30.4.2004 NL Publicatieblad van de Europese Unie L 164/ 
_______________________________________________________________________________ 
 164
 
RICHTLIJN 2004/51/EG VAN HET EUROP EES PARLEMENT EN DE RAAD 
van 29 april 2004 
 
houdende wijziging van Richtl ijn 91/440/EEG van de Raad 
betreffende de ontwikkeling van de  spoorwegen in de Gemeenschap 
   
HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE, 
 Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap, en met name  op artikel 71, lid 1, 
 Gezien het voorstel van de Commissie 
1, 
 Gezien het advies van het Europees  Economisch en Sociaal Comité 
2, 
 Gezien het advies van het Comité van de Regio's 
3, 
 Handelend volgens de procedure van artikel 251 van het Verdrag 
4, in het licht van de op 
23 maart 2004 door het Bemiddelingscomité goedgekeurde tekst, 
 
                                                 
1  PB C 291 van 26.11.2002, blz. 1. 
2 PB C 61 van 14.3.2003, blz. 131. 
3 PB C 66 van 19.3.2003, blz. 5. 
4 Advies van het Europees Parlement va n 14 januari 2003 (PB C 38 E van 12.2.2003, blz. 89), 
Gemeenschappelijk standpunt van de R aad van 26 juni 2003 (PB C 270 E van 11.11.2003, 
blz. 1) en standpunt van het Europees Parlement van 23 oktober 2003 (nog niet 
bekendgemaakt in het Publicatie blad). Wetgevingsresolutie va n het Europees Parlement van 
22 april 2004 en besluit va n de Raad van 26 april 2004. 
30.4.2004 NL Publicatieblad van de Europese Unie L 164/ 
_______________________________________________________________________________ 
 165
Overwegende hetgeen volgt: 
 
(1) Volgens Richtlijn 91/440/EEG van de Raad van 29 juli 1991 1 krijgen 
spoorwegondernemingen die houder zijn van een  vergunning, toegangsrechten voor het 
Trans-Europese netwerk voor goederenvervoer per spoor en uiterlijk vanaf 2008 voor het 
gehele net van internat ionale goederendiensten. 
 (2) Door deze toegangsrechten voor internationale  goederendiensten vanaf 1 januari 2006 uit te 
breiden tot het gehele net, zouden de ve rwachte voordelen op het gebied van de 
verschuiving in de vervoerswijze en de ontwi kkeling van het internationale goederenvervoer 
per spoor groter moeten worden. 
 (3) Door deze toegangsrechten overeenkomstig het beginsel van de vrije dienstverrichting vanaf 
1 januari 2007 uit te breiden tot alle s oorten goederendiensten per spoor wordt het 
spoorwegvervoer efficiënter ten opzichte van andere vervoerswijzen. Duurzaam vervoer 
tussen en binnen de lidstaten wordt dan gemakkelijker, doordat de concurrentie wordt bevorderd en nieuw kapitaal en ni euwe ondernemingen worden aangetrokken. 
 
                                                
 
1  PB L 237 van 24.8.1991, blz. 25. Richtlijn als ge wijzigd bij Richtlijn  2001/12/EG van de 
Raad en het Europees Parlement (PB L 75 van 15.3.2001, blz. 1). 
30.4.2004 NL Publicatieblad van de Europese Unie L 164/ 
_______________________________________________________________________________ 
 166
(4) Deze richtlijn maakt deel uit van en pa kket maatregelen dat werd aangekondigd in het 
Witboek over het vervoersbeleid en da t Richtlijn 2004/.../EG over spoorwegveiligheid 1, 
Richtlijn 2004/.../EG houdende wijziging va n de interoperabi liteitsrichtlijnen 2 en 
Verordening (EG) nr. .../2004 tot opricht ing van een Europees Spoorwegbureau 3 omvat. Dit 
pakket maatregelen ("het tweede spoorwegpa kket") werd aangenomen met het oog op een 
verdere ontwikkeling van het communautair re gelgevingskader op spoorweggebied, zoals 
dat wordt gevormd door de  Richtlijnen 2001/12/EG 4, 2001/13/EG 5 en 2001/14/EG 6 ("het 
eerste spoorwegpakket"). Ter vervolmaking van het regelgevingskade r en met het oog op 
een geïntegreerd Europees spoorwegnet heef t de Commissie op 3 maart 2004 een derde 
pakket maatregelen voorgesteld dat verder zal  bijdragen aan het doel van deze richtlijn. 
Deze voorgestelde derde etappe heeft betrekking op rijbewijzen voor treinbestuurders, de 
kwaliteit van de dienstverlening in het goedere nvervoer per spoor, de rechten van passagiers 
in het internationale vervoer per spoor en het openstelle n van de markt voor internationaal 
reizigersvervoer per spoor. Het Europees  Parlement heeft in oktober 2003 in deze 
wetgevingsprocedure al een amendement goedgek eurd dat gericht is op de openstelling van 
de markt in 2008 voor alle diensten van reizig ersvervoer. Het Europees Parlement en de 
Raad zijn overeengekomen het derde pakket maatregelen met bekwame spoed te behandelen. Wat de openstelling van de markt voor  internationale reizigersvervoersdiensten 
betreft, moet de door de Commissie voorgestelde termijn  van 2010 worden beschouwd als 
een streefdoel dat alle operatoren de gelegenhe id biedt zich naar behoren voor te bereiden. 
 (5) De Commissie zal de ontwikkeling van het vervoer, de veiligheid, de arbeidsvoorwaarden 
en de situatie van de exploitanten onderzoe ken en vóór 1 januari 2006 een verslag over deze 
ontwikkeling opstellen met, in voorkomend geval, nieuwe voorst ellen om de best mogelijke 
voorwaarden voor de economieën van de lidst aten, de spoorwegmaa tschappijen en hun 
personeel, alsook voor de ge bruikers te waarborgen. 
                                                
 
1  PB L 
2  PB L 
3  PB L 
4  PB L 75 van 15.3.2001, blz. 1. 
5  PB L 75 van 15.3.2001, blz. 26. 
6  PB L 75 van 15.3.2001, blz. 29. Richtlijn ge wijzigd bij Besluit 2002/844/EG van de 
Commissie (PB L 289 van 26.10.2002, blz. 30). 
30.4.2004 NL Publicatieblad van de Europese Unie L 164/ 
_______________________________________________________________________________ 
 167
(6) Goederendiensten per spoor bieden gr ote mogelijkheden voor de totstandbrenging van 
nieuwe vervoersdiensten en de verbetering va n bestaande diensten op nationaal en Europees 
niveau. 
 (7) Om volledig concurrerend te zijn, moet het goederenvervoer per spoor een compleet 
dienstenpakket aanbieden, inclusief het vervoer tussen en binnen de lidstaten. 
 (8) Aangezien de veiligheid op het spoor  wordt geregeld in Richtlijn 2004/…/EG 
*, als 
onderdeel van een nieuw samenhangend communautair regelgevingskader voor de spoorwegsector, dienen de veiligheidsbep alingen in Richtlijn 91/440/EG te worden 
ingetrokken. 
 (9) Richtlijn 91/440/EG dient derhalve di enovereenkomstig te worden gewijzigd, 
 HEBBEN DE VOLGENDE RICHTLIJN VASTGESTELD: 
                                                
 
*  PB: nr. van de Spoorwegveiligheidsrichtlijn invoegen. 
30.4.2004 NL Publicatieblad van de Europese Unie L 164/ 
_______________________________________________________________________________ 
 168
Artikel 1  
 
Richtlijn 91/440/EEG wordt als volgt gewijzigd:  1) artikel 7, lid 2, wordt geschrapt op de datu m van inwerkingtreding van Richtlijn 2004/…/EG 
van het Europees Parlement en de Raad van ................. inzake de veiligheid op de communautaire spoorwegen houdende wijzigin g van Richtlijn 91/440/EEG van de Raad 
betreffende de ontwikke ling van de spoorwegen in de Gemeenschap; 
   2) artikel 10 wordt als volgt gewijzigd:  
a) lid 3 wordt vervangen door:  
"3. Spoorwegondernemingen die onder de werk ingssfeer van artikel 2 vallen, krijgen 
onder billijke voorwaarden toegang tot het trans-Europees netwerk voor goederen-
vervoer per spoor als omschreven  in artikel 10 bis en in bijla ge I, alsmede, uiterlijk op 
1 januari 2007, tot het gehele spoorwe gnet, met het oog op de exploitatie van 
internationale goederendiensten.  Voorts krijgen spoorwegondernemingen die onde r de werkingssfeer van artikel 2 vallen, 
uiterlijk op 1 januari 2007 onder billijke voorwaarden to egang tot de infrastructuur in de 
lidstaten met het oog op de exploitatie van alle goederenvervoersdiensten."; 
30.4.2004 NL Publicatieblad van de Europese Unie L 164/ 
_______________________________________________________________________________ 
 169
b) lid 5 wordt vervangen door: 
 
 "5. Spoorwegondernemingen die vervoersdien sten per spoor verrichten, sluiten de 
nodige publiek- of privaatrech telijke overeenkomsten met de infrastructuurbeheerders 
van de gebruikte spoorweginfrastruc tuur. Die overeenkomsten mogen geen 
discriminerende voorwaarden bevatten en mo eten transparant zijn, in overeenstemming 
met de bepalingen van Richtlijn 2001/14/EG  van het Europees Parlement en de Raad 
van 26 februari 2001 inzake de toewijzing va n spoorweginfrastruct uurcapaciteit en de 
heffing van rechten voor het gebruik van spoorweginfrastructuur alsmede inzake 
veiligheidscertificering. * 
 
________________________________ 
* PB L 75 van 15.3.2001, blz. 29. Richtlijn gewijzigd bij Beschikking 2002/844/EG 
van de Commissie (PB L 289 van 26.10.2002, blz. 30)."; 
 
c) lid 6 wordt vervangen door:  
"6. De toegang via het spoor tot, alsmede de  verlening van diensten in, terminals en 
havens in verband met spoorwegactiviteiten overeenkomstig de leden 1, 2 en 3 waarbij 
meer dan één eindgebruiker wordt bediend of  kan worden bediend, worden toegestaan 
aan alle spoorwegondernemingen op niet-dis criminerende en transparante wijze; 
verzoeken van spoorwegondernemingen kunnen alleen onderworpen worden aan beperkingen indien er levensvatbare spoor wegalternatieven onder marktvoorwaarden 
voorhanden zijn."; 
30.4.2004 NL Publicatieblad van de Europese Unie L 164/ 
_______________________________________________________________________________ 
 170
 
d) lid 8 wordt vervangen door: 
 
"8. Uiterlijk 1 januari 2006 legt  de Commissie aan het Europees Parlement, het Economisch 
en Sociaal Comité, het Comité van de Regio's en de Raad een verslag voor over de uitvoering 
van deze richtlijn. 
 
In dit verslag wordt ingegaan op: 
 
- de uitvoering van deze richtlijn in de lid staten en de efficiënte werking van de 
verschillende betrokken organen; 
- de marktontwikkeling, met name internati onale vervoerstendense n, de activiteiten en 
het marktaandeel van alle actoren op de markt, met inbegrip van nieuwe 
marktdeelnemers; 
- de gevolgen voor de vervoersse ctor in zijn geheel, met name  wat de verschuiving in de 
vervoerswijze betreft; 
- de gevolgen voor het veilighe idsniveau in elke lidstaat; 
- de arbeidsvoorwaarden in de sect or in de afzonderlijke lidstaten. 
 
Dit verslag gaat zo nodig ve rgezeld van passende voorstellen of aanbevelingen betreffende 
verdere maatregelen van de Gemeenschap ten behoeve van de ontwikkeling van de 
spoorwegmarkt en van het juridische  kader waaronder deze markt valt."; 
 
30.4.2004 NL Publicatieblad van de Europese Unie L 164/ 
_______________________________________________________________________________ 
 171
3) artikel 10 ter, lid 4, onder c), wordt vervangen door: 
  
"c) de stand van zaken met betrekking tot het Europese spoorwegnetwerk"; 
 4) artikel 14 wordt geschrapt.  
Artikel 2
 
 De lidstaten doen de nodige wettel ijke en bestuursrechtelijke be palingen in werking treden om 
uiterlijk op 31 december 2005 aan deze richtlijn te  voldoen. Zij stellen de Commissie daarvan 
onverwijld in kennis.  Wanneer de lidstaten deze bepali ngen aannemen, wordt in de bepalin gen zelf of bij de officiële 
bekendmaking daarvan naar deze richtlijn verw ezen. De regels voor de verwijzing worden 
vastgesteld door de lidstaten.  
30.4.2004 NL Publicatieblad van de Europese Unie L 164/ 
_______________________________________________________________________________ 
 172
Artikel 3  
 
Deze richtlijn treedt in werking op de dag van ha ar bekendmaking in het Publicatieblad van de 
Europese Unie.  
Artikel 4
 
 Deze richtlijn is geri cht tot de lidstaten. 
   Gedaan te Brussel, 29 april 2004.   Voor het Europees Parlement Voor de Raad  De voorzitter De voorzitter    P. COX             M. McDOWELL