NL Publicatieblad van de Europese Unie L 310/24

BESLUIT (EU) 2016/2007 VAN DE COMMISSIE

van 1 februari 2016

steunmaatregel SA.36754 2014/C (ex 2014/NN en 2013/N) die Hongarije gedeeltelijk ten uitvoer heeft gelegd en voornemens is ten uitvoer te leggen ten gunste van AUDI HUNGARIA MOTOR Ltd

(Kennisgeving geschied onder nummer C(2016) 405)

(Slechts de tekst in de Hongaarse taal is authentiek)

(Voor de EER relevante tekst)

DE EUROPESE COMMISSIE,

Gezien het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (VWEU), en met name artikel 108, lid 2, eerste alinea,

Gezien de Overeenkomst betreffende de Europese Economische Ruimte, en met name artikel 62, lid 1, onder a),

Na de belanghebbenden overeenkomstig de hierboven genoemde artikelen (1) te hebben aangemaand hun opmerkingen te maken,

Overwegende hetgeen volgt:

1. PROCEDURE

(1) Bij elektronische aanmelding, die op 16 september 2013 bij de Commissie is geregistreerd (SANI 8899), en bij mededeling van 25 september 2013 is gecorrigeerd, hebben de Hongaarse autoriteiten overeenkomstig punt 65 van de richtsnoeren inzake regionale steunmaatregelen 2007-2013 (2) hun voornemen aangemeld om regionale steun te verlenen aan een groot investeringsproject te Győr door AUDI HUNGARIA MOTOR Ltd (hierna„AHM” genoemd).

(2) Bij schrijven van 9 juli 2014 heeft de Commissie Hongarije in kennis gesteld van haar besluit tot inleiding van de procedure van artikel 108, lid 2, VWEU (hierna het „inleidingsbesluit” genoemd) om op basis van de mededeling van de Commissie betreffende de criteria voor een diepgaande beoordeling van regionale steun voor grote investeringsprojecten (3) (hierna de „mededeling betreffende de criteria voor diepgaande beoordeling” genoemd) een diepgaande beoordeling uit te voeren van het voornemen van Hongarije om regionale steun te verlenen aan een investeringsproject van AHM.

(3) Hongarije heeft bij schrijven van 9 oktober 2014 (2014/101245) zijn opmerkingen en de voor de diepgaande beoordeling vereiste informatie ingediend.

(4) Het besluit van de Commissie tot inleiding van de formele onderzoeksprocedure is bekendgemaakt in het Publicatieblad van de Europese Unie van 21 november 2014 (4). Daarbij werd belanghebbenden verzocht hun opmerkingen te maken.

(5) Bij brieven van 25 november 2014 (2014/119782), 28 juli 2015 (2015/074087) en 24 augustus 2015 (2015/083208), heeft de Commissie om nadere informatie verzocht, die Hongarije heeft verstrekt bij brieven van 13 februari 2015 (2015/014716), 30 september 2015 (2015/096577) en 9 oktober 2015 (2015/100135).

(6) De Commissie heeft geen opmerkingen van belanghebbenden ontvangen.

2. GEDETAILLEERDE BESCHRIJVING VAN DE MAATREGEL/STEUN

2.1. DOELSTELLING VAN DE MAATREGEL

(7) De Hongaarse autoriteiten willen de regionale ontwikkeling steunen door regionale steun te verlenen in de vorm van een rechtstreekse subsidie en van een belastingaftrek voor het investeringsproject van AHM op haar locatie in Győr, in de regio West-Transdanubië (Nyugat-Dunántúl). West-Transdanubië is een steungebied in de zin van artikel 107, lid 3, onder a), VWEU, dat in aanmerking komt voor regionale steun, met een standaard regionalesteunplafond voor grote ondernemingen van 30 % in brutosubsidie-equivalent (hierna „BSE” genoemd), overeenkomstig de Hongaarse regionalesteunkaart 2007-2013 (5).

2.2. BEGUNSTIGDE

(8) De begunstigde van de steun is AHM, een 100 %-dochteronderneming van Audi Hungaria Services Zrt. Audi Hungaria Services Zrt. is een dochteronderneming van AUDI AG, die op haar beurt onderdeel is van het Volkswagenconcern. De vestigingsplaats van het Volkswagenconcern is Wolfsburg, Duitsland, en de activiteiten zijn onderverdeeld in twee divisies: Automobiel en Financiële diensten. De automobieldivisie bestaat uit twee bedrijfstakken: „personenauto's” en „bedrijfswagens/energietechniek”.

(9) De automobieldivisie van het Volkswagenconcern omvat twaalf merken: Volkswagen, AUDI, ŠKODA, SEAT, Bentley, Porsche, Bugatti, Lamborghini, Ducati, Volkswagen Bedrijfswagens, Scania en MAN. Elk merk heeft zijn eigen karakter en bedient de markt als een zelfstandige eenheid. Het Volkswagenconcern maakt alles van kleine tot luxe personenauto's en bedrijfsauto's.

(10) In 2014 had het Volkswagenconcern wereldwijd 118 fabrieken (6) die 10,1 miljoen auto's leverden, wat overeenkomt met een aandeel van 12 % van de totale omzet op de wereldwijde markt voor personenauto's. De inkomsten bedroegen 202 miljard EUR en het bedrijf had 592 586 werknemers in dienst (7).

(11) AUDI AG had in 2014 79 483 mensen in dienst, er werden wereldwijd 1,7 miljoen nieuwe auto's geleverd en de inkomsten bedroegen 53 miljard EUR.

(12) AHM produceerde in 2014 135 232 auto's, had 11 274 werknemers in dienst en de inkomsten bedroegen 7,2 miljard EUR.

2.3. HET INVESTERINGSPROJECT

(13) AHM produceert motoren en motoronderdelen in Győr. Vóór het investeringsproject eind 2014 afliep, assembleerde AHM hier ook auto's volgens de zogenoemde „platformgebaseerde” technologie.

(14) De doelstelling van het investeringsproject was drieledig: het creëren van een meer flexibel en gediversifieerd assemblageproces, het opdrijven van de productie van geassembleerde auto's en het verdiepen van de verticale integratie binnen het productieproces.

(15) De eerste doelstelling was het creëren van een meer flexibel assemblageproces door de vroegere „platformgebaseerde” productiewijze te vervangen door de zogenoemde moduletechnologie (Modularer Querbaukasten, hierna „MQB” genoemd). Bij het oude productiesysteem in Győr konden alleen auto's geassembleerd worden waarvoor hetzelfde platform werd gebruikt (voornamelijk auto's met dezelfde of bijna dezelfde lengte en behorend tot hetzelfde segment), terwijl het met de nieuwe MQB-technologie mogelijk is auto's van verschillende lengtes en uit verschillende segmenten (in dit geval de segmenten A en B en in theorie ook het A0-segment, […] (*)) op dezelfde productielijn te assembleren. Er werd een nieuwe fabriek ingericht voor de nieuwe technologie, terwijl de oude productiewijze in 2014 werd beëindigd en de oude assemblagelijn werd ontmanteld en verwijderd. De volledige autoproductie in Győr is tegenwoordig op de MQB-technologie gebaseerd. De MQB-technologie werkt volgens het principe van modulariteit, dat wil zeggen dat de onderdelen van verschillende modellen, die tot verschillende marktsegmenten behoren, worden gestandaardiseerd, waardoor belangrijke kostenbesparingen mogelijk zijn. Vanwege de beoogde standaardisering en door de fysieke afstand (ongeveer 1,5 km) tussen de oude en de nieuwe assemblagelijn, kon de oude assemblagelijn geen onderdeel worden van het nieuwe productieproces. In de nieuwe fabriek kunnen verschillende Audi-personenauto's geproduceerd worden: zowel de nieuwe generatie modellen die al in het verleden in Győr werden geproduceerd (de Audi TT Coupé, TT Roadster en A3 Cabriolet), als een geheel nieuw gezinslid van de A3-familie in een vierdeursuitvoering (A3 Sedan). Bij de nieuwe modellen zijn verschillende veranderingen van het ontwerp doorgevoerd, en is sprake van technische verbeteringen. Ondertussen bleven de auto's voldoen aan dezelfde eisen op het gebied van kwaliteit, ontwerp en techniek en veranderden de belangrijkste afmetingen en de apparatuur niet, waardoor de POLK-indeling ongewijzigd is gebleven (8). De Audi TT Coupé en TT Roadster blijven in segment B, de A3 Cabriolet in segment A en de nieuwe A3 Sedan wordt ook in segment A ingedeeld.

(16) De tweede doelstelling was de verhoging van de technische capaciteit van de assemblage in Győr van [60 000-110 000] naar [130 000-180 000] personenauto's per jaar. Het is de bedoeling om gemiddeld […] % van de nieuwe capaciteit voor het produceren van auto's van het A-segment en […] % voor het produceren van auto's van het B-segment te gebruiken. Door de toegenomen capaciteit is het mogelijk zowel een nieuw model (de A3), als een hoger aantal reeds bestaande modellen te assembleren.

(17) De derde doelstelling van het project was gericht op het verdiepen van de verticale integratie van de productie in Győr. De vroegere assemblageactiviteiten zijn vervangen door een volledig geïntegreerde fabriek voor het produceren van personenauto's: de investering in een nieuwe assemblagefabriek behelst tevens de bouw van een plaatwerkerij, een lakkerij en een perserij, die voornamelijk voor de productie van bovengenoemde modellen dienen. Slechts een klein deel (tot […] %) van de productie van de nieuwe plaatwerkerij en lakkerij wordt als carrosserie naar andere autofabrieken van het Volkswagenconcern buiten de EER geëxporteerd. Ongeveer […] % van de carrosserie-onderdelen die in de nieuwe plaatwerkerij worden geproduceerd, worden gebruikt voor de autoproductie in Győr. De overige […] % van de carrosserie-onderdelen die in Győr worden geproduceerd gaan naar andere productielocaties van het Volkswagenconcern. Het was aanvankelijk de bedoeling dat deze carrosserie-onderdelen gebruikt zouden worden voor het produceren van auto's uit het POLK B-segment. Na het inleidingsbesluit heeft Hongarije echter aan de Commissie laten weten dat […] % van de productie van de plaatwerkerij ten gevolge van een veranderende vraag gebruikt kon worden voor de productie van auto's van het A0- tot het C-segment op andere productielocaties van het Volkswagenconcern.

(18) In februari 2011 werd begonnen met het investeringsproject en op 31 december 2014 werd het voltooid.

2.4. KOSTEN VAN HET INVESTERINGSPROJECT

(19) In deze zaak bestaan de subsidiabele uitgaven uit investeringen in gebouwen, machines en uitrusting, maar niet in immateriële activa. Gebruikte activa komen niet in aanmerking.

(20) De totale in aanmerking komende investeringskosten voor het investeringsproject bedragen in nominale waarde 342 936 miljoen HUF (1 144 miljoen EUR (9)). In contante waarde (10) is dit bedrag 355 550 miljoen HUF (1 186 miljoen EUR). Tabel I geeft een opsplitsing van de totale in aanmerking komende kosten. Tabel I In aanmerking komende kosten in nominale waarde (miljoen HUF) Jaar 2011 2012 2013 2014 Totaal Gebouw […] […] […] […] […] Machines/apparatuur […] […] […] […] […] Immateriële activa — — — — 0 TOTAAL […] […] […] […] 342 936

2.5. FINANCIERING VAN DE INVESTERING

(21) De Hongaarse autoriteiten bevestigen dat de eigen bijdrage van de begunstigde, vrij van enige steun van de overheid, de 25 % van de in aanmerking komende kosten overschrijdt.

2.6. RECHTSGRONDSLAG

(22) De nationale rechtsgrondslag voor financiële steun is de volgende: a) Een rechtstreekse subsidie wordt verleend overeenkomstig de bepalingen van steunregeling XR 47/2007 (11) die van aanmelding is vrijgesteld overeenkomstig Verordening (EG) nr. 1628/2006 van de Commissie (12) onder de drempel voor afzonderlijke aanmelding, en die is gebaseerd op het „Regeringsbesluit 8/2007 (I.24.) van de minister van Economie en Transport aangaande investeringssubsidies toegekend bij afzonderlijk besluit van de regering” (Kormány egyedi döntésével megítélhető támogatások nyújtásának szabályairól szóló 8/2007. (I. 24.) GKM rendelet). b) Belastingaftrek wordt toegekend overeenkomstig de bepalingen van de regeling „Belastingvoordeel ten gunste van ontwikkeling” N 651/2006 (13), vastgesteld bij „Wet LXXXI van 1996 betreffende vennootschaps- en dividendbelastingen” en bij „Regeringsbesluit 206/2006 (X.16.) aangaande belastingvoordeel ten gunste van ontwikkeling” (a társasági adóról és az osztalékadóról szóló 1996. évi LXXXI. törvény és a fejlesztési adókedvezményről szóló 206/2006. (X.16) Kormányrendelet).

2.7. DE STEUNMAATREGEL

(23) Op 5 maart 2010, dat wil zeggen vóór de aanvang van het investeringsproject, heeft AHM een rechtstreekse subsidie aangevraagd. Op 26 maart 2010 bevestigden de Hongaarse autoriteiten dat het investeringsproject in principe in aanmerking kwam voor de gevraagde steun. Op 8 september 2010 hebben de Hongaarse autoriteiten een voorstel gedaan voor een rechtstreekse subsidie van het investeringsproject (met uitzondering van de plaatwerkerij), dat op 1 oktober 2010 door AHM is aanvaard. Voor de plaatwerkerij werd op 27 april 2011 een voorstel gedaan, dat op 4 mei 2011 werd aanvaard.

(24) De begunstigde vroeg belastingaftrek aan (waarvoor, behoudens de goedkeuring van de Commissie, een wettelijke grond bestaat) op 29 oktober 2010 (en wat betreft de plaatwerkerij op 27 januari 2011), dus voor de aanvang van het investeringsproject.

(25) Deze steun werd, behoudens de goedkeuring door de Commissie, toegekend door middel van de subsidie-overeenkomst die op 6 juli 2011 (28 september 2011 wat betreft de plaatwerkerij) werd ondertekend.

(26) Hongarije is voornemens steun te verstrekken ten bedrage van 39 952 miljoen HUF (133,3 miljoen EUR) in contante waarde. Aangezien de totale geplande subsidiabele uitgaven voor het project in contante waarde 355 550 miljoen HUF (1 186 miljoen EUR) bedragen, is de voorgestelde steunintensiteit 11,24 % BSE.

(27) De Hongaarse autoriteiten bevestigen dat de steun voor het project niet gecombineerd zal worden met steun die voor dezelfde subsidiabele kosten uit andere lokale, regionale, nationale of EU-bronnen wordt ontvangen, en dat noch het maximale steunbedrag in contante waarde, noch de goedgekeurde steunintensiteit wordt overschreden indien het bedrag aan subsidiabele uitgaven afwijkt van het geschatte bedrag.

(28) AHM heeft investeringssteun ontvangen voor eerdere investeringsactiviteiten in Győr, die vóór 2003 en in 2006 zijn begonnen.

(29) De aangemelde steun wordt verleend op voorwaarde dat de begunstigde de investering in het steungebied na voltooiing voortzet voor een periode van ten minste vijf jaar.

2.8. ALGEMENE BEPALINGEN

(30) De Hongaarse autoriteiten hebben toegezegd de volgende documenten aan de Commissie te doen toekomen: — binnen twee maanden na verlening van de steun: een kopie van de voor de steunmaatregel relevante documenten; — om de vijf jaar, te rekenen vanaf de datum van goedkeuring van de steun door de Commissie: een tussentijds verslag (met gegevens over de uitbetaalde steunbedragen, over de tenuitvoerlegging van de steunovereenkomst en over andere investeringsprojecten die in dezelfde vestiging/fabriek worden opgestart); — binnen zes maanden na uitbetaling van de laatste steuntranche op grond van het aangemelde financieringsplan: een uitgebreid definitief verslag.

3. REDENEN VOOR HET INLEIDEN VAN DE PROCEDURE

(31) In haar inleidingsbesluit heeft de Commissie vastgesteld dat het steunvoornemen voldoet aan de standaard verenigbaarheidscriteria van de richtsnoeren inzake regionale steunmaatregelen 2007-13 en dat het aangemelde steunbedrag en de steunintensiteit het toegestane maximum niet overschrijden. Zij kon in haar voorlopige beoordeling de verenigbaarheid van de steun met de interne markt overeenkomstig punt 68 van de richtsnoeren inzake regionale steunmaatregelen 2007-13 echter niet bevestigen.

(32) Overeenkomstig punt 68 van de richtsnoeren inzake regionale steunmaatregelen 2007-13 moet de Commissie de formele onderzoeksprocedure inleiden en diepgaand beoordelen of de steun een stimulerend effect heeft op de investering, of hij evenredig is en welke positieve en negatieve gevolgen hij heeft wanneer het marktaandeel van de begunstigde op de relevante productmarkt en geografische markt vóór of na de investering meer dan 25 % bedraagt (hierna de „beoordeling overeenkomstig punt 68, onder a)” genoemd) of wanneer de door de investering gecreëerde capaciteit meer bedraagt dan 5 % van een markt die absoluut of relatief gezien terugloopt (hierna de „beoordeling overeenkomstig punt 68, onder b)” genoemd).

(33) De Commissie kon in haar voorlopige beoordeling niet uitsluiten dat de drempelwaarden voor het marktaandeel en voor de capaciteitsverhoging door de in een achterblijvende markt gedane investering in de betrokken markten niet werden overschreden.

(34) Meer bepaald heeft de Commissie haar twijfels geuit over het voorstel van Hongarije om de relevante productmarkt te definiëren als de gecombineerde segmenten A0, A en B van de POLK-classificatie. Zij liet bijgevolg de precieze afbakening van de relevante productmarkt open en aanvaardde alle plausibele alternatieven voor de afbakening van de markt, inclusief met name de kleinste segmentering waarvoor gegevens beschikbaar zijn (14). Aangezien AHM zowel auto's als carrosserie-onderdelen voor auto's uit het A- en B-segment en in theorie ook uit het A0-segment gaat produceren, was de Commissie van mening dat zowel de afzonderlijke als de gecombineerde segmenten in dit geval als relevante plausibele productmarkten moeten worden beschouwd.

(35) Wat de mogelijke onderverdeling in personenauto's (Passenger Car Vehicles of PCV) en lichte bedrijfswagens (Light Commercial Vehicles of LCV) betreft, is de Commissie van mening dat beide categorieën niet afzonderlijk beschouwd kunnen worden.

(36) De Commissie kon zich ook niet uitspreken over de definitie van de geografische markt. Zij kon niet besluiten of de geografische markt de Europese Economische Ruimte (hierna de „EER” genoemd) is, of, zoals Hongarije voorstelt, ten minste bestaat uit de gecombineerde markten van heel Europa, Noord- en Zuid-Amerika en China.

(37) Uit de beoordeling overeenkomstig punt 68, onder a), van de richtsnoeren inzake regionale steunmaatregelen 2007-13 is gebleken dat de geldende drempel van 25 % marktaandeel in alle betrokken jaren wordt overschreden in de afzonderlijke en de gecombineerde A- en B-segmenten in de EER, en sinds 2011 in de gecombineerde A0- en B-segmenten.

(38) Voor haar beoordeling overeenkomstig punt 68, onder b), stelde de Commissie vast dat de relevante productmarkten achterblijvende markten waren in de EER, waardoor zij moest nagaan of de capaciteit die het project zou genereren boven de 5 % van de omvang van de relevante markten uit zou komen.

(39) De Commissie was van mening dat voor de toepassing van de beoordeling overeenkomstig punt 68, onder b), de benadering op basis van de brutocapaciteitstoename geschikt is. Bij een benadering op basis van de nettocapaciteitstoename (d.w.z. dat de bestaande capaciteit van de totale geplande capaciteit wordt afgetrokken) kan de Commissie het effect van staatssteun op krimpende markten met structurele overcapaciteit niet beoordelen als de gesteunde investeringen de bestaande capaciteit niet met meer dan 5 % van de omvang van de markt vergroten. De beoordeling overeenkomstig punt 68, onder b), is juist in het leven geroepen voor die specifieke situaties, waar de markt krimpt en de omvang van de gesteunde investeringen een belangrijke invloed heeft op de concurrenten.

(40) Uit de beoordeling van het investeringsproject (met uitzondering van de plaatwerkerij) overeenkomstig punt 68, onder b), bleek dat de drempel van 5 % alleen zou worden overschreden indien de totale productiecapaciteit gebruikt zou worden voor de productie van auto's van het B-segment. Op basis van de schattingen van Hongarije is het zeer onwaarschijnlijk dat de 5 %-drempel wordt overschreden voor elk van de plausibele automarktsegmenten.

(41) Wat de capaciteit van de productie van carrosserie-onderdelen door de plaatwerkerij betreft, toont de beoordeling overeenkomstig punt 68, onder b), aan dat de 5 %-drempel alleen zou worden overschreden als het aandeel van de productie van auto's van het B-segment in Győr aanzienlijk zou toenemen. De Commissie heeft daarom de vraag open gelaten of de capaciteit van de plaatwerkerij de 5 % van de omvang van de markt, die wordt gemeten aan de hand van gegevens over het schijnbare verbruik van het betrokken product vóór de investering, kan overschrijden.

(42) Aangezien zij niet kon vaststellen of de drempels, zoals vastgesteld in punt 68, onder a) en b), van de richtsnoeren inzake regionale steunmaatregelen 2007-13, werden overschreden, besloot de Commissie een formele onderzoeksprocedure in te leiden. Indien de Commissie op grond van de opmerkingen die zij in antwoord op de inleiding van de formele onderzoeksprocedure zal ontvangen niet zonder enige twijfel kan concluderen dat de desbetreffende drempels niet overschreden worden, zal zij een diepgaande beoordeling van het investeringsproject verrichten op basis van de mededeling betreffende de criteria voor diepgaande beoordeling. Hongarije en belanghebbenden werden uitgenodigd opmerkingen in te dienen.

4. OPMERKINGEN VAN BELANGHEBBENDEN

(43) Er werden geen opmerkingen van belanghebbenden ontvangen.

5. OPMERKINGEN VAN HONGARIJE

5.1. RELEVANTE PRODUCTMARKT

(44) Hongarije blijft bij zijn standpunt dat de productmarkt bestaat uit de gecombineerde segmenten A0 tot B (POLK-classificatie).

(45) De Hongaarse autoriteiten blijven van mening dat substitutie aan de vraagzijde bestaat in de marges van elk relevant personenautosegment, zoals de Commissie in eerdere besluiten zelf heeft erkend (15). Aangezien de mogelijkheid van een reeks substituties aan de vraagzijde bestaat van de A0- en B-segmenten via het A-segment, beschouwen de Hongaarse autoriteiten de betrokken segmenten als een gecombineerde segmentgroep.

(46) Ook zijn zij van mening dat het juist het doel van de MQB-technologie is om de flexibiliteit aan de aanbodzijde te vergroten, zodat de begunstigde in staat is personenauto's voor de segmenten A0, A en B op dezelfde MBQ-productielijn te fabriceren, waarbij de productie van de ene naar de andere markt kan worden verschoven. De effecten van de steun zullen op al deze markten voelbaar zijn.

5.2. RELEVANTE GEOGRAFISCHE MARKT

(47) Hongarije blijft bij zijn standpunt dat de relevante geografische markt voor de auto-industrie de wereldmarkt is, waarbij het dezelfde argumenten naar voren brengt als op het moment van de aanmelding: — De handelsstromen en de import- en exportquota's (16) van de EER hebben een niveau bereikt waaruit blijkt dat de autohandel op de wereldmarkt plaatsvindt. — Wat handelsbelemmeringen betreft, is de afgelopen jaren duidelijk te zien dat regelgevende belemmeringen verdwijnen: tussen veel landen en de EER zijn de handelsbelemmeringen beperkt en in het algemeen streeft men naar meer harmonisatie en integratie. — Het feit dat de prijsbewegingen in de verschillende gebieden gelijk zijn, is een duidelijke aanwijzing dat er een geïntegreerde markt bestaat. Onderzoeken naar indexcijfers (17) op basis van gegevens uit de EER en de VS wijzen uit dat de indexcijfers voor het A- en B-segment op gelijke wijze bewegen en dat er een sterke correlatie tussen beide bestaat. Dit rechtvaardigt de conclusie dat in ieder geval de VS en de EER deel uitmaken van dezelfde geografische markt. — De kosten van het opzetten van een wereldwijd distributienetwerk zijn verwaarloosbaar en vormen aldus ook geen obstakel voor winstgevende wereldwijde autoverkoop. — Met het dalen van de vervoerskosten neemt de in- en uitvoer van auto's alleen maar toe. Een op de drie auto's die in de EU worden geproduceerd wordt uitgevoerd, en een op de vijf auto's die in de EU worden verkocht is ingevoerd. — Het Volkswagenconcern produceert wereldwijd auto's en heeft te maken met wereldwijde concurrentie van andere fabrikanten van originele uitrusting (zogenoemde original equipment manufacturers of OEM's). — De tien grootste OEM's hebben allen wereldwijd een groot aantal productielocaties. Het Volkswagenconcern beschikt over 100 productielocaties, die verspreid zijn over Europa, Noord-Amerika, Zuid-Amerika, Afrika en Azië. Veel van deze vestigingen produceren voertuigen die tot het A- en B-segment behoren. De dochterondernemingen van grote OEM's concurreren ook intern wanneer besluiten over de vestigingen worden genomen.

(48) Om deze redenen vindt Hongarije dat de relevante geografische markt groter is dan alleen de EER en in ieder geval bestaat uit heel Europa, Noord- en Zuid-Amerika en China.

(49) Hongarije benadrukt bovendien dat Győr de enige productielocatie ter wereld is voor de Audi TT Coupé, de Audi TT Roadster en de Audi A3 Cabriolet en dus aan een wereldwijde vraag beantwoordt. Ook de in Győr geproduceerde A3 Sedan wordt wereldwijd verkocht (m.u.v. de modellen die uitsluitend voor de Chinese markt in Foshan, China, worden gemaakt).

5.3. CAPACITEITSOVERWEGINGEN

(50) De Hongaarse autoriteiten blijven bij hun standpunt dat van de nettocapaciteitstoename moet worden uitgegaan bij de beoordeling overeenkomstig punt 68, onder b). Een van de doelstellingen van het investeringsproject is de uitbreiding van de bestaande fabriek in Győr. De verticale integratie van het productieproces brengt met zich mee dat de voormalige capaciteit van ([60 000-110 000] voertuigen per jaar van de segmenten A en B) nu in de nieuwe assemblagefabriek en de nieuwe productiefaciliteiten verwerkt zal worden.

(51) Volgens Hongarije maakt het niet uit of i) een voertuig alleen maar in een bepaalde fabriek wordt geassembleerd of wordt gefabriceerd binnen een verticaal geïntegreerd productieproces of ii) de nieuwe generatie modellen andere kenmerken heeft: het eindproduct blijft altijd in hetzelfde segment. De capaciteit van [60 000-110 000] voertuigen dat per jaar werd geproduceerd (geassembleerd) vóór het investeringsproject zal immers ook daarna geproduceerd worden, ten gevolge van het investeringsproject. Naast de bestaande capaciteit zal de productiecapaciteit worden uitgebreid met [60 000-80 000] voertuigen.

(52) De nettocapaciteitstoename zal in dezelfde segmentgroep (A tot B) als voorheen maximaal [60 000-80 000] voertuigen per jaar bedragen. Deze nettocapaciteitstoename overschrijdt de 5 %-drempel overeenkomstig punt 68, onder b), van de richtsnoeren inzake regionale steunmaatregelen 2007-13 niet.

(53) De Hongaarse autoriteiten zijn van mening dat het aandeel van […] % van de productie van de plaatwerkerij dat gebruikt zal worden voor voertuigen van het B-segment die op andere productielocaties van het Volkswagenconcern worden gefabriceerd, niet zal leiden tot een toename van de algehele productie van auto's van het B-segment binnen het Volkswagenconcern, omdat deze slechts de extern aangeschafte carrosserie-onderdelen door eigen onderdelen vervangen. Volgens Hongarije zou de rekenmethode die de Commissie in het inleidingsbesluit heeft toegepast er louter toe leiden dat de door het Volkswagenconcern gecreëerde productiecapaciteit dubbel wordt geteld. Bovendien zouden deze carrosserie-onderdelen, zoals te lezen staat in overweging 17 van dit besluit, door veranderingen van de plannen van de begunstigde, worden gebruikt voor auto's van het A0- tot C-segment.

5.4. TOEPASSING VAN DE MEDEDELING BETREFFENDE DE CRITERIA VOOR DIEPGAANDE BEOORDELING

(54) De Hongaarse autoriteiten zijn van mening dat op basis van bovengenoemde argumenten aangaande de juiste afbakening van de relevante productmarkt en de relevante geografische markt en de toepassing van de regel van de nettocapaciteitstoename, de drempels zoals bepaald in punt 68 van de richtsnoeren inzake regionale steunmaatregelen 2007-13 niet zijn overschreden en de steunmaatregel kan worden goedgekeurd zonder dat het noodzakelijk is een diepgaande beoordeling van de steun in te stellen.

5.5. DIEPGAANDE BEOORDELING VAN DE STEUNMAATREGEL

(55) Hongarije heeft desalniettemin de benodigde informatie verschaft voor een diepgaande beoordeling.

5.5.1. Positieve effecten van de steun

(56) Hongarije is van mening dat de investering om de volgende redenen bijdraagt aan de regionale ontwikkeling van Győr en West-Transdanubië: — Het investeringsproject creëert 2 100 nieuwe directe banen, zorgt ervoor dat hoogopgeleide werknemers in de regio West-Transdanubië blijven en dat de vraag naar dergelijke werknemers blijvend is. Een belangrijk deel van de nieuwe werknemers zal in het bezit zijn van een hogeschool- of universiteitsdiploma. — Daarnaast zal door leveranciers en dienstverleners een groot aantal indirecte banen in de regio ontstaan. De werkgelegenheidsmultiplicatorfactor is 2,5 indirecte banen op het niveau van de leveranciers (18) per nieuwe directe baan, terwijl de multiplicatorfactor voor banen die ontstaan door de uitgaven van de werknemers van de leveranciers 2,2 per nieuwe directe baan is. In totaal zullen er 9 870 indirecte banen bijkomen. — De regio zal voordeel halen uit de aanzienlijke kennisoverloopeffecten: al voor de aanvang van de investering heeft de begunstigde actief samengewerkt met zijn universitaire partners door 15 onderzoeks- en ontwikkelingsprojecten per jaar te initiëren. De verwachting is dat dit aantal bij de voltooiing van de investering zal zijn verdubbeld, aangezien AHM haar onderzoeks- en ontwikkelingssamenwerking wil uitbreiden naar de Universiteit van Miskolc en de Óbuda-universiteit, en de bestaande contacten met de Széchenyi István-universiteit in Győr en de Technische Universiteit van Boedapest wil verdiepen (19). — Begunstigde was een van de medeoprichters van het Pannon Automotive Cluster (PANAC), dat actief is in de regio en verschillende leveranciers uit de auto-industrie en andere bedrijven (op het gebied van advies, financiering, logistiek enz.) samenbrengt. De investering zal het clustereffect positief beïnvloeden doordat het een groot aantal industriële leveranciers en nieuwe investeringen aan zal trekken. Deze clustering zal bijdragen aan de ontwikkeling van West-Transdanubië, omdat de geografische nabijheid tot externe schaalvergroting leidt en zo een zone van innovatie en infrastructurele ontwikkeling ontstaat. — De begunstigde verzorgt op regelmatige basis zowel intern als extern trainingen voor het eigen personeel en draagt zo bij aan de kennisoverdracht in de regio.

5.5.2. Is de steunmaatregel een geschikt instrument?

(57) De Hongaarse autoriteiten hebben uitgelegd dat zij, voordat zij hun besluit tot steunverlening namen, ook andere beleidsmaatregelen hebben overwogen die zouden leiden tot de verdere ontwikkeling van de regio West-Transdanubië, zoals bijvoorbeeld de verdere ontwikkeling van de openbare infrastructuur of de verbetering van het onderwijssysteem. In de voorafgaande jaren waren de volgende algemene beleidsmaatregelen al genomen: — de aanleg van de autosnelweg A1 tussen Boedapest en de Oostenrijks-Hongaarse grens via de regio West-Transdanubië; — de inrichting van een bedrijvenpark in Győr; — herstelwerkzaamheden aan de treinverbinding Boedapest-Győr-Hegyeshalom; — ontwikkelingen op onderwijsgebied; zo werd een van de plaatselijke hogescholen een universiteit (Széchenyi István-universiteit).

(58) Ondanks al deze ontwikkelingen is de regio nog altijd onderontwikkeld in vergelijking met aangrenzende regio's als Burgenland en Bratislava en met het EU-gemiddelde wat betreft het bbp per inwoner, de werkgelegenheid, de infrastructuur en het onderwijs.

(59) De conclusie was dat staatssteun voor dit omvangrijke investeringsproject een efficiënter middel was om de ontwikkeling van de regio aan te pakken en te verbeteren. De Hongaarse autoriteiten wijzen er tevens op dat de steun wellicht beschouwd kan worden als een selectieve maatregel, maar dat deze verstrekt was op basis van steunregelingen waarop ook andere investeerders in Hongarije aanspraak kunnen maken als zij aan de wettelijke vereisten voldoen.

5.5.3. Stimulerend effect/nulscenario

(60) Hongarije heeft informatie verschaft om aan te tonen dat de steun valt onder scenario 2 van de mededeling betreffende de criteria voor diepgaande beoordeling, aangezien de begunstigde wordt gestimuleerd om de volledige investering in de fabriek van Győr te doen, en niet gedeeltelijk in [locatie 1 buiten een steungebied in de EER] en gedeeltelijk in [locatie 2, een steungebied binnen de EER dat in aanmerking komt voor regionale steun overeenkomstig artikel 107, lid 3, onder c), VWEU]. Hongarije heeft in het bijzonder relevante, authentieke en hedendaagse bedrijfsdocumenten overgelegd over het meerstappenproces voor besluitvorming aangaande de locatie en de investering, en de financiële gegevens voor het nulscenario. Beide worden hieronder beschreven.

Besluitvormingsproces van de begunstigde

(61) Het Volkswagenconcern bereidt beslissingen over investeringen in een meerstappenproces voor besluitvorming voor, waarbij de besluitvormers de diverse locaties onderwerpen aan een op concurrentie gebaseerde vergelijking. De belangrijkste fasen zijn: 1) langetermijnverkoopplanning en planningsrondes, 2) productontwikkeling, productbesluit en voorselectie van de locatie en 3) besluit inzake investering en locatie.

(62) De aangemelde investering volgde dit algemene besluitvormingsproces. Aangezien het een investering betreft van het juridisch onafhankelijke merk AUDI, moesten de relevante beslissingen op dat niveau genomen worden, om vervolgens op het niveau van het Volkswagenconcern bekrachtigd te worden.

(63) Bij de introductie van nieuwe producten volgt het Volkswagenconcern het zogenoemde productontwikkelingsproces, dat loopt van productplanning tot de daadwerkelijke aanvang van de productie. De productontwikkeling kent vier hoofdfasen die in onderstaand diagram worden weergegeven:

1) Langetermijnverkoopplanning en planningsrondes

(64) De eerste fase is die van de langetermijnverkoopplanning, waarin de marktontwikkeling, de potentiële vraag en de marktschommelingen geanalyseerd worden. De langetermijnplanning betreft de productontwikkeling voor de komende […] jaar en bepaalt welke aanvullende productiecapaciteit gebouwd moet worden, dan wel welke aanpassingen van de bestaande capaciteit nodig zijn. De langetermijnplanning vindt zijn weerslag in de jaarlijkse planningsrondes, opgesteld door de raad van commissarissen van het Volkswagenconcern, met daarin het financiële kader voor de geplande investeringen.

(65) De planning van AUDI AG is gebaseerd op de geconsolideerde langetermijnplanning van het Volkswagenconcern. Het concern bepaalde reeds tijdens de planningsronde van [20xx] dat de productiecapaciteit voor voertuigen uit de segmenten A0 en A verhoogd moest worden. Op dat moment was nog niet gepland op welke locatie deze aanvullende capaciteit gerealiseerd zou worden.

(66) Gezien het al intensieve gebruik van de productiecapaciteit in de bestaande autofabrieken gaf de langetermijnplanning aan dat de bestaande capaciteit op de lange termijn onvoldoende zou zijn om aan de verwachte stijgende vraag te voldoen.

2) Productontwikkeling, productbesluit en voorselectie van de locatie

(67) Gedurende deze fase werken de verschillende afdelingen van AUDI, het Volkswagenconcern en de betrokken productielocaties gezamenlijk aan de voorbereiding van het productbesluit en de voorselectie van de locatie. De financiële afdeling van het Volkswagenconcern […] heeft in deze fase de centrale en consoliderende rol.

(68) De tweede fase begint met de productontwikkeling, aangezien deze volgens de interne regels van begunstigde ten minste […] vóór de voorziene productiedatum zijn aanvang moet vinden. Aangezien het aangemelde project vier modellen betreft, is het besluit over de haalbaarheid op verschillende momenten genomen en met verschillende aanvangsdata voor de verschillende modellen (20).

(69) Het productbesluit, dat wil zeggen het besluit om een product, voorgesteld in de langetermijnplanning, te gaan produceren, vereist dat de productontwikkeling voldoet aan de vooraf bepaalde haalbaarheidsdoelstelling. De verwachte inkomsten van dit nieuwe product worden vergeleken met de benodigde productiekosten, inclusief investeringen. Om de verwachte productiekosten te kunnen bepalen, wordt er eerst een locatie uitgekozen waar in theorie de productie zou kunnen plaatsvinden (locatiepremisse). Hierdoor kunnen een eerste kostenstructuur en -kader worden bepaald. De premisse legt dus niet van te voren een bepaalde productielocatie vast, maar dient als basis voor het bepalen van de verwachte productiekosten.

(70) […]; voor een volledig nieuw product […] is de locatiepremisse gewoonlijk gebaseerd op resultaatsindicatoren, dat wil zeggen dat de locatie die het best presteert wordt uitgekozen voor de eerste hypothese. In de praktijk wordt er ook naar andere criteria, zoals beschikbare capaciteit en geschikte structuren, gekeken. De winstgevendheid van het product is bij de berekeningen voor het productbesluit natuurlijk uitermate belangrijk, maar er wordt ook gekeken naar eventuele andere locaties.

(71) Op merkniveau namen de VAP (productcomité) en de PSK (productstrategiecomité) van AUDI AG de beslissingen die de haalbaarheid van het project van alle vier de modellen bevestigden. Als voorlopige locatiepremisses werd gekozen voor [locatie 3 buiten een steungebied in de EER] voor de A3 Cabriolet en de carrosserie-onderdelen van de A3 Sedan, en Győr voor de A3 Sedan, TT Coupé en TT Roadster. Deze besluiten zijn vervolgens op het niveau van het Volkswagenconcern bekrachtigd door K-VAP/K-PSK.

3) Investering en locatiebesluit

(72) Nadat het productbesluit is genomen moet de meest geschikte locatie voor het project worden bepaald (het zogenoemde locatiebesluit). De [financiële afdeling van het concern] gaat gewoonlijk uit van alle productielocaties van Volkswagen en beperkt zich dan geleidelijk tot de locaties die geschikt lijken voor de investering (21). Vervolgens worden de verschillende scenario's wat betreft de investeringen en productie voor elke realistische locatie nader uitgewerkt en samengevat in een adviesbesluit.

(73) Wanneer er naar geschikte locaties wordt gezocht, aldus Hongarije, geeft men er in principe de voorkeur aan de capaciteit van slechts gedeeltelijk benutte gebouwen te verhogen of bestaande locaties uit te breiden omdat de bijkomende kosten van een geheel nieuwe vestiging (zoals het verbinden van de nieuwe fabriek met de bestaande openbare infrastructuur, het integreren van de nieuwe locatie in het logistieke netwerk van het concern enz.) zo vermeden worden. In deze zaak is in een vroeg stadium van de besluitvorming overwogen om een geheel nieuwe vestiging in Oost-Europa te openen, maar deze plannen zijn niet geconcretiseerd en in een later stadium is men hier op AUDI-niveau van afgestapt (22). Bij het afwegen van geschikte locaties heeft [de financiële afdeling] zich dus geconcentreerd op bestaande locaties.

(74) Indien het geen volledig nieuwe vestiging betreft, zijn de twee belangrijkste criteria voor een geschikte locatie het feit of er in de bestaande fabriek ruimte voor uitbreiding is („ruimte voor uitbreiding of aanpassing”), en of de bestaande gebouwen op de locatie binnen het geplande project passen („compatibele structuur”).

(75) Aan de hand van deze criteria heeft de [financiële afdeling] vier mogelijke locaties vastgesteld. Volgens bedrijfsdocumenten die Hongarije heeft overgelegd, is de voorlopige status van de beoordeling van de vier investeringscenario's door de [financiële afdeling] in […] 2009 besproken door AUDI en het Volkswagenconcern (23). Tabel II Opties voor investering Optie Beschrijving van de optie Optie A ([locatie 2 in een steungebied binnen de EER dat in aanmerking komt voor regionale steun overeenkomstig artikel 107, lid 3, onder c), VWEU]], [locatie 3 buiten een steungebied in de EER], Győr) Productie van de A3 Sedan in [locatie 2 in een steungebied binnen de EER dat in aanmerking komt voor regionale steun overeenkomstig artikel 107, lid 3, onder c), VWEU]; carrosserie-bouw en lakken van de Audi TT (24) en de A3 Cabriolet in [locatie 3 buiten een steungebied in de EER] en levering van gelakte carrosserieën aan Győr (HU) voor assemblage Optie B ([locatie 2 in een steungebied binnen de EER dat in aanmerking komt voor regionale steun overeenkomstig artikel 107, lid 3, onder c), VWEU]], [locatie 1 buiten een steungebied in de EER] Productie van de A3 Sedan in[locatie 2 in een steungebied binnen de EER dat in aanmerking komt voor regionale steun overeenkomstig artikel 107, lid 3, onder c), VWEU]]; productie van de A3 Cabriolet in [locatie 1 buiten een steungebied in de EER] en productie van de Audi TT in [locatie 3 buiten een steungebied in de EER] Optie C ([locatie 2 in een steungebied binnen de EER dat in aanmerking komt voor regionale steun overeenkomstig artikel 107, lid 3, onder c), VWEU]], [locatie 1 buiten een steungebied in de EER]) Productie van de A3 Sedan en de Audi TT in [locatie 2 in een steungebied binnen de EER dat in aanmerking komt voor regionale steun overeenkomstig artikel 107, lid 3, onder c), VWEU]; productie van de A3 Cabriolet [locatie 1 buiten een steungebied in de EER] Optie D (Győr) Productie van de A3 Sedan, de A3 Cabriolet en de Audi TT in Győr (HU)

(76) De bedrijfsdocumenten bevatten de locatiespecifieke productiekosten — die bestaan uit de investeringskosten en de productiekosten tijdens de referentieperiode — van deze opties en vergelijken ze met elkaar.

(77) In het licht van deze productiekosten en het feit dat [locatie 3 buiten een steungebied in de EER] aan de maximum haalbare productiecapaciteit zat en extra productie hoge structurele uitgaven met zich mee zou brengen, besloot de raad van bestuur van het concern op […] 2010, zoals te lezen is in de overgelegde notulen van deze bijeenkomst, om de opties A en B niet in de verdere planning te betrekken. De raad gaf AUDI de opdracht om i) verdere plannen uit te werken voor autoproductie in Győr, ii) een adviesbesluit voor te bereiden voor de raad van commissarissen van Volkswagen, AUDI en de K-VAI (25) en iii) om maatregelen te treffen om staatssteun te ontvangen.

(78) Op basis van de aanbeveling van de [financiële afdeling] om de bijgewerkte berekeningen voor de opties C en D te vergelijken en uitgaand van mogelijke regionale staatssteun van Hongarije, besloot K-VAI op 14 december 2010 om de investering in Győr te doen (optie D). Hongarije heeft de overwegingen aangaande het nulscenario overgelegd, zoals beschreven in bijlage 1 bij dit besluit (deze wordt vanwege bedrijfsgeheimen niet gepubliceerd), en tevens een kopie van de notulen ingediend.

5.5.4. Evenredigheid van de steun

(79) Ten bewijze van de evenredigheid van de steun heeft Hongarije zich gebaseerd op de berekeningen van het stimulerend effect.

(80) De definitieve berekening die Hongarije ter verklaring van het nulscenario en voor het aantonen van het stimulerend effect gebruikt, toont aan dat optie D ten opzichte van optie C een kostennadeel heeft van 143,3 miljoen EUR (contante waarde op het moment dat begunstigde zijn besluit nam over de investering en de locatie, dat wil zeggen de contante waarde in 2010).

(81) Dit kostennadeel bedraagt 153,8 miljoen EUR in de prijzen van 2013 (26), het jaar dat van toepassing is voor de berekening van de steun en dus ook voor de evenredigheid.

(82) Ondanks de maximaal toegestane steun van 133,3 miljoen EUR (in contante waarde van 2013) (27), blijft er nog altijd een kostennadeel over van 20,5 miljoen EUR bij optie D.

(83) Hongarije is van mening dat de steun evenredig is, aangezien deze de nadelen van de locatie niet volledig compenseert.

5.5.5. Negatieve effecten van de steun op de mededinging en het handelsverkeer

(84) Hongarije benadrukt dat de regionale steun louter dient ter compensatie van de extra kosten van optie D (uitbreiding van de productielocatie in Győr) ten opzichte van optie C (productie in bestaande fabrieken van [locatie 2 in een steungebied binnen de EER dat in aanmerking komt voor regionale steun overeenkomstig artikel 107, lid 3, onder c), VWEU] en [locatie 1 buiten een steungebied in de EER]. De steun is evenredig en heeft geen invloed op de mededinging, omdat het investeringsproject en de daaruit voortvloeiende effecten op de mededinging en het handelsverkeer hoe dan ook zouden hebben plaatsgevonden.

5.6. OPMERKINGEN VAN HONGARIJE WAT BETREFT DE RECHTMATIGHEID VAN DE MAATREGEL

(85) De Hongaarse autoriteiten blijven bij hun standpunt dat de steun niet als onrechtmatig gezien kan worden volgens artikel 1, onder f), van Verordening (EU) 2015/1589 van de Raad (28) (hierna de „procedureverordening” genoemd). Dienaangaande merken de Hongaarse autoriteiten het volgende op:

(86) Artikel 108, lid 3, VWEU, verplicht de lidstaten voorgenomen steunmaatregelen aan de Commissie aan te melden. Met het aannemen van de groepsvrijstellingsverordening inzake regionale investeringssteun (hierna de „groepsvrijstellingsverordening regionale steun” genoemd) (29) heeft de Commissie deze verplichting teruggebracht tot maatregelen die de aanmeldingsdrempel overschrijden. De Hongaarse autoriteiten hebben deze bepaling aldus uitgelegd dat steunmaatregelen die onder de aanmeldingsdrempel liggen en deel uitmaken van een bestaande regeling in alle gevallen verleend en van kracht mogen worden onder de bevoegdheid van de lidstaten.

(87) Hongarije merkt verder op dat dit binnen de mededeling betreffende de criteria voor diepgaande beoordeling past, die volgens de Hongaarse autoriteiten bevestigt dat de lidstaten de mogelijkheid behouden om steun toe te kennen tot het maximaal toegestane steunbedrag dat een investering met 100 miljoen EUR in aanmerking komende uitgaven overeenkomstig de geldende regeling kan ontvangen, ook in het geval dat de Commissie een negatief besluit vaststelt (30).

(88) Deze benadering en interpretatie zijn bovendien nooit door de Commissie in twijfel getrokken binnen de huidige aanmeldingsprocedure of bij eerdere aanmeldingen door de Hongaarse autoriteiten (31); Hongarije meent dat de Commissie in het verleden dezelfde mening was toegedaan als de Hongaarse autoriteiten wat betreft de aanmeldingsverplichting van lidstaten (32).

(89) De Hongaarse autoriteiten benadrukken tevens dat lidstaten die aan de aanmeldingsplicht van artikel 108, lid 3, VWEU voldoen, zich volgens de jurisprudentie van de Europese rechtbanken (33) niet in een veel nadeliger positie mogen bevinden dan degene die zich niet aan deze plicht houden; dit zou immers tegenstrijdig zijn met het doel van artikel 108, lid 3, VWEU. Een uitleg die lidstaten niet toestaat om steun te verlenen tot de individuele aanmeldingsdrempel is dus in tegenspraak met de jurisprudentie en heeft verstrekkende negatieve gevolgen voor zowel de lidstaten als de begunstigden.

(90) Overeenkomstig de bovenstaande bepalingen en op basis van een bestaande steunregeling (XR 47/2011) hebben de Hongaarse autoriteiten besloten het vrijgestelde steunbedrag aan AHM toe te kennen. Het toegekende bedrag overschreed de vastgestelde aanmeldingsdrempel echter niet, terwijl het deel van het steunbedrag dat deze drempel wel overschreed voorwaardelijk was toegekend, afhankelijk van het definitieve besluit van de Commissie. De Hongaarse autoriteiten bevestigen dat er geen steun is uitbetaald boven de aanmeldingsdrempel, en dat dit zonder toestemming van de Commissie ook niet zal gebeuren.

(91) De Hongaarse autoriteiten zijn daarom van mening dat zij aan hun verplichting hebben voldaan door het bedrag boven de aanmeldingsdrempel bij de Commissie aan te melden en dat de steun voor AHM dus geen „onrechtmatige steun” vormt.

6. BEOORDELING VAN DE MAATREGEL/STEUN

6.1. IS ER SPRAKE VAN STEUN?

(92) De financiële steun in de vorm van een directe subsidie en vennootschapsbelastingaftrek werd of wordt door de Hongaarse autoriteiten gegeven en wordt gefinancierd uit de algemene overheidsbegroting. De steun wordt dus door een lidstaat verstrekt en met staatsmiddelen bekostigd in de zin van artikel 107, lid 1, VWEU.

(93) Aangezien de steun aan één enkele onderneming, AHM, wordt verleend, is de maatregel selectief.

(94) De financiële steun in de vorm van een vennootschapsbelastingaftrek ontheft de onderneming van kosten die zij normaliter zelf zou dragen. De financiële steun in de vorm van een directe subsidie verleent de onderneming een voordeel dat zij onder normale marktvoorwaarden niet heeft. De onderneming geniet derhalve een economisch voordeel op haar concurrenten.

(95) De financiële steun werd of wordt gegeven voor een investering in de autosector die het voorwerp is van intensief handelsverkeer tussen de lidstaten, en die gedeeltelijk de levering van intermediaire goederen van andere lidstaten vervangt. Derhalve beïnvloedt de maatregel het handelsverkeer tussen de lidstaten.

(96) Door AHM en haar productie te bevoordelen wordt de concurrentie verstoord, of dreigt deze verstoord te worden.

(97) De Commissie concludeert derhalve dat de beoogde maatregel staatssteun in de zin van artikel 107, lid 1, VWEU vormt.

6.2. RECHTMATIGHEID VAN DE STEUNMAATREGEL

(98) De Commissie merkt op dat de Hongaarse autoriteiten de volledige steunregeling aan AHM hebben aangemeld, maar dat alleen het gedeelte dat boven de aanmeldingsdrempel lag, was toegekend op voorwaarde dat de Commissie deze goedkeurde, en dat het bedrag onder de aanmeldingsdrempel was uitbetaald op basis van een groepsvrijstelling. De Commissie is van mening dat dit in strijd is met artikel 108, lid 3, VWEU en dat de steun daarom onrechtmatig is overeenkomstig artikel 1, onder f), van de procedureverordening.

(99) De Commissie is het oneens met de argumenten van de Hongaarse autoriteiten inzake de interpretatie van de groepsvrijstellingsverordening regionale steun. Volgens artikel 7, onder e), van de groepsvrijstellingsverordening regionale steun, blijft voor regionale steunregelingen de aanmeldingsverplichting van artikel 108, lid 3, VWEU van kracht indien het totale steunbedrag uit alle bronnen meer dan 75 % bedraagt van het maximale steunbedrag dat een investering met in aanmerking komende uitgaven van 100 miljoen EUR zou kunnen ontvangen, met toepassing van het standaardsteunplafond dat op het tijdstip waarop de steun wordt toegekend, op de goedgekeurde regionalesteunkaart voor grote ondernemingen geldt. Deze voorwaarde, die overeenstemt met punt 64 van de richtsnoeren inzake regionale steunmaatregelen 2007-13, werd overgenomen in artikel 6, lid 2, van Verordening (EG) nr. 800/2008 van de Commissie (34) (hierna de „algemene groepsvrijstellingsverordening” genoemd).

(100) De Hongaarse autoriteiten verwijzen wat betreft hun steunmaatregelen aan AHM naar artikel 7, onder e), van de groepsvrijstellingsverordening regionale steun en naar punt 64 van de richtsnoeren inzake regionale steunmaatregelen 2007-13.

(101) De in aanmerking komende investeringskosten overschrijden de 100 miljoen EUR, en het gecombineerde steunbedrag (subsidie en vennootschapsbelastingaftrek) ligt boven de aanmeldingsdrempel. Voor de berekening van de aanmeldingsdrempel moet de steun uit alle bronnen meegenomen worden. Dit standpunt is door de Commissie bevestigd in een eerdere zaak (SA.32036 — Mondi Swiecie (35)). Als de drempel wordt overschreden valt het steunpakket volledig (36) buiten de groepsvrijstellingsverordening regionale steun en moet het bij de Commissie worden aangemeld, die vervolgens de verenigbaarheid ervan zal toetsen aan de hand van de geldende richtlijnen. In deze context heeft de Commissie het door de Hongaarse autoriteiten aangemelde steunpakket beoordeeld aan de hand van de algemene verenigbaarheidsregels van de richtsnoeren inzake regionale steunmaatregelen 2007-13 en heeft zij in haar inleidingsbesluit geconcludeerd dat deze criteria weliswaar gerespecteerd zijn, maar dat zij twijfels had wat betreft de marktdrempels, vastgesteld in punt 68 van de richtsnoeren inzake regionale steunmaatregelen 2007-13. Het zou dus in strijd met de geldende regels zijn om de verenigbaarheidsvoorwaarden van de richtsnoeren inzake regionale steunmaatregelen 2007-13 toe te passen op het aangemelde steunpakket, maar ervan uit te gaan dat het bedrag onder de aanmeldingsdrempel rechtmatig kan worden toegekend op basis van bestaande steunmaatregelen en de voorwaarden van de groepsvrijstellingsverordening regionale steun voordat de Commissie een besluit heeft genomen aangaande de aangemelde steunmaatregel.

(102) Wat betreft de voetnoot bij punt 56 van de mededeling betreffende de criteria voor diepgaande beoordeling heeft de Commissie eerder het argument afgewezen dat zij de verenigbaarheid van een steunmaatregel bij de mededeling betreffende de criteria voor diepgaande beoordeling alleen hoeft te beoordelen wat betreft het gedeelte boven de aanmeldingsdrempel (37). De Commissie brengt in herinnering dat het haar plicht is het stimulerende effect en de evenredigheid van steunmaatregelen waarop een diepgaande beoordeling van toepassing is — dat wil zeggen aan te melden regionale steun voor grote investeringsprojecten die voldoen aan de voorwaarden van de richtsnoeren inzake regionale steunmaatregelen 2007-13 — op basis van een meer gedetailleerde beoordeling moet verifiëren.

(103) Wat betreft de mogelijkheid om steun boven de aanmeldingsdrempel toe te kennen als vastgelegd in artikel 6, lid 2, van de algemene groepsvrijstellingsverordening, is het belangrijk op te merken dat de voetnoot bij punt 56 van de mededeling betreffende de criteria voor diepgaande beoordeling slechts stelt dat de lidstaat steun kan verlenen tot de aanmeldingsdrempel. De toepasselijke regelgeving (de groepsvrijstellingsverordening regionale steun, de richtsnoeren inzake regionale steunmaatregelen 2007-13 en de mededeling betreffende de criteria voor diepgaande beoordeling) is zo opgebouwd dat wanneer het steunbedrag van alle bronnen tezamen tot de aanmeldingsdrempel beperkt blijft, de lidstaten het steunvoornemen niet aan de Commissie hoeven voor te leggen voor een gedetailleerde beoordeling en de steunmaatregel ten uitvoer kunnen leggen overeenkomstig de groepsvrijstellingsverordening. Zo gauw een lidstaat echter besluit een steunpakket toe te kennen dat boven deze aanmeldingsdrempel uitkomt, is het gehele bedrag onderworpen aan de aanmeldingsverplichting en zal de verenigbaarheid aan de hand van de toepasselijke richtsnoeren worden beoordeeld. Zo wordt het ook precies onder woorden gebracht in overweging 7 van de algemene groepsvrijstellingsverordening: „Staatssteun in de zin van artikel 87, lid 1, van het Verdrag die niet onder deze verordening valt, dient aan de aanmeldingsverplichting van artikel 88, lid 3, van het Verdrag onderworpen te blijven. Deze verordening dient voor de lidstaten de mogelijkheid onverlet te laten om steun aan te melden waarvan de doelstellingen in overeenstemming zijn met de doelstellingen die onder de toepassing van deze verordening vallen. Dergelijke steun dient door de Commissie met name te worden beoordeeld op grond van de in deze verordening uiteengezette voorwaarden en overeenkomstig de criteria die in specifieke, door de Commissie vastgestelde richtsnoeren of kaderregelingen zijn vastgesteld, wanneer de betrokken steunmaatregel binnen het toepassingsbereik van een dergelijk specifiek instrument valt.”.

(104) Voordat de Commissie een besluit neemt over de aangemelde steunmaatregel kan de lidstaat de aanmelding intrekken en de steun op basis van de toepasselijke groepsvrijstellingsverordening toekennen indien het steunbedrag is teruggebracht tot of onder de aanmeldingsdrempel, en alle voorwaarden van de toegepaste groepsvrijstelling zijn vervuld.

(105) De Hongaarse autoriteiten halen eerdere voorbeelden aan uit de besluitvormingspraktijk van de Commissie (38). De Commissie is van mening dat de omstandigheden van de aangehaalde zaak Ibiden niet vergelijkbaar zijn met onderhavig geval, aangezien dit besluit is genomen op basis van een andere rechtsgrondslag (richtsnoeren inzake regionale steunmaatregelen 2000-2006) en de multisectorale kaderregeling 2002 (39), en niet krachtens de groepsvrijstellingsverordening regionale steun en de richtsnoeren inzake regionale steunmaatregelen 2007-13. Hoe dan ook heeft de Commissie de laatste jaren een andere besluitvormingspraktijk ontwikkeld (bijvoorbeeld in de hierboven aangehaalde besluiten Mondi en BMW).

(106) Het argument dat uit de jurisprudentie volgt dat lidstaten die voldoen aan de aanmeldingsverplichting van artikel 108, lid 3, VWEU zich niet in een nadeliger positie mogen bevinden dan degene die niet aan deze verplichting voldoen, verandert bovenstaande conclusies niet. De Commissie merkt op dat dit argument in het aangehaalde arrest (40) betrekking had op de verenigbaarheidsbeoordeling van een steunmaatregel die ten uitvoer was gelegd in strijd met de verplichtingen van artikel 108, lid 3, VWEU. Het Hof oordeelde dat een bijkomend vereiste om de werkelijke gevolgen van een tenuitvoergelegde steunmaatregel ook in de beoordeling te betrekken, lidstaten zou kunnen aanzetten om investeringsprojecten pas na voltooiing bij de Commissie aan te melden, en dat het verbod van artikel 108, lid 3, VWEU daardoor zinloos zou worden. De Commissie is dan ook van mening dat de door de Hongaarse autoriteiten aangehaalde jurisprudentie niet relevant is wat betreft de aanmeldingsverplichting van artikel 108, lid 3, VWEU.

(107) Gezien het bovenstaande luidt de conclusie van de Commissie dat de steun aan AHM onrechtmatig is. Deze conclusie heeft echter geen invloed op de beoordeling van de verenigbaarheid ervan met de interne markt.

6.3. RECHTSGRONDSLAG VOOR DE BEOORDELING

(108) Het doel van de steun is de bevordering van de regionale ontwikkeling. Aangezien de subsidie-overeenkomst voor de investering zonder de plaatwerkerij op 6 juli 2011 werd getekend (en voor de plaatwerkerij op 26 september 2011), behoudens de goedkeuring door de Commissie, is de Commissie van mening dat de steun vóór juli 2014 is toegekend en daarom overeenkomstig artikel 188 van de richtsnoeren inzake regionale steunmaatregelen 2014-20 beoordeeld moet worden op basis van de richtsnoeren inzake regionale steunmaatregelen 2007-13, en met name van de bepalingen van punt 68 betreffende regionale investeringssteun voor grote investeringsprojecten. Indien de binnen de vastgestelde termijn ontvangen opmerkingen in antwoord op de inleiding van de formele onderzoeksprocedure de Commissie niet in staat stellen om tijdens het formele onderzoek zonder enige twijfel te concluderen dat de drempels overeenkomstig punt 68, onder a) en b), van de richtsnoeren inzake regionale steunmaatregelen 2007-13 niet overschreden worden, is een diepgaande beoordeling volgens de mededeling betreffende de criteria voor diepgaande beoordeling vereist.

(109) De Commissie moet haar beoordeling in drie stappen uitvoeren: — allereerst moet zij bevestigen dat de maatregel verenigbaar is met de algemene bepalingen van de richtsnoeren inzake regionale steunmaatregelen 2007-13; — in de tweede plaats moet zij verifiëren of zij zonder enige twijfel kan uitsluiten dat op basis van de beoordeling overeenkomstig punt 68, onder a) en b), van de richtsnoeren inzake regionale steunmaatregelen 2007-13 een diepgaande beoordeling noodzakelijk is; — in de derde plaats en afhankelijk van de beoordeling in stap 2 moet zij eventueel een diepgaande beoordeling uitvoeren (41).

6.4. VERENIGBAARHEID VAN DE STEUNMAATREGEL MET DE STANDAARD VERENIGBAARHEIDSCRITERIA VAN DE RICHTSNOEREN INZAKE REGIONALE STEUNMAATREGELEN 2007-13

(110) In punt 54 van het inleidingsbesluit heeft de Commissie reeds bepaald dat de steunmaatregel voldoet aan de algemene verenigbaarheidscriteria van de richtsnoeren inzake regionale steunmaatregelen 2007-13. De formele onderzoeksprocedure heeft niets aan het licht gebracht dat deze beoordeling in twijfel kan trekken. De Commissie merkt in het bijzonder het volgende op: — De steun is toegekend overeenkomstig een groepsvrijstellingsregeling (een subsidie op basis van steunregeling XR 47/2007) en een goedgekeurde steunregeling (belastingaftrek op basis van steunregeling N 651/2006). Beide regelingen voldoen aan de algemene verenigbaarheidscriteria van de richtsnoeren inzake regionale steunmaatregelen 2007-13. — Het project dat ondersteund moet worden ligt in Győr, in de regio West-Transdanubië (Nyugat-Dunántúl), een gebied dat in aanmerking komt voor regionale investeringssteun als bepaald in de van toepassing zijnde regionalesteunkaart Hongarije. — Er zijn geen aanwijzingen dat het Volkswagenconcern in het algemeen of AHM in het bijzonder ondernemingen in moeilijkheden zijn in de zin van de communautaire richtsnoeren inzake reddings- en herstructureringssteun aan ondernemingen in moeilijkheden (42). De begunstigde van de steun komt daarom in aanmerking voor regionale steun overeenkomstig punt 9 van de richtsnoeren inzake regionale steunmaatregelen 2007-13. — Het project behelst een initiële investering in de zin van punt 34 van de richtsnoeren inzake regionale steunmaatregelen 2007-13. Een initiële investering is volgens de definitie van punt 34 van de richtsnoeren inzake regionale steunmaatregelen 2007-13 een investering in materiële en immateriële activa ten behoeve van i) de oprichting van een nieuwe vestiging, ii) de uitbreiding van een bestaande vestiging, iii) de diversificatie van de productie naar nieuwe, additionele producten en iv) een fundamentele verandering in het totale productieproces van een bestaande vestiging. Het investeringsproject betreft een investering in een bestaande vestiging en bevat elementen van 1) een fundamentele verandering in het totale productieproces (vervanging van de „platformgebaseerde” assemblage door de MQB-technologie), in combinatie met toegenomen standaardisering en verticale integratie van het productieproces (een volledig geïntegreerde autofabriek in plaats van een assemblagebedrijf), 2) de diversificatie van de productie van de vestiging (de nieuwe A3 Sedan, carrosserie-onderdelen van de plaatwerkerij), en van 3) de uitbreiding van de assemblagecapaciteit. — Overeenkomstig punt 40 van de richtsnoeren inzake regionale steunmaatregelen 2007-13 is AHM verplicht de investering in de regio minimaal vijf jaar te behouden na de voltooiing van het project. — De begunstigde levert, overeenkomstig punt 39 van de richtsnoeren inzake regionale steunmaatregelen 2007-13, een financiële bijdrage van minstens 25 % van de in aanmerking komende kosten in een vorm die vrij is van enige steun van de overheid. — Aan de formele vereisten inzake het stimulerende effect, zoals bepaald in punt 38 van de richtsnoeren inzake regionale steunmaatregelen 2007-13, is voldaan. — De voor investeringssteun in aanmerking komende kosten (zie tabel II hierboven) werden in overeenstemming met de richtsnoeren inzake regionale steunmaatregelen 2007-13 vastgesteld en de cumuleringsregels werden in acht genomen. — Eerdere investeringen vallen buiten de periode van 3 jaar op basis waarvan één investeringsproject wordt afgebakend. — De totale geplande subsidiabele uitgaven voor het project bedragen in contante waarde 355 550 miljoen HUF (1 186 miljoen EUR), verdisconteerd op de aanmeldingsdatum. Volgens het verlagingsmechanisme, zoals bepaald in punt 67 van de richtsnoeren inzake regionale steunmaatregelen 2007-13, is de maximaal toegestane steunintensiteit voor het project 11,24 % BSE. — Aangezien de intensiteit van de voorgestelde steun (39 952 miljoen HUF ofwel 133,3 miljoen EUR in contante waarde; 11,24 % steunintensiteit) de maximaal toegestane steunintensiteit niet overschrijdt, voldoet de voorgestelde steunintensiteit aan de richtsnoeren inzake regionale steunmaatregelen 2007-13. Hongarije heeft bevestigd dat geen andere steun dan de aangemelde steun aan het investeringsproject zal worden toegekend.

(111) Gelet op deze overwegingen is de Commissie van mening dat is voldaan aan de standaard verenigbaarheidscriteria van de richtsnoeren inzake regionale steunmaatregelen.

6.5. TOEPASSING VAN DE CRITERIA VAN DE BEPALINGEN VAN PUNT 68 VAN DE RICHTSNOEREN INZAKE REGIONALE STEUNMAATREGELEN 2007-13

(112) De Commissie bepaalde in punt 105 van het inleidingsbesluit dat, indien zij op grond van de opmerkingen die zij in antwoord op de inleiding van de formele onderzoeksprocedure heeft ontvangen niet zonder enige twijfel kan concluderen dat de drempels van de beoordelingen overeenkomstig punt 68, onder a) en b), niet overschreden worden, zij een diepgaande beoordeling van het investeringsproject zal verrichten op basis van de mededeling betreffende de criteria voor diepgaande beoordeling. De Commissie moet beoordelen of de ingediende opmerkingen deze conclusie ondersteunen.

— BETROKKEN PRODUCT

(113) In punt 65 van haar inleidingsbesluit heeft de Commissie bepaald dat voor de toepassing van punt 68 van de richtsnoeren inzake regionale steunmaatregelen 2007-13 de betrokken producten van het investeringsproject personenauto's zijn die tot de segmenten A0, A en B van de POLK-classificatie behoren.

— RELEVANTE PRODUCTMARKT

(114) In punt 80 van het inleidingsbesluit heeft de Commissie de precieze afbakening van de relevante productmarkt opengelaten en alle plausibele alternatieven voor de afbakening van de markt overwogen, inclusief met name de kleinste segmentering waarvoor gegevens beschikbaar zijn. Aangezien AHM zowel auto's als carrosserie-onderdelen voor auto's uit het A- en B-segment zal produceren en in theorie ook auto's uit het A0-segment kan produceren, was de Commissie van mening dat zowel de afzonderlijke als de gecombineerde segmenten A0 tot B en A tot B als relevante plausibele productmarkt moeten worden beschouwd.

(115) In zijn opmerkingen op het inleidingsbesluit (als beschreven in de overwegingen 44 tot 46 van dit besluit) is Hongarije bij zijn standpunt gebleven dat al in het inleidingsbesluit werd aangevoerd. Er werden geen aanvullingen gezonden op de tijdens het voorlopige onderzoek ingediende opmerkingen of informatie. Hongarije blijft met name bij zijn standpunt dat de relevante productmarkt gedefinieerd moet worden als de gecombineerde groep van auto's behorend tot het A0-, A- en B-segment, en dat de geografische markt op zijn minst de gecombineerde markt van heel Europa, Noord- en Zuid-Amerika en China is (en niet alleen de EER-markt).

(116) Betreffende de productmarkt stelt de Commissie het volgende vast: het besluit om een diepgaande beoordeling uit te voeren loopt niet vooruit op het resultaat van de daaruit voortvloeiende diepgaande beoordeling van de verenigbaarheid met de interne markt. Alvorens de Commissie de steun goedkeurt, moet zij er zeker van zijn dat de positieve bijdrage van de steunmaatregel in ieder geval alle negatieve gevolgen voor het handelsverkeer en de mededinging compenseert. Als basis voor de beslissing of een diepgaande beoordeling van de verenigbaarheid van de steunmaatregel vereist is, moet derhalve de afbakening van de relevante productmarkt rekening houdend met de bijzondere kenmerken van de geplande automodellen zo beperkt mogelijk worden opgevat.

(117) De praktijk om de engste marktafbakening, gebaseerd op individuele segmenten in de auto-industrie, te gebruiken is goed onderbouwd in vergelijkbare besluiten, waaronder definitieve besluiten (43).

(118) Deze praktijk is gebaseerd op economische overwegingen aangaande concurrentie, die ervan uitgaan dat concurrenten in alle marktsegmenten, inclusief de allerkleinste, bescherming verdienen tegen de spelers die de markt overheersen.

(119) Deze benadering is gebaseerd op de theorie dat er tussen twee producten aan de vraagzijde substitueerbaarheid bestaat als ze door de consument als alternatieven worden beschouwd wat betreft hun kenmerken, prijs en beoogd gebruik. Dit is precies de logica die de Commissie volgt als zij ook de marktaandelen van de kleinste segmenten van de automarkt waarover informatie beschikbaar is, onderzoekt. Zij is met andere woorden van mening dat de substitueerbaarheid wat betreft prijs, kenmerken en beoogd gebruik het grootst is tussen producten die tot hetzelfde segment behoren. In dit opzicht geeft de toepassing van het kleinst mogelijke marktsegment als een plausibele markt de logica van punt 28 van de richtsnoeren voor de beoordeling van horizontale fusies (44) weer, waarin te lezen staat: „Binnen een relevante markt kunnen de producten gedifferentieerd zijn, in die zin dat sommige producten onderling sterker inwisselbaar zijn dan andere. Hoe groter de onderlinge substitueerbaarheid tussen de producten van de fuserende ondernemingen, hoe groter de kans dat de fuserende ondernemingen hun prijzen significant zullen verhogen. […] De prikkel voor fuserende ondernemingen om hun prijzen te verhogen wordt beperkter gehouden wanneer concurrerende ondernemingen sterk inwisselbare producten vervaardigen dan wanneer hun producten minder inwisselbaar zijn.”.

(120) Daarom worden conventionele auto's traditioneel in segmenten verdeeld, en deelt de autoindustrie de modellen in volgens de welbekende segmenten. Vandaar dat de Commissie de praktijk heeft ontwikkeld om in autozaken de relevante markt ook af te bakenen in afzonderlijke segmenten, en vandaar dat Hongarije de argumenten inzake de relevante markt in deze en eerdere zaken ook aan de hand van die segmenten heeft geformuleerd.

(121) Hongarije heeft geen verdere tegenargumenten aangevoerd. De Commissie heeft bovendien in de loop van het formele onderzoek geen informatie van derden ontvangen die een beter begrip van de segmentering van de markt mogelijk zou maken. Derhalve laat de Commissie de precieze afbakening van de relevante productmarkt verder open. Zij gaat uit van een plausibele alternatieve marktafbakening met afzonderlijke voertuigsegmenten (waaronder de kleinste indeling waarvoor gegevens beschikbaar zijn). De Commissie blijft dus van mening dat de afzonderlijke segmenten A0, A en B en de gecombineerde segmenten A0 tot B en A tot B alle beschouwd moeten worden als relevante plausibele productmarkten voor deze zaak (45).

— GEOGRAFISCHE MARKT

(122) Wat de geografische markt betreft, blijft de Commissie bij haar oorspronkelijke beoordeling uit het inleidingsbesluit (zie punt 87 van het inleidingsbesluit) dat de EER of een grotere markt als de relevante geografische markt beschouwd moet worden. Zij kan derhalve niet uitsluiten dat de geografische markt zich tot de EER beperkt.

(123) De Commissie merkt op dat Hongarije bij de argumenten blijft die het bij het voorlopig onderzoek naar voren heeft gebracht, en dat het in het kader van het formele onderzoek geen verdere feiten en informatie heeft aangedragen (zie overweging 47). De Commissie vindt dat deze argumenten niet volstaan om de bezwaren weg te nemen dat de relevante geografische markt zich mogelijkerwijs tot de EER-markt beperkt. De Commissie stelt met name het volgende vast:

Wereldwijde concurrentie

(124) Het feit dat grote autobouwers internationaal opereren en wereldwijd concurreren, bewijst nog niet dat de afzonderlijke markten geïntegreerd zijn en één mondiale markt (of een uit de EER, Noord- en Zuid-Amerika en China bestaande markt) vormen. Dat geldt ook voor het argument dat de tien grootste OEM's wereldwijd met productielocaties en distributiesystemen vertegenwoordigd zijn. De Commissie ziet in de instabiliteit van de vervangingsgraad een factor die de OEM's ertoe gebracht heeft productievestigingen dichter bij de regionale vraag op te richten; hetzelfde zou voor in werking zijnde protectiemaatregelen kunnen gelden (hoge invoerheffingen voor eindproducenten en lage heffingen voor halffabrikaten, om de lokale productie/assemblage te stimuleren). Een derde argument voor het bestaan van gemondialiseerde productiestructuren ondanks niet-geïntegreerde markten is het feit dat sommige staten invoer slechts toelaten wanneer parallel daaraan gemeenschappelijke ondernemingen voor de lokale productie worden opgericht. De wereldwijde aanwezigheid van grote actoren zoals producenten is op zich dus nog geen bewijs voor het bestaan van een wereldwijde markt (of een markt die groter is dan de EER). Evenmin bewijst het bestaan van wereldwijde distributiesystemen dat de markt uit mededingingsoogpunt mondiaal (of groter dan de EER) is. Het feit dat AUDI AG/het Volkswagenconcern voor drie van de vier automodellen de wereldmarkt en voor de A3 Sedan de wereldmarkt m.u.v. China vanuit één locatie wil bevoorraden, volstaat niet om te concluderen dat de relevante geografische markt groter is dan de EER.

Handelsstromen

(125) Ook het argument dat een groot deel van de handelsstromen, d.w.z. dat ongeveer 13 % van auto's uit het A-segment en meer dan 25 % van auto's uit het B-segment die in de EER zijn geproduceerd naar andere regio's van de wereld wordt uitgevoerd, volstaat niet als bewijs voor het bestaan van een mondiale markt (of in dit geval een markt die groter is dan de EER). Volgens de inschatting van de Commissie kunnen handelsstromen weliswaar een teken zijn van de mate van integratie van verschillende geografische markten wanneer van de omvang van de invoer en de uitvoer in vergelijking met de lokale productie en het lokale verbruik wordt uitgegaan, maar het bestaan van handelsstromen is op zich geen voldoende bewijs voor het bestaan van een geïntegreerde geografische markt. Ook wanneer er transporten tussen de EER en andere regio's zijn, betekent dat nog niet dat die markten in die zin geïntegreerd zijn dat de marktvoorwaarden (bv. de prijzen) op één van de markten de voorwaarden op een andere markt beïnvloeden. Dat geldt in het bijzonder wanneer de vastgestelde transporten in de eerste plaats van de producenten afkomstig zijn in plaats van zelfstandige importeurs en exporteurs die aan de prijsarbitrage deelnemen. De prijsvorming kan volledig op één markt betrekking hebben (bv. hoge prijzen op één markt, lage prijzen op een andere) en hoegenaamd niet op de voorwaarden van een denkbeeldige geïntegreerde markt afgestemd zijn. De analyse van de handelsstromen beantwoordt de voor de marktafbakening fundamentele vraag niet of de invoer of uitvoer een prijsstijging op de lokale markt kunnen verhinderen. De Commissie stelt vast dat Hongarije geen verdere empirische gegevens heeft doen toekomen om het bestaan van gecorreleerde prijsbewegingen of de reactiviteit van de netto-invoer op wijzigingen van de relatieve prijzen aan te tonen.

Handelsbelemmeringen

(126) De Commissie geeft toe dat het belang van handelsbelemmeringen in de loop der tijd steeds verder afneemt. Toch is zij ervan overtuigd dat markttoegangsbelemmeringen in de doelmarkten een van de belangrijkste factoren voor de productie in overzeese gebieden en voor delokalisatiebeslissingen van producenten van personenauto's in de EU zijn. Grote tarifaire belemmeringen, vooral in Azië, hinderen nog steeds de toegang voor EU-exporteurs. Niet-tarifaire belemmeringen, zoals omslachtige en discriminerende certificeringsvereisten, bijkomende testvereisten, verbruiksbelastingen enz., hebben een grote invloed op de auto-uitvoer uit de EU naar Zuidoost-Azië, China en Zuid-Amerika. De Commissie geeft toe dat de Verenigde Staten voor de hele auto-uitvoer uit de EU veruit de belangrijkste doelmarkt is. De EU en de VS volgen echter geheel verschillende benaderingen bij de regulering en het markttoezicht. Die verschillen in de regulering zijn misschien ook vandaag nog de grootste handelsbelemmering voor de auto-uitvoer uit de EU naar de VS.

(127) De Commissie heeft van de argumenten met betrekking tot de dalende vervoerskosten nota genomen. Zij is in dat verband echter niet helemaal overtuigd. Hoe de teruglopende vervoerskosten zich in de toekomst zullen ontwikkelen, is in de huidige economische situatie met stijgende brandstofkosten niet duidelijk vast te stellen. Derhalve kan met de aangevoerde toekomstige kostendaling geen rekening worden gehouden.

Prijscorrelaties

(128) De Hongaarse autoriteiten hebben tevens een prijscorrelatieanalyse overgelegd van de gemiddelde autoprijs voor auto's uit het A- en B-segment in de VS en tien willekeurig gekozen Europese landen in de periode tussen 2005Q1 en 2010Q2, en tevens voor diezelfde periode een correlatieanalyse van drie Europese landenparen, te weten Duitsland en Frankrijk, Duitsland en Italië en Duitsland en het Verenigd Koninkrijk. Hiermee willen zij aantonen dat de correlatie van autoprijzen in Noord-Amerika en de tien EER-landen vergelijkbaar is met de autoprijscorrelatie in Duitsland, Frankrijk, Italië en het Verenigd Koninkrijk. Volgens hen rechtvaardigt deze analyse mede de conclusie dat Noord-Amerika en de EER als één enkele geografische markt gezien moeten worden. Het feit dat de EER-landen tot dezelfde geografische markt behoren, betekent dat Noord-Amerika en de EER a fortiori tot dezelfde geografische markt gerekend zouden moeten worden.

(129) De Commissie merkt op dat de gegevensset waarmee deze door Hongarije overgelegde analyse is uitgevoerd, voor elk van de marktsegmenten (het A- en B-segment) en voor elk van de zes genoemde geografische gebieden, te weten Noord-Amerika, tien willekeurig gekozen EER-landen, Duitsland, Frankrijk, Italië en het Verenigd Koninkrijk, is gebaseerd op een set van 22 gegevenspunten over de periode van 2005Q1 tot 2010Q2. De correlatieanalyse is gebaseerd op indexniveau en indexverschillen (46).

(130) Voor bovenstaande correlatieanalyse is gebruikgemaakt van de Fisher-kettingindex. Deze index beoogt om, net als algemene prijsindices, de prijsontwikkeling van een bepaalde korf van producten in een bepaalde regio en gedurende een bepaalde periode te evalueren. Dit gebeurt door een genormaliseerd gewogen prijsgemiddelde te berekenen. De gemiddelde prijs neemt aldus de relatieve consumptie van de producten in de korf mee en vermindert die in verhouding tot de referentieperiode (47). Er zijn verschillende manieren om een index te berekenen en in de economische wetenschappen zijn verschillende indices uitgewerkt. De Fisher-index is een afgeleide index, aangezien het een (geometrisch) gemiddelde is van twee andere indices, te weten de Paasche- en de Laspeyres-index. De Hongaarse autoriteiten gebruiken in de onderhavige zaak ook nog een versie van de Fisher-index die „geschakeld” is (kettingindex). De prijsverandering verhoudt zich hier niet tot de periode die er onmiddellijk aan voorafgaat, maar tot de referentieperiode die is uitgekozen voor de normalisatie.

(131) Voor segment A zijn de resultaten als volgt: de correlatie tussen de prijsindex van Noord-Amerika en die van de tien willekeurig gekozen EER-landen is 0,94. Volgens het onderzoek was dit gelijk aan de correlatie tussen de prijsindices van Duitsland en Frankrijk, Italië en het Verenigd Koninkrijk, die tussen de 0,90 en 0,95 lag.

(132) De Commissie heeft geen bezwaar tegen het gebruik van een index, noch tegen het gebruik van de Fisher-index. Wel heeft de Commissie twijfel over de onderliggende gegevens die voor die index zijn gebruikt. Het kan immers niet uitgesloten worden dat de correlatie onjuist is omdat andere informatie niet is meegenomen. Er kan bijvoorbeeld sprake zijn van vergelijkbare (overeenkomstige) ontwikkelingen in de consumptiepatronen (die het gewicht van de index bepalen, bijvoorbeeld een verschuiving naar duurdere modellen binnen het segment) en niet van prijsveranderingen.

(133) Ten tweede merkt de Commissie op dat de analyse op eenvoudige indexniveaus is uitgevoerd, terwijl een correlatieanalyse rekening behoort te houden met algemene prijsontwikkelingen (bv. door algemene kostenontwikkelingen), om deze, en dus een onjuiste correlatie, uit te sluiten. Dit wordt een gedeeltelijke correlatie genoemd. Aangezien een dergelijke analyse niet heeft plaatsgevonden kunnen alle correlatiewaarden onjuist zijn.

(134) Ten derde moet opgemerkt worden dat een ogenschijnlijk hoog correlatieniveau, zoals in dit geval, ook onjuist kan zijn omdat de tijdreeksen niet-stationair zijn, dat wil zeggen dat er sprake is van tijdstrends. Het is bekend dat wanneer twee tijdreeksen niet stationair zijn, het niveau van correlatie kunstmatig hoog is. De ervaring heeft geleerd dat een correlatieanalyse zinvol is wanneer de tijdreeksen stationair zijn. Aan de resulterende correlatiewaarden kan dus geen bewijswaarde worden toegekend. In dit geval zijn beide index-series zijn immers niet-stationair en laten ze een duidelijke trend zien. Daarom wordt getwijfeld aan de juistheid van de correlatieresultaten. Opgemerkt moet worden dat de Hongaarse autoriteiten dit erkennen en uitleggen dat het daarom beter is om eerst de series stationair te maken (d.w.z. de tijdstrend eruit te halen) en dan de correlaties in deze aangepaste tijdreeksen te berekenen. Volgens hen zijn de correlatiewaarden in dit geval vergelijkbaar en omvat de geografische markt dus ook Noord-Amerika.

(135) De Commissie is het niet met deze analyse eens. De correlatie in de aangepaste tijdreeksen van de prijzen (zonder de tijdstrend) is voor Noord-Amerika, de tien willekeurig gekozen EER-landen, Duitsland en Frankrijk, Duitsland en Italië en Duitsland en het Verenigd Koninkrijk respectievelijk 0,39, 0,60, 0,60 en 0,55. De correlatie tussen Noord-Amerika en de tien willekeurig gekozen Europese landen is dus vrij laag (0,39) en vooral substantieel lager dan de standaardcorrelaties die berekend zijn naar de veranderingen volgens de Fisher-index tussen Duitsland en Frankrijk, Duitsland en Italië en Duitsland en het Verenigd Koninkrijk.

(136) Dit bewijs lijkt niet de conclusie te staven dat de relevante geografische markt voor het A-segment tevens Noord-Amerika omvat. De correlatieanalyse lijkt bovendien uit te gaan van versimpelde aannames die niet voldoende zijn onderkend of gecontroleerd, zoals de afwezigheid van gemeenschappelijke schokken of mogelijk verschillende tijdstrends. Ten slotte lijken de resultaten van de correlatieanalyse, voor zover ze betrouwbaar zijn, eerder de hypothese te steunen dat er van een kleinere geografische markt zou moeten worden uitgegaan.

(137) Hoe dan ook overschrijdt het marktaandeel van de begunstigde op de EER-markt voor het A-segment de drempelwaarde van 25 % die volgens de beoordeling overeenkomstig punt 68, onder a), is vastgesteld en waarboven een diepgaande beoordeling vereist. Het is daarom niet nodig de resultaten van het B-segment te onderzoeken. Voor het A0-segment heeft Hongarije geen correlatieresultaten ingediend.

Conclusie betreffende de geografische markt

(138) Omdat de Commissie in de loop van het formele onderzoek geen verdere bewijzen ontvangen heeft dat de relevante geografische markt groter is dan de EER, blijft zij op grond van de bovenstaande overwegingen bij haar conclusie dat, onafhankelijk van de gekozen afbakening van de relevante productmarkt, de EER of een grotere markt als de relevante geografische markt moeten worden beschouwd. De Commissie wijst er nogmaals op dat moet worden vastgesteld of de positieve bijdrage van de steunmaatregel in elk geval alle negatieve gevolgen voor het handelsverkeer en de mededinging zal compenseren. Als basis voor de beslissing of een diepgaande beoordeling van de verenigbaarheid van de steunmaatregel vereist is, moet derhalve de afbakening van de relevante geografische markt, rekening houdend met de bijzondere kenmerken van het geplande automodel, zo beperkt mogelijk worden opgevat.

6.5.1. Conclusie van de beoordeling overeenkomstig punt 68, onder a)

(139) De Commissie heeft de beoordeling overeenkomstig punt 68, onder a), van de richtsnoeren inzake regionale steunmaatregelen in alle plausibele product- en geografische markten uitgevoerd om vast te stellen of het marktaandeel van de begunstigde vóór en na de investering meer dan 25 % bedraagt.

(140) Omdat niet kon worden vastgesteld of er één enkele relevante product- of geografische markt bestaat, moeten de resultaten voor alle plausibele markten in aanmerking worden genomen. In de afzonderlijke en gecombineerde segmenten A en B heeft het Volkswagenconcern in elk betrokken jaar een marktaandeel van meer dan 25 % in de EER. In de gecombineerde segmenten A0, A en B is vanaf 2011 de drempel van 25 % overschreden. Derhalve komt de Commissie tot de slotsom dat de in punt 68, onder a), vastgestelde drempelwaarde in elk geval werd overschreden, welke afbakening van de productmarkt ook gebruikt werd, en dat het dus niet nodig is de definitieve productmarkt af te bakenen.

6.5.2. Conclusie van de beoordeling overeenkomstig punt 68, onder b)

(141) Omdat uit de beoordeling overeenkomstig punt 68, onder a), al bleek dat overgegaan moet worden tot een diepgaande beoordeling van de steun, is het niet noodzakelijk om een definitief standpunt in te nemen over de uitkomst van de beoordeling overeenkomstig punt 68, onder b).

6.5.3. Conclusie

(142) Aangezien de drempelwaarde van punt 68, onder a), is overschreden, heeft de Commissie besloten, na inleiding van de procedure overeenkomstig artikel 108, lid 2, VWEU een diepgaande beoordeling uit te voeren om vast te stellen of de steun als stimulans voor de investering noodzakelijk is en of de voordelen van de steunmaatregel opwegen tegen de daaruit resulterende verstoring van de mededinging en de beïnvloeding van het handelsverkeer tussen de lidstaten.

6.6. DIEPGAANDE BEOORDELING VAN DE STEUNMAATREGEL

(143) De diepgaande beoordeling wordt op basis van de mededeling betreffende de criteria voor diepgaande beoordeling uitgevoerd.

6.6.1. Positieve effecten van de steun

6.6.1.1. Bijdrage aan de regionale ontwikkeling

(144) De regio West-Transdanubië is een steungebied in de zin van artikel 107, lid 3, onder a), VWEU. De Commissie neemt nota van de positieve regionale effecten van de investering die Hongarije heeft aangegeven (zie overweging 56), en meent dat vooral het creëren van directe en indirecte banen, de mogelijkheid om extra leveranciers en dienstverleners aan te trekken, de kennisoverdracht en de verbetering van het vakmanschap in de regio een belangrijke bijdrage vormen aan de ontwikkeling van de regio en de sociale cohesie binnen de EU.

6.6.1.2. Geschiktheid van het steuninstrument

(145) Overeenkomstig punt 17 en 18 van de mededeling betreffende de criteria voor diepgaande beoordeling is staatssteun in de vorm van investeringssubsidies niet het enige instrument om marktfalen weg te werken en de economische ontwikkeling in achterstandsregio's te bevorderen. Steun is een geschikt instrument wanneer deze in vergelijking met andere beleidsmaatregelen voordelen heeft. Overeenkomstig punt 18 van de mededeling betreffende de criteria voor diepgaande beoordeling worden slechts „maatregelen waarvoor de lidstaat andere beleidsopties heeft overwogen en waarvoor is aangetoond, dat het gebruik van een selectief instrument zoals staatssteun voor een specifieke onderneming voordelen oplevert, […] geacht een passend instrument te zijn”.

(146) Hongarije heeft uitgelegd dat er algemene maatregelen zijn genomen om de economische ontwikkelingen op nationaal en regionaal niveau te steunen door investeringen in de basisinfrastructuur en de productiviteit, maar dat de regio nog steeds een EU-achterstandsregio is. De Commissie is van mening dat de ontwikkeling van de infrastructuur en andere algemene maatregelen op zichzelf onvoldoende zijn om de regionale ongelijkheid te verminderen.

(147) Hongarije heeft in de motivering voor de geschiktheid van het steuninstrument naar de economische situatie in West-Transdanubië verwezen en bewijzen overgelegd dat de regio vergeleken met de gemiddelde situatie in aangrenzende regio's in Oostenrijk (Burgenland) en Slowakije (Bratislavský kraj) benadeeld is. Tegelijkertijd liggen de economische indicatoren van West-Transdanubië rond het Hongaarse gemiddelde. De status van de regio West-Transdanubië als een steungebied in de zin van artikel 107, lid 3, onder a), VWEU, met een steunintensiteitsplafond van 30 %, toont echter aan, aldus de Commissie, dat de sociaaleconomische situatie in West-Transdanubië onder het EU-gemiddelde ligt.

(148) In het licht hiervan is de Commissie het ermee eens dat de steunmaatregel een geschikt instrument is om de regionale ontwikkelingsdoelstellingen van de betrokken steunregio te bereiken.

6.6.1.3. Stimulerend effect/nulscenario

(149) Omdat een onderneming veel goede redenen heeft om een investeringsproject in een bepaalde regio te realiseren, ook wanneer geen staatssteun verleend wordt, moet de Commissie volgens de mededeling betreffende de criteria voor diepgaande beoordeling beoordelen of de steun als investeringsstimulans noodzakelijk is. Bij deze gedetailleerde beoordeling moet worden nagegaan of de steun daadwerkelijk bijdraagt tot een verandering in het gedrag van de begunstigde, zodat hij (aanvullende) investeringen in de betrokken steunregio doet. Daartoe moet de lidstaat ook een uitvoerige beschrijving van het nulscenario (de lidstaat verleent geen steun aan de begunstigde) voorleggen. Voor de Commissie moeten de scenario's er realistisch uitzien. De toetsing van het stimulerende effect gaat verder dan de toetsing of voldaan is aan de formele vereisten inzake het stimulerende effect zoals bepaald in de richtsnoeren inzake regionale steunmaatregelen 2007-13 (zie punt 68 van de richtsnoeren inzake regionale steunmaatregelen 2007-13).

(150) Overeenkomstig punt 22 van de mededeling betreffende de criteria voor diepgaande beoordeling kan het stimulerend effect voor twee scenario's aangetoond worden: zonder de steun zou de investering hoegenaamd niet gedaan worden omdat deze voor de onderneming waar dan ook niet rendabel zou zijn (scenario 1); zonder de steun zou de investering op een andere locatie in de EU gedaan worden (scenario 2).

(151) Volgens de mededeling betreffende de criteria voor diepgaande beoordeling moet de lidstaat de Commissie aantonen dat er sprake is van een stimulerend effect van de steun en duidelijk bewijsmateriaal overleggen, dat de steun daadwerkelijk invloed uitoefent op de keuze van de investering of de plaats. Volgens de mededeling betreffende de criteria voor diepgaande beoordeling moet de lidstaat het stimulerend effect aantonen. Volgens punt 25 van de mededeling betreffende de criteria voor diepgaande beoordeling kan de lidstaat het stimulerende effect van de steun aantonen door bedrijfsdocumenten over te leggen waaruit blijkt dat een vergelijking is gemaakt tussen de kosten en de baten van vestiging in de betrokken steunregio en vestiging op een andere locatie. De lidstaat moet financiële verslagen, interne bedrijfsplannen en andere documenten waarin verschillende investeringsscenario's zijn uitgewerkt, voorleggen.

(152) De Commissie merkt op dat de Hongaarse autoriteiten de gevraagde informatie hebben verstrekt (zie overweging 60) in de vorm van uitgebreide actuele authentieke documenten waarmee het meerstappenproces voor besluitvorming van het Volkswagenconcern en AUDI AG aangaande de investering en de locatie gedocumenteerd werd. Hieruit blijkt dat de steun aan AHM onder scenario 2 valt, en er wordt in uitgelegd dat het nulscenario behalve Győr ook verschillende alternatieve locaties (of combinaties van locaties) betreft die zich bevinden in [EER-land 1 en EER-land 2].

(153) Deze locaties betreffen de bestaande fabrieken in Győr, [locatie 2 in een steungebied binnen de EER dat in aanmerking komt voor regionale steun overeenkomstig artikel 107, lid 3, onder c), VWEU], [locatie 1 buiten een steungebied in de EER] en [locatie 3 buiten een steungebied in de EER]. Terwijl Győr en [locatie 2 in een steungebied binnen de EER dat in aanmerking komt voor regionale steun overeenkomstig artikel 107, lid 3, onder c), VWEU] in steungebieden liggen (met een maximale steunintensiteit van respectievelijk 30 % en 15 % op het moment van de aanmelding), bevinden [locatie 1 buiten een steungebied in de EER] en [locatie 3 buiten een steungebied in de EER] zich in niet-steungebieden in [EER-land 2].

(154) De berekeningen en kostenramingen voor de vier opties zijn met dezelfde precisie uitgevoerd. De opties aangaande de vestigingen in [locatie 3 buiten een steungebied in de EER] (opties A en B), werden al in […] 2010 uitgesloten, aangezien de fabriek van [locatie 3 buiten een steungebied in de EER] aan de maximumproductiecapaciteit zat en de investering hoge structurele uitgaven met zich mee zou brengen die tot hogere totale kosten zouden leiden. Alleen optie C (de productie van de A3 Sedan en de Audi TT in [locatie 2 in een steungebied binnen de EER dat in aanmerking komt voor regionale steun overeenkomstig artikel 107, lid 3, onder c), VWEU], en de productie van de A3 Cabriolet [locatie 1 buiten een steungebied in de EER] en optie D (de productie van alle vier de modellen in Győr) bleven als mogelijke opties over.

(155) Gedurende het verdere planningsproces werden diverse berekeningen en kostenramingen uitgevoerd. Uit de voorgelegde documenten blijkt dat de berekeningen uitgingen van dezelfde veronderstellingen, en Hongarije heeft uitgelegd dat de kostenramingen voor optie C en optie D gedurende het besluitvormingsproces met dezelfde precisie werden uitgevoerd. Uit de documenten blijkt tevens dat de berekeningen vergelijkbaar waren.

(156) De Commissie merkt op dat AUDI AG de mogelijkheid van staatssteun al in een vroeg stadium van het besluitvormingsproces over de investering en de locatie heeft onderzocht. Nog voordat één van de opties afviel, diende de begunstigde op 5 maart 2010 een formeel verzoek om steun in, bevestigde Hongarije op 26 maart 2010 dat de investering in principe voor steun in aanmerking kwam, en deed het op 30 maart 2010 een eerste steunaanbod. In de kostenraming die op […] 2010 aan de raad van bestuur werd voorgelegd is al sprake van mogelijke staatssteun van Hongarije. Op dat moment werd ook mogelijke steun van [EER-land 1] overwogen, maar later terzijde geschoven omdat het niet realistisch leek steun te ontvangen van [EER-land 1] (48).

(157) Zoals in overweging 80 staat, had de definitieve raming van de productiekosten voor deze locatie, op het moment dat de twee opties inzake investering en locatie werden voorgelegd aan de K-VAI, die op 14 december 2010 een definitief besluit moest nemen, een kostennadeel van 143,3 EUR miljoen voor optie D (Győr) vergeleken met optie C ([locatie 2 in een steungebied binnen de EER dat in aanmerking komt voor regionale steun overeenkomstig artikel 107, lid 3, onder c), VWEU] en [locatie 1 buiten een steungebied in de EER]). Zoals uit de notulen van deze bijeenkomst blijkt, koos de K-VAI op 14 december 2010 op basis van deze analyse van het nulscenario, alsook op basis van verschillende kwalitatieve criteria en de mogelijkheid van staatssteun voor Győr als locatie voor het investeringsproject.

(158) De Commissie bevestigt haar standpunt uit het inleidingsbesluit (zie overweging 110 van onderhavig besluit) dat is voldaan aan de formele vereisten aangaande het stimulerende effect, vastgelegd in punt 38 van de richtsnoeren inzake regionale steunmaatregelen 2007-13: i) aangaande de subsidie (zie overweging 23 van dit besluit) heeft de begunstigde een aanvraag om regionale steun ingediend, en de bevoegde instantie heeft daarop vóór het begin van de werkzaamheden schriftelijk bevestigd dat het project in beginsel, in afwachting van de uitkomst van een grondig onderzoek, voldeed aan de voorwaarden om voor steun in aanmerking te komen; ii) aangaande de belastingaftrek (zie overweging 23 van dit besluit), heeft de begunstigde deze ruim vóór het begin van de werkzaamheden aangevraagd en omdat hiervoor — behoudens goedkeuring door de Commissie — een wettelijke grond bestaat, hoefde de begunstigde niet te wachten op een voorlopige bevestiging van de subsidiabiliteit door de Hongaarse autoriteiten.

(159) Wat betreft het substantiële stimulerende effect meent de Commissie dat de steun daadwerkelijk een belangrijke rol heeft gespeeld bij de keuze van de locatie voor de investering: de beslissing van het Volkswagenconcern om voor Győr als locatie voor het investeringsproject te kiezen werd pas genomen nadat de bevestiging voorhanden was dat op staatssteun gerekend kon worden en door de autoriteiten zou worden gesteund, en de K-VAI (verantwoordelijk voor de definitieve beslissing aangaande de investering en de locatie) keurde de locatie behoudens de verlening van staatssteun goed. Overeenkomstig punt 23 en 25 van de mededeling betreffende de criteria voor diepgaande beoordeling is de Commissie van oordeel dat het door Hongarije voorgelegde nulscenario realistisch is en door authentieke en actuele documenten wordt gestaafd. De steun heeft dus een daadwerkelijk (substantieel) stimulerend effect. Omdat door de steun de financieringskloof kleiner wordt gemaakt ten gunste van Győr, heeft de steun de locatiebeslissing van de begunstigde onderneming beïnvloed. Zonder de steun zou de investering niet in Győr zijn gedaan.

6.6.1.4. Evenredigheid van de steun

(160) Steun is evenredig, indien het bedrag en de intensiteit van de steun beperkt blijven tot het minimum dat vereist is opdat de investering in de steunregio zou worden gedaan.

(161) In het algemeen geldt dat regionale steun in verhouding staat tot de ernst van de problemen van de ondersteunde regio's wanneer hij de geldende regionalesteunplafonds, inclusief de automatische progressieve verlaging van de regionalesteunplafonds voor grote investeringsprojecten (die reeds in de geldende regionalesteunkaart vermeld is), niet overschrijdt. In dit geval is de steunintensiteit niet hoger dan de regionalesteunplafonds, gecorrigeerd door het verlagingsmechanisme, waarop reeds in overweging 110 gewezen werd.

(162) Naast dit in de richtsnoeren inzake regionale steunmaatregelen 2007-13 verankerd algemeen principe van evenredigheid voorziet de mededeling betreffende de criteria voor diepgaande beoordeling in een diepgaande beoordeling. Overeenkomstig scenario 2 van die mededeling zal de steun als evenredig worden beschouwd indien hij gelijk is aan het verschil tussen de nettokosten voor de begunstigde van de investering in de steunregio en de nettokosten van de investering op de alternatieve locatie.

(163) Uit de overgelegde documenten (zie de overwegingen 79 tot en met 82) blijkt, aldus de Commissie, dat de steun tot het vereiste bedrag beperkt was, want het overschrijdt niet het verschil tussen de kosten voor optie D (investeringslocatie Győr) en optie C ([locatie 2 in een steungebied binnen de EER dat in aanmerking komt voor regionale steun overeenkomstig artikel 107, lid 3, onder c), VWEU] en [locatie 1 buiten een steungebied in de EER]). De berekening ten tijde van het nulscenario toont aan dat Győr zonder steun 144,3 miljoen EUR duurder was (in contante waarde van 2010) dan de locatiecombinatie van [locatie 2 in een steungebied binnen de EER dat in aanmerking komt voor regionale steun overeenkomstig artikel 107, lid 3, onder c), VWEU] en [locatie 1 buiten een steungebied in de EER].

(164) Dit kostennadeel bedraagt 153,8 miljoen EUR in de prijzen van 2013, het jaar dat van toepassing is voor de berekening van de steun en dus ook voor de evenredigheid.

(165) De eventuele staatssteun kan deze kloof die het gevolg is van hogere eenmalige kosten verkleinen. Als de steun van 133,3 miljoen EUR in contante waarde van 2013 wordt beschouwd, heeft optie D nog altijd een kostennadeel van 20,5 miljoen EUR vergeleken met optie C. De Commissie merkt op dat het resterende kostennadeel aanvaardbaar was voor het Volkswagenconcern gezien bepaalde niet te kwantificeren strategische voordelen van Győr, zoals de mogelijkheid om alle vier de modellen dankzij de MQB-technologie in één AUDI-fabriek te produceren, en acht de evenredigheid van de steun daarom bewezen.

6.6.2. Negatieve effecten van de steun op de mededinging en het handelsverkeer

(166) Punt 40 van de mededeling betreffende de criteria voor diepgaande beoordeling luidt als volgt: „Wanneer […] uit de contrafeitelijke analyse blijkt dat de investering zonder de steun in ieder geval zou zijn gedaan, weliswaar eventueel op een andere plaats (scenario 2) en wanneer de steun evenredig is, zouden mogelijke aanwijzingen van mededingingsvervalsingen — zoals een groot marktaandeel of een capaciteitstoename in een achterblijvende markt — ongeacht de steun in beginsel hetzelfde zijn.”

(167) Omdat de investeringsbeslissing op scenario 2 steunt en de steun tot het minimum beperkt is, konden geen negatieve effecten voor het handelsverkeer en de mededinging vastgesteld worden. De investering zou op een andere locatie gedaan zijn, en zou dit in ieder geval tot dezelfde mate van verstoring van de mededinging hebben geleid. Derhalve gaat de Commissie ervan uit dat de steun geen negatieve effecten voor de mededinging heeft.

(168) Overeenkomstig punt 53 van de mededeling betreffende de criter