Verordening (EG) nr. 138/2004 van het Europees Parlement en de Raad

van 5 december 2003

betreffende de landbouwrekeningen in de Gemeenschap

(Voor de EER relevante tekst)

HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE,

Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap, en met name op artikel 285, lid 1,

Gezien het voorstel van de Commissie,

Volgens de procedure van artikel 251 van het Verdrag(1),

Overwegende hetgeen volgt:

(1) Voor het toezicht op en de beoordeling van het gemeenschappelijke landbouwbeleid is vergelijkbare, actuele en betrouwbare informatie over de economische situatie van de landbouw, en meer in het bijzonder over de ontwikkeling van het landbouwinkomen nodig.

(2) Landbouwrekeningen zijn een essentieel hulpmiddel voor de analyse van de economische situatie van de landbouw in een land, mits ze worden opgesteld aan de hand van dezelfde beginselen. Zij vormen ook een belangrijke bijdrage voor de berekening van de nationale rekeningen.

(3) De landbouwrekeningen worden opgesteld in overeenstemming met de basisbegrippen en -regels in Verordening (EG) nr. 2223/96 van de Raad van 25 juni 1996 inzake het Europees systeem van nationale en regionale rekeningen in de Gemeenschap(2).

(4) Verordening (EG) nr. 322/97 van de Raad van 17 februari 1997 betreffende de communautaire statistiek(3) biedt een referentiekader voor deze verordening.

(5) Omdat het doel van de voorgestelde maatregel, vaststelling van gemeenschappelijke statistische normen voor de productie van geharmoniseerde gegevens, door de lidstaten niet naar tevredenheid kan worden bereikt, maar wegens de schaalgrootte beter op Gemeenschapsniveau kan worden bereikt, kan de Gemeenschap in overeenstemming met het subsidiariteitsbeginsel van artikel 5 van het Verdrag maatregelen nemen. Overeenkomstig het proportionaliteitsbeginsel van genoemd artikel gaat deze verordening niet verder dan nodig is om deze doelen te bereiken.

(6) De voor de uitvoering van deze verordening noodzakelijke maatregelen moeten worden goedgekeurd in overeenstemming met Beschikking 1999/468/EG van de Raad van 28 juni 1999 tot vaststelling van de voorwaarden voor de uitoefening van de aan de Commissie verleende uitvoeringsbevoegdheden(4).

(7) Het Permanent Comité voor de landbouwstatistiek en het Comité statistisch programma zijn op de hoogte gebracht,

HEBBEN DE VOLGENDE VERORDENING VASTGESTELD:

Artikel 1

Onderwerp

1. Bij deze verordening wordt een stelsel van landbouwrekeningen in de Gemeenschap (hierna "LR" genoemd) ingevoerd door middel van:

a) methoden betreffende gemeenschappelijke normen, definities, classificaties en registratieregels, die bestemd zijn voor de opstelling van vergelijkbare rekeningen ten behoeve van de Gemeenschap, en van resultaten overeenkomstig artikel 3;

b) een tijdschema voor de indiening van de in overeenstemming met de LR-methoden opgestelde landbouwrekeningen.

2. Deze verordening wordt niet geacht de lidstaten ertoe te verplichten om ook voor hun eigen behoefte de landbouwrekeningen overeenkomstig de gemeenschappelijke methodiek voor de LR op te stellen.

Artikel 2

Methoden

1. De in artikel 1, lid 1, onder a), bedoelde methoden van de LR zijn opgenomen in bijlage I.

2. De methoden van de LR worden bijgewerkt volgens de procedure van artikel 4, lid 2.

Artikel 3

Indiening bij de Commissie

1. De lidstaten verstrekken de Commissie (Eurostat) de in bijlage II bedoelde gegevens binnen de voor iedere tabel voorgeschreven termijn.

2. De gegevens moeten in november 2003 voor het eerst worden ingediend.

3. De lijst van variabelen en de termijnen voor de indiening van de gegevens als bedoeld in bijlage II worden bijgewerkt overeenkomstig de procedure van artikel 4, lid 2.

Artikel 4

Comitéprocedure

1. De Commissie wordt bijgestaan door het Permanent Comité voor de landbouwstatistiek.

2. In gevallen waarin naar dit lid wordt verwezen, zijn de artikelen 4 en 7 van Besluit 1999/468/EG van toepassing, met inachtneming van artikel 8.

De in artikel 4, lid 3, van Besluit 1999/468/EG bedoelde termijn bedraagt drie maanden.

3. Het comité stelt zijn reglement van orde vast.

Artikel 5

Slotbepaling

Deze verordening treedt in werking op de twintigste dag volgende op die van haar bekendmaking in het Publicatieblad van de Europese Unie.

Deze verordening is verbindend in al haar onderdelen en is rechtstreeks toepasselijk in elke lidstaat.

Gedaan te Brussel, 5 december 2003.

Voor het Europees Parlement

De voorzitter

P. Cox

Voor de Raad

De voorzitter

P. Lunardi

(1) Advies van het Europees Parlement van 3 september 2003 (nog niet bekendgemaakt in het Publicatieblad) en besluit van de Raad van 17 november 2003.

(2) PB L 310 van 30.11.1996, blz. 1. Verordening laatstelijk gewijzigd bij Verordening (EG) nr. 1267/2003 van het Europees Parlement en de Raad (PB L 180 van 18.7.2003, blz. 1).

(3) PB L 52 van 22.2.1997, blz. 1.

(4) PB L 184 van 17.7.1999, blz. 23.

BIJLAGE I

LANDBOUWREKENINGEN

(LR)

INHOUD

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

VOORWOORD

De herziening van het Europees systeem van rekeningen (ESR 1995) in 1995(1) en zijn noodzakelijke aanpassing aan de economische en structurele ontwikkeling van de landbouw hebben geleid tot een nieuwe basismethodiek voor de LR. Bij de wijzigingen in deze basismethodiek moest rekening worden gehouden met twee vereisten die soms moeilijk te verenigen waren: enerzijds moest er worden gezorgd voor overeenstemming met de methodiek van het ESR, om aldus de LR van de lidstaten niet alleen onderling, maar ook met het centrale kader van de nationale rekeningen op een lijn te brengen, en anderzijds moesten de aan te brengen wijzigingen ook uitvoerbaar zijn. De handleiding bevat daarom niet alleen de basisbegrippen, beginselen en regels voor de opstelling van de rekeningen, maar gaat ook in op eventuele aanpassingen aan de specifieke kenmerken van de landbouw.

I. ALGEMENE OPZET VAN DE REKENINGEN

A. INLEIDING

1.01. Een rekeningenstelsel moet een systematisch, vergelijkbaar en zo volledig mogelijk beeld van de economische activiteiten geven, zodat op basis hiervan analyses, prognoses en beleidsmaatregelen kunnen worden opgesteld. Hiertoe worden de immense verscheidenheid aan economisch relevante transacties en de hierbij betrokken eenheden aan de hand van algemene criteria ingedeeld en duidelijk en eenvoudig in een coherent systeem van rekeningen en tabellen weergegeven.

1.02. Het Europees systeem van rekeningen werd in verband met de bijzondere behoeften van de Europese Unie ontwikkeld op basis van het herziene Systeem van nationale rekeningen (SNA 1993) van de Verenigde Naties(2). Het schrijft de begrippen, definities, registratieregels en uniforme classificaties voor, die door de lidstaten van de Europese Unie moeten worden gebruikt.

1.03. De economie van een land omvat de activiteiten van een zeer groot aantal eenheden, die allerlei transacties verrichten die betrekking hebben op productie, financiering, verzekering, herverdeling en consumptie. Deze eenheden en groepen eenheden, die binnen een systeem van nationale rekeningen in ogenschouw moeten worden genomen, moeten worden gedefinieerd aan de hand van de economische modellen die men wil bestuderen. Het ESR 1995 wordt gekenmerkt door het gebruik van drie soorten eenheden en twee duidelijk verschillende manieren om de nationale economie in te delen.

1.04. Voor een analyse van de stromen in verband met inkomens, kapitaal en financiële transacties en activa moeten eenheden worden geselecteerd waarin de onderlinge relaties van de economische actoren (institutionele eenheden) tot uitdrukking komen. Voor een analyse van het productieproces is het vooral van belang eenheden te kiezen die een beeld geven van de technisch-economische relaties (d.w.z. eenheden van economische activiteit op lokaal niveau en homogene productie-eenheden).

1.05. De economie kan dus op twee manieren worden ingedeeld:

a) in institutionele sectoren en subsectoren, bestaande uit groepen institutionele eenheden;

b) in branches, bestaande uit groepen eenheden van economische activiteit op lokaal niveau (bedrijfstakken) of homogene productie-eenheden (homogene branches).

1.06. Omdat het hoofddoel van de landbouwrekeningen de analyse van het productieproces en het hiermee verworven primaire inkomen betreft, wordt bij de opstelling ervan uitgegaan van het begrip "bedrijfstak".

1.07. De landbouwrekeningen zijn satellietrekeningen die aanvullende gegevens opleveren en gebruikmaken van begrippen die zijn aangepast aan het specifieke karakter van de bedrijfstak landbouw. Hoewel de structuur van deze rekeningen sterk lijkt op die van de nationale rekeningen, moeten er toch eigen regels en methoden voor worden vastgesteld.

1.08. Er moet een onderscheid worden gemaakt tussen het inkomen uit het landbouwproductieproces en het inkomen van de landbouwhuishoudens, dat, behalve het inkomen uit landbouwactiviteiten, ook inkomen omvat dat de landbouwhuishoudens uit andere bronnen (uit vermogen, sociale overdrachten enz.) hebben. Aangezien de twee soorten inkomen - inkomen uit landbouwproductie en het inkomen van landbouwhuishoudens - verschillende doeleinden dienen, moet de economie ook op twee manieren worden ingedeeld: enerzijds, voor de LR, naar productie-eenheden, die als bedrijfstak worden gedefinieerd, en anderzijds naar huishoudens (d.w.z. institutionele eenheden) waarvan de belangrijkste inkomensbron de zelfstandige uitoefening van landbouwactiviteit is(3).

B. BASISEENHEID EN BEDRIJFSTAK LANDBOUW

1. Basiseenheid

1.09. Voor een analyse van de stromen die zich voordoen bij het productieproces en bij het gebruik van goederen en diensten, moeten eenheden worden gekozen die de technisch-economische relaties belichten. Dit betekent dat het doorgaans noodzakelijk is institutionele eenheden te splitsen in kleinere eenheden, die naar aard van de productie homogener zijn. Eenheden van economische activiteit op lokaal niveau (lokale EEA's) zijn bedoeld om hieraan tegemoet te komen als een eerste pragmatische benadering (ESR 1995, punt 2.105)(4).

1.10. De lokale EEA is het deel van een EEA dat aansluiting heeft op een lokale eenheid. Tot een EEA behoren alle delen van een institutionele eenheid in haar hoedanigheid van producent, die bijdragen tot de uitoefening van een activiteit op vier-digitniveau (klassen) van de NACE Rev.1 (de referentieclassificatie voor de economische activiteiten, zie punt 1.55). Zij valt samen met een of meer operationele onderdelen van de institutionele eenheid. Van de lokale EEA's moeten ten minste de volgende gegevens kunnen worden gegeven of geraamd: productiewaarde, intermediair verbruik, beloning van werknemers, exploitatieoverschot, werkzame personen en bruto-investeringen in vaste activa (ESR 1995, punt 2.106).

1.11. Een lokale EEA kan overeenkomen met een institutionele eenheid in haar hoedanigheid van producent of met een gedeelte daarvan; zij kan daarentegen nooit tot twee verschillende institutionele eenheden behoren. Aangezien de meeste institutionele eenheden die goederen en diensten voortbrengen, in de praktijk allerlei economische activiteiten tegelijk uitoefenen (een hoofdactiviteit en een of meer nevenactiviteiten), kunnen ze worden opgesplitst in evenveel lokale EEA's. Hulpactiviteiten (als inkoop, verkoop, marketing, boekhouding, vervoer, opslag, onderhoud enz., zie punt 1.27) kunnen evenwel niet leiden tot de vorming van een lokale EEA.

1.12. In beginsel moeten er evenveel lokale EEA's worden geregistreerd als er nevenactiviteiten zijn. Het kan evenwel voorkomen dat aan de hand van de statistische (boekhoudkundige) informatie geen onderscheid kan worden gemaakt tussen de nevenactiviteiten (of delen daarvan) en de hoofdactiviteit van de lokale EEA. Een lokale EEA kan dan naast zijn hoofdactiviteit een of meer nevenactiviteiten uitoefenen (ESR 1995, punt 2.107).

1.13. Er is sprake van een activiteit wanneer het gecombineerde gebruik van middelen (kapitaalgoederen, arbeid, fabricageprocédés, informatienetwerken, producten) leidt tot de voortbrenging van bepaalde goederen of diensten. Een activiteit wordt gekenmerkt door een input van producten (goederen of diensten), een productieproces en een output van producten (ESR 1995, punt 2.103). De hoofdactiviteit van een lokale EEA is de activiteit waarvan de toegevoegde waarde groter is dan die van enige andere binnen dezelfde eenheid uitgeoefende activiteit. De hoofdactiviteit wordt geclassificeerd aan de hand van de NACE Rev.1, eerst op het hoogste classificatieniveau en vervolgens op meer gedetailleerde niveaus (ESR 1995, punt 3.10).

2. Bedrijfstak landbouw

1.14. Een bedrijfstak omvat alle lokale EEA's die dezelfde activiteit verrichten. De economie kan zo in bedrijfstakken worden ingedeeld. Voor de classificatie van deze bedrijfstakken gaat men uit van de hoofdactiviteit van de eenheden die erin zijn samengebracht. Op het meest gedetailleerde niveau van de classificatie omvat een bedrijfstak alle lokale EEA's die tot dezelfde klasse (vier digits) van de NACE Rev.1 behoren en die dus de activiteit uitoefenen die in de NACE Rev.1 is gedefinieerd.

1.15. Terwijl de bedrijfstak landbouw voorheen was gedefinieerd als de verzameling van alle homogene productie-eenheden in de landbouw, is nu voor de lokale EEA als basiseenheid voor de beschrijving van de LR gekozen om a) de LR nauwer te laten aansluiten bij de economische realiteit in de landbouw, d.w.z. om volledig rekening te kunnen houden met het bestaan van bepaalde niet tot de landbouw behorende nevenactiviteiten die niet kunnen worden gescheiden van de overige productieve activiteiten van de landbouweenheden, en b) coherent te blijven met de rest van de nationale rekeningen. Dit betekent dus een verschuiving van een op de homogene productie-eenheid en de homogene branche gebaseerde analytische aanpak naar een statistische aanpak die op de lokale EEA en de bedrijfstak is gebaseerd.

1.16. Niet-scheidbare niet tot de landbouw behorende nevenactiviteiten zijn activiteiten waarvan de kosten niet apart van de landbouwactiviteit kunnen worden waargenomen. Hierbij gaat het bijvoorbeeld om de verwerking van landbouwproducten op de boerderij, bosbouw, het zagen van hout of toerisme. De productie van de bedrijfstak landbouw omvat dus twee soorten activiteiten:

i) landbouwactiviteiten (als hoofd- of als nevenactiviteit) van landbouweenheden;

ii) niet tot de landbouw behorende nevenactiviteiten van landbouweenheden.

1.17. Het landbouwbedrijf, dat momenteel als eenheid voor de statistische bestudering van de landbouw (tellingen, enquêtes naar de structuur van de landbouw) wordt gebruikt, is ook de meest geschikte lokale EEA voor de bedrijfstak landbouw (ook al vallen er ook enkele andere eenheden onder, zoals wijn- en olijfoliecoöperaties en loonwerkbedrijven). Wel moet worden opgemerkt dat het, gezien de verscheidenheid aan landbouwactiviteiten die op een landbouwbedrijf kunnen worden uitgeoefend, om een bijzonder soort lokale EEA gaat. Strikte toepassing van de regel van het ESR 1995 over eenheden en groepen eenheden zou namelijk tot gevolg hebben dat het landbouwbedrijf in een aantal afzonderlijke lokale EEA's moet worden verdeeld wanneer diverse activiteiten op vierdigitniveau (klasse) van de NACE Rev.1 op hetzelfde bedrijf worden uitgeoefend. Het gebruik van het landbouwbedrijf als lokale EEA voor de bedrijfstak landbouw in het kader van de nationale rekeningen en de LR is echter op een statistische aanpak gebaseerd.

1.18. De rekeningen voor de bedrijfstak landbouw lijken daarom sterk op die van de landbouwbedrijven zelf (productie- en inkomensvormingsrekening). Om iedere dubbelzinnigheid te vermijden zij er evenwel op gewezen dat landbouwrekeningen niet de rekeningen van ondernemingen met landbouw als hoofdactiviteit zijn. Om te beginnen omvatten ze niet alle niet-landbouwactiviteiten van deze bedrijven (activiteiten die van de landbouwactiviteiten kunnen worden gescheiden, blijven buiten beschouwing). Maar wel omvatten ze de landbouwactiviteiten van ondernemingen waarvan de hoofdactiviteit buiten de landbouw ligt. Het gebruik van het landbouwbedrijf als basiseenheid voor de LR verandert dus niets aan het feit dat de landbouwrekeningen de rekeningen van de bedrijfstak landbouw zijn.

1.19. Omdat het bij een bedrijfstak gaat om een groep eenheden die dezelfde of soortgelijke activiteiten uitoefenen, is de definitie van de bedrijfstak landbouw in de LR afhankelijk van de vaststelling van de karakteristieke activiteiten en eenheden van de bedrijfstak. Dit kan leiden tot enige verschillen tussen de rekeningen van de bedrijfstak landbouw in de LR en die in de nationale rekeningen (zie punt 1.93).

1.20. De bedrijfstak landbouw omvat alle lokale EEA's die een van de volgende economische activiteiten uitoefenen (zie de punten 1.60 en 1.66 voor een nauwkeurige afbakening van het waarnemingsgebied):

- teelt van akkerbouwgewassen; teelt van groenten; tuinbouw (incl. de productie van wijn en olijfolie van druiven en olijven die door dezelfde eenheid zijn voortgebracht);

- veeteelt;

- gemengd bedrijf;

- loonwerk in de landbouw;

- jacht, zetten van vallen en fokken van wild, alsmede diensten in verband met deze activiteiten.

1.21. De bedrijfstak landbouw omvat behalve landbouwbedrijven ook eenheden als producentengroeperingen (bv. coöperaties) die wijn en olijfolie produceren en gespecialiseerde eenheden die met hun machines, materieel en personeel loonwerk verrichten.

1.22. Gespecialiseerde eenheden die machines, materieel en personeel beschikbaar hebben voor het verrichten van loonwerk op landbouwproductieniveau (commerciële loonwerkbedrijven die uitsluitend loonwerk verrichten of landbouwers die ook als loonwerker werkzaam zijn), worden geacht deel uit te maken van de bedrijfstak landbouw. Preciezer gezegd moeten deze eenheden, om tot de bedrijfstak landbouw te behoren, werkzaamheden uitvoeren die a) deel uitmaken van het landbouwproductieproces, b) verband houden met de productie van landbouwproducten, c) gewoonlijk worden verricht door werknemers op landbouwbedrijven en d) in feite volledig worden uitgevoerd door gespecialiseerde eenheden met hun eigen machines, materieel en personeel.

1.23. Indien de hierboven gedefinieerde werkzaamheden niet volledig door gespecialiseerde eenheden worden verricht (bv. indien de landbouwer machines huurt, maar deze door zijn eigen arbeiders laat bedienen), moet deze activiteit in afdeling 71 van de NACE Rev.1 ("Verhuur zonder bedieningspersoneel") worden geregistreerd; de door de landbouwers aan de verhuurder betaalde bedragen moeten dan als "Andere goederen en diensten" in de rubriek "Intermediair verbruik" worden geregistreerd (punt 2.108).

1.24. Met de LR wordt beoogd de inkomensvorming uit economische activiteiten op het gebied van de landbouw te meten, te beschrijven en te analyseren. In de Europese Unie gaat het hierbij vrijwel uitsluitend om marktactiviteiten. Daarom is overeengekomen eenheden waarvoor de landbouwactiviteit uitsluitend een vrijetijdsbesteding is, buiten beschouwing te laten. Daarentegen zijn eenheden die met hun landbouw enkel in eigen behoeften voorzien, in de LR inbegrepen. Ook moet de landbouwoutput voor eigen verbruik door landbouwbedrijven in de LR worden geregistreerd.

3. Niet-scheidbare niet tot de landbouw behorende nevenactiviteiten

1.25. Het gebruik van de lokale EEA als basiseenheid voor de bedrijfstak landbouw heeft tot gevolg dat niet tot de landbouw behorende nevenactiviteiten worden opgenomen wanneer ze niet van de hoofdactiviteit op landbouwgebied kunnen worden gescheiden.

1.26. Bij de niet-scheidbare niet tot de landbouw behorende nevenactiviteiten van de lokale EEA's in de bedrijfstak landbouw gaat het om nauw met de landbouwproductie verband houdende activiteiten, waarvoor de informatie over output, intermediair verbruik, beloning van werknemers, aantal arbeidskrachten en bruto-investeringen in vaste activa in de periode van statistische waarneming niet van die voor de hoofdactiviteit op landbouwgebied kan worden gescheiden.

1.27. De belangrijkste kenmerken van deze niet tot de landbouw behorende nevenactiviteiten zijn:

- de output moet bestemd zijn voor de verkoop of voor ruilhandel (hetzij in de verslagperiode, hetzij later, na eerst te zijn opgeslagen), voor eigen gebruik door de producent of voor betaling in natura (waaronder beloning in natura van werknemers);

- het mag niet om hulpactiviteiten gaan: ondersteunende activiteiten die binnen een onderneming worden verricht om de hoofd- of nevenactiviteiten te kunnen uitoefenen (verkoop, marketing, opslag, eigen vervoer enz.) (zie ESR 1995, punten 3.12 en 3.13, en SNA 93, punten 5.9-5.16). Karakteristiek voor de output van nevenactiviteiten is dat deze als input voor de verschillende soorten productieactiviteiten wordt gebruikt;

- volgens afspraak geldt de productie in eigen beheer van bruto-investeringen in vaste activa in de vorm van niet-landbouwproducten (zoals bouwwerken of machines) niet als nevenactiviteit. Deze productie voor eigen finaal gebruik wordt geacht een scheidbare activiteit te zijn en wordt geregistreerd als productie van een afzonderlijke lokale EEA. Huisvestingsdiensten die bij wijze van beloning in natura aan werknemers worden aangeboden, moeten op soortgelijke wijze worden behandeld (ze worden als beloning in natura in de inkomensvormingsrekening geregistreerd);

- ze moeten karakteristiek voor landbouwbedrijven zijn, d.w.z. ze moeten een significant economisch belang voor een significant aantal bedrijven hebben;

- loonwerk in de landbouw is geen niet tot de landbouw behorende nevenactiviteit omdat het gaat om een karakteristieke activiteit (landbouwdiensten) van de bedrijfstak landbouw.

1.28. Alleen het gedeelte van een niet tot de landbouw behorende nevenactiviteit dat niet scheidbaar is, mag in aanmerking worden genomen. Een niet tot de landbouw behorende nevenactiviteit maakt dus deel uit van de bedrijfstak landbouw wanneer die niet van de hoofdactiviteit op landbouwgebied van een lokale EEA kan worden gescheiden, maar blijft buiten beschouwing wanneer dat wel mogelijk is. Voor deze nevenactiviteit is dan een andere lokale EEA buiten de landbouw nodig. Het criterium voor de selectie van niet-scheidbare niet tot de landbouw behorende nevenactiviteiten is namelijk niet zozeer de aard van het product, als wel de aard van de activiteit(5). Zo mag agrotoerisme op het bedrijf alleen worden opgenomen wanneer dit niet van de landbouwactiviteit kan worden gescheiden. Naarmate de omvang van deze activiteiten toeneemt, wordt dit onwaarschijnlijker. De bij de output van de bedrijfstak landbouw in aanmerking genomen niet-landbouwproducten kunnen dus "in de tijd en in de ruimte" variëren.

1.29. Er kunnen twee belangrijke soorten niet-scheidbare niet tot de landbouw behorende nevenactiviteiten worden onderscheiden:

- Activiteiten die in het verlengde van de landbouwactiviteit liggen en waarbij landbouwproducten worden gebruikt. Dergelijke activiteiten zijn gemeengoed in de meeste lidstaten van de Europese Unie. Typisch voor deze groep zijn:

Verwerking van landbouwproducten

- melk in boter, room, kaas, yoghurt en andere zuivelproducten;

- groente en fruit in vruchtensappen, conserven, alcoholhoudende dranken en andere producten;

- druiven, most en wijn in alcoholhoudende producten (schuimwijn zoals champagne, gedistilleerde dranken zoals cognac enz.);

- vlechten van plantaardig materiaal, textiel, wol;

- productie van paté, foie gras en andere producten van verwerkt vlees;

- verwerking van andere landbouwproducten;

Sorteren en verpakken van landbouwproducten (bv. eieren en aardappelen).

- Activiteiten waarvoor het landbouwbedrijf en zijn landbouwproductiemiddelen (werktuigen, installaties, bouwwerken, arbeidskrachten) worden gebruikt. Hierbij gaat het voornamelijk om:

- agrotoerisme - camping, restaurant, hotel, diverse vormen van logies enz.;

- boerderijwinkels - detailhandel in andere producten dan die welke op het bedrijf worden voortgebracht. Rechtstreekse verkoop van al dan niet verwerkte landbouwproducten worden bij de output van de desbetreffende producten geregistreerd;

- sport en plattelandsrecreatie - gebruik van de grond voor activiteiten als golf, paardrijden, jacht, visserij enz.;

- diensten voor derden - zoals verhuur en reparatie van landbouwmachines, irrigatieprojecten, landbouwadviesdiensten, opslag van producten, onderhoud van bedrijfsgebouwen, handel in of vervoer van landbouwproducten enz. Deze diensten worden alleen als nevenactiviteit geregistreerd wanneer ze voor derden worden verricht. Indien ze voor eigen rekening worden verricht, gaat het om hulpactiviteiten, die niet in de rekeningen worden geregistreerd (punt 1.27);

- landschapsonderhoud - maaien, heggen knippen, sneeuwruimen, ontwerpen, beplanten en onderhoud van groenstroken enz.;

- visteelt;

- andere activiteiten waarvoor gebruik wordt gemaakt van de grond en de landbouwproductiemiddelen.

1.30. Deze lijst van niet tot de landbouw behorende nevenactiviteiten (zie punt 1.29) wordt enkel bij wijze van voorbeeld gegeven en geldt niet voor ieder land. Ieder land moet aan de hand van de karakteristieken van zijn landbouw zijn eigen lijst van niet-scheidbare niet tot de landbouw behorende nevenactiviteiten opstellen. Dit moet in samenwerking met de voor de nationale rekeningen bevoegde diensten gebeuren om ervoor te zorgen dat de LR in overeenstemming zijn met de rekeningen die in de nationale rekeningen voor de bedrijfstak landbouw en voor deze niet tot de landbouw behorende nevenactiviteiten zijn opgesteld (opdat geen activiteit wordt weggelaten of dubbel geteld).

1.31. De nevenactiviteiten op landbouwgebied van niet-landbouweenheden zijn verwaarloosbaar en worden volgens afspraak op nul gesteld. De landbouwproductie van niet-landbouweenheden wordt namelijk altijd als scheidbaar van de andere gegevens in de boekhouding gezien wegens de specifieke kenmerken van de landbouwproducten en de landbouwproductiemiddelen en van de bronnen en methoden die voor de opstelling van de LR worden gebruikt (zie hoofdstuk I, afdeling E, en hoofdstuk II, afdelingen B en C). Om bij de opstelling van de LR uit te gaan van het begrip "bedrijfstak" moet de output van alle landbouwproducten worden gemeten, met uitzondering van die welke voortvloeit uit nevenactiviteiten van lokale EEA's buiten de landbouw. Omdat die volgens afspraak nul is, wordt de gehele landbouwoutput geregistreerd (met uitzondering van de output van eenheden waarvoor de landbouwactiviteit uitsluitend een vrijetijdsbesteding is; zie punt 1.24).

1.32. Door landbouwbedrijven voortgebrachte niet-landbouwgoederen en -diensten blijven in de LR buiten beschouwing tenzij ze het resultaat zijn van niet-scheidbare nevenactiviteiten. Indien bijvoorbeeld eenheden diverse verticaal geïntegreerde productieprocessen omvatten (bv. bedrijven waar pluimvee wordt geslacht en schoongemaakt en vacuüm wordt verpakt, aardappelen of groenten worden gesorteerd, gewassen en voorverpakt, of zaden worden gesorteerd, bereid en verkocht; coöperaties die opslagruimte bieden en producten verkopen enz.), omvat de bedrijfstak landbouw uitsluitend het deel van hun activiteit dat betrokken is bij de landbouwproductie als gedefinieerd in de punten 1.62 en 1.63, alsmede de niet-scheidbare niet tot de landbouw behorende nevenactiviteiten.

C. METING VAN DE OUTPUT

1.33. Volgens het ESR 1995 komt de output van een bedrijfstak overeen met de waarde van alle producten die tijdens de verslagperiode zijn voortgebracht door alle eenheden van die bedrijfstak, met uitzondering van goederen en diensten die in dezelfde verslagperiode door dezelfde eenheid zijn voortgebracht en verbruikt. De meting van de landbouwoutput is gebaseerd(6) op een aanpassing van deze ESR-regel: een deel van de output die door de landbouweenheden zelf wordt verbruikt, wordt wel bij de landbouwoutput opgenomen (zie de punten 2.032-2.036). In de LR omvat de landbouwoutput dus de totale output van alle eenheden in de bedrijfstak (met uitzondering van de output die door dezelfde eenheid wordt verbruikt) plus de output die als intermediair verbruik door dezelfde eenheid wordt gebruikt, mits deze een andere basisactiviteit betreft (zoals gewassen die als veevoer worden gebruikt) en bovendien een aantal criteria wordt vervuld (zie punt 2.055).

1.34. Gezien het speciale karakter van de bedrijfstak landbouw is de ESR-regel aangepast:

- De omvang van de output die in dezelfde eenheid als intermediair verbruik wordt gebruikt, is in de landbouw groter dan in andere economische sectoren.

- Het landbouwbedrijf omvat een grote verscheidenheid aan landbouwactiviteiten die onderling nauw met elkaar verbonden zijn (de ene activiteit is de basis voor of een voortzetting van een andere activiteit, zoals de productie van granen en voedergewassen die als veevoeder worden gebruikt; nauwe banden bij het gebruik van productiefactoren zoals materieel en machines). Door de heterogene inhoud van het landbouwbedrijf is dit een zeer speciaal geval in vergelijking met lokale EEA's in andere bedrijfstakken, echter zonder dat het hierdoor zijn kenmerken als lokale EEA kwijtraakt (zie punt 1.17). Bij de onderverdeling van de economie in bedrijfstakken hebben rekeningen onder meer ten doel de geldstromen binnen het productieproces weer te geven: vorming en verandering van, handel in en overdracht van economische waarde. De verschillende op een landbouwbedrijf uitgeoefende activiteiten zouden niet volledig tot hun recht komen wanneer alleen de output die het bedrijf "verlaat" wordt gemeten.

1.35. Deze aanpassing van de regel in het ESR 1995 vergt een speciale behandeling van bepaalde producten, zoals landbouwproducten die zijn bestemd voor gebruik als veevoeder op het bedrijf, druiven die worden gebruikt voor de wijnproductie, olijven die tot olijfolie worden verwerkt en landbouwproducten die als intermediair verbruik voor niet-scheidbare niet tot de landbouw behorende nevenactiviteiten worden gebruikt.

1.36. De handel in levende dieren tussen landbouwbedrijven en de invoer van levende dieren vragen een speciale behandeling aangezien het onderhanden werk betreft (zie hoofdstuk II).

D. REKENINGENSTELSEL

1. Rekeningenstelsel volgens het ESR 1995

1.37. De LR zijn gebaseerd op een stelsel van onderling verbonden rekeningen. In het ESR 1995 omvat het rekeningenstelsel lopende rekeningen, accumulatierekeningen en balansen. Door deze verschillende rekeningen is het mogelijk de registratie van transacties en andere stromen in een geordend kader te koppelen aan specifieke aspecten van de economische cyclus (bv. de productie). Deze transacties lopen uiteen van de inkomensvorming via de secundaire en tertiaire inkomensverdeling tot de accumulatie van inkomen in de vorm van activa. De saldi die hieruit worden afgeleid, worden vervolgens gebruikt om de economische prestatie op geaggregeerd niveau weer te geven.

1.38. De lopende rekeningen betreffen de inkomensvorming, -verdeling en -herverdeling, en de besteding van het inkomen in de vorm van consumptie. Met behulp van deze rekeningen kunnen de besparingen worden berekend als een wezenlijke factor in het kader van de accumulatie. In de accumulatierekeningen worden de verschillende bestanddelen van mutaties in activa en passiva van de diverse eenheden geanalyseerd en kunnen mutaties in het vermogenssaldo (het verschil tussen activa en passiva) worden geregistreerd. Balansen tonen het totaal aan activa en passiva van de verschillende eenheden aan het begin en het eind van de verslagperiode, tezamen met het vermogenssaldo. De stromen van iedere actief- en passiefpost in de accumulatierekeningen komen terug in de rekening voor balansmutaties (ESR 1995, punt 8.04).

1.39. Het volledige rekeningenstelsel, zoals hierboven beschreven, is alleen van toepassing op institutionele eenheden, sectoren en subsectoren. Het ESR 1995 gaat ervan uit dat het geen zin heeft een volledig rekeningenstelsel op te stellen voor een lokale EEA of een bedrijfstak, omdat dergelijke eenheden zelden zelf eigenaar van goederen of activa zijn of inkomen ontvangen en verdelen.

2. Rekeningenstelsel van de LR

1.40. Omdat de landbouwrekeningen op het "bedrijfstak"-concept zijn gebaseerd, moet het rekeningenstelsel volgens het ESR 1995 worden beperkt tot de eerste rekeningen van de lopende rekeningen:

- de productierekening,

- de inkomensvormingsrekening,

waarvan de saldi respectievelijk de toegevoegde waarde en het exploitatieoverschot zijn (zie de tabellen 1 en 2).

1.41. Gezien de specifieke kenmerken van de landbouw zou het, althans gedeeltelijk, mogelijk moeten zijn ook andere rekeningen op te stellen, voorzover de desbetreffende stromen daaraan ook duidelijk kunnen worden toegewezen. Het gaat hierbij om (tabellen 3 en 4):

- de rekening voor inkomen uit bedrijfsuitoefening (een van de lopende rekeningen);

- de kapitaalrekening (een van de accumulatierekeningen).

1.42. Overwogen wordt het rekeningenstelsel uit te breiden tot bepaalde posten (stromen) in de rekening voor overige mutaties in activa, die behoort tot de accumulatierekeningen (d.w.z. bepaalde rubrieken in de "Rekening voor overige volumemutaties in activa", de "Rekening voor nominale waarderingsverschillen"), en de balansen.

1.43. Op grond van de tabellen en de rekeningenstructuur in het ESR 1995 kan het stelsel van landbouwrekeningen als volgt worden weergegeven.

A. Lopende rekeningen

Tabel 1: Productierekening

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

Tabel 2: Inkomensvormingsrekening

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

Tabel 3: Rekening voor inkomen uit bedrijfsuitoefening

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

B. Accumulatierekeningen

Tabel 4: Kapitaalrekening

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

1.44. Hierbij moet worden aangetekend dat het bij de cursief gedrukte transacties en voorraden in de tabellen 3 en 4 gaat om posten die:

- niet van belang zijn voor de landbouwrekeningen omdat wordt uitgegaan van de bedrijfstak en het rekeningenstelsel daarom onvolledig is. Bij de middelen in tabel 3 gaat het om de rubrieken D.42 (Winstuitkeringen), D.43 (Ingehouden winsten op directe buitenlandse investeringen), D.44 (Inkomen uit vermogen toegerekend aan polishouders) en D.45 (Inkomen uit grond en minerale reserves) en in tabel 4 om de rubrieken B.8n (Besparingen (netto)), B.10.1 (Mutaties in het vermogenssaldo als gevolg van besparingen en kapitaaloverdrachten) en B.9 (Vorderingenoverschot (+) c.q. -tekort (-));

- niet worden geregistreerd wegens gebrek aan betrouwbare informatie of omdat ze nu van beperkt belang zijn voor de LR. Het gaat om de rubrieken D.9 (Kapitaaloverdrachten, betaald), D.91 (Vermogensheffingen) en D.99 (Overige kapitaaloverdrachten), P.53 (Saldo aan- en verkopen van kostbaarheden), K.2 (Saldo aan- en verkopen van niet-geproduceerde niet-financiële activa), K.21 (Saldo aan- en verkopen van grond (en overige materiële niet-geproduceerde activa)) en K.22 (Saldo aan- en verkopen van immateriële niet-geproduceerde activa (productierechten enz.)). Een aantal van deze rubrieken (bv. D.91, K.2, K.21 en K.22) kunnen op een later tijdstip wellicht wel in de LR worden geregistreerd.

1.45. In de productierekening worden de transacties met betrekking tot het productieproces geregistreerd. Tot de middelen behoort de output en tot de bestedingen het intermediair verbruik. Het saldo, de toegevoegde waarde, kan worden berekend vóór of na het verbruik van vaste activa (bruto of netto). Aangezien de output wordt gewaardeerd tegen basisprijzen en het intermediair verbruik tegen aankoopprijzen, omvat de toegevoegde waarde niet het saldo van productgebonden belastingen en subsidies.

1.46. De inkomensvormingsrekening betreft de vorming van inkomen door het productieproces en de verdeling ervan over de productiefactor "arbeid" en de overheid (via belastingen en subsidies). Het saldo, het exploitatieoverschot, komt overeen met inkomen dat de eenheden ontvangen door hun productiefaciliteiten zelf te gebruiken. Voor ondernemingen zonder rechtspersoonlijkheid in de sector huishoudens omvat het saldo van deze rekening impliciet een element dat overeenkomt met de beloning voor door de eigenaar of door leden van zijn gezin verricht werk, dat niet kan worden onderscheiden van de winst die hij als ondernemer maakt. Daarom wordt dit "gemengd inkomen" genoemd (ESR 1995, punt 8.19).

1.47. Met behulp van de rekening voor inkomen uit bedrijfsuitoefening is het mogelijk inkomen zodanig te meten dat het overeenkomt met het begrip "winst vóór winstuitkering en vóór aftrek van belastingen op inkomen", zoals gebruikelijk is in de bedrijfsadministratie.

1.48. Met behulp van de kapitaalrekening kan worden bepaald in hoeverre het saldo van aan- en verkopen van niet-financiële activa is gefinancierd met besparingen en kapitaaloverdrachten. Het laat zien of er een vorderingenoverschot of -tekort is. Het is niet mogelijk een volledige kapitaalrekening voor de landbouw op te stellen, want ook al kunnen bepaalde stromen duidelijk aan deze bedrijfstak worden toegerekend, andere rubrieken (bv. netto-besparingen, het saldo van het stelsel van lopende rekeningen) kunnen niet voor deze bedrijfstakken worden berekend. Omdat het merendeel van de mutaties in de waarde van niet-financiële activa in de bedrijfstak (door aan- en verkopen en het verbruik van vaste activa) en van de door de bedrijfstak ontvangen kapitaaloverdrachten wel wordt geregistreerd, wordt niettemin waardevolle informatie verkregen over de economische en de vermogenssituatie van de bedrijfstak (en bovendien informatie over het inkomen dat wordt gevormd door het productieproces).

E. GEGEVENSBRONNEN EN BEREKENINGSMETHODEN VOOR DE OPSTELLING VAN DE LANDBOUWREKENINGEN

1.49. Een van de belangrijkste kenmerken van de LR betreft het feit dat de output van de meeste producten wordt berekend aan de hand van de formule "hoeveelheid x prijs". Deze aanpak vloeit grotendeels voort uit de moeilijkheid landbouwrekeningen op te stellen aan de hand van representatieve steekproeven van bedrijfsboekhoudingen.

1.50. De output van plantaardige producten kan in het algemeen worden gewaardeerd op basis van de middelen of de bestedingen. De eerste methode gaat uit van een schatting van de geproduceerde (geoogste) hoeveelheden aan de hand van het bebouwde areaal of de oogstraming. De bestedingenmethode daarentegen is gebaseerd op de som van de aankopen door de bedrijfstakken die landbouwproducten gebruiken, het saldo van in- en uitvoer, het intermediair verbruik van de bedrijfstak landbouw, de veranderingen in de voorraden bij de producent en het gebruik voor eigen rekening (grotendeels verbruik binnen de eenheid). De tweede methode is uitermate geschikt wanneer de kopers van deze landbouwproducten gemakkelijk kunnen worden geïdentificeerd en de andere vier elementen van de bestedingen beperkt van omvang zijn (bv. producten die pas kunnen worden gebruikt na een eerste verwerking, zoals suikerbieten en tabak). Voor de controle van de samenhang en de betrouwbaarheid van de gegevens moet evenwel een fysieke balans worden opgesteld.

1.51. De belangrijkste bronnen voor de waardering van de output van dieren zijn slachtstatistieken, gegevens over de in- en uitvoer van levende dieren en statistieken van de veestapel. De output van dierlijke producten (vooral melk) wordt in verband met het specifieke gebruik gewoonlijk geschat aan de hand van de verkoop aan de verwerkende bedrijfstakken (zuivelfabrieken, verpakkingsbedrijven).

1.52. Hoofdstuk II bevat een gedetailleerdere presentatie van de berekeningsmethoden.

1.53. De meeste goederen voor intermediair verbruik kunnen in wezen alleen in de landbouw worden gebruikt (zaai- en plantgoed, meststoffen, bestrijdingsmiddelen enz.). Daarom worden deze aankopen door de landbouw gebaseerd op gegevens over de verkopen van de bedrijfstakken die deze goederen aanbieden (met inachtneming van de buitenlandse handel).

1.54. Toepassing van deze regel brengt echter risico's met zich. De verkopen van deze producenten hoeven immers niet volledig overeen te stemmen met de aankopen van de landbouw. Meststoffen, bestrijdingsmiddelen enz. kunnen immers ook voor andere doeleinden worden gekocht (voorraden bij de handel, verbruik van andere eenheden zoals openbare parken en huishoudens).

F. CLASSIFICATIE

1. Algemeen

1.55. Omdat de landbouwrekeningen volledig in het Europees systeem van rekeningen zijn geïntegreerd, wordt voor de opstelling ervan de algemene nomenclatuur voor de economische activiteiten van Eurostat, de NACE Rev.1, gebruikt. Dit is een classificatie van economische activiteiten met vier niveaus, die in 1990 is opgesteld. In feite gaat het om een herziening van de Algemene systematische bedrijfsindeling in de Europese Gemeenschappen, die bekend is onder het acroniem NACE en die voor het eerst in 1970 door Eurostat werd gepubliceerd.

1.56. De NACE Rev.1 is een gedetailleerdere versie van de ISIC Rev.3(7), die is aangepast aan de specifieke kenmerken van Europa. Er is ook een rechtstreekse band tussen de NACE Rev.1 en de statistische classificatie van producten, gekoppeld aan de economische activiteiten in de Europese Economische Gemeenschap (CPA), die op haar beurt weer is gebaseerd op de centrale productenclassificatie (CPC) van de Verenigde Naties.

1.57. De NACE Rev.1 is een classificatie van activiteiten die wordt gebruikt voor de definitie van de bedrijfstakken in de nationale rekeningen. Zij is gebaseerd op een codeersysteem met vier niveaus:

- het eerste niveau bevat rubrieken met een code met één letter, de "secties";

- een tussenniveau met rubrieken met een code met twee letters, de "subsecties";

- het tweede niveau met rubrieken met een code met twee cijfers, de "afdelingen";

- het derde niveau met rubrieken met een code met drie cijfers, de "groepen";

- het vierde niveau met rubrieken met een code met vier cijfers, de "klassen".

1.58. Ieder niveau van een classificatie van economische activiteiten kan in het algemeen worden gedefinieerd aan de hand van de karakteristieke goederen of diensten. Daarom wordt de CPA gebruikt voor een gedetailleerde beschrijving van de verschillende economische activiteiten van de bedrijfstak landbouw, met een extra differentiatie met twee cijfers voor een nauwkeuriger definitie van de posten.

1.59. De bedrijfstak bestaat uit een groep eenheden van economische activiteit op lokaal niveau die dezelfde of overeenkomstige economische activiteiten uitoefenen. Op het meest gedetailleerde niveau bestaat een bedrijfstak uit alle lokale EEA's die tot hetzelfde vierdigitniveau (klasse) van de NACE Rev.1 behoren en die derhalve dezelfde activiteit, zoals omschreven in de NACE Rev.1, uitoefenen (ESR 1995, punt 2.108). Om het waarnemingsgebied van de bedrijfstak landbouw te kunnen afbakenen moet nauwkeurig worden vastgesteld:

- wat de karakteristieke activiteiten zijn,

- wat de karakteristieke eenheden van de LR zijn.

2. Definitie van de karakteristieke activiteiten van de landbouw

1.60. De bedrijfstak landbouw zoals deze in de LR is gedefinieerd, komt overeen met afdeling 01 van de NACE Rev.1.

1.61. De LR zijn satellietrekeningen van de nationale rekeningen, waarvan de basisbegrippen, -beginselen en -regels op het ESR 1995 berusten. Omdat het hier slechts om een algemeen kader voor de gehele economie gaat, zijn veranderingen nodig om het ESR 1995 aan te passen aan de behoeften van de landbouw. Deze bijzondere eisen vloeien vooral voort uit de specifieke doelen van de LR, de beschikbaarheid van de bronnen en de speciale aard van de landbouweenheden en hun economische activiteiten. Wegens het bijzondere karakter van deze satellietrekeningen moet een lijst van activiteiten worden vastgesteld die karakteristiek zijn voor de landbouw. Deze lijst moet uiteraard op de NACE Rev.1 zijn gebaseerd.

1.62. In het kader van de nationale rekeningen behoren tot de bedrijfstak landbouw alle eenheden die uitsluitend, of in combinatie met andere economische nevenactiviteiten, activiteiten uitoefenen die behoren tot afdeling 01 van de NACE Rev.1: "Landbouw, jacht en diensten in verband met deze activiteiten". Afdeling 01 omvat(8):

- groep 01.1: Teelt van akkerbouwgewassen; teelt van groenten; tuinbouw;

- groep 01.2: Veeteelt;

- groep 01.3: Gemengd bedrijf;

- groep 01.4: Diensten in verband met de landbouw en de veeteelt, exclusief veterinaire dienstverlening;

- groep 01.5: Jacht, zetten van vallen en fokken van wild, alsmede diensten in verband met deze activiteiten.

1.63. De lijst van karakteristieke landbouwactiviteiten voor de LR omvat deze vijf groepen activiteiten (groepen 01.1 tot en met 01.5), maar met de volgende afwijkingen:

- Toevoeging van de productie van wijn en olijfolie (uitsluitend van druiven en olijven die op hetzelfde bedrijf zijn geteeld) en de teelt van plantaardig vlechtmateriaal, kerstbomen, plantgoed van fruitbomen, druivenstokken en sierbomen in boomkwekerijen (valt onder afdeling 02: Bosbouw).

- Uitsluiting van de productie van zaaigoed vóór en na de vermenigvuldiging en van bepaalde diensten die in de NACE Rev.1 tot de landbouw worden gerekend (namelijk exploitatie van irrigatiesystemen; aanleg, beplanting en onderhoud van tuinen, parken, sportvelden en dergelijke; snoeien van bomen en heggen; alleen loonwerk in de landbouw wordt in aanmerking genomen).

3. Afbakening van de karakteristieke eenheden van de landbouw

1.64. Alle eenheden die karakteristieke activiteiten van de bedrijfstak landbouw (in de LR) uitoefenen, moeten worden opgenomen. Het gaat om eenheden die activiteiten van de volgende groepen van de NACE Rev.1 uitoefenen:

- Groep 01.1: Teelt van akkerbouwgewassen; teelt van groenten; tuinbouw:

- Productie van zaaigoed: alleen eenheden die zich bezighouden met de vermeerdering zelf.

- Productie van wijn (of olijfolie): alleen eenheden die deze productie uitoefenen met druiven (olijven) die door dezelfde eenheden zijn voortgebracht, alsmede groepen producenten (bv. coöperaties)(9).

- Groep 01.2: Veeteelt.

- Groep 01.3: Gemengd bedrijf.

- Groep 01.4: Diensten in verband met de landbouw en de veeteelt, exclusief veterinaire dienstverlening:

- zonder eenheden die andere landbouwdiensten dan loonwerk verrichten (d.w.z. zonder eenheden die activiteiten uitoefenen in verband met de exploitatie van irrigatiesystemen, de aanleg, de beplanting en het onderhoud van tuinen, parken, sportvelden en dergelijke en het snoeien van bomen en heggen).

- Groep 01.5: Jacht, zetten van vallen en fokken van wild, alsmede diensten in verband met deze activiteiten.

1.65. Deze lijst moet worden uitgebreid met eenheden waar kerstbomen of plantgoed van fruit- of sierbomen of wijnstokken worden geteeld en eenheden waar plantaardig vlechtmateriaal wordt geproduceerd.

1.66. Uit deze lijst blijkt dat naast landbouwbedrijven ook de volgende eenheden karakteristiek voor de landbouw zijn: groepen producenten die wijn of olijfolie produceren en eenheden die zijn gespecialiseerd in loonwerk voor de landbouw (zie de punten 1.20 en 1.21). Opgemerkt zij nog dat eenheden waarvoor de landbouw uitsluitend een vrijetijdsbesteding is, niet tot de karakteristieke eenheden van de landbouw behoren (zie punt 1.24).

4. Opmerkingen bij diverse posten

a) Groep 01.1 "Teelt van akkerbouwgewassen; teelt van groenten; tuinbouw"

1.67. Groep 01.1 "Teelt van akkerbouwgewassen; teelt van groenten; tuinbouw" geeft een systematische indeling van alle activiteiten met betrekking tot de plantaardige productie in de landen van de Europese Unie, alsmede het verzamelen van in het wild groeiende planten en fruit.

1.68. De productie van voedergewassen wordt alleen opgenomen wanneer deze deel uitmaakt van een economische activiteit.

1.69. Anders dan in de NACE Rev.1, die deze activiteit bij de bosbouw indeelt, wordt de productie van plantgoed in kwekerijen als landbouwactiviteit behandeld wanneer het gaat om de productie van plantgoed voor fruitbomen en -heesters, druivenstokken en sierbomen en -heesters. De productie van bosplanten daarentegen moet als bosbouwactiviteit worden beschouwd wanneer deze planten voor de productie van bosbomen bestemd zijn(10). De productie van kerstbomen wordt eveneens als landbouwproductie behandeld indien de bomen in kwekerijen worden geteeld voor gebruik als sierboom. Wanneer het echter gaat om de toppen van gekapte bomen of om bij het uitdunnen van bossen verkregen bomen, betreft het bosbouwproductie.

1.70. In de LR-classificatie wordt zaaigoed van landbouwproducten in de rubriek "Zaaigoed" ondergebracht, met uitzondering evenwel van zaai- en pootgoed voor granen en rijst, oliehoudende zaden, eiwitrijke gewassen en aardappelen, die geregistreerd worden bij respectievelijk de individuele variëteiten van de granen en oliehoudende gewassen, de eiwitrijke gewassen en de aardappelen(11). In de praktijk omvat de productie van zaaigoed evenwel verschillende activiteiten: onderzoek (productie van zaad dat dient als prototype voor de eerste generatie), vermenigvuldiging (op contractbasis uitgevoerd door landbouwbedrijven) en certificatie (d.w.z. sortering en verpakking door gespecialiseerde productie-eenheden). Alleen de vermenigvuldiging van zaaigoed is een karakteristieke landbouwactiviteit, omdat onderzoek en certificatie op onderzoek- en productiebedrijven plaatsvinden en niet beantwoorden aan de traditionele definitie van landbouw (namelijk de exploitatie van natuurlijke hulpbronnen met als doel de productie van planten en dieren). De productie van zaaigoed in de LR omvat daarom alleen de vermenigvuldiging van zaaigoed. Het intermediair verbruik van zaaigoed komt overeen met a) zaaigoed van de eerste generatie dat is gekocht met het oog op vermenigvuldiging, en b) gecertificeerd zaaigoed dat door landbouwproducenten voor de productie van landbouwgewassen is gekocht.

1.71. Productie van druivenmost, wijn en olijfolie: in de CPA worden wijn en olijfolie als voedingsmiddelen beschouwd. In de NACE Rev.1 maakt de productie van wijn en olijfolie deel uit van subsectie DA "Vervaardiging van voedings- en genotmiddelen" (klassen 15.93 "Vervaardiging van wijnen" en 15.41 "Vervaardiging van ruwe oliën en vetten"). Alleen de teelt van wijndruiven en olijven maakt deel uit van de landbouw (klasse 01.13 "Teelt van fruit, noten, specerijgewassen en gewassen bestemd voor de vervaardiging van dranken"). Volgens een NACE-afspraak wordt de productie van wijn en olijfolie, vervaardigd van door de productieve eenheid zelf voortgebrachte druiven of olijven, evenwel ingedeeld bij de landbouw (klasse 01.13). Hierdoor wordt vermeden dat een onderscheid moet worden gemaakt tussen de eenheid waar de druiven worden voortgebracht en die waar de wijn wordt geproduceerd. Hieruit volgt dat alle activiteiten betreffende de productie van wijn of olijfolie op basis van druiven of olijven die binnen dezelfde eenheid, d.w.z. het landbouwbedrijf, zijn voortgebracht, deel uitmaken van de karakteristieke activiteiten van de landbouw.

1.72. Ook de productie van wijn door eenheden die nauw verbonden zijn met de landbouwbedrijven, wordt in de LR als een karakteristieke activiteit van de landbouw beschouwd. Hierbij gaat het ook om groepen producenten (bv. wijnbouwcoöperaties). Reden voor hun opname in de bedrijfstak landbouw is de aard van deze organisaties, die historisch gezien een "uitbreiding" van het landbouwbedrijf vormen (om producten gezamenlijk voort te brengen en in de handel te brengen) en in het algemeen ook eigendom zijn van landbouwbedrijven. De productie van wijn en olijfolie door de voedingsmiddelenindustrie valt daarentegen buiten de LR (deze productie is zonder meer van industriële aard).

1.73. De productie van druivenmost staat naast de productie van wijn in de lijst van karakteristieke activiteiten omdat druivenmost als zodanig kan worden verkocht of uitgevoerd, dan wel deel kan uitmaken van de veranderingen in voorraden, om vervolgens tijdens een latere verslagperiode te worden verkocht of uitgevoerd, voor verbruik of voor verwerking tot wijn.

1.74. Omdat wijn, olijfolie en druivenmost (voorzover deze niet tijdens de verslagperiode tot wijn wordt verwerkt) als resultaat van de verwerking van door de eenheid zelf voortgebrachte druiven of olijven deel uitmaken van de output van de bedrijfstak landbouw, mogen noch de voor de vervaardiging van druivenmost of wijn bestemde druiven, noch de voor de vervaardiging van olijfolie bestemde olijven (d.w.z. de basisproducten) bij de output worden opgenomen. Het gaat namelijk om op het bedrijf zelf verbruikte producten, die niet worden gemeten bij de output van de bedrijfstak (zie punt 2.052). Druivenmost die niet tijdens de verslagperiode tot wijn wordt verwerkt, moet wel bij de output van die periode worden meegeteld. Tijdens de wijnbereiding moet het als intermediair verbruik (binnen de bedrijfstak) worden geboekt, waardoor de voorraden dienovereenkomstig verminderen. De uit de most gewonnen wijn moet als element van de output worden geboekt.

1.75. Aanplantingen (d.w.z. boom- en wijngaarden) zijn vaste activa, waarvan de aanleg bij de output moet worden geregistreerd. Bij de aanleg van aanplantingen in eigen beheer gaat het om "productie van vaste activa in eigen beheer". Wanneer de aanplantingen evenwel op contractbasis door gespecialiseerde eenheden worden aangelegd, wordt de waarde ervan als "verkopen" beschouwd.

b) Groep 01.2 "Veeteelt"

1.76. Op soortgelijke wijze als voor de plantaardige productie (zie punt 1.67) wordt in deze groep een systematische indeling gegeven van de gehele veestapel en van alle dierlijke producten die in de landen van de Europese Unie worden geproduceerd.

1.77. In de CPA vallen broedeieren en eieren samen onder één subcategorie. Volgens afspraak worden broedeieren in de LR evenwel als halffabrikaat van de pluimveeteelt beschouwd(12).

1.78. Het fokken van paarden is een karakteristieke activiteit van de LR, ongeacht de uiteindelijke bestemming van het dier (fok, vleesproductie of diensten). Renstallen en maneges zijn daarentegen geen karakteristieke activiteit van de landbouw, maar vallen onder recreatie, cultuur en sport (afdeling 92) (zie punt 2.210); inkomsten van landbouwers in het kader van deze activiteiten vallen dus niet onder de LR. Ook het houden van rij- en renpaarden die niet voor de landbouwproductie worden gebruikt, valt buiten de LR. Het fokken van vechtstieren wordt op soortgelijke wijze behandeld.

1.79. Nevenproducten(13), die automatisch voortvloeien uit de productie van bepaalde landbouwproducten, worden in de rekeningen niet onder dezelfde post als deze producten opgenomen. Ze staan, ingedeeld naar soort, aan het eind van iedere betreffende groep. Bij plantaardige productie gaat het bijvoorbeeld om stro, bieten- en koolblad, peulen van erwten en bonen enz., bij de wijnbereiding om wijnmoer en wijnsteen, bij de vervaardiging van olijfolie om afvallen als perskoeken en bij de dierlijke productie om huiden, haar en bont van gedood wild, alsmede om was, mest en gier. Deze producten vormen in het algemeen niet het hoofddoel van de productie, waardoor betrouwbare statistische gegevens uiterst zeldzaam zijn. In de landbouw worden deze producten in hoofdzaak gebruikt als veevoeder of voor grondverbetering. Toch worden nevenproducten ook wel verkocht aan economische sectoren buiten de landbouw en in dat geval valt de waarde van de output wel binnen de LR.

c) Groep 01.4 "Diensten in verband met de landbouw en de veeteelt, exclusief veterinaire dienstverlening"

1.80. De activiteiten van groep 01.4 kunnen in tweeën worden gesplitst:

- agrarisch loonwerk tijdens de productieperiode;

- andere diensten op landbouwgebied (exploitatie van irrigatiesystemen, aanleg, beplanting en onderhoud van tuinen, parken, sportvelden en dergelijke; snoeien van bomen en heggen enz.).

1.81. De landbouwdiensten van de tweede groep worden niet in de LR opgenomen (ook al maken ze in de nationale rekeningen wel deel uit van de landbouw), aangezien het niet gaat om traditionele of karakteristieke activiteiten van de landbouw. Zij kunnen wel als niet-scheidbare niet tot de landbouw behorende nevenactiviteiten (in de zin van de LR) worden geregistreerd. De traditionele aanpak, waarbij de landbouw wordt beschreven als bewerking van de bodem, omvat door uitbreiding alle werkzaamheden die ten doel hebben de natuurlijke hulpbronnen te gebruiken en te exploiteren voor de productie van gewassen en dieren die nuttig zijn voor de mens. Hoewel het economisch belang van diensten op milieugebied verder toeneemt, worden deze niet in aanmerking genomen omdat dit een onaanvaardbare uitbreiding van bovengenoemde klassieke aanpak zou betekenen.

Loonwerk in de landbouw

1.82. Door de economische specialisatie zijn landbouwbedrijven en -huishoudens lang geleden begonnen bepaalde functies af te stoten naar een steeds groter aantal gespecialiseerde beroepen met hun eigen productie-eenheden. De werkverdeling betrof in een eerste fase de verwerking van landbouwproducten (slacht en verwerking van vlees, malen van graan en vervaardiging van brood, boter- en kaasbereiding, zaadbehandeling door nieuwe sectoren) en later ook bepaalde handelsactiviteiten. Vooral in het kader van de omvangrijke structuurwijzigingen in de landbouw en het toenemend gebruik van grote werktuigen in relatie hiermee zijn landbouwactiviteiten die een direct verband hebben met de productie van plantaardige producten en de veeteelt, steeds vaker toevertrouwd aan gespecialiseerde eenheden.

1.83. Tot deze activiteiten behoren bijvoorbeeld bemesten, bekalken, ploegen, zaaien, onkruid- en ongediertebestrijding, plantenbescherming, maaien, dorsen en schapen scheren.

1.84. Al deze activiteiten worden gekenmerkt door het feit dat ze in het algemeen nodig zijn bij de productie van landbouwproducten en dat ze gekoppeld zijn aan de voortbrenging van deze producten.

1.85. Activiteiten die niet rechtstreeks verband houden met de productie van landbouwproducten, d.w.z. die niet plaatsvinden tijdens de landbouwproductie, zoals beroepsvervoer (bv. het afleveren van melk bij de zuivelfabriek), zijn voorbeelden van niet-landbouwactiviteiten die tot een andere bedrijfstak behoren en daarom niet in de LR moeten worden opgenomen (tenzij het gaat om activiteiten die niet kunnen worden gescheiden van de tot de landbouw behorende hoofdactiviteit, zie punt 1.12).

1.86. Men dient er rekening mee te houden dat deze indeling alleen van toepassing is wanneer de betrokken activiteiten in hun geheel door gespecialiseerde eenheden worden verricht. Indien de landbouwer daarentegen alleen machines huurt (zonder bedienend personeel) of de machines huurt met slechts een gedeelte van het benodigde personeel, zodat de eigenlijke activiteit nog steeds, met de gehuurde machines, door hem moet worden verricht, valt deze activiteit onder afdeling 71 van de NACE Rev.1. Dit doet zich vooral voor bij eenvoudige machines die weinig onderhoud vergen, en dan vooral op momenten dat er veel vraag naar is (zie punt 1.23).

1.87. Loonwerk dat tijdens het productieproces wordt uitgevoerd, omvat vooral activiteiten waaraan dure machines te pas komen. Deze werkzaamheden worden uitgevoerd door:

a) gespecialiseerde loonbedrijven voor wie deze werkzaamheden de hoofdactiviteit zijn (loonbedrijven in enge zin);

b) landbouwbedrijven.

In dit geval komt het loonwerk vooral in onderstaande vormen voor:

- als nevenactiviteit van een landbouwer, in de eenvoudigste vorm als incidentele hulp aan buren. Deze categorie omvat onder meer het inscharen van vee en (vooral bij varkens en pluimvee) het houden van dieren op contractbasis (vooral om ze te mesten). Een landbouwer kan dit doen voor andere landbouwers, maar het vee kan ook toebehoren aan een industrieel bedrijf, gewoonlijk een leverancier (bv. een voederfabrikant of -handelaar) of een afnemer (bv. een slachterij);

- als min of meer autonome werktuigenvereniging, een logisch uitvloeisel van de burenhulp. Het ontstaan van dergelijke verenigingen wordt bevorderd door de hoge prijzen van machines en hun lage benuttingsgraad binnen een onderneming: bedrijven die machines bezitten, sluiten zich aaneen tot een werktuigenvereniging die de machines inclusief het benodigde personeel ter beschikking van andere bedrijven stelt. In toenemende mate verwerven landbouwers hun hoofdinkomen uit loonwerk uitgevoerd voor diegenen die alleen bij wijze van nevenactiviteit in de landbouw werkzaam zijn, misschien zelfs alleen grondeigenaar zijn;

- als werktuigencoöperatie(14). Dit zijn grote coöperaties die personeel in dienst hebben en lijken op gespecialiseerde loonbedrijven;

c) ondernemingen die groente en fruit oogsten en dit zelf verwerken (bv. conservenfabrieken bij de erwtenteelt op contractbasis);

d) ondernemingen die tot een aan de landbouw voorafgaand productiestadium behoren. Hiertoe behoort bijvoorbeeld het verrichten van loonwerk door de landbouwmachinehandel. Hoewel dit zeer onwaarschijnlijk lijkt, is het in theorie ook mogelijk dat bijvoorbeeld de fabrikant van verdelgingsmiddelen zelf sproeit. Indien hierbij evenwel de modernste technieken worden toegepast, hoeft er niet altijd sprake te zijn van loonwerk tijdens het productieproces, en zeker niet wanneer het werk betreft dat gewoonlijk niet door de landbouwer zelf wordt gedaan (bv. parasietenbestrijding met behulp van vliegtuigen).

1.88. Of een activiteit als loonwerk in de landbouw (d.w.z. werk dat binnen het landbouwproductieproces gewoonlijk door de landbouwbedrijven zelf wordt verricht) moet worden beschouwd, hangt niet alleen af van de aard van de activiteit, maar ook van de context waarin deze wordt verricht; de activiteit moet namelijk "deel uitmaken van het landbouwproductieproces".

1.89. Het houden van vee tegen betaling (het ter beschikking stellen van land voor vee) behoort daarentegen wel tot het loonwerk in de landbouw omdat het deel uitmaakt van het landbouwproductieproces. Deze rubriek omvat evenwel niet het houden en verzorgen van rijpaarden voor particulieren, daar dit geen deel uitmaakt van het landbouwproductieproces: het is een echte "dienst" in de zin van het ESR 1995 (sectie O van de NACE Rev.1). Evenmin mogen werkzaamheden voor de aanleg en het onderhoud van parken, tuinen, golfterreinen en groenvoorzieningen als onderdeel van het landbouwproductieproces worden beschouwd.

1.90. De wijze waarop de loonwerker wordt betaald, is onbelangrijk. Er hoeft geen vaste beloning (d.w.z. loon in enge zin) te worden betaald; betaling kan heel goed plaatsvinden in de vorm van een aandeel in de winst dan wel als mengvorm (bv. een veehouder die tegen betaling kalveren mest, ontvangt doorgaans een vast bedrag per kalf plus een aandeel in de nettowinst). Betaling in de vorm van een aandeel in de output is ook mogelijk.

1.91. Bij loonwerk moet het evenwel altijd gaan om prestaties van zelfstandige ondernemingen; arbeid die door werknemers van het bedrijf zelf wordt verricht, blijft buiten beschouwing. De betaling van deze arbeid, bijvoorbeeld die van een melker in loondienst, behoort tot de loonkosten van het landbouwbedrijf en wordt geregistreerd onder de "beloning van werknemers". De prestaties van een bedrijf dat op contractbasis de dieren van een ander landbouwbedrijf melkt, worden in de LR daarentegen bij de contractant als output (verkoop van diensten) en bij het landbouwbedrijf als intermediair verbruik (aankoop van een dienst) geboekt.

d) Groep 01.5 "Jacht, zetten van vallen en fokken van wild, alsmede diensten in verband met deze activiteiten"

1.92. Deze groep omvat de volgende activiteiten: a) de jacht op en het vangen (met vallen) van dieren voor voedsel, bont of huiden, voor onderzoek of dierentuinen of voor gebruik als huisdier; b) de productie van pelterijen of van huiden en vellen van reptielen of vogels, afkomstig van de jacht of van het zetten van vallen; c) het uitzetten van wild; d) de bevordering van de jacht en het zetten van vallen op commerciële basis. De productie van huiden en vellen door slachterijen en de jacht als sport of recreatie maken geen deel uit van de karakteristieke activiteiten van de bedrijfstak landbouw. Het fokken van wild op fokkerijen behoort niet tot deze groep, maar tot de veeteelt (klasse "Overige veeteelt").

5. Verschil tussen de bedrijfstak landbouw in de LR en in het centrale kader van de nationale rekeningen

1.93. De bedrijfstak landbouw in de LR, zoals deze is gedefinieerd in de punten 1.62 tot en met 1.66, wijkt op bepaalde punten af van die in de nationale rekeningen. Het betreft zowel de definitie van de karakteristieke activiteiten als die van de eenheden. Ze kunnen als volgt worden samengevat:

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

II. TRANSACTIES IN PRODUCTEN

2.001. De transacties in producten geven een overzicht van de herkomst en de bestemming van producten. Producten zijn alle goederen en diensten die worden voortgebracht binnen de productiegrens. De belangrijkste categorieën transacties in producten die door het ESR 1995 worden onderscheiden, zijn: output, intermediair verbruik, consumptieve bestedingen, werkelijke consumptie, bruto-investeringen, uitvoer van goederen en diensten en invoer van goederen en diensten.

2.002. Zoals in de punten 1.40 en 1.41 al is gezegd, wordt in de LR alleen rekening gehouden met output, intermediair verbruik en bruto-investeringen. De output wordt geregistreerd als middelen en het intermediair verbruik als bestedingen van de productierekening. De bruto-investeringen worden geregistreerd als bestedingen (mutatie van activa) van de kapitaalrekening.

A. ALGEMENE REGELS

1. Verslagperiode

2.003. De verslagperiode voor de landbouwrekeningen is het kalenderjaar.

2. Eenheden

a) Hoeveelheden

2.004. Hoeveelheden moeten in het algemeen worden opgegeven in 1000 t (voor wijn en druivenmost in 10000 hl), afgerond op één decimaal. Voor dieren wordt het levend gewicht gebruikt.

b) Prijzen

2.005. In de LR moeten prijzen per ton worden opgegeven (voor wijn en druivenmost per 10 hl).

2.006. In de LR moeten prijzen, afhankelijk van de statistische betrouwbaarheid, op gehele getallen dan wel op een of twee decimalen worden afgerond.

c) Waarden

2.007. Waarden moeten worden opgegeven in miljoenen eenheden van de nationale valuta.

3. Moment van registratie

2.008. In het ESR 1995 (punt 1.57) worden stromen (in het bijzonder de transacties in producten en de verdelingstransacties) op transactiebasis geregistreerd, d.w.z. op het moment dat de economische waarde tot stand komt, wordt gewijzigd of verloren gaat, dan wel op het moment dat aanspraken en verplichtingen tot stand komen, worden gewijzigd of worden geannuleerd, en niet op het moment dat de betaling werkelijk wordt verricht.

a) Output

2.009. De output moet worden gewaardeerd en geregistreerd op het moment dat deze ontstaat en niet op het moment dat de koper ervoor betaalt.

2.010. Productie wordt in het ESR 1995 behandeld als een continu proces waarbij goederen en diensten worden verwerkt tot andere goederen en diensten. Naar gelang van het product kan dit proces korter of langer duren, eventueel zelfs langer dan een verslagperiode. Deze karakterisering van productie in combinatie met de registratie op transactiebasis leidt daarom tot registratie van de output in de vorm van onderhanden werk. Het ESR 1995 zegt dan ook (punt 3.58) dat de output van landbouwproducten moet worden geregistreerd alsof deze gestaag over de gehele productieperiode tot stand komt (en niet alleen wanneer de gewassen geoogst of de dieren geslacht worden). Gewassen te velde en de teelt van vis en andere dieren voor menselijke consumptie moeten gedurende het groeiproces worden behandeld als voorraden onderhanden werk; deze moeten worden omgezet in voorraden gereed product wanneer het groeiproces voltooid is.

2.011. Voor economische analyses is registratie van output in de vorm van onderhanden werk wenselijk en noodzakelijk wanneer het productieproces langer duurt dan de verslagperiode. Hierdoor kan de samenhang in de registratie van de kosten en de output worden gewaarborgd, zodat significante gegevens over de toegevoegde waarde worden verkregen. Aangezien de LR voor het kalenderjaar worden opgesteld, mag men ervan uitgaan dat registratie van onderhanden werk alleen noodzakelijk is voor producten waarvan het productieproces aan het eind van het kalenderjaar nog niet voltooid is (maar ook wanneer het algemene prijspeil zich gedurende de verslagperiode zeer snel ontwikkelt)(15).

2.012. Voor landbouwproducten waarvan de productiecyclus korter duurt dan de verslagperiode, heeft het echter geen zin de output in de vorm van onderhanden werk te registreren. Wanneer de output namelijk pas in het stadium van het eindproduct wordt geregistreerd, d.w.z. bij de oogst (voor plantaardige producten), is een voldoende samenhang met de productiekosten gewaarborgd. Dit geldt voor de meeste plantaardige producten, waarvan het productieproces zich immers binnen het tijdsbestek van een jaar afspeelt. Het is evenmin nodig plantaardige producten met een productiecyclus die weliswaar kort is, maar zich wel in twee kalenderjaren afspeelt, als onderhanden werk te registreren (zie punt 2.172). In al deze gevallen worden gewassen te velde niet als voorraden onderhanden werk beschouwd.

2.013. In de praktijk is registratie in de vorm van onderhanden werk alleen nodig voor producten met een lange productiecyclus. Het gaat dan vooral om vee, plantaardige producten als wijn (waarvan de veroudering deel uitmaakt van het productieproces) en aanplantingen. Omdat de prijsontwikkeling in de Europese Unie in het algemeen gering is, is deze geen reden voor de registratie van bepaalde producten in de vorm van onderhanden werk (hoewel dat in uitzonderlijke gevallen wel kan voorkomen, zie punt 2.172.).

2.014. Wanneer als onderhanden werk geregistreerde producten met een lange productiecyclus worden geoogst (plantaardige producten) of geslacht (vee), wordt het productieproces beëindigd en wordt het onderhanden werk omgezet in voorraden gereed product, dat klaar is om te worden verkocht of voor andere doeleinden te worden gebruikt. Tijdens het productieproces kan de waarde die ieder jaar als output van onderhanden werk moet worden geregistreerd, worden berekend door de waarde van het gereed product, op basis van de tijdens iedere periode gemaakte kosten, evenredig te verdelen (SNA 1993, punt 6.96).

2.015. Dieren: De productie van dieren vergt gewoonlijk enige tijd, soms zelfs diverse verslagperioden, voordat het proces voltooid is. Registratie is vanaf de geboorte van een dier voor iedere productiefase, d.w.z. voor iedere leeftijd, mogelijk en ook wenselijk. (Het is echter onmogelijk om het deel van de productie vóór de geboorte te registreren, omdat deze fase niet los kan worden gezien van de zorg die aan het moederdier wordt besteed.)

2.016. Het productieproces van werkdieren wordt formeel afgesloten op het moment van geboorte, waarna de dieren als vaste activa worden geregistreerd. Ze zijn dan uiteraard nog niet geschikt voor het beoogde gebruik, maar de verschillen per dier zijn zo groot dat de keuze van een vaste leeftijd voor alle gevallen uiterst willekeurig zou zijn. Het moment van geboorte is om praktische redenen gekozen, vooral omdat dan het toekomstige gebruik van deze dieren al vaststaat.

2.017. Dit is niet altijd het geval voor runderen, varkens, schapen en ander vee, dat als fok- of als slachtvee kan worden grootgebracht. Wanneer het mogelijk is de jonge dieren te verdelen naar het gebruik dat er later van wordt gemaakt, moeten dieren die zijn bestemd om als productiefactor te worden gebruikt, al vanaf hun geboorte als bruto-investeringen in vaste activa worden geregistreerd (het gaat om BIVA in eigen beheer, zodat deze dieren als onderhanden werk worden beschouwd en de groei ervan als output moet worden geregistreerd, zie ESR 1995, punt 3.112). Indien dit niet mogelijk is, worden de dieren eerst als onderhanden werk bij de voorraden opgenomen totdat ze volgroeid zijn en zelf als productiefactor worden gebruikt (als melkkoe of fokdier of voor andere productieve doeleinden zoals de wolproductie). Dan worden ze als vaste activa geregistreerd. Dieren die voor de slacht zijn bestemd of die vóór de slacht uit de fokveestapel zijn verwijderd, moeten als voorraden en niet als vaste activa worden beschouwd.

2.018. Voor de kuikenproductie geldt een speciale behandeling wanneer deze zich over twee verslagperioden uitstrekt. De aan het einde van een periode in een broedmachine ingelegde eieren worden als output van kuikens aangemerkt en in de LR als output van pluimvee geregistreerd (als onderhanden werk) (zie punt 2.048).

2.019. Wijn: de output moet als onderhanden werk worden geregistreerd omdat de veroudering deel uitmaakt van het productieproces en zich over verschillende verslagperiodes kan uitstrekken. Gistende druivenmost, die geen verse most meer is maar ook nog geen wijn, wordt aan het eind van de verslagperiode op dezelfde manier behandeld als eieren in een broedmachine en in de LR als wijn in de vorm van onderhanden werk geregistreerd.

2.020. In cultuur gebrachte activa in de vorm van aanplantingen: goederen die zijn bestemd voor de bruto-investeringen in vaste activa in eigen beheer (met uitzondering van vee), zoals aanplantingen die herhaaldelijk vrucht opleveren, moeten als BIVA worden geregistreerd op het moment van productie van deze activa.

b) Intermediair verbruik

2.021. Het intermediair verbruik van goederen en diensten moet worden geregistreerd op het moment dat deze deel gaan uitmaken van het productieproces, d.w.z. op het moment dat ze werkelijk worden verbruikt en niet op het tijdstip dat ze worden gekocht of opgeslagen.

2.022. Het verbruik van goederen gedurende de verslagperiode komt in de praktijk overeen met de gekochte of anderszins verworven goederen, plus de voorraden aan het begin van de periode minus de voorraden aan het eind van de periode(16).

2.023. Diensten worden geregistreerd op het moment dat ze worden gekocht. Aangezien diensten niet kunnen worden opgeslagen, is het moment van aankoop ook het moment van verbruik.

2.024. Uitzonderingen op deze regel zijn:

- diensten die samenhangen met de aankoop van goederen, zoals handels- en vervoersdiensten. Deze worden als intermediair verbruik geregistreerd op het moment dat de goederen worden verbruikt (zie punt 2.111);

- permanente diensten, zoals verzekeringsdiensten, waarbij aan het eind van de verslagperiode het percentage van de betaling dat voor het betrokken jaar, of gedeelte daarvan, verschuldigd was, wordt geregistreerd. De geregistreerde bedragen komen dan ook niet altijd overeen met het betaalde bedrag aan verzekeringspremies in de betreffende periode.

c) Investeringen in vaste activa (bruto)

2.025. Bruto-investeringen in vaste activa worden geregistreerd op het moment dat de eigendom van de vaste activa wordt overgedragen aan een eenheid die de bedoeling heeft ze voor productiedoeleinden te gebruiken. Er zijn twee uitzonderingen op deze regel. De ene betreft door financiële lease verworven activa, die worden geregistreerd alsof de gebruiker eigenaar werd op het moment dat hij het gebruik van de goederen kreeg (zie punt 2.122). De andere heeft betrekking op de bruto-investeringen in eigen beheer, die worden geregistreerd op het moment dat de desbetreffende vaste activa in productie komen (met uitzondering van runderen, varkens, schapen en ander vee waarvan het toekomstig gebruik nog niet precies kan worden vastgesteld en die daarom als onderhanden werk worden opgenomen bij de voorraden, zie punt 2.017).

2.026. Op soortgelijke wijze wordt bij de aanplant van boom- of wijngaarden (in eigen beheer geproduceerde vaste activa), indien de werkzaamheden aan het eind van de verslagperiode nog niet zijn afgerond, de waarde van de in het verslagjaar verbruikte materialen en verleende diensten aan het eind van de periode geregistreerd als bruto-investeringen in vaste activa.

2.027. Aan- en verkopen van grond en bijkomende kosten worden geregistreerd op het moment van de eigendomsoverdracht. Omdat grond tot de niet-geproduceerde activa behoort, maakt het saldo van de aan- en verkopen ervan geen deel uit van de bruto-investeringen in vaste activa, maar wordt dit geregistreerd in de kapitaalvormingsrekening van de kapitaalrekening. Dit geldt ook voor andere niet-geproduceerde materiële activa.

d) Veranderingen in voorraden

2.028. De veranderingen in voorraden komen overeen met het verschil tussen de toevoegingen en de onttrekkingen aan de voorraden in de loop van de verslagperiode.

2.029. De toevoegingen aan de voorraden bestaan uit de goederen die later in het productieproces zullen worden verbruikt (voorraden bij de gebruiker), waarbij het moment van registratie dat van de eigendomsoverdracht is, en uit door de bedrijfstak zelf vervaardigde producten die voor later gebruik bestemd zijn, bijvoorbeeld voor de verkoop of om ze over te brengen naar de eigen vaste activa (voorraden bij de producenten). In dat geval worden ze op het moment dat het product voltooid is, geregistreerd als voorraden.

2.030. Wanneer producten die de bedrijfstak zelf voortbrengt, nog niet gereed zijn (d.w.z. wanneer zij als onderhanden werk zijn geregistreerd), wordt de waarde van de tijdens de verslagperiode verbruikte materialen en verleende diensten aan het eind van die periode ook als waarde van de voorraden geregistreerd (met uitzondering van gewassen te velde met een korte vegetatiecyclus, zie punt 2.012; dit heeft tot gevolg dat een gedeelte van de tijdens de verslagperiode verbruikte materialen en verleende diensten is verbruikt zonder dat daar een waardevermeerdering van de voorraden tegenover staat).

2.031. Bij de onttrekkingen aan de voorraden gaat het om goederenstromen die in het productieproces worden gebruikt (voorraden bij de gebruikers) of worden verkocht of voor ander gebruik worden bestemd (voorraden bij de producenten). In het eerste geval worden de onttrekkingen van de voorraden van de bedrijfstak afgetrokken op het moment dat ze daadwerkelijk in het productieproces worden verbruikt en in het tweede geval op het moment van verkoop of van het andere gebruik.

B. PRODUCTIE EN OUTPUT

(Zie ESR 1995, punten 3.07-3.58)

1. Algemene opmerkingen over de begrippen "productie" en "output" in het ESR 1995 en de LR

2.032. In het ESR 1995 duidt de term "productie" op het productieproces en de term "output" op de goederen en diensten die hiermee worden voortgebracht; het is van belang duidelijk dit onderscheid te maken. Volgens het ESR 1995 (punt 3.14) omvat output alle producten die tijdens de verslagperiode zijn voortgebracht.

2.033. Volgens het ESR 1995 omvat output voorts: a) goederen en diensten die door de ene lokale EEA worden geleverd aan een andere lokale EEA die tot dezelfde institutionele eenheid behoort, b) goederen die door een lokale EEA worden geproduceerd en aan het eind van de periode waarin zij zijn geproduceerd, in voorraad blijven, ongeacht het latere gebruik. Goederen en diensten die in eenzelfde verslagperiode en binnen eenzelfde lokale EEA worden geproduceerd en verbruikt, worden evenwel niet afzonderlijk waargenomen. Ze worden dan ook niet geregistreerd als deel van de output of het intermediair verbruik van die lokale EEA.

2.034. Het in de LR gebruikte begrip "output", dat verwant is met het begrip "totale output", is gebaseerd op een aanpassing van het ESR 1995, waarbij bepaalde landbouwgoederen en -diensten die in dezelfde verslagperiode en binnen dezelfde landbouweenheid worden geproduceerd en verbruikt, als output van de landbouw worden geregistreerd. De selectiecriteria voor deze goederen en diensten, die bij de output van de bedrijfstak landbouw moeten worden meegerekend, zijn beschreven in punt 2.055. Het verschil tussen de methode van het ESR 1995 en die van de LR betreft deze elementen van het verbruik binnen de eenheid, waarvan de waarde zowel bij de output als bij het intermediair verbruik wordt opgenomen. De toegevoegde waarde blijft aldus gelijk, ongeacht de gebruikte methode.

2.035. Zoals in punt 1.34 al is gezegd, berust deze wijziging van de regel van het ESR 1995 op het specifieke karakter van de landbouw en het landbouwbedrijf (als lokale EEA). Bovendien is het hierdoor mogelijk:

- de economische analyse van de landbouwrekeningen te verbeteren, vooral de vaststelling van technische coëfficiënten en het aandeel van de toegevoegde waarde (verhouding tussen output en intermediair verbruik);

- de vergelijking van de technische coëfficiënten en het aandeel van de toegevoegde waarde tussen deelbedrijfstakken en landen te verbeteren. De output die binnen dezelfde eenheid wordt verbruikt, is namelijk beperkt tot enkele specifieke producten (zoals granen, oliehoudende en eiwitrijke gewassen, voedergewassen en voor veevoeder bestemde melk) en de verbruiksquote binnen de eenheid varieert sterk per bedrijfstak en land;

- de samenhang tussen de productierekening, de inkomensvormingsrekening en de rekening voor inkomen uit bedrijfsuitoefening te versterken. Door de hervorming van het gemeenschappelijk landbouwbeleid in 1992 is het nog noodzakelijker geworden te zorgen voor een grotere samenhang tussen de transacties in producten (output, intermediair verbruik enz.) en de verdelingstransacties (beloning van werknemers, subsidies, belastingen, huur, rente enz.), aangezien de subsidies (die soms ook producten betreffen die binnen de bedrijfstak worden verbruikt) thans een belangrijke rol spelen bij de vorming en ontwikkeling van het landbouwinkomen.

2.036. Deze LR-regel wordt weliswaar niet door het ESR 1995 voorgeschreven, maar, wegens het specifieke karakter van de landbouw, wel door het SNA 1993 (bijlage I, 15), en door het handboek van de FAO(17). Hierdoor wordt het verschil tussen outputmetingen als gevolg van de keuze van de basiseenheid (lokale EEA of homogene productie-eenheid) aanzienlijk verminderd.

2. Output van de landbouw: hoeveelheden

2.037. Bij de opstelling van de landbouwrekeningen wordt een stapsgewijze, kwantitatieve uitsplitsing van de output gemaakt.

Schematisch overzicht van de middelen en bestedingen aan landbouwproducten

>PIC FILE= "L_2004033NL.002601.TIF">

2.038. Uitgangspunt van deze stapsgewijze berekening is:

- de bruto-output (1q), dan wel

- de bruikbare output (3q)

afhankelijk van het feit of bij de oogstcijfers al dan niet rekening wordt gehouden met verliezen op het veld, bij de oogst en op het bedrijf.

a) Output (bruto)

Output (bruto) (1q)

2.039. Deze kolom moet alleen worden ingevuld door landen waar de officiële oogststatistiek ook verliezen omvat. Omdat wordt uitgegaan van het begrip "bedrijfstak", moeten alle producten van de landbouwactiviteiten van de landbouweenheden die tot de bedrijfstak behoren (overeenkomstig de punten 1.62 en 1.63) worden gemeten. Ingevolge de afspraak genoemd onder in punt 1.31 (de output van nevenactiviteiten op landbouwgebied van niet-landbouweenheden is nul omdat alle landbouwactiviteiten worden geacht scheidbaar te zijn en daarom de hoofdactiviteit van hun eigen lokale landbouw-EEA vormen) moet de gehele landbouwoutput worden geregistreerd behalve wanneer deze wordt geproduceerd door eenheden waarvoor de landbouwactiviteit uitsluitend een vrijetijdsbesteding is (zie punt 1.24).

b) Verliezen

Verliezen (2q)

2.040. Bij deze post gaat het om periodieke voorraadverliezen (zie punt 2.041). Het betreft verliezen op het veld en bij de oogst en andere verliezen op het landbouwbedrijf (bederfelijke waar, vorst, droogte enz.). Verliezen tijdens de verschillende fasen van de handel, d.w.z. tijdens het vervoer vanaf het bedrijf, bij de opslag door de handel en bij de be- en verwerking in de industrie, blijven evenwel buiten beschouwing. Ook omvat deze rubriek producten die door de producent ten verkoop worden aangeboden, maar niet worden verkocht en dan bederven (vooral groenten en fruit).

Soorten verliezen

2.041. Het ESR 1995 kent drie soorten verliezen bij de producent: periodieke voorraadverliezen (ESR 1995, punten 3.117 en 3.118), uitzonderlijke voorraadverliezen (ESR 1995, punt 6.25, onder e)) en verlies door rampen (ESR 1995, punt 6.22 en punt 6.23, onder b)).

Registratie van de verschillende soorten verliezen

2.042. Bij de registratie van voorraadverliezen moet een onderscheid worden gemaakt tussen periodieke verliezen enerzijds en uitzonderlijke verliezen en verlies door rampen anderzijds. Maar de registratie van verliezen hangt ook af van de wijze waarop de output wordt berekend en van de aard van het statistische grondmateriaal van elk land.

2.043. Wanneer de output aan de hand van gegevens over de begin- en de eindvoorraad, de verkopen en eventueel ander gebruik (bv. de productie van vaste activa in eigen beheer) wordt berekend, worden periodieke verliezen al van de veranderingen in voorraden afgetrokken, zodat registratie onder "verliezen" een dubbele boeking zou betekenen. Indien de output daarentegen niet wordt berekend op basis van voorraadgegevens, maar op grond van een betrouwbare waarneming, bijvoorbeeld van het aantal geboorten, moeten periodieke productieverliezen tijdens de verslagperiode en verliezen van dieren die als fok- of mestvee zijn ingevoerd dan wel tijdens een vorige verslagperiode zijn geboren, wel worden geregistreerd.

2.044. Uitzonderlijke voorraadverliezen en verlies van voorraden door rampen moeten in de accumulatierekeningen worden geregistreerd, en wel in de rekening voor overige volumemutaties in activa. De output omvat daarom de volledige waarde van deze verliezen.

2.045. Verliezen (of deze nu periodiek of uitzonderlijk zijn of veroorzaakt zijn door een ramp) van vaste activa (zoals melkkoeien en fokdieren) moeten worden geregistreerd in de rekening voor overige volumemutaties in activa. Ze hebben geen gevolgen voor de waarde van de output. Verliezen van aanplantingen die al in productie zijn, moeten naar gelang van de aard van het verlies hetzij als verbruik van vaste activa hetzij in de rekening voor overige volumemutaties in activa worden geregistreerd.

c) Bruikbare output

Bruikbare output: (3q) = (1q) minus (2q) = bruto-output minus verliezen (bij de productie).

2.046. Voor landen waar de officiële oogststatistiek geen verliezen omvat, is dit de eerste post. Het gaat om de output die tijdens de verslagperiode beschikbaar is en die in de handel wordt gebracht, als productiemiddel wordt gebruikt, door de producent wordt verwerkt, door zijn huishouden wordt verbruikt, wordt opgeslagen, dan wel door de producent wordt gebruikt als in eigen beheer geproduceerde vaste activa.

d) Beginvoorraad

Beginvoorraad (4q)

2.047. Dit betreft de voorraden gereed product of onderhanden werk die aan het begin van het verslagjaar op de tot de bedrijfstak behorende bedrijven (d.w.z. bij de producenten) aanwezig zijn. Voorraden in de verschillende stadia van handel en interventievoorraden moeten daarom niet hier worden geregistreerd (zie punt 2.201 e.v. voor de behandeling van vee).

2.048. Tot de beginvoorraad voor "pluimvee" behoren ook de eieren die zich bij het begin van de periode in een broedmachine bevinden, want ze worden beschouwd als onderhanden werk voor pluimvee (zie punt 2.018).

e) Totale beschikbare middelen

Totale beschikbare middelen: (5q) = (3q) plus (4q) = bruikbare output plus beginvoorraad.

f) Verbruik binnen de eenheid

Verbruik binnen de eenheid (6q)

2.049. Als verbruik binnen de eenheid worden geregistreerd producten die binnen de landbouweenheid (lokale EEA) worden geproduceerd en door deze eenheid in dezelfde verslagperiode als productiemiddel worden gebruikt.

2.050. Alle landbouwproducten (met uitzondering van vee, zie de punten 2.067 en 2.208) die door een landbouweenheid aan een andere productie-eenheid in de landbouw worden verkocht, moeten behalve als verkopen ook als intermediair verbruik worden geregistreerd. Dit geldt ook voor goederen die zijn behandeld en verwerkt en voor nevenproducten (bv. teruggave van ontroomde melk, zemelen, oliekoeken, pulp en bladeren van suikerbieten, alsmede zaaigoed dat na behandeling wordt teruggegeven).

Classificatie van het verbruik binnen de eenheid

2.051. Het verbruik binnen de eenheid kan worden ingedeeld naar het gebruik van de desbetreffende producten:

2.052. Voor dezelfde landbouwactiviteit (d.w.z. dezelfde klasse, op vier-digitniveau van de NACE Rev.1) verbruikte producten:

- zaaigoed (van granen, groenten, bloemen enz.): opnieuw gebruikt voor dezelfde teelt;

- wijndruiven en druivenmost: gebruikt voor de wijnproductie;

- olijven: gebruikt voor de productie van olijfolie;

- melk: gebruikt als veevoeder.

2.053. Producten die voor een andere landbouwactiviteit worden verbruikt (bv. een andere klasse op vier-digitniveau van de NACE Rev.1).

Dit betreft vooral plantaardige producten die als veevoeder worden gebruikt, maar ook dierlijke nevenproducten die in het productieproces van een andere activiteit worden gebruikt (gier en mest die als meststoffen voor de plantaardige productie worden gebruikt). Plantaardige producten die als veevoeder worden gebruikt, kunnen worden ingedeeld naar de mate waarin zij gewoonlijk verhandelbaar zijn (wat in het algemeen wordt geschat):

- veevoeder dat gewoonlijk wordt verhandeld: granen (tarwe, rogge, gerst, haver, maïs, sorghum, rijst en andere granen, in korrels); eiwitrijke gewassen; aardappelen; oliehoudende zaden (koolzaad, zonnebloempitten, sojabonen en andere oliehoudende zaden);

- veevoeder dat gewoonlijk niet wordt verhandeld:

- eenjarige voedergewassen: hakvruchten (suikerbieten, voederbieten, koolrapen, voederrapen, voederwortelen, voederkool/boerenkool en andere hakvruchten); voedermaïs en ander groenvoer (vers, gedroogd en kuilvoer);

- meerjarige voedergewassen: blijvende en tijdelijke voedergewassen die het product zijn van een economische activiteit (vers, gedroogd en kuilvoer);

- als veevoeder gebruikte nevenproducten (stro, kaf, bladeren en uiteinden en andere nevenproducten van voedergewassen).

Definitie van het verbruik binnen de eenheid dat bij de output van de bedrijfstak moet worden meegerekend

2.054. De door de landbouweenheden zelf verbruikte landbouwproducten worden alleen dan bij de berekening van de landbouwoutput van de bedrijfstak in aanmerking genomen als ze aan bepaalde criteria voldoen. Deze restrictieve criteria voor de registratie van het verbruik binnen de eenheid moeten aan twee eisen voldoen: een methodologische, daar men weliswaar afwijkt van het ESR 1995, maar toch de "geest" ervan moet volgen (wat wordt bereikt door uit te gaan van twee afzonderlijke activiteiten), en een praktische, want aan de hand van de criteria moet het waarnemingsgebied voor de registratie van het verbruik binnen de eenheid precies en vergelijkbaar worden afgebakend; deze methode om de output te meten moet immers ook haalbaar zijn.

2.055. Deze criteria zijn:

1. De twee uitgeoefende activiteiten betreffen een verschillend vier-digitniveau van de NACE Rev.1 (afdeling 01: Landbouw, jacht en diensten in verband met deze activiteiten). Toepassing van dit criterium leidt er bijvoorbeeld toe dat als veevoeder gebruikte melk en op hetzelfde land- of tuinbouwbedrijf geproduceerd en gebruikt zaaigoed (tijdens dezelfde verslagperiode) niet worden gewaardeerd.

2. Het landbouwproduct heeft een significante economische waarde voor een significant aantal landbouwers.

3. Prijs- en volumegegevens moeten zonder teveel moeilijkheden beschikbaar zijn. Voor sommige niet-verhandelbare producten is het moeilijk dit criterium toe te passen.

2.056. Gezien de selectiecriteria voor het opnemen van binnen de eenheid verbruikte producten bij de berekening van de output (zie punt 2.055) moeten alleen plantaardige producten die als veevoeder worden gebruikt (ongeacht of het in de handel kan worden gebracht) bij de landbouwoutput van de bedrijfstak worden geregistreerd.

2.057. Wanneer deze producten bij de output van de bedrijfstak worden geregistreerd, moeten ze ook als intermediair verbruik worden geregistreerd, waarbij het beginsel in acht moet worden genomen dat de totale hoeveelheden die worden geproduceerd en vervolgens nog tijdens de verslagperiode voor een andere productieve activiteit worden gebruikt, in aanmerking worden genomen (zie punt 2.055). Wanneer de overgang van output naar intermediair verbruik niet meer in hetzelfde verslagjaar plaatsvindt, moeten de betreffende outputhoeveelheden als "eindvoorraad" van het betreffende product voor het verslagjaar worden geregistreerd.

2.058. Dierlijke nevenproducten blijven bij de berekening van het verbruik binnen de eenheid buiten beschouwing wegens praktische moeilijkheden in verband met de beschikbaarheid van gegevens over de hoeveelheden en vooral over de prijzen.

g) Verwerking door de producent

Verwerking door de producent (7q)

2.059. In deze rubriek worden alle hoeveelheden geregistreerd die worden geproduceerd voor verdere verwerking door de landbouwproducent (bv. melk verwerkt tot boter en kaas, appelen verwerkt tot appelmost en cider), maar alleen voorzover dit gebeurt bij verwerkingsactiviteiten die scheidbaar zijn van de hoofdactiviteit landbouw (op basis van boekhoudkundige informatie (zie punt 1.26)). Alleen de onbewerkte producten (bv. rauwe melk, appelen) moeten worden geregistreerd en niet de hiermee vervaardigde producten (bv. boter, appelmost en cider). Arbeid die bij de verwerking van de landbouwproducten wordt verricht, wordt hier dus niet in aanmerking genomen. De producten die het resultaat zijn van de verwerking door de producent, worden natuurlijk wel opgenomen bij de output van de "subsector" landbouw van de nationale rekeningen (zie de punten 1.04 en 1.05).

2.060. Indien het bij de verwerking om een niet-scheidbare niet tot de landbouw behorende activiteit gaat, wordt het product ervan tot de waarde van de output van de bedrijfstak landbouw gerekend (zie punt 1.25). Landbouwproducten die als intermediair verbruik bij deze verwerking worden gebruikt, worden noch bij de output noch bij het intermediair verbruik geregistreerd. Deze afspraak is gemaakt omdat de twee activiteiten (productie van landbouwproducten en verwerking van deze producten) niet op basis van boekhoudkundige informatie kunnen worden gesplitst. De kosten van beide activiteiten worden dan ook gezamenlijk geboekt en de output ervan wordt gewaardeerd als output van verwerkte producten.

h) Eigen verbruik

Eigen verbruik (8q)

2.061. Deze post omvat:

i) door landbouwhuishoudens verbruikte producten die ze zelf hebben geproduceerd;

ii) door de landbouweenheid (het bedrijf) voortgebrachte producten die als betaling in natura voor de beloning van werknemers op het bedrijf of als ruilobject worden gebruikt.

2.062. Landbouwproducten die door de landbouweenheid op scheidbare wijze zijn verwerkt (waardoor er een niet tot de landbouw behorende lokale EEA ontstaat) en vervolgens door het landbouwhuishouden worden verbruikt, worden bij de output van de bedrijfstakken van subsectie DA van de NACE Rev.1 (Vervaardiging van voedings- en genotmiddelen) geregistreerd als eigen verbruik. Verbruik door landbouwhuishoudens van landbouwproducten die op niet-scheidbare wijze zijn verwerkt (d.w.z. de output van niet-scheidbare niet tot de landbouw behorende verwerkingsactiviteiten), wordt als eigen verbruik van deze activiteiten geregistreerd (zie punt 2.080) en opgenomen bij de output van de bedrijfstak landbouw.

2.063. De toegerekende huurwaarde van de woning van de eigenaar wordt niet hier, maar in de bedrijfstak "Verhuur van eigen onroerend goed" (klasse 70.20 van de NACE Rev.1) geregistreerd. De verhuur van woningen is een niet tot de landbouw behorende activiteit die altijd als scheidbaar van de landbouwactiviteit wordt beschouwd.

i) Verkopen

Verkopen (9q)

2.064. Deze post omvat de verkoop van landbouwproducten door landbouweenheden aan andere eenheden (al dan niet in de landbouw), inclusief die aan opslag- en interventiecentra, met uitzondering van de verkoop van vaste activa. De post is ingedeeld in binnenlandse verkopen buiten de bedrijfstak, binnenlandse verkopen aan andere landbouweenheden en verkopen aan het buitenland.

2.065. Als gevolg daarvan komen de verkopen van een gegeven eenheid overeen met de omzet uit het in de handel brengen van haar output. Verkopen van als vaste activa ingedeeld vee uit de investeringsveestapel (slacht of uitvoer) worden hier niet geregistreerd. Deze dieren worden vóór de verkoop overgebracht naar de voorraden, waarna de verkoop van de dieren (slacht of uitvoer) geboekt wordt als een onttrekking aan de voorraden, en wel alleen in de kapitaalrekening. Met de desbetreffende output is al rekening gehouden bij de registratie van de productie in eigen beheer van investeringsvee in de productierekening(18).

2.066. Voorraadvee: de overdracht van voorraadvee aan een ander landbouwbedrijf is een verkoop in de zin van punt 2.064. Deze verkoop kan worden tegengeboekt door een onttrekking aan de voorraden indien de dieren bij het begin van de verslagperiode als voorraden waren geregistreerd (anders wordt alleen de verkoop geregistreerd).

2.067. Bij de aankoop van dieren gaat het om een toevoeging aan de voorraden indien ze niet al tijdens het verslagjaar worden doorverkocht. De gekochte dieren mogen echter niet als intermediair verbruik worden behandeld omdat goederen voor intermediair verbruik per definitie bestemd zijn om in de loop van het productieproces te verdwijnen (of ten minste een significante verandering te ondergaan). Deze dieren worden beschouwd als onderhanden werk aangezien het productieproces van de dieren strikt genomen nog niet is voltooid (dat loopt pas af bij de slacht). De aankoop moet dus worden geboekt als toevoeging aan de voorraad onderhanden werk (producten) en moet dus niet als intermediair verbruik, maar als "negatieve" verkoop worden behandeld. Als het om handel tussen ingezeten bedrijven gaat, heffen de verkopen en de overeenkomstige aankopen elkaar op (afgezien van de overdrachtskosten)(19). Wegens deze speciale behandeling van de handel in levende dieren tussen landbouweenheden bestaat er geen intermediair verbruik voor "dieren en dierlijke producten"(20).

2.068. Investeringsvee: De handel in investeringsvee tussen landbouweenheden wordt niet als verkoop in bovengenoemde zin geregistreerd, maar als handel in activa (die in de kapitaalrekening wordt geboekt als bruto-investeringen in vaste activa van de landbouw). Indien het gaat om handel tussen ingezeten bedrijven, heffen de verkopen en de overeenkomstige aankopen elkaar op (op de kosten van eigendomsoverdracht na).

2.069. Registratie van de invoer van levende dieren (die niet onmiddellijk voor de slacht zijn bestemd): Evenals het geval is voor de handel tussen ingezeten bedrijven, wordt de invoer van voorraadvee (met uitzondering van dieren die onmiddellijk zullen worden geslacht) door eenheden die tot de bedrijfstak landbouw behoren, geregistreerd als toevoegingen aan de voorraden onderhanden werk, die dus van de verkopen moeten worden afgetrokken. Investeringsvee (zoals fokvee) dat als zodanig wordt ingevoerd, moet daarentegen niet van de verkopen worden afgetrokken.

2.070. Aangezien het in de praktijk vaak moeilijk is om op basis van de beschikbare bronnen voor Europese Unie-gegevens een eenduidig onderscheid te maken tussen investerings- en voorraadvee, gaat men ervan uit dat alle invoer betrekking heeft op voorraadvee en wordt de waarde van alle ingevoerde dieren (met uitzondering van die welke direct zullen worden geslacht) afgetrokken van de waarde van de verkopen. De buitenlandse handel in levende dieren wordt hier dus op soortgelijke wijze behandeld als bij de berekening van de bruto binnenlandse productie in de statistiek van de dierlijke productie.

j) Productie van vaste activa in eigen beheer

Productie van vaste activa in eigen beheer (10q)

2.071. Deze post omvat uitsluitend:

- door landbouweenheden verrichte werkzaamheden (bv. input van arbeid, machines en andere prod