Mededeling overeenkomstig artikel 19, lid 3, van Verordening nr. 17 van de Raad betreffende een verzoek om een negatieve verklaring of een vrijstelling op grond van artikel 81, lid 3, van het EG-Verdrag (zaak nr. 37.632 - UEFA-regeling inzake "de integriteit van de UEFA-competities voor clubelftallen: de onafhankelijkheid van de clubs")

(1999/C 363/02)

(Voor de EER relevante tekst)

I. DE FEITEN

1. DE AANMELDING

1. Op 14 oktober 1999 verzocht de Union des Associations Européennes de Football (UEFA) om een negatieve verklaring of, subsidiair, om een vrijstelling op grond van artikel 81, lid 3, van het EG-Verdrag met betrekking tot de UEFA-regeling: "Integriteit van de UEFA-competities voor clubelftallen: de onafhankelijkheid van de clubs".

2. De UEFA is een vereniging die in Nyon in Zwitserland gevestigd is. Zij is bevoegd voor het Europees voetbal. Het lidmaatschap van de UEFA staat open voor alle Europese nationale voetbalbonden. De UEFA telt momenteel 51 aangesloten bonden. 18 ervan zijn gevestigd op het grondgebied van de Europese Unie. In het algemeen is er per lidstaat van de Europese Unie en de EER één voetbalbond die de sport op nationaal niveau organiseert. Een uitzondering hierop is het Verenigd Koninkrijk waar Engeland, Wales, Schotland en Noord-Ierland om historische redenen elk hun eigen voetbalbond hebben. In haar hoedanigheid van FIFA-vereniging (Fédération Internationale de Football Association) voor Europea, regelt de UEFA het voetbal in Europa en organiseert internationale voetbalcompetities en internationale tornooien op Europees niveau. Tot het Europees voetbalseizoen 1998/1999 heeft de UEFA drie belangrijke competities voor clubelftallen georganiseerd: de Champions league, de beker voor bekerwinnaars en de UEFA-beker. Recentelijk heeft de UEFA de breker voor bekerwinnaars afgeschaft. Om die reden worden vanaf het seizoen 1999/2000 nog slechts de Champions league (met een groter aantal clubs) en de UEFA-beker georganiseerd.

2. DE AANGEMELDE MAATREGEL

3. De aangemelde regeling werd door het Uitvoerend Comité van de UEFA goedgekeurd op 19 mei 1998. Op 24 november 1998 werd op een buitengewone conferentie van de voorzitters van de bij de UEFA aangesloten bonden unaniem een resolutie goedgekeurd waarin de bonden bevestigden dat zij "de UEFA-regeling en de onderliggende sportbeginselen zonder voorbehoud steunen".

4. In de regeling die "Integriteit van de UEFA-competities voor clubelftallen: onafhankelijkheid van de clubs" heet, is het volgende voorzien:

"A. Algemeen beginsel

Het is van fundamenteel belang dat de sportieve integriteit van de UEFA-competities voor clubelftallen wordt beschermd. Om dit te bewerkstelligen behoudt de UEFA zich het recht voor op te treden en dienstige maatregelen te treffen wanneer blijkt dat dezelfde natuurlijke of rechtspersoon de leiding, het bestuur en/of de sportieve prestaties van twee of meer clubs die aan dezelfde UEFA-competitie deelnemen, kan beïnvloeden.

B. Criteria

Om toegelaten te worden tot de UEFA-competities voor clubelftallen gelden de onderstaande criteria bovenop de respectieve competitievoorschriften:

1. Een club die aan een UEFA-competitie voor clubelftallen deelneemt, mag, noch rechtstreeks noch zijdelings:

a) effecten of aandelen van een andere club bezitten of verhandelen, of

b) lid zijn van een andere club, of

c) in welke hoedanigheid ook, betrokken zijn bij de leiding, het bestuur en/of de sportieve prestaties van een andere club, of

d) enige macht uitoefenen over de leiding, het bestuur en/of de sportieve prestaties van een andere club

die aan dezelfde UEFA-competitie deelneemt.

2. Geen enkele persoon mag terzelfder tijd, rechtstreeks of zijdelings, in welke hoedanigheid ook, betrokken zijn bij de leiding, het bestuur en/of de sportieve prestaties van twee of meer clubs die aan dezelfde UEFA-competitie deelnemen.

3. Wanneer twee of meer clubs onder gezamenlijke zeggenschap staan, mag slechts een ervan deelnemen aan dezelfde competitie. In dit verband oefent een natuurlijke of rechtspersoon de zeggenschap over een club uit wanneer hij/zij:

a) de meerderheid van de stemrechten van de aandeelhouders bezit, of

b) het recht heeft om de meerderheid van de leden van het bestuur, de leiding of het toezichthoudend orgaan aan te stellen of te ontslaan, of

c) aandeelhouder is en de meerderheid van de stemrechten van de aandeelhouders controleert krachtens een overeenkomst met de andere aandeelhouders van de betrokken club.

4. Het UEFA-comité voor clubelftallen competities neemt de eindbeslissing met betrekking tot de toelating van clubs tot die competities. Bovendien behoudt het comité zich het recht voor om op te treden ten aanzien van clubs die tijdens de lopende competitie niet langer aan de bovengenoemde criteria voldoen.".

5. Het UEFA-comité voor clubelftallen competities heeft de criteria vastgesteld voor de selectie van de club die aan de competitie mag deelnemen, ingeval twee of meer clubs welke "onder gezamenlijke zeggenschap" staan, voor deelname aan een UEFA-competitie woden voorgesteld. In de selectiecriteria is het volgende bepaald:

"Toelatingscriteria

Voor zover de nieuwe voorschriften die de integriteit van de UEFA-competities moeten garanderen, betrekking hebben op twee of meer clubs, past het UEFA-comité voor clubelftallen competities achtereenvolgens de volgende criteria toe om vast te stellen welke club tot de betrokken competitie wordt toegelaten:

A. Toelating van een club

I. Clubcoëfficiënt van de UEFA (cumulatieve coëfficiënt van de laatste vijf seizoenen):

De club met de hoogste clubcoëfficient wordt toegelaten tot de betrokken UEFA-competitie.

II. UEFA-coëfficiënt van de nationale bond (cumulatieve coëfficiënt van de laatste vijf seizoenen):

Indien twee of meer clubs dezelfde clubcoëfficiënt hebben (zie I hierboven) wordt rekening gehouden met de huidige UEFA-coëfficiënt van de respectieve nationale voetbalbonden. De club waarvan de voetbalbond de hoogste coëfficiënt heeft, wordt toegelaten tot de betrokken UEFA-competitie.

III. Lottrekking

Indien twee of meer clubs, rekening houdend met de coëfficiënt van de nationale voetbalbond (zie II hierboven), eenzelfde coëfficiënt hebben, wordt bij lottrekking een beslissing genomen.

B. Toewijzing van een vrijgekomen plaats

De nationale voetbalbond van een club die, op grond van de bovenstaande criteria, niet is toegelaten tot een UEFA-competitie voor clubelftallen, kan de aldus vrijgekomen plaats toewijzen aan een andere club. In beginsel moet die vrijgekomen plaats worden toegewezen aan de club die in het nationale kampioenschap onmiddellijk na de club die niet is toegelaten (tot de Champions league en de UEFA-beker), geëindigd is. In de UEFA-beker voor bekerwinnaars, kan de verliezende nationale finalist of, indien nodig, een de van de clubs die de halve finales hebben gespeeld, de plaats innemen van de niet-toegelaten club. Het UEFA-comité voor clubelftallen competities heeft het recht om de toelating van de vervangende club te bevestigen.".

6. De regeling kan als volgt worden samengevat: 1. geen enkele club mag een financieel of managementbelang hebben in een andere club die deelneemt aan dezelfde UEFA-competitie; 2. geen enkele persoon mag betrokken zijn bij de leiding van twee of meer clubs die deelnemen aan dezelfde UEFA-competitie en 3. geen enkele persoon of onderneming mag twee of meer clubs controleren die deelnemen aan dezelfde UEFA-competitie.

3. DE ARGUMENTEN VAN DE UEFA TEN GUNSTE VAN EEN NEGATIEVE VERKLARING

7. Volgens de UEFA 1. is de regeling erop gericht de integriteit van de competitie en de onzekerheid van de uitkomst in de door haar georganiseerde internationale competities voor clubelftallen te vrijwaren; 2. wordt deze doelstelling nagestreefd door het vermijden van "belangenconflicten" welke zouden kunnen ontstaan wanneer een individu of een onderneming in staat zou zijn de sportieve prestaties van twee (of meer) clubs die deelnemen aan dezelfde competitie, te beïnvloeden, hetgeen zou kunnen leiden tot een manipulatie van de resultaten; 3. houdt de regeling geen verband met economische of commerciële activiteiten en heeft zij uitsluitend betrekking op voetballen als sport; 4. valt de regeling buiten de werkingssfeer van de mededingingsbepalingen van het EEG-Verdrag omdat zij een sportieve doelstelling nastreeft. De regeling beperkt de mededinging niet en ingeval zou worden geoordeeld dat zij de mededinging beperkt op de markt van de belangen in voetbalploegen die aan UEFA-competities kunnen deelnemen, zou zij niet in strijd zijn met artikel 81 van het EG-Verdrag aangezien zij noodzakelijk is voor de goede werking van de competitie.

8. Wat het laatste aspect betreft, acht de UEFA de regeling in overeenstemming met punt 150 van de uitspraak van 20 augustus 1999 van het arbitragehof in sportzaken in zaak CAS 98/200 AEK Athene en Slavia Praag tegen UEFA, volgens dewelke de regeling een rem plaatst op fusies tussen de grootste Europese voetbalploegen en aldus de economische concurrentie tussen de clubeigenaars en de economische en sportieve concurrentie tussen clubs vrijwaart of zelfs aanzwengelt. Op grond van de genoemde uitspraak (punt 154) wijst de UEFA er tevens op dat de welvaart van de consument in het sportbedrijf, in tegenstelling tot andere bedrijfstakken, eist dat talrijke clubs op de markt actief blijven en dat het hoogst mogelijke economische en sportieve evenwicht tussen de clubs wordt bereikt.

Voorts verwijst UEFA naar punt 107 van de conclusie van advocaat-generaal Alber in zaak C-176/96, Lehtonen (genomen op 22 juni 1999). Hierin herinnert de heer Alber eraan dat de communautaire mededingingsvoorschriften, op grond van de rechtsspraak van het Hof van Justitie, niet in abstracto moeten worden beoordeeld en dat zij steeds afhankelijk zijn van de economische omstandigheden op de betrokken markten. Voorschriften die de vrijheid van handelen beperken, maar welke, wegens de gevolgen die zij sorteren, noodzakelijk zijn voor het tot stand brengen van concurrentie op de relevante markt, kunnen derhalve verenigbaar zijn met de artikelen 81 en 82 van het EG-Verdrag voorzover zij noodzakelijk zijn voor en evenredig aan deze doelstelling.

9. In haar verzoek beschrijft de UEFA de regeling als een evenwichtige en evenredige maatregel die garandeert dat de competitie reëel is en als dusdanig wordt beschouwd aangezien de regeling niet in de weg staat aan investeringen in clubs (door andere clubs dan die welke deelnemen in UEFA-competities, of eigenaars van dergelijke clubs) maar alleen verhindert dat clubs die worden gecontroleerd door dezelfde persoon of onderneming, deelnemen aan dezelfde UEFA-competitie. Volgens de UEFA is de op het Gemeenschapsrecht gebaseerde definitie van "controle"(1) een minimummaatregel die noodzakelijk is om te garanderen dat het publiek het volste vertrouwen heeft in de integriteit van de competities die de UEFA organiseert. De UEFA vermeldt tevens dat elke investeerder een belang van 50 % kan verwerven in twee of meer Europese voetbalclubs die deelnemen aan UEFA-competities zonder door de betrokken maatregel geraakt te worden op voorwaarde dat de investeerder geen club of een persoon is die betrokken is bij de leiding, het bestuur en/of de sportieve prestaties van een andere club die deelneemt aan UEFA-competities. De UEFA benadrukt voorts dat verschillende sportinstanties en nationale wetgevers striktere regels hebben uitgevaardigd over hetzelfde onderwerp.

II. HET VOORNEMEN VAN DE COMMISSIE

10. De Commissie is van mening dat de aangemelde regeling kan worden aangemerkt als een besluit van een ondernemersvereniging of als een overeenkomst tussen ondernemersverenigingen binnen de UEFA in de zin van artikel 81 van het EG-Verdrag. Rekening houdend met hetgeen het Hof van Justitie in de Bosman-zaak als rechtmatige doelstellingen(2) heeft erkend in het licht van het aanzienlijk maatschappelijke belang van voetbal in de Gemeenschap, is de Commissie van mening dat de door de regeling opgelegde beperkingen buiten de verbodsbepaling van artikel 81, lid 1, van het Verdrag kunnen vallen. Teneinde vast te stellen of deze voorlopige conclusie kan worden gehandhaafd, moet de Commissie weten of dergelijke restricties beperkt zijn tot hetgeen noodzakelijk is om de integriteit van de UEFA-competities voor clubelftallen te vrijwaren en de onzekerheid van de resultaten te garanderen. De Commissie dient met andere woorden te bevestigen dat er geen minder restrictieve middelen zijn om hetzelfde doel te bereiken.

11. In het licht hiervan maant de Commissie belanghebbende derden aan haar binnen een maand vanaf de publicatie van deze bekendmaking hun opmerkingen te doen toekomen op het onderstaande adres met vermelding van referentie "COMP/37.632 - UEFA-regeling ter bescherming van de integriteit van competities": Europese Commissie

Directoraat-generaal Concurrentie

Directoraat D

Wetstraat 200 B - 1049 Brussel Fax (32-2) 295 30 80

(1) Inzonderheid Richtlijn 88/627/EG van de Raad van 12 december 1988 (PB L 342 van 17.12.1998, blz. 62).

(2) Arrest van 15 december 1995, Zaak C-415/93, Jurispr. 1995, I-4921, punt 106.