BESCHIKKING VAN DE COMMISSIE van 24 februari 1993 betreffende een procedure op grond van artikel 85 van het EEG-Verdrag (IV/34.494 - tariefstructuur in het gecombineerde goederenvervoer)

(93/174/EEG)DE COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN,

Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Economische Gemeenschap,

Gelet op Verordening (EEG) nr. 1017/68 van de Raad van 19 juli 1968 houdende de toepassing van mededingingsregels op het gebied van het vervoer per spoor, over de weg en over de binnenwateren (1), gewijzigd bij de Akte van Toetreding van Griekenland,

Gezien de bekendmaking (2), overeenkomstig artikel 26, lid 3, van Verordening (EEG) nr. 1017/68, van het essentiële gedeelte van de betrokken overeenkomst,

Na raadpleging van het Raadgevend Comité voor mededingingsregelingen en economische machtsposities op het gebied van het vervoer,

Overwegende hetgeen volgt:

I. DE FEITEN A. Bijzondere kenmerken van de sector van het gecombineerd vervoer (1) Op het gebied van het gecombineerde goederenvervoer bieden de spoorwegondernemingen slechts bij uitzondering hun diensten rechtstreeks aan de verladers aan.

(2) In de overgrote meerderheid van de gevallen worden gecombineerde vervoerdiensten aan de verladers aangeboden door gespecialiseerde vervoerondernemingen, die dochterondernemingen van spoorwegondernemingen of van onafhankelijke ondernemingen kunnen zijn.

(3) Deze ondernemingen kopen bij de spoorwegondernemingen spoorwegtractiediensten, die bestaan uit de levering van de locomotief en uit de toegang tot de infrastructuur.

(4) Tot en met 31 december 1992 beschikte elke nationale spoorwegonderneming over een volledig wettelijk monopolie inzake de levering van die tractiediensten op de infrastructuur die in haar bezit is of waarvan het exclusieve recht van gebruik haar door de nationale autoriteiten is toegekend.

(5) Op 1 januari 1993 is Richtlijn 91/440/EEG van de Raad van 29 juli 1991 betreffende de ontwikkeling van de spoorwegen in de Gemeenschap (3) van toepassing geworden. Luidens artikel 10, lid 2, van die richtlijn "krijgen de spoorwegondernemingen die onder de werkingssfeer van artikel 2 vallen, (. . .) onder billijke voorwaarden recht op toegang tot de infrastructuur van de andere Lid-Staten met het oog op de exploitatie van internationale gecombineerde goederenvervoerdiensten".

(6) In de artikelen 2 en 3 van genoemde richtlijn wordt onder "spoorwegonderneming" verstaan: iedere onderneming die in een Lid-Staat is of zal worden gevestigd en die over spoorwegtractiemiddelen beschikt, met dien verstande dat het begrip "tractie" niet noodzakelijk inhoudt dat het tractiematerieel eigendom is van de onderneming en evenmin dat het eigen personeel wordt ingezet.

(7) Uit die bepalingen vloeit voort dat ook na het van toepassing worden van Richtlijn 91/440/EEG de spoorwegondernemingen de enige ondernemingen zullen blijven waaraan het is toegestaan en die in staat zijn spoorwegtractie te leveren.

(8) De ondernemingen die gecombineerd vervoer verzorgen en niet het statuut van spoorwegonderneming hebben, zullen die spoorwegtractie uitsluitend bij de spoorwegondernemingen moeten blijven kopen.

(9) Opgemerkt zij, dat de kosten van de spoortractie een aanzienlijk deel van de door de vervoerondernemingen aangerekende verkoopprijs van de gecombineerde vervoerdienst uitmaken.

B. De relevante markt (10) De relevante markt in de onderhavige zaak is die van vervoer per spoorweg, dat door spoorwegondernemingen aan de ondernemingen die gecombineerd vervoer verzorgen, wordt geleverd. In het onderhavige geval gaat het voornamelijk om de levering van spoorwegtractie, de toegang tot de spoorweginfrastructuur en de internationale cooerdinatie van deze diensten tussen de verschillende spoorwegondernemingen die deze diensten leveren.

C. De "tariefstructuur"-overeenkomst (11) In 1989 zijn de spoorwegondernemingen die bij het "Comité filiale Interunit" van de Internationale Spoorwegunie ( "Union internationale des chemins de fer", UIC) zijn aangesloten, gestart met werkzaamheden om een gezamenlijke tariefstructuur voor de verkoop van spoortractie vast te stellen. Als basis daarvoor werd de gecombineerde vervoereenheid ( "Unité de transport intermodal", UTI) genomen, die overeenkomt met door middel van wegtransport verricht vervoer.

(12) In 1990 werd door de spoorwegondernemingen een eerste overeenkomst gesloten.

(13) Tegen deze overeenkomst heeft de Commissie bezwaar aangetekend in haar op 2 augustus 1991 goedgekeurde mededeling van punten van bezwaar betreffende het gecombineerde goederenvervoer. De Commissie heeft daarin geconcludeerd dat de bedoelde overeenkomst in strijd is met de bepalingen van artikel 85 van het Verdrag, enerzijds gezien de bepalingen van de overeenkomst, anderzijds vanwege de context waarin deze bestemd was te functioneren.

(14) Op 21 januari 1992 hebben de spoorwegondernemingen de Commissie een sterk gewijzigde overeenkomst overgelegd, die juridisch een nieuwe overeenkomst in de zin van artikel 85 van het Verdrag vormt.

(15) Deze overeenkomst heeft betrekking op de verkoop van spoortractie op het gebied van het internationale gecombineerde goederenvervoer, met uitzondering van de verkoop van spoortractie op basis van volledige treinen.

(16) De spoorwegondernemingen hebben gezamenlijk de in bijlage opgenomen coëfficiënten vastgesteld en zijn overeengekomen de bijkomende kosten in rekening te brengen tegen een forfaitair tarief van 1 %.

(17) Behoudens wijzigingen van geringe betekenis is deze overeenkomst geldig voor de duur van vijf jaar, te rekenen vanaf de inwerkingtreding ervan op 1 maart 1992.

(18) De toepassing van de nieuwe tariefstructuur moet een "blanco operatie" zijn, dat wil zeggen dat zij niet tot een algemene verhoging of verlaging van de opbrengsten voor de spoorwegondernemingen mag leiden. De spoorwegondernemingen moeten berekeningen uitvoeren om na te gaan of dit beginsel in acht wordt genomen. In dit kader zullen de prijzen van bepaalde verbindingen eventueel kunnen worden aangepast.

II. JURIDISCHE BEOORDELING A. De toepasselijke rechtsbepalingen (19) In artikel 2 van Verordening (EEG) nr. 1017/68 is van artikel 85, lid 1, van het Verdrag overgenomen het verbod van alle overeenkomsten tussen ondernemingen, van alle besluiten van ondernemersverenigingen en van alle onderling afgestemde feitelijke gedragingen, welke de handel tussen de Lid-Staten ongunstig kunnen beïnvloeden en ertoe strekken of ten gevolge hebben dat de mededinging binnen de gemeenschappelijke markt wordt verhinderd, beperkt of vervalst. In artikel 7 van deze verordening, dat overeenkomt met artikel 85, lid 2, van het Verdrag, is bepaald dat de verboden overeenkomsten en besluiten van rechtswege nietig zijn. Artikel 8 van de verordening komt overeen met artikel 86 van het Verdrag, waarin het misbruik maken van een machtspositie wordt verboden. Deze bepalingen vormen geen inhoudelijke wijziging van artikel 85, leden 1 en 2, noch van artikel 86 van het Verdrag; zij hebben derhalve een louter declaratoir karakter. Deze Verdragsbepalingen zijn in Verordening (EEG) nr. 1017/68 overgenomen, omdat de Lid-Staten destijds verdeeld waren over het vraagstuk van de toepasselijkheid van de mededingingsregels van het Verdrag op de vervoersector. Dit meningsverschil is opgelost, nadat het Hof van Justitie had vastgesteld dat de mededingingsregels ook op de vervoersector van toepassing zijn (4). Indien in het navolgende wordt verwezen naar artikel 85, leden 1 en 2, van het Verdrag, heeft die verwijzing derhalve ook betrekking op de artikelen 2 en 7 van Verordening (EEG) nr. 1017/68; evenzo hebben verwijzingen naar artikel 86 van het Verdrag betrekking op artikel 8 van Verordening (EEG) nr. 1017/68.

Wat het verlenen van vrijstellingen betreft, bevat artikel 5 van Verordening (EEG) nr. 1017/68 bepalingen waarmee het bepaalde in artikel 85, lid 3, van het Verdrag op de betrokken vervoersector wordt toegepast. Deze bepalingen zijn in hoofdzaak op de regels van artikel 85, lid 3, van het Verdrag gebaseerd. Op het verlenen van vrijstellingen zijn de bepalingen van artikel 12 van genoemde verordening van toepassing, waarin tevens in een verzetsprocedure is voorzien.

B. Het begrip "overeenkomsten tussen ondernemingen" (20) De bepalingen van de nieuwe tariefstructuur voor het gecombineerde vervoer zijn in het kader van het "Comité filiale Interunit" van de UIC door de spoorwegondernemingen opgesteld en goedgekeurd.

(21) Interunit is een samenwerkingsorgaan tussen de rail-wegvervoerbedrijven en de spoorwegondernemingen die in Europa voor internationaal rail-wegvervoer zorgen.

(22) Het "Comité filiale Interunit" van de UIC is een werkgroep die de in het gecombineerd vervoer geïnteresseerde spoorwegondernemingen verenigt.

(23) Mitsdien is de overeenkomst die tussen de spoorwegondernemingen werd gesloten in verband met een gemeenschappelijke tariefstructuur een overeenkomst in de zin van artikel 85 van het Verdrag.

C. Beperkingen van de mededinging (24) De betrokken overeenkomst omvat enerzijds bepalingen betreffende de structuur van de verkoopprijzen en de wijze waarop deze berekend worden, en anderzijds een gezamenlijk besluit betreffende de bijkomende kosten, die forfaitair op 1 % van de totale prijs van de spoortractie zijn gesteld.

(25) Hoewel de door de spoorwegondernemingen vastgestelde tariefstructuur niet rechtstreeks betrekking heeft op de prijs van de tractie, heeft de structuur op zijn minst onrechtstreekse gevolgen voor het tariefniveau.

(26) Indien er tussen de betrokken ondernemingen geen overeenkomst zou bestaan, zouden de vervoerbedrijven in onderhandelingen met elke afzonderlijke onderneming mogelijk gunstigere voorwaarden kunnen verkrijgen, waarvan zij de gebruikers zouden kunnen laten profiteren.

(27) Ook zou elke spoorwegonderneming op eigen gezag een tariefstructuur kunnen vaststellen, ten einde vervoerwerkzaamheden op concurrerende verkeersaders voor gecombineerd vervoer aan te trekken.

(28) Ten aanzien van de verkeersaders voor gecombineerd vervoer beperkt deze overeenkomst derhalve daadwerkelijk de mededinging tussen de spoorwegondernemingen.

(29) Ook houdt deze overeenkomst een beperking in van de concurrentie die de spoorwegondernemingen elkaar met ingang van 1 januari 1993 zullen kunnen aandoen door van de aan hen door Richtlijn 91/440/EEG geboden mogelijkheden gebruik te maken.

(30) Wat de bijkomende kosten betreft, hebben de bepalingen van de overeenkomst tussen de spoorwegondernemingen betrekking op het bedrag van deze kosten en niet alleen op de tariefstructuur.

(31) Indien er geen overeenkomst tot vaststelling van het bedrag van deze kosten op 1 % van de tractiekosten zou bestaan, zouden de vervoerbedrijven met elke afzonderlijke onderneming kunnen onderhandelen en mogelijk voordeliger tarieven kunnen bedingen, die met name op de daadwerkelijk door de spoorwegondernemingen geleverde bijkomende diensten zouden zijn gebaseerd.

(32) Op dezelfde wijze zou elke spoorwegonderneming de hoogte van dit tarief kunnen variëren, ten einde zichzelf in een gunstiger concurrentiepositie ten opzichte van de andere spoorwegondernemingen te plaatsen.

(33) Derhalve heeft de overeenkomst tussen de spoorwegondernemingen tot vaststelling van een uniform tarief voor de bijkomende kosten tot gevolg dat de concurrentie tussen deze ondernemingen wordt beperkt, hetgeen tegen de bepalingen van artikel 85, lid 1, van het Verdrag indruist.

D. Ongunstige beïnvloeding van de handel tussen de Lid-Staten (34) De door de spoorwegondernemingen gesloten overeenkomst betreffende het vaststellen van een gezamenlijke tariefstructuur en van een uniform tarief voor de bijkomende kosten heeft voornamelijk betrekking op het intracommunautaire internationale goederenvervoer tussen de Lid-Staten.

(35) Derhalve beïnvloedt deze overeenkomst de handel tussen de Lid-Staten ongunstig in de zin van artikel 85, lid 1, van het Verdrag.

E. Artikel 3 van Verordening (EEG) nr. 1017/68

(36) Uit de bewoordingen van artikel 3 blijkt dat het slechts van toepassing is op overeenkomsten die uitsluitend tot doel en ten gevolge hebben:

- de toepassing van technische verbeteringen

of

- de technische samenwerking,

waarbij de ondernemingen voor het bereiken van die doelstellingen beschikken over de middelen die in artikel 3, onder a) tot en met g), zijn opgesomd.

In het kader van de onderhavige procedure dient de Commissie te onderzoeken of de overeenkomst waarbij een gemeenschappelijke tariefstructuur wordt vastgesteld, tot doel heeft technische verbeteringen toe te passen of technische samenwerking te verzekeren.

(37) Daartoe dient rekening te worden gehouden met de door de Commissie verzamelde gegevens en met de verklaringen die de vertegenwoordigers van de ondernemingen in de loop van de procedure hebben afgelegd.

(38) Uit deze gegevens blijkt dat de invoering van de nieuwe tariefstructuur op basis van de gecombineerde vervoereenheid (UTI) voornamelijk aan twee beweegredenen van de spoorwegondernemingen beantwoordt.

(39) Enerzijds had de tot voorheen gehanteerde, op wagonbasis opgebouwde tariefstructuur ertoe geleid dat de vervoerondernemingen nieuwe wagontypes lieten bouwen om deze tariefstructuur zo goed mogelijk te benutten en de laagst mogelijke tractieprijs te verkrijgen.

De tariefstructuur op wagonbasis was dus door de vervoerondernemingen in bepaalde gevallen gebruikt als middel om een prijsverlaging te verkrijgen die de spoorwegondernemingen niet wilden toestaan.

Met de opstelling van de nieuwe tariefstructuur op UTI-basis wordt ten dele beoogd een oplossing voor dit probleem te bieden.

(40) Anderzijds hebben de spoorwegondernemingen in 1989 hun strategie voor de ontwikkeling van hun activiteiten op het gebied van het gecombineerde goederenvervoer vastgesteld. Vaststaat dat voor de spoorwegondernemingen de nieuwe tariefstructuur een belangrijk onderdeel van deze strategie vormt.

(41) Bijgevolg dient op basis van deze elementen te worden geconcludeerd dat de overeenkomst betreffende de nieuwe tariefstructuur niet uitsluitend de toepassing van technische verbeteringen of de technische samenwerking tot doel heeft, maar dat daarmee met name wordt beoogd een verlaging van de opbrengsten van de spoorwegondernemingen te voorkomen en voorts dat de overeenkomst een integrerend onderdeel is van de strategie van deze ondernemingen voor de ontwikkeling van hun activiteiten op het gebied van het gecombineerd vervoer.

(42) Wat de gevolgen van de betrokken overeenkomst betreft, is voorts bepaald dat de invoering van de nieuwe tariefstructuur niet tot een algemene verhoging of verlaging van de opbrengsten van de spoorwegondernemingen zal leiden, maar niettemin voor de prijzen op bepaalde trajecten alsmede voor die van incidenteel vervoer gevolgen zal hebben.

(43) Derhalve dient de gevolgtrekking te luiden dat de gevolgen van de betrokken overeenkomst niet tot de toepassing van technische verbeteringen of de technische samenwerking beperkt blijven, maar dat er eveneens gevolgen zullen zijn voor de prijzen op bepaalde trajecten en voor die van incidenteel vervoer.

(44) Daarenboven dient te worden opgemerkt dat niet voldaan is aan de in artikel 3, lid 1, onder g), van Verordening (EEG) nr. 1017/68 vervatte voorwaarden.

(45) Krachtens artikel 3, lid 1, onder g), zou het verbod van artikel 2 van Verordening (EEG) nr. 1017/68 en derhalve ook dat van artikel 85, lid 1, van het Verdrag, onder bepaalde omstandigheden niet op overeenkomsten betreffende tariefstructuren voor vervoer kunnen worden toegepast, voor zover in deze overeenkomsten geen vervoerprijzen en -voorwaarden worden vastgesteld.

(46) De overeenkomst tussen de spoorwegondernemingen betreffende de nieuwe tariefstructuur omvat enerzijds een lijst met tariefcoëfficiënten en anderzijds een besluit de bijkomende kosten forfaitair tegen 1 % van de tractiekosten in rekening te brengen.

(47) Deze overeenkomst betreffende de vaststelling van het bedrag van de bijkomende kosten valt niet te beschouwen als een onderdeel van de tariefstructuur, maar als een overeenkomst over de prijs van het vervoer, zodat zij niet voldoet aan de in bovenbedoeld artikel 3, lid 1, onder g), gestelde voorwaarden.

(48) In het onderhavige geval is niet aan de in artikel 3 van Verordening (EEG) nr. 1017/68 gestelde voorwaarden voldaan.

F. Artikel 5 van Verordening (EEG) nr. 1017/68

(49) De overeenkomst betreffende de gezamenlijke tariefstructuur voor de verkoop van spoortractie door de spoorwegondernemingen voldoet aan de voorwaarden van artikel 5 van Verordening (EEG) nr. 1017/68.

a) Bijdrage tot de economische vooruitgang

(50) De vervoerondernemingen voor gecombineerd vervoer zijn voor de levering van spoortractie afhankelijk van de spoorwegondernemingen. Niettemin kunnen zij in bepaalde gevallen kiezen tussen verscheidene, technisch substitueerbare routes, waarbij verschillende spoorwegondernemingen betrokken zijn. In dergelijke omstandigheden kunnen dus deze vervoerondernemingen de concurrentie tussen de spoorwegondernemingen bij de levering van spoortractie benutten. Het bestaan van een gezamenlijke tariefstructuur vergemakkelijkt voor de vervoerondernemingen, die meestal niet groot zijn, het vergelijken van de routes en maakt het langs deze weg mogelijk de concurrentie tussen die routes te vergroten.

(51) Voorts maakt het bestaan van een gezamenlijke tariefstructuur het voor de leveranciers van de tractie mogelijk eenvoudiger internationale prijzen vast te stellen, hetgeen onder bepaalde voorwaarden leidt tot een vergroting van de doelmatigheid van het gecombineerde vervoer ten opzichte van de concurrerende andere wijzen van vervoer.

(52) De bepalingen van de tariefstructuur kunnen van invloed zijn op de keuze van het door de vervoerders gebruikte materieel. Het bestaan van een dergelijke gezamenlijke tariefstructuur, die voor een aantal jaren geldt, zorgt voor de stabiliteit die dienstig is voor investeringen in spoorwegmaterieel door alle bij het gecombineerde goederenvervoer betrokken ondernemingen. De beschikbaarheid van modern en aangepast materieel is noodzakelijk om de ontwikkeling van het gecombineerde vervoer te waarborgen.

(53) De vaststelling van een gezamenlijk tarief voor de bijkomende kosten vormt in beginsel een tariefkartel. In het onderhavige geval gaat het echter slechts om een onderdeel dat voor de totale prijs volkomen van ondergeschikt belang is. Voorts leidt de vaststelling van een gezamenlijk tarief, gelet op de specifieke omstandigheden waaronder de markt functioneert, ertoe dat vergelijking van de prijzen van de verschillende leveranciers van spoortractie eenvoudiger wordt.

In algemene zin dragen deze elementen ertoe bij dat de kwaliteit van de vervoerdiensten verbeterd en de economische vooruitgang als geheel bevorderd wordt.

b) Voordelen voor de gebruikers

(54) De gebruikers van gecombineerd vervoer hebben voordeel bij de invoering van de betrokken overeenkomst, omdat zij meer concurrentie tussen de internationale routes en tussen de vervoerondernemingen, alsmede meer mogelijkheden tot investeringen in modern spoorwegmaterieel krijgen.

c) Onmisbaarheid van de concurrentiebeperkingen

(55) De Commissie is in het algemeen van oordeel dat een overeenkomst betreffende een gezamenlijke tariefstructuur niet werkelijk een prijsovereenkomst is, maar niettemin dezelfde schadelijke gevolgen voor de werking van de markt kan hebben.

In het onderhavige geval dient evenwel rekening te worden gehouden met de specifieke omstandigheden op de betrokken markt, die voornamelijk gekenmerkt wordt door de verplichting voor de spoorwegondernemingen om in bepaalde vormen op het gebied van het internationale vervoer samen te werken, niet alleen omdat zulks is voorgeschreven, maar ook om technische redenen die met het bestaan van verschillende, onderling niet-compatibele infrastructuren te maken hebben.

Wat de overeenkomst tot vaststelling van een gezamenlijk tarief voor de bijkomende kosten betreft, is de Commissie van oordeel dat een dergelijke overeenkomst, rekening houdend met de specifieke aspecten van de sector, de transacties tussen de leveranciers van tractie en de vervoerondernemingen kan vereenvoudigen, omdat veelvuldig ondernemen van stappen en herhaalde facturering voor zeer bescheiden bedragen wordt vermeden.

(56) Met ingang van 1 januari 1993 is door het van toepassing worden van Richtlijn 91/440/EEG de regelgeving gewijzigd, omdat het door deze richtlijn mogelijk wordt dat een spoorwegonderneming zelf internationale diensten voor gecombineerd vervoer verricht.

Er dient echter rekening te worden gehouden met het feit dat vanwege technische problemen en het ontbreken van technische harmonisatie gedurende een overgangsperiode bepaalde vormen van samenwerking tussen de spoorwegondernemingen nog noodzakelijk zullen blijven.

(57) Bijgevolg is de Commissie van mening dat de concurrentiebeperkingen die uit de betrokken overeenkomst voortvloeien, althans gedurende een overgangsperiode en rekening houdend met de specifieke situatie van de betrokken markt, voor het verwezenlijken van bovenbedoelde doelstellingen noodzakelijk zijn.

d) Geen uitschakeling van de concurrentie

(58) Voorts is de Commissie van oordeel dat de overeenkomst tussen de spoorwegondernemingen niet ertoe leidt dat de concurrentie op een wezenlijk deel van de betrokken markt wordt uitgeschakeld.

(59) Met uitzondering van het forfaitaire tarief van 1 % voor de bijkomende kosten heeft de overeenkomst geen betrekking op de tarieven voor spoortractie, die evenals voorheen autonoom door elke spoorwegonderneming worden vastgesteld.

(60) Derhalve blijft er sprake van concurrentie tussen de verschillende routes en daarmee tussen de verschillende spoorwegondernemingen.

(61) De mededinging tussen de spoorwegondernemingen zou bovendien moeten toenemen ten gevolge van het op 1 januari 1993 van toepassing worden van Richtlijn 91/440/EEG.

G. Context waarin de overeenkomst functioneert (62) De context waarin deze overeenkomst functioneert, verschilt van die welke op 2 augustus 1991 bestond. De belangrijkste verschillen zijn enerzijds de mogelijkheid dat elke vervoeronderneming die gecombineerd vervoer verzorgt, op elk marktsegment activiteiten ontplooit, en anderzijds de uitdrukkelijke bedoeling van de spoorwegondernemingen hun onderlinge tariefafspraken tot louter de afzonderlijke internationale routes te beperken.

(63) Bijgevolg blijkt aan de voorwaarden voor het verlenen van een vrijstelling overeenkomstig de bepalingen van artikel 5 van Verordening (EEG) nr. 1017/68 te zijn voldaan.

H. Bepalingen betreffende de vrijstelling (64) Uit hoofde van de bepalingen van artikel 13 van Verordening (EEG) nr. 1017/68 moet in de beschikking waarbij vrijstelling wordt verleend, de periode waarvoor deze geldt, worden aangegeven en kunnen daaraan voorwaarden en verplichtingen worden verbonden.

(65) De overeenkomst waarop deze procedure betrekking heeft, geldt voor een periode van vijf jaar. De Commissie is van oordeel dat de voorwaarden aanwezig zijn om voor de duur van vijf jaar, te rekenen vanaf het van toepassing worden van de overeenkomst, een vrijstelling te verlenen.

(66) Aan de verlening van deze vrijstelling moeten echter bepaalde voorwaarden worden verbonden.

(67) Wat het tarief voor de vergoeding van de bijkomende kosten betreft, dient de toepassing ervan facultatief te zijn; ook moet een nauwkeurige lijst worden opgesteld van de diensten die onder "bijkomende kosten" vallen; deze lijst moet aan de vervoerondernemingen worden toegestuurd, alsook aan de Commissie, die dient na te gaan of de ontvangen vergoeding met de daadwerkelijk verrichte diensten overeenkomt.

(68) De marktontwikkeling kan het noodzakelijk maken dat in de tariefstructuur kleine wijzigingen worden aangebracht. Rekening houdend met de specifieke aspecten van de sector mogen deze wijzigingen evenwel eerst worden doorgevoerd na overleg met de vertegenwoordigers van de vervoerondernemingen en mogen zij slechts met inachtneming van een termijn van één jaar na kennisgeving ervan van toepassing worden.

(69) De betrokken overeenkomst heeft uitsluitend betrekking op het internationale gecombineerde vervoer en de spoorwegondernemingen behouden zich thans nog de mogelijkheid voor op het binnenlandse vervoer andere tariefstructuren toe te passen.

In bepaalde, specifieke gevallen kan een internationaal transport als een aaneenschakeling van een aantal binnenlandse transporten worden beschouwd.

In dergelijke gevallen moet de totale prijs van de spoortractie door toepassing van verscheidene, van elkaar afwijkende binnenlandse tariefstructuren worden bepaald en kan deze prijs derhalve afwijken van die welke op basis van één internationale tariefstructuur wordt berekend.

Het naast elkaar bestaan van verschillende tariefstructuren kan in het geval van bepaalde routes tot discriminatie tussen de verschillende vervoerondernemingen leiden.

(70) Daarom is het noodzakelijk dat de spoorwegondernemingen starten met werkzaamheden om te vermijden dat het naast elkaar bestaan van verschillende tariefstructuren op nationaal en op internationaal niveau op bepaalde routes tot discriminatie leidt.

(71) De spoorwegondernemingen die de gezamenlijke tariefstructuur toepassen, moeten, met name ten einde discriminatie tussen vervoerondernemingen te voorkomen, op alle ondernemingen die spoortractiediensten wensen te kopen, dezelfde structuur toepassen.

(72) Met uitzondering van de bijkomende kosten heeft de betrokken overeenkomst slechts betrekking op de tariefstructuur. Bij de uitvoering ervan mag deze overeenkomst rechtstreeks noch onrechtstreeks leiden tot algemene overeenkomsten of onderling afgestemde feitelijke gedragingen betreffende de hoogte van de tarieven.

(73) Een van de voordelen van deze overeenkomst is dat de vervoerondernemingen een zekere stabiliteit gegarandeerd wordt om in spoorwegmaterieel te investeren. Hiertoe is het noodzakelijk dat de spoorwegondernemingen die de overeenkomst ondertekenen, zich alleen met inachtneming van een redelijke termijn aan de overeenkomst kunnen onttrekken.

(74) Ten slotte dienen de spoorwegondernemingen zich ervan te vergewissen dat het beginsel van de "blanco operatie" wordt nageleefd en dat, indien de toepassing van de nieuwe structuur tot excessieve tariefwijzigingen leidt, ten aanzien van bepaalde verkeersaders eventuele aanpassingen worden uitgevoerd,

HEEFT DE VOLGENDE BESCHIKKING GEGEVEN:

Artikel 1

Overeenkomstig artikel 5 van Verordening (EEG) nr. 1017/68 worden ten aanzien van de overeenkomst betreffende de tariefstructuur voor de verkoop van spoortractie voor internationaal gecombineerd goederenvervoer, welke is gesloten door de spoorwegondernemingen in de Gemeenschap, de bepalingen van artikel 85, lid 1, van het EEG-Verdrag voor de periode van 1 maart 1992 tot en met 28 februari 1997 buiten toepassing verklaard.

Artikel 2

Aan de in artikel 1 bedoelde vrijstelling zijn de volgende voorwaarden verbonden:

a) De spoorwegondernemingen stellen een lijst op van de bijkomende kosten die onder het forfaitaire 1 %-tarief vallen, met dien verstande dat de toepassing van dit tarief facultatief is, en brengen deze lijst uiterlijk op 30 maart 1993 aan de vervoerondernemingen en aan de Commissie ter kennis.

b) Wijziging van de tariefstructuur mag slechts na overleg met de vertegenwoordigers van de vervoerondernemingen en met inachtneming van een termijn van één jaar na kennisgeving ervan worden doorgevoerd.

c) De spoorwegondernemingen moeten ervoor zorgen dat het naast elkaar bestaan van nationale en internationale tariefstructuren niet leidt tot discriminatie tussen routes; daartoe nemen ze vóór 31 december 1993 alle noodzakelijke maatregelen.

d) De spoorwegondernemingen die partij zijn bij de overeenkomst, moeten op iedere onderneming die spoortractiediensten wenst te kopen, dezelfde internationale tariefstructuur toepassen.

e) De overeenkomst betreffende de tariefstructuur mag niet rechtstreeks of onrechtstreeks tot overeenkomsten of onderling afgestemde feitelijke gedragingen betreffende de hoogte van de tarieven leiden.

f) De spoorwegondernemingen die partij zijn bij de overeenkomst, mogen alleen met inachtneming van een termijn van één jaar na kennisgeving een afwijkende tariefstructuur toepassen.

g) De spoorwegondernemingen die partij zijn bij de overeenkomst, vergewissen zich binnen een termijn van één jaar te rekenen vanaf de inwerkingtreding van de overeenkomst, ervan of het beginsel van de "blanco operatie" in acht wordt genomen en gaan ten aanzien van bepaalde verkeersaders over tot eventuele aanpassingen, indien de toepassing van de nieuwe structuur tot excessieve tariefwijzigingen leidt.

Artikel 3

Deze beschikking is gericht tot de volgende ondernemingen:

Société nationale des chemins de fer luxembourgeois

BP 1803

L-1018 Luxembourg

Córas Iompair Éireann

Heuston Station

IRL-Dublin 8

British Railways Board

167/169 Westbourne Terrace

UK-London W2 6JY

Deutsche Bundesbahn

Friedrich-Ebert-Anlage 43-45

D-W-6000 Frankfurt am Main

SNCB

rue de France 85

B-1070 Bruxelles

Caminhos-de-Ferro Portugueses

Avenida da República 66

P-1000 Lisboa

NV Nederlandse Spoorwegen

Moreelsepark

Postbus 2025

NL-3500 HA Utrecht

Renfe

Final Avenida Pio XII

s/n Chamartín

E-Madrid 16

Ente Ferrovie dello Stato

Piazza della Croce Rossa 1

I-00161 Roma

SNCF

88, rue Saint-Lazare

F-75009 Paris

DSB

Soelvgade 40

DK-1349 Koebenhavn

Chemins de fer helléniques

1-3 Karolou Street

GR-104 37 Athens

Gedaan te Brussel, 24 februari 1993.

Voor de Commissie

Karel VAN MIERT

Lid van de Commissie

(1) PB nr. L 175 van 23. 7. 1968, blz. 1.

(2) PB nr. C 195 van 1. 8. 1992, blz. 3.

(3) PB nr. L 237 van 24. 8. 1991, blz. 25.

(4) Arrest van 4. 4. 1974 in zaak 167/73, Commissie/Frankrijk, Jurispr. 1974, blz. 359, r.o. 29 e.v.; zie ook het arrest van 30. 4. 1986 in de gevoegde zaken 209/84 tot en met 213/84, Asjes, Jurispr. 1986, blz. 1425, r.o. 42.

BIJLAGE

/* Tabellen: zie PB */