NL Publicatieblad van de Europese Unie L 244/20

BESCHIKKING VAN DE COMMISSIE

van 10 mei 2007

betreffende de maatregelen C 1/06 (ex NN 103/05) die door Spanje ten behoeve van Chupa Chups zijn genomen

(Kennisgeving geschied onder nummer C(2007) 1710)

(Slechts de tekst in de Spaanse taal is authentiek)

(Voor de EER relevante tekst)

(2007/613/EG)

DE COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN,

Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap, en met name op artikel 88, lid 2, eerste alinea,

Na de belanghebbenden overeenkomstig bovengenoemd artikel (1) te hebben aangemaand hun opmerkingen kenbaar te maken en gezien deze opmerkingen,

Overwegende hetgeen volgt:

I. PROCEDURE

(1) Bij een op 22 april 2005 geregistreerd schrijven ontving de Commissie een aanklacht van een concurrent betreffende een vermeende steunmaatregel ten behoeve van Chupa Chups SA. De Commissie verzocht bij brieven van 10 juni 2005 en 7 september 2005 om inlichtingen, waarop Spanje antwoordde met brieven die zijn geregistreerd op 11 augustus 2005, 26 oktober 2005, 18 november 2005 en 12 december 2005.

(2) Op 25 januari 2006 besloot de Commissie tot inleiding van de procedure van artikel 88, lid 2, van het Verdrag, omdat twijfels waren gerezen inzake de verenigbaarheid met de gemeenschappelijke markt van verschillende door overheidsorganen aan Chupa Chups verleende steunbedragen.

(3) Spanje maakte zijn opmerkingen kenbaar bij schrijven van 2 maart 2006. De Commissie verzocht de Spaanse autoriteiten op 25 april 2006, 6 juli 2006 en 24 november 2006 om inlichtingen. Deze autoriteiten antwoordden bij brieven die werden geregistreerd op 22 mei 2006, 5 september 2006, 7 september 2006, 20 oktober 2006, 1 februari 2007, 6 februari 2007 en 12 maart 2007.

(4) De beschikking van de Commissie om de procedure in te leiden werd bekendgemaakt in het Publicatieblad van de Europese Unie (2). De Commissie nodigde belanghebbenden uit hun opmerkingen inzake de steun kenbaar te maken. De Commissie ontving opmerkingen van Chupa Chups, geregistreerd op 30 mei 2006, en van Inmobiliaria Casa Batlló, geregistreerd op 8 augustus 2006. Deze opmerkingen werden op 28 september 2006 aan de Spaanse autoriteiten toegezonden. Van de zijde van Spanje werd daarop geen reactie ontvangen.

(5) Van derden werd geen enkele andere opmerking ontvangen. De klager ondernam geen actie.

II. OMSCHRIJVING VAN DE BEGUNSTIGDE EN VAN DE STEUNMAATREGELEN

(6) Chupa Chups SA is de holdingmaatschappij van een in 1940 in Spanje opgerichte industriële groep, met als hoofdactiviteit de productie en het op de markt brengen van snoepjes, in het bijzonder lolly's. De groep beschikt momenteel over vier productiecentra die zijn gelegen in Rusland, Mexico, Sant Esteve de Sesrovires (Barcelona) en Villamayor (Asturië). In juni 2006 werd Chupa Chups, tot dan toe een familiebedrijf, verkocht aan het Italiaans-Nederlandse snoepgoedbedrijf Perfetti Van Melle (3).

(7) Sedert 2002 heeft Chupa Chups ernstige financiële problemen ondervonden, met een geconsolideerd verlies van 22 500 000 euro in 2002, 4 720 000 euro in 2003 en 5 950 000 euro in 2004, bij, tevens, een dalende omzet (4). Vanwege deze omstandigheden zette de directie in 2002 een herstructureringsplan op voor het herstel van de financiële situatie van het bedrijf. — In juli 2002 verstrekte een groep particuliere banken aan Chupa Chups een consortiale lening tot een maximumbedrag van 75 miljoen euro. Het contract bevatte een aantal verplichtingen voor de onderneming, waaronder die tot inachtneming van een aantal financiële ratio's. De transactie werd gegarandeerd door meerdere tot de groep behorende bedrijven (5). In 2005 boden de banken aan Chupa Chups een herfinanciering aan, maar uiteindelijk wees het bedrijf dit aanbod af. — In maart 2003 vulden de eigenaren van Chupa Chups het bedrijfskapitaal aan met extra middelen ter waarde van 8 miljoen euro. — De ondernemingsstructuur werd gewijzigd, waardoor het mogelijk werd de financiële middelen met nog eens 6 790 000 euro te vergroten (6).

(8) In samenhang met deze financiële herstructurering verstrekte het Instituto Catalán de Finanzas („ICF”, de kredietinstelling van de regionale regering van Catalonië), op 5 september 2003 aan Inmobiliaria Casa Batlló, SL („ICB”), een dochterbedrijf van Chupa Chups, een krediet ter waarde van 35 miljoen euro. Het krediet werd gedekt door een garantie in de vorm van een hypotheek op een onroerende zaak van ICB (7), waarvan de waarde door een onafhankelijke deskundige was getaxeerd op 71 miljoen euro. Dit krediet (maatregel 1), dat onmiddellijk van ICB op Chupa Chups overging in de vorm van een achtergestelde lening (8), vormt de aanleiding voor de klacht die tot het onderzoek van de Commissie heeft geleid. Chupa Chups gebruikte bedoelde financiële middelen ter betaling van een gedeelte (20 miljoen euro) van de consortiumlening van 2002 en ter dekking van andere gebleken kasbehoeften.

(9) Bij het inleidende onderzoek van de Commissie bleken naderhand verscheidene extra maatregelen ten behoeve van Chupa Chups te bestaan, namelijk: — een subsidie van 1 580 000 euro van het Spaanse ministerie van Landbouw en Visserij als ondersteuningsmaatregel ten behoeve van de investering in de bedrijfsfaciliteiten te Barcelona (1989-1994) (maatregel 2); — een subsidie van 4 330 000 euro van „andere overheidsorganen”, voor de bouw van de fabriek in Asturië (1994-1997) (maatregel 3); — een subsidie van 6 710 000 euro van „verschillende overheidsorganen” voor de uitbreiding van dezelfde fabriek in Asturië (1999-2003) (maatregel 4); — een in 2004 door het Spaanse ministerie van Wetenschappen en Technologie verleend renteloos krediet van 2 800 000 euro (maatregel 5); — niet nader omschreven extra subsidies van 1 540 000 euro (2004) (maatregel 6); — van het bedrag van 11 150 000 euro van de maatregelen 3 en 4 tezamen moest Chupa Chups eind 2004 nog ongeveer 5 miljoen euro ontvangen. In 2005 verstrekte een particuliere bank aan Chupa Chups een lening van 4 480 000 euro. Als borg voor de lening trad de regionale regering van Asturië op, aan wie Chupa Chups als waarborg voor betaling de 4 480 000 euro aan openstaande subsidies en een bankdeposito van 300 000 euro aanbood (maatregel 7); — in februari 2004 verleende de Spaanse belastingdienst aan Chupa Chups toestemming om haar schuld uit hoofde van btw en vennootschapsbelasting gespreid te betalen in driemaandelijkse termijnen, eindigend op 20 februari 2008. Als waarborg voor deze uitgestelde betaling werd een nieuwe hypotheek gevestigd op Casa Batlló (maatregel 8).

III. REDENEN VOOR DE INLEIDING VAN DE PROCEDURE

(10) In haar Beschikking van 25 januari 2005 tot inleiding van de formule onderzoeksprocedure („het besluit tot inleiding”) uitte de Commissie het vermoeden dat Chupa Chups, door middel van de financiering van het ICF, was bevoordeeld (maatregel 1 supra), aangezien: — in het krediet aan ICB geen enkele van de beperkende bepalingen was opgenomen die waren verbonden aan de een jaar tevoren tussen Chupa Chups en de particuliere banken overeengekomen consortiale lening; — de met het ICF overeengekomen voorwaarden waarschijnlijk beter waren voor de groep dan die van de consortiale lening van 2002, aangezien de lening van het ICF onmiddellijk werd bestemd voor gedeeltelijke betaling van de consortiumlening; — de rentevoet van het krediet van het ICF scheen overeen te komen met de voor gezonde bedrijven geldende marktrente, terwijl de onderneming Chupa Chups op dat ogenblik, met het oog op de richtsnoeren voor redding en herstructurering, reeds in moeilijkheden verkeerde (9); — de Spaanse autoriteiten hebben niet uitgelegd om welke reden geen enkele particuliere bank bereid bleek een financiering te verstrekken op vergelijkbare voorwaarden als die van het ICF, noch welke voorwaarden verbonden waren aan de consortiale lening van 30 juli 2002.

(11) Ten aanzien van de hierboven genoemde maatregelen 2 tot en met 8 werd in het besluit tot inleiding verwezen naar het feit dat de Spaanse autoriteiten op geen enkele wijze waren ingegaan op het verzoek om inlichtingen van de Commissie inzake de aard en de motivering van bedoelde maatregelen.

IV. OPMERKINGEN VAN SPANJE

(12) Spanje bestreed de aanvankelijke beoordeling door de Commissie volgens welke het krediet van het ICF de groep Chupa Chups een voordeel opleverde en dat het, derhalve, staatssteun vormde. De Spaanse autoriteiten voerden, met name, de volgende argumenten aan. — De consortiale lening van 2002 werd afgesloten tussen Chupa Chups en een groep van particuliere banken, terwijl de achtergestelde lening van het ICF werd verleend aan een dochteronderneming van Chupa Chups, ICB, die zich spoedig daarna volledig losmaakte van de groep (10). De schuldeisers en leningnemers waren bijgevolg niet dezelfden in beide transacties. — Ook de garanties verschilden wezenlijk. In de consortiale lening van 2002 aan Chupa Chups was geen enkele onroerende zaak als borg aangeboden. De onderneming was met name niet in staat de bewuste hypotheek in eerste rang aan te bieden, aangezien de onroerende zaak eigendom was van ICB (11). Chupa Chups daarentegen garandeerde haar lening door zich ertoe te verbinden een aantal verplichtingen na te komen en zich aan bepaalde financiële ratio's te houden. — Verder werd de rentevoet van de consortiale lening aan Chupa Chups afhankelijk gesteld van naleving van bedoelde verplichtingen. Gezien de resultaten van de onderneming sedert 2004 heeft dit uiteindelijk geleid tot gelijkwaardige of zelfs lagere rentevoeten dan die welke door het ICF op ICB werden toegepast. — ICB verkeert niet in moeilijkheden, maar is een gezond onroerendgoedbedrijf met voldoende inkomsten om aan haar betalingsverplichtingen te voldoen. Daarnaast verstrekte het meer dan voldoende garanties ter waarborging van het krediet van het ICF. Dit krediet is derhalve afgesloten op normale, op de hypotheekmarkt geldende voorwaarden (waar de rentevoeten over het algemeen lager zijn dan die welke voor andere leningen worden toegepast (12)) zodat geen risicopremie verlangd werd, terwijl verder geen van de beperkende bepalingen die in de consortiale lening van Chupa Chups waren gesteld, werd opgelegd. Hetzelfde krediet had onder gelijkwaardige voorwaarden bij elke willekeurige particuliere bank kunnen worden afgesloten. — Concluderend kan worden gesteld dat het principe van de investeerder in een markteconomie van toepassing is op de hoofdsom van het krediet tussen het ICF en ICB, terwijl de achtergestelde lening tussen ICB en Chupa Chups in hoofdzaak een financiële transactie tussen twee private partijen betreft (die derhalve vanuit het oogpunt van staatssteun van geen betekenis is).

(13) Volgens de door de Spaanse autoriteiten verstrekte informatie werd maatregel 2 geëffectueerd tussen 1989 en 1994, dus meer dan tien jaar voor de eerste actie van de Commissie in de onderhavige zaak, in de vorm van een verzoek om inlichtingen in mei 2005.

(14) Volgens de door de Spaanse autoriteiten verstrekte informatie kan maatregel 3 worden opgesplitst in: — vóór 1995 toegekende steun ter waarde van 3 600 000 euro; — steun ter waarde van 730 000 euro, overeenkomend met een steunintensiteit van 13 % die op 14 maart 1997 werd verleend door de regionale regering van Asturië krachtens Besluit 7/96 van 15 februari 1996 houdende verschillende programma's ter ondersteuning van kleine en middelgrote bedrijven (13) (hierna te noemen „Besluit 7/96”). De Spaanse autoriteiten zijn van oordeel dat deze steun dient te worden beschouwd als een uitbreiding van steunregeling N 448/94 ten behoeve van het MKB in Asturië (die bij wijze van uitzondering van toepassing is op grote bedrijven die een bijdrage leveren aan de regionale ontwikkeling) (14). De maatregel vormde een aanvulling op de steun die in 1994 door Spanje werd verleend krachtens de door de Commissie goedgekeurde wet 50/85 van 27 december 1985 betreffende regionale stimuleringsmaatregelen voor de correctie van het gebrek aan evenwicht tussen de regio's (LIR) (15).

(15) Volgens de door de Spaanse autoriteiten verstrekte informatie kan maatregel 4 worden opgesplitst in de volgende punten: Jaar Overheidsorgaan dat de steun verleende Juridische grondslag in Spanje Subsidie (× miljoen EUR) Steunintensiteit 2000 Ministerie van Economie en Financiën LIR 2,55 13 % 1999 Ministerie van Industrie, Toerisme en Handel Administratief besluit van 6.3.1998 („Mijnbouw 1”) (16) 1,98 14 % 2003 Ministerie van Industrie, Toerisme en Handel Administratief besluit van 17.12.2001 („Mijnbouw 2”) (17) 0,8 12 % 2000 Regering van het Prinsdom Asturië Decreet 41/2000 (18) 0,69 13 % 2002 Regering van het Prinsdom Asturië Decreet 41/2000 0,69 9 %

(16) Volgens de door de Spaanse autoriteiten verstrekte informatie werd maatregel 5 toegekend krachtens de bestaande steunregeling „Activiteiten van het centrum voor industriële ontwikkeling-CDTI — Technologische ontwikkeling” (19).

(17) Volgens de Spaanse autoriteiten heeft maatregel 6 betrekking op een subsidie ter waarde van 1 590 000 euro uit het Europees Oriëntatie- en Garantiefonds voor de Landbouw (EOGFL) betreffende exportrestituties aan derde landen.

(18) De Spaanse autoriteiten voerden aan dat de door de regionale regering van Asturië gegarandeerde krediettransactie eruit bestond aan Chupa Chups de bedragen voor te schieten die betrekking hadden op de nog te ontvangen subsidies waarop het bedrijf al recht had. Deze subsidies waren verleend voor de uitbreiding van de fabriek in Asturië, aan welke voorwaarde het bedrijf ten tijde van de verlening van het krediet reeds had voldaan. Als waarborg in ruil voor de borgstelling van overheidswege beloofde Chupa Chups de regering van Asturië haar rechten op de subsidies, ten bedrage van 4 480 000 euro, aan haar over te dragen.

(19) De garantie van de regionale regering van Asturië was derhalve gedekt door de verplichting die Chupa Chups ten opzichte van verschillende overheden op zich had genomen.

(20) De Spaanse autoriteiten betoogden dat de opsplitsing van de schuld van Chupa Chups uit hoofde van btw en vennootschapsbelasting eenvoudigweg voortvloeit uit de toepassing van de Spaanse belastingwetgeving (20), waarin de criteria voor de ontvankelijkheid zijn vastgelegd, in het bijzonder voor wat betreft de financiële situatie van het bedrijf en de aard van de te stellen garanties — alsook de voor vertragingsrente toe te passen rentevoeten (welke rentevoeten inderdaad bij de onderneming zijn toegepast). Zij zijn derhalve van oordeel, dat de belastingautoriteiten in het geheel geen gebruik hebben gemaakt van hun discretionaire bevoegdheid.

V. OPMERKINGEN VAN BELANGHEBBENDEN

(21) De opmerkingen van Chupa Chups waren een herhaling van de door de Spaanse autoriteiten aangevoerde argumenten die moesten aantonen dat het krediet van het ICF geen staatsschuld inhield. Verder verschaften zij gedetailleerde gegevens met dezelfde strekking als die welke eerder door Spanje werden overgelegd, betreffende de overige in het besluit tot inleiding opgenomen maatregelen. Chupa Chups voerde verder aan dat maatregel 6 naast de restituties van het EOGFL een subsidie ter waarde van 100 000 euro bevatte van het instituut voor buitenlandse handel (ICEX), die in 2003 werd verstrekt overeenkomstig een programma krachtens Verordening (EG) nr. 1159/2000 van de Commissie (21) van 30 mei 2000 inzake door de lidstaten uit te voeren voorlichtings- en publiciteitsacties met betrekking tot de bijstandsverlening uit de structuurfondsen.

(22) Inmobiliaria Casa Batlló diende haar jaarrekeningen in met betrekking tot de jaren 2001 tot en met 2004, alsook de jaarrekeningen over dezelfde periode van het aan haar gelieerde onroerendgoedbedrijf „Casa Batlló, SL”.

VI. BEOORDELING VAN DE STEUNMAATREGEL

1. Het bestaan van staatssteun

(23) Artikel 87, lid 1, van het EG-Verdrag stelt, dat steunmaatregelen van de staten of in welke vorm ook met staatsmiddelen bekostigd, die de mededinging door begunstiging van bepaalde ondernemingen of bepaalde producties vervalsen of dreigen te vervalsen, onverenigbaar zijn met de gemeenschappelijke markt, voor zover deze steun het handelsverkeer tussen de lidstaten beïnvloedt.

1.1. Maatregel 1: Krediet van het ICF (2003)

(24) Ten aanzien van het krediet van het ICF moet worden vastgesteld, of dit aan Chupa Chups steun verleent op een wijze die de onderneming niet onder marktcondities had kunnen verkrijgen. Dat wil zeggen dat de Commissie dient te beoordelen of dit overheidsorgaan heeft gehandeld zoals een hypothetische investeerder in een markteconomie in soortgelijke omstandigheden zou hebben gedaan.

(25) Spanje heeft, zoals vermeld in deel IV, na het besluit tot inleiding inlichtingen overgelegd waaruit bleek dat de consortiale lening van 2002 en het krediet van het ICF niet met elkaar kunnen worden vergeleken, aangezien de leningnemers in beide transacties niet dezelfden waren, terwijl ICB niet in moeilijkheden verkeerde en meer dan voldoende garanties bood ter waarborging van het krediet van het ICF.

(26) Op basis van de inlichtingen die Spanje heeft verstrekt en de argumenten die het heeft aangevoerd, is de Commissie van oordeel dat afdoende is aangetoond dat bij de basis-krediettransactie tussen het ICF en ICB is voldaan aan het principe van de investeerder in een markteconomie en dat de achtergestelde lening tussen ICB en Chupa Chups een financiële transactie tussen twee particuliere partijen betreft.

(27) De Commissie concludeert derhalve dat maatregel 1 geen staatssteun vormt.

1.2. Maatregelen 2 tot en met 5

(28) De maatregelen 2 tot en met 5 betroffen rechtstreeks aan Chupa Chups verleende overheidssubsidies die de toekenning inhielden van staatsmiddelen, waardoor een particuliere onderneming een voordeel verkreeg. Spanje maakte met name bij maatregel 5 gebruik van staatsmiddelen door een renteloze lening aan de onderneming te verstrekken. Door deze maatregelen verkreeg Chupa Chups ten opzichte van haar concurrenten voordelen die de mededinging vervalsen doordat de financiële positie van de onderneming werd versterkt en haar investeringsvermogen toenam. Aangezien Chupa Chups actief is op de markt van snoepgoed waarin sprake is van handel tussen de lidstaten, terwijl het bedrijf activiteiten ontplooit op de internationale markt, wordt tevens voldaan aan het criterium dat zulks de intracommunautaire handel beïnvloedt.

(29) Gelet op het bovenstaande komt de Commissie tot de conclusie dat de maatregelen 2 tot en met 5 staatssteun vormen krachtens artikel 87, lid 1, van het EG-Verdrag. De Spaanse autoriteiten betwisten deze analyse niet.

1.3. Maatregel 6: Niet nader omschreven extra subsidies ter waarde van 1 540 000 euro

(30) Ten aanzien van de van Spanje en van Chupa Chups ontvangen inlichtingen dient te worden geconcludeerd dat maatregel 6 de volgende elementen omvat: — een subsidie ter waarde van 1 590 000 euro van het EOGFL betreffende exportsubsidies aan derde landen (22). De Commissie merkt op dat, krachtens de Jurisprudentie van het Hof (zie het arrest van 13 oktober 1982 in de zaken 213-215/81, Norddeutsches-Vieh und Fleischkontor, punt 22), de door het EOGFL overeenkomstig de regels van het gemeenschappelijk landbouwbeleid (GLB) toegekende exportfondsen geen staatssteun vormen (23). Deze maatregel bevat derhalve geen aanwijzingen voor het bestaan van staatssteun; — uit de op 30 mei 2006 van Chupa Chups ontvangen opmerkingen blijkt dat maatregel 6 tevens een subsidie van het IBH omvat ter waarde van 100 000 euro, die in 2003 binnen het kader van het programma „Spaans merkenplan” is toegekend voor promotieactiviteiten van het „Chupa Chups”-merk in Zuid-Korea. Dit programma werd door het ICEX in 2003 opgezet en de Spaanse autoriteiten waren, volgens Chupa Chups, ten tijde van de toekenning daarvan van mening dat de aan het bedrijf verleende subsidie in overeenstemming was met het bepaalde in Verordening (EG) nr. 1159/2000. Spanje heeft de bewering van Chupa Chups dat deze subsidie deel uitmaakte van de „niet nader omschreven extra subsidies” van 1 540 000 euro die worden aangeduid in punt 5(5) van het besluit tot inleiding, niet tegengesproken. Verder heeft Spanje geen enkele opmerking gemaakt ten aanzien van de aard van de subsidie. Met name heeft Spanje, ondanks het lage bedrag dat hiermee is gemoeid en ondanks het onderzoek van de Commissie dienaangaande, niet aangevoerd dat de toekenning hiervan afhankelijk zou zijn gesteld van de op dat ogenblik geldende voorwaarden inzake de-minimissteun (24).

(31) De Commissie concludeert derhalve dat maatregel 6 staatssteun ter waarde van 100 000 euro vormt krachtens artikel 87, lid 1, van het EG-Verdrag.

1.4. Maatregel 7: Waarborg van de regionale regering van Asturië (2005)

(32) In het kader van de eerder in sectie IV omschreven door Spanje verstrekte inlichtingen, is de Commissie van oordeel dat de waarborg van de regionale regering van Asturië was gegarandeerd door een krediet met vaste rechten van verschillende overheden waarover Chupa Chups kon beschikken. De Commissie is met name van oordeel dat Chupa Chups formeel gerechtigd was de subsidies in kwestie te ontvangen ten tijde van de overeenkomst inzake het krediet en dat deze subsidies volgens onderstaande analyse (zie het oordeel betreffende maatregel 4) alle een verenigbare steun vormden, met uitzondering van 800 000 euro.

(33) Het bovenstaande in aanmerking genomen concludeert de Commissie dat de tussenkomst van de regionale regering van Asturië geenszins een aanzienlijk risico inhield en derhalve geen staatssteun vormde.

1.5. Maatregel 8: Uitstel van de schuld door de belastingdienst

(34) Uit de door de Spaanse autoriteiten als antwoord op het besluit tot inleiding van de procedure verstrekte inlichtingen blijkt het volgende. — De Spaanse overheid is absoluut gebonden aan de in de algemene belastingwet 58/2003 en aanvullende wetgeving vervatte procedures. Het betreft procedures van administratieve aard en de overheid hoeft slechts in enkele bijzondere gevallen, conform wettelijke bepaling, gerechtelijke procedures aanhangig te maken. — De voor uitstel of opsplitsing van de betalingen geldende wettelijke bedragen worden in artikel 65 van wet 58/2003 aangeduid. — Elke belastingplichtige is gerechtigd uitstel van betaling aan te vragen. — Het verlenen van uitstel wordt afhankelijk gesteld van de verstrekking van garanties waarmee het uitgestelde bedrag, rentebetaling vanwege het uitstel en een toeslag van 25 % over het totaal worden gedekt. In het onderhavige geval verstrekte Chupa Chups een zekerheid ter dekking van 15 240 000 euro, dat het uit deze berekeningen voortvloeiende bedrag is. — Chupa Chups heeft geen daadwerkelijk belastinguitstel verkregen, maar wel de mogelijkheid om in termijnen te betalen. Zodoende was over de uitgestelde betalingen rente verschuldigd overeenkomstig de in de Spaanse begrotingswetten per periode vastgelegde rentevoeten. Deze rentevoeten kwamen overeen met de op andere soorten kredieten toegepaste marktrenten. — Chupa Chups verzocht om uitstel van haar belastingschulden voordat de vrijwillige betalingsperiode zou aflopen waardoor, volgens artikel 65 van wet 58/2003, inleiding van een beslagprocedure werd vermeden. — In de overeenkomst tot uitstel was vastgelegd dat elke creditpost van Chupa Chups ten opzichte van de belastingdienst zou worden bestemd voor betaling van uitgestelde schulden. Aangezien door de exportactiviteiten van Chupa Chups veelvuldig btw-vorderingen ontstaan, werd het aanvankelijk opgestelde aflossingsschema aanmerkelijk versneld.

(35) Op basis van bovenstaande argumenten is de Commissie van oordeel, dat Spanje voldoende bewijzen heeft aangevoerd dat de opsplitsing van de schulden van Chupa Chups uit hoofde van btw en vennootschapsbelasting voortvloeide uit de eenvoudige toepassing van de Spaanse belastingwetgeving, en dat de belastingautoriteiten in het geheel geen discretionaire bevoegdheid genoten ten aanzien van de ontvankelijkheid van het bedrijf, de noodzakelijke garanties of de toegepaste rentevoeten.

(36) Derhalve concludeert de Commissie dat maatregel 8 van algemene aard is en geen staatssteun vormt.

2. Verenigbaarheid van de maatregelen 2 tot en met 6

2.1. Maatregel 2: Subsidie ter waarde van 1 580 000 euro van het Spaanse ministerie van Landbouw en Visserij als ondersteuningsmaatregel ten behoeve van de investering in de bedrijfsfaciliteiten te Barcelona (1989-1994)

(37) Volgens de door de Spaanse autoriteiten verstrekte informatie werd maatregel 2 geëffectueerd tussen 1989 en 1994, dus meer dan tien jaar voor de eerste tussenkomst van de Commissie in de onderhavige zaak, die bestond uit een verzoek om inlichtingen in mei 2005.

(38) De Commissie concludeert bijgevolg, dat de verjaringstermijn zoals vastgelegd in artikel 15 van de Verordening (EG) nr. 659/1999 van de Raad van 22 maart 1999 houdende vaststelling van toepassingsbepalingen van artikel 93 van het EG-Verdrag (25) is verstreken en dat dit een bestaande steun vormt.

2.2. Maatregel 3: Subsidie van „andere overheidsorganen” ten belope van 4 330 000 euro voor de bouw van de fabriek in Asturië (1994-1997)

(39) De Commissie merkt op dat, volgens de door Spanje verstrekte inlichtingen, de subsidies ter waarde van 3 600 000 euro volgens maatregel 3 werden verstrekt vóór 1995, dat wil zeggen meer dan tien jaar voor de eerste tussenkomst van de Commissie in deze zaak; derhalve is de in artikel 15 van de Verordening (EG) nr. 659/1999 vastgelegde verjaringstermijn verstreken. Zij vormen derhalve bestaande steun.

(40) Ten aanzien van de op 14 maart 1997 door de regionale regering van Asturië krachtens decreet 7/96 verleende steun ter waarde van 700 000 euro voeren de Spaanse autoriteiten aan dat deze steun dient te worden beschouwd als een uitbreiding van steunregeling N 448/94 ten behoeve van het MKB in Asturië (die bij wijze van uitzondering van toepassing is op grote bedrijven die een bijdrage leveren aan de regionale ontwikkeling) en dat hij een aanvulling vormt op de steun die in 1994 door Spanje werd verleend krachtens wet 50/85 (LIR). De Commissie merkt op dat steunregeling N448/94 eind 1996 is vervallen en later niet werd verlengd. De Commissie is desondanks van oordeel dat de aanvullende subsidie van de regionale regering van Asturië op ad-hocbasis mag worden onderzocht in het licht van decreet 7/96 en van het plafond voor regionale steun in Spanje zoals vastgelegd in besluit N 463/94 van de Commissie (26). Op grond hiervan kan de steun in kwestie als verenigbaar worden gekwalificeerd in zoverre i) hij regionale steun vormt, aangezien hij werd toegepast voor investeringen in onroerende zaken die krachtens de LIR verenigbaar waren; ii) de gecumuleerde steunintensiteit onder het destijds in het gewest Asturië geldende plafond van 50 % bleef.

2.3. Maatregel 4: Subsidie van 6 710 000 euro van „verschillende overheidsorganen” voor uitbreiding van dezelfde fabriek in Asturië (1999-2003)

(41) De Commissie heeft de LIR-regeling goedgekeurd bij beschikking van 1 september 1987. De krachtens deze regionale steunregeling aan Chupa Chups toegekende subsidie ten belope van 2 550 000 euro vormt derhalve verenigbare steun.

(42) Ten aanzien van de subsidie ten belope van 1 980 000 euro die Chupa Chups in 1999 krachtens het programma „Mijnbouw 1” heeft ontvangen, merkt de Commissie op dat dit geen goedgekeurde steunregeling is. De Commissie concludeert niettemin na een afzonderlijke beoordeling van de maatregel, dat de subsidie in kwestie een conform de richtsnoeren van de Commissie van 1998 inzake regionale steunmaatregelen („de richtsnoeren”) (27) verenigbare steunmaatregel vormt. Spanje heeft met name bewijzen aangevoerd dat de hulp zich beperkte tot de initiële investering, dat de voor subsidiëring in aanmerking komende kosten binnen het kader vielen van de bepalingen in de richtsnoeren, dat bij de steunintensiteit het destijds in Asturië geldende regionale plafond in acht werd genomen, dat de cumulatievoorschriften in acht werden genomen, dat ten minste 25 % van de investering werd gefinancierd met eigen middelen van de begunstigde en dat de investering werd gehandhaafd gedurende meer dan vijf jaar nadat de steun werd verleend.

(43) Ten aanzien van de regionale steun van 800 000 euro die in 2003 uit hoofde van het programma „Mijnbouw 2” werd verleend, merkt de Commissie op dat „Mijnbouw 2” een goedgekeurde steunregeling is (28). Niettemin wordt in de brief waarmee de regeling wordt goedgekeurd uitdrukkelijk gesteld, dat deze niet van toepassing is op ondernemingen in moeilijkheden. De Commissie merkt op dat Chupa Chups, gezien de in 2002 (29) geleden ernstige verliezen en de resultaten gedurende 2003 (30), ten tijde van de verlening van de steun moest worden beschouwd als een bedrijf in moeilijkheden (31). Chupa Chups kwam derhalve niet voor deze steun in aanmerking. De Spaanse autoriteiten hebben bevestigd dat deze steun nog niet is uitgekeerd.

(44) Ten aanzien van de beide krachtens decreet 41/2000 verleende subsidies merkt de Commissie op dat dit decreet werd goedgekeurd bij besluit van 30 mei 2000, dat Chupa Chups in 2000 en 2002 (toen de subsidies werden verleend) nog voor regionale steun in aanmerking kwam en dat het regionale steunplafond voor Asturië in acht werd genomen. De beide subsidies in kwestie vormen derhalve verenigbare regionale steun.

(45) Concluderend kan worden gesteld dat de Commissie van oordeel is dat, van het totale subsidiebedrag volgens maatregel 4, 5 910 000 euro verenigbare regionale steun en 800 000 euro onverenigbare steun vormen. Dit laatste bedrag is nog niet door de Spaanse autoriteiten uitgekeerd.

2.4. Aatregel 5: Een door het Spaanse ministerie van Wetenschappen en Technologie in 2004 verstrekt renteloos krediet ter waarde van 2 800 000 euro

(46) De Spaanse autoriteiten hebben bewijzen overgelegd dat maatregel 5 is toegekend op grond van de bestaande steunregeling „Activiteiten van het centrum voor industriële ontwikkeling-CDTI — Technologische ontwikkeling”. Deze vormt derhalve verenigbare staatssteun.

2.5. Aatregel 6: Subsidie van 100 000 euro van het ICEX krachtens Verordening (EG) nr. 1159/2000

(47) De Commissie merkt op dat Verordening (EG) nr. 1159/2000 betrekking heeft op inlichtingen inzake door de lidstaten uit te voeren publiciteitsacties met betrekking tot de bijstandsverlening uit structuurfondsen en geenszins een rechtsgrondslag voor de toekenning van steun vormt. Ondanks het verzoek van de Commissie dienaangaande heeft Spanje generlei rechtvaardiging gegeven voor de verenigbaarheid van deze subsidie. Spanje heeft met name met geen enkel bewijs aangetoond dat de staatssteun in het kader van het programma „Plan de marcas españolas” van het ICEX een bestaande steunregeling vormt.

(48) Bij gebrek aan informatie die het tegendeel bewijst is de Commissie van oordeel dat geen van de in artikel 87, leden 2 en 3, van het Verdrag genoemde uitzonderingen op de subsidie van toepassing is, en concludeert derhalve dat de steun als onverenigbaar dient te worden beschouwd.

VII. CONCLUSIE

(49) De Commissie is tot de volgende conclusies gekomen: a) De maatregelen 1, 7, 8, en de financiering ten belope van 1 590 000 euro volgens maatregel 6 vormen geen staatssteun. b) De maatregelen 2, 3, 5, en de 5 910 000 euro volgens maatregel 4 kunnen verenigbaar met de gemeenschappelijke markt worden verklaard. c) De financiering van 800 000 euro van maatregel 4 en van 100 000 euro van maatregel 6 vormen staatssteun die niet op grond van een uitzondering van het EG-Verdrag verenigbaar met de gemeenschappelijke markt kan worden verklaard. Volgens de Spaanse autoriteiten zijn de 800 000 euro van maatregel 4 niet uitgekeerd en hoeven, bijgevolg, slechts de 100 000 euro van maatregel 6 te worden ingevorderd,

HEEFT DE VOLGENDE BESCHIKKING GEGEVEN:

Artikel 1

1. De door Spanje in strijd met de bepalingen van artikel 88, lid 3, van het EG-Verdrag onrechtmatig aan Chupa Chups verleende staatssteun ten belope van 100 000 euro is onverenigbaar met de gemeenschappelijke markt.

2. De staatssteun van 8 000 000 euro die Spanje voornemens is aan Chupa Chups uit te keren is onverenigbaar met de gemeenschappelijke markt. Deze steun mag derhalve niet worden verleend.

3. De overige maatregelen die Spanje inzake staatssteun ten behoeve van Chupa Chups ten uitvoer heeft gelegd, bestaande uit een subsidie van 1 580 000 euro ter ondersteuning van de investeringen in de bedrijfsfaciliteiten te Barcelona, een subsidie van 4 330 000 euro ter ondersteuning van de bouw van de fabriek in Asturië, een subsidie van 5 910 000 euro voor de uitbreiding van dezelfde fabriek in Asturië en een renteloos krediet ten belope van 2 800 000 euro, zijn verenigbaar met de gemeenschappelijke markt.

Van deze bedragen zijn een bedrag van 6 640 000 euro (dat overeenkomt met 730 000 euro ter ondersteuning van de bouw van de fabriek in Asturië plus 5 910 000 euro voor de uitbreiding van deze fabriek) en het renteloze krediet van 2 800 000 euro verenigbaar met de gemeenschappelijke markt krachtens artikel 87, lid 3, onder c), van het Verdrag, terwijl een bedrag van 5 180 000 euro (dat bestaat uit een subsidie van 1 580 000 euro ter ondersteuning van de investeringen in de bedrijfsfaciliteiten te Barcelona plus 3 600 000 euro ter ondersteuning van de bouw van de fabriek in Asturië) als bestaande steun wordt beschouwd, aangezien de verjaringstermijn is verstreken.

4. De overige in deze beschikking omschreven maatregelen ten behoeve van Chupa Chups, namelijk een krediet ten belope van 35 000 000 euro van het ICF, exportrestituties ter waarde van 1 590 000 euro van het EOGFL, de garantie van de regionale regering van Asturië voor een commerciële lening ter waarde van 4 480 000 euro en het door de Spaanse belastingdienst verleende uitstel vormen geen staatssteun in de zin van artikel 87, lid 1, van het Verdrag.

Artikel 2

1. Spanje vordert de in artikel 1, lid 1 vermelde steun van de begunstigde terug.

2. De terug te vorderen bedragen omvatten rente vanaf de datum waarop zij de begunstigde ter beschikking zijn gesteld tot de datum van de daadwerkelijke terugbetaling ervan.

3. De rente wordt op samengestelde grondslag berekend overeenkomstig hoofdstuk V van Verordening (EG) nr. 794/2004 van de Commissie (32).

4. Spanje schorst alle uitstaande betalingen van de in artikel 1, lid 1, bedoelde steun vanaf de datum van vaststelling van deze beschikking.

Artikel 3

1. De terugvordering van de in artikel 1, lid 1, bedoelde steun geschiedt onverwijld en daadwerkelijk.

2. Spanje zorgt ervoor dat deze beschikking binnen vier maanden vanaf de datum van kennisgeving van deze beschikking ten uitvoer wordt gelegd.

Artikel 4

1. Binnen twee maanden vanaf de kennisgeving van deze beschikking verstrekt Spanje de volgende informatie aan de Commissie:

a) het totale van de begunstigde terug te vorderen bedrag (hoofdsom en rente);

b) een gedetailleerde beschrijving van de reeds genomen en de voorgenomen maatregelen om aan deze beschikking te voldoen;

c) documenten waaruit blijkt dat de begunstigde gelast werd tot terugbetaling van de steun.

2. Spanje houdt de Commissie op de hoogte van de ontwikkelingen met betrekking tot de nationale maatregelen die het land heeft genomen om deze beschikking ten uitvoer te leggen, en dit tot de in artikel 1, lid 1, bedoelde steun volledig is teruggevorderd. Spanje verstrekt, op eenvoudig verzoek van de Commissie, onverwijld informatie over de reeds genomen en de voorgenomen maatregelen om aan deze beschikking te voldoen. Het verstrekt eveneens gedetailleerde informatie over de reeds van de begunstigde teruggevorderde steunbedragen en de rentepercentages voor terugvordering.

Artikel 5

Deze beschikking is gericht tot het Koninkrijk Spanje.

Gedaan te Brussel, 10 mei 2007. Voor de Commissie Neelie KROES Lid van de Commissie

(1) PB C 97 van 25.4.2006, blz. 2.

(2) Zie voetnoot 1.

(3) Perfetti Van Melle is voortgekomen uit een fusie in 2001 tussen de Italiaanse onderneming Perfetti en het Nederlandse bedrijf Van Melle. De groep is aanwezig in 130 landen en behaalde in 2006, met een personeelsbestand van 12 000 werknemers, een omzet van ongeveer 1 500 miljoen EUR.

(4) 344 miljoen EUR in 2002; 294 miljoen EUR in 2003 en 261 miljoen EUR in 2004.

(5) Dit krediet werd onder marktcondities verleend en wordt in de onderhavige procedure niet onderzocht.

(6) Verschillende tussen juni en december 2004 afgesloten transacties, daaronder begrepen de splitsing van onroerendgoedactiviteiten en de integratie van de merkeneigendom door middel van kapitaalvermeerdering.

(7) „Casa Batlló” is een voor Gaudí kenmerkend gebouw in het centrum van Barcelona, dat door Spanje is uitgeroepen tot „Historisch-artistiek monument van nationaal belang”. De hypotheek op het Casa Batlló ten behoeve van het krediet van ICF is een hypotheek in eerste rang.

(8) De lening van ICF aan ICB werd verleend voor zes maanden tegen Euribor + 1 %. Bij de achtergestelde lening van ICB aan Chupa Chups werd deze rentevoet verhoogd met 0,125 % extra.

(9) De jaarrekening van 2004 laat, in concreto, gecumuleerde verliezen over voorgaande jaren zien van 38 420 000 EUR overeenkomend met 360 % van het aan het eind van dat jaar geplaatste kapitaal (10 660 000 EUR). De in 2004 behaalde negatieve resultaten vertegenwoordigen een extra toename van 55,8 % ten opzichte van genoemd kapitaal.

(10) De Spaanse belastingautoriteiten hadden zeven maanden vóór de verlening van het krediet van het ICF een verzoek tot goedkeuring ontvangen van de zich in de herstructureringsfase bevindende onderneming. Voor deze transactie werd in maart 2004 het groene licht gegeven, dat wil zeggen veertien maanden na het verzoek en zeven maanden na de verstrekking van het krediet van het ICF.

(11) Vóór de herstructurering van de onderneming bezat Chupa Chups 94 % van de aandelen van ICB. De overige 6 % waren in bezit van een holding met als eigenaren de gezamenlijke aandeelhouders van Chupa Chups en ICB.

(12) De rentevoet van het krediet van het ICF was verhoudingsgewijs hoog voor de hypotheekmarkt, waar in vele gevallen rentevoeten rond Euribor + 0,5 % werden toegepast.

(13) BOPA (Officieel Publicatieblad van het Prinsdom Asturië) van 19 juli 1996, blz. 7714.

(14) Beschikking van de Commissie van 9 februari 1995 (SG/01388/1994).

(15) Deze wet werd ten uitvoer gelegd middels decreet 1535/87 van 11 december 1987 houdende goedkeuring van de uitvoeringsverordening van wet 50/85 betreffende regionale stimuleringsmaatregelen voor de correctie van het gebrek aan evenwicht tussen de regio's. De LIR-regeling werd door de Commissie goedgekeurd bij brief van 1 september 1987 (SG(87) D/10875).

(16) Besluit van 6 maart 1998, als gewijzigd bij besluit van 6 april 1999, houdende grondslagen voor de toekenning van steun die is bestemd voor werkgelegenheidsprojecten waarmee de alternatieve ontwikkeling van mijnbouwgebieden wordt bevorderd.

(17) Besluit van 17 december 2001 houdende grondslagen voor de toekenning van steun die is bestemd voor werkgelegenheidsprojecten waarmee de alternatieve ontwikkeling van mijnbouwgebieden wordt bevorderd. Het programma „Mijnbouw 2” werd door de Commissie goedgekeurd op 27 november 2001 (brief C(2011) 3628).

(18) Decreet 41/2000 van 11 mei 2000 tot vaststelling van verschillende programma's ter ondersteuning van ondernemingen. Regeling goedgekeurd bij besluit van de Commissie van 30 mei 2000 (PB C 293 van 14.10.2000, blz. 7).

(19) Brief van het DG REGIO (van 8 mei 1995, geregistreerd als DG/95104085), waarin aan de Spaanse autoriteiten wordt meegedeeld dat de CDTI-steunregeling moest worden beschouwd als de bestaande steunregeling. Brief van het DG COMP aan het DG REGIO van 24 februari 1995, geregistreerd als D/12874.

(20) Algemene belastingwet 58/2003 en Algemene heffingsverordening.

(21) PB L 130 van 31.5.2000, blz. 30.

(22) Uit de op 30 mei 2006 ontvangen opmerkingen van Chupa Chups blijkt dat het bedrag van de restituties van het EOGFL 1 440 000 EUR beliep. Spanje toonde desondanks bij schrijven van 7 september 2006 aan, dat de restituties van het EOGFL aan de onderneming in 2004 in totaal 1 590 000 EUR bedroegen.

(23) Jurispr. 1982, blz. 3583.

(24) Verordening (EG) nr. 69/2001 van de Commissie van 12 januari 2001 betreffende de toepassing van de artikelen 87 en 88 van het EG-Verdrag op de-minimissteun (PB L 10 van 13.1.2001, blz. 30).

(25) PB L 83 van 27.3.1999, blz. 1. Verordening laatstelijk gewijzigd bij Verordening (EG) nr. 1791/2006 (PB L 363 van 20.12.2006, blz. 1). Artikel 15 van de verordening luidt: „1. De bevoegdheden van de Commissie om steun terug te vorderen verjaren na tien jaar. 2. Deze termijn gaat in op de dag waarop de onrechtmatige steun als individuele steun of in het kader van een steunregeling aan de begunstigde is verleend. Door elke maatregel van de Commissie of een op haar verzoek optredende lidstaat ten aanzien van de onrechtmatige steun wordt de verjaring gestuit. Na elke stuiting begint de termijn van voren af aan te lopen (…). 3. Steun ten aanzien waarvan de verjaringstermijn is verlopen, wordt als bestaande steun beschouwd”.

(26) PB C 25 van 31.1.1996, blz. 3.

(27) PB C 74 van 10.3.1998, blz. 9.

(28) Zie voetnoot 17.

(29) 22,078 miljoen EUR, welk bedrag overeenkomt met 86,5 % van het aan het einde van het begrotingsjaar geplaatste kapitaal.

(30) Verdere verliezen van 4,72 miljoen euro.

(31) In de zin van punt 5, onder a), van de communautaire richtsnoeren voor reddings- en herstructureringssteun aan ondernemingen in moeilijkheden (PB C 288 van 9.10.1999, blz. 2).

(32) PB L 140 van 30.4.2004, blz. 1.