GEMEENSCHAPPELIJK OPTREDEN van 19 maart 1998 door de Raad aangenomen op basis van artikel K.3 van het Verdrag betreffende de Europese Unie ter invoering van een programma voor opleiding, uitwisseling en samenwerking op het gebied van het asielbeleid, het immigratiebeleid en de overschrijding van de buitengrenzen (Odysseus-programma) (98/244/JBZ)

DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE,

Gelet op het Verdrag betreffende de Europese Unie, inzonderheid op artikel K.3, lid 2, onder b), en artikel K.8, lid 2,

Gezien het voorstel van de Commissie,

Overwegende dat de lidstaten

- het asielbeleid;

- de voorschriften met betrekking tot de overschrijding van de buitengrenzen van de lidstaten door personen en de uitoefening van de controle daarop, met inbegrip van de aspecten die verband houden met de beveiliging van identiteitsbewijzen;

- het immigratiebeleid en het beleid ten aanzien van onderdanen van derde landen

als aangelegenheden van gemeenschappelijk belang beschouwen;

Overwegende dat de opzet van een kader voor maatregelen op het gebied van opleiding, informatie, studie en uitwisseling ertoe kan bijdragen dat de samenwerking tussen de overheidsdiensten van de lidstaten op de bovengenoemde terreinen doeltreffender wordt;

Overwegende dat door de opneming van het Sherlock-programma (1) in het Odysseus-programma een betere samenhang van de samenwerking op de betrokken gebieden kan worden gewaarborgd en tegelijkertijd schaalvoordelen mogelijk zijn bij de uitvoering van de twee programma's zonder dat dit afbreuk doet aan de doeltreffendheid van het Sherlock-programma;

Overwegende dat het programma bijdraagt tot een beter begrip van de instrumenten van de Europese Unie op het gebied van het asielbeleid, het immigratiebeleid en de overschrijding van de buitengrenzen bij de ambtenaren die de instrumenten moeten toepassen;

Overwegende dat derde landen, in het kader van hun voorbereiding op de toetreding tot de Unie, beter zullen kunnen voldoen aan de normen van de Unie op de gebieden die door dit programma worden bestreken, indien de samenwerking tussen de lidstaten tot deze derde landen wordt uitgebreid;

Overwegende dat bepaalde aspecten van deze samenwerking beter kunnen worden verwezenlijkt door de Unie dan door elke lidstaat afzonderlijk, vanwege de schaalvoordelen en de cumulatieve effecten die de overwogen maatregelen met zich meebrengen;

Overwegende dat dit gemeenschappelijk optreden geen afbreuk doet aan de bevoegdheden van de Gemeenschap, en derhalve geen negatieve gevolgen heeft voor de uitvoering van het Phare-programma, noch voor de communautaire maatregelen die voor de uitvoering van het opleidingsbeleid zijn genomen, inzonderheid voor het Leonardo da Vinci-programma; dat de maatregelen van dit programma als aanvulling op en in coördinatie met andere uit hoofde van de communautaire wetgeving gefinancierde scholingsmaatregelen worden getroffen;

Overwegende dat door de toekomstige ontwikkelingen van de communautaire wetgeving een aanpassing van dit programma nodig kan zijn;

Overwegende dat het voorzitterschap het Europees Parlement overeenkomstig artikel K.6 van het Verdrag betreffende de Europese Unie geraadpleegd heeft,

HEEFT HET VOLGENDE GEMEENSCHAPPELIJK OPTREDEN AANGENOMEN:

HOOFDSTUK 1 ALGEMENE BEPALINGEN

Artikel 1 Beginsel en doelstellingen

1. Voor de periode 1998-2002 wordt een programma (hierna "Odysseus-programma" te noemen) vastgesteld voor opleiding, uitwisseling en samenwerking in de zin van de definities van artikel 2. Voor dit programma wordt een financiële bijdrage van de Gemeenschap toegekend. Het programma heeft betrekking op de gebieden asielbeleid, immigratiebeleid en overschrijding van de buitengrenzen.

2. Voor de bepaling van de prioriteiten bij de jaarlijkse programmering van de acties zal rekening worden gehouden met:

- artikel K.3, lid 1, van het Verdrag;

- reeds bestaande wetgeving van de Gemeenschap of de Unie;

- aanhangige regelgevingsvoorstellen, teneinde door middel van samenwerking tussen de overheidsdiensten op de inwerkingtreding van deze voorstellen vooruit te lopen;

- de prioriteiten die de Raad op het gebied van Justitie en Binnenlandse Zaken (JBZ) heeft vastgesteld;

- alle andere vormen van noodzakelijke samenwerking, overeenkomstig artikel K.3, lid 1 van het Verdrag.

3. Onverminderd de communautaire bevoegdheden, bestaat het algemene doel van het Odysseus-programma erin met behulp van een meerjarenplanning de bestaande samenwerking van de lidstaten inzake asielbeleid, immigratiebeleid, overschrijding van de buitengrenzen en beveiliging van identiteitsbewijzen, alsook de samenwerking met aspirant-lidstaten op deze gebieden uit te breiden en te intensiveren.

Artikel 2

Het financieel referentiebedrag voor de uitvoering van het programma over de in artikel 1, lid 1, vermelde periode beloopt 12 miljoen ECU. De jaarlijkse kredieten worden binnen de grenzen van de financiële vooruitzichten door de begrotingsautoriteiten vastgesteld.

Artikel 3 Definities

1. Voor het Odysseus-programma worden de in artikel 1, lid 2, genoemde acties als volgt vastgesteld:

- opleidingsacties: de organisatie van stages waarbij de theoretische en praktische kennis centraal staat;

- uitwisselingsacties: het verblijf van door de lidstaten gemachtigde ambtenaren, magistraten of andere personeelsleden in een andere dan hun eigen lidstaat kunnen vergelijken, met inachtneming van de ter plaatse geldende regels inzake gegevensbescherming;

- studies en onderzoek: werkzaamheden voor de ontwikkeling en de verspreiding van lesmateriaal of van ander voor leerdoeleinden bruikbaar materiaal, zoals gegevensbestanden of repertoria.

2. Voor het Odysseus-programma wordt onder "identiteitsbewijs" verstaan de door de lidstaten en derde landen afgegeven documenten waarmee de houders hun identiteit kunnen bewijzen en die hun de mogelijkheid geven eventueel een buitengrens te overschrijden.

Artikel 4 Opleiding

Wat opleiding betreft, wordt in het Odysseus-programma de nadruk gelegd op:

- de opleiding van opleiders;

- de opzet van cursussen voor specialisten, in het bijzonder verdiepingsstages voor beleidsmakers, met de voorbereiding van bestuursmaatregelen belaste ambtenaren, magistraten, alsook stages voor opleidingsfunctionarissen;

- de uitwisseling van informatie en ervaring tussen de nationale overheidsdiensten.

Artikel 5 Uitwisselingen

Inzake uitwisseling wordt in het Odysseus-programma de nadruk gelegd op uitwisseling in de vorm van stages van beperkte duur bij de nationale overheidsdiensten die bevoegd zijn op de door het Odysseus-programma bestreken gebieden.

Artikel 6 Studie en onderzoek

1. Het Odysseus-programma beoogt het volgende:

- de ontwikkeling, uitwerking en verspreiding van didactisch materiaal waarmee opleidingsprogramma's opgezet kunnen worden;

- een betere verspreiding van de informatie op de door het programma bestreken gebieden;

- analyses en rapporten over thema's die betrekking hebben op de gebieden van dit programma en die verenigbaar zijn met de doelstellingen ervan.

HOOFDSTUK II STRUCTUUR VAN HET PROGRAMMA

Artikel 7 Asielbeleid

1. Inzake asielbeleid zijn de maatregelen in het bijzonder gericht op:

- een gecoördineerde uitvoering van de Overeenkomst van Dublin van 15 juni 1990 betreffende de vaststelling van de staat die verantwoordelijk is voor de behandeling van een asielverzoek dat bij één van de lidstaten van de Europese Gemeenschappen wordt ingediend, nadat deze overeenkomst in werking is getreden;

- een nauwe samenwerking tussen de door de lidstaten gemachtigde instanties met bevoegdheid op dit gebied.

2. Uit hoofde van de maatregelen voor een gecoördineerde uitvoering van de Overeenkomst van Dublin kunnen projecten in aanmerking worden genomen die betrekking op:

- een gecoördineerde uitvoering van de in de overeenkomst opgenomen bepalingen inzake procedures, termijnen en bewijsmiddelen, alsook op andere praktische problemen in verband met de uitvoering van de Overeenkomst;

- de uitvoering van andere rechtsinstrumenten met betrekking tot het asielbeleid.

3. Uit hoofde van de maatregelen voor een nauwe samenwerking tussen de door de lidstaten gemachtigde instanties en lichamen met bevoegdheid op asielgebied kunnen projecten in aanmerking worden genomen die in het bijzonder betrekking hebben op:

- de (gewone of versnelde) procedures voor de behandeling van asielverzoeken in eerste aanleg en de beroepsprocedures;

- documentatiesystemen over de landen van oorsprong;

- de omstandigheden met betrekking tot opvang van de asielzoekers, met inbegrip van hun rechten en plichten;

- alternatieven voor de toekenning van de vluchtelingenstatus, met inbegrip van tijdelijke bescherming;

- de samenwerking tussen de verschillende organen die op dit gebied actief zijn (met de behandeling van asielverzoeken belaste organen, sociale diensten, grensbewakingsdiensten enz.), alsook de rol van de UNHCR, andere internationale organisaties en NGO's;

- de behandeling van asielzoekers wier aanvraag definitief afgewezen is.

Artikel 8 Immigratie

Uit hoofde van de acties inzake de immigratie van onderdanen van derde landen kunnen projecten in aanmerking worden genomen betreffende:

- de toelating van onderdanen van derde landen, in het bijzonder de toelatingsvoorwaarden, de voorwaarden om binnen de Unie te mogen reizen, de voorschriften inzake het verblijf, de gezinshereniging, de toegang tot de arbeidsmarkt, tot het uitoefenen van arbeid in loondienst of als zelfstandige en tot werkzaamheden anders dan in loondienst;

- de bestrijding van illegale immigratie, in het bijzonder de strijd tegen de binnenkomst, het verblijf en de indienstneming van illegale vreemdelingen, en de organisatie van de uitwijzing en de repatriëring van illegale vreemdelingen, alsmede de bestrijding van de mensenhandel en mensensmokkelaars.

Artikel 9 Overschrijding van de buitengrenzen

Uit hoofde van de acties inzake de controle van de overschrijding van de buitengrenzen kunnen projecten in aanmerking worden genomen betreffende de organisatie van de praktische voorwaarden van deze controle, met inbegrip van aspecten in verband met de beveiliging van identiteitsbewijzen. De voorkeur zal in het bijzonder uitgaan naar methoden waarmee deze praktische voorwaarden op thematische wijze (bijvoorbeeld naar gelang van de aard van de grens) of op geografische wijze kunnen worden behandeld.

Artikel 10 Samenwerking met aspirant-lidstaten

Elk jaarprogramma bevat specifieke subprogramma's op de in de bovenstaande artikelen 7 tot en met 9 vermelde gebieden, teneinde de aspirant-lidstaten op deze gebieden op de toetreding voor te bereiden. Er zal bijzondere aandacht worden besteed aan de omzetting van de communautaire voorschriften in nationaal recht en aan de uitvoering van deze voorschriften door ambtenaren ter plaatse.

In het kader van de samenwerkingen met de aspirant-lidstaten hebben de maatregelen ten doel:

- de kennis van het acquis van de Unie te verbeteren zodat de aspirant-lidstaten de nodige maatregelen kunnen treffen om hun diensten in staat te stellen zich in hun handelen naar de normen en de rechtsregels van de Unie te richten;

- informatie uit te wisselen over de organisatie van het rechtsbestel en het bestuur van de lidstaten en de aspirant-lidstaten.

HOOFDSTUK III FINANCIËLE BEPALINGEN

Artikel 11 Financieringscriteria

De projecten waarvoor een aanvraag om financiering door de Gemeenschap wordt ingediend, moeten van belang zijn voor de Unie en er moeten ten minste twee lidstaten aan deelnemen.

Bij deze projecten kunnen deelnemers uit de aspirant-lidstaten worden betrokken teneinde hun toetreding voor te bereiden, of deelnemers uit andere derde landen indien dit nuttig blijkt voor het doel van de projecten.

Artikel 12 Financiële controle

De financieringsbesluiten alsmede de daaruit voortvloeiende overeenkomsten voorzien met name in een follow-up en een financiële controle door de Commissie en in de uitvoering van audits door de Rekenkamer, waarvan de bevindingen aan de begrotingsautoriteit voorgelegd worden.

Artikel 13 Omvang van de financiële bijdrage van de Gemeenschap

1. Alle uitgaven die rechtstreeks verband houden met de uitvoering van de maatregel en die gedurende een bepaalde, bij overeenkomst vastgestelde periode zijn gedaan en waarvoor via de jaarlijkse begrotingsprocedure kredieten zijn toegewezen, komen voor financiering in aanmerking.

2. De financiële bijdrage uit de Gemeenschapsbegroting bedraagt 60 % van de totale kosten van het programma en kan in uitzonderlijke gevallen, overeenkomstig de in hoofdstuk IV vastgestelde procedures, tot maximaal 80 % worden verhoogd.

3. De kosten voor vertaal- en tolkwerk, de informaticakosten, de uitgaven voor duurzaam materiaal of voor verbruiksmateriaal worden slechts in aanmerking genomen voorzover zij nodig zijn voor de verwezenlijking van de maatregel en kunnen slechts tot ten hoogste 50 % van de subsidie, of 80 % in de gevallen waarin dit door de aard van de maatregel noodzakelijk is, worden gefinancierd.

4. De uitgaven voor lokalen en publieke voorzieningen, alsmede voor de salarissen van de ambtenaren van de staat en van de publieke organen kunnen slechts in aanmerking worden genomen voorzover zij betrekking hebben op tewerkingstellingen en op taken die geen verband houden met hun nationale bestemming of functie, maar die specifiek betrekking hebben op de uitvoering van dit gemeenschappelijk optreden.

Artikel 14 Procedurevoorschriften

1. De maatregelen in het kader van het programma die uit de algemene begroting van de Gemeenschappen worden gefinancierd, worden door de Commissie beheerd overeenkomstig het Financieel Reglement van 21 december 1977 van toepassing op de algemene begroting der Europese Gemeenschappen (2).

2. Bij de indiening van de voorstellen voor financiering houdt de Commissie rekening met de beginselen van goed financieel beheer, met name zuinigheid en kosteneffectiviteit als bedoeld in artikel 2 van het Financieel Reglement.

HOOFDSTUK IV BEHEER EN FOLLOW-UP VAN HET PROGRAMMA

Artikel 15 Voorbereiding van het programma

1. De Commissie is verantwoordelijk voor het beheer en de follow-up van het programma en neemt daartoe de passende maatregelen.

2. De Commissie stelt een ontwerpjaarprogramma op, met een verdeling van de beschikbare kredieten en gebaseerd op de prioritaire thema's die beantwoorden aan de structuur, de actiegebieden en de doelstellingen van het programma. Het jaarprogramma bestrijkt de drie gebieden die in de artikelen 7, 8 en 9 zijn genoemd maar het zwaartepunt kan op één van deze gebieden worden gelegd indien dit in verband met de behoeften van de nationale overheidsdiensten noodzakelijk is.

Hiertoe onderzoekt de Commissie de haar voorgelegde projecten op grond van de criteria die in artikel 1, lid 2, zijn vastgelegd, waarbij zij tevens rekening houdt met het innoverende karakter van het voorgestelde iniatief en met de samenhang van het programma in zijn geheel.

Artikel 16 Jaarlijkse uitvoering van het programma

1. De Commissie wordt bijgestaan door een comité dat bestaat uit een vertegenwoordiger per lidstaat en dat wordt voorgezeten door een vertegenwoordiger van de Commissie.

2. De Commissie legt aan het comité het ontwerpjaarprogramma voor, inclusief een voorstel voor de verdeling van de beschikbare kredieten over de actiegebieden, alsook voorstellen met betrekking to de wijze waarop de maatregelen worden uitgevoerd en geëvalueerd. Het comité, dat met eenparigheid besluit, brengt binnen een termijn van twee maanden zijn advies uit. De voorzitter kan deze termijn in verband met het spoedeisend karakter verkorten. De voorzitter neemt niet aan de stemming deel.

Bij gebrek aan een gunstig advies dat binnen de termijnen wordt uitgebracht, trekt de Commissie haar voorstel in of legt zij een voorstel voor aan de Raad, die zich binnen twee maanden met eenparigheid van stemmen uitspreekt.

3. Zodra over het programma overeenstemming is bereikt wordt het aan het Europees Parlement toegezonden; de Commissie licht het comité in over de standpunten van het Europees Parlement.

Artikel 17 Beheer van het programma

1. Vanaf het tweede begrotingsjaar worden de projecten waarvoor een financieringsverzoek wordt ingevoerd, vóór 31 maart van het begrotingsjaar ten laste waarvan zij moeten worden gebracht, ter beoordeling aan de Commissie voorgelegd.

2. Voor financieringen van minder dan 50 000 ECU legt de vertegenwoordiger van de Commissie een ontwerp aan het in artikel 16, lid 1, bedoelde comité voor. Het comité, dat met de in artikel K.4, lid 3, tweede alinea, van het Verdrag bedoelde meerderheid besluit, brengt advies over dit ontwerp uit binnen een termijn die de voorzitter naar gelang van het spoedeisend karakter kan vaststellen. De voorzitter neemt niet aan de stemming deel.

Het advies wordt in de notulen opgenomen; bovendien heeft elke lidstaat het recht te verzoeken dat zijn standpunt in de notulen wordt vermeld.

De Commissie houdt zo veel mogelijk rekening met het advies van het comité. Zij stelt het comité op de hoogte van de wijze waarop zij met het advies rekening heeft gehouden.

3. Voor financieringen van meer dan 50 000 ECU legt de Commissie het in artikel 16, lid 1, bedoelde comité de lijst voor van de projecten die in het kader van het jaarprogramma bij haar zijn ingediend. De Commissie geeft aan welke projecten door haar worden uitgekozen, en motiveert haar keuze. Binnen een termijn van twee maanden brengt het comité met de in artikel K.4, lid 3, tweede alinea, van het Verdrag bedoelde meerderheid advies uit over de diverse projecten. De voorzitter neemt niet aan de stemming deel. Bij gebrek aan een gunstig advies binnen de genoemde termijn trekt de Commissie het betrokken voorstel of de betrokken voorstellen in, of legt deze met het eventuele advies van het comité aan de Raad voor, die zich binnen twee maanden uitspreekt met de in artikel K.4, lid 3, tweede alinea, van het Verdrag bedoelde meerderheid.

4. Niettegenstaande de leden 2 en 3 kan een lidstaat, op ieder ogenblik voordat het comité advies heeft uitgebracht, verzoeken dat om belangrijke, nader te noemen, redenen van nationaal beleid een project met betrekking tot de overschrijding van de buitengrenzen aan de Raad wordt voorgelegd.

Indien een dergelijk verzoek wordt ingediend, legt de Commissie onmiddellijk een voorstel voor aan de Raad, die zich binnen een termijn van twee maanden met eenparigheid van stemmen uitspreekt.

Artikel 18 Evaluatie

1. De Commissie voorziet in een evaluatie van het programma door objectieve deskundigen die niet bij de uitvoering van het programma zijn betrokken en die met de instemming van het in artikel 16 bedoelde comité van beheer worden aangewezen.

2. De Commissie stelt elk jaar een overzichtsverslag op van de getroffen maatregelen en de uitgevoerde evaluatie, dat zij bij het Europees Parlement en de Raad indient.

Artikel 19

Gemeenschappelijk Optreden 96/637/JBZ wordt ingetrokken.

De projecten waarmee reeds is aangevangen of waarvoor instemming is verkregen overeenkomstig de procedure van artikel 13, lid 3, van Gemeenschappelijk Optreden 96/637/JBZ worden in het kader van de uitvoering van het Odysseus-programma verwezenlijkt.

Artikel 20

Dit besluit inzake een gemeenschappelijk optreden treedt in werking op de dag van zijn goedkeuring.

Het wordt in het Publicatieblad bekendgemaakt.

Gedaan te Brussel, 19 maart 1998.

Voor de Raad

De Voorzitter

J. STRAW

(1) Gemeenschappelijk Optreden 96/637/JBZ van 28 oktober 1996 door de Raad vastgesteld op basis van artikel K.3 van het Verdrag betreffende de Europese Unie, ter invoering van een programma voor de opleiding, de uitwisseling en de samenwerking op het gebied van identiteitsbewijzen ("Sherlock") (PB L 287 van 8.11.1996, blz. 7.

(2) PB L 356 van 31.12.1997, blz. 1. Financieel Reglement, laatstelijk gewijzigd bij Verordening (EG, Euratom, EGKS) nr. 2335/95 (PB L 240 van 7.10.1995, blz. 12).