Advies van de Raad

van 21 januari 2003

over het geactualiseerde stabiliteitsprogramma van Frankrijk voor de periode 2004-2006

(2003/C 26/04)

DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE,

Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap,

Gelet op Verordening (EG) nr. 1466/97 van de Raad van 7 juli 1997 over versterking van het toezicht op begrotingssituaties en het toezicht op en de coördinatie van het economisch beleid(1), en met name op artikel 5, lid 3,

Gezien de aanbeveling van de Commissie, na raadpleging van het Economisch en Financieel Comité,

BRENGT HET VOLGENDE ADVIES UIT:

Op 21 januari 2003 heeft de Raad het geactualiseerde stabiliteitsprogramma van Frankrijk voor de periode 2003-2006 besproken. Deze geactualiseerde versie is het eerste programma dat is opgesteld door de nieuwe regering, die in juni 2002 is aangetreden; het behelst een begrotingsstrategie ter ondersteuning van een sterke en blijvende verbetering in de economische en de werkgelegenheidsgroei. Het programma is in overeenstemming met de voorschriften van de herziene gedragscode voor de inhoud en de vorm van de stabiliteits- en convergentieprogramma's. De Raad is van oordeel dat het programma gedeeltelijk tegemoetkomt aan de aanbevelingen van de globale richtsnoeren voor het economisch beleid voor 2002.

Na te hebben vastgesteld dat de begrotingsontwikkelingen in 2002 aanzienlijk afwijken van de prognoses van de geactualiseerde versie 2001 van het stabiliteitsprogramma, en aangezien deze afwijking in de plannen voor 2003 niet wordt gecorrigeerd, heeft de Raad op 21 januari 2003 een aanbeveling aangenomen om aan Frankrijk een vroegtijdige waarschuwing te richten teneinde te voorkomen dat er een buitensporig tekort ontstaat. Volgens deze aanbeveling: i) dient de Franse regering alle passende maatregelen te treffen om ervoor te zorgen dat het tekort van de algemene overheid in 2003 niet boven de drempel van 3 % van het BBP uitstijgt; ii) zou door het vaststellen van maatregelen ter verbetering van de conjunctuurgezuiverde begrotingssituatie met ten minste 0,5 procentpunt van het BBP niet alleen het risico kleiner worden dat het tekort van de algemene overheid de drempel van 3 % van het BBP in 2003 overschrijdt, maar zou ook een stap worden gezet om vanaf 2003 opnieuw op schema te komen met een begrotingsconsolidatie die leidt tot een begroting die vrijwel in evenwicht is; iii) moet ook in de daaropvolgende jaren worden gestreefd naar een verdere aanpassing van de onderliggende begrotingssituatie met ten minste 0,5 % van het BBP per jaar, teneinde in 2006 te komen tot een begrotingspositie op middellange termijn van approximatief evenwicht of overschot.

De financiële situatie van de algemene overheid is er in 2002 merkelijk op verslechterd. In het geactualiseerde stabiliteitsprogramma wordt het tekort van de algemene overheid voor 2002 op 2,8 % van het BBP geraamd, hetgeen hoger is dan aanbevolen in de vroegtijdige waarschuwing, en veel hoger dan de 1,4 % van het BBP die in de vorige geactualiseerde versie in het vooruitzicht was gesteld. De Raad neemt er nota van dat de ontsporing in 2002 grotendeels te wijten is aan een verslechtering van het onderliggende begrotingssaldo, die in hoofdzaak is toe te schrijven aan extra uitgaven. De begroting voor 2003 stelt een tekort van de algemene overheid van 2,6 % van het BBP in het vooruitzicht; deze prognose strookt met een vermindering van het conjunctuurgezuiverde tekort met 0,2 % van het BBP in 2003 tot 2,6 % van het BBP(2).

De aan de begroting ten grondslag liggende macro-economische hypothese van een reële BBP-groei met 2,5 % in 2003 moet als optimistisch worden beschouwd. Het gevaar bestaat derhalve dat het overheidstekort in 2003 de referentiewaarde overschrijdt. Een verdere verslechtering van de situatie in 2002, die niet valt uit te sluiten, of een eventuele ontsporing in de begroting voor 2003 zou er eveneens toe kunnen leiden dat het tekort van de algemene overheid in 2003 boven 3 % van het BBP uitstijgt. In haar najaarsprognoses voorziet de Commissie voor 2003 een toename van het overheidstekort met 0,2 procentpunt ten opzichte van 2002, in de veronderstelling dat de reële BBP-groei 2,0 % bedraagt. Ten slotte bestaat er een risico dat de overheidsschuld in 2003 de referentiewaarde van 60 % van het BBP overschrijdt.

Voor de periode 2004-2006 zijn de macro-economische prognoses van de geactualiseerde versie 2002 gebaseerd op twee scenario's: een "voorzichtig" scenario, met een reële BBP-groei van 2,5 % per jaar gedurende deze periode, en een "gunstig" scenario, waarin wordt uitgegaan van een reële BBP-groei van 3 % per jaar. De prognoses van het "gunstige" scenario dreigen niet gehaald te worden, zodat het "voorzichtige" scenario als referentiescenario moet worden genomen voor de beoordeling van de begrotingsontwikkelingen. Volgens het "voorzichtige" scenario zal het overheidstekort naar verwachting vanaf 2004 dalen met 0,5 procentpunt van het BBP per jaar en in 2006 zijn teruggebracht tot 1,0 % van het BBP, hetgeen betekent dat de doelstelling voor de middellange termijn van een begroting die bijna in evenwicht is of een overschot vertoont, niet zou worden bereikt in de door het programma bestreken periode. In het "gunstige" scenario zou het overheidstekort in 2006 dicht bij een evenwicht komen te liggen.

De Raad neemt er nota van dat de begrotingsconsolidatie vooral vanaf 2004 haar beslag zal krijgen. De voor 2003 geplande inspanning bedraagt 0,2 procentpunt van het BBP en de onderliggende begrotingssituatie verbetert in de periode 2004-2006 met 0,5 procentpunt per jaar. De Raad dringt er bij de Franse autoriteiten op aan een verbetering in de onderliggende begrotingssituatie (van ten minste 0,5 % per jaar) na te streven, teneinde het risico te verminderen dat het tekort van de algemene overheid de drempel van 3 % van het BBP overschrijdt en in 2006 een situatie te bereiken die vrijwel in evenwicht is.

De langzame begrotingsaanpassing is gedeeltelijk toe te schrijven aan de invoering van belastingverlagingen vanaf 2003 ter waarde van 0,2/0,3 procentpunt van het BBP per jaar, terwijl de uitgaven naar verwachting in dezelfde mate zullen stijgen als in de geactualiseerde versie 2001. Ofschoon hij vindt dat een verlichting van de belastingdruk dient te worden toegejuicht voorzover deze bijdraagt tot een versterking van de potentiële groei van de productie, betreurt de Raad dat in de onderhavige geactualiseerde versie niet wordt bevestigd dat elke belastingverlaging na 2003 afhankelijk wordt gesteld van het bereiken van een begrotingssituatie die vrijwel in evenwicht is.

De begrotingsstrategie van het geactualiseerde stabiliteitsprogramma 2002 blijft gebaseerd op de vaststelling van normen voor de reële stijging van de uitgaven van de algemene overheid. Deze strategie werd door de Raad reeds onderschreven in zijn adviezen over de vorige geactualiseerde programma's. In de periode 2004-2006 zullen de reële uitgaven naar verwachting stijgen met 3,9 %. Met name gelet op de recente economische en budgettaire ontwikkelingen is de Raad van oordeel dat snel werk moet worden gemaakt van ingrijpende hervormingen om te garanderen dat dit doel wordt bereikt. De structurele maatregelen die onlangs zijn genomen om de uitgaven in de gezondheidssector te beteugelen en de maatregelen ter verbetering van de controle op de uitvoering van de begroting in de overheidssector worden door de Raad toegejuicht. Hetzelfde geldt voor de verbintenis om binnen het begrotingsjaar corrigerende maatregelen in de socialezekerheidssector te nemen indien blijkt dat er teveel wordt uitgegeven. De Raad is van oordeel dat deze hervormingen ertoe moeten leiden dat de vooraf gedefinieerde meerjarenuitgavennormen beter worden nageleefd.

Met het huidige beleid is, gelet op de vergrijzing van de bevolking, het gevaar dat de overheidsfinanciën ontsporen niet denkbeeldig. Indien het de bedoeling is dat de schuldvermindering een noemenswaardige bijdrage levert tot het streven om de begrotingskosten van de vergrijzing van de bevolking te dekken, dan moet de begrotingssituatie in 2006 in evenwicht zijn; dit moet onderdeel zijn van een ambitieuze drieledige strategie om op lange termijn de budgettaire gevolgen van de vergrijzing op te vangen en zou kunnen betekenen dat er een overschot moet worden geboekt. Dankzij gezonde overheidsfinanciën op lange termijn zal de schuldquote drastisch kunnen worden verlaagd voordat de impact van de veroudering van de bevolking op de begroting volop voelbaar wordt. De Raad is verheugd over de plannen van de Franse autoriteiten om het pensioenstelsel en de gezondheidszorg in het licht van de veroudering van de bevolking te hervormen en dringt erop aan dat zij snel werk zullen maken van deze ingrijpende hervormingen, aangezien er maar weinig tijd rest.

(1) PB L 209 van 2.8.1997.

(2) Deze berekeningen zijn gebaseerd op de door de Raad goedgekeurde productiefunctiemethode.