Advies van de Raad

van 21 januari 2003

over het geactualiseerde stabiliteitsprogramma van Duitsland voor de periode 2002-2006

(2003/C 26/01)

DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE,

Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap,

Gelet op Verordening (EG) nr. 1466/97 van de Raad van 7 juli 1997 over versterking van het toezicht op begrotingssituaties en het toezicht op en de coördinatie van het economisch beleid(1), met name op artikel 5, lid 3,

Gezien de aanbeveling van de Commissie,

Na raadpleging van het Economisch en Financieel Comité,

BRENGT HET VOLGENDE ADVIES UIT:

Op 21 januari 2003 heeft de Raad het geactualiseerde stabiliteitsprogramma van Duitsland voor de periode 2002-2006 besproken. Het geactualiseerde programma voorziet een verbetering van de overheidsfinanciën van een tekort van 33/4 % van het BBP in 2002 tot een evenwichtssituatie in 2006. Verwacht wordt dat de bruto-overheidsschuld zal dalen van 61 % van het BBP in 2002 tot 571/2 % in 2006.

De Raad stelt vast dat het nieuwe geactualiseerde programma in grote lijnen in overeenstemming is met de herziene "Gedragscode voor de inhoud en presentatie van stabiliteits- en convergentieprogramma's", hoewel enige verbetering nodig is, met name met betrekking tot de nauwkeurigheid van de verstrekte kwantitatieve informatie. Ofschoon de tekortdoelstellingen van de globale richtsnoeren voor het economisch beleid (GREB's) niet gehaald zijn, stemt het geplande aanpassingstraject van het programma grosso modo overeen met de globale richtsnoeren voor het economisch beleid.

De Raad stelt vast dat het verwachte tekort voor 2002 (33/4 % van het BBP) aanzienlijk groter is dan in het lage-groeiscenario in de actualisering van december 2001 (21/2 % van het BBP). De Raad betreurt dat de Duitse autoriteiten er niet in geslaagd zijn hun verbintenis van 12 februari 2002 en de GREB-aanbeveling voor 2002 te honoreren om de referentiewaarde van 3 % van het BBP voor het overheidstekort in 2002 niet te overschrijden. De Raad neemt er nota van dat de stijging van het nominale tekort van 2001 tot 2002 niet alleen te verklaren valt door de onverwachte groeivertraging en dat er in de gezondheidssector opnieuw uitgavenoverschrijdingen zijn geweest die hebben bijgedragen tot een verslechtering van het achterliggende saldo.

De Raad heeft dan ook op 21 januari besloten dat er in Duitsland een buitensporig tekort bestaat en heeft overeenkomstig artikel 104, lid 7, van het Verdrag een aanbeveling tot Duitsland gericht. Krachtens deze aanbeveling i) dient de Duitse regering zo spoedig mogelijk een eind te maken aan de buitensporig-tekortsituatie, overeenkomstig artikel 3, lid 4, van Verordening (EG) nr. 1467/97 van de Raad; ii) dienen de Duitse autoriteiten met voortvarendheid hun begrotingsplannen voor 2003 te implementeren, die op basis van een groeiprognose van het BBP met 11/2 % in 2003 erop gericht zijn in 2003 het algemeen overheidstekort te verlagen tot 23/4 % van het BBP. Voorts heeft de Raad er nota van genomen dat de Duitse autoriteiten zich ertoe verbinden het tempo van de begrotingsconsolidatie gedurende de gehele periode waarop het geactualiseerde stabiliteitsprogramma betrekking heeft te handhaven, en wel door het achterliggende begrotingstekort met meer dan 0,5 % van het BBP per jaar te verminderen, waarvoor dan weer structurele hervormingen vereist zullen zijn.

De Raad merkt op dat een groeipercentage van 11/2 % voor 2003, in het licht van de verzwakking van de economische indicatoren in de afgelopen maanden, optimistisch lijkt. Hiervoor is een snel herstel van het economisch vertrouwen noodzakelijk, niet in de laatste plaats via de tenuitvoerlegging van een consequent programma van begrotingsaanpassing. Voorts ligt het gemiddelde groeicijfer van 21/4 %, dat voor de jaren 2004 tot 2006 wordt aangenomen, boven het geraamde groeipotentieel van de Duitse economie op lange termijn, hetgeen aansluit bij de veronderstelling van het programma dat de output gap gesloten zal worden.

Het niveau van het groeipotentieel in Duitsland is op dit ogenblik evenwel laag. Het is aan de Duitse overheid om de potentiële groei sterk te verhogen via samenhangende hervormingen, met name van de arbeidsmarkt. De Raad dringt er bij de Duitse overheid sterk op aan de noodzakelijke stappen te nemen.

De Raad is van mening dat er een niet te verwaarlozen risico bestaat dat het overheidstekort in 2003 opnieuw groter zal zijn dan de referentiewaarde van 3 % van het BBP. Daarom dienen de Duitse autoriteiten te zorgen voor een strikte uitvoering van de begroting en een nauwgezette uitvoering van de maatregelen die in de begroting 2003 zijn aangekondigd.

De Raad neemt nota van de verwachte verbetering van het achterliggende saldo met meer dan 0,5 % van het BBP per jaar tot het einde van de nieuwe programmaperiode, met uitzondering van 2005, wegens de invoering van belastinghervormingen, en merkt op dat de openbare rekeningen, op basis van de achterliggende ontwikkelingen, in 2006 ten minste nagenoeg in evenwicht zouden zijn. Er wordt evenwel aan herinnerd dat dit aanpassingstraject afhankelijk is van de onverkorte implementatie van de aangekondigde maatregelen, de naleving van de afgesproken uitgavendoelstellingen voor 2003 en 2004 en een akkoord over ambitieuze uitgavendoelstellingen voor 2005 en 2006. De Raad spoort de Duitse autoriteiten aan ervoor te zorgen dat de uitvoering van de volgende fasen van de belastinghervorming in 2004 en 2005 verenigbaar is met een continu aanpassingtraject dat tot een algemeen begrotingsevenwicht leidt.

De Raad merkt op dat dit in 2006 tot een begrotingsevenwicht zou moeten leiden, hoewel dit twee jaar later is dan in het geactualiseerde stabiliteitsprogramma van vorig jaar stond. De Raad is ingenomen met het feit dat het streefcijfer voor 2006 door de Duitse Finanzplanungsrat (/Raad voor financiële planning) op 27 november 2002 is bevestigd. Hij dringt er bij de federale en regionale autoriteiten op aan voor 2005 en 2006 ambitieuze streefcijfers voor de uitgaven vast te stellen en te zorgen voor een strikte uitvoering van de begroting op alle niveaus van de overheid. Zoals blijkt uit de begrotingsontwikkelingen in het verleden zal dit van cruciaal belang zijn om de tekortdoelstellingen te bereiken, met name wanneer de groei zich herstelt. Hoewel de Raad de recente (vervroegde) tenuitvoerlegging van de herziene wet inzake begrotingsprocedures ("Haushaltsgrundsätzegesetz") toejuicht, wijst hij er nogmaals op dat het daarin vervatte mechanisme nog niet voldoende is om te waarborgen dat alle overheidsniveaus zich aan de onderling overeengekomen doelstellingen zullen houden.

De Raad neemt nota van het voornemen van de Duitse autoriteiten om de schuldquote uiterlijk in 2005 terug te dringen tot onder de referentiewaarde van het Verdrag, maar merkt op dat dit voornemen op een aantal risico's stuit. Daarom blijft de ontwikkeling van de schuldquote een bron van zorg, in het licht van de noodzaak om de houdbaarheid van de overheidsfinanciën te verzekeren. Op basis van het huidige beleid kan de mogelijkheid van onhoudbare overheidsfinanciën met het oog op de vergrijzende bevolking niet worden uitgesloten. Wil het terugdringen van de schuld een tastbare bijdrage leveren aan het opvangen van de kosten van de vergrijzing voor de begroting, dan is het bereiken van een sluitende begroting in 2006 van essentieel belang: dit moet deel uitmaken van een ambitieuze drieledige strategie om de langetermijngevolgen van de vergrijzing voor de begroting te ondervangen, waarbij misschien overschotten moeten worden aangelegd. Met gezonde overheidsfinanciën op lange termijn zal een aanzienlijke reductie van de schuldquote kunnen worden bewerkstelligd voordat de impact van de vergrijzing op de begroting zich doet gevoelen.

De Raad acht het onontbeerlijk dat begrotingsconsolidatie, wil deze duurzaam zijn, gepaard gaat met verreikende hervormingen om het zeer lage groeipotentieel van Duitsland te verbeteren. De Raad benadrukt opnieuw dat de Duitse economie, ondanks haar grote omvang, nog altijd bijzonder gevoelig is voor externe schokken en niet in staat is een endogeen en duurzaam groeiproces te genereren. Hoewel de Raad erkent dat dit nog altijd voor een deel samenhangt met de economische gevolgen van de Duitse hereniging, wijst hij er nogmaals op dat hervormingen dringend noodzakelijk zijn, niet alleen wat de arbeidsmarkt betreft, maar ook op het gebied van de sociale zekerheid en de uitkeringsstelsels in het algemeen, en dat verder een vermindering van de regelgeving noodzakelijk is om de economie te ontlasten.

(1) PB L 209 van 2.8.1997, blz. 1.