*****

BESCHIKKING VAN DE COMMISSIE

van 14 februari 1990

betreffende het ontwerp van een Spaans ministerieel besluit inzake logistieke ondersteuning van de vissersvloot in 1988

(Slechts de tekst in de Spaanse taal is authentiek)

(90/554/EEG)

DE COMMISSIE VAN DE EUROPESE

GEMEENSCHAPPEN,

Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Economische Gemeenschap, en met name op artikel 93, lid 2, eerste alinea,

Na de belanghebbenden overeenkomstig het bepaalde in artikel 93, lid 2, eerste alinea, van het Verdrag te hebben aangemaand hun opmerkingen mede te delen, en gezien deze opmerkingen,

Overwegende hetgeen volgt:

I. Chronologie en beschrijving van de steunmaatregel - Procedure

Bij brieven van de Permanente Vertegenwoordiging van Spanje bij de Europese Gemeenschappen van 29 september 1988 en 30 januari 1989, die bij de Commissie op 4 oktober 1988, respectievelijk 1 februari 1989 zijn geregistreerd, heeft de Spaanse Regering de Commissie overeenkomstig artikel 93, lid 3, van het Verdrag in kennis gesteld van een ontwerp van ministerieel besluit inzake logistieke ondersteuning van de vissersvloot in 1988, en van bepaalde aanvullende inlichtingen waarom de Commissie op 25 oktober 1988 had verzocht.

Steun voor logistieke ondersteuning van de vissersvloot

Om de bevoorrading van de Spaanse vissersvloot die in verafgelegen wateren vist en zich daardoor moeilijk kan bevoorraden, te vergemakkelijken, heeft de Spaanse Regering een krediet van ongeveer 750 000 ecu gereserveerd voor steun voor de bevoorrading van vissersvaartuigen door vaartuigen voor logistieke ondersteuning (levensmiddelen, motorbrandstof, enz.). In het ontwerp-besluit wordt de procedure voor het onderzoek van aanvragen om deze steun omschreven.

De steun, die bedoeld is om maximaal 75 % van de kosten van de vaartuigen voor logistieke ondersteuning te financieren, zal bij voorkeur worden verleend voor de bevoorrading van vissersvaartuigen die permanent vissen in visserijzones waar zij zich niet in communautaire havens kunnen bevoorraden en die, wegens moeilijkheden bij de bevoorrading in vreemde havens, genoopt zijn een beroep te doen op vaartuigen voor logistieke ondersteuning.

De reders van vissersvaartuigen die zijn aangesloten bij een door Spanje erkende producentenorganisatie voor de verre-zeevisserij kunnen een aanvraag voor de betrokken steun indienen die vergezeld moet gaan van bewijzen van de bevoorrading door een vaartuig voor logistieke ondersteuning. Indien de aanvraag wordt aanvaard, vergoeden de Spaanse autoriteiten een gedeelte van de vrachtkosten van het vaartuig voor logistieke ondersteuning.

De in de genoemde ontwerp-steunmaatregel bedoelde steun is hoofdzakelijk bestemd voor de vloten van zegen- en trawlvaartuigen met vriesinrichting (vaartuigen voor de visserij op tonijn, heek, en week- en schaaldieren). Het ontwerp betreft de bevoorrading van vissersvaartuigen door vaartuigen voor logistieke ondersteuning onder normale omstandigheden; het heeft geen betrekking op noodgevallen.

Onderzoek door de Commissie

Na een eerste onderzoek is de Commissie tot de bevinding gekomen dat de steun voor logistieke steunverlening aan de vissersvloot een werkingssteun (steun voor de bedrijfsvoering) is, zonder reële tegenprestatie van de begunstigden, en tot een verlaging van de produktiekosten zou leiden. Dergelijke steun zou een aanzienlijke rechtstreekse invloed hebben op de mededinging en op het handelsverkeer tussen de Lid-Staten. De steunmaatregel werd daarom op grond van artikel 92 van het Verdrag onverenigbaar geacht met de gemeenschappelijke markt.

De Commisie heeft bijgevolg besloten ten aanzien van deze steunmaatregel de procedure van artikel 93, lid 3, van het Verdrag in te leiden en heeft de Spaanse Regering bij brief van 31 maart 1989 aangemaand haar opmerkingen mede te delen.

Opmerkingen van de belanghebbenden

Slechts één Spaanse producentenorganisatie heeft de Commissie haar opmerkingen meegedeeld. Zij betreurt het dat zoveel tijd verstreken is tussen de eerste kennisgeving en de beslissing van de Commissie om de procedure van artikel 92, lid 2, van het Verdrag in te leiden. Zij wijst op het uitzonderlijke van de bevoorrading door vaartuigen voor logistieke ondersteuning, die alleen gebeurt wanneer de betrokken schepen zich in de verre havens onmogelijk of slechts tegen buitensporige prijzen kunnen bevoorraden, en is daarom van oordeel dat de meegedeelde ontwerp-steunmaatregel kan worden beschouwd als steun voor technische bijstand op zee als bedoeld in punt II.B.5 van de richtsnoeren voor het onderzoek van de nationale steunmaatregelen in de visserijsector (1).

II. Opmerkingen van de Spaanse Regering

Bij brief van 10 mei 1989 heeft de Spaanse Regering, in antwoord op de aanmaningsbrief van de Commissie van 31 maart 1989, verscheidene opmerkingen ten gronde gemaakt en tevens ten aanzien van de wenselijkheid van dit ontwerp voor een steunmaatregel.

De Spaanse Regering is van oordeel dat het gaat om steun voor de bevoorrading van vissersvaartuigen die beperkt blijft tot de onmiddellijke behoeften waarvoor de vissersvaartuigen normaal niet door passende voorzieningen en bevoorrading zelf kunnen zorgen. Dergelijke steunmaatregelen vormen geen vervalsing of dreiging van vervalsing van de mededinging tussen de Lid-Staten en zullen in ieder geval geen verandering brengen in de handelsvoorwaarden in een mate die met het gemeenschappelijk belang onverenigbaar is.

Deze steunmaatregelen kunnen derhalve worden beschouwd als steun voor technische bijstand op zee als bedoeld in punt II.B.5 van de genoemde richtsnoeren. In dit verband zou er in de brief van de Commissie van 31 maart 1989 een taalkundige incoherentie zijn ten opzichte van de Spaanse en de Franse tekst van de richtsnoeren. Deze incoherentie heeft betrekking op de woorden »aux cas d'urgence", welke in de Spaanse tekst van de richtsnoeren door »a las necesidades inmediatas" en in de brief door »una situación de emergencia" zijn vertaald.

Wat de wenselijkheid van deze steunmaatregelen betreft, heeft de Spaanse Regering de volgende redenen aangevoerd:

- De verre-zeevisserijvloot is in vergelijking met de reders die zich in de havens van de Gemeenschap bevoorraden, benadeeld door de afstand tot de bevoorradingshavens en de daar gevraagde prijzen.

- De verre-zeevisserijvloot heeft op de markt van de Gemeenschap een betrekkelijk ongunstige concurrentiepositie ten opzichte van de kustvisserij- en zeevisserijvloten van de Gemeenschap (verse produkten als substituut voor bevroren produkten), ten opzichte van de vloten die vissen in zones die grenzen aan de gebruikelijke visserijzones en waarvoor aan de grens van de Gemeenschap een preferentiële regeling geldt, en ten opzichte van de vloten van de landen met staatshandel, die zwaar worden gesubsidieerd en die bij de uitoefening van hun activiteit op dezelfde voorwaarden toegang krijgen tot de traditionele visserijzones.

III. Juridische beoordeling

De in het meegedeelde ontwerp-besluit bedoelde vergoeding van een deel van de vrachtkosten die in rekening worden gebracht door het bevoorradingsschip, mag worden uitgekeerd aan de reders die bij een erkende producentenorganisatie voor de verre-zeevisserij zijn aangesloten. Overeenkomstig artikel 1 van Verordening (EEG) nr. 105/76 van de Raad van 19 januari 1976 betreffende de erkenning van de producentenorganisaties in de visserijsector (2), is de Lid-Staat bevoegd tot erkenning van de producentenorganisaties bedoeld in artikel 5 van Verordening (EEG) nr. 3796/81 van de Raad van 29 december 1981 houdende een gemeenschappelijke ordening der markten in de sector visserijprodukten (3).

Deze vergoeding wordt in beginsel alleen toegekend aan de reders die de verre-zeevisserij beoefenen en die voor de bevoorrading van hun vissersvaartuig gebruik maken van een vaartuig voor logistieke ondersteuning. Bij voorrang worden aanvragen in aanmerking genomen die betrekking hebben op de bevoorrading van vaartuigen die zich permanent in de visserijzones bevinden en zich niet in havens van de Gemeenschap kunnen bevoorraden en die, wegens de moeilijkheden om zich in vreemde havens te bevoorraden, ertoe worden genoopt een beroep te doen op vaartuigen voor logistieke ondersteuning.

Het betreft hier bevoorrading die inherent is aan de uitoefening van de visserij door het betrokken vissersvaartuig, en die niet uitsluitend betrekking heeft op noodgevallen of onvoorzienbare omstandigheden.

De logistiek speelt een belangrijke rol, vooral bij de exploitatie van de vaartuigen voor de verre-zeevisserij. De reders van dergelijke vaartuigen moeten trachten een evenwicht te vinden tussen, enerzijds, maximalisatie van het aantal visdagen om zo het rendement van de visserijactiviteit van het vaartuig op te voeren en, anderzijds, minimalisatie van het aantal dagen waarop het vaartuig niet kan vissen in verband met bevoorrading, aflossing van de bemanning, vervoer van de vangst, en onderhoud van het vaartuig en van het vistuig; tegen deze achtergrond moet worden gekozen tussen de door de kuststaten geboden voorzieningen en het gebruik van een ondersteuningsvaartuig.

In die omstandigheden kan vergoeding van een gedeelte van de vrachtkosten van het voor de bevoorrading van de vissersvaartuigen gebruikte ondersteuningsvaartuig de produktiekosten verlagen en het inkomen van de ontvanger van de vergoeding verhogen.

Het doel van het ontwerp-besluit is om de verre-zeevisserijvloot in staat te stellen zich te bevoorraden tegen prijzen die vergelijkbaar zijn met die in de havens van de Gemeenschap. Gezien dit doel en de uitvoeringsbepalingen in het meegedeelde ontwerp-besluit, is de Commissie van oordeel dat de vergoeding van een gedeelte van de vrachtkosten van het voor de bevoorrading van het betrokken vissersvaartuig gebruikte ondersteuningsvaartuig een steun voor de bedrijfsvoering is, zonder reële tegenprestatie van de begunstigde.

Deze steun, die wordt verleend aan de Spaanse vloot voor de verre-zeevisserij, bestaande uit zegen- en trawlvaartuigen met vriesinrichting (waarmee wordt gevist op tonijn, heek en week- en schaaldieren), kan de concurrentiepositie van de betrokken Spaanse reders verstevigen, vooral ten opzichte van de reders van vissersvaartuigen uit andere Lid-Staten, met name uit Italië en Frankrijk, die ook de verre-zeevisserij beoefenen. De Spaanse vloot voor de verre-zeevisserij is namelijk de grootste (qua produktie en aantal vaartuigen) van de vloten van dit type die onder de vlag van de Lid-Staten varen en haalde in 1988 een produktie van ongeveer 185 000 ton bevroren tonijn, 60 000 ton week- en schaaldieren en 120 000 ton bevroren heek. Van de totale aanvoer van deze produkten door de vissersvloot van de Gemeenschap neemt de vloot die onder Spaanse vlag vaart, meer dan 60 % voor haar rekening en voor bepaalde van deze produkten, zoals bevroren heek, kan het percentage zelfs op 80 worden geraamd. De betrokken steun vervalst bijgevolg de mededinging in de visserijsector.

Het intracommunautaire handelsverkeer in de betrokken produkten is belangrijk. De Spaanse invoer uit en uitvoer naar de andere Lid-Staten bedroeg in 1988 9 800 ton, respectievelijk 54 000 ton voor tonijn, 154 000 ton, respectievelijk 48 000 ton voor week- en schaaldieren en 74 000 ton, respectievelijk 19 700 ton voor heek. De steun heeft bijgevolg een ongunstige invloed op het handelsverkeer tussen de Lid-Staten.

Door de ongunstige invloed op het handelsverkeer tussen de Lid-Staten vervalst of dreigt de steun de mededinging te vervalsen, met name ten opzichte van de reders in de andere Lid-Staten die de verre-zeevisserij beoefenen en die zich in een gelijkaardige situatie bevinden als de Spaanse reders. Deze steun kan niet als verenigbaar met de gemeenschappelijke markt worden beschouwd op grond van nadelen zoals die welke door de Spaanse Regering zijn genoemd of op grond van de vertaling van bepaalde woorden die wijzen op een categorie van steunmaatregelen waartoe de betrokken steun duidelijk niet behoort.

IV

Aangezien deze steunmaatregelen worden gefinancierd met staatsmiddelen en zij de concurrentiepositie van bepaalde Spaanse reders versterken ten opzichte van de reders uit andere Lid-Staten, valt de in het meegedeelde ontwerp-besluit bedoelde steun onder artikel 92, lid 1, van het Verdrag, waarin het beginsel is vastgelegd dat alle steunmaatregelen die aan de daarin vermelde criteria beantwoorden, onverenigbaar zijn met de gemeenschappelijke markt.

De uitzonderingen op dit beginsel die zijn vastgelegd in artikel 92, lid 2, van het Verdrag, zijn, gezien de aard en de doelstellingen van de overwogen steun, in dit geval niet van toepassing en de Spaanse Regering heeft zich daarop ook niet beroepen.

De in artikel 92, lid 3, van het Verdrag vermelde uitzonderingsbepalingen hebben betrekking op de verwezenlijking van doelstellingen die in het belang zijn van de Gemeenschap en niet alleen in het belang van een bepaalde sector van een nationale economie. Deze uitzonderingsbepalingen moeten bij de beoordeling van elk regionaal of sectorieel steunprogramma strikt worden geïnterpreteerd. Uitzonderingen mogen slechts worden toegestaan in gevallen waarin de Commissie kan vaststellen dat de steun noodzakelijk is voor de verwezenlijking van een van de in deze bepalingen vermelde doelstellingen.

Als deze uitzonderingen zouden worden toegestaan voor steunmaatregelen die niet in een tegenprestatie van de begunstigde voorzien, zou dat betekenen dat aantasting van het handelsverkeer tussen de Lid-Staten en concurrentiedistorsies zouden worden toegestaan die vanuit het communautaire belang niet kunnen worden verantwoord.

Het bestaan van een dergelijke tegenprestatie kon in dit geval niet worden vastgesteld en de Spaanse Regering heeft geen andere motivering kunnen geven - en de Commissie van haar kant heeft er ook geen andere kunnen vinden - dan de toekenning van een financieel voordeel aan de hele vloot voor de verre-zeevisserij die met bevoorradingsmoeilijkheden te kampen heeft. Deze motivering volstaat niet om te concluderen dat de betrokken steun aan de voorwaarden voor toepassing van een van de uitzonderingsbepalingen van artikel 92, lid 3, van het Verdrag voldoet.

Wat de uitzondering betreft voor steunmaatregelen om de ontwikkeling van bepaalde vormen van economische bedrijvigheid te vergemakkelijken, zij opgemerkt dat de in het meegedeelde ontwerp-besluit vervatte steunmaatregelen niet tot een economische ontwikkeling in de zin van artikel 92, lid 3, onder c), van het Verdrag kunnen leiden. Bovendien is het intracommunautaire handelsverkeer in visserijprodukten van zodanige omvang dat niet kan worden gesteld dat de voorwaarden waaronder het handelsverkeer geschiedt, niet zodanig worden veranderd dat het gemeenschappelijke belang wordt geschaad.

De meegedeelde steunmaatregelen behoren ook niet tot de verwerkingssteun die rechtstreeks verband houdt met een herstructureringsplan dat als verenigbaar met de gemeenschappelijke markt wordt beschouwd.

Omdat de meegedeelde maatregelen algemene omstandigheden betreffen, kunnen zij niet worden beschouwd als steunmaatregelen voor technische bijstand op zee, als bedoeld in punt II.B.5 van de richtsnoeren, die verenigbaar zijn met de gemeenschappelijke markt voor zover de bijstand beperkt blijft tot de onmiddellijke behoeften waarvoor de vissersvaartuigen normaal zelf niet kunnen zorgen door passende voorzieningen en bevoorrading. In dit punt van de richtsnoeren voor de steun voor de zeevisserij wordt veeleer technische bijstand op zee in werkelijk buitengewone omstandigheden bedoeld. Uit het voorafgaande volgt dat de in het meegedeelde ontwerp-besluit vervatte steunmaatregelen niet voldoen aan de voorwaarden om in aanmerking te komen voor toepassing van een van de uitzonderingen van artikel 92, leden 2 en 3, van het Verdrag, en dat deze bijgevolg onverenigbaar zijn met de gemeenschappelijke markt,

HEEFT DE VOLGENDE BESCHIKKING GEGEVEN:

Artikel 1

De steun die wordt verleend om vissersvaartuigen die de verre-zeevisserij beoefenen, door vaartuigen voor logistieke ondersteuning te laten bevoorraden, en die wordt beoogd met het Spaanse ontwerp-ministerieel besluit inzake logistieke ondersteuning van de vissersvloot in 1988, dat op 29 september 1988 is aangemeld, is krachtens artikel 92 van het Verdrag onverenigbaar met de gemeenschappelijke markt voor zover deze steun niet wordt verleend voor technische bijstand op zee, als bedoeld in de richtsnoeren voor de steunmaatregelen van de Staten in de visserijsector, die beperkt blijft tot de onmiddellijke behoeften waarvoor de vissersvaartuigen normaal niet zelf kunnen zorgen door passende voorzieningen en bevoorrading. Deze steunmaatregelen mogen bijgevolg niet ten uitvoer worden gelegd en de steun mag niet worden toegekend.

Artikel 2

Spanje deelt de Commissie binnen twee maanden na de datum van de kennisgeving van deze beschikking mee welke maatregelen zijn genomen om hieraan gevolg te geven.

Artikel 3

Deze beschikking is gericht tot het Koninkrijk Spanje.

Gedaan te Brussel, 14 februari 1990.

Voor de Commissie

Manuel MARÍN

Vice-Voorzitter

(1) PB nr. C 313 van 8. 12. 1988, blz. 21.

(2) PB nr. L 20 van 28. 1. 1976, blz. 39.

(3) PB nr. L 379 van 31. 12. 1981, blz. 1.