Beschikking van de Commissie

van 17 januari 2001

betreffende de steun die het Verenigd Koninkrijk voornemens is te verlenen aan Nissan Motor Manufacturing (UK) Ltd

(kennisgeving geschied onder nummer C(2001) 164)

(Slechts de tekst in de Engelse taal is authentiek)

(Voor de EER relevante tekst)

(2001/398/EG)

DE COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN,

Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap, en met name op artikel 88, lid 2, eerste alinea,

Gelet op de Overeenkomst betreffende de Europese Economische Ruimte, en met name op artikel 62, lid 1, onder a),

Gelet op Verordening (EG) nr. 659/1999 van de Raad van 22 maart 1999 tot vaststelling van nadere bepalingen voor de toepassing van artikel 93 van het EG-Verdrag(1),

Na de belanghebbenden overeenkomstig de genoemde bepalingen te hebben aangemaand hun opmerkingen te maken,

Overwegende hetgeen volgt:

Procedure

(1) Bij brief van 25 juli 2000 deed het Verenigd Koninkrijk overeenkomstig artikel 88, lid 3, van het EG-Verdrag bij de Commissie aanmelding van het steunvoornemen. Op 19 juli 2000 vond een aan de aanmelding voorafgaande vergadering plaats waaraan vertegenwoordigers van Nissan en Renault en van de diensten van de Commissie deelnamen.

(2) Op 20 september 2000 besloot de Commissie ten aanzien van de steun de procedure van artikel 88, lid 2, van het EG-Verdrag in te leiden. Het Verenigd Koninkrijk werd bij brief van 29 september 2000 van deze beslissing in kennis gesteld.

(3) Het besluit van de Commissie tot inleiding van de procedure werd in het Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen(2) bekendgemaakt. De Commissie heeft de belanghebbenden uitgenodigd hun opmerkingen te maken.

(4) De Commissie heeft van geen van de belanghebbenden opmerkingen ontvangen.

(5) Bij brief van 25 oktober 2000 zond het Verenigd Koninkrijk zijn opmerkingen en verschafte het tevens informatie die het voor de beoordeling van de steun noodzakelijk achtte. Na een bezoek van vertegenwoordigers van de Commissie op 8 en 9 november 2000 aan de bedrijfsterreinen te Sunderland en in Flins (Frankrijk) stelde de Commissie aanvullende vragen die door het Verenigd Koninkrijk in een brief van 23 november 2000 werden beantwoord.

Gedetailleerde beschrijving van de voorgenomen steun

(6) De begunstigde zou Nissan Motor Manufacturing (UK) Ltd (hierna "NMUK") zijn. De fabriek van NMUK is gevestigd in Sunderland. NMUK is een 100 % dochteronderneming van Nissan Motor Co., Ltd (Japan) (hierna "Nissan Motor"). De omzet van NMUK in 1999 bedroeg 1813,5 miljoen GBP en de nettowinst beliep 8,3 miljoen GBP. De fabriek van NMUK te Sunderland produceerde in 1999 271000 voertuigen (157000 Micra's en 114000 Primera's).

(7) Renault heeft een aandelenbelang van 36,8 % genomen in Nissan Motor, een belang van 22,5 % in Nissan Diesel en heeft 100 % van het kapitaal van de financiële dochterondernemingen van Nissan die zich met de Europese verkoop bezighouden. Renault en Nissan ondertekenden op 27 maart 1999 een alliantieovereenkomst, die betrekking heeft op de gemeenschappelijke ontwikkeling van platforms, een gemeenschappelijk mundiaal inkoopbeleid, de gemeenschappelijke ontwikkeling en het gemeenschappelijke gebruik van motoren en versnellingsbakken alsook nauwe samenwerking op andere gebieden.

(8) De steun in kwestie is regionale investeringssteun voor de verbouwing van de Nissan-fabriek te Sunderland met het oog op de invoering van het nieuwe Micra-model dat het huidige model zal vervangen. De nieuwe Micra zal in driedeurs- en een vijfdeurs-hatchbackuitvoering en in een andere afgeleide versie worden geproduceerd. De nieuwe Micra zal worden gebouwd op een gemeenschappelijk Nissan/Renault-platform en zal de huidige Nissan Micra, March en Cube alsook de Renault Clio en Twingo vervangen.

(9) De nieuwe Micra zal in het B-segment concurreren met modellen zoals de Ford Ka, Fiat Punto, VW Polo, Toyota Yaris en Citroen Saxo.

(10) Het project loopt van januari 2001 tot maart 2005. Volgens de autoriteiten van het Verenigd Koninkrijk heeft Nissan nog geen beslissing genomen over de productielocatie en zal in januari 2001 de definitieve beslissing hierover worden genomen. Het opstarten van de productie is gepland voor januari 2003. De totale investeringen bedragen 315,8 miljoen GBP waarvan 211,8 miljoen voor steun in aanmerking komen. De huidige nettowaarde van de subsidiabele investeringen bedraagt 193,2 miljoen GBP. Deze investeringen bestaan uit machines en uitrusting (155,3 miljoen GBP) en werktuigen voor toeleveranciers (38 miljoen GBP). De steun van 40 miljoen GBP (huidige nettowaarde: 36 miljoen GBP) zou worden verstrekt als "Regional Selective Assistance". De steunintensiteit beloopt 18,62 % bruto-subsidie-equivalent (bse).

(11) Sunderland werd door de Commissie erkend als regionale steunzone die in de zin van artikel 87, lid 3, onder c), van het EG-Verdrag is opgenomen in de regionalesteunkaart(3) voor de periode 2000-2006, met een regionaal steunplafond van 20 % nettosubsidie-equivalent (nse).

(12) De kosten-batenanalyse waarin de kosten en de baten van de gekozen locatie in Sunderland worden vergeleken met die van de aangegeven alternatieve locatie te Flins in Frankrijk geeft een nettokostenhandicap te zien van 62,8 miljoen GBP voor de locatie in Sunderland in vergelijking met de locatie in Flins. Derhalve zou de handicapintensiteit van het project 32,48 % bedragen.

(13) In haar beslissing de procedure van artikel 88, lid 2, ten aanzien van de voorgenomen regionale steun in te leiden uitte de Commissie met name twijfels over de noodzaak van de steun, de subsidiabiliteit van de kosten, verscheidene hypothesen die door de autoriteiten van het Verenigd Koninkrijk bij de kosten-batenanalyse waren gebruikt en over de gevolgen voor de productiecapaciteit.

Opmerkingen van belanghebbenden

(14) De Commissie heeft geen opmerkingen van belanghebbenden ontvangen.

Opmerkingen van het Verenigd Koninkrijk

(15) Het Verenigd Koninkrijk zond de Commissie bij brief van 25 oktober 2000 zijn opmerkingen over de inleiding van de procedure. Bij schrijven van 23 november 2000 verstrekte het Verenigd Koninkrijk nadere informatie. Met deze opmerkingen is rekening gehouden.

(16) Ten eerste lichtte het Verenigd Koninkrijk de aard en de doelstellingen van de alliantie tussen Renault en Nissan toe. Een van de belangrijkste doelstellingen van de alliantie is de belangrijkste platforms voor passagiersauto's over het geheel genomen te verminderen en de gemiddelde productie van ieder platform te vergroten. Wanneer een van beide ondernemingen overweegt een plaats te kiezen voor een investeringsproject voor een nieuw model, kan deze bij haar beslissing over de vestigingsplaats de totale beschikbare capaciteit van de alliantiepartners in aanmerking nemen. Er worden andere investeringsprojecten genoemd waarbij van deze strategie gebruik wordt gemaakt.

(17) Ten tweede verwees het Verenigd Koninkrijk wat de mobiliteit betreft, naar de rentabiliteit en de levensvatbaarheid van de twee vorige modellen met productievolumes die gelijk waren aan of geringer dan de verwachte volumes in het geval van overbrenging van de productie van het Micra-model naar Flins. Volgens het Verenigd Koninkrijk zijn de besluiten om de Almera (tot 2005) en het nieuwe Primera-model (van 2002 tot 2007) in Sunderland te produceren al genomen en is de productie van deze modellen verzekerd ongeacht wat de beslissing over de Micra zal zijn. Daarnaast zullen er voor NMUK nieuwe kansen zijn om investeringen in het toekomstige model te krijgen in concurrentie met andere productie-eenheden die van de alliantie deel uitmaken.

(18) Ten derde wees het Verenigd Koninkrijk erop dat alle elementen van de investering verband houden met de verbouwing aangezien zij de volledige ontmanteling met zich brengen van de bestaande carrosserie- en eindmontagelijnen van de Micra. De oorspronkelijke ramingen inzake werktuigen voor toeleveranciers die in de aanmelding zijn vervat voor beide vestigingsplaatsen zijn gewijzigd om met de meer gevorderde planning van het project rekening te houden.

(19) Het Verenigd Koninkrijk gaf ook zijn mening over en verschafte meer gedetailleerde informatie over een aantal hypotheses en kostenfactoren in de kosten-batenanalyse.

(20) Tenslotte verklaarde het Verenigd Koninkrijk dat de totale capaciteit van de alliantie Nissan/Renault voor en na de investering voor de lidstaten en de landen in Midden- en Oost-Europa ongewijzigd zou zijn als gevolg van de investering.

Beoordeling van de steun

(21) De door het Verenigd Koninkrijk aangemelde maatregel is staatssteun in de zin van artikel 87, lid 1, van het EG-Verdrag. De maatregel zou door de staat of met staatsmiddelen worden gefinancierd. Bovendien kan de steun, aangezien deze een aanzienlijk deel van de financiering van het project uitmaakt, de concurrentie in de Gemeenschap verstoren doordat NMUK hierdoor een voordeel heeft ten opzichte van concurrenten die geen steun ontvangen. Tenslotte is er uitgebreide handel tussen lidstaten op de markt voor auto's.

(22) De steun in kwestie is bestemd voor een onderneming die auto's vervaardigt en monteert. Die onderneming maakt derhalve deel uit van de automobielindustrie in de zin van de communautaire kaderregeling inzake staatssteun aan de automobielindustrie(4) (hierna "richtsnoeren inzake staatssteun aan de automobielindustrie").

(23) De voorgenomen steun zal worden verleend in het kader van de regeling "Regional Selective Assistance", die door het Verenigd Koninkrijk is aangepast aan de richtsnoeren inzake regionale steunmaatregelen van de staten(5), nadat de Commissie overeenkomstig artikel 88, lid 1, van het EG-Verdrag dienstige maatregelen had voorgesteld(6).

(24) In de communautaire kaderregeling inzake staatssteun aan de automobielindustrie wordt bepaald dat, overeenkomstig artikel 88, lid 3, van het EG-Verdrag, voorgenomen steunmaatregelen van overheidsinstanties voor een individueel of een algemeen project in het kader van goedgekeurde steunregelingen ten gunste van een onderneming die werkzaam is in de automobielsector, van te voren moeten worden aangemeld, zodra hetzij de totale kosten van het project gelijk zijn aan 50 miljoen EUR hetzij het totale brutobedrag van de staatssteun en van andere communautaire instrumenten voor het project gelijk is aan 5 miljoen EUR.

(25) Zowel de totale kosten van het project als het bedrag van de steun overschrijden de drempel voor aanmelding. Door het steunvoornemen ten behoeve van NMUK aan te melden heeft het Verenigd Koninkrijk derhalve voldaan aan de vereisten van artikel 88, lid 3, van het EG-Verdrag.

(26) In artikel 87, lid 2, van het EG-Verdrag worden enkele soorten steunmaatregelen genoemd die verenigbaar zijn met het Verdrag. Gezien de aard en de doelstelling van de steun en gelet op de geografische plaats van de investering, zijn de bepalingen in artikel 87, lid 2, onder a), b) en c), niet van toepassing. In artikel 87, lid 3, worden andere vormen van steun genoemd die als verenigbaar met de gemeenschappelijke markt kunnen worden beschouwd. De verenigbaarheid moet worden beoordeeld uit het standpunt van de gehele Gemeenschap en niet in een louter nationale context. Om de werking van de gemeenschappelijke markt in stand te houden en gelet op het in artikel 3, onder g), van het EG-Verdrag vervatte beginsel, moeten de uitzonderingen in artikel 87, lid 3, in enge zin worden uitgelegd. Wat de in artikel 87, lid 3, onder b) en d), beoogde uitzonderingen betreft, is het duidelijk dat de steun in kwestie niet is bedoeld voor een project van gemeenschappelijk Europees belang of om een ernstige verstoring in de economie van het Verenigd Koninkrijk op te heffen of de cultuur en de instandhouding van het erfgoed te bevorderen. Ten aanzien van de uitzonderingen uit hoofde van artikel 87, onder a) en c), merkt de Commissie op dat de fabriek is gevestigd in de regio Sunderland die in aanmerking komt voor steun uit hoofde van punt c).

(27) Om te bepalen of de geplande regionale steun verenigbaar is met de gemeenschappelijke markt moet de Commissie nagaan of aan de voorwaarden in de richtsnoeren inzake staatssteun aan de automobielindustrie is voldaan.

(28) Alvorens steun in het kader van die richtsnoeren goed te keuren, gaat de Commissie, na te hebben gecontroleerd of de regio in kwestie in aanmerking komt voor steun uit hoofde van het Gemeenschapsrecht, na of de investeerder voor zijn project een alternatieve locatie had kunnen kiezen, om de noodzaak van de steun aan te tonen, waarbij met name op de mobiliteit van het project wordt gelet. Uit hoofde van de nieuwe regionalesteunkaart van het Verenigd Koninkrijk is de autofabriek te Sunderland gevestigd in een regio die steun ontvangt overeenkomstig artikel 87, lid 3, onder c), met een regionalesteunplafond van 20 % nse voor grote ondernemingen.

(29) Gelet op de eigendomsstructuur van de alliantie Nissan/Renault en op de technische kenmerken van het specifieke project in kwestie vindt de Commissie dat de twee ondernemingen Nissan en Renault voor het analyseren van de noodzaak en het evenredigheidsvereiste in dit geval als één enkele bedrijfseenheid kunnen worden beschouwd.

(30) De Commissie heeft de geografische mobiliteit van het project bestudeerd. Wat de levensvatbaarheid betreft van de fabriek in Sunderland in geval van overbrenging van de productie van de Micra naar Flins bevestigde het Verenigd Koninkrijk dat de besluiten om de Almera (tot 2005) en de nieuwe Primera (tot 2007) te produceren al zijn genomen en de productie van deze modellen in Sunderland is verzekerd, wat er ook over de productie van de Micra wordt besloten. Voor dit scenario zijn de afschrijvingskosten in verband met de boekhoudkundige restwaarde van vroegere investeringen van lange duur die zijn toe te schrijven aan de Micra, toegewezen aan de resterende productie in Sunderland en zijn zij bij de kosten-batenanalyse in aanmerking genomen. De Commissie is van oordeel dat de fabriek in Flins een levensvatbaar alternatief voor Sunderland is. Dit is bevestigd door een bezoek aan de bedrijfspanden te Flins en door het Verenigd Koninkrijk verstrekte technische documenten. Daarnaast diende het Verenigd Koninkrijk documenten in waaruit het oprechte voornemen van Nissan blijkt om productie van het Micra-model in Flins in overweging te nemen. Derhalve is het project mobiel van aard en kan het zodoende worden geacht voor regionale steun in aanmerking te komen, aangezien de steun noodzakelijk is bij het aantrekken van de investering naar de steunregio.

(31) Steun voor de modernisering en rationalisatie, die meestal niet mobiel van aard is, wordt in de automobielsector niet toegestaan (zie punt 3.7). Niettemin zou een verbouwing, die een radicale verandering van de productiestructuren op de bestaande vestigingsplaats zou impliceren, voor regionale steun in aanmerking komen. Op basis van de door het Verenigd Koninkrijk overgelegde bouwplannen en van het bezoek ter plaatse beschouwt de Commissie de investeringen in verband met het uitbrengen van het nieuwe Micra-model als een verbouwing, die een radicale verandering van de productiestructuren met zich brengt.

(32) Met de hulp van haar externe deskundige voor de automobielsector heeft de Commissie de aangemelde kosten-batenanalyse onderzocht om na te gaan in hoeverre de voorgestelde regionale steun in verhouding staat tot de regionale problemen voor de oplossing waarvan de steun is bedoeld. De in de kosten-batenanalyse gehanteerde wisselkoers is doorgaans de op het tijdstip van de beslissing over de vestigingsplaats geldende wisselkoers. Indien het tijdstip van de beslissing over de locatie niet kan worden geverifieerd of indien er - zoals in dit geval - nog geen beslissing is genomen, is de geldende koers die welke op het tijdstip van de aanmelding geldt. Het diepgaande onderzoek van de kosten-batenanalyse heeft het mogelijk gemaakt om de elementen die naar voren zijn gebracht in de beslissing om de procedure in te leiden, te verduidelijken. In het licht van de aanvullende inlichtingen die na de inleiding van de procedure door het Verenigd Koninkrijk zijn verstrekt is de kosten-batenanalyse ten aanzien van een aantal elementen gewijzigd.

(33) De oorspronkelijke ramingen inzake werktuigen voor toeleveranciers die in de aanmelding zijn vervat voor beide vestigingsplaatsen zijn gewijzigd om met de meer gevorderde planning van het project rekening te houden. Het effect op de kosten-batenanalyse (in netto actuele waarde) is dat het subsidiabele investeringsbedrag met 7,9 miljoen GBP wordt opgetrokken tot 193,2 miljoen GBP, de investeringskostenhandicap met 1,6 miljoen GBP wordt verhoogd en de overige handicap met 0,3 miljoen GBP wordt verlaagd.

(34) De Commissie is van mening dat de arbeidskostenhandicap van Sunderland in de aanvankelijk ingediende kosten-batenanalyse ten opzichte van de directie en andere werknemers met een vast salaris overdreven was. De kosten-batenanalyse is dienovereenkomstig gewijzigd, met als resultaat (in netto actuele waarde) dat de arbeidskostenhandicap van Sunderland met 17,7 miljoen GBP werd verminderd.

(35) Deze wijzigingen leveren andere kosten-batenresultaten op dan die welke oorspronkelijk door het Verenigd Koninkrijk waren aangemeld. De aanvankelijk aangemelde handicapintensiteit van Sunderland van 42,71 % daalde tot 32,48 %. De herziene steunintensiteit beloopt 18,62 % bse, vergeleken met de oorspronkelijke 19,41 %.

(36) De Commissie heeft de kwestie behandeld van de toeslag (top-up) die bestaat in een verhoging van de intensiteit, als extra-stimulans voor de investeerder om in de betrokken regio te investeren. Een dergelijke toeslag wordt toegestaan mits de investering de capaciteitsproblemen waarmee de automobielsector te maken heeft, niet vergroot. In dit geval maken de resultaten van de kosten-batenanalyse een dergelijk onderzoek overbodig.

Conclusie

(37) De steunintensiteit van het project bedraagt zowel minder dan het door de kosten-batenanalyse aangegeven nadeel als minder dan het regionale steunplafond. De regionale steun die het Verenigd Koninkrijk voornemens is toe te kennen ten behoeve van NMUK is derhalve verenigbaar met de gemeenschappelijke markt overeenkomstig artikel 87, lid 3, onder c), van het EG-Verdrag,

HEEFT DE VOLGENDE BESCHIKKING GEGEVEN:

Artikel 1

De staatssteun die het Verenigd Koninkrijk voornemens is te verlenen aan Nissan Motor Manufacturing (UK) Ltd voor zijn fabriek te Sunderland ten belope van maximaal 40 miljoen GBP, met een steunintensiteit van 18,62 % brutosubsidie-equivalent, is verenigbaar met de gemeenschappelijke markt overeenkomstig artikel 87, lid 3, onder c), van het EG-Verdrag.

De tenuitvoerlegging van deze steunmaatregel is derhalve toegestaan.

Artikel 2

Deze beschikking is gericht tot het Verenigd Koninkrijk van Groot-Brittannië en Noord-Ierland.

Gedaan te Brussel, 17 januari 2001.

Voor de Commissie

Mario Monti

Lid van de Commissie

(1) PB L 83 van 27.3.1999, blz. 1.

(2) PB C 310 van 28.10.2000, blz. 6.

(3) PB C 272 van 23.9.2000, blz. 43.

(4) PB C 279 van 15.9.1997, blz. 1.

(5) PB C 74 van 10.3.1998, blz. 9.

(6) Brief van de Commissie van 19 juli 2000.