ddrg/super_eurlex huggingface dataset:
Ondanks de verslechtering van de begrotingssituatie in 2007 is de middellangetermijndoelstelling, een structureel saldo dat in evenwicht is (structureel wil zeggen: conjunctuurgezuiverd, ongerekend eenmalige en andere tijdelijke maatregelen), al ruimschoots bereikt. Door de strategie van het programma verslechtert het structurele saldo in 2008. Het volgens de algemeen aanvaarde methode berekende structurele overschot van een 0,5 % van het bbp in 2007 slaat in 2008 om in een tekort van zo'n 0,5 % van het bbp, dat in de jaren daarna nog verder oploopt tot 0,75 % van het bbp in 2010.

Het nominale saldo slaat om van een overschot van 0,5 % van het bbp in 2007 in een tekort van ongeveer 1 % in de rest van de programmaperiode. Door het (0,75 procentpunt van het bbp) slechtere uitgangsresultaat van 2007 en door de zwakkere macro-economische situatie liggen de nominale begrotingsdoelstellingen voor 2008 en 2009 duidelijk lager dan in de vorige actualisering (het verschil is 1,75 procentpunt van het bbp). Voor 2008 wordt in het programma gerekend op een verdere daling van de ontvangstenquote omdat de samenstelling van de groei tot minder belastingontvangsten leidt. De uitgaven geven juist een stijging te zien. Dit komt door de uitgavenverhogende maatregelen van 2007 en daarvoor en door de uitgavenverhogende maatregelen die in de begroting van 2008 worden aangekondigd. De begrotingsprognoses voor 2009 en 2010 bevatten uitdrukkelijk algemene voorzieningen voor onvoorziene gebeurtenissen van respectievelijk 0,4 % en 0,8 % van het bbp. In 2009 en 2010 zet de daling van de ontvangstenquote door, zij het minder snel. De uitgavenquote stabiliseert zich in 2009 min of meer en daalt in 2010. Ondanks het verslechterende economische en budgettaire klimaat worden de investeringsuitgaven als percentage van het bbp in de programmaperiode opgevoerd om het productiepotentieel van de economie op lange termijn te verhogen.
(5)

Met de in het programma geschetste begrotingsstrategie wordt beoogd de begrotingsconsolidatie in de richting van de middellangetermijndoelstelling (MTD) — die als een structureel begrotingsevenwicht is gedefinieerd — te bespoedigen door het structurele tekort met meer dan 0,5 procentpunt van het bbp per jaar terug te dringen, waarmee tegemoet wordt gekomen aan het door de Raad in zijn advies van 27 februari 2007 over de vorige actualisering van het stabiliteitsprogramma gedane verzoek om „het aanpassingstempo richting de MTD op te voeren”. Volgens de plannen zou de MTD dan ook eerder worden bereikt dan het in de vorige actualisering vastgestelde streefjaar (2012), maar niet meer binnen de programmahorizon (2010). Het programma is erop gericht het tekort van 2,75 % van het bbp in 2007 tegen 2010 in een nominaal begrotingsevenwicht om te buigen. Verwacht wordt dat het primaire overschot zal verbeteren van 1,25 % van het bbp in 2007 tot 3,75 % in 2010. De geplande aanpassing, die vooral aan de ontvangstenzijde zou plaatsvinden, zou deels het gevolg zijn van de tenuitvoerlegging van discretionaire maatregelen op het gebied van de indirecte belastingen en de belastingheffing op onroerend goed, en deels ook voortvloeien uit de verbetering van het belastingstelsel en de intensivering van de strijd tegen belastingontwijking en fraude. De totale uitgaven als percentage van het bbp zouden slechts een lichte daling te zien geven, maar de samenstelling ervan zou veranderen: de sociale uitkeringen zouden een toename met 1 procentpunt van het bbp vertonen, die grotendeels wordt gecompenseerd door bezuinigingen op het intermediaire verbruik. Indien met het mechanische effect van de recente bbp-herziening rekening wordt gehouden, is de in het programma voorkomende begrotingsdoelstelling tegen een in grote lijnen vergelijkbaar macro-economisch scenario vrijwel gelijk aan het in de vorige actualisering voor 2008 opgenomen streefcijfer en beter dan het in de vorige actualisering voor 2009 vervatte streefcijfer. De bruto overheidsschuld, die voor 2007 op 93,4 % van het bbp wordt geraamd en daarmee duidelijk hoger ligt dan de in het Verdrag vastgestelde referentiewaarde van 60 % van het bbp, zal tijdens de programmaperiode naar verwachting met 10 procentpunt teruglopen.
De aan de begrotingsprognoses in het programma verbonden risico's lijken elkaar voor 2008 min of meer in evenwicht te houden, maar in 2009 en 2010 kunnen de begrotingsresultaten slechter uitvallen dan verwacht, ondanks het feit dat aannemelijke macro-economische hypothesen worden gehanteerd. Het programma bevat met name niet genoeg informatie over de maatregelen die moeten worden genomen voor het realiseren van de sterke uitgavenbeheersing die voor de laatste twee jaar van de programmaperiode is gepland, al zouden de uit de pensioenhervorming van 2004 voortvloeiende bezuinigingen op de werkloosheidsuitkeringen en pensioenen tot de daling van de uitgavenquote moeten bijdragen. Evenmin is duidelijk hoe de over de programmaperiode geplande extra uitgaven voor onderwijs, O&O en infrastructuur passen binnen de uitgavendoelstellingen, terwijl ook de verwachte efficiëntieverbetering in de overheidsdiensten met onzekerheid omgeven blijft.

Ten slotte worden in het programma voor 2010 belastingverlagingen aangekondigd, zonder dat wordt aangegeven hoe deze zullen worden gefinancierd. De risico's voor de verwachte ontwikkeling van de schuldquote lijken elkaar nagenoeg in evenwicht te houden: enerzijds is wegens de mogelijk hoger dan voorspelde tekorten een afwijking van het in het programma gepresenteerde aanpassingstraject denkbaar, maar anderzijds zou het nominale bbp hoger kunnen uitkomen dan verwacht.
Volgens het macro-economische scenario van het programma zet de economische opleving door en trekt de reële bbp-groei aan van 1,8 % in 2007 naar 2,2 % in 2008, 2,8 % in 2009 en 3 % in 2010 en 2011. Afgaande op de thans beschikbare informatie (2) berust het scenario na 2008 op optimistische groeihypothesen. Meer bepaald lijken de groeicijfers voor de verschillende componenten van de particuliere vraag aan de hoge kant. Dit geldt in het bijzonder voor de investeringen. Het programma gaat uit van een geleidelijke verbetering van de arbeidsmarkt in de loop van de programmaperiode, maar de werkgelegenheidsprognoses lijken optimistisch.

Gezien de recente stijging van de levensmiddelen- en olieprijzen op de wereldmarkt zijn de prognoses voor de consumenteninflatie wellicht aan de lage kant. Doordat de loonkosten per eenheid product naar verwacht langzamer zullen stijgen dan bij de meeste handelspartners, wordt voor de komende jaren een verbetering van het concurrentievermogen van de economie verwacht. Volgens het programma zal het omvangrijke externe tekort duidelijk afnemen, van 8,8 % bbp in 2006 en naar schatting 7 % bbp in 2007 tot 4,7 % bbp in 2011. Afgaande op de thans beschikbare informatie lijkt de onderliggende verbetering van het negatieve saldo van de lopende overdrachten en primaire inkomens die in de actualisering wordt voorspeld, moeilijk haalbaar.
De budgettaire middellangetermijnstrategie van het programma is er vooral op gericht de macro-economische stabiliteit te bevorderen en de houdbaarheid van de openbare financiën op lange termijn te waarborgen door een begrotingsoverschot te handhaven en er op die manier voor te zorgen dat de middellangetermijndoelstelling (MTD) om een structureel begrotingsevenwicht te bewerkstelligen, wordt overtroffen. Verwacht wordt dat het nominale overheidsoverschot zal teruglopen van 2,6 % van het bbp in 2007 tot 1,3 % in 2008 en in de laatste programmajaren verder zal afnemen tot iets meer en vervolgens iets minder dan 1 %. Het volgens de algemeen aanvaarde methode berekende structurele saldo zal dalen van 1,25 % van het bbp in 2007 tot 0,75 % in 2008 en na 2008 wederom toenemen tot 1,5-1,25 % van het bbp.

In vergelijking met de vorige actualisering van het convergentieprogramma is de begrotingsdoelstelling voor 2008 gehandhaafd en zijn die voor de latere jaren met ongeveer 0,5 procentpunt van het bbp verlaagd tegen de achtergrond van een neerwaartse herziening van de economische prognoses en een opwaartse herziening van de inflatieverwachtingen. Aangenomen wordt dat de ontvangstenquote van de overheid tijdens de programmaperiode met ongeveer 1 procentpunt zal afnemen, een ontwikkeling die vooral terug te voeren is op de daling van het aandeel van de inkomsten- en vermogensbelasting onder invloed van geleidelijke verlagingen van het tarief van de inkomstenbelasting. Verwacht wordt dat de uitgaven tijdens de programmaperiode met ongeveer 1 procentpunt zullen toenemen, waarbij het grootste opwaartse effect uitgaat van de verhoging van de sociale uitkeringen, en met name van de pensioenen, wegens de invoering van een genereuzere indexregeling.
Volgens het macro-economische scenario van het programma zal de economie een zachte landing maken met een reële bbp-groei die geleidelijk terugloopt van 10,5 % in 2007 naar 6,8 % in 2010. Volgens het programma blijft de belangrijkste bijdrage aan de groei afkomstig van de binnenlandse vraag, die evenwel in 2007 en 2008 naar verwachting aanzienlijk zal dalen. Afgaande op de thans beschikbare informatie (2) lijkt dit scenario uit te gaan van plausibele groeihypothesen. De verwachte vertraging van de binnenlandse vraag is evenwel nog geenszins zeker en aan het economisch scenario van het programma zijn zeer grote risico's voor de macro-economische stabiliteit verbonden, inclusief aanhoudende oververhitting met een aanzienlijk risico op een abrupte vertraging later. Voorts is de externe positie van Letland op langere termijn niet houdbaar zonder een grotere aanpassing van de totale vraag en aanbod dan die welke in het programma wordt geschetst.

Uit de programmaprognoses voor inflatie, die plausibel lijken te zijn, blijkt dat Letland ten minste tot 2008 verder verwijderd raakt van nominale convergentie. Voorts blijven de voorspellingen met grote onzekerheden omgeven als gevolg van onder andere de aanhoudende volatiliteit van de energie- en andere grondstoffenprijzen en de verdere ontwikkeling van de huidige loon-prijsspiraal. Loonmatiging bij de overheid is van essentieel belang om de loonstijgingen in de gehele economie binnen de perken te houden, hetgeen noodzakelijk is om de huidige spiraal van stijgende kosten en prijzen te doorbreken en de snelle achteruitgang van het kostenconcurrentievermogen een halt toe te roepen.
Sinds 2003 is er sprake van een krachtige reële bbp-groei van ruim 6 % per jaar, terwijl er grote externe tekorten zijn ontstaan. Het overheidssaldo is dan ook opgelopen van bijna nul tot een overschot van ruim 3 % van het bbp in 2006, waarbij sinds 2003 een anticyclische of vrijwel neutrale begrotingskoers wordt gevolgd. Tegelijkertijd is er binnen de context van de currency board een accommoderend monetair beleid gevoerd. De krachtige economische groei ging vergezeld van tekenen van oververhitting en toenemende macro-economische onevenwichtigheden, die tot uiting kwamen in een aanzwellend extern tekort, een wederom versnellende groei van het bankkrediet en een oplopende inflatie.

De grote externe tekorten in Bulgarije weerspiegelen echter tot op grote hoogte een forse stijging van de investeringen die wordt gevoed door een aanzienlijke instroom van directe buitenlandse investeringen (DBI). De inflatie is hoofdzakelijk teweeggebracht door een door externe factoren veroorzaakte stijging van de levensmiddelen- en energieprijzen. Er heeft zich bij een fors dalende werkloosheid evenwel een verkrapping van de arbeidsmarkt voorgedaan, en in 2007 was er voorts sprake van een sterke versnelling van de loonstijging, die voor het eerst in jaren duidelijk hoger lag dan de productiviteitsgroei. Indien deze ontwikkelingen doorzetten, kunnen ze het concurrentievermogen uithollen en twijfel doen rijzen over de duurzaamheid van de krachtige groei, ook al is, dankzij een gematigde stijging van de reële lonen tot en met 2006 en geaccumuleerde productiviteitsstijgingen sinds 1998, het kostenconcurrentievermogen voor een groot deel in stand gebleven. Vooruitblikkend staat Bulgarije voor de uitdaging deze onevenwichtigheden aan te pakken en tegelijkertijd betere voorwaarden voor een duurzaam inhaalproces te scheppen door het behoedzame begrotingsbeleid en de loonmatiging voort te zetten, de kwaliteit van de overheidsfinanciën te verbeteren, de stabiliteit van de financiële sector te waarborgen en de structurele hervormingen te intensiveren.
In het licht van de beter dan verwachte resultaten voor 2007 zijn de in het stabiliteitsprogramma geschetste begrotingsdoelstellingen — tegen de achtergrond van grotendeels ongewijzigde macro-economische omstandigheden — veel verbeterd in vergelijking met die welke in de laatste actualisering van het convergentieprogramma waren opgenomen. In het stabiliteitsprogramma wordt als meer ambitieuze middellangetermijndoelstelling (MTD) voor de begrotingssituatie een structureel sluitende begroting gehanteerd (structureel wil zeggen: conjunctuurgezuiverd, ongerekend eenmalige en andere tijdelijke maatregelen), in vergelijking met de vroegere MTD van een tekort van 0,5 % van het bbp. De begrotingsstrategie in het stabiliteitsprogramma heeft tot doel deze nieuwe MTD, die reeds in 2007 ruimschoots werd gehaald, tijdens de programmaperiode te handhaven. Aangenomen wordt dat het overheidsoverschot zal teruglopen van 1,5 % van het BBP in 2007 tot ongeveer 0,7 % in 2011; wat het primaire saldo betreft, is de daling meer uitgesproken, van 4,7 % tot 2,8 % van het bbp in 2011. De verkleining van het overschot is grotendeels het resultaat van een daling van de totale inkomsten als percentage van het bbp met 1,25 procentpunt, aangezien wordt aangenomen dat de totale uitgaven met net 0,25 procentpunt van het bbp zullen dalen.

Dit hangt grotendeels samen met de belangrijke besparingen inzake rente-uitgaven, aangezien het ernaar uitziet dat de primaire uitgaven met 0,25 procentpunt zullen stijgen. De beheersing van de uitgaven voor beloning van werknemers, subsidies en overheidsinvesteringen wordt namelijk meer dan gecompenseerd door stijgende sociale uitkeringen en andere uitgaven. De daling van de totale inkomsten vindt hoofdzakelijk plaats in 2008 (1,5 procentpunt van het bbp), aangezien wordt verwacht dat de helft van de buitengewone inkomstenstijging in 2007, ten belope van 1,5 % van het bbp, zich in 2008 niet opnieuw zal voordoen. Verwacht wordt dat de bruto overheidsschuld, geraamd op 60 % van het bbp in 2007, in 2008 zal teruglopen met 11,5 procentpunten van het bbp tot 48,5 % van het bbp. Dit is hoofdzakelijk het gevolg van een hoog primair overschot en een omvangrijke stock-flow adjustment met schuldverlagend effect wegens een aanzienlijke afbouw van financiële activa die gekoppeld zijn aan de amortisatiefondsen. Daarna daalt de schuldquote volgens de prognoses in de loop van de programmaperiode verder met 8 procentpunten van het bbp tot 40,5 % in 2011.
Het overheidsoverschot voor 2007 wordt in de najaarsprognoses 2007 van de diensten van de Commissie geraamd op 3,0 % van het bbp, tegen een in het vorige geactualiseerde convergentieprogramma gehanteerd streefcijfer van 1,2 % van het bbp. Het beter dan verwachte saldo is met name toe te schrijven aan een basiseffect (uitgaande van een hoger feitelijk overschot in 2006 dan in het vorige programma was voorspeld) en aan het feit dat de arbeidsmarkt in 2007 een positievere ontwikkeling liet zien dan verhoopt, hetgeen een gunstiger effect had op de inkomsten en, in mindere mate, op de uitgaven dan waarmee rekening was gehouden.

In overeenstemming met de impliciete beleidsaanbeveling die in het advies van de Raad van 27 februari 2007 over de vorige actualisering van het convergentieprogramma (3) was vervat, zou het structurele saldo in 2007 aanzienlijk zijn verbeterd, hetgeen duidt op een anticyclische budgettaire beleidskoers sprake in 2007.
De actualisering heeft als voornaamste doelstelling het buitensporige tekort in 2009 te verhelpen (door het terug te dringen van 6,2 % van het bbp in 2007 tot 3,2 % van het bbp in 2009 (4)), in overeenstemming met de vorige actualisering en tegen de achtergrond van een algemeen genomen vergelijkbaar macro-economisch scenario, en het vervolgens verder te reduceren tot 2,2 % van het bbp in 2011. Daar wordt aangenomen dat de rente-uitgaven na 2008 geleidelijk zullen afnemen, zou de verbetering van het primaire saldo iets beperkter uitvallen: het zou omslaan van een tekort van 2,2 % van het bbp in 2007 in een overschot van 1,1 % van het bbp in 2011. De actualisering bevestigt dat als middellangetermijndoelstelling (MTD) voor de begrotingssituatie een structureel tekort (d.w.z. het conjunctuurgezuiverde tekort, ongerekend eenmalige en andere tijdelijke maatregelen) van 0,5 % van het bbp wordt gehanteerd, dat naar verwachting niet binnen de programmaperiode zal worden gehaald.

Volgens de plannen zou de begrotingsconsolidatie worden bewerkstelligd door de uitgavenquote in 2007 met 1,5 procentpunt en over de hele programmaperiode met 6 procentpunt te verminderen. Dit zou de vanaf 2008 optredende daling van de ontvangstenquote met ongeveer 2 procentpunt (die vooral voortvloeit uit een vermindering van de belastingdruk wegens de belastingarme samenstelling van de bbp-groei) ruimschoots compenseren. Nadat in 2009 een einde komt aan de bevriezing van de uitgaven, zou de vermindering van de uitgavenquote vooral worden gerealiseerd door geleidelijk structurele hervormingen door te voeren in het openbaar bestuur, het onderwijs, de gezondheidszorg en de pensioenen, alsook door de prijssubsidies verder te verlagen. De bruto overheidsschuld, die voor 2007 op ongeveer 65 % van het bbp wordt geraamd en daarmee hoger ligt dan de in het Verdrag vastgestelde referentiewaarde van 60 % van het bbp, zal tijdens de programmaperiode naar verwachting met 3,6 procentpunt teruglopen.
De actualisering houdt vast aan de hoofddoelstelling uit het vorige programma om de middellangetermijndoelstelling (MTD) voor de begrotingssituatie, namelijk een structureel tekort van 0,9 % van het BBP, te bereiken in 2011, dus na de programmaperiode (structureel wil zeggen: voor de conjunctuur gecorrigeerd, ongerekend eenmalige en andere tijdelijke maatregelen). Het programma mikt op een stabilisering van het nominaal tekort op 2,9 % van het BBP in de periode 2007-2009 en op een vermindering tot 2,4 % van het BBP in 2010. Het primaire saldo vertoont eenzelfde ontwikkeling. In de periode 2007-2009 worden geen budgettaire beleidsinspanningen geleverd. Het structureel tekort stabiliseert zich op ongeveer 3,5 % van het BBP en eerst voor 2010 wordt een aanpassing van 0,75 % richting de MTD beoogd. In vergelijking met het vorige convergentieprogramma, waarin werd gemikt op een betrekkelijk geleidelijke en niet op een pas aan het einde van de programmaperiode te verrichten aanpassing richting MTD zijn de begrotingsdoelstellingen ondanks de meer optimistische groeihypothesen voor 2008-2009 minder ambitieus. De aanpassing in de actualisering komt tot stand via een duidelijke stijging van de ontvangstenquote (met 3,5 procentpunten, waarbij grotendeels wordt uitgegaan van optimistische prognoses voor de ontvangsten), die de aanzienlijke stijging van de uitgavenquote (met bijna 3 procentpunten) nog overtreft.

De grootste bijdrage aan de stijging van de inkomsten (1,4 procentpunt van het BBP) is afkomstig van belastingen. Er wordt namelijk gerekend op omvangrijke ontvangsten uit directe belastingen (meer inkomstenbelasting omdat het gemiddelde inkomen en het aantal werknemers naar verwachting een gunstige ontwikkeling zullen vertonen, terwijl de vennootschapsbelastingen toenemen dankzij de vermindering van de sociale bijdragen van werkgevers), maar ook op hogere ontvangsten dankzij BTW-maatregelen (die betrekking hebben op het tijdstip van sommige BTW-ontvangsten), die evenwel onvoldoende in het programma worden toegelicht. De „overige inkomsten” vertonen eenzelfde stijging, die onder meer samenhangt met een verwachte toename van EU-middelen. Wat de sociale bijdragen betreft, staan voor 2008 verscheidene hervormingsmaatregelen op de agenda (de tarieven worden met 6 procentpunten verlaagd, er wordt een tweede pensioenpijler ingevoerd en de bijdragegrondslag wordt verbreed door de bovengrens van vijf keer het gemiddelde loon te schrappen en de toeslagen in de belastinggrondslag op te nemen), die naar verwachting netto een positief effect zullen hebben. Aan de uitgavenzijde is de verandering in belangrijke mate terug te voeren op een forse stijging van de overheidsinvesteringen dankzij een verwachte aanzienlijk forsere opname van EU-middelen, hetgeen ambitieus lijkt. Voorts wordt een aanzienlijke stijging van de sociale uitkeringen (in het bijzonder pensioenen) verwacht. Deze stijging zal slechts gedeeltelijk teniet worden gedaan door een forse daling bij de beloning van werknemers en bij de subsidies (die in het programma in beide gevallen niet wordt onderbouwd).
(5)

Het voornaamste doel van de begrotingsstrategie van het programma is een structureel overschot, ofwel een conjunctuurgezuiverd overschot, ongerekend eenmalige en andere tijdelijke maatregelen, van 1 % van het bbp aan het eind van de kabinetsperiode in 2011. Aldus wil Nederland zich in de gehele programmaperiode volledig houden aan zijn MTD voor de begrotingssituatie, namelijk een structureel tekort van 0,5 tot 1 % van het bbp. Na de duidelijke verslechtering in 2007 wordt in het programma gerekend op een terugkeer naar geringe, min of meer stabiele nominale overschotten. Het primaire saldo volgt eenzelfde traject en blijft met 2,75 % van het bbp in de periode 2008-2010 op een stabiel niveau. In de vorige actualisering van het stabiliteitsprogramma was er nog van uitgegaan dat de groei niet in 2009 maar al in 2008 zou vertragen, en was nog gemikt op een min of meer sluitende overheidsbegroting tot 2008 en op een overschot van bijna 1 % van het bbp in 2009. In de huidige actualisering vindt de nominale aanpassing in de programmaperiode geheel aan de ontvangstenzijde en ook eerder, namelijk in 2008, plaats. Dit komt met name door een stijging van de gasbaten, een discretionaire verhoging van de sociale premies en gunstige economische groeivooruitzichten. Het is de bedoeling dat de overheidsuitgaven worden gebonden aan reële uitgavenplafonds, die in de ontwerp-begroting voor 2008 al voor de gehele kabinetsperiode zijn vastgesteld.