vertrouwelijke en commercieel gevoelige informatie, met inbegrip van intellectuele eigendom.

De richtsnoeren van de Commissie zullen worden opgesteld in samenhang met de richtsnoeren die voor andere programma’s van de Unie zijn ontwikkeld, op basis van de bestaande regelgeving (46), bestaande richtsnoeren, instrumenten en beste praktijken om klimaatbestendigheid te garanderen en milieukosten te beoordelen (47), en door op passende wijze rekening te houden met de criteria om te bepalen of een economische activiteit ecologisch duurzaam is, zoals gedefinieerd in Verordening (EU) 2020/852, met inbegrip van het beginsel “geen ernstige afbreuk doen”. De toetsing helpt ook na te gaan of InvestEU-investeringsverrichtingen gericht zijn op het opheffen van ongelijkheden, of tenminste niet bijdragen tot het handhaven of vergroten van bestaande ongelijkheden.

3.3. Regeling voor een rechtvaardige transitie in het kader van InvestEU

In het kader van het investeringsplan voor een duurzaam Europa/investeringsplan voor de Europese Green Deal zal InvestEU bijdragen aan het mechanisme voor een rechtvaardige transitie door middel van een specifieke InvestEU-regeling voor een rechtvaardige transitie, die wordt uitgevoerd via financiële producten van InvestEU. De InvestEU-regeling voor een rechtvaardige transitie ondersteunt investeringen die gericht zijn op de sociale, economische en ecologische uitdagingen die de transitie in de richting van het verwezenlijken van de klimaatdoelstelling van de Unie voor 2030 en het bereiken van klimaatneutraliteit tegen 2050 met zich meebrengt. Om in aanmerking te komen voor de InvestEU-regeling voor een rechtvaardige transitie moeten de lidstaten in het desbetreffende territoriale plan voor een rechtvaardige transitie bepalen welke sectoren en gebieden naar verwachting zullen worden gesteund, overeenkomstig de beginselen van de territoriale plannen voor een rechtvaardige transitie die zijn uiteengezet in de relevante bepalingen van de verordening tot oprichting van het fonds voor een rechtvaardige transitie (de “JTF-verordening”) (48).

De InvestEU-regeling voor een rechtvaardige transitie ondersteunt economisch levensvatbare investeringen door entiteiten uit de particuliere en de publieke sector, die zijn afgestemd op de doelstellingen van een rechtvaardige transitie. De projecten of eindontvangers bevinden zich in gebieden die onder een goedgekeurd territoriaal plan voor een rechtvaardige transitie vallen, in het kader van de verordening inzake het fonds voor een rechtvaardige transitie. Bovendien kan steun worden verleend aan projecten of eindontvangers die niet in deze gebieden zijn gevestigd maar wel aan hun ontwikkelingsbehoeften bijdragen, voor zover financiering van dergelijke projecten essentieel is voor de transitie van de gebieden met een territoriaal plan voor een rechtvaardige transitie. Infrastructuurprojecten die de connectiviteit van rechtvaardigetransitiegebieden verbeteren, kunnen bijvoorbeeld in aanmerking komen.

De InvestEU-regeling voor een rechtvaardige transitie ondersteunt investeringen die in overeenstemming zijn met de doelstellingen (artikel 3 van de InvestEU-verordening) en investeringsprioriteiten (artikel 8, lid 1, en bijlage II bij de InvestEU-verordening) die zijn uiteengezet in de InvestEU-verordening en in de onderhavige investeringsrichtsnoeren.

De InvestEU-regeling voor een rechtvaardige transitie kan worden uitgevoerd via elk financieel product van InvestEU dat onder de vier beleidsterreinen valt. Door de specifieke kenmerken van de rechtvaardigetransitiegebieden (bv. economische verschillen, arbeidsmarktstructuur, absorptiecapaciteit enz.) en de gevolgen van de COVID-19-pandemie voor de economische vooruitzichten, valt een hogere vraag naar financiering te verwachten onder sommige financiële producten, en weinig of geen vraag onder andere. Gezien deze factoren kunnen specifieke stimulansen worden aangeboden aan uitvoerende partners en financiële intermediairs. Deze stimulansen kunnen, indien gerechtvaardigd, de vorm aannemen van gunstigere risicodelingsregelingen voor de investeringsportefeuilles tussen de EU en de uitvoerende partner, een lagere vergoeding voor de EU-garantie of een gedeeltelijke dekking van de administratieve kosten in het kader van de financierings- en investeringsverrichtingen die bijdragen tot de InvestEU-regeling voor een rechtvaardige transitie, zoals gedefinieerd in artikel 13, lid 2, van de InvestEU-verordening, of een andere vorm die in het kader van een of meer financiële producten is overeengekomen in een garantieovereenkomst. Indien passend kan specifieke adviesondersteuning worden aangeboden aan relevante projectontwikkelaars of financiële intermediairs om de ontwikkeling van een levensvatbare projectpijplijn te ondersteunen.

Een vermindering van de vergoeding voor de EU-garantie moet volledig ten gunste komen van de eindontvangers.

De bijdrage van de uitvoerende partners aan de verwezenlijking van de investeringsdoelstellingen voor de InvestEU-regeling voor een rechtvaardige transitie kan variëren afhankelijk van de aard van het betrokken financieel product.

Uitvoerende partners volgen en rapporteren de financierings- en investeringsverrichtingen of de relevante onderdelen daarvan ter ondersteuning van projecten of eindontvangers in het kader van de InvestEU-regeling voor een rechtvaardige transitie. Na de vaststelling van een relevant territoriaal plan voor een rechtvaardige transitie worden dergelijke verrichtingen of de relevante onderdelen ervan meegerekend als investeringen die zijn gemobiliseerd in het kader van de InvestEU-regeling voor een rechtvaardige transitie, zelfs als ze vóór de vaststelling van het plan waren goedgekeurd, voor zover de uitvoerende partner nagaat of zij in overeenstemming zijn met de doelstellingen van het desbetreffende territoriaal plan voor een rechtvaardige transitie.

Financiering in het kader van de InvestEU-regeling voor een rechtvaardige transitie mag niet worden niet gecombineerd met de leenfaciliteit voor de overheidssector (49) (pijler 3), behalve voor adviesondersteuning.

4. GEBRUIK VAN DE EU-GARANTIE

De EU-garantie mag worden gebruikt om verschillende tranches te dekken van het risico van financierings- en investeringsverrichtingen onder verschillende financiële producten of portefeuilles van financierings- en investeringsverrichtingen onder financiële producten. De bijzonderheden betreffende het gebruik van de EU-garantie worden in de garantieovereenkomst uiteengezet.

De EU-garantie kan op gelijke voet staan met de risicopositie die door de uitvoerende partner wordt ingenomen of kan een junior-tranche dekken, bijvoorbeeld een eersteverliestranche of een mezzaninetranche. Voor garantieovereenkomsten die betrekking hebben op meer dan één beleidsterrein kunnen de verliezen uit hoofde van financiële producten worden gemutualiseerd binnen één of meer beleidsterreinen, rekening houdend met de in de garantieovereenkomst gedefinieerde risicodelingsstructuur.

Het aandeel van de uitvoerende partner in de eersteverliestranche wordt meegerekend voor de financiële bijdrage van de uitvoerende partner, zoals gedefinieerd in artikel 2, lid 7, van de InvestEU-verordening. Risicodeling in andere vormen, zoals het aandeel van de uitvoerende partner in een mezzaninetranche, kan meetellen voor de financiële bijdrage van de uitvoerende partner, met inachtneming van de in de garantieovereenkomsten vastgestelde voorwaarden en berekeningsmethoden.

De levensduur van een financieel product en de voorwaarden voor beëindiging ervan worden vastgelegd in de garantieovereenkomst. In voorkomend geval kan in het kader van een financieel product op het niveau van de financierings- of investeringsverrichting worden voorzien in de mogelijkheid om uit investeringen te stappen of blootstellingen af te stoten vóór het einde van de levensduur van de onderliggende investeringen als de verwezenlijking van beleidsdoelstellingen kan worden gegarandeerd, met inachtneming van de financiële belangen van de Unie en de uitvoerende partner.

Onverminderd de beginselen van dit punt 4, die mutatis mutandis van toepassing zijn, kan de omvang van de junior- of mezzaninetranche ook worden bepaald door middel van een verrekenprijsmechanisme, dat in de garantieovereenkomst zal worden gespecificeerd. Daartoe wordt op elke financierings- of investeringsverrichting een afzonderlijk verrekenpercentage toegepast om het niveau van de door de uitvoerende partners en de EU-garantie verstrekte bijdrage van die verrichting aan die junior- of mezzaninetranche te bepalen.

De volgende beginselen zijn van toepassing op het gebruik van de EU-garantie, tenzij anders bepaald in het deel van deze investeringsrichtsnoeren dat betrekking heeft op het desbetreffende beleidsterrein. Voor het lidstaatcompartiment kan de omvang van de eersteverliestranche of mezzaninetranche verschillen van de in dit punt 4 uiteengezette beginselen, zoals gespecificeerd in de desbetreffende bijdrageovereenkomst die de Commissie en de lidstaat hebben ondertekend.

4.1. Algemene financiële producten

4.1.1. Gebruik van de EU-garantie voor schuldverrichtingen

Met inachtneming van de punten 4.1.1.1, 4.1.1.2 en 4.1.1.3 neemt de uitvoerende partner, voor portefeuilles ter ondersteuning van schuldverrichtingen in het kader van financiële producten, waarbij een eersteverliestranche wordt gedekt door de EU-garantie, een aandeel van ten minste 5 % in de eersteverliestranche.

4.1.1.1. Dekking van individuele verrichtingen

Dit punt 4.1.1.1 is alleen van toepassing op rechtstreekse verrichtingen.

De EU-garantie mag worden gebruikt om een individuele verrichting gedeeltelijk op pari passu-basis te dekken. In dit geval mag de EU-garantie voor een individuele verrichting niet meer bedragen dan 50 % van de door de uitvoerende partner verstrekte financiering. De uitvoerende partner is verplicht een minimumaandeel van 20 % pari passu aan te houden voor een individuele verrichting, met het oog op de afstemming van de belangen.

De EU-garantie kan ook andere vormen aannemen, waaronder een achtergestelde positie met betrekking tot een individuele verrichting. In dit geval is de EU-garantie voor een individuele verrichting beperkt tot 25 % van het door de uitvoerende partner verstrekte totale financieringsbedrag (50). De uitvoerende partner moet een aandeel van ten minste 5 % in de achtergestelde positie innemen.

4.1.1.2. Dekking van andere dan de in punt 4.1.1.3 bedoelde portefeuilles van verrichtingen

De EU-garantie kan ook een eersteverliestranche of mezzaninetranche dekken met betrekking tot de desbetreffende portefeuille van financierings- en investeringsverrichtingen die door de uitvoerende partner worden gefinancierd. Als de EU-garantie de eersteverliestranche dekt, moet de uitvoerende partner een aandeel van ten minste 5 % in de eersteverliestranche nemen.

De dikte van de eersteverliestranche wordt gebaseerd op het verwachte risicoprofiel van de verrichtingen in het kader van de gegarandeerde portefeuille. Ze wordt beperkt tot 30 % van het totale bedrag van de financiering die door de uitvoerende partner in het kader van een financieel product wordt verstrekt. In het kader van het beleidsterrein sociale investeringen en vaardigheden kan de dikte van de eersteverliestranche worden verhoogd ten opzichte van een passend deel van het totale financieringsbedrag.

4.1.1.3. Dekking van beperkte en onbeperkte garanties

Voor schuldfinanciering door intermediairs, zowel in de vorm van beperkte garanties als in de vorm van onbeperkte garanties, waarbij de vergoeding van financiële intermediairs niet volstaat om het risico van de door de uitvoerende partner verstrekte financiering op passende wijze te vergoeden, kan de EU-garantie een aandeel van maximaal 100 % in de eersteverliestranche nemen, vastgesteld op niveau van de verwachte verliezen. Voor dergelijke schuldfinanciering door intermediairs in de vorm van beperkte garanties, kan de dikte van de door de EU-garantie gedekte eersteverliestranche worden vastgesteld op maximaal 100 % van de door de uitvoerende partner verstrekte financiering.

Voor onbeperkte garanties die door de uitvoerende partner worden aangeboden, kan de EU-garantie, in gerechtvaardigde gevallen, verliezen boven de verwachte verliezen dekken. In dergelijke gevallen wordt de prijs vastgesteld van het gedeelte van de onverwachte verliezen dat door de EU-garantie wordt gedekt, zoals gespecificeerd in de garantieovereenkomst.

Voor beperkte garanties die door de uitvoerende partner worden aangeboden, wordt de dikte van de door de EU-garantie gedekte eersteverliestranche in uitzonderlijke gevallen van hoge beleidswaarde vastgesteld op een niveau dat hoger is dan de verwachte verliezen. In dergelijke gevallen wordt de prijs vastgesteld van het gedeelte van de onverwachte verliezen dat door de EU-garantie wordt gedekt, zoals gespecificeerd in de garantieovereenkomst.

4.1.2. Gebruik van de EU-garantie voor eigenvermogensverrichtingen

Met betrekking tot portefeuilles ter ondersteuning van eigenvermogensverrichtingen moeten uitvoerende partners in beginsel op gelijke voet en op eigen risico investeren in elke financierings- of investeringsverrichting, voor een aandeel dat voldoende afstemming van belangen garandeert, zoals vooraf gedefinieerd voor elk financieel product. Het gedeelte van de financiering dat door de EU-garantie wordt gedekt, moet in totaal tot 70 % vertegenwoordigen van de totale eigenvermogensfinanciering (eventueel op groepsniveau) die door de uitvoerende partner op gelijke voet wordt verstrekt in het kader van de verschillende financiële producten, en de financiering voor eigen risico moet minstens 5 % bedragen van de totale eigenvermogensfinanciering die op gelijke voet door de uitvoerende partner wordt verstrekt in het kader van een financierings- of investeringsverrichting.

In goed gemotiveerde gevallen kunnen op niet-pari passu-basis regelingen voor risicodeling tussen de uitvoerende partners en de Commissie worden getroffen. Ondergeschikt gebruik van de EU-garantie kan bijvoorbeeld worden toegestaan voor openbare goederen met systemische markttekortkomingen of situaties waarin de externe kosten niet op passende wijze worden bepaald, zoals verrichtingen die de eerste zijn in hun soort of het creëren van nieuwe markten.

Alleen in uitzonderlijke gevallen, met inbegrip van gevallen met een hoge risicoconcentratie, mag de EU-garantie tot 100 % van de eersteverliestranche dekken (die hoogstens 50 % mag bedragen van de totale financiering die in het kader van die portefeuille door de uitvoerende partner wordt verstrekt). De inkomstendeling tussen de uitvoerende partner en de Commissie moet in alle gevallen in verhouding staan tot hun risicoblootstelling.

4.2. Thematische financiële producten

4.2.1. Gebruik van de EU-garantie voor schuldverrichtingen

De EU-garantie kan een eersteverliestranche dekken met betrekking tot de desbetreffende portefeuille van schuldverrichtingen die door de uitvoerende partner worden gefinancierd. Gezien de kenmerken van dergelijke financiële producten kan de dikte van de eersteverliestranche meer dan 50 % bedragen van de door de uitvoerende partners verstrekte doelfinanciering. De uitvoerende partner neemt een aandeel van ten minste 5 % in de eersteverliestranche, teneinde te garanderen dat de belangen op elkaar worden afgestemd. In gevallen waarin dit gerechtvaardigd is, kan de afstemming van de belangen worden gewaarborgd via andere financiële middelen die in de desbetreffende garantieovereenkomst worden vermeld.

In gemotiveerde gevallen kan de bijdrage van de uitvoerende partners aan de door de eersteverliestranche gewaarborgde verliesdekking geleidelijk worden verstrekt naarmate de portefeuille volwassen en risicovrij wordt. Deze bijdrage kan worden geleverd via de inkomsten van de gegarandeerde of andere portefeuille(s) of via andere passende en innovatieve mechanismen.

4.2.2. Gebruik van de EU-garantie voor eigenvermogensverrichtingen

De EU-garantie kan een eersteverliestranche dekken met betrekking tot de desbetreffende portefeuille van eigenvermogensverrichtingen die door de uitvoerende partner worden gefinancierd. De omvang van de eersteverliestranche kan meer dan 50 % bedragen met betrekking tot de desbetreffende portefeuille van verrichtingen die door de uitvoerende partner worden gefinancierd. De uitvoerende partner neemt een aandeel van ten minste 5 % in de eersteverliestranche, teneinde te garanderen dat de belangen op elkaar worden afgestemd. In gevallen waarin dit gerechtvaardigd is, kan de afstemming van de belangen worden gewaarborgd via andere financiële middelen die in de desbetreffende garantieovereenkomst worden vermeld.

In gemotiveerde gevallen kan de bijdrage van de uitvoerende partners aan de door de eersteverliestranche gewaarborgde verliesdekking geleidelijk worden verstrekt naarmate de portefeuille volwassen en risicovrij wordt. Deze bijdrage kan worden geleverd via de inkomsten van de gegarandeerde of andere portefeuille(s) of via andere passende en innovatieve mechanismen.

5. DOOR DE UITVOERENDE PARTNER VERSTREKTE FINANCIERING

De volgende beginselen zijn van toepassing op de door de uitvoerende partner verstrekte financiering, tenzij anders bepaald in het deel van deze investeringsrichtsnoeren dat betrekking heeft op het desbetreffende beleidsterrein.

5.1. Algemene financiële producten

5.1.1. Door de uitvoerende partner verstrekte schuldfinanciering

5.1.1.1. Algemene schuldfinanciering

De uitvoerende partner kan financiering rechtstreeks aan eindontvangers verstrekken, in de vorm van directe leningen of andere vormen van directe schuldfinanciering, of via financiële intermediairs.

5.1.1.2. Beperkte en onbeperkte garanties

De volgende voorwaarden zijn van toepassing op financierings- en investeringsverrichtingen in het kader van het EU-compartiment:

a) de EU-garantie kan aan de uitvoerende partners worden aangeboden, zodat zij een beperkte of onbeperkte garantie kunnen verstrekken voor een portefeuille van door een financiële intermediair opgezette nieuwe financieringstransacties. Verrichtingen met eindontvangers tegen wie een collectieve insolventieprocedure loopt of die voldoen aan de criteria van hun binnenlandse wetgeving om aan een collectieve insolventieprocedure te worden onderworpen op verzoek van hun schuldeisers, komen niet in aanmerking voor opname in deze portefeuilles;

b) in het geval van een geplafonneerde portefeuillegarantie, wordt het maximumpercentage vastgesteld op het niveau van de verwachte verliezen van de nieuwe portefeuille en afzonderlijk bepaald voor elke portefeuillegarantieovereenkomst die met de financiële intermediair wordt gesloten (51). De verwachte verliezen worden bepaald en gedocumenteerd op basis van historische gegevens en toekomstgerichte ramingen. Bij gebrek aan relevante gegevens wordt het maximumpercentage vastgesteld op een vooraf overeengekomen niveau en vastgelegd in de garantieovereenkomst tussen de Commissie en de uitvoerende partner. Het maximumpercentage mag hoogstens 25 % bedragen. Voor het beleidsterrein sociale investeringen en vaardigheden kan het toegestane maximumpercentage hoger zijn;

c) in gemotiveerde gevallen kan de garantiedekking tot het niveau van de verwachte verliezen gratis worden verstrekt (zowel voor geplafonneerde als voor onbeperkte garanties), terwijl de prijs van de risico’s boven de verwachte verliezen moet worden vastgesteld door de uitvoerende partner, zoals bepaald in de garantieovereenkomst tussen de Commissie en de uitvoerende partner. In beide gevallen komt de vermindering van de vergoeding voor de EU-garantie volledig ten gunste van de eindontvangers;

d) het garantiepercentage voor de afzonderlijke financieringstransacties die in de nieuwe portefeuille worden opgenomen, wordt gewoonlijk vastgesteld op 50 %, maar dit percentage kan worden verhoogd voor verrichtingen met een specifieke beleidswaarde;

e) de financiële intermediair is verplicht ten minste 20 % van de blootstelling te behouden voor elke financieringstransactie die op gelijke voet staat met de door de uitvoerende partner verstrekte garantie. In gerechtvaardigde gevallen kan in de garantieovereenkomst tussen de Commissie en de uitvoerende partner een lager percentage worden gespecificeerd, indien dit, al naargelang het geval, consistent is met of in overeenstemming is met de staatssteunregels. In het kader van het beleidsterrein sociale investeringen en vaardigheden kan de minimumblootstelling in gemotiveerde gevallen worden verlaagd tot 5 %;

f) wat de teruggevorderde verliezen betreft, staat de door de uitvoerende partner verstrekte garantie op gelijke voet met de financiële intermediair. In het geval van beperkte garanties, indien het bedrag van de verliezen het maximumbedrag van de garantie overschrijdt, kan een overeenkomstig bedrag aan teruggevorderde verliezen eerst worden toegekend aan de blootstellingen met een hogere rangorde; bij wijze van alternatief kan een vooraf geraamd terugvorderingspercentage worden toegepast;

g) de minimumlooptijd van financieringsverrichtingen die in de portefeuilles kunnen worden opgenomen, wordt vastgesteld op twaalf maanden, behalve in het beleidsterrein sociale investeringen en vaardigheden, waar de looptijd korter kan zijn.

5.1.2. Door de uitvoerende partner verstrekte eigenvermogensfinanciering

Eigenvermogens- en quasi-eigenvermogensfinanciering kan rechtstreeks (52) of via financiële intermediairs, zoals speciale fondsen en investeringsinstrumenten, waaronder ook mede-investeringsvehikels, door uitvoerende partners aan eindontvangers worden verstrekt. Fondsen of investeringsvehikels van intermediairs zijn doorgaans gericht op minderheidsparticipaties in eindontvangers.

Alle volgende voorwaarden zijn van toepassing op investeringen die in het kader van het EU-compartiment worden gedaan in financiële intermediairs, zoals nader bepaald in de garantieovereenkomsten met uitvoerende partners; om alle twijfel te voorkomen, zijn ze van toepassing op de financiering die door de uitvoerende partner in het kader van InvestEU wordt gedaan (financierings- of investeringsverrichting), met inbegrip van de delen die worden gedekt door de EU-garantie en door de financiële bijdrage van de uitvoerende partner:

a) een financiële intermediair die een investering in het kader van InvestEU (financierings- of investeringsverrichting) ontvangt, moet zich er als onderdeel van zijn investeringsstrategie toe verbinden een bedrag dat ten minste gelijk is aan het hoogste van de volgende bedragen te investeren in eindontvangers die in aanmerking komen in het kader van de InvestEU-verordening: i) 50 % van het totaal van de geïnvesteerde bedragen van de intermediair, en ii) twee keer het bedrag dat is opgenomen in het kader van de door de EU gesteunde investering voor investeringsdoeleinden, beperkt tot 80 % van het totaal van de geïnvesteerde bedragen van de intermediair.

b) investeringen door uitvoerende partners in fondsen vertegenwoordigen doorgaans niet meer dan 25 % van de omvang van het fonds. In geval van een hoge toegevoegde waarde voor het beleid kunnen investeringen die tot 50 % van de omvang van het fonds bedragen worden toegestaan, behalve in het kader van het beleidsterrein sociale investeringen en vaardigheden of in uitzonderlijke gevallen van fondsen voor technologieoverdracht in het kader van andere beleidsterreinen; in die gevallen mogen de investeringen oplopen tot 75 % van de omvang van het fonds. In het geval van paraplufondsen zijn deze limieten van toepassing op het niveau van de fondsen waarin wordt geïnvesteerd;

c) investeringen in fondsen die zijn bestemd voor groene en digitale investeringen op Europees niveau door drie of meer uitvoerende partners, mogen samen tot 75 % van de omvang van het fonds bedragen;

d) voor mede-investeringsvehikels en -regelingen worden specifieke regels vastgelegd in de garantieovereenkomsten met de uitvoerende partners;

e) investeringen door uitvoerende partners in het kader van InvestEU worden gedaan op voet van gelijkheid met andere openbare en particuliere investeerders en op marktconforme basis. Om marktconform te zijn, moet minstens 30 % van alle investeringen in een fonds of in de onderliggende projecten van het fonds worden gedaan door particuliere investeerders die zich in een vergelijkbare situatie bevinden als de overige investeerders en op voet van gelijkheid (53). Het is mogelijk dat de eisen van dit lid niet van toepassing zijn op investeringen op gebieden die van specifiek belang zijn voor het beleid van de EU, zoals nader gespecificeerd in de desbetreffende garantieovereenkomst met een uitvoerende partner;

f) investeringen in fondsen door uitvoerende partners in het kader van InvestEU worden gewoonlijk gedaan bij de eerste sluiting van het fonds; investeringen bij latere sluitingen zijn alleen mogelijk indien goed gemotiveerd;

g) financierings- en investeringsverrichtingen hebben betrekking op de lange termijn en hebben een looptijd van doorgaans 5 tot 20 jaar;

h) investeringen in eindontvangers die in aanmerking komen overeenkomstig het desbetreffende financiële product, nemen de vorm aan van primaire investeringen (54). Indien voldoende gemotiveerd, kunnen ook secundaire investeringen in aanmerking komen, zoals gespecificeerd in de garantieovereenkomst.

5.2. Thematische financiële producten

5.2.1. Door de uitvoerende partner verstrekte schuldfinanciering

De uitvoerende partner kan financiering aan eindontvangers verstrekken in de vorm van directe leningen of andere vormen van directe schuldfinanciering, of via financiële intermediairs, om te mikken op het relevante beleidsgebied met een hogere toegevoegde waarde voor de Unie.

5.2.2. Door de uitvoerende partner verstrekte eigenvermogensfinanciering

Eigenvermogens- en quasi-eigenvermogensfinanciering kan rechtstreeks (55) of via speciale fondsen en investeringsinstrumenten door uitvoerende partners aan eindontvangers worden verstrekt. Investeringen in fondsen of andere investeringsinstrumenten, en door de EU-garantie ondersteunde platforms, kunnen in gemotiveerde gevallen ook worden achtergesteld ten opzichte van andere investeerders.

6. BELEIDSTERREINEN

6.1. Duurzame infrastructuur

6.1.1. Deelgebieden waarop de maatregelen van toepassing zijn

Het beleidsterrein duurzame infrastructuur is gericht op de ondersteuning van financierings- en investeringsverrichtingen in duurzame infrastructuur op de in artikel 8, lid 1, punt a), van de InvestEU-verordening bedoelde gebieden. Onverminderd de bepalingen inzake uitgesloten activiteiten (punt 2.3.3 van deze investeringsrichtsnoeren) en de in punt 2.6 uiteengezette toewijzingsbeginselen van het InvestEU-fonds, komen alle in bijlage II bij de InvestEU-verordening genoemde relevante deelgebieden in verband met duurzame infrastructuur in aanmerking voor steun binnen het beleidsterrein duurzame infrastructuur. Die steun heeft voornamelijk betrekking op de punten 1, 2, 3, 4, 9, 10, 11, 13, punt d), 14 en 15 van bijlage II bij de InvestEU-verordening, waarvan sommige hierna op niet-exhaustieve wijze worden beschreven in de punten 6.1.1.1 tot en met 6.1.1.8. De in aanmerking komende gebieden kunnen worden geprioriteerd overeenkomstig punt 2.3.2.1.

Met inachtneming van het algemene streefcijfer dat 60 % van de investeringen moeten bijdragen tot de EU-doelstellingen inzake klimaat en milieu, moeten de uitvoerende partners bij het verstrekken van financiering streven naar voldoende diversificatie tussen sectoren, rekening houdend met de door de uitvoerende partner uitgevoerde financiële producten.

Via het beleidsterrein duurzame infrastructuur kan ook steun uit sectorale programma’s worden verdeeld (zie punt 2.9 blending). Bovendien mag steun voor investeringen in het kader van het beleidsterrein duurzame infrastructuur worden gecombineerd met steun uit fondsen in gedeeld beheer of uit de faciliteit voor herstel en veerkracht.

De steun in het kader van het beleidsterrein duurzame infrastructuur moet toegevoegde waarde bieden door in de volgende gevallen toegang te verlenen tot financiering:

a) het verwezenlijken van op Europees niveau gedefinieerde beleidsdoelen en doelstellingen in verband met duurzame ontwikkeling. Het kan bijvoorbeeld gaan om het gelijktijdig promoten van economische, milieu- en sociale doelstellingen, zoals de naleving van milieu-, sociale en governancebeginselen (ESG) (56);

b) het ondersteunen van de ontwikkeling van infrastructuur als activaklasse door het bevorderen van de consistente toepassing van strenge duurzaamheidsnormen (m.i.v. toegankelijkheid (57)), transparantie en vergelijkbaarheid op het gebied van projectvoorbereiding, financieringstechnieken en -producten, monitoring en gegevens;

c) het promoten van projecten met een macroregionale en/of grensoverschrijdende impact, waarvan de kosten en baten over meerdere lidstaten worden verdeeld of waarvan de kosten door één lidstaat of op lokaal niveau worden gedragen terwijl de baten een internationale of EU-dimensie hebben;

d) het ondersteunen van projecten waarbij de uit de beleidsprioriteiten van de Unie voortvloeiende milieu- en sociaaleconomische kosten en baten worden geïnternaliseerd. Het kan bijvoorbeeld gaan om projecten ter bevordering van de modal shift en het gebruik van duurzame brandstoffen in het vervoer, materiaal- en energie-efficiëntie, hernieuwbare energie, verbetering van de lucht- of waterkwaliteit, milieubescherming, het promoten van de bescherming en het herstel van de biodiversiteit op lange termijn, duurzame infrastructuur en natuurlijke oplossingen, ondersteuning van bio-economie, vermindering van broeikasgasemissies, beheer van cultureel erfgoed, toerisme, energieprestaties van gebouwen enz. Ook steun voor de modernisering en aanpassing van mobiele vervoersactiva kan hieronder vallen;

e) het promoten van trans-Europese netwerkinfrastructuur, uitrusting en innovatieve technologieën voor, bijvoorbeeld, energie- en vervoerssystemen enz. Degelijke projecten kunnen ook een belangrijke boost geven aan investeringen in hernieuwbare energie, energie-efficiëntie en vraagrespons, gezondheidszorg (bv. e-gezondheid en zorgoplossingen), overheidsadministratie zoals digitale overheidsdiensten, en coöperatieve geconnecteerde en geautomatiseerde mobiliteitsoplossingen op alternatieve brandstoffen;

f) het promoten van duurzame digitale connectiviteit, gegevensplatforms en -infrastructuur in de hele Unie en projecten ter ondersteuning van een breed scala aan communicatie- en IT-gerelateerde producten en diensten, die waar nodig de internationale connectiviteit van de EU bevorderen, waarbij in het kader van duurzaamheid aandacht wordt besteed aan de circulariteit van die infrastructuur en uitrusting;

g) het promoten van de ontwikkeling en exploitatie van duurzame ruimte-infrastructuur (in de ruimte en op aarde) die ruimtediensten en ruimtegebaseerde toepassingen mogelijk maakt;

h) het promoten van projecten waarvan de voordelen afhankelijk zijn van andere investeringen in de waardeketen, de toeleveringsketen of het netwerk en/of die met een hoog pioniersrisico gepaard gaan;

i) het promoten van de interoperabiliteit van grensoverschrijdende infrastructuur en diensten, m.i.v. digitale platforms en diensten;

j) het promoten van de uitrol van en synergieën met onderzoeksinfrastructuur, m.i.v. e-infrastructuur, in de hele Unie. De nadruk moet daarbij liggen op de marktontwikkeling van faciliteiten, hulpbronnen en diensten die door gemeenschappen worden gebruikt om innovatie te bevorderen;

k) het bevorderen van de efficiënte werking van de interne markt door marktgerichte investeringen in het kader van verschillende regelgevingsstelsels (58) te promoten;

l) het bereiken van een kritische massa, alsook groepen en gebundelde projecten om particuliere investeerders aan te trekken.

De steun voor de in de punten 6.1.1.1 tot en met 6.1.1.8 beschreven deelgebieden kan worden aangevuld met begeleidende maatregelen om overheden en projectontwikkelaars te helpen bij de ontwikkeling van capaciteit om investeringsstrategieën te bepalen, waarbij de financiering, planning en bundeling van projecten worden gecombineerd.

6.1.1.1. Ontwikkeling van de energiesector

Steun voor de opwekking, de levering of het gebruik van schone en duurzame hernieuwbare energie wordt toegespitst op kapitaalintensieve projecten met een groot gepercipieerd risico die de weg vrijmaken voor de verdere integratie van hernieuwbare energie in alle sectoren (elektriciteitsopwekking, verwarming en koeling, vervoer) en andere emissievrije en emissiearme energiebronnen en -oplossingen. Het kan bijvoorbeeld gaan om grensoverschrijdende of offshoreprojecten voor hernieuwbare energie (zie ook punt 6.1.1.7), projecten voor de decarbonisatie van gebouwen, het gebruik van hernieuwbare energie in industriële processen, koolstofarm gas (zoals koolstofarme schone waterstof, of biomethaan overeenkomstig de waterstofstrategie (59)), de productie en levering (op commerciële schaal) van schone waterstof of andere koolstofarme gassen, geavanceerde biobrandstoffen, biomassa en andere projecten voor duurzame alternatieve brandstoffen en opslag ter plaatse. Ook moet steun worden verleend voor lokale projecten op het gebied van hernieuwbare energie, zoals projecten van energiegemeenschappen, die vaak gekoppeld worden aan verbeteringen van de energie-efficiëntie. Steun voor de energiesector kan desgevallend bijdragen aan de doelstellingen van Richtlijn (EU) 2018/2001 (60) ter bevordering van het gebruik van energie uit hernieuwbare bronnen (RED II) en Verordening (EU) 2018/1999 (61) inzake de governance van de energie-unie en van de klimaatactie (de “governanceverordening”) en tevens de energie-efficiëntiedimensie bij investeringsbeslissingen promoten via onder meer het financieringsmechanisme van de Unie voor hernieuwbare energie (62).

In het kader van energie-efficiëntie en energiebesparingen wordt steun verleend voor projecten die in overeenstemming zijn met de verbintenissen van de Unie in het kader van de Agenda 2030 en de Overeenkomst van Parijs, en met de doelstellingen van Richtlijn 2012/27/EU (63), (de vraag naar energie terugdringen door middel van energiebesparende maatregelen en vraagbeheer, toepassing van de beginselen van de circulaire economie, ondersteuning voor stadsverwarming en energieopwekking via warmtekrachtkoppeling, het energieverbruik reduceren en de uitstoot van broeikasgassen en andere verontreinigende stoffen voorkomen). Er wordt ook steun verleend voor projecten die in overeenstemming zijn met de drie aandachtsgebieden van de renovatiegolfstrategie (64): de aanpak van energiearmoede en de slechtst presterende gebouwen; de renovatie van openbare gebouwen, voor bijvoorbeeld onderwijs, gezondheidszorg en overheidsdiensten; en het koolstofvrij maken van verwarming en koeling. Projecten voor de modernisering van verwarmings- en koelingssystemen van gebouwen moeten worden ondersteund, aangezien zij essentieel zijn om het gebouwenbestand in de EU koolstofvrij te maken. De benutting van het lokale potentieel voor hernieuwbare energie is eveneens van cruciaal belang om de EU minder afhankelijk te maken van ingevoerde fossiele brandstoffen. Het gaat enerzijds om renovatieprojecten om bestaande gebouwen energie-efficiënter te maken, zodat ze voldoen aan één of meer prestatiecriteria van artikel 10, lid 6, van Richtlijn 2010/31/EU (65) betreffende de energieprestatie van gebouwen, waarbij de dankzij die renovaties bereikte verbeteringen worden gekwantificeerd door de vergelijking van de voor en na de renovatie afgegeven energieprestatiecertificaten, en anderzijds om de bouw van nieuwe energie-efficiënte gebouwen die beter scoren dan de nationale normen voor bijna-energieneutrale gebouwen (gelet op de wettelijke verplichting dat alle nieuwe gebouwen in de EU sinds 31 december 2020 bijna energieneutraal moeten zijn), m.i.v. de modernisering van gebouwen dankzij technologieën die klaar zijn voor slimme toepassingen en de integratie van gebouwen in een verbonden energie-, opslag-, digitaal en vervoerssysteem, waaronder de uitrol van e-mobiliteitsinfrastructuur overeenkomstig Richtlijn 2010/31/EU (66). Er wordt ook steun verleend voor projecten die betrekking hebben op de energieprestaties gedurende de hele levenscyclus van gebouwen en op projecten waarbij Level(s), het Europees indicatorkader voor duurzame gebouwen, wordt toegepast (67). Steun zal ook gericht zijn op een vermindering van de energie-intensiteit van ondernemingen door middel van efficiëntere processen of de vervaardiging van producten met een kleinere koolstofvoetafdruk, alsmede de ontwikkeling van innovatieve emissievrije en emissiearme verwarmingssystemen en de gecombineerde productie van elektriciteit en warmte.

Bij het ontwikkelen, slimmer maken en moderniseren van duurzame energie-infrastructuur ligt de focus op het transmissie- en distributieniveau. Hieronder valt ook steun voor projecten van gemeenschappelijk belang (PGB’s), zoals vastgesteld in de verordening betreffende richtsnoeren voor trans-Europese energie-infrastructuur (68), de digitalisering en modernisering van energienetwerken met het oog op een verdere groei van hernieuwbare energiebronnen, alsmede projecten in verband met de flexibiliteit aan de vraagzijde en de opslag van elektriciteit.

Steun uit InvestEU zal ook de uitrol van emissiearme technologieën bevorderen: projecten die technologieën en infrastructuur voor koolstofafvang, -vervoer, -opslag en/of gebruik (CCUS) omvatten in verband met de productie van hernieuwbare elektriciteit, warmte en koude, koolstofarme gassen (zoals waterstof) of industriële processen, alsook bio-energiecentrales en productiefaciliteiten die de energietransitie, of verwijdering van koolstof mogelijk maken.

6.1.1.2. Ontwikkeling van duurzame vervoersinfrastructuur, uitrusting en innovatieve technologieën

Steun voor de ontwikkeling van duurzame vervoersinfrastructuur, uitrusting en innovatieve technologieën wordt toegespitst op de ontwikkeling van duurzame en veilige vervoersinfrastructuur; superstructuur, mobiliteitsoplossingen en -uitrusting en innovatieve technologieën conform de vervoersprioriteiten van de Unie, de Strategie voor duurzame en slimme mobiliteit (69) en de verbintenissen in het kader van de Overeenkomst van Parijs. Daartoe behoort steun voor de ontwikkeling van de TEN-T-infrastructuur (het trans-Europese vervoersnetwerk), de renovatie en modernisering van bestaande infrastructuur- en interconnectiecomponenten voor alle vervoerswijzen, m.i.v. stedelijke knooppunten, zee- en binnenhavens, luchthavens, multimodale terminals en de aansluiting daarvan op de hoofdnetwerken, alsmede de in de TEN-T-verordening (70) vastgestelde telematicatoepassingen;

Er wordt in de eerste plaats steun verleend voor projecten op het TEN-T-kernnetwerk die in de werkplannen voor de kernnetwerkcorridors zijn opgenomen en waarmee missing links, bottlenecks of problemen op grensoverschrijdende verbindingen worden weggewerkt. In voorkomend geval omvat dit: de renovatie en modernisering van de spoor-, weg-, water- en luchtvaartinfrastructuur, veiligheidsprojecten, middels adequate veiligheidsbeheerprocedures, en verbeteringen van de milieuprestaties, m.i.v. de uitrol van digitale verkeersbeheerssystemen zoals ITS (71), RIS (72), ERTMS (73), SESAR, m.i.v. boordapparatuur, en digitale vervoersinfrastructuur voor de interoperabele uitwisseling en rapportage van gegevens tussen verschillende vervoerswijzen en sectoren. Ook de ontwikkeling en uitrol van nieuwe vervoerstechnologieën en -diensten, bv. met betrekking tot geconnecteerd en autonoom vervoer, geïntegreerde ticketing en schonere binnen- en zeeschepen (waaronder het voorkomen van olielekkage door schepen) komen in aanmerking. Ook steun voor de aanpassing van het TEN-T-netwerk aan de militaire mobiliteitsbehoeften past hierin als die infrastructuur beantwoordt aan de behoeften van zowel civiele als militaire doeleinden (tweeërlei gebruik).

Steun zal ook focussen op TEN-T-infrastructuurprojecten voor gebruik door ten minste twee verschillende vervoerswijzen, met name multimodale vrachtterminals en logistieke platforms, alsmede knooppunten voor personenvervoer. Er wordt steun voorzien voor multimodale verbindingen en last-miletrajecten om de modal shift van passagiersvervoer naar duurzamere vervoerswijzen zoals het spoor, openbaar/collectief vervoer, de binnenvaart of de korte vaart mogelijk te maken.

Er kan ook steun worden verleend voor slimme en duurzame stedelijke mobiliteitsprojecten, met name multimodale knooppunten voor personenvervoer, actieve vervoerswijzen, de binnenvaart en innovatieve mobiliteitsoplossingen, digitale vervoersinfrastructuur voor naadloze en efficiënte aansluitingen tussen vervoerswijzen en infrastructuur voor actieve en emissievrije mobiliteit. Bij projecten om een modal shift naar duurzame vervoerswijzen te promoten moet de focus liggen op een betere veiligheid voor de gebruikers en niet-discriminerende toegankelijkheid, ook voor passagiers met beperkte mobiliteit. De projecten zullen ook streven naar een betere verkeersveiligheid, conform de EU-doelstelling om het aantal doden en zwaargewonden op de Europese wegen tegen 2050 tot nul te herleiden, met bijzondere aandacht voor kwetsbare weggebruikers zoals fietsers en voetgangers.

Bij de vernieuwing en aanpassing van mobiele vervoersactiva wordt prioriteit gegeven aan niet-discriminerende projecten voor de aanschaf van spoorwegmaterieel en schepen voor de maritieme en binnenvaart. Voor het spoor en de binnenvaart komen ook investeringen in bestaande voertuigen en schepen in aanmerking, bijvoorbeeld digitale RIS-apparatuur, geluidsreductie, uitrusting van spoorvoertuigen met ERTMS en digitale automatische koppelingen. Ook projecten in de luchtvaart en de scheepvaart, zee- en binnenvaart, die gericht zijn op de transitie naar duurzame alternatieve brandstoffen, het terugdringen van alle vormen van verontreiniging en de ondersteuning van de sector bij de naleving van toekomstige verbintenissen in verband met de reductie van broeikasgasemissies, m.i.v. emissievrije schepen en de vervanging van oude vliegtuigen en vaartuigen door nieuwe, die een aanzienlijke emissiereductie opleveren. Daarnaast komen vaartuigen en emissiearme en emissievrije wegvoertuigen in aanmerking (zie het volgende punt betreffende infrastructuur voor alternatieve brandstoffen).

Steun voor spoorweginfrastructuur, andere spoorprojecten, binnenvaartinfrastructuur, projecten voor OV met een grote capaciteit, zeehavens en snelwegen op zee kan worden verleend voor investeringen om de uitstoot van broeikasgassen en giftige verontreinigende stoffen te voorkomen of te verminderen, of om de geluidshinder te beperken. Die investeringen kunnen ook focussen op havenontvangstvoorzieningen en andere milieubeschermingsmaatregelen, en investeringen in gecombineerde duurzame infrastructuur, m.i.v. de uitrol van kleinschalige infrastructuur voor alternatieve brandstoffen en andere oplossingen om de totale koolstofvoetafdruk van havens te verkleinen. Er kan ook steun worden verleend voor investeringen in de vergroening van de luchthaveninfrastructuur en aanverwante diensten (zoals grondafhandeling, verkeersactiviteiten op de grond, vliegtuigen op de grond) om de emissies of de geluidshinder te voorkomen of te beperken.

Voor alle vervoerswijzen kan steun worden verleend voor de uitrol van oplaad- en tankinfrastructuur voor elektriciteit, waterstof en vloeibaar of gecomprimeerd aardgas, sterk vermengd met biomethaan (> 50 %), de uitrol van emissiearme en emissievrije wagenparken, en platforms voor slimme connectiviteit en interoperabele diensten. Bij de vernieuwing van het wagenpark moeten de geldende strenge veiligheidsnormen in acht worden genomen. Als de uitrol gebeurt door de aanpassing van bestaande voertuigen, moeten die aanpassingen ervoor zorgen dat die voertuigen geen uitlaatemissies meer produceren. Er kan steun worden verleend voor de inzet van emissievrije en emissiearme vaartuigen en vloten op duurzame alternatieve brandstoffen, waaronder LNG en luchtvaartuigen op duurzame energie. De ombouw van schepen moet de maritieme vaart en binnenvaart in staat stellen duurzame alternatieve brandstoffen of elektriciteit te gebruiken. Voor gerelateerde investeringen wordt prioriteit gegeven aan i) de uitrol van openbaar toegankelijke tank- en oplaadinfrastructuur, rekening houdend met de beginselen van de circulaire economie; ii) tank- en oplaadinfrastructuur voor wagenparken van overheidsinstanties of exploitanten die onderworpen zijn aan openbaredienstverplichtingen in het kader van een openbaredienstcontract; en iii) de inzet, binnen zowel private als openbare wagenparken, van emissiearme en emissievrije lichte en zware bedrijfsvoertuigen en emissiearme en -vrije vaartuigen en vloten op duurzame alternatieve brandstoffen, of emissiearme vliegtuigen die duurzame energiebronnen gebruiken. Wegeninfrastructuur moet zonder beperking toegankelijk zijn voor het publiek en laagdrempelige ad-hocbetaalfaciliteiten (bv. met een bankkaart) bieden, zodat voertuiggebruikers kunnen betalen zonder vooraf een contract met de exploitant te moeten sluiten. Bovendien moeten de beschikbare statische en dynamische gegevens via gemeenschappelijke of nationale toegangspunten beschikbaar worden gesteld. De voorschriften inzake openbare toegankelijkheid zijn niet van toepassing op laad- of tankinfrastructuur in particulier beheer of stelplaatsen voor een eigen wagenpark. Er kan steun worden verleend voor de ontwikkeling, productie en voorziening van duurzame alternatieve brandstoffen voor de luchtvaart, het vervoer over land en de scheepvaart in het kader van het EU-beleid voor de transitie naar koolstofarm vervoer (zoals ReFuelEU Aviation, FuelEU Maritime).

Er kan steun worden verleend voor andere slimme en duurzame mobiliteitsprojecten in steden en op het platteland, die gericht zijn op verkeersveiligheid, toegankelijkheid, het terugdringen van de emissies en geluidshinder, en de ontwikkeling en invoering van nieuwe vervoerstechnologieën en -diensten, bijvoorbeeld met betrekking tot geconnecteerd en autonoom vervoer of geïntegreerde ticketing;

Steun uit het InvestEU-fonds kan worden verleend voor maatregelen die tot doel hebben beter of volledig te voldoen aan of conform te blijven met de normen op het gebied van o.a. milieu en veiligheid, en voor het onderhoud- of de modernisering van bestaande vervoersinfrastructuur, de renovatie van bestaande vervoersinfrastructuur of veilige parkeerterreinen en voorzieningen.

6.1.1.3. Milieu en hulpbronnen

Het InvestEU-fonds zal naar verwachting investeringen op het gebied van natuurlijk kapitaal en de circulaire economie (74) mobiliseren. Naast de vergroening van de in punt 6.1.1.3 genoemde investeringen in traditionele infrastructuur, gaat het bijvoorbeeld om investeringen in mobiliteitsprojecten die gericht zijn op luchtvervuiling en geluidshinder, natuur, energieverbruik en ongevallen, gaat het om de volgende investeringen:

Steun voor water, met inbegrip van drinkwatervoorziening en riolering, bescherming tegen overstromingen, efficiëntie van netwerken, vermindering van lekkage, infrastructuur voor de opvang en behandeling van afvalwater, kustinfrastructuur en andere watergerelateerde groene infrastructuur, bestaande uit investeringsprojecten en gerelateerde diensten die de uitvoering van het milieubeleid van de EU met betrekking tot terrestrische en mariene watervoorraden en aanverwante ecosysteemdiensten ondersteunen, zoals opgenomen in o.a. de richtlijnen 2008/56/EG (75), 2000/60/EG (76) en 2007/60/EG (77), Richtlijnen 98/83/EG (78), 91/271/EEG (79) en 91/676/EEG (80) van de Raad en de Verordeningen (EU) 2019/1009 (81) en (EG) nr. 1107/2009 (82). Er moet in het bijzonder belang worden gehecht aan i) het waarborgen van toegang tot watervoorziening en riolering voor alle EU-burgers door het voltooien en onderhouden van infrastructuur voor drinkwater- en afvalwaterbehandeling die voldoet aan de criteria inzake energie-efficiëntie en voorkoming van lekkage, en ii) het waarborgen van de naleving van de kaderrichtlijn water (2000/60/EG) en de overstromingsrichtlijn (2007/60/EG), m.i.v. maatregelen in de stroomgebiedbeheersplannen en overstromingsrisicobeheersplannen, met name investeringen die zorgen voor een goede ecologische toestand van rivieren, renovatie of verbetering van de bestaande waterkracht om de efficiëntie te verhogen en de milieu-impact te verkleinen, en het terugdringen van diffuse verontreiniging door landbouw, aquacultuur en industriële bronnen, waterefficiëntiemaatregelen, hergebruik van water in alle sectoren en natuurlijke oplossingen om het risico op overstromingen te beperken.

Steun voor afvalverwerkingsinfrastructuur, d.w.z. infrastructuur die nodig is om de transitie naar een meer circulaire economie in de lidstaten te ondersteunen, met name door de transitie naar de uitvoering van de afvalhiërarchie van de EU, met afvalpreventie als topprioriteit. Onverminderd de uitsluitingscriteria van bijlage V bij de InvestEU-verordening, moeten investeringsprojecten betrekking hebben op de uitvoering van afvalbeheerplannen en afvalpreventieprogramma’s (op basis van de gewijzigde kaderrichtlijn afvalstoffen (Richtlijn 2008/98/EG (83)), de oprichting en ondersteuning van hergebruik- en reparatienetwerken, het opzetten van functionele regelingen voor afvalscheiding en -inzameling, en recyclingfaciliteiten (m.i.v. gescheiden stedelijke inzameling van bioafval en textiel).

Investeringen voor de verbetering en het herstel van ecosystemen en hun diensten, met een focus op projecten ter bevordering van het behoud, het herstel, het beheer en de verbetering van natuurlijk kapitaal ten behoeve van biodiversiteit en aanpassingsvoordelen, o.a. middels groene en blauwe infrastructuurprojecten. Het gaat onder meer om op ecosystemen gebaseerde oplossingen voor uitdagingen in verband met lucht- en klimaatsystemen, zee, land, bodem, bosbouw, landbouw, water en afval, en vervoer en energie. Er wordt ook steun verleend voor maatregelen die gericht zijn op de verwezenlijking van de doelstellingen van de biodiversiteitsstrategie (84) en de strategie “van boer tot bord” (85) door een verbetering van de waardeketens voor de voedselproductie (voor zover deze niet onder het toepassingsgebied van het beleidsterrein kmo vallen). Grensoverschrijdende projecten worden in het bijzonder aangemoedigd, evenals projecten die duurzaam cultureel erfgoed bevorderen. Ook voor de sanering van industrieterreinen (waaronder verontreinigde sites) en herstel voor duurzaam gebruik kan steun worden verleend.

Steun voor duurzame ontwikkeling in stedelijke, plattelands-, kust- en offshoregebieden en voor de bredere bio-economie, m.i.v. infrastructuurprojecten die niet onder andere op een geografisch gebied gerichte deelgebieden vallen, m.i.v. investeringen in natuur en natuurlijke oplossingen met als doel het voorkomen of beperken van de broeikasgasemissies, giftige verontreinigende stoffen, geluidshinder en andere effecten of afhankelijkheid van natuurlijk kapitaal, en tegelijk het bevorderen van de transitie naar een circulaire economie. Het gaat onder meer om infrastructuurprojecten ter bevordering van inclusieve en toegankelijke slimme steden en hun netwerken, regio’s en sectoren. Dit omvat ook projecten ter bevordering van de bio-economie via investeringen in biogebaseerde industrieën, mariene en terrestrische oplossingen die energie-intensieve of fossiele materialen vervangen, aquacultuur en blauwe en groene biotechnologie. Steun kan ook betrekking hebben op zeeën en oceanen, via de blauwe economie en de bijbehorende financieringsbeginselen, met name via hernieuwbare mariene energie en de circulaire economie.

Steun in het kader van acties op het gebied van klimaatverandering, adaptatie aan en mitigatie van de klimaatverandering, m.i.v. het beperken van het risico op natuurrampen, omvat infrastructuurprojecten die gericht zijn op klimaatadaptatie en het versterken van de weerbaarheid tegen het huidige en toekomstige klimaat. Dit omvat onder meer de bescherming van laaggelegen gebieden, kustgebieden en andere maatregelen in verband met de stijging van de zeespiegel, het voorkomen van overst