RICHTLIJN 95/8/EG VAN DE COMMISSIE van 10 april 1995 tot wijziging van Richtlijn 77/535/EEG betreffende de onderlinge aanpassing van de wetgevingen van de Lid-Staten inzake de bemonsterings- en analysemethoden voor meststoffen (Analysemethoden voor spoorelementen met een gehalte van meer dan 10 %)

DE COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN,

Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap,

Gelet op Richtlijn 76/116/EEG van de Raad van 18 december 1975 betreffende de onderlinge aanpassing van de wetgevingen van de Lid-Staten inzake meststoffen (1), gewijzigd bij Richtlijn 89/530/EEG (2), inzonderheid op artikel 9, lid 2,

Overwegende dat artikel 8 A van het Verdrag voorziet in de totstandbrenging van een ruimte zonder binnengrenzen, waarin het vrije verkeer van goederen, personen, diensten en kapitaal is gewaarborgd;

Overwegende dat Richtlijn 89/530/EEG een aanvulling en wijziging inhoudt van Richtlijn 76/116/EEG met betrekking tot de spoorelementen boor, kobalt, koper, ijzer, mangaan, molybdeen en zink in meststoffen;

Overwegende dat bij Richtlijn 77/535/EEG van de Commissie (3), laatstelijk gewijzigd bij Richtlijn 93/1/EEG (4), officiële controles voor EEG-meststoffen worden voorgeschreven teneinde na te gaan of aan de vereisten op grond van de communautaire bepalingen inzake kwaliteit en samenstelling van de meststoffen is voldaan; dat deze richtlijn dient te worden aangevuld zodat de meststoffen die onder Richtlijn 89/530/EEG vallen eveneens aan genoemde controles kunnen worden onderworpen;

Overwegende dat de in deze richtlijn vervatte communautaire maatregelen, gelet op de draagwijdte en de gevolgen van het voorgenomen optreden, niet alleen noodzakelijk, maar ook voor het bereiken van de vermelde doelstellingen, die niet door de Lid-Staten afzonderlijk kunnen worden verwezenlijkt, onmisbaar zijn; dat bovendien de verwezenlijking ervan op communautair niveau reeds in Richtlijn 76/116/EEG is voorzien;

Overwegende dat de in deze richtlijn vervatte maatregelen in overeenstemming zijn met het advies van het Comité voor de aanpassing aan de technische vooruitgang van de richtlijnen inzake de opheffing van technische handelsbelemmeringen in de sector meststoffen,

HEEFT DE VOLGENDE RICHTLIJN VASTGESTELD:

Artikel 1

Aan bijlage II van Richtlijn 77/535/EEG wordt de tekst in de bijlage van deze richtlijn toegevoegd.

De in de bijlage genoemde methoden zijn van toepassing op EEG-meststoffen voor de bepaling van elk spoorelement met een aangegeven gehalte van meer dan 10 %.

Artikel 2

1. De Lid-Staten doen de nodige maatregelen in werking treden om uiterlijk op 31 december 1995 aan deze richtlijn te voldoen. Zij stellen de Commissie daarvan onverwijld in kennis.

Wanneer de Lid-Staten deze bepalingen aannemen, wordt in die bepalingen naar de onderhavige richtlijn verwezen of wordt hiernaar verwezen bij de officiële bekendmaking van die bepalingen. De regels voor deze verwijzing wordt vastgesteld door de Lid-Staten.

2. De Lid-Staten delen de Commissie de tekst van alle bepalingen van intern recht mede, die zij op het onder deze richtlijn vallende gebied vaststellen.

Artikel 3

Deze verordening treedt in werking op de derde dag volgende op die van haar bekendmaking in het Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen.

Gedaan te Brussel, 10 april 1995.

Voor de Commissie Martin BANGEMANN Lid van de Commissie

BIJLAGE

"Methoden 10 SPOORELEMENTEN MET EEN GEHALTE VAN MEER DAN 10 % Methode 10.1 EXTRACTIE VAN SPOORELEMENTEN TOTAAL 1. DOEL In dit document wordt de methode vastgesteld voor de extractie van de volgende spoorelementen: boor totaal, kobalt totaal, koper totaal, ijzer totaal, mangaan totaal, molybdeen totaal en zink totaal. Het is de bedoeling zo weinig mogelijk extracties uit te voeren, zodat voor de bepaling van het totaalgehalte aan elk van bovengenoemde spoorelementen zo veel mogelijk hetzelfde extract kan worden gebruikt.

2. TOEPASSINGSGEBIED Deze methode is van toepassing op de EEG-meststoffen die vallen onder Richtlijn 89/530/EEG en die een of meer van de volgende spoorelementen bevatten: boor, kobalt, koper, ijzer, mangaan, mobyldeen en zink. Zij is van toepassing voor de bepaling van elk spoorelement met een gegarandeerd gehalte van meer dan 10 %.

3. PRINCIPE Oplossen in kokend verdund zoutzuur.

NB: Dit is een empirische extractie die afhankelijk van het produkt of de overige bestanddelen van de meststof min of meer volledig kan zijn. Vooral voor bepaalde mangaanoxiden kan de geëxtraheerde hoeveelheid duidelijk lager zijn dan de totale hoeveelheid maangaan in het produkt. De fabrikanten van meststoffen dienen zich ervan te vergewissen dat het opgegeven gehalte daadwerkelijk overeenkomt met de hoeveelheid die onder de in deze methode opgegeven omstandigheden in oplossing wordt gebracht.

4. REAGENTIA 4.1 Verdund zoutzuur, ongeveer 6 M Voeg 1 deel zoutzuur (HC1, ñ = 1,18 g/ml) toe aan 1 deel water.

4.2. Geconcentreerd ammoniumhydroxide (NH4OH, ñ = 0,9 g/ml).

5. APPARATUUR 5.1 Elektrische verwarmingsplaat met instelbare temperatuur.

5.2 pH-meter NB: Als het extract wordt gebruikt voor de kwantitatieve analyse van boor, mag geen boorsilicaatglaswerk worden gebruikt. Voor deze extractie bij kooktemperatuur kan teflon of kwartsglas worden gebruikt. Wanneer voor het wassen van glaswerk detergenten worden gebruikt die boraten bevatten, moet het glaswerk zeer zorgvuldig worden gespoeld.

6. MONSTER VOORBEREIDING Zie methode 1 (Richtlijn 77/535/EEG van de Commissie, PB nr. L 213 van 22. 8. 1977).

7. UITVOERING 7.1 Monsterhoeveelheid Weeg afhankelijk van het aangegeven gehalte van het produkt aan het desbetreffende element een hoeveelheid meststof af van 1 of 2 g. Om een eindoplossing te verkrijgen, waarvan de concentratie na de nodige verdunning binnen het meetbereik van elke methode ligt, moet de volgende tabel worden gebruikt. Het monster wordt tot op 1 mg nauwkeurig afgewogen.

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

De monsters worden in bekerglazen van 250 ml gebracht.

7.2 Oplossen Bevochtig het monster indien nodig met een beetje water en voeg vervolgens in kleine hoeveelheden en voorzichtig 10 ml verdund zoutzuur (4.1) per g meststof toe; voeg vervolgens ongeveer 50 ml water toe. Dek het bekerglas af met een horlogeglas en meng. Breng de vloeistof aan de kook op een verwarmingsplaat en laat gedurende 30 minuten koken. Laat de vloeistof afkoelen, waarbij nu en dan wordt geroerd, en breng het mengsel kwantitatief over in een maatkolf van 500 ml. Vul met water aan tot de maatstreep en meng. Filtreer door een droog filter in een droge fles, waarbij het eerste gedeelte van het filtraat niet wordt opgevangen. Het extract moet volledig helder zijn.

Het is aan te bevelen het heldere filtraat onmiddellijk te gebruiken voor de kwantitatieve analyse. Sluit, indien dit niet gebeurt, de fles af.

Opmerking: Extracten waarin het gehalte aan boor moet worden bepaald, worden met geconcentreerde ammoniumhydroxide (4.2) op een pH van 4-6 gebracht.

8. KWANTITATIEVE ANALYSE Voor de analyse van de elementen wordt een hoeveelheid genomen die is vermeld bij de specifieke methoden voor de verschillende elementen.

Methoden 10.5, 10.6, 10.7, 10.9 en 10.10 kunnen niet gebruikt worden om elementen in chelaat- of complexvorm te bepalen. In deze gevallen moet methode 10.3 toegepast worden alvorens over te gaan tot de eigenlijke analyse.

Er wordt aan herinnerd dat dit voor analyses met behulp van atoomabsorptiespectrometrie meestal niet nodig is.

Methode 10.2 EXTRACTIE VAN IN WATER OPLOSBARE SPOORELEMENTEN 1. DOEL In dit document wordt de methode vastgesteld voor de extractie van in water oplosbare vormen van de spoorelementen boor, kobalt, koper, ijzer, mangaan, molybdeen en zink. Het is de bedoeling zo weinig mogelijk extracties uit te voeren, zodat voor de bepaling van het gehalte aan elk van de spoorelementen zoveel mogelijk hetzelfde extract kan worden gebruikt.

2. TOEPASSINGSGEBIED Deze methode is van toepassing op de EEG-meststoffen die onder Richtlijn 89/530/EEG vallen en die een of meer van de volgende spoorelementen bevatten: boor, kobalt, koper, ijzer, mangaan, mobyldeen en zink. Zij is van toepassing voor de bepaling van elk spoorelement met een gegarandeerd gehalte van meer dan 10 %.

3. PRINCIPE De elementen worden geëxtraheerd door schudden van de meststoffen in water bij een temperatuur van 20 ± 2 °C.

NB: Dit is een empirische extractie, die min of meer volledig kan zijn.

4. REAGENTIA 4.1 Verdund zoutzuur, ongeveer 6 M Voeg 1 deel zoutzuur (HC1, ñ = 1,18 g/ml) toe aan 1 deel water.

5. APPARATUUR Roteermolen, ingesteld op ongeveer 35 tot 40 toeren per minuut.

NB: Als bij het extract een bepaling van boor wordt uitgevoerd, mag geen boorsilicaatglaswerk worden gebruikt. Bij deze extractie kan teflon of kwartsglas worden gebruikt. Wanneer voor het wassen van het glaswerk detergenten worden gebruikt die boraten bevatten, moet het glaswerk zeer zorgvuldig worden gespoeld.

6. MONSTERVOORBEREIDING Zie methode 1 (Richtlijn 77/535/EEG) 7. UITVOERING 7.1 Monsterhoeveelheid Weeg afhankelijk van het aangegeven gehalte van het produkt aan het desbetreffende element een hoeveelheid meststof af van 1 of 2 g. Om een eindoplossing te verkrijgen, waarvan de concentratie na de nodige verdunning binnen het meetbereik van elke methode ligt, moet de volgende tabel worden gebruikt. Het monster wordt tot op 1 mg nauwkeurig afgewogen.

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

Het monster wordt in een schudkolf van 500 ml gebracht.

7.2 Oplossen Voeg 400 ml water toe.

Sluit de kolf zorgvuldig af, schud krachtig met de hand om het produkt goed te dispergeren en zet de kolf in de roteermolen (5.1). Laat het apparaat gedurende 30 minuten draaien.

Vul met water aan tot de maatstreep en meng.

7.3 Bereiding van de te analyseren oplossing.

Filtreer onmiddellijk in een schone droge fles. Sluit de fles af. Voer de bepalingen onmiddellijk na de filtratie uit.

NB: Voer, indien het filtraat geleidelijk weer troebel wordt, een nieuwe extractie uit volgens (7.1) en (7.2) in een kolf met volume Ve. Filtreer in een maatkolf met volume W, die vooraf is gedroogd en 5 ml zoutzuur (4.1) bevat. Stop de filtratie op het ogenblik dat de maatstreep bereikt wordt en meng. De waarde van V bij de weergave van de resultaten wordt nu:

V = Ve × W/(W-5) De verdunningen bij de weergave van de resultaten hebben betrekking op deze waarde V.

8. KWANTITATIEVE ANALYSE Voor de analyse van de elementen wordt een hoeveelheid genomen die is vemeld bij de specifieke methoden voor de verschillende elementen.

Methoden 10.5, 10.6, 10.7, 10.9 en 10.10 kunnen niet gebruikt worden om elementen in chelaat- of complexvorm te bepalen. In deze gevallen moet methode 10.3 toegepast worden alvorens over te gaan tot de eigenlijke analyse.

Er wordt aan herinnerd dat dit voor analyses met behulp van atoomabsorptiespectrometrie meestal niet nodig is.

Methode 10.3 VERWIJDERING VAN ORGANISCHE VERBINDINGEN IN EXTRACTEN VAN MESTSTOFFEN 1. DOEL In dit document wordt een methode beschreven voor de verwijdering van organische verbindingen in extracten van meststoffen.

2. TOEPASSINGSGEBIED Deze methode is van toepassing voor meststoffen, waarvoor in Richtlijn 89/530/EEG is bepaald dat het totale gehalte aan het element of het gehalte aan het in water oplosbare element moet worden aangegeven en waarvan de extracten volgens methode 10.1 of 10.2 zijn verkregen.

NB: De aanwezigheid van kleine hoeveelheden organisch materiaal heeft meestal geen invloed op analyses met behulp van atoomabsorptiespectrometrie.

3. PRINCIPE De organische verbindingen in een hoeveelheid extract worden geoxideerd met waterstofperoxide.

4. REAGENTIA 4.1 Verdund zoutzuur, ongeveer 0,5 M Voeg 1 deel zoutzuur (HC1, ñ = 1,18 g/ml) toe aan 20 delen water.

4.2 Waterstofperoxide-oplossing (30 % H2O2, ñ = 1,11 g/ml), vrij van spoorelementen.

5. APPARATUUR Elektrische verwarmingsplaat met instelbare temperatuur.

6. UITVOERING Neem 25 ml van de volgens methode 10.1 of 10.2 verkregen extractie-oplossing en breng deze in een bekerglas van 100 ml. Voeg, als extractiemethode 10.2 is toegepast, 5 ml verdund zoutzuur (4.1) toe. Voeg vervolgens 5 ml waterstofperoxide-oplossing (4.2) toe. Dek af met een horlogeglas. Laat het oxidatieproces gedurende ongeveer 1 uur op kamertemperatuur verlopen, breng de oplossing vervolgens geleidelijk aan de kook en laat deze gedurende een half uur koken. Voeg, indien nodig, opnieuw 5 ml waterstofperoxide aan de lauwe oplossing toe om de organische verbindingen verder af te breken en verwijder daarna door koken de overmaat waterstofperoxide. Laat de oplossing afkoelen en breng deze kwantitatief over in een maatkolf van 50 ml. Aanlengen tot 50 ml met water en mengen. Filtreer indien nodig.

Bij het nemen van de te analyseren hoeveelheid en de berekening van het procentuele gehalte aan spoorelement van het produkt moet rekening worden gehouden met deze tweevoudige verdunning.

Methode 10.4 KWANTITATIEVE ANALYSE VAN SPOORELEMENTEN IN EXTRACTEN VAN MESTSTOFFEN MET BEHULP VAN ATOOMABSORPTIESPECTROMETRIE (ALGEMENE WERKWIJZE) 1. DOEL In dit document wordt een algemene methode beschreven voor de kwantitatieve analyse van ijzer of zink in extracten van meststoffen met behulp van atoomabsorptiespectrometrie 2. TOEPASSINGSGEBIED Deze methode is van toepassing voor meststoffen waarvoor in Richtlijn 89/530/EEG is bepaald dat het totale gehalte aan ijzer of zink of het gehalte aan in water oplosbaar ijzer of zink moet worden aangegeven en waarvan de extracten volgens methode 10.1 of 10.2 zijn verkregen.

De aanpassingen van deze werkwijze voor de analyse van de twee spoorelementen zijn aangegeven bij de methode voor het desbetreffende element.

NB: De aanwezigheid van kleine hoeveelheden organisch materiaal heeft meestal geen invloed op analyses met behulp van atoomabsorptiespectrometrie.

3. PRINCIPE Na eventuele behandeling van het extract om storende chemische verbindingen geheel of gedeeltelijk te verwijderen, wordt het extract zodanig verdund dat de concentratie van de oplossing binnen het optimale meetbereik van de spectrometer ligt voor een golflengte die afhankelijk is van het geanalyseerde element.

4. REAGENTIA 4.1 Verdund zoutzuur, ongeveer 6 M Voeg 1 deel zoutzuur (HC1, ñ = 1,18 g/ml) toe aan 1 deel water.

4.2 Verdund zoutzuur, ongeveer 0,5 M Voeg 1 deel zoutzuur (HC1, ñ = 1,18 g/ml) toe aan 20 delen water.

4.3 Lanthaanzoutoplossing, 10 g La/l Deze oplossing wordt gebruikt voor de analyse van ijzer en zink. De oplossing kan worden bereid door:

a) Oplossing van lanthaanoxide in zoutzuur:

Suspendeer in een maatkolf van 1 liter 11,73 g lanthaanoxide (La2O3) in 150 ml water en voeg vervolgens 120 ml 6 M zoutzuur (4.1) toe. Laat het oxide oplossen, vul met water aan tot 1 liter en meng. Deze oplossing is ongeveer 0,5 M aan vrij zoutzuur; of b) Oplossing van lanthaanchloride, lanthaansulfaat of lanthaannitraat:

Los in een maatkolf van 1 liter 26,7 g lanthaanchloride-heptahydraat (La Cl3.7H2O) of 31,2 g lanthaannitraat-hexahydraat (La(NO3)3.6H2O) of 26,2 g lanthaansulfaat-nonahydraat (La2(SO4)3.9H2O) op in 150 ml water. Voeg vervolgens 85 ml 6 M zoutzuur (4.1) toe, vul met water aan tot 1 liter en meng.

Deze oplossing is ongeveer 0,5 M aan vrij zoutzuur.

4.4 Standaardoplossingen Zier voor de bereiding van deze oplossingen de specifieke analysemethoden voor de verschillende spoorelementen.

5. APPARATUUR Atoomabsorptiespectrometer, waarin stralingsbronnen kunnen worden geplaatst met de golflengtes die karakteristiek zijn voor de te analyseren elementen.

6. BEREIDING VAN DE TE ANALYSEREN OPLOSSING 6.1 Oplossing van de te analyseren elementen Zie de methoden 10.1 en/of 10.2 eventueel 10.3.

6.2 Bereiding van de meetoplossing Verdun een hoeveelheid extractie-oplossing, verkregen volgens methode 10.1, 10.2 of met water en/of zoutzuur (4.1 of 4.2), zodat de concentratie van het element in de uiteindelijke meetoplossing binnen het gekozen ijkgebied valt (7.2) en de zoutzuurconcentratie minimaal ongeveer 0,5 M en maximaal ongeveer 2,5 M is.

Bereid de uiteindelijke meetoplossing als volgt: Pipetteer een hoeveelheid (= a ml) van de verdunde extractieoplossing in een maatkolf van 100 ml. Voeg 10 ml van de gekozen lanthaanzoutoplossing (4.3) toe. Vul met 0,5 M zoutzuur (4.2) aan tot de maatstreep en meng. Zij D de verdunningsfactor.

7. UITVOERING 7.1 Bereiding van de blanco-oplossing Bereid een blanco-oplossing door het hele procédé vanaf de extractie uit te voeren, waarbij alleen het monster wordt weggelaten.

7.2 Bereiding van de ijkoplossingen Bereid, uitgaande van de werkoplossing voor de ijkcurve die is verkregen volgens de voor elk spoorelement beschreven methode, in maatkolven van 100 ml een reeks van ten minste vijf ijkoplossingen met oplopende concentratie, waarbij de concentraties liggen binnen het optimale meetgebied van de spectrometer. Pas eventueel de zoutzuurconcentratie aan, zodat deze zo dicht mogelijk bij die van de meetoplossing (6.2) ligt. Voeg voor de bepaling van ijzer en zink 10 ml van de bij punt 6.2 gebruikte lanthaanzoutoplossing (4.3) toe. Vul met 0,5 M zoutzuur (4.2) aan tot de maatstreep en meng.

7.3 Meting Stel de spectrometer (5) in voor meting bij de golflengte die in de werkwijze voor het desbetreffende element is aangegeven.

Verstuif achtereenvolgens driemaal de ijkoplossingen (7.2), de meetoplossing (6.2) en de blanco-oplossing (7.1), waarbij het systeem na elke verstuiving grondig wordt gespoeld met gedistilleerd water. Noteer na elke verstuiving het resultaat.

Teken de ijkcurve door voor elk van de ijkoplossingen (7.2) op de y-as het gemiddelde resultaat van de meting met de spectrometer uit te zetten en op de x-as de overeenkomstige concentraties van het element, uitgedrukt in ìg per ml.

Met behulp van de ijkcurve wordt de concentratie van het element in de meetoplossing (6.2) en in de blanco-oplossing (7.1) afgelezen. Deze concentraties, respectievelijk Xs en Xb, worden uitgedrukt in ìg per ml.

8. WEERGAVE VAN DE RESULTATEN Het procentuele gehalte aan het element (E) in de meststof is:

E (%) = [(Xs - Xb) × V × D] / (M × 104).

Indien methode 10.3 is gebruikt:

E (%) = [(X5 - Xb) × V × 2 D] / (M × 104).

Hierbij is:

E = het procentuele gehalte aan het element in de meststof;

Xs = de concentratie in de meetoplossing (6.2) in ìg/ml;

Xb = de concentratie in de blanco-oplossing (7.1) in ìg/ml;

V = het volume van de volgens methode 10.1 of 10.2 verkregen extractieoplossing in ml;

D = de verdunningsfactor die overeenkomt met de bij punt 6.2 uitgevoerde verdunning;

M = de massa van de volgens methode 10.1 of 10.2 genomen monsterhoeveelheid in g.

Berekening van de verdunningsfactor D:

Indien a1, a2, a3, . . . ai en a ml zijn verdund tot respectievelijk de volume v1, v2, v3, . . . vi en 100 ml, is de verdunningsfactor D:

D = (v1/a1) × (v2/a2) × (v3/a3) × . . . (vi/ai) × (100/a).

Methode 10.5 KWANTITATIEVE ANALYSE VAN BOOR IN EXTRACTEN VAN MESTSTOFFEN TITRATIEMETHODE (ACIDIMETRISCH) 1. DOEL In dit document wordt een methode beschreven voor de kwantitatieve analyse van boor in extracten van meststoffen.

2. TOEPASSINGSGEBIED Deze methode is van toepassing voor meststoffen, waarvoor in Richtlijn 89/530/EEG van de Raad is bepaald dat het totale gehalte aan boor en/of het gehalte aan in water oplosbaar boor moet woren aangegeven en waarvan de extracten volgens methode 10.1 of 10.2 zijn verkregen.

3. PRINCIPE Het boraation vormt met mannitol een boor-mannitolcomplex volgens de reactie:

C6H8(OH)6 + H3BO3 - C6H15O8B + H2O Het complex wordt getitreerd met een natriumhydroxide-oplossing tot pH = 6,3.

4. REAGENTIA 4.1 Methylrood-indicatoroplossing:

Los in een maatkolf van 100 ml 0,1 g methylrood (C15H15N3O2) op in 50 ml 95 % ethanol. Vul met water aan tot 100 ml en meng.

4.2 Verdund zoutzuur, ongeveer 0,5 M:

Voeg 1 deel zoutzuur (HC1, ñ = 1,18 g/ml) toer aan 20 delen water.

4.3 Natriumhydroxide-oplossing, ongeveer 0,5 M, koolzuurvrij:

Los in een maatkolf van 1 liter die ongeveer 800 ml gekookt en gekoeld water bevat, 20 g natriumhydroxide (NaOH)-pellets op. Laat de oplossing afkoelen, vul met gekookt water aan tot 1000 ml en meng.

4.4 Natriumhydroxide-standaardoplossing, ongeveer 0,025 M, koolzuurvrij:

Verdun de 0,5 M natriumhydroxide-oplossing (4.3) 20 maal met gekookt water en meng. De titer van deze oplossing in boor-equivalent moet worden bepaald (zie punt 9).

4.5 Boor-standaardoplossing, 100 ìg B/ml:

Los in een maatkolf van 1000 ml 0,5719 g boorzuur (H3B03), afgewogen tot op 0,1 mg nauwkeurig, op in water. Vul met water aan tot 1000 ml, meng en breng de oplossing over in een kunststoffles. Bewaar de oplossing in een koelkast.

4.6 D-mannitol (C6H14O6), poedervorm.

4.7 Natriumchloride (NaCL).

5. APPARATUUR 5.1 pH-meter met glaselektrode.

5.2 Magneetroerder 5.3 Bekerglas, 400 ml, met teflon roerstaafje.

6. BEREIDING VAN DE TE ANALYSEREN OPLOSSING 6.1 Oplossen van boor Zie de methoden 10.1 en 10.2.

7. UITVOERING 7.1 Titratie Breng in een bekerglas van 400 ml (5.3) een hoeveelheid (a) extractie-oplossing (6.1) die 2-4 mg B bevat. Voeg 150 ml water toe.

Voeg enkele druppels indicatoroplossing (4.1) toe.

Zuur de extractie-oplossing, wanneer deze volgens methode 10.2 is verkregen, aan door 0,5 M zoutzuur (4.2) toe te voegen tot de omslag van de indicator. Voeg daarna nog 0,5 ml zoutzuur (4.2) toe.

Voeg 3 g natriumchloride (4.7) toe en breng aan de kook om kooldioxide te verdrijven. Zet het bekerglas na afkoelen op de magneetroerder (5.2) en breng de elektroden van de vooraf gekalibreerde pH-meter (5.1) in de oplossing. Breng de pH van de oplossing op exact 6,3, aanvankelijk door toevoeging van 0,5 M natriumhydroxide (4.3) en daarna met 0,025 M natriumhydroxide (4.4).

Voeg 20 g D-mannitol (4.6) toe, los volledig op en meng. Titreer met de 0,025 M natriumhydroxide-oplossing (4.4) tot pH 6,3 (ten minste 1 minuut stabiel). Zij x1 het gebruikte volume.

8. BLANCO-BEPALING Voer een blanco-bepaling uit waarbij de hele werkwijze vanaf de bereiding van de te analyseren oplossing wordt gevolgd en alleen het monster wordt weggelaten. Zij x0 het gebruikte volume.

9. TITER VAN DE NATRIUMHYDROXIDE-OPLOSSING (4.4) IN BOOREQUIVALENT Pipetteer 20 ml (2,0 mg B) van de standaardoplossing (4.5) in een bekerglas van 400 ml; voeg enkele druppels methylrood-indicator (4.1) toe. Voeg 3 g natriumchloride (4.7) toe en vervolgens verdund zoutzuur (4.2) tot de omslag van de indicator.

Vul met water aan tot ongeveer 150 ml en breng voorzichtig aan de kook om kooldioxide te verdrijven. Zet het bekerglas na afkoelen op de magneetroerder (5.2) en breng de elektroden van de vooraf gekalibreerde pH-meter (5.1) in de oplossing. Breng de pH van de oplossing op exact 6,3, aanvankelijk door toevoeging van 0,5 M natriumhydroxide (4.3) en daarna met 0,025 M natriumhydroxide (4.4).

Voeg 20 g D-mannitol (4.6) toe, los volledig op en meng. Titreer met de 0,025 M natriumhydroxide-oplossing (4.4) tot pH 6,3 (ten minste 1 minuut stabiel). Zij V1 het gebruikte volume.

Voer een blanco-bepaling uit waarbij de standaardoplossing wordt vervangen door 20 ml water. Zij V0 het gebruikte volume.

De titer van de gestelde NaOH-oplossing (4.4) in mg boorequivalent/ml (F) is: F (in mg/ml) = 2 (V1 P V0) 1 ml exact 0,025 M natriumhydroxide-oplossing komt overeen met 0,27025 mg B.

10. WEERGAVE VAN DE RESULTATEN Het procentuele gehalte aan boor van de meststof is: B (%) = (X1 P X0) × F × V 10 × a × M ,

Hierbij is:

B = het procentuele gehalte aan boor in de meststof;

X1 = het bij de bepaling (7.1) gebruikte volume 0,025 M natriumhydroxide (4.4) in ml;

X0 = het bij de blanco-bepaling (8) gebruikte volume 0,025 M natriumhydroxide (4.4) in ml;

F = de titer van de 0,025 M natriumhydroxide-oplossing (4.4) in mg boorequivalent/ml;

V = het volume van de volgens methode 10.1 of 10.2 verkregen extractieoplossing in ml;

a = het volume van de gebruikte hoeveelheid extractie-oplossing (7.1) in ml;

M = de massa van de voor de extractie volgens methode 10.1 of 10.2 genomen monsterhoeveelheid in g.

Methode 10.6 KWANTITATIEVE ANALYSE VAN KOBALT IN EXTRACTEN VAN MESTSTOFFEN GRAVIMETRISCHE METHODE MET 1-NITROSO-2-NAFTOL 1. DOEL In dit document wordt een methode beschreven voor de kwantitatieve analyse van kobalt in extracten van meststoffen.

2. TOEPASSINGSGEBIED Deze methode is van toepassing voor meststoffen, waarvoor in Richtlijn 89/530/EEG is bepaald dat het kobaltgehalte moet worden aangegeven en waarvan de extracten volgens methode 10.1 of 10.2 zijn verkregen.

3. PRINCIPE Driewaardig kobalt geeft met 1-nitroso-2-naftol een rood neerslag:

Co(C10H6ONO)3.2H2O. Nadat het in het extract aanwezige kobalt is omgezet in driewaardig kobalt, wordt dit kobalt in azijnzuur-milieu neergeslagen met een oplossing van 1-nitroso-2-naftol. Na filtratie wordt het neerslag gewassen, tot constant gewicht gedroogd en vervolgens gewogen als Co(C10H6ONO)3.2H2O.

4. REAGENTIA 4.1 Waterstofperoxide-oplossing (30 % H2O2, ñ = 1,11 g/ml).

4.2 Natriumhydroxide-oplossing, ongeveer 2 M:

Los 8 g natriumhydroxide-pellets op in 100 ml water.

4.3 Verdund zoutzuur, ongeveer 6 M:

Voeg 1 deel zoutzuur (ñ = 1,18 g/ml) toe aan 1 deel water.

4.4 Azijnzuur (99,7 % CH3CO2H, ñ = 1,05 g/ml).

4.5 Azijnzuuroplossing, 1: 2 (ongeveer 6 M):

Meng 1 deel azijnzuur (4.4) met 2 delen water.

4.6 Oplossing van 1-nitroso-2-naftol in azijnzuur:

Los 4 g 1-nitroso-2-naftol op in 100 ml azijnzuur (4.4). Voeg 100 ml lauw water toe. Meng en filtreer onmiddellijk. De verkregen oplossing moet onmiddellijk worden gebruikt.

5. APPARATUUR 5.1 Filterkroes P16/ISO 4793, porositeit 4, inhoud 30 of 50 ml.

5.2 Droogstoof, ingesteld op 130 ± 2 °C.

6. BEREIDING VAN DE TE ANALYSEREN OPLOSSING 6.1 Oplossen van kobalt Zie de methoden 10.1 en 10.2 en eventueel 10.3.

6.2 Bereiding van de meetoplossing Breng in een bekerglas van 400 ml een hoeveelheid extractie-oplossing die niet meer dan 20 mg Co bevat. Zuur het extract, indien het is verkregen volgens methode 10.2, aan met vijf druppels zoutzuur (4.3). Voeg ongeveer 10 ml waterstofperoxide-oplossing (4.1) toe. Laat het oxidatieproces gedurende 15 minuten bij kamertemperatuur verlopen en vul met water aan tot ongeveer 100 ml. Dek het bekerglas af met een horlogeglas. Breng vervolgens aan de kook en laat ongeveer 10 minuten koken. Laat afkoelen en maak het milieu alkalisch door druppelsgewijs natriumhydroxide-oplossing (4.2) toe te voegen, totdat zwart kobalthydroxide begint neer te slaan.

7. UITVOERING Voeg 10 ml azijnzuur (4.4) toe en breng het volume van de oplossing met water op ongeveer 200 ml. Verwarm tot de oplossing begint te koken en voeg druppelsgewijs met een buret 20 ml van de oplossing van 1-nitroso-2-naftol (4.6) toe, waarbij voortdurend wordt geroerd. Schud tenslotte krachtig om het neerslag te laten coaguleren.

Filtreer door een vooraf getarreerde filterkroes (5.1). Let er hierbij op dat er gedurende de hele filtratie vloeistof boven het neerlag staat om te voorkomen dat de filterkroes verstopt raakt.

Was het bekerglas met verdund azijnzuur (4.5) om het neerslag kwantitatief over te brengen. Was vervolgens het neerslag op het filter met verdund azijnzuur (4.5) en daarna driemaal met warm water.

Droog tot constant gewicht in een droogstoof bij 130 ± 2 °C (5.2).

8. WEERGAVE VAN DE RESULTATEN 1 mg neerslag Co(C10H6ONO)3.2H2O komt overeen met 0,096381 mg Co.

Het procentuele gehalte aan kobalt van de meststof is: Co (%) = X × 0,0096381 × V × D a × M ,

Hierbij is:

X = de massa van het neerslag in mg;

V = het volume van de volgens methode 10.1 of 10.2 verkregen extractie-oplossing in ml;

a = het volume van de gebruikte hoeveelheid extractie-oplossing in ml;

D = de verdunningsfactor van deze hoeveelheid;

M = de massa van de voor extractie genomen monsterhoeveelheid in g.

Methode 10.7 KWANTITATIEVE ANALYSE VAN KOPER IN EXTRACTEN VAN MESTSTOFFEN TITRATIEMETHODE 1. DOEL In dit document wordt een methode beschreven voor de kwantitatieve analyse van koper in extracten van meststoffen.

2. TOEPASSINGSGEBIED Deze methode is van toepassing voor EEG-meststoffen, waarvoor in Richtlijn 89/530/EEG is bepaald dat het kopergehalte moet worden aangegeven, en waarvan de extracten volgens methode 10.1 of 10.2 zijn verkregen.

3. PRINCIPE De koperionen worden in zuur milieu gereduceerd met kaliumjodide:

2 Cu+++ 4 I P -2 CuI + I2 Het zo vrijgekomen jood wordt getitreerd met een standaard natriumthiosulfaatoplossing met zetmeel als indicator, hierbij treedt de volgende reactie op:

I2 + 2 Na2S2O3 - 2 NaI + Na2S4O6 4. REAGENTIA 4.1 Salpeterzuur (HNO3), ñ = 1,40 g/ml) 4.2 Ureum [(NH2)2C=0].

4.3 Oplossing van ammoniumwaterstofdifluoride (NH4HF2) in water, 10 % (m/v). Bewaar deze oplossing in een kunststof fles.

4.4 Ammoniumhydroxide-oplossing, 1:1:

Meng 1 deel ammoniumhydroxide (NH40H, ñ = 0,9 g/ml) met 1 deel water.

4.5 Natriumthiosulfaat-standaardoplossing:

Los in een maatkolf van 1 000 ml 7,812 g natriumthiosulfaatpentahydraat (Na2S203.5H2O) op in water. 1 ml van deze oplossing komt overeen met 2,0 mg Cu, Voeg om de oplossing te stabiliseren enkele druppels chloroform toe. De oplossing moet in het donker in een glazen fles worden bewaard.

4.6 Kaliumjodide (KI).

4.7 Kaliumthiocyanaat-oplossing (KSCN), 25 % (m/v) Bewaar deze oplossing in een kunststof fles.

4.8 Oplossing van zetmeel in water, ongeveer 0,5 %:

Breng in een bekerglas van 600 ml 2,5 g zetmeel. Voeg ongeveer 500 ml water toe. Laat onder roeren aan de kook komen en laat afkoelen tot kamertemperatuur. Deze oplossing is niet lang houdbaar.

5. BEREIDING VAN DE TE ANALYSEREN OPLOSSING Zie de methoden 10.1 en 10.2.

6. UITVOERING 6.1 Bereiding van de te titreren oplossing Breng in een erlenmeyer van 500 ml een hoeveelheid extractie-oplossing die 20-40 mg Cu bevat. Verdrijf de eventueel aanwezige overmaat zuurstof door de oplossing kort te koken. Vul met water aan tot ongeveer 100 ml. Voeg 5 ml salpeterzuur (4.1) toe en laat gedurende een halve minuut koken.

Neem de erlenmeyer van de kookplaat, voeg ongeveer 3 g ureum (4.2) toe en kook de oplossing opnieuw gedurende een halve minuut.

Neem de erlenmeyer van de kookplaat en voeg 200 ml koud water toe. Koel de inhoud van de erlenmeyer eventueel af tot kamertemperatuur.

Voeg geleidelijk ammoniumhydroxide-oplossing (4.4) toe, totdat de oplossing diepblauw kleurt en voeg daarna 1 ml in overmaat toe.

Voeg 50 ml ammoniumwaterstofdifluoride-oplossing (4.3) toe en meng.

Voeg 10 g kaliumjodide (4.6) toe en laat dit oplossen.

6.2 Titratie van de oplossing Plaats de erlenmeyer op een magneetroerder. Breng het roerstaafje in de erlenmeyer en stel mde roerder in op de gewenste snelheid.

Voeg met behulp van een buret natriumthiosulfaat-oplossing (4.5) toe, totdat de intensiteit van de door vrijkomend jood veroorzaakte bruine kleur van de oplossing minder wordt.

Voeg vervolgens 10 ml zetmeetloplossing (4.8) toe.

Zet de titratie met de natriumthiosulfaat-oplossing (4.5) voort, totdat de paars-rode kleur bijna volledig is verdwenen.

Voeg 20 ml kaliumthiocyanaat-oplossing (4.7) toe en zet de titratie voort, totdat de blauw-paarse kleur volledig is verdwenen.

Noteer het gebruikte volume van de thiosulfaatoplossing.

7. WEERGAVE VAN DE RESULTATEN 1 ml van de natriumthiosulfaat-oplossing (4.5) komt overeen met 2,0 mg Cu.

Het procentuele gehalte aan koper van de meststof is: Cu (%) = X V a × M × 5 ,

Hierbij is:

X = het gebruikte volume van de thiosulfaat-oplossing in ml;

V = het volume van de volgens methoden 10.1 of 10.2 verkregen extractie-oplossing in ml;

a = het volume van de gebruikte hoeveelheid extractie-oplossing in ml;

M = de massa van de volgens methode 10.1 of 10.2 behandelde monsterhoeveelheid in g.

Methode 10.8 KWANTITATIEVE ANALYSE VAN IJZER IN EXTRACTEN VAN MESTSTOFFEN MET BEHULP VAN ATOOMABSORPTIESPECTROMETRIE 1. DOEL In dit document wordt een methode beschreven voor de kwantitatieve analyse van ijzer in extracten van meststoffen.

2. TOEPASSINGSGEBIED Deze methode is van toepassing voor meststoffen, waarvoor in Richtlijn 89/530/EEG is bepaald dat het totale gehalte aan ijzer of het gehalte aan in water oplosbaar ijzer moet worden aangegeven en waarvan de extracten volgens methode 10.1 of 10.2 zijn verkregen.

3. PRINCIPE Na bewerking en verdunning van de extracten wordt ijzer kwantitatief bepaald met behulp van atoomabsorptiespectrometrie.

4. REAGENTIA 4.1 Verdund zoutzuur, ongeveer 6 M Zie methode 10.4 (4.1).

4.2 Verdund zoutzuur, ongeveer 0,5 M Zie methode 10.4 (4.2).

4.3 Waterstofperoxide-oplossing (30 % H2O2, ñ = 1,11 g/ml), vrij van spoorelementen.

4.4 Lanthaanzoutoplossing, 10 g La/l Zie methode 10.4 (4.3).

4.5 IJzer-standaardoplossingen 4.5.1 Stockoplossing, 1 000 ìg Fe/ml Weeg in een bekerglas van 500 ml 1 g zuiver ijzerdraad af tot op 0,1 mg nauwkeurig. Voeg 200 ml 6 M zoutzuur (4.1) toe. Voeg 15 ml van de waterstofperoxide-oplossing (4.3) toe. Verwarm op een kookplaat totdat het ijzer volledig opgelost is. Breng de oplossing na afkoelen kwantitatief over in een maatkolf van 1 000 ml. Vul met water aan tot 1 000 ml en meng.

4.5.2 Werkoplossing, 100 ìg Fe/ml Verdun in een maatkolf van 200 ml 20 ml van de stockoplossing (4.5.1) met 0,5 M zoutzuur (4.2) tot 200 ml en meng.

5. APPARATUUR Atoomabsorptiespectrometer: zie methode 10.4 (5). De spectrometer moet voorzien zijn van een voor ijzer karakteristieke stralingsbron (248,3 nm).

6. BEREIDING VAN DE TE ANALYSEREN OPLOSSING 6.1 Oplossen van ijzer Zie de methoden 10.1 en/of 10.2 en eventueel 10.3.

6.2 Bereiding van de meetoplossing Zie methode 10.4 (6.2). De meetoplossing moet 10 % (v/v) lanthaanzoutoplossing (4.4) bevatten.

7. UITVOERING 7.1 Bereiding van de blanco-oplossing Zie methode 10.4 (7.1). De blanco-oplossing moet 10 % (v/v) van de bij punt 6.2 gebruikte lanthaanzoutoplossing bevatten.

7.2 Bereiding van de ijkoplossingen Zie methode 10.4 (7.2).

Breng voor het optimale meetgebied tussen 0 en 10 ìg Fe/ml in een reeks maatkolven van 100 ml respectievelijk 0, 2, 4, 6, 8 en 10 ml van de werkoplossing (4.5.2). Pas eventueel de zoutzuurconcentratie zodanig aan, dat deze zo dicht mogelijk bij die van de meetoplossing ligt. Voeg aan elke maatkolf 10 ml van de bij punt 6.2 gebruikte lanthaanzoutoplossing toe. Vul met 0,5 M zoutzuur (4.2) aan tot 100 ml en meng. Deze oplossingen bevatten respectievelijk 0, 2, 4, 6, 8 en 10 ìg Fe/ml.

7.3 Meting Zie methode 10.4 (7.3). Stel de spectrometer (5) in voor meting bij een golflengte van 248,3 nm.

8. WEERGAVE VAN DE RESULTATEN Zie methode 10.4 (8).

Het procentuele gehalte aan ijzer van de meststof is:

Fe (%) = { (Xs - Xb) × V × D } / (M × 104).

Indien methode 10.3 is gebruikt:

FE (%) = { (Xs - Xb) × V × 2D } / M × 104),

Hierbij is:

Fe = het procentuele gehalte aan ijzer van de meststof;

Xs = de concentratie in de meetoplossing (6.2) in g/ml;

Xb = de concentratie in de blanco-oplossing (7.1) in g/ml;

V = het volume van de volgens methode 10.1 of 10.2 verkregen extractieoplossing in ml;

D = de verdunningsfactor die overeenkomt met de bij punt 6.2 uitgevoerde verdunning;

M = de massa van de volgens methode 10.1 of 10.2 genomen monsterhoeveelheid in g.

Berekening van de verdunningsfactor D: indien a1, a2, a3, . . . ai en a ml achtereenvolgens zijn verdund tot respectievelijk de volumes v1, v2, v3, . . . vi en 100 ml, is de verdunningsfactor D:

D = (v1/a1) × (v2/a2) × (v3/a3) × . . . × (vi/ai) × (100/a).

Methode 10.9 KWANTITATIEVE ANALYSE VAN MANGAAN IN EXTRACTEN VAN MESTSTOFFEN TITRATIEMETHODE MET PERMANGANAAT 1. DOEL In dit document wordt een methode beschreven voor de kwantitatieve analyse van mangaan in extracten van meststoffen.

2. TOEPASSINGSGEBIED Deze methode is van toepassing voor de EEG-meststoffen, waarvoor in Richtlijn 89/530/EEG is bepaald dat het mangaangehalte moet worden aangegeven en waarvan de extracten volgens methode 10.1 of 10.2 zijn verkregen.

3. PRINCIPE Als de extractie-oplossing chloride-ionen bevat, worden deze verwijderd door de oplossing na toevoeging van zwavelzuur te koken. Het mangaan wordt geoxideerd met natriumbismutaat in salpeterzuur-milieu. Het gevormde permanganaat wordt gereduceerd met een overmaat ijzer(II)sulfaat. Deze overmaat wordt getitreerd met een kaliumpermanganaat-oplossing.

4. REAGENTIA 4.1 Geconcentreerd zwavelzuur (H2SO4, ñ = 1,84 g/ml).

4.2 Zwavelzuur, ongeveer 9 M:

Voeg voorzichtig 1 deel geconcentreerd zwavelzuur (4.1) toe aan 1 deel water.

4.3 Salpeterzuur, 6 M:

Voeg 3 delen salpeterzuur (HNO3, ñ = 1,40 g/ml) toe aan 4 delen water.

4.4 Salpeterzuur, 0,3 M:

Meng 1 deel 6 M salpeterzuur met 19 delen water.

4.5 Natriumbismutaat (NaBiO3), 85 %.

4.6 Kieselguhr.

4.7 Orthofosforzuur, 15 M (H3PO4, ñ = 1,71 g/ml).

4.8 IJzer(II)sulfaat, 0,15 M:

Los in een maatkolf van 1 liter 41,6 g ijzer(II)sulfaatheptahydraat (FeSO4.7H2O) op in water. Voeg 25 ml geconcentreerd zwavelzuur (4.1) en 25 ml fosforzuur (4.7) toe. Vul met water aan tot 1 000 ml en meng.

4.9 Kaliumpermanganaat-oplossing 0,020 M:

Weeg 3,160 g kaliumpermanganaat (KMnO4) af tot op 0,1 mg nauwkeurig. Los dit op in 1 000 ml water.

4.10 Zilvernitraat-oplossing, 0,1 M:

Los 1,7 g zilvernitraat (AgNO3) op in 100 ml water.

5. APPARATUUR 5.1 Filterkroes P16/ISO 4793, porositeit 4, inhoud 50 ml, aangebracht op filtreerfles van 500 ml.

5.2 Magneetroerder.

6. BEREIDING VAN DE TE ANALYSEREN OPLOSSING 6.1 Oplossen van mangaan Zie de methoden 10.1 en 10.2 en eventueel 10.3.

Indien niet bekend is of de oplossing chloride-ionen bevat, controleer dit dan met een druppel zilvernitraat-oplossing (4.10).

6.2 Breng bij afwezigheid van chloride-ionen een hoeveelheid extractie-oplossing die 10-20 mg mangaan bevat in een bekerglas van 400 ml. Breng het volume door verdamping of toevoeging van water op ongeveer 25 ml. Voeg 2 ml geconcentreerd zwavelzuur (4.1) toe.

6.3 Bij aanwezigheid van chloride-ionen moeten deze als volgt worden verwijderd:

Breng in een hoog bekerglas van 400 ml een hoeveelheid extractie-oplossing die 10-20 mg mangaan bevat. Voeg 5 ml 9 M zwavelzuur (4.2) toe. Breng op een kookplaat in de zuurkast aan de kook en laat koken tot er grote hoeveelheden witte damp ontwijken. Damp de oplossing in tot een volume van ongeveer 2 ml (een dunne laag stroopachtige vloeistof op de bodem van het bekerglas). Laat het bekerglas afkoelen tot kamertemperatuur.

Voeg voorzichtig 25 ml water toe en controleer opnieuw met een druppel zilvernitraat (4.10) of de oplossing nog chloriden bevat. Herhaal, indien dit het geval is, na toevoeging van 5 ml 9 M zwavelzuur (4.2) bovenstaande werkwijze.

7. UITVOERING Voeg aan de te analyseren oplossing in het bekerglas van 400 ml 25 ml 6 M salpeterzuur (4.3) en 2,5 g natriumbismutaat (4.5) toe. Roer krachtig gedurende 3 minuten op de magneetroerder (5.2). Voeg 50 ml 0,3 M salpeterzuur (4.4) toe en roer opnieuw.

Filtreer onder vacuuem door een filterkroes (5.1), waarvan de bodem is bedekt met kieselguhr (4.6). Was de kroes verschillende malen met 0,3 M salpeterzuur (4.4), totdat het filtraat kleurloos is.

Breng het filtraat en de wasvloeistof over in een bekerglas van 500 ml. Meng en voeg 25 ml 0,15 M ijzersulfaat-oplossing (4.8) toe. Voeg, als het filtraat na toevoeging van ijzersulfaat geel wordt, 3 ml 15 M orthofosforzuur (4.7) toe.

Titreer met behulp van een buret de overmaat ijzersulfaat met de 0,02 M kaliumpermanganaat-oplossing (4.9), totdat er een roze kleur ontstaat die gedurende 1 minuut stabiel blijft.

Voer op dezelfde wijze een blanco-experiment uit, waarbij alleen het monster wordt weggelaten.

N.B.: de geoxideerde oplossing mag niet met rubber in contact komen.

8. WEERGAVE VAN DE RESULTATEN 1 ml 0,02 M kaliumpermanganaat-oplossing komt overeen met 1,099 mg mangaan (Mn). Mn (%) in de meststof = (Xb-Xs) × 0,1099 × VVV a × M Hierbij is Xb = het voor de blanco-oplossing gebruikte volume permanganaat in ml;

Xs = het voor de te analyseren oplossing gebruikte volume permanganaat in ml;

V = het volume van de volgens methoden 10.1 of 10.2 verkregen extractie-oplossing in ml;

a = het volume van de gebruikte hoeveelheid extractie-oplossing in ml;

M = de massa van de voor extractie genomen monsterhoeveelheid in g.

Methode 10.10 KWANTITATIEVE ANALYSE VAN MOLYBDEEN IN EXTRACTEN VAN MESTSTOFFEN - GRAVIMETRISCHE METHODE MET BEHULP VAN 8-HYDROXYCHINOLINE 1. DOEL In dit document wordt een methode beschreven voor de kwantitatieve analyse van molybdeen in extracten van meststoffen met een hoog moylbdeengehalte.

2. TOEPASSINGSGEBIED Deze methode is van toepassing voor de meststoffen waarvoor in Richtlijn 89/530/EEG is bepaald dat het molybdeengehalte moet worden aangegeven en waarvan de extracten volgens methode 10.1 of 10.2 zijn verkregen.

3. PRINCIPE De kwantitatieve analyse van molybdeen gebeurt door neerslaan van molybdeenoxinaat onder welbepaalde omstandigheden.

4. REAGENTIA 4.1 Verdund zwavelzuur, ongeveer 1 M:

Voeg aan een maatkolf van 1 liter die 800 ml water bevat, voorzichtig 55 ml zwavelzuur (H2SO4, ñ = 1,84 g/ml) toe en meng. Vul na afkoelen aan tot 1 liter en meng.

4.2 Ammoniumhydroxide-oplossing, 1: 3:

Meng 1 deel geconcentreerd ammoniumhydroxide (NH4OH, ñ = 0,9 g/ml) met 3 delen water.

4.3. Verdund azijnzuur, 1: 3:

Meng 1 deel geconcentreerd azijnzuur (99,7 % CH3COOH, ñ = 1,049 g/ml) met 3 delen water.

4.4. Dinatriumethyleendiaminetetra-azijnzuuroplossing (Na2EDTA):

Los in een maatkolf van 100 ml 5g Na2EDTA op in water. Vul aan tot de maatstreep en meng.

4.5. Bufferoplossing:

Los in een maatkolf van 100 ml 15 ml geconcentreerd azijnzuur en 30 g ammoniumacetaat op in water. Vul met water aan tot 100 ml.

4.6. 8-Hydroxychinoline-oplossing (oxine):

Los in een maatkolf van 100 ml 3 g 8-hydroxychinoline op in 5 ml geconcentreerd azijnzuur. Voeg 80 ml water toe. Voeg druppelsgewijs de ammoniumhydroxideoplossing (4.2) toe tot de oplossing troebel wordt, en vervolgens verdund azijnzuur (4.3) tot de oplossing weer helder wordt. Vul met water aan tot 100 ml.

5. APPARATUUR 5.1. Filterkroes P 16/ISO 4793, porositeit 4, inhoud 30 ml.

5.2. pH-meter met glaselektrode.

5.3. Droogstoof, ingesteld op 130-135 °C.

6. BEREIDING VAN DE TE ANALYSEREN OPLOSSING Zie de methoden 10.1 en 10.2.

7. UITVOERING 7.1. Bereiding van de meetoplossing Breng in een bekerglas van 250 ml een hoeveelheid extractie-oplossing die 25-100 mg Mo bevat. Vul met water aan tot 50 ml.

Breng deze oplossing met behulp van een pH-meter (5.2) op een pH van 5 door druppelsgewijs verdund zwavelzuur (4.1) toe te voegen.

Voeg 15 ml EDTA-oplossing (4.4) en vervolgens 5 ml bufferoplossing (4.5) toe. Vul met water aan tot ongeveer 80 ml.

7.2. Neerslaan en wassen van de neerslag Neerslaan Verwarm de oplossing lichtjes. Voeg onder voortdurend roeren de oxine-oplossing (4.6) toe. Ga hiermee door totdat er geen vorming van neerslag meer wordt waargenomen. Voeg een overmaat reagens toe, totdat het supernatans licht geel gekleurd is. In het algemeen moet 20 ml voldoende zijn. Blijf het bekerglas nog gedurende 2-3 minuten licht verwarmen.

Filtreren en wassen Filtreer met behulp van een filterkroes (5.1). Spoel verschillende malen met porties warm water van 20 ml. Het spoelwater moet geleidelijk kleurloos worden; dit geeft aan dat er geen oxine meer aanwezig is.

7.3. Wegen van het neerslag Droog het neerslag bij 130-135 °C tot constant gewicht (ten minste 1 uur). Laat het neerslag afkoelen in een exsiccator en weeg het vervolgens.

8. WEERGAVE VAN DE RESULTATEN 1 mg molybdeenoxinaat (stoechiometrisch gebonden MoO2(C9H6ON)2) komt overeen met 0,2305 mg MO. Mo (%) in de meststof = X × 0,02305 × V × D a × M Hierbij is:

X = de massa van het molybdeenoxinaat-neerslag in mg;

V = het volume van de volgens methode 10.1 of 10.2 verkregen extractie-oplossing in ml;

a = het volume van de gebruikte hoeveelheid extractie-oplossing in ml;

D = de verdunningsfactor van deze hoeveelheid;

M = de massa van de voor extractie genomen monsterhoeveelheid in g.

Methode 10.11 KWANTITATIEVE ANALYSE VAN ZINK IN EXTRACTEN VAN MESTSTOFFEN MET BEHULP VAN ATOOMABSORPTIESPECTROMETRIE 1. DOEL In dit document wordt een methode beschreven voor de kwantitatieve analyse van zink in extracten van meststoffen.

2. TOEPASSINGSGEBIED 3. PRINCIPE Na bewerking en verdunning van de extracten wordt zink kwantitatief bepaald met behulp van atoomabsorptiespectrometrie.

4. REAGENTIA 4.1 Verdund zoutzuur, ongeveer 6 M Zie methode 10.4 (4.1).

4.2 Verdund zoutzuur, ongeveer 0,5 M Zie methode 10.4 (4.2).

4.3 Lanthaanzoutoplossing, 10 g La/l Zie methode 10.4 (4.3).

4.4 Zink-standaardoplossingen 4.4.1 Stockoplossing, 1 000 ìg Zn/ml Los in een maatkolf van 1 000 ml 1 g zinkpoeder of zinkkorrels, afgewogen tot op 0,1 mg nauwkeurig, op in 25 ml 6 M zoutzuur (4.1). Vul na volledig oplossen aan met water tot 1 000 ml en meng.

4.4.2 Werkoplossing, 100 ìg Zn/ml Verdun in een maatkolf van 200 ml 20 ml van de stockoplossing (4.4.1.) met 0,5 M zoutzuur (4.2) tot 200 ml en meng.

5. APPARATUUR Atoomabsorptiespectrometer: zie methode 10.4 (5). De spectrometer moet voorzien zijn van een voor zink karakteristieke stralingsbron (213,8 nm) en een achtergrondcorrectiesysteem.

6. BEREIDING VAN DE TE ANALYSEREN OPLOSSING 6.1 Oplossen van zink Zie de methoden 10.1 en/of 10.2 en eventueel 10.3.

6.2 Bereiding van de meetoplossing Zie methode 10.4 (6.2). De meetoplossing moet 10 % (v/v) lanthaanzoutoplossing (4.3) bevatten.

7. UITVOERING 7.1 Bereiding van de blanco-oplossing Zie methode 10.4 (7.1). De blanco-oplossing moet 10 % (v/v) van de bij punt 6.2 gebruikte lanthaanzoutoplossing bevatten.

7.2 Bereiding van de ijkoplossingen Zie methode 10.4 (7.2).

Breng voor het optimale meetgebied tussen 0 en 5 ìg Zn/ml in een reeks maatkolven van 100 ml respectievelijk 0, 0,5, 1, 2, 3, 4 en 5 ml van de werkoplossing (4.4.2). Pas eventueel de zoutzuurconcentratie zodanig aan, dat deze zo dicht mogelijk bij die van de meetoplossing ligt. Voeg aan elke maatkolf 10 ml van de bij punt 6.2 gebruikte lanthaanzoutoplossing toe. Vul met 0,5 M zoutzuur (4.2) aan tot 100 ml en meng. Deze oplossingen bevatten respectievelijk 0, 0,5, 1, 2, 3, 4 en 5 ìg Zn/ml.

7.3. Meting Zie methode 10.4 (7.3). Stel de spectrometer (5) in voor meting bij een golflengte van 213,8 nm.

8. WEERGAVE VAN DE RESULTATEN Zie methode 10.4 (8).

Het procentuele gehalte aan zink van de meststof is:

Zn (%) = [(Xs P Xb) × V × D] / (M × 104) Indien methode 10.3 is gebruikt:

Zn (%) = [(Xs P Xb) × V × 2 D] / (M × 104).

Hierbij is:

Zn = het procentuele gehalte aan zink van de meststof;

Xs = de concentratie in de meetoplossing (6.2) in ìg/ml;

Xb = de concentratie in de blanco-oplossing (7.1) in ìg/ml;

V = het volume van de volgens methode 10.1 of 10.2 verkregen extractieoplossing in ml;

D = de verdunningsfactor die overeenkomt met de bij punt 6.2 uitgevoerde verdunning;

M = de massa van de volgens methode 10.1 of 10.2 genomen monsterhoeveelheid in g.

Berekening van de verdunningsfactor D:

indien a1, a2, a3, . . . ai en a ml achtereenvolgens zijn verdund tot respectievelijk de volumes vi, v2, v3, . . . . vi en 100 ml, is de verdunningsfactor D:

D = (v1/a1) × (v2/a2) × (v3/a3) × . . . (vi/ai) × (100/a)."