Duitsland staat voor uitdagingen die verband houden met zijn afhankelijkheid van fossiele brandstoffen en van de invoer van energie uit Rusland, alsook met de randvoorwaarden voor investeringen in een volledig geïntegreerd duurzaam energiesysteem. Volgens de gegevens voor 2020 is de afhankelijkheid van de invoer van gas uit Rusland bijzonder groot (65 % (20)) en groter dan het Uniegemiddelde (44 %). De afhankelijkheid van de invoer van olie uit Rusland is ook groter dan het Uniegemiddelde (34 % in Duitsland tegenover een Uniegemiddelde van 26 %) (21). Meer dan de helft van de Duitse energiemix is afkomstig van gas (26 %) en olie (35 %). Deze afhankelijkheid heeft directe gevolgen voor de Duitse industrie, die 35 % van het eindenergieverbruik van aardgas voor haar rekening neemt. Snellere vooruitgang met de uitbreiding van transmissie- en distributienetten en met de uitrol van hernieuwbare energie is van cruciaal belang om deze uitdagingen aan te pakken, de klimaat- en energiedoelstellingen te halen en investeringen te stimuleren voor een evenwichtigere verhouding tussen besparingen en investeringen. Er zijn meer inspanningen nodig om de energievoorziening en -routes te diversifiëren en daarbij gebruik te maken van alle beschikbare koolstofvrije energiebronnen, met name door het gebruik van hernieuwbare elektriciteit en gassen, met inbegrip van hernieuwbare waterstof, en van vloeibaar aardgas. Het verdient aanbeveling nieuwe investeringen in gasinfrastructuur en -netwerken waar mogelijk toekomstbestendig te maken, teneinde de duurzaamheid ervan op lange termijn te bevorderen door ze in de toekomst voor duurzame brandstoffen te gebruiken. Wil Duitsland de “Fit for 55”-doelstellingen halen, dan zal er nog meer ambitie nodig zijn om broeikasgasemissies te verlagen en het aandeel hernieuwbare energie en de energie-efficiëntie op te voeren. Er moeten inspanningen worden geleverd om de industrie sneller koolstofvrij te maken, de flexibiliteitsopties en de reactie van energieverbruikers op schommelende prijzen te verbeteren, en de integratie van energiesystemen te versterken (22).

Er moet ook actie worden ondernomen om de energie-efficiëntie te verhogen, het energieverbruik terug te dringen en het gebouwenbestand en de vervoerssector, die in 2021 de jaarlijkse nationale emissiedoelstellingen voor deze sector niet heeft gehaald, sneller koolstofvrij maken te maken. Een groter gebruik van gedeelde mobiliteit en duurzaam openbaar vervoer kan het verbruik van fossiele brandstoffen terugdringen. De uitbreiding van de Duitse elektriciteitsnetten heeft aanzienlijke vertraging opgelopen. Belangrijke hinderpalen zijn onder meer de complexiteit en de duur van de plannings-, vergunnings- en beroepsprocedures. De vertragingen bij de uitbreiding van de elektriciteitsnetten hebben het noodzakelijk gemaakt om hernieuwbare energie in bepaalde gebieden in te perken. Voorts hebben de vertragingen bij de uitbreiding van elektriciteitsnetten aanzienlijke gevolgen voor de netten van aangrenzende lidstaten, aangezien de netcapaciteit in Duitsland niet toereikend is om de hoeveelheden elektriciteit te transporteren die in de desbetreffende prijszone wordt verhandeld. De regering heeft zich ertoe verbonden tussen nu en 2030 het aandeel van hernieuwbare energie in de elektriciteitsproductie te verhogen tot 80 %, en het Duitse parlement bespreekt op dit ogenblik een wetgevingsvoorstel met betrekking tot hernieuwbare energie met als doel tussen nu en 2035 tot een nagenoeg broeikasgasneutrale elektriciteitssector te komen. De uitrol van hernieuwbare energie, met name windenergie op het land, is de afgelopen jaren echter aanzienlijk vertraagd als gevolg van aanhoudende belemmeringen voor de uitvoering. Het wegwerken van deze belemmeringen omvat onder meer het nemen van maatregelen om conflicten over grondgebruik in een vroeg stadium op te lossen, het versoepelen van de minimumafstandsregels, het verbeteren van het gebruik van ruimtelijke ordening om zones voor de uitrol van windenergie aan te wijzen en het gemakkelijker maken om vergunningen te verkrijgen. De lokale acceptatie kan worden verbeterd, onder meer door een meer gestroomlijnd raadplegingsproces, meer inspraak van de burgers en het delen van de inkomsten van projecten. De uitbreiding van hernieuwbare energiebronnen en de verhoging van de energie-efficiëntie zullen niet alleen de afhankelijkheid van ingevoerde energie verminderen, maar ook de energieprijzen aanzienlijk doen dalen. Ten slotte kan de deelname aan grensoverschrijdende samenwerking op energiegebied verder worden versterkt en kunnen de flexibiliteit en reverse-flowcapaciteit worden vergroot wat de bestaande interconnectiviteit betreft.