(8)

Met betrekking tot Frankrijk benadrukt de evaluatie van kwetsbaarheden door het ESRB het volgende: a. De schuldenlast van de huishoudens in Frankrijk is relatief hoog in verhouding tot het beschikbare inkomen. De schuldenlast is de afgelopen 10 jaar aanzienlijk toegenomen en de recente dynamiek op de middellange termijn wijst erop dat deze trend zich zou kunnen voortzetten. De voornaamste risico’s die aan een dergelijk niveau van de schuldenlast van de huishoudens verbonden zijn bestaan uit de mogelijkheid van vermindering van de consumptie en tweede ronde-effecten op de financiële stabiliteit ingeval van een macro-economische schok. In de Franse economie zijn echter enkele verzachtende omstandigheden aanwezig. Ten eerste hebben de huishoudens internationaal gezien een hoge spaarquote. In de tweede plaats bestaan er belangrijke sociale vangnetten die erop gericht zijn de gevolgen van een plotselinge inkomensdaling van de kredietnemers in geval van werkloosheid te beperken waardoor de mogelijke tweede ronde-effecten van een macro-economische schok worden verminderd. Ten derde wordt een hoog percentage kredietnemers niet blootgesteld aan het renterisico vanwege het hoge aandeel van vastrentende woningkredieten. b. De groei van de woningkredieten was relatief sterk, zowel op korte als op middellange termijn. De toename van nieuwe woningkredieten is opmerkelijk en dit zou kunnen leiden tot een verdere toename van de totale schuldenlast van de huishoudens. Bovendien wijzen sommige indicatoren erop dat bepaalde huishoudens met woningkredieten in Frankrijk kwetsbaar kunnen zijn voor economische en financiële schokken, met name jonge huishoudens en huishoudens met een lager inkomen met een hogere schuld-inkomens ratio (debt-service-to-income (DSTI) ratio). Daarnaast heeft ongeveer een derde van de nieuwe woningkredieten een lening-waarde ratio (loan-to-income (LTV) ratio) van meer dan 95 % en de gemiddelde lening-inkomen ratio (loan-to-income (LTI) ratio) voor nieuwe leningen bereikte een historische piek in 2017. De gemiddelde looptijd van de woningkredieten is ook toegenomen, terwijl de distributie van de DSTI-ratio’s is verslechterd. Voorlopige microgegevens die de Franse autoriteiten gebruiken om deze ontwikkelingen in het oog te houden, lijken erop te wijzen dat een groot deel van de leningen met een hoge LTV- of DSTI-ratio tot de rijke huishoudens behoren waarvan de leningen worden gedekt door zekerheden en garanties. c. Hoewel er geen sterk bewijs is van een wijdverbreide overwaardering van de niet-zakelijkonroerendgoedprijzen in Frankrijk, zijn de prijzen van woningen in sommige grote steden (12) — met name het gebied rondom Parijs — aanzienlijk gestegen en dit kan de betaalbaarheid van woningen op sommige plaatsen hebben uitgehold. Op lokaal niveau zijn er aanwijzingen dat woningprijzen worden verhoogd in verhouding tot inkomen en huurprijzen. Aangezien een derde van alle verstrekte leningen een hoge LTV-ratio heeft en de toekomstige huizenprijzen kan worden aangepast, kunnen sommige huishoudens een negatief welvaartseffect ondervinden. De rechtstreekse verliezen als gevolg van een potentiële daling van de waarde van onderpand in de hypotheekleningen zullen naar verwachting echter gering zijn als gevolg van verschillende landspecifieke factoren. Ten eerste beperkt het gebruik van de garantieregeling voor onderpand voor woningkredieten (13) het directe kredietrisico voor kredietinstellingen in geval van een daling van de huizenprijzen. Ten tweede wordt geschat dat de potentiële welvaartseffecten voor huishoudens zwakker zijn dan in andere geavanceerde economieën, aangezien er geen mogelijkheid is om contanten of eigen vermogen uit huisherwaarderingen terug te trekken. d. Ongunstige economische en financiële omstandigheden of ongunstige ontwikkelingen op de niet-zakelijkonroerendgoedmarkt kunnen leiden tot de verwezenlijking van directe en indirecte risico’s voor de financiële stabiliteit, gelet op de bovengenoemde kwetsbaarheden. De potentiële directe risico’s voor het bankwezen in Frankrijk hebben betrekking op zowel de mogelijke wanbetalingen van leningen die in een context van een sterke stijging van de huizenprijzen en lage rentetarieven zijn verstrekt, als op de schuldenlast van de huishoudens en de concurrentiedruk, die tot enige versoepeling van de kredietverleningsnormen en een verkleining van de marges hebben geleid. In Frankrijk zal een aantal factoren, zoals het verwachte relatief zwakke onderpandkanaal, belangrijke sociale vangnetten en het de voorkeur voor vastrentende leningen, naar verwachting de directe kredietrisico’s in verband met schokken op de woningmarkt beperken. Als bijvoorbeeld de werkloosheid toeneemt en/of de groei van het gezinsinkomen afneemt, kunnen sommige huishoudens het moeilijker vinden hun schulden af te betalen. De daaraan gerelateerde negatieve inkomsten en welvaartseffecten van het huishouden kunnen de aanvankelijke schok versterken indien huishoudens verplicht zijn hun consumptie te verminderen om hun schulden af te lossen. Dit kan leiden tot tweede ronde-effecten en een toename van de risico’s voor de kredietinstellingen en het financieel stelsel. e. Het ESRB neemt er nota van dat Frankrijk een anticyclisch kapitaalbufferpercentage van 0,5 % heeft aangekondigd om de weerbaarheid van instellingen op preventieve wijze op te bouwen. Bij de kalibratie van deze macroprudentiële maatregel is rekening gehouden met de schuldenlast van de niet-financiële sector in Frankrijk in den brede en die van de sector gezinshuishoudingen in het bijzonder, aangezien de kredietverlening van huishoudens ook wordt ondersteund door het herstel van woningprijzen. Daarom wordt verwacht dat de kapitaalmaatregel de veerkracht van het bankwezen ten opzichte van de geaccumuleerde kwetsbaarheden zal vergroten. Het is echter niet te verwachten dat het de dynamiek van de schuldenlast van de huishoudens of de verslechtering van de kredietvoorwaarden zal beperken. Hoewel de nationale autoriteiten in Frankrijk toezicht houden op de kredietvoorwaarden, bestaan er geen formele richtsnoeren over wat als voorzichtige kredietvoorwaarden moet worden beschouwd. f. De huidige beleidsmaatregelen worden als gedeeltelijk passend en gedeeltelijk voldoende beoordeeld om de geconstateerde systeemrisico’s in verband met kwetsbaarheden in de niet-zakelijkonroerendgoedsector in Frankrijk te beperken. Met name zouden de bestaande kapitaal-gebaseerde macroprudentiële maatregelen kunnen worden aangevuld met andere maatregelen om de kwetsbaarheden ten aanzien van de toenemende schuldenlast van de huishoudens en de tekenen van verslechterende kredietverleningsnormen aan te pakken. Het ESRB erkent de inspanningen van de Franse autoriteiten om de risico’s in de sector van de vastgoedsector te monitoren, alsook hun streven om het monitoringkader verder te verbeteren overeenkomstig Aanbeveling ESRB/2016/14 van het Europees Comité voor systeemrisico’s (14). Desalniettemin kunnen verdere maatregelen nodig zijn om de in Frankrijk geconstateerde kwetsbaarheden aan te pakken. Gezien de stijgende schuldenlast van de huishoudens en de tekenen van verslechterende kredietverleningsnormen kunnen de nationale autoriteiten in Frankrijk de noodzaak van aanvullende preventieve maatregelen, zoals expliciete richtsnoeren voor het verstrekken van leningen, in overweging nemen in de vorm van een aanbeveling of formele kredietnemer-gebaseerde maatregelen.