PROGRAMMAVOORUITZICHTEN STAAL VOOR DE EERSTE HELFT EN HET GEHELE JAAR 1999 (1999/C 24/02) (Voor de EER relevante tekst)

INLEIDING

De effecten van de achteruitgang van het internationale klimaat op de economie van de Gemeenschap, die reeds in 1998 merkbaar waren, zullen in 1999 waarschijnlijk nog sterker gevoeld worden, omdat de minder goede vooruitzichten voor de export de investeringen en dientengevolge zelfs de binnenlandse vraag negatief zullen beïnvloeden.

Het ziet er dus naar uit dat de sterke economische groei van 1997 en het eerste deel van 1998 in 1999 aanzienlijk zal vertragen, hetgeen van invloed zal zijn op de industriële activiteit en dus ook op het staalverbruik.

De sterke stijging van de activiteiten in de belangrijkste staalgebruikende sectoren tot in de lente van 1998 heeft aan de basis gelegen van een opmerkelijke toename van de vraag, die weer heeft geresulteerd in een spectaculaire toename van de invoer op de zeer aantrekkelijke communautaire staalmarkt.

De geleidelijke verslechtering van de marktsituatie in de loop van het jaar als gevolg van het buitenlandse overaanbod dat de markt destabiliseerde, heeft geleid tot een instorting van de staalprijzen.

De verwachte vertraging van de activiteit in de staalgebruikende sectoren in 1999 in verband met de algemene economische vertraging zal dus waarschijnlijk leiden tot daling van de vraag naar staal op de communautaire markt, die inmiddels minder aantrekkelijk is geworden. De markt zal echter onder druk blijven staan van het buitenlandse overaanbod, waarvoor een afzetgebied moet worden gezocht, terwijl de uitvoermogelijkheden steeds beperkter zullen worden.

Met het oog op de kans op verdere verslechtering van de communautaire en internationale staalmarkt en het ontbreken van vooruitzichten op spoedige verbetering van de situatie in de door de crisis meest getroffen gebieden spoort de Commissie alle betrokken partijen aan om hun individueel gedrag af te stemmen op de huidige realiteit op de staalmarkt, teneinde mettertijd zo spoedig mogelijk weer tot een stabiliteitsverbetering te kunnen komen.

De Commissie zal er van haar kant op toezien dat alle betrokken partijen zich volgens de regels van de internationale handel gedragen. Zij herinnert eraan dat de EU over handelspolitieke instrumenten beschikt die volgens de multilaterale regels kunnen worden toegepast als verdediging tegen bepaalde handelspraktjken die de reeds precaire situatie op de communautaire staalmarkt nog kunnen verergeren.

1. ECONOMISCHE SITUATIE IN DE EUROPESE UNIE

Het economisch herstel in de Europese Unie, dat reeds in 1997 werd waargenomen, was krachtig genoeg om stand te houden tegenover de verslechtering van het internationale klimaat. Zo betekent het groeipercentage van het BBP van de EU in 1998, dat volgens de herfstprognose van de Commissie in de herfst 2,9 % bedraagt, zelfs een zeer lichte verbetering met 0,1 % ten opzichte van de vorige raming van de lente van 1998.

Deze groei heeft zich sterker dan verwacht doorgezet, dankzij de binnenlandse vraag, die het van de export heeft overgenomen en zo de teruggelopen buitenlandse vraag, die door de verslechtering van de internationale situatie negatief was geworden, gecompenseerd.

Hoewel in de vorige prognose van de Commissie een versnelling van de groei voor 1999 werd aangekondigd, wordt in de herfstprognose nu gesproken van vertraging van de activiteit. De groei van het BBP in de EU zal in 1999 beperkt blijven tot 2,4 % een achteruitgang dus met een half percent ten opzichte van de vorige prognose, die te wijten is aan de internationale gebeurtenissen.

Het lijdt echter geen twijfel dat de fundamenten op de binnenlandse markt nog steeds stevig zijn. De aanbodvoorwaarden zijn uitstekend, de rentabiliteit van de investeringen is verbeterd, en de rente en inflatie staan op een historisch laag peil. Voorts draagt het vooruitzicht van de invoering van de euro in 1999 nog eens extra bij tot stabiliteit.

Ondanks al deze zegeningen kan het verslechterende internationale klimaat een negatieve invloed hebben, niet alleen op de externe bijdrage in 1999 maar ook op de binnenlandse vraag en op de investeringen, als gevolg van een gedaalde buitenlandse vraag.

Toch zullen de investeringen sterk blijven stijgen tot een percentage van 4,6 % en, dankzij de grote mate van vertrouwen van de verbruikers en de verbetering van de situatie op de arbeidsmarkt zal het particulier verbruik met 2,5 % stijgen.

De inflatie zal laag blijven en de ontwikkeling ervan vergeleken met de vorige prognose gunstiger zijn, zodat zij in 1999 voor de gehele Unie met slechts 1,7 % en voor de elf landen van de euro-zone met 1,6 % zal toenemen.

De werkgelegenheid is in 1998 sneller gegroeid, en wel met 1,2 % in plaats van de eerder geraamde 0,8 %. In 1999 zal de groei vertragen tot 0,9 % hetgeen een neerwaartse bijstelling betekent van 0,2 %. De vooruitzichten zijn wat de werkloosheid betreft sinds de lente eveneens verbeterd, ook al verloopt de daling daarvan minder snel dan de stijging van de werkgelegenheid in verband met de toename van de actieve bevolking. De werkloosheid zal van 10,9 % in 1996 dalen tot 10 % in 1998 en 9,5 % in 1999.

Het overheidstekort zal de komende jaren nog verder dalen, maar wel in een langzamer tempo, na de door de lidstaten ter naleving van de Maastricht-normen gedane inspanningen tot consolidatie. Het gemiddelde tekort in de Unie zal dalen van 2,3 % in 1997 tot 1,8 % in 1998 en 1,4 % van het BBP in 1999.

2. DE SITUATIE OP DE STAALMARKTEN EN DE VOORUITZICHTEN

2.1. DE RUWSTAALPRODUCTIE

Na de sterke groei (+ 8 %) in 1997 is de staalproductie van de Unie in de eerste helft van 1998 blijven stijgen tot in totaal 84,5 miljoen ton, een stijging van 6,5 % ten opzichte van de staalproductie in de eerste helft van 1997.

Sindsdien is de staalproductie in de Gemeenschap geleidelijk beginnen te dalen en heeft zich daarna in het derde kwartaal van 1998 gestabiliseerd op het peil van vorig jaar, ondanks de achtereenvolgende dalingen van ongeveer 2,4 % in augustus en in september. Volgens de meest recente voorlopige statistieken is de staalproductie in de Gemeenschap in oktober en november 1998 nog verder gedaald met respectievelijk 4 en 5 %.

In verband met de sterke stijging van de staalinvoer in de eerste helft van 1998, en het huidige, veel hogere voorraadpeil enerzijds en de te verwachten daaropvolgende daling van de vraag of van de activiteit in de staalverbruikende sectoren anderzijds zal de staalproductie in de Gemeenschap de komende maanden waarschijnlijk een sterke daling vertonen.

Volgens dit scenario zou de staalproductie van de Unie eind 1998 de 162 miljoen ton kunnen bereiken, zoals voorspeld in de vorige prognose van de Commissie (1), hetgeen een stijging zou betekenen van slechts 1,6 % ten opzichte van het in 1997 gehaalde niveau.

De voor 1999 verwachte ontwikkeling van de bedrijvigheid bij de staalgebruikers zal ongetwijfeld leiden tot stabilisering van de vraag naar staal. In verband met de exportmoeilijkheden op een zeer onrustige wereldmarkt, en ondanks een dalende invoer zal de staalproductie in de Gemeenschap ten opzichte van 1998 blijven dalen.

De staalproductie van de Unie zou in de eerste helft van 1999 ongeveer 80 miljoen ton kunnen bedragen. Dat zou een daling betekenen van 5 % ten opzichte van het in de eerste helft van 1998 bereikte peil. Door een lichte verbetering van de marktsituatie in de tweede helft van 1999 zal de totale productie waarschijnlijk op 157 miljoen ton uitkomen, 2,5 % minder dan die van vorig jaar.

Deze productiedalingen zullen evenwel geen grote problemen bij de bedrijven veroorzaken, omdat de benuttingsgraad van de installaties in 1999 nog voldoende zal zijn.

De Commissie waarschuwt echter opnieuw alle ondernemingen om voorzichtig te zijn, omdat zich zowel op de markt van de Unie als op de wereldmarkt zich in de staalhandel bepaalde verschuivingen voordoen die veroorzaakt worden door de Aziatische crisis en wel op een moment dat de tekenen van economische vertraging en daling van het staalverbruik in de meeste regio's steeds duidelijker worden.

De tabel 1 "vraag en aanbod van ruwstaal" (zie bijlage) geeft een overzicht van de verbruikte hoeveelheden en de verbruiktrends, de buitenlandse handel, de staalproductie en de staalvoorraden in de Europese Unie, en geeft voorts cijfers voor de eerste helft van 1999 en voor heel 1999.

2.2. VOORUITZICHTEN VOOR DE EERSTE HELFT VAN 1999 EN HEEL 1999

Het verslechterend internationaal klimaat zal de economische ontwikkeling in de Europese Unie in 1998 uiteindelijk niet al te veel kwaad hebben gedaan, waar de uitstekende groeicijfers voornamelijk aan diverse binnenlandse factoren te danken waren.

De economische groei van de Unie in 1999, en daarmee de industriële activiteit, zal daarentegen ondanks haar stevige fundamenten meer nadeel ondervinden van de minder gunstige exportvooruitzichten als gevolg van de gebeurtenissen in de wereld.

De eerste tekenen van besmetting met de Aziatische crisis, die zich overigens snel over andere delen van de wereld verspreidde, deden zich reeds in 1998 in de Unie voor, met als gevolg een verlies van vertrouwen bij de ondernemingen door de eerste moeilijkheden op exportgebied, en dat ondanks de zeer hoge benuttingsgraad van hun capaciteit. De jongste economische analyses geven echter de indruk dat de gebeurtenissen het vertrouwen van de verbruikers nog niet ernstig hebben aangetast.

Tijdens recente ontmoetingen hebben de ijzer- en staalproducenten in de Unie melding gemaakt van een ongehoorde stijging van de staalinvoer op de communautaire markt, die een algehele instorting van de prijzen in de tweede helft van 1998 heeft veroorzaakt. Ook de vooruitzichten voor 1999 hebben hen niet bepaald gerustgesteld, omdat het peil van de invoer en de voorraden nog steeds hoog is en er dus een daling van de vraag naar staal te verwachten valt. Wat de invoer betreft zouden zij graag zien dat de Commissie energieke maatregelen nam tegen diverse buitenlandse ondernemingen om de toevloed van staal op de communautaire markt tot een normaal peil terug te brengen.

De staalhandelaars bevestigden tijdens recente ontmoetingen de nefaste gevolgen die de massale invoer van staal op de communautaire markt in 1998 op de prijzen had en gaven blijk van een zeker pessimisme over de voor 1999 verwachte ontwikkelingen in verband met het grote overaanbod op de interne en internationale markt, dat het herstel van de staalprijzen zou belemmeren.

Bovendien heeft de toename van de activiteit in de meeste staalgebruikende sectoren (de belangrijkste daarvan zullen in dit programma uitgebreider worden besproken) duidelijke tekenen van vertraging getoond, vooral in de tweede helft van dit jaar. Daarom zijn de prestaties in de automobielindustrie, de werktuigbouw en de elektrische werktuigbouw in de eerste helft van 1998 enigszins tegengevallen, hoewel de bouwsector over het hele jaar beschouwd een lichte verbetering heeft vertoond.

In de eerste helft van 1999 zal de bedrijvigheid in de staalgebruikende sectoren vertragen na het hoge tempo van de eerste helft van 1998, waarna later weer een opleving zou kunnen volgen, zodat over het hele jaar genomen resultaten zouden kunnen worden bereikt die vergelijkbaar met of enigszins lager zijn dan die van vorig jaar.

De vraag naar staal zal dus in de eerste helft van 1999 nogal sterk dalen maar in de tweede helft van 1999 zich stabiliseren op een bevredigend peil. De invoer van staal op de communautaire markt zal, ondanks een geleidelijke inkrimping waarschijnlijk op een hoog peil blijven, en de export van de eigen industrie zal zich op het peil van 1998 stabiliseren.

Dit scenario is niet echt rampzalig, als alle hierboven beschreven ontwikkelingen ten minste gepaard zullen gaan met een geleidelijk herstel van de prijzen, dat nodig is om het voortbestaan van de communautaire ijzer- en staalindustrie te verzekeren.

In de tabellen 2 en 2a (zie bijlage) worden cijfers gegeven voor de bedrijvigheid in de belangrijkste staalgebruikende sectoren voor de eerste helft van 1999 en voor heel 1999. De voor deze indicatoren benodigde basisgegevens zijn verstrekt door de nationale vertegenwoordigers van de betrokken bedrijfstakken, waarvan de meningen overigens niet altijd overeenstemmen met de hierboven geschetste trends. De indicatoren moeten dus met enige voorzichtigheid worden geïnterpreteerd.

2.2.1. De sector primaire staalverwerking

Over het geheel genomen heeft de primaire staalverwerkingssector in de eerste helft van 1998 een bloeiperiode beleefd, die werd gekenmerkt door zeer aanzienlijke productie- en verkoopstijgingen op de communautaire en internationale markt, welke een optimale benutting van de productiemiddelen en daardoor verhoging van de winstmarges mogelijk hebben gemaakt.

Aan het begin van de tweede helft van 1998 is aan de economische opklaring in deze sector een abrupt einde gekomen omdat de bedrijvigheid in bepaalde staalgebruikende sectoren vertraagde en de invoer van staal op een zeer hoog peil gehandhaafd bleef, terwijl de exportmogelijkheden sterk verminderden door het grote overaanbod aan staal op een onstabiel geworden internationale markt.

In sommige sectoren van de staalverwerkende industrie, zoals die van de fabricage van stalen buizen, is de onderbreking van het gunstige klimaat nog abrupter geweest dan in andere bedrijfstakken. Daarentegen kan de situatie in de met de automobielsector verbonden bedrijfstakken, een duidelijke daling van de prijzen buiten beschouwing gelaten, ondanks een zekere daling van de vraag goed genoemd worden.

Wanneer deze trends zich in 1999 voortzetten, terwijl het peil van de voorraden hoger is dan dat van de zeer gunstige periode in het verleden, ziet het er naar uit dat de situatie in de toekomst nog zal verergeren, met name in de stalen buizensector.

A. Stalen buizen

De markt voor stalen buizen in de Unie die in 1997 en in de eerste helft van 1998 een zeer gunstige ontwikkeling heeft gekend is tegen het einde van dit jaar, na een korte periode van vertragende groei, sterk achteruit gegaan.

Zowel de omzet als de prijzen van stalen buizen zijn sinds de zomer continu gedaald, zodat de uitstekende resultaten van het eerste deel van 1998 waarschijnlijk door de negatieve resultaten van de afgelopen maanden teniet zullen worden gedaan.

Deze ingrijpende veranderingen op de communautaire buizenmarkt zijn het directe en indirecte gevolg van de crisis in Zuidoost-Azië. Deze heeft geleid tot een stijging van de invoer, die gepaard ging met een sterke daling van de prijzen van de meeste producten.

Voor de stalen buizensector in z'n geheel zullen de kwantitatieve resultaten over 1998 evenwel vergelijkbaar zijn met die van 1997, hetgeen een daling van ongeveer 10 % in de tweede helft van het jaar betekent.

In de sector naadloze buizen zullen door de ommekeer in de tweede helft van 1998 hoogstens dezelfde resultaten als in 1997 worden gehaald. Door de instorting van de vraag in de olie- en nucleaire sector en het uitblijven van nieuwe projecten voor de aanleg van pijpleidingen is men in de bedrijfstak nog pessimistischer geworden over de vooruitzichten op korte termijn en heeft men een afwachtende houding aangenomen.

Behalve in de automobielsector, waar het nog steeds goed gaat, is er geen enkele hoop dat de marktvoorwaarden voor deze producten in 1999 zullen verbeteren, zodat, gelet op het zeer hoge invoerpeil enerzijds en het verlies van de exportmarkten als gevolg van de instorting van de oliesector en de Aziatische crisis anderzijds de productie van naadloze stalen buizen zo'n 20 % zou kunnen dalen.

Op de markt voor kleine gelaste buizen (D ≤ 406,4 mm) zal door de daling van de vraag in de tweede helft van 1998 niet het verkooppeil van 1997 kunnen worden gehaald, ondanks een lichte stijging in de eerste helft van het jaar.

Wanneer de daling van de vraag zich in 1999 doorzet, zou de achteruitgang van de totale leveranties kleine gelaste buizen over het hele jaar tussen de - 5 en - 10 % kunnen gaan liggen, in verband met het lage peil van de vraag en de export, maar vooral als gevolg van de aanzienlijke stijging van de invoer van gasbuizen en holle profielen.

Op de markt voor grote gelaste buizen (D ≥ aan 406,4 mm), die eveneens geleden heeft onder de achteruitgang van de internationale handel in de tweede helft van 1998, zullen over het gehele jaar genomen de in 1997 door de industrie in de Gemeenschap geboekte verkoopresultaten licht worden overtroffen, dankzij de goede resultaten in de eerste helft van 1998. Het is echter heel goed mogelijk dat de verwachte daling van de verkoop in 1999 zeer scherp zal zijn, omdat er bij gebrek aan nieuwe projecten veel minder nieuwe bestellingen in de Unie zullen worden geplaatst.

B. Ontwikkelingen in de branches draad en andere getrokken producten

De eerste helft van 1998 is voor de betrokken staaldraadindustrie in de gehele Europese Unie, behalve in het Verenigd Koninkrijk zeer goed geweest, met een totale stijging van de verkoop van 5 tot 6 % ten opzichte van de eerste zes maanden van 1997. De prijzen van getrokken draad zijn ondanks de opmerkelijke stijging van de invoer stabiel gebleven, dankzij de sterke vraag vanuit de automobiel- en de werktuigbouwsector.

In de tweede helft van 1998 zijn de daling van de interne vraag, en vooral de zeer sterk teruglopende export van invloed geweest op de activiteit in de communautaire draadtrekindustrie, waarvan de productie en verkoop over het gehele jaar genomen 2 tot 3 % hoger zullen zijn dan vorig jaar.

De in de tweede helft van 1998 geconstateerde volume- en prijsdaling zou in de eerste maanden van 1999 ten opzichte van de goede niveaus van diezelfde periode van 1998 enigszins kunnen toenemen. Over het geheel genomen zal het jaar 1999 een zekere stabilisering te zien geven op de volumes van het afgelopen jaar, met name dankzij een tegen het einde van het jaar verwachte geleidelijke verbetering.

De industrie van de draadproducten, waarvan de activiteit nauw verbonden is met die van de automobielsector, heeft over de eerste helft van 1998 zeer goede resultaten geboekt. Dus zal een lichte daling van de vraag in de tweede helft van het jaar als gevolg van bepaalde ontwikkelingen in de automobielindustrie van de verschillende lidstaten van de Unie niet leiden tot veel slechtere resultaten over het gehele jaar, resultaten die door de bedrijfstak bevredigend worden geacht, en in ieder geval beter dan die van vorig jaar.

Aangezien de activiteit van de automobielfabrikanten in diverse landen in de loop van 1999 zal dalen, zal de communautaire getrokken draad-industrie de directe gevolgen daarvan ondervinden, met het risico dat de marktsituatie voor haar producten geleidelijk zal verslechteren met als gevolg vermindering van de verkoop met 2 tot 4 % ten opzichte van 1998.

C. Koudgewalst staal en profielen

De sector "koudgewalst staal" heeft een heel goed jaar 1998 gehad, ook al werd tegen het einde daarvan een zekere neiging tot terugkeer naar een normaal peil zichtbaar. Globaal geschat bedraagt de groei van de leveranties koudgewalst bandstaal in het jaar 1998 ongeveer 10 % ten opzichte van de verkopen van het jaar daarvoor.

Deze stijging is opmerkelijk, omdat hierdoor de resultaten van 1997, die reeds uitstekend waren nog flink werden verbeterd.

Tegen alle verwachtingen in is de export van koudgewalst bandstaal naar derde landen aanzienlijk gestegen, en dat ondanks een tamelijk ongunstig internationaal klimaat.

Verder is de invoer in de Europese Unie vanuit Rusland aanzienlijk gestegen en heeft zij een groter aandeel in de communautaire markt veroverd.

Na de zomer van 1998 begonnen de bestellingen weer naar een normaal peil te zakken, maar dit zal geen gevolgen hebben, omdat de benuttingsgraad van de capaciteit in de koudgewalst staalindustrie nog steeds uitstekend is.

De enige zorg die de sector op dit ogenblik heeft zijn de prijsdalingen als gevolg van de concurrentie van de ingevoerde staalproducten en van de door het splitten van koudgewalste platen van de EGKS ijzer- en staalindustrie verkregen producten.

De productie- en verkoopvolumes van deze industrie zullen in 1999 niet ver van die van het jaar daarvoor afwijken, ondanks de eind 1998 gesignaleerde toename van de voorraden.

De vooruitzichten op het prijzenfront lijken minder gunstig in verband met de dalende prijzen van de gesplitte koudgewalste platen.

Door haar afhankelijkheid van de bouwsector in het algemeen heeft de industrie voor brede profielen in 1998 niet dezelfde stijging van de verkoop beleefd als de overige branches van de primaire staalverwerking. Qua volume zijn de resultaten van het eerste halfjaar van 1998 nauwelijks beter uitgevallen dan voor diezelfde periode van 1997, mede omdat de vraag naar geribde staalplaten zich gunstiger heeft ontwikkeld dan de vraag naar sandwichpanelen.

De zeer geringe stijging van de vraag vanuit de bouwsector heeft niet geleid tot enige stijging van het verbruik van brede profielen in de tweede helft van 1998, terwijl de overproductie een scherpe concurrentie met de onvermijdelijke prijsdalingen tot gevolg had, onder meer vanwege de beschikbaarheid van vervangende producten.

De verwachtingen van de bedrijfstak voor 1999 zijn niet erg hooggespannen, want prijsdalingen zijn moeilijk af te remmen wanneer er overproductie is, en bovendien zit er weinig beweging in de vraag vanuit de bouwsector, zodat een toename van de orders voor brede profielen niet te verwachten valt. Het verkoopvolume van deze industrie zal in 1999 dus op het peil van de twee voorgaande jaren blijven.

De lange profielensector heeft het in 1998 betrekkelijk goed gedaan met een stijging van de leveranties van ongeveer 5 tot 6 % ten opzichte van die van 1997.

Deze bedrijfstak, die over het algemeen nogal kwetsbaar is, is in 1998 gespaard gebleven voor een forse stijging van de invoer, zodat de prijzen van haar producten het hele jaar door stabiel gebleven zijn.

De overcapaciteit in de sector vormt daarentegen wel een gevaar, dat de tot nu toe gehandhaafd gebleven stabiliteit van de binnenlandse prijzen kan ondermijnen.

De vooruitzichten voor 1999 zijn over het algemeen niet al te gunstig. De sector hoopt toch een totaal verkoopvolume te bereiken dat iets onder dat van 1998 ligt.

De bedrijfstak heeft haar inspanningen vooral gericht op structurele verbeteringen en grotere diversifiëring, omdat zij zich in de toekomst meer op de behoeften van de automobiel- en werktuigbouwsector wil richten dan op die van de bouw.

2.2.2. Het conjunctuurverloop in de bouw

De versterkte economische opleving in de Unie in 1997 en 1998 heeft zelfs in de bouwsector gunstige gevolgen gehad, zodat de totale activiteit in 1998 qua volume licht zal zijn gestegen, na vijf jaren van diepe recessie.

In 1999 zal in bijna alle landen van de Europese Unie (Duitsland inbegrepen) voor het eerst sinds vele jaren de totale bouwactiviteit kunnen toenemen; alleen in Denemarken zal de situatie in de bouwsector nog moeilijk zijn.

Toch zullen de tekenen van herstel in de bouw tot uitdrukking komen in groeigemiddelden die veel lager zijn dan die in andere economische sectoren van de Gemeenschap, namelijk 1 % voor 1998 en 0,9 % voor 1999.

Dit hele patroon van veranderingen laat wel zien dat de van overheidsfinanciering afhankelijke deelsectoren nog niet meteen met hogere groeipercentages voor de dag zullen kunnen komen. Daarom worden partnerschappen tussen overheid en particulieren steeds gebruikelijker, zelfs bij de financiering van minder grote infrastructuurprojecten.

De recente ontwikkelingen op het gebied van de woningbouw in de lidstaten van de Unie zijn van land tot land verschillend naar gelang van de werkgelegenheidssituatie in het land en de daling van de hypotheekrentes.

Zo was er in 1998 in Zweden, Spanje, Ierland en Portugal een duidelijke vooruitgang op het gebied van de woningbouw dankzij een stijgende vraag in de particuliere sector, terwijl in het Verenigd Koninkrijk de groei in de deze sector niet meer dan 2 % bedroeg.

In Frankrijk heeft een stijging van het aantal bouwvergunningen niet geleid tot dezelfde trend wat de feitelijke bouw betreft. In Italië hebben de belastingaftrekmaatregelen ten behoeve van het herstel en onderhoud van woningen de bouw van nieuwe woningen ontmoedigd en in Duitsland is een totaalbeeld van deze activiteit nog steeds negatief.

In 1999 zal de recessie, die in het Verenigd Koninkrijk in de bouw verwacht wordt, de gemiddelde cijfers voor alle landen van de Unie negatief kunnen beïnvloeden hoewel er desondanks een volumestijging van ongeveer 1 % wordt verwacht in verband met de aanhoudende zeer sterke stijging op dit gebied in Zweden en Portugal en het komende herstel in andere landen.

Dankzij het gunstige economisch klimaat in de Unie heeft de utiliteitsbouw in 1998 meer van de activiteit in de particuliere sector dan in de overheidssector geprofiteerd, behalve in Italië waar de overheidsinvesteringen flink zijn gestegen. De goede prestaties van de woningbouw in Italië, Spanje, Nederland, België en Ierland worden echter teniet gedaan door de negatieve resultaten van Duitsland, terwijl in Frankrijk het peil van de woningbouw tamelijk laag is gebleven ondanks de geleidelijke verbetering van het afgelopen jaar.

De vooruitzichten voor 1999 zijn over het algemeen nog steeds gunstig, omdat in Duitsland een zekere verbetering op komst is en in Frankrijk de behoeften van de ondernemingen zullen bijdragen tot een opleving in de utiliteitsbouw, zodat het gebrek aan investeringen van de plaatselijke overheden wordt gecompenseerd.

Ook in de weg- en waterbouw verschilden de ontwikkelingen in 1998 sterk van land tot land. De resultaten in Duitsland, het Verenigd Koninkrijk en Denemarken waren nog negatief door het lage peil van de overheidsinvesteringen aldaar, maar daartegenover staat de vooruitgang in Italië, Spanje en Frankrijk, waardoor het peil van deze activiteit in de gehele Gemeenschap stabiel kon worden gehouden.

In 1999 zal de weg- en waterbouw op het peil van 1998 blijven, omdat er geen nieuwe grote infrastructuurprojecten op stapel staan en de lidstaten het moeilijk hebben om de overheidsbestedingen op dit vlak weer op gang te brengen.

2.2.3. De automobielsector

In 1994 is in de Unie de vraag naar auto's weer beginnen te stijgen, en deze stijgende lijn heeft zich tot in 1997 voortgezet, met opmerkelijke cijfers wat betreft de registratie van nieuwe wagens, waarvan de jaarlijkse gemiddelde stijging over de gehele periode genomen 4,5 % bedroeg.

Begin 1998 is het aantal inschrijvingen van auto's in de Unie per maand nog verder gestegen, en de gecumuleerde cijfers over de eerste tien maanden van het jaar geven een stijging van 6,5 % te zien.

De communautaire markt bestaat echter uit een mozaïek van 15 landen die, hoewel ze vergelijkbare economische regels moeten volgen, elk hun eigenaardigheden hebben. De inschrijvingstrends kunnen soms dan ook sterk van land tot land verschillen.

Zo is in de eerste tien maanden van 1998 het aantal inschrijvingen van auto's in Spanje met meer dan 15 % gestegen als gevolg van de nog steeds geldende stimuleringsmaatregelen; in Italië daarentegen is in diezelfde periode het aantal inschrijvingen met 0,5 % gedaald, vooral de afgelopen maanden sterke dalingen als gevolg van het aflopen van stimuleringsmaatregelen in juli 1998. In andere lidstaten, met name Frankrijk, Nederland, Ierland en Finland zijn stijgingen van 12 tot 19 % genoteerd, terwijl Duitsland en het Verenigd Koninkrijk weer beneden de 5 % zijn gebleven. Op korte termijn zal de automobielmarkt in de Gemeenschap zich gunstig blijven ontwikkelen en in 1998 qua volume waarschijnlijk een historisch record bereiken, met een globale stijging van het totaal aantal inschrijvingen ten opzichte van 1997 met ongeveer 4 %.

Dankzij de zeer gunstige ontwikkeling van de vraag in de Unie en het goede peil van de export zal de autoproductie in de Gemeenschap in 1998 een nieuw record vestigen en de grens van de 15 miljoen auto's ruimschoots overschrijden.

In 1999 zal het aantal inschrijvingen van nieuwe voertuigen op de communautaire markt, ondanks een daling van naar schatting 4 % als gevolg van de verwachte daling op de Italiaanse markt, ook na de hoogtepunten van 1998 en 1992 opnieuw een derde historische score bereiken. Ten aanzien van de trend van de auto-export vanuit de Gemeenschap naar de wereldmarkt, die verstoord is door de Aziatische crisis en delocatie van bedrijven, bestaat een veel grotere onzekerheid.

2.3. VOORUITZICHTEN VOOR DE INVOER EN UITVOER VAN STAALPRODUCTEN

2.3.1. Statistieken met betrekking tot de buitenlandse handel van de Europese Unie

Bij het doorsturen van de statistische gegevens over de staalhandel is er nog steeds een zekere achterstand, hetgeen de kwaliteit van de ramingen en prognoses bepaald niet ten goede komt. Dit is vooral nu betreurenswaardig omdat de internationale staalhandel stormachtige ontwikkelingen doormaakt, terwijl het niet mogelijk is de omvang daarvan tijdig te onderkennen.

De statistieken met betrekking tot alle landen van de Unie die op het tijdstip van de opstelling van dit programma beschikbaar waren bestrijken de eerste acht maanden van 1998 en tonen ingrijpende veranderingen, zowel op het gebied van de invoer van staal als dat van de uitvoer van staal vanuit de Gemeenschap naar derde landen.

Uit deze gegevens blijkt dat de invoer van staal in de Unie sterk is gestegen, en dat die stijging in de eerste helft van 1998 66 % bedroeg ten opzichte van de invoer van de eerste helft van 1997. Qua volume maakt genoemde invoer ongeveer 95 % uit van de totale staalimport in de Gemeenschap in 1996.

Een diepere analyse van de statistische gegevens over genoemde periode van 1998 laat verder zien dat de invoer van staal in de Unie vanuit het Verre Oosten aanzienlijk is toegenomen en dat Azië de belangrijkste externe bevoorradingsbron vormt voor de markten in lidstaten als Italië, het Verenigd Koninkrijk, de Benelux enz.

Hieruit blijkt onomstotelijk de omvang van het verschijnsel en de directe invloed op de communautaire markt als geheel, waar sterke prijsdalingen niet lang op zich lieten wachten.

De staaluitvoer van de Gemeenschap daarentgegen is in de beschouwde periode ten opzichte van die van de eerste helft van 1997 met 17 % geslonken, een versterking dus van de dalende trend. De gecombineerde effecten van de sterke stijging van de invoer en de aanzienlijke daling van de staalexport hebben een omwenteling teweeg gebracht op de communautaire staalmarkt, waar in het verleden altijd een handelsoverschot was, en die nu voor de eerste maal in haar geschiedenis over de eerste helft van 1998 een handelstekort heeft vertoond.

De geleidelijke daling van de vraag in de loop van het jaar en de grotere voorraden op alle niveaus van de economische keten zullen evenwel op korte termijn leiden tot een geleidelijke daling van de groei van de invoer, mede in verband met de wat de binnenlandse prijzen betreft nu kritiek geworden situatie.

Ondanks de in de tweede helft van 1998 te verwachten vertraging van de invoer zal deze over het hele jaar gerekend toch met 50 % toenemen; wanneer de daling van de export blijft voortduren, zal deze over het gehele jaar gerekend ongeveer 20 % ten opzichte van 1997 achteruitgaan.

In verband met de terugslag die de crisis zal hebben op de economie in de Gemeenschap en vooral op de algemene conjunctuur in verschillende delen van de wereld, zal de invoer van staal in de Unie zich de eerste zes maanden van 1999 stabiliseren op een zeer hoog peil, ook al zal dit iets lager liggen dan in 1998. De communautaire export zal daarentgegen op het volume van de eerste helft van 1998 blijven staan.

In 1999 zal over het geheel genomen de invoer van staal op de markt van de Gemeenschap in zijn totaliteit ongeveer 20 % slinken, terwijl de export op hetzelfde peil zal blijven.

Uit dit scenario blijkt wel tot welke kritieke situatie de ontwrichting van de internationale staalmarkt kan leiden, een crisis die begonnen is in Zuidoost-Azië en zich vervolgens tot andere landen heeft uitgebreid.

In het licht van deze veranderingen kan de Commissie niet meer doen dan er nogmaals bij alle spelers op de communautaire staalmarkt op aandringen dat iedereen zich op een verantwoordelijke manier gedraagt, aangezien de speelruimte beperkter is dan vroeger.

De Commissie vraagt dit om te voorkomen dat de situatie nog verder uit de hand loopt, en om zoveel mogelijk bij te dragen tot een zo spoedig mogelijke stabilisering.

De Commissie zal er van haar kant op toezien dat alle betrokken partijen zich volgens de regels van de internationale handel gedragen. Zij herinnert eraan dat de EU over handelspolitieke instrumenten beschikt die volgens de multilaterale regels kunnen worden toegepast als verdediging tegen bepaalde handelspraktijken die de reeds precaire situatie op de communautaire staalmarkt nog kunnen verergeren.

2.3.2. De verwachte ontwikkeling van de wereldeconomie in 1999

De verergering van de Aziatische en Russische crisis en de risico's van besmetting van de gehele economie van Latijns-Amerika hebben het internationaal conjunctureel klimaat enigszins bedorven met als gevolg overal bijstelling naar beneden toe van de economische prognoses. De groei van de wereldeconomie zal dus volgens de meest recente ramingen slechts 2,5 % in 1999 bedragen, terwijl zij een jaar geleden nog op 4 % werd geschat.

De minder goede vooruitzichten inzake de groei van de wereldeconomie voor 1999 zijn het gevolg van de duidelijke onevenwichtigheid van de Aziatische en Russische economieën. Daartegenover staan echter het herstel van Europa na enkele jaren van apathie en de economische activiteit van Amerika waarin echter een kentering lijkt te komen na de opmerkelijke groei van de afgelopen vijf jaar.

In dit internationaal economisch landschap zal Europa de eerste groeipool vormen en dan wel vooral de elf euro-landen, want de Amerikaanse expansie zal haar in verband met de komende vertraging van de groei voor moeten laten gaan. De Latijns-Amerikaanse landen, die geconfronteerd worden met een groeiend buitenlands handelstekort, krijgen te maken met een vertraging van de economische activiteit, de Aziatische economieën zullen zich maar langzaam herstellen, terwijl de Russische economie het nog moeilijk zal hebben om in evenwicht te komen.

In het licht van deze economische vooruitzichten valt er op de wereldmarkt voor staal voor 1999 een zeer geringe verbruiksstijging te verwachten, terwijl de productie zich op het peil van 1998 zal stabiliseren, gezien de verschillende ontwikkelingen in Europa en Azië en met name de ingebruikname van nieuwe capaciteit in bepaalde gebieden met een tekort.

De internationale staalhandel daarentegen zal verstoord blijven worden door het aanbod van grote productieoverschotten waarvoor een afzetgebied wordt gezocht, een aanbod dat in geval van protectionistisch gedrag zich op andere meer open markten zou kunnen gaan richten.

2.3.2.1. De Verenigde Staten

De vertraging van de Amerikaanse economie was in 1998 nog beperkt, maar lijkt nu sterker te worden, zodat er in 1999 niet meer dan ongeveer 2 % groei mogelijk zal zijn, een groei die wordt gesteund door investeringen die toch nog dynamisch zullen blijven. Versterking van het concurrentievermogen van de Amerikaanse industrie moet de export bevorderen en er zo toe kunnen bijdragen het tekort op de Amerikaanse handelsbalans, dat in 1998 een historisch record heeft bereikt, te verminderen.

Het vertrouwen bij industrie en verbruikers is langzamerhand afgebrokkeld door de problemen in de in opkomst zijnde landen en de daar op til zijnde economische vertraging. Het ziet er naar uit het staalverbruik in de Verenigde Staten in 1999 licht zal dalen, na zes jaar van forse groei. De Amerikaanse staalproductie daarentegen zal wel stijgen door het in gebruik nemen van nieuwe capaciteit, die zal helpen het Amerikaanse tekort op de handelsbalans wat staalproducten betreft te verminderen.

De druk van de staalinvoer op de Amerikaanse markt zal ook in 1999 nog sterk zijn, ondanks alle genomen en/of geplande beschermende handelsmaatregelen tegen een deel van het buitenlandse staalaanbod.

2.3.2.2. Economische situatie in Japan

De economie van Japan zal zich in 1999 enigszins kunnen herstellen met een groei van 0,5 % na de diepe recessie in 1998. Het door de Japanse regering aangekondigde stimuleringsplan, dat gebaseerd is op herkapitalisatie van de banksector en grote belastingverminderingen, zal moeten bijdragen tot ombuiging van de dalende conjunctuur van het land en tot het herstel van het vertrouwen in de zakenwereld. Voorts zal de Japanse export naar bepaalde Aziatische markten erop vooruitgaan, terwijl een aanzienlijke vermindering van de export naar de Verenigde Staten mogelijk is.

De binnenlandse staalproductie zal na een flinke daling in 1998 weer met 3 tot 5 % kunnen stijgen, om te voldoen aan de daarmee gepaard gaande toename van het binnenlands verbruik, en de zich in gunstige zin ontwikkelende vraag in de landen binnen haar invloedssfeer. Men mag dus veronderstellen dat er minder Japans staal op de Amerikaanse en communautaire markt zal zijn.

2.3.2.3. Economische ontwikkelingen in China en Zuidoost-Azië

De Aziatische economieën zullen zich slechts geleidelijk van de crisis herstellen. De eigen industrie, die na de achtereenvolgende devaluaties zich een uitstekende concurrentiepositie heeft verworven zal in belangrijke mate bijdragen tot het algemeen economisch herstel door een sterke verhoging van de exportactiviteit.

In de staalsector waren bepaalde investeringen in nieuwe capaciteit eerst uitgesteld, en die zullen dan ook niet vóór eind 1999 in bedrijf worden gesteld. Derhalve zal de binnenlandse staalproductie in 1999 met slechts 1,5 % stijgen, terwijl een verbruiksstijging van ongeveer 2 % wordt verwacht. In de landen in deze regio zal dus een tekort aan staal blijven bestaan, behalve in Zuid-Korea dat over een grote staalindustrie beschikt en in een overschotsituatie verkeert.

China is dankzij haar grootte betrekkelijk goed beschermd tegen de besmettingsverschijnselen en lijkt goed bestand tegen de economische recessie in de Aziatische regio. De Chinese economie plukt nog steeds de vruchten van de controle- en moderniseringsmaatregelen van de regering en de conjunctuur van het land ontwikkelt zich nog steeds in gunstige zin met een groeipercentage van zo'n 6 % in 1998, maar die groei zal in 1999 wel vertragen.

De investeringen in infrastructuur en de mechanische industrie zullen worden opgevoerd, maar de export zal de nadelige gevolgen blijven ondervinden van de nog steeds scherpe concurrentie van de landen in dat gebied met een gedevalueerde munteenheid. De groei van de investeringen zal leiden tot een stijging van de vraag naar staal die evenwel gedekt zal worden door een even sterke stijging van de binnenlandse productie zodat het tekort aan staal in het land onveranderd blijft bestaan.

2.3.2.4. De economieën van de Latijns-Amerikaanse landen

De globale economische groei in de landen van Latijns-Amerika zal in 1998 iets minder dan 3 % bedragen en in 1999 gaan vertragen. De inwerkingtreding van het anti-crisisplan van de Braziliaanse regering dat de overheidsuitgaven beperkt en de belastingdruk verhoogt, zal uiteindelijk doorwerken in de groei van de grootste economie in die regio.

In de staalsector wordt voor 1999 een lichte stijging van het verbruik verwacht, maar de overproductie in dit gebied zal 8 miljoen ton bedragen, omdat de productie enigszins aan het stijgen is.

2.3.2.5. Economische situatie in de landen van Midden- en Oost-Europa en in de republieken van het GOS

De meeste Midden- en Oost-Europese landen vervolgen hun weg van economisch herstel die zij in 1994 zijn ingeslagen. De manier waarop de groei verloopt verschilt van land tot land, maar over het geheel genomen is het beeld zeer gunstig.

Op alle plaatselijke staalmarkten ontwikkelt de vraag zich in gunstige zin en gaat zij vaak gepaard met een stijging van de binnenlandse productie, zodat het beeld van een overproductie van staalproducten waarvoor absoluut een afzetgebied moet worden gevonden onverminderd blijft bestaan. De toename van het staalverbruik in de regio heeft overigens een stijging tot gevolg van de export vanuit de Gemeenschap van staalproducten met een hogere toegevoegde waarde. Dat neemt niet weg dat de markt van de Unie nog steeds het afzetgebied bij uitstek is voor de overproductie van deze landen, die ongeveer 40 % van hun totale productie bedraagt.

Het economisch herstel dat in Rusland op komst was, is plotseling afgebroken na de beurscrisis in 1998, die geleid heeft tot een sterke ontwaarding van de roebel. De economische crisis in Rusland, waarvoor geen snelle oplossing bestaat, heeft geleid tot een verdere stijging van het staaloverschot, die de positie van dit land als belangrijkste staal exporterend land op de wereldmarkt zal versterken.

Voor 1999 wordt er een daling van de productie verwacht, maar het staalverbruik zal nog meer dalen, zodat de buitenlandse afzetgebieden de enige overlevingskans vormen voor een reeds in moeilijkheden verkerende staalindustrie.

2.4. DE ONTWIKKELING VAN DE PRIJZEN

De plotselinge daling van de vraag naar staal, eerst in Zuidoost-Azië en daarna ook in andere delen van de wereld, heeft zeer snel geleid tot een staaloverschot op de wereldmarkt en tot ernstige verstoringen van de internationale handel.

De prijsdaling op de wereldmarkt is begonnen in de eerste helft van 1998. Binnen een jaar verloren platte producten ongeveer 25 % van hun waarde en de lange producten 15 tot 30 %. De prijzen voor warmgewalst breedband en koudgewalste plaat staan momenteel op het laagste peil van de afgelopen tien jaar.

Noord-Amerika en Europa zijn dankzij de kracht van hun economieën en het peil van hun binnenlandse prijzen snel de meest geliefde afzetgebieden geworden voor goedkoop staal uit het buitenland. Als gevolg daarvan en ondanks het goede peil van het staalverbruik is het evenwicht tussen vraag en aanbod op de communautaire staalmarkt in de loop der maanden ernstig verstoord, hetgeen een fatale invloed heeft gehad op de prijzen.

Zo zijn de afgelopen zes maanden de prijzen voor warmgewalst breedband op de communautaire markt met bijna 25 % gedaald. Alleen voor de beklede producten kon de algemene prijsdaling binnen de perken worden gehouden, dankzij de grote vraag vanuit de automobielsector.

De prijsdaling op de markt voor lange producten bedroeg de afgelopen zes maanden ongeveer 5 % voor lange lichte producten (rond betonstaal, walsdraad en staafstaal), terwijl de prijzen voor balken met 10 % daalden.

Hoewel het laagste peil van begin 1993 nog niet bereikt is, komen de staalprijzen in de Europese Unie toch steeds dichter in die buurt, en de huidige economische situatie in de wereld biedt weinig hoop dat er de komende maanden een einde aan deze prijsdaling zal komen. De enige manier om tot een nieuw duurzaam evenwicht op de communautaire staalmarkt te komen dat het herstel van de staalprijzen kan bevorderen is het aanbod af te stemmen op de nieuwe gedaalde behoeften op de wereldmarkt.

2.5. TRENDS PER PRODUCT

Platte producten

- Warmgewalst breedband

Door de situatie in Azië is de markt voor warmgewalst breedband sterk achteruitgegaan. De enorm gestegen invoer en de hoge binnenlandse productie hebben geleid tot een overaanbod op de communautaire markt, met een instorting van de prijzen als gevolg en een gestage toename van de voorraden bij de groothandel en de buizenmakers in het bijzonder. Omdat de kopers een afwachtende houding hebben aangenomen, zijn als gevolg daarvan de orders voor de communautaire industrie in de tweede helft van 1998 flink gedaald.

Wat de internationale handel in breedband betreft draagt de momenteel zwakke Amerikaanse dollar er op een ernstige ontwrichte wereldmarkt toe bij om een nog groter deel van het staaloverschot op de markt van de Unie terecht te doen komen, waardoor de export van breedband vanuit de Gemeenschap wordt afgeremd.

- Koudgewalste plaat

Ondanks een redelijk constante vraag staan de prijzen van koudgewalste plaat eveneens onder sterke druk. De destabiliserende invoer uit bepaalde derde landen blijft maar toenemen, zodat de marktpositie van deze producten steeds moeilijker wordt, mede omdat de voorraadhouders en de steel service centers een afwachtende houding aannemen en de eindgebruikers met hun orders wachten.

- Beklede plaat

De crisis in Zuidoost-Azië heeft voor alle beklede producten een te laag binnenlands verbruik veroorzaakt. Als gevolg daarvan overspoelen grote hoeveelheden staal uit Azië de Noord-Amerikaanse en Europese markten.

De deelsector warm gegalvaniseerd plaatstaal is het ergst getroffen, omdat de stijging van de invoer zich voordoet op het ogenblik dat er nieuwe productiecapaciteit in gebruik wordt genomen.

Elektrolytisch verzinkte plaat daarentegen, die vooral bestemd is voor de automobielsector, een sinds lang dynamische sector, ondervindt veel minder last van de invoer. De vraag blijft groot en de prijzen in deze sector zijn tot nu toe nog stabiel.

- Kwartoplaat

Het peil van de vraag op de markt van de Europese Unie is redelijk. De sectoren grote gelaste buizen, scheepsbouw en machinebouw zijn zeer grote afnemers, ook al bestaat er ernstige twijfel over hoe de vraag naar deze producten zich in de toekomst zal ontwikkelen. De situatie ligt anders bij de voorraadhouders, die als gevolg van de enorme invoer uit derde landen met zeer grote voorraden zitten. De door de overproductie veroorzaakte druk op de markt leidt natuurlijk tot prijsdalingen en maakt dat de eindgebruikers in afwachting van nog lagere prijzen nog even met hun bestellingen wachten.

Lange producten

- Zware profielen en balken

De vraag naar balken op de Europese markt is in 1998 toegenomen en zal zich begin 1999 in gunstige zin blijven ontwikkelen. Sinds het eerste kwartaal van 1998 zijn de voorraden afgenomen en de voorraadsituatie is momenteel bevredigend. Daartegenover staat dat de geleidelijke daling van de export en de toegenomen invoer medio 1998 prijsdalingen hebben veroorzaakt. De mogelijkheid dat de Amerikaanse markt in verband met antidumpingmaatregelen wordt gesloten zou de hele zaak begin 1999 wel eens kunnen verergeren.

- Walsdraad

De vraag naar walsdraad voor wapeningsnetten stagneert door slapte in de bouwsector. De productiestops gedurende de zomer waren niet voldoende om de voorraden tot het gewenste peil terug te brengen. De situatie op de wereldmarkt is in die tijd zelfs slechter geworden, met als gevolg achteruitgang van de export enerzijds en stijgende invoer anderzijds. Aangezien de winter nu voor de deur staat, een periode die niet erg gunstig is voor het verbruik van deze producten, valt er de eerste maanden geen verbetering op deze markt te verwachten.

Wat de hoogwaardige staalsoorten betreft is de situatie minder zorgwekkend, omdat de vraag vanuit de sectoren die dit staal gebruiken, zoals de machinebouw en automobielsector, nu op een goed peil staat. Sinds enige weken is er echter een daling van de bestellingen als gevolg van het hoge voorraadpeil en de vertraging van de bedrijvigheid bij bepaalde gebruikers.

- Betonstaal

Globaal gezien is de binnenlandse vraag in 1998 niet sterk verminderd, maar de daling van de uitvoer en de van de invoer uitgaande druk hebben de Europese betonstaalmarkt toch onstabiel gemaakt. Ondanks de sterke daling van de schrootindustrie en de productiekosten zijn deze producten voor de Europese producent veel minder winstgevend geworden.

- Staafstaal

Ondanks een constante vraag, een stijgend verbruik en een laag voorraadpeil als gevolg van de stopzetting van de productie in de zomerperiode zijn de prijzen voor staafstaal eind dit jaar gedaald en volgen daarmee de trend van de overige staalproducten. Zelfs de hoogwaardige staalsoorten ontkomen hier niet aan hetgeen te wijten is aan de zwakke dollar en de daling van de schrootprijzen.

2.6. RUWSTAALBALANS VOOR DE EERSTE HELFT VAN 1999 EN HEEL 1999

Het hele jaar 1998 en een flink stuk van 1998 heeft de economie van de Gemeenschap een periode van krachtig herstel doorgemaakt en goed weerstand geboden tegen de besmetting door de Aziatische en Russische crisis.

Toch zullen de negatieve gevolgen van de internationale economische achteruitgang, de economische groei van de Unie in 1999 sterker beïnvloeden en zullen de industriële activiteiten geleidelijk afremmen. Met name de vooruitzichten voor de export naar de meeste buitenlandse markten zijn minder gunstig geworden. De internationale ontwikkelingen hadden evenwel reeds vanaf het begin van 1998 ook duidelijk negatieve gevolgen voor de communautaire staalmarkt, in de vorm van een spectaculaire toename van de invoer, een scherpe daling van de export en instorting van de prijzen.

De vraag naar staal heeft tot de herfst van 1998 een gunstig verloop gekend, maar nu zijn er tekenen van verval dat zich in de eerste helft van 1999 verder zal doorzetten, omdat er in de gebruikerssectoren een vertraging van de activiteiten wordt verwacht.

Omdat de communautaire staalmarkt door de prijsinstorting minder aantrekkelijk is geworden, zal in 1999 de druk van de invoer minder groot zijn. De daling van de export en de noodzaak om de voorraden in evenwicht te brengen zullen van invloed zijn op de ontwikkeling van de staalproductie tegenover een vraag die zich in de loop van het jaar zal stabiliseren als gevolg van de geleidelijke opleving van de activiteit in de staalgebruikende sectoren.

In verband met deze trends, als aangegeven in tabel 1 "vraag en aanbod van ruwstaal", zal het reëel staalverbruik in de eerste helft van 1999 81 miljoen ton bedragen, wat 4 % minder is dan het uitstekende resultaat van de eerste helft van 1998. Rekening houdende met een te verwachten vermindering van de voorraden, die met de vraag in evenwicht moeten worden gebracht, zal het schijnbaar verbruik op 79 miljoen ton komen, een sterkere daling van het reëel verbruik dus. Gezien de verwachte daling van de staalinvoer op de communautaire markt die veel minder dynamisch is dan in de eerste helft van 1998 en gezien een lichte geschatte stijging van de export van de Gemeenschap zal het evenwichtspunt van de productie op 80 miljoen ton komen te liggen, een daling van 5,3 % als men dit cijfer vergelijkt met het historische resultaat van de eerste helft van 1998.

Aangezien er in de loop van het jaar een geleidelijke verbetering kan optreden, mag worden verondersteld dat, wanneer het reëel staalverbruik over heel 1999 zich stabiliseert op het peil van het jaar daarvoor, dit 159 miljoen ton zal bedragen. Aangezien het voorradpeil echter vooral in de eerste helft van 1999 zal moeten worden aangepast, zal het schijnbaar verbruik 157 miljoen ton bedragen, een daling met 3,1 % ten opzichte van het uitstekende peil van vorig jaar. Voorts kan, uitgaande van een geleidelijke vermindering van de invoer en de verwachte stabilisering van de uitvoer de evenwichtsproductie geraamd worden op 157 miljoen ton, een daling van 3,1 % ten opzichte van de recordproductie van 1998.

3. GRONDSTOFFEN

3.1. DE SCHROOTMARKT

De in de loop van 1998 steeds slechter wordende precaire situatie op de internationale staalmarkt zal een constante vermindering van de vraag naar schroot en daardoor tot een geleidelijke daling van de prijzen van die grondstof tot gevolg hebben.

Ook op de communautaire en de Amerikaanse markt zijn de schrootprijzen blijven dalen, onder meer omdat de nationale industrieën hun staalproductie moesten beperken om de daling van de prijzen van staalproducten af te remmen.

Aangezien bovendien het peil van de staalvoorraden op het ogenblik tamelijk hoog ligt en er een vertraging van de vraag in 1999 te verwachten valt, zal de daling van de vraag naar schroot zich in de eerste helft van dat jaar zeker voortzetten. Het is dus niet uitgesloten dat de schrootprijs nog wat verder zal dalen, ondanks een snelle aanpassing van het aanbod aan de marktvoorwaarden, die een verdere daling kan afzwakken en in de loop van het jaar voor stabilisering kan zorgen.

3.2. IJZERERTS

De Aziatische crisis heeft gedurende het hele jaar 1998 dalende trends veroorzaakt, zelfs op de belangrijkste staalmarkten, hetgeen in de komende maanden wel eens negatieve gevolgen zou kunnen hebben voor de vraag naar ijzererts.

De onderhandelingen over leveranties van deze grondstof in 1999 zullen daardoor worden bemoeilijkt, mede in verband met de dalende behoeften van de communautaire en Amerikaanse staalindustrie, die hun eigen productie zullen moeten aanpassen aan de oververzadigde internationale markt.

Op grond van de geringe vraag in de Aziatische landen in het algemeen, het voldoende voorraadpeil in Japan en de moeilijkheden van de communautaire industrie om aan de verwachte daling van het staalverbruik het hoofd te bieden, mogen we aannemen dat in 1999 de schrootbehoeften lager zullen zijn dan in 1998, en dat de handel in deze grondstof zich daardoor zal normaliseren, hetgeen gepaard kan gaan met een lichte daling van de prijzen.

3.3. FERRO-LEGERINGEN

Hoewel de vraag naar ferro-legeringen dit jaar in de Europese Unie constant is geweest, is het marktevenwicht toch verstoord, doordat het aanbod sneller steeg dan de vraag. De prijzen van een aantal producten, die reeds in de eerste helft van 1998 onder druk stonden, zijn later dat jaar nog verder gedaald.

Uit de markttrends voor de ferro-legeringen over de eerste helft van 1999 valt af te leiden dat de vraag ten opzichte van het aanbod betrekkelijk laag zal blijven. Toch is een zeker evenwicht niet uitgesloten, indien de prijsbewegingen ertoe bijdragen dat het aanbod zich aan de ontwikkeling van de markt aanpast.

3.4. TIN, ZINK EN NIKKEL

De eerste zeven maanden van 1998 is de tinproductie vergeleken met dezelfde periode in 1997 met ongeveer 10 % gestegen. Het verbruik van dit metaal is in diezelfde periode slechts zeer lichtjes gestegen. Volgens de prognoses zal de vraag in Europa en Noord-Amerika constant blijven, maar zullen de prijzen toch lichtjes gaan dalen in verband met de verwachte groei van de export vanuit China.

Het wereldverbruik van zink zou, na een lichte stijging van ongeveer 0,1 % in 1998 tot 7,76 miljoen ton in 1999 met 3 % kunnen stijgen tot 7,99 miljoen ton. De stijging van het zinkverbruik op de communautaire markt zal komend jaar beperkt blijven tot rond de 2 %.

De wereldproductie van zink zou, na een waarschijnlijke stijging met 2,8 % tot 7,93 miljoen ton in 1998, in 1999 met 2,1 % kunnen toenemen tot 8,09 miljoen ton. De export vanuit landen in het Oosten zal zich in 1999 stabiliseren op ongeveer het peil van 1998.

De zinkprijzen in 1998 vertonen een dalende trend. Desondanks wordt een lichte prijsstijging in 1999 niet uitgesloten, omdat de vraag vanuit bepaalde derde landen waarschijnlijk weer zal aantrekken.

Voor 1998 rekent de Internationale Nikkelgroep op een marktoverschot dat de 11 000 ton kan overschrijden. De productie zal stabiel blijven, maar het verbruik in de wereld zal gaan dalen, behalve in het Verenigd Koninkrijk en de Europese Unie, waar aanzienlijke stijgingen zullen optreden.

Ondanks alle goede voornemens is er nog steeds overproductie, zodat de nikkelprijzen op het ogenblik zeer slecht zijn. Die prijzen kunnen echter in de eerste helft van 1999 weer de hoogte ingaan, indien de marktleiders daadwerkelijk hun productie zouden verlagen om tot een beter evenwicht tussen vraag en aanbod van deze grondstof te komen.

4. WERKGELEGENHEID

Het werk in de Europese staalindustrie wordt al jarenlang steeds gespecialiseerder. Daardoor hebben de met organisatorische veranderingen gepaard gaande technologische ontwikkelingen regelmatig tot het verlies van veel banen in de industrie in de Gemeenschap geleid.

Deze trends, die passen in het kader van een globale versterking van de concurrentiepositie van deze industrie, maken het steeds stellen van nieuwe eisen en een permanente scholing van de werknemers noodzakelijk.

Verder hebben diverse overheidsondernemingen de afgelopen jaren herstructureringen ondergaan, meestal gevolgd door privatisering om hun concurrentiepositie te verbeteren. Verder zijn er ook hergroeperingen geweest van bepaalde Europese producenten in de privésector, die een betere benutting van de voordelen van een Europese markt mogelijk hebben gemaakt, maar op den duur vaak uitgelopen zijn op interne herstructureringen.

Dat deze processen - die een nieuwe dynamiek in de staalsector teweeg brengen - een heilzame werking hebben, lijkt buiten kijf te staan. Desondanks blijft de noodzaak voor de Europese industrie om door te gaan met haar inspanningen ter verbetering van haar internationale concurrentiepositie bestaan, ondanks alle negatieve gevolgen die dit voor de werkgelegenheid heeft.

Personeelsinkrimpingen zijn in het verleden doorgevoerd door middel van vervroegde uittreding, waardoor de herstructurering een minder dramatisch verloop kreeg. Deze maatregelen hebben echter nefaste gevolgen gehad voor de leeftijdsopbouw in bedrijven en hebben geleid tot verlies van personeel met ervaring.

Enkele ondernemingen hebben daarom met speciale maatregelen iets aan dit overschot aan arbeidskrachten willen doen en hebben door invoering van deeltijdsbanen tegelijkertijd de kennis en ervaring van de ouderen trachten te behouden.

Het netto aantal banen dat in 1999 verloren is gegaan wordt geschat op 11 000. Dit cijfer weerspiegelt de moeilijkheden die kunnen worden verwacht op de markt voor platte producten, ook al is de situatie ten opzichte van de echte crisisjaren wel verbeterd.

Voor die werknemers van de sector die nog door herstructureringen of bedrijfssluitingen zullen worden getroffen zal de Commissie haar sociaal beleid voortzetten. Met uitzondering van steun voor opleiding en voor zelfstandige arbeid, die mede gefinancierd kan worden door het ESF, blijven alle andere maatregelen op grond van artikel 56, lid 2, onder b), door de bilaterale overeenkomsten inzake wederaanpassingssteun is voorzien, tot bij het aflopen van het EGKS-Verdrag op 23 juli 2002 gehandhaafd.

Voor 1999 wordt een verlies van 11 000 banen voorspeld, maar dat is toch niet het aantal werknemers dat in aanmerking zal komen voor EGKS-steun, onder meer vanwege het feit dat bepaalde lidstaten niet meedoen met het wederaanpassingsbeleid.

Voor 1999 is op de EGKS-begroting 75 miljoen EUR uitgetrokken voor de traditionele wederanpassingssteun voor de kolen- en staalindustrie.

(1) PB C 233 van 25.7.1998.

BIJLAGE

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

>RUIMTE VOOR DE TABEL>