(8)

Met betrekking tot Noorwegen benadrukt de evaluatie van kwetsbaarheden door het ESRB het volgende: a. De schuldenlast voor huishoudens is erg hoog in vergelijking met andere landen en voorgaande jaren en is de laatste tien jaren gestaag gestegen. Bovendien wordt een groot deel van de leningen tegen een variabel rentetarief verstrekt, waardoor huishoudens ook kwetsbaar zijn voor renteverhogingen. Uit stresstesten voor rentestijgingen is echter gebleken dat hypotheekaanvragers in het algemeen in staat zouden zijn de normale kosten van levensonderhoud te dekken in geval van een renteschok. Daarom zou het risico van potentiële wanbetalingen als gevolg van renteverhogingen kunnen worden beperkt. b. Hypothecaire kredietverlening is op middellange termijn gegroeid en vormt de belangrijkste bijdrage aan de groei van de kredietverlening aan huishoudens. Bovendien is hypothecair krediet systeemrelevant voor het bankwezen, aangezien het een groot aandeel in de totale leningen van kredietinstellingen vertegenwoordigt. Het bankwezen kan ook worden blootgesteld aan risico’s die voortvloeien uit de internationale omgeving, vanwege het grote aandeel van buitenlandse investeerders die deelnemen aan de markt voor gedekte obligaties en de verwevenheid van het financiële stelsel van Noorwegen met de andere Noordse landen. c. Er zijn tekenen van overwaardering van de huizenprijzen, na een lange periode van hoge en aanhoudende groei van de huizenprijzen. Bovendien zijn de huizenprijzen in de afgelopen kwartalen afgenomen, maar de transactievolumes zijn niet gedaald. Het percentage woningbezit middels hypothecaire leningen is hoog, waardoor huishoudens kwetsbaar zouden kunnen worden voor ongunstige economische en financiële omstandigheden of ongunstige ontwikkelingen in de niet-zakelijkonroerendgoedmarkt. d. Gezien de bovengenoemde kwetsbaarheden kan een economische of financiële schok leiden tot de verwezenlijking van directe en indirecte risico’s voor de financiële stabiliteit. Potentiële directe risico’s voor het bankwezen in Noorwegen hebben betrekking op potentiële kredietverliezen op nieuwe hypothecaire leningen, aangezien deze leningen werden verstrekt in een context van mogelijk overgewaardeerde huizenprijzen. Bovendien kunnen sommige huishoudens een negatief welvaartseffect hebben of negatief in eigen vermogen dalen als de daling van de huizenprijzen aanzienlijk is. Als bijvoorbeeld de groei van de werkloosheid en/of de groei van het gezinsinkomen afneemt, kunnen sommige huishoudens het moeilijker vinden hun schulden af te lossen. De daaraan gerelateerde negatieve inkomsten en welvaartseffecten van het huishouden kunnen de aanvankelijke schok versterken indien huishoudens zich genoodzaakt zien zijn hun consumptie te verminderen om hun woningkredieten af te lossen. Dit kan leiden tot tweede ronde-effecten en een toename van de risico’s voor de kredietinstellingen en het financiële stelsel. e. Het ESRB neemt nota van het feit dat Noorwegen een uitgebreide reeks kredietnemer- gebaseerde en kapitaal-gebaseerde genomen die gericht zijn op het zekerstellen van de veerkracht van zowel kredietinstellingen als kredietnemers. De ondergrens voor verlies bij wanbetaling (loss-given-default (LGD)) en de vereisten met betrekking tot de modellen voor de kans op wanbetaling (probability of default — (PD)) (12), alsook de anticyclische kapitaalbuffer zijn belangrijke kapitaalmaatregelen die naar verwachting zullen waarborgen dat kredietinstellingen in staat zijn verliezen te absorberen na een potentiële economische of financiële schok. Daarnaast hebben de Noorse autoriteiten een breed scala aan kredietnemer-gebaseerde maatregelen geactiveerd: een combinatie van grenswaarden aan lening-waarderatio’s (loan-to-value (LTV) ratios) en schuld-inkomenratio’s (debt-to-income (DTI) ratios) en haalbaarheidstesten. De effecten van de kredietnemer-gebaseerde maatregelen zijn gedocumenteerd en het aandeel van hypothecaire leningen met hoge ratio-waarden is gedaald ten opzichte van de percentages waarvoor grenswaarden gelden. Ondanks de aanzienlijke inspanningen die zijn geleverd op het gebied van macroprudentieel beleid, blijven de systeemrisico’s met betrekking tot de niet-zakelijkonroerendgoedmarkt in Noorwegen hoog. f. De huidige macroprudentiële beleidsmaatregelen worden passend geacht om de geïdentificeerde systeemrisico’s met betrekking tot kwetsbaarheden in de niet-zakelijkonroerendgoedsector in Noorwegen te beperken. Er is echter nog steeds sprake van een aanzienlijk systeemrisico voor de Noorse niet-zakelijkonroerendgoedmarkt, waardoor het macroprudentieel beleid op deze gronden als gedeeltelijk toereikend wordt beoordeeld. Binnen het macroprudentieel beleid is de matiging van de geconstateerde kwetsbaarheden een punt van voornaamste zorg geweest, hetgeen heeft geleid tot een uitgebreide reeks beleidsmaatregelen. Desalniettemin kan macroprudentieel beleid worden aangevuld met bredere beleidsmaatregelen die gericht zijn op het beperken of elimineren van de factoren die de stijgende schuldenlast van de huishoudens in de hand werken of bevorderen. Dit beleid moet de huidige macroprudentiële maatregelen ondersteunen om de resterende kwetsbaarheden die op niet-zakelijkonroerendgoedmarkt in Noorwegen zijn vastgesteld, doeltreffend en doelmatig aan te pakken zonder buitensporige kosten voor de Noorse reële economie en het Noorse financiële stelsel te veroorzaken. Verdere beleidsmaatregelen kunnen onder meer bestaan uit het wegnemen van stimulansen voor een hogere schuldenlast van de huishoudens, door het verhogen van de doeltreffendheid van de huurwoningmarkt en de ontwikkeling van door de eigenaren bewoonde woningen, en door het waarborgen van een passend woningaanbod. Als er geen andere beleidsmaatregelen worden genomen en de kwetsbaarheden niet afnemen of toenemen als gevolg van economische en financiële ontwikkelingen, kunnen bestaande macroprudentiële maatregelen worden aangescherpt of kunnen nieuwe macroprudentiële maatregelen worden geactiveerd.