VERORDENING ( EEG ) Nr . 4261/88 VAN DE COMMISSIE van 16 december 1988 betreffende de klachten en verzoeken en het horen van belanghebbenden en derden, zoals bedoeld in Verordening ( EEG ) nr . 3975/87 van de Raad tot vaststelling van de wijze van toepassing van de mededingingsregels op ondernemingen in de sector luchtvervoer

DE COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN,

Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Economische Gemeenschap,

Gelet op Verordening ( EEG ) nr . 3975/87 van de Raad van 14 december 1987 tot vaststelling van de wijze van toepassing van de mededingingsregels op ondernemingen in de sector luchtvervoer ( 1 ), en in het bijzonder op artikel 19,

Gezien het advies van het Adviescomité voor mededingingsregelingen en economische machtsposities op het gebied van het luchtvervoer,

Overwegende dat de Commissie krachtens artikel 19 van Verordening (EEG ) nr . 3975/87 bevoegd is uitvoeringsbepalingen vast te stellen met betrekking tot de vorm, inhoud en overige bijzonderheden van de in artikel 3, lid 1, bedoelde klachten en de in artikel 3, lid 2, en artikel 5 bedoelde verzoeken en het horen van belanghebbenden en derden overeenkomstig artikel 16, leden 1 en 2, van die Verordening;

Overwegende dat de in artikel 3, lid 1, van Verordening ( EEG ) nr . 3975/87 bedoelde klachten het vervolgen door de Commissie van inbreuken op de artikelen 85 en 86 van het EEG-Verdrag op het gebied van het luchtvervoer kunnen vergemakkelijken; dat het derhalve gewenst lijkt de wijze van indiening van de klachten op een zo eenvoudig mogelijke wijze te regelen; dat derhalve dient te worden bepaald dat de klachten schriftelijk moeten worden ingediend, in één exemplaar, waarbij de vorm, inhoud en overige bijzonderheden aan het oordeel van de klagers worden overgelaten;

Overwegende dat de indiening van de in artikel 3, lid 2, en artikel 5 van Verordening ( EEG ) nr . 3975/87 bedoelde verzoeken belangrijke rechtsgevolgen kan hebben voor ieder van de ondernemingen die betrokken zijn bij een overeenkomst, een besluit of een feitelijke gedraging; dat derhalve iedere onderneming het recht moet hebben een verzoek in te dienen bij de Commissie; dat het anderzijds indien een onderneming van dit recht gebruik maakt, nodig is dat zij de andere ondernemingen die betrokken zijn bij de overeenkomst, het besluit of de feitelijke gedraging, hiervan in kennis stelt ten einde deze in de gelegenheid te stellen op te komen voor hun belangen;

Overwegende dat op de ondernemingen en ondernemersverenigingen de plicht rust de Commissie inlichtingen te verstrekken over de feiten en omstandigheden waarop de overeenkomstig artikel 3, lid 2, en artikel 5 van Verordening ( EEG ) nr . 3975/87 ingediende verzoeken berusten;

Overwegende dat het wenselijk is, het gebruik van formulieren voor de verzoeken voor te schrijven ten einde het onderzoek door de bevoegde instanties in het belang van alle betrokkenen te vereenvoudigen en te bespoedigen;

Overwegende dat de Commissie in de meeste gevallen reeds in de loop van de in artikel 16, leden 1 en 2, van Verordening ( EEG ) nr . 3975/87 bedoelde procedure voor het horen van belanghebbenden en derden veelvuldige betrekkingen zal hebben onderhouden met de ondernemingen en ondernemersverenigingen die bij de procedure betrokken zijn, zodat deze gelegenheid zullen hebben gehad hun standpunt ten aanzien van de tegen hen ingebrachte bezwaren kenbaar te maken;

Overwegende dat overeenkomstig artikel 16, leden 1 en 2, van Verordening ( EEG ) nr . 3975/87 en het beginsel van het recht op verweer, de ondernemingen en ondernemersverenigingen het recht behoren te hebben aan het slot van het onderzoek hun standpunt kenbaar te maken omtrent alle punten van bezwaar die de Commissie bij haar beschikkingen in aanmerking wil nemen;

Overwegende dat ook andere personen dan de ondernemingen en ondernemersverenigingen die bij de procedure betrokken zijn, er belang bij kunnen hebben te worden gehoord; dat zij overeenkomstig artikel 16, lid 2, tweede zin, van Verordening ( EEG ) nr . 3975/87 de gelegenheid behoren te krijgen hun standpunt kenbaar te maken indien zij daarom verzoeken en aannemelijk maken dat zij daarbij voldoende belang hebben;

Overwegende dat het wenselijk lijkt personen die overeenkomstig artikel 3, lid 1, van Verordening ( EEG ) nr . 3975/87 een klacht hebben ingediend, in de gelegenheid te stellen kennis te geven van hun zienswijze, indien de Commissie van mening is dat op grond van de gegevens waarover zij beschikt aan de klacht geen gevolg kan worden gegeven;

Overwegende dat alle personen die volgens het voorafgaande verklaringen kunnen afleggen, dit zowel in hun eigen belang als in dat van een goede rechtsbedeling schriftelijk moeten doen, onverminderd de mogelijkheid de schriftelijke procedure met een mondelinge aan te vullen;

Overwegende dat het noodzakelijk is nauwkeuring de rechten van degenen die gehoord moeten worden te omschrijven, met name de voorwaarden volgens welke zij zich kunnen doen vertegenwoordigen of bijstaan, alsmede hoe de termijnen vastgesteld en berekend worden;

Overwegende dat het Adviescomité voor mededingingsregelingen en economische machtsposities op het gebied van hetluchtvervoer zijn advies uitbrengt op grond van een voorontwerp van een beschikking; dat het derhalve na afloop van een onderzoek dat in een zaak is ingesteld, geraadpleegd moet worden, dat deze raadpleging de Commissie echter niet verhindert het onderzoek te heropenen, indien daaraan behoefte mocht bestaan,

HEEFT DE VOLGENDE VERORDENING VASTGESTELD : AFDELING I KLACHTEN EN VERZOEKEN Artikel 1 Klachten 1 . Klachten als bedoeld in artikel 3, lid 1, van Verordening ( EEG ) nr . 3975/87 moeten schriftelijk worden ingediend en in een van de officiële talen van de Gemeenschap zijn gesteld; de vorm, inhoud en overige bijzonderheden worden aan het oordeel van de klagers overgelaten .

2 . Tot het indienen van een klacht zijn gerechtigd :

a ) de Lid-Staten,

b ) natuurlijke of rechtspersonen die aantonen hierbij een rechtmatig belang te hebben .

3 . Tekenen vertegenwoordigers van ondernemingen, ondernemersverenigingen of natuurlijke of rechtspersonen de klachten, dan moeten zij hun bevoegdheid tot vertegenwoordiging bij geschrifte aantonen . Artikel 2 Tot de indiening van verzoeken bevoegde personen 1 . Tot indiening van een verzoek in toepassing van artikel 3, lid 2, en artikel 5 van Verordening ( EEG ) nr . 3975/87 is gerechtigd iedere onderneming die betrokken is bij een overeenkomst, een besluit of een gedraging als bedoeld in artikel 85, lid 1, of artikel 86 van het Verdrag . Wanneer slechts een deel van de betrokken ondernemingen het verzoek indient, stellen deze ondernemingen de overige hiervan in kennis .

2 . Tekenen vertegenwoordigers van ondernemingen, ondernemersverenigingen of natuurlijke of rechtspersonen de verzoeken bedoeld in artikel 3, lid 2, en artikel 5 van Verordening ( EEG ) nr . 3975/87, dan moeten zij hun bevoegdheid tot vertegenwoordiging bij geschrifte aantonen .

3 . In geval een verzoek collectief wordt gedaan, dient een gemeenschappelijke gevolmachtigde te worden aangewezen . Artikel 3 De wijze van indiening van verzoeken 1 . Voor verzoeken als bedoeld in artikel 3, lid 2, en artikel 5 van Verordening ( EEG ) nr . 3975/87 van de Raad moet een formular AER overeenkomstig het in bijlage I afgedrukte model worden gebruikt.

2 . Verschillende betrokken ondernemingen kunnen voor het verzoek gebruik maken van één enkel formulier .

3 . De verzoeken moeten de in het formulier gevraagde inlichtingen bevatten .

4. De verzoeken alsmede de bijlagen moeten in 14 exemplaren bij de Commissie worden ingediend .

5 . Van als bijlagen bijgevoegde stukken moet het origineel of een afschrift worden ingediend . De eensluidenheid van het afschrift met het origineel moet worden bevestigd .

6 . De verzoeken moeten in een van de officiële talen van de Gemeenschap zijn gesteld . De bijgevoegde stukken dienen in hun oorspronkelijke taal te worden overlegd . Indien deze oorspronkelijke taal niet een van de officiële talen is, moet een vertaling in een der officiële talen worden bijgevoegd .

7 . Als datum van het verzoek geldt het tijdstip waarop dit bij de Commissie is binnengekomen . In geval van verzending bij aangetekend schrijven geldt echter de datum van het poststempel van de plaats van afzending als die van het verzoek .

8 . Indien een verzoek overeenkomstig artikel 3, lid 2, en artikel 5 van Verordening ( EEG ) nr . 3975/87 buiten het toepassingsgebied van die verordening valt, deelt de Commissie de verzoeker onverwijld mede dat ze voornemens is dit verzoek te onderzoeken uit hoofde van een andere verordening die van toepassing is op de zaak, waarbij de datum van het verzoek vastgesteld blijft op grond van lid 7 . De Commissie deelt de verzoeker de redenen van deze wijziging mede en stelt hem in de gelegenheid binnen een door haar bepaalde termijn schriftelijke opmerkingen in te zenden alvorens tot het onderzoek uit hoofde van die andere verordening over te gaan . AFDELING II HET HOREN VAN BELANGHEBBENDEN EN DERDEN Artikel 4 Alvorens het Adviescomité voor mededgingingsregelingen en economische machtsposities op het gebied van het luchtvervoer te raadplegen, hoort de Commissie de betrokken ondernemingen en ondernemersverenigingen overeenkomstig artikel 16, lid 1, van Verordening ( EEG ) nr . 3975/87.Artikel 5 1 . Die Commissie deelt de ondernemingen en ondernemersverenigingen schriftelijk mede welke punten van bezwaar ten aanzien van hen in aanmerking zijn genomen . Die mededeling geschiedt aan iedere onderneming of ondernemersvereniging of aan de door hen aangewezen gemeenschappelijke gevolmachtigde .

2 . De Commissie kan de mededeling echter doen door middel van een bekendmaking in het Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen, indien de omstandigheden van het geval daartoe aanleiding geven, met name indien de mededeling moet worden gedaan aan een aantal ondernemingen en deze geen gemeenschappelijke gevolmachtigde hebben aangewezen . Bij de bekendmaking wordt rekening gehouden met het rechtmatige belang van de ondernemingen dat hun zakengeheimen niet aan de openbaarheid worden prijsgegeven .

3 . Geldboeten of dwangsommen kunnen slechts aan ondernemingen of ondernemersverenigingen worden opgelegd, voor zover de mededeling van de punten van bezwaar is gedaan op de wijze die lid 1 voorschrijft .

4 . Wanneer de Commissie de punten van bezwaar mededeelt, stelt zij een termijn vast waarbinnen de ondernemingen en ondernemersverenigingen gelegenheid hebben haar hun standpunt kenbaar te maken . Artikel 6 1 . De ondernemingen en de ondernemersverenigingen maken schriftelijk binnen de vastgestelde termijn hun standpunt kenbaar ter zake van de te hunnen aanzien in aanmerking genomen punten van bezwaar .

2 . Zij kunnen in hun schriftelijke uiteenzettingen alle middelen en feiten aanvoeren die tot hun verdediging kunnen bijdragen .

3 . Zij kunnen ten bewijze van de aangevoerde feiten voor zover nodig stukken overleggen . Zij kunnen eveneens de Commissie voorstellen personen te horen die de aangevoerde feiten kunnen bevestigen . Artikel 7 De Commissie neemt in haar beschikkingen slechts die punten van bezwaar in aanmerking waarover de ondernemingen en ondernemingsverenigingen tegen welke de beslissing gericht is in de gelegenheid zijn geweest hun standpunt kenbaar te maken . Artikel 8 Indien natuurlijke of rechtspersonen overeenkomstig artikel 16, lid 2, van Verordening ( EEG ) nr . 3975/87 verzoeken gehoord te worden en zij aannemelijk maken dat zij daarbij in voldoende mate belang hebben, stelt de Commissie hen in de gelegenheid binnen een door haar bepaalde termijn schriftelijk hun standpunt kenbaar te maken . Artikel 9 Wanneer de Commissie meent dat de door haar verkregen gegevens het niet rechtvaardigen aan een overeenkomstig artikel 3, lid 1, van Verordening ( EEG ) nr . 3975/87 ingediende klacht gevolg te geven, deelt zij de indieners van de klacht de redenen daarvan mede en geeft zij hun een termijn waarbinnen zij desgewenst schriftelijke opmerkingen kunnen inzenden . Artikel 10 1 . De Commissie stelt personen die dit bij hun schriftelijke opmerkingen hebben gevraagd, in de gelegenheid hun standpunt mondeling toe te lichten, wanneer deze personen aantonen daarbij voldoende belang te hebben of wanneer de Commissie hun een geldboete of dwangsom wil opleggen .

2 . De Commissie kan ook aan andere personen gelegenheid tot mondelinge uiteenzetting geven . Artikel 11 1 . De Commissie roept degenen die zij wil horen, tegen het door haar vastgestelde tijdstip op .

2 . Zij doet de bevoegde autoriteiten van de Lid-Staten onverwijld een afschrift van de oproep toekomen; deze autoriteiten kunnen een ambtenaar aanwijzen om aan de hoorzitting deel te nemen . Artikel 12 1 . Het horen geschiedt door de personen die de Commissie daarmede heeft belast .

2 . De opgeroepenen verschijnen in persoon of worden vertegenwoordigd door hun wettelijke of statutaire vertegenwoordigers . De ondernemingen en ondernemersverenigingen kunnen eveneens worden vertegenwoordigd door een naar behoren gemachtigd lid van hun vaste personeel .

Degenen die door de Commissie worden gehoord kunnen zich laten bijstaan door advocaten of hoogleraren die overeenkomstig artikel 17 van het Protocol betreffende het Statuut van het Hof van Justitie van de Europese Gemeenschappen voor dat Hof mogen optreden, of door andere daartoe geschikte personen .

3 . De zitting is niet openbaar . De opgeroepenen worden afzonderlijk of in aanwezigheid van andere opgeroepenen gehoord . In het laatste geval wordt rekening gehouden met het rechtmatige belang van de ondernemingen, dat hun zakengeheimen niet aan de openbaarheid worden prijsgegeven .

4 . Van de essentiële inhoud der verklaringen van ieder die gehoord is, wordt een proces-verbaal opgemaakt, dat na lezing door de gehoorde persoon wordt goedgekeurd . Artikel 13 Behoudens het in artikel 5, lid 2, bepaalde, worden de mededelingen en oproepen van de Commissie aan degenen voor wie zij bestemd zijn, hetzij per aangetekende post met ontvangstbevestiging toegezonden, hetzij overhandigd tegen ontvanstbewijs . Artikel 14 1 . Bij de vaststelling van de in de artikelen 3, lid 8, 5, 8 en 9, genoemde termijnen houdt de Commissie rekening met de voor het formuleren van de opmerkingen benodigde tijd en eveneens met de mate waarin de zaak spoedeisend is . De termijn moet ten minste twee weken bedragen; hij kan verlengd worden .

2 . De termijnen vangen aan op de dag na die waarop de mededeling ontvangen of overhandigd is .

3 . De schriftelijke opmerkingen moeten vóór het einde van de vastgestelde termijn de Commissie bereiken of per aangetekende post verzonden zijn; wanneer echter de termijn eindigt op een zondag of op een feestdag wordt hij tot en met de eerstvolgende werkdag verlengd . Voor de berekening van de verlenging gelden als feestdagen hetzij de dagen die voorkomen in bijlage II, indien de dag van ontvangst van de schriftelijke opmerkingen in aanmerking wordt genomen, hetzij de wettelijke feestdagen van het land van afzending, indien de dag van verzending in aanmerking wordt genomen . Artikel 15 Deze verordening treedt in werking op de dag volgende op die van haar bekendmaking in het Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen .

Deze verordening is verbindend in al haar onderdelen en is rechtstreeks toepasselijk in elke Lid-Staat .

Gedaan te Brussel, 16 december 1988 . Voor de Commissie Peter SUTHERLAND Lid van de Commissie ( 1 ) PB nr. L 374 van 31 . 12 . 1987, blz . 1 . BIJLAGE I Dit formulier moet vergezeld gaan van een bijlage met de gegevens die zijn omschreven in bijgaande "Toelichting ''.

Het formulier en de bijlage moeten in veertienvoud worden ingediend ( twee exemplaren voor de Commissie en één voor elke Lid-Staat ); de betrokken overeenkomsten moeten in drievoud worden ingediend; van andere documenten ter adstructie moet slechts één exemplaar worden overgelegd . FORMULIER AER Gelieve niet te vergeten de bijgevoegde ontvangstbevestiging in te vullen .

Indien er naast de vragen niet voldoende ruimte is, gelieve men extra bladen te gebruiken waarop nauwkeuring wordt verwezen naar het punt van het formulier waarop de bladen betrekking hebben .

AAN DE COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN Directoraat-generaal Concurrentie,

Wetstaat 200,

B-1049 Brussel A . Verzoek om een negatieve verklaring als bedoeld in artikel 3, lid 2, van Verordening ( EEG ) nr . 3975/87 van de Raad van 14 december 1987 met betrekking tot de toepassing van artikel 85, lid 1, of artikel 86 van het Verdrag tot oprichting van de Europese Economische Gemeenschap B . Verzoek als bedoeld in artikel 5 van Verordening ( EEG ) nr . 3975/87 van de Raad van 14 december 1987 ter verkrijging van een beschikking krachtens artikel 85, lid 3, van het Verdrag tot oprichting van de Europese Economische Gemeenschap Identiteit van de partijen 1 . Identiteit van de verzoeker Volledige naam en adres, telefoon -, telex - en telefaxnummers en een korte beschrijving van de onderneming(en ) of de ondernemingsvereniging(en ) die het verzoek indient ( indienen ).

Gelieve bij deelgenootschappen, individuele handelaren of andere lichamen zonder rechtspersoonlijkheid die onder een handelsnaam opereren ook de naam, voornamen en het adres van de eigenaar/eigenaren of partners op te geven .

Indien een verzoek wordt ingediend namens een derde ( of door meer dan een persoon wordt ingediend of verricht ), moeten naam, adres en hoedanigheid van de vertegenwoordiger ( of gemeenschappelijke vertegenwoordiger ) worden opgegeven, met stukken waaruit zijn vertegenwoordigingsbevoegdheid blijkt . Indien een verzoek wordt ingediend door of namens meer dan een persoon, moeten deze een gemeenschappelijke vertegenwoordiger aanwijzen ( Verordening ( EEG ) nr . 4261/88 van de Commissie, artikel 2 ). 2 . Gegevens over andere partijen Volledige naam, respectievelijk handelsnaam, adres en korte beschijving van andere partijen bij de overeenkomst, het besluit of de onderling afgestemde feitelijke gedragingen ( hierna te noemen "de regelingen '').

Gelieve te vermelden op welke wijze deze andere partijen van dit verzoek in kennis zijn gesteld .

( Deze inlichtingen zijn niet nodig ten aanzien van standaardovereenkomsten welke de onderneming die het verzoek doet heeft gesloten, of wil sluiten, met een aantal partijen .) Doel van dit verzoek ( zie toelichting ) ( Gelieve elke vraag met ja of nee te beantwoorden ) Verzoekt u alleen om een negatieve verklaring? ( Zie voor de gevolgen van zulk een verzoek de toelichting, punt IV, eind eerste alinea ) Verzoekt u om een negatieve verklaring en tevens om een beschikking krachtens artikel 85, lid 3, in geval de Commissie geen negatieve verklaring verleent? Meldt u de regelingen alleen aan om een beschikking krachtens artikel 85, lid 3, te verkrijgen? Zoudt u zich tevreden stellen met een administratieve brief? ( zie toelichting, eind van punt VII ). Deze ruimte niet beschrijven .

De ondergetekenden verklaren dat de hierboven en in de hierbij gevoegde . . . bijlagen verstrekte gegevens in overeenstemming met de waarheid zijn, dat alle ramingen die als zodanig zijn omschreven de beste ramingen inzake de betrokken feiten zijn en dat alle ramingen in oprechtheid zijn gegeven .

Zij hebben kennis genomen van de bepalingen van artikel 12, lid 1, onder a ), van Verordening ( EEG ) nr . 3975/87 ( zie bijgevoegde toelichting ).

Plaats en datum :

Handtekeningen:COMMISSIE Brussel,

VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN Directoraat-generaal Concurrentie Aan ONTVANGSTBEVESTIGING ( Dit formulier zal aan het bovenvermelde adres worden teruggezonden, indien het bovenste gedeelte in enkelvoud door de verzoeker of aanmelder is ingevuld ) Uw verzoek van :

betreffende :

Uw referentie :

Bij de overeenkomst betrokken partijen :

1 .

2 . en anderen ( De overige partijen behoeven niet te worden vermeld ) ( In te vullen door de Commissie .) is ontvangen op en geregistreerd onder nr . IV/AER / Gelieve in alle correspondentie het bovenstaande nummer te vermelden Voorlopig adres Telefoon Telex Telegramadres Wetstraat 200 Directe lijn : 235 . . . COMEU B 21877 COMEUR Brussel B-1049 Brussel Centrale : 235 11 11 BIJLAGE II ( Lijst van de feestdagen ) Nieuwjaarsdag 1 januari Goede Vrijdag Paaszaterdag Tweede Paasdag Dag van de Arbeid 1 mei Dag van het Schumanplan 9 mei Hemelvaartsdag Tweede Pinksterdag Belgische nationale feestdag 21 juli Maria-ten-Hemelopneming 15 augustus Allerheiligen 1 november Allerzielen 2 november Dag voor Kerstmis 24 december Eerste Kerstdag 25 december Tweede Kerstdag 26 december Oudejaarsdag 31 december