31.12.86 Publikatieblad vandeEuropeseGemeenschappen Nr.L385/1
II
(Besluitenwaarvandepublikatie nietvoorwaarde isvoordetoepassing )
RAAD
BESCHIKKING VANDERAAD
van2tdecember 1986
totgoedkeuring vanhetjaarverslag overdeeconomische toestandindeGemeenschap en
vaststelling vanderichtsnoeren voordeeconomische politiekvoor1987
(86/667/EEG)
HEEFIDEVOLGENDE BESCHIKKING VASTGESTELD :
Artikel 1
DeRaadkeurthetjaarverslag overdeeconomische toestand
indeGemeenschap ,alsmedededoordeGemeenschap te
volgenrichtsnoeren voordeeconomische politiek,diezijn
opgenomen indeelIvanhetbijdezebeschikking gevoegde
verslag,goed;voortsstelthijdedoordeLid-Staten tevolgen
richtsnoeren voordeeconomische politiek,diezijnopgeno­
menindeelIIvanhethierbijgevoegdeverslag,vast.
Artikel2
Dezebeschikking isgerichttotdeLid-Staten .
GedaanteBrussel,22december 1986.DERAADVANDEEUROPESE GEMEENSCHAPPEN ,
GeletophetVerdragtotoprichting vandeEuropese
Economische Gemeenschap ,
GeletopBeschikking 74/120/EEGvandeRaadvanli
februari1974betreffende deverwezenlijking vaneenhoge
matevanconvergentie vandeeconomische politiekvandi
Lid-Staten derEuropese Economische Gemeenschap (*)
gewijzigd bijdeBeschikkingen 75/787/EEG(2)en79,
136/EEG(3),inzonderheid opartikel4,
GezienhetvoorstelvandeCommissie ,
GezienhetadviesvanhetEuropeseParlement (4),
GezienhetadviesvanhetEconomisch enSociaa
Comité (5),f
VoordeRaad
DeVoorzitter
G.SHAW
!)PBnr.L63van5.3.19/4.blz.16.
2)PBnr.L330van24.12.1975,blz.52.
')PBnr.L35van9.2.1979.blz.8.
4)PBnr.C322van15.12.1986.
5)PBnr.C333van29.12.1986.


31.12.86 Publikatieblad vandeEuropeseGemeenschappen Nr.L385/3
ECONOMISCH JAARVERSLAG
1986/1987

Nr.L385/4 Publikatieblad vandeEuropeseGemeenschappen 31.12.86
ECONOMISCH JAARVERSLAG 1986/1987
INHOUD
DeelI—Vermindering vandewerkloosheid ineenmeerdynamische Europeseeconomie
Vooreenefficiëntetoepassing vandecommunautaire samenwerkingsstrategie
Bladzijde
1.Samenvatting enconclusies 6
2.Economische ontwikkeling enconvergentie 11
2.1.Dewereldeconomie 11
Kader:Economische gevolgenvandeolieprijsterugslag 16
2.2.Deeconomische vooruitzichten vandeGemeenschap 18
2.3.Nominale enreëleconvergentie indeGemeenschap 25
3.Desamenwerkingsstrategie voorgroeienwerkgelegenheid 36
3.1.Doelstellingen enmethoden 36
3.2.Devooruitzichten voor1986en1987uithetoogpuntvandesamenwerkingsstrategie 39
3.3.Takenvoorhetmacro-economisch beleidin1987endaarna 41
Kader:Scenario'sopmiddellange termijnvandesamenwerkingsstrategie 48
4.Bijdragevandebeleidsvoering totdesamenwerkingsstrategie 49
4.1.Monetaire richtsnoeren encoördinatieproblemen 49
4.2.Begrotingsbeleid 54
4.2.1.Begrotingstekorten ,overheidsschuld ,groeienwerkgelegenheid 54
4.2.2.Overheidsuitgaven ,belastingen ,groeienwerkgelegenheid 55
4.3.Lonenenarbeidsmarkt 60
4.3.1.Inkomens enloonkosten 60
4.3.2.Aanpassing vandearbeidsmarkt methetoogopeenmeerwerkgelegenheidscheppende groei..62
4.4.Aanpassingsvermogen vandemarkten 65
4.5.Financiering vanhetcommunautaire beleid:begroting enfinanciering 68
4.6.Socialedialoog 71
4.7.Internationale coördinatie vandeeconomische politiek 72

31.12.86 Publikatieblad vandeEuropeseGemeenschappen Nr.L385/5
DeelII—Heteconomisch beleidindeLid-Staten
Bladzijde
Toepassing vandesamenwerkingsstrategie voorgroeienwerkgelegenheid indeLid-Staten in1987.
België
Denemarken
Bondsrepubliek Duitsland
Griekenland
Spanje
Frankrijk75
76
79
82
85
88
91
94
97
100
102
105
107Ierland
Italië
Luxemburg
Nederland
Portugal
VerenigdKoninkrijk

Nr.L385/6 Publikatieblad vandeEuropeseGemeenschappen 31.12.86
BIJLAGE
DEELI
VERMINDERING VANDEWERKLOOSHEID INEENMEERDYNAMISCHE
EUROPESE ECONOMIE
VOOREENEFFICIËNTE TOEPASSING VANDECOMMUNAUTAIRE
SAMENWERKINGSSTRATEGIE
1.SAMENVATTING ENCONCLUSIES
1.1.Metaegoedkeuring vanhetlaatsteeconomisch
jaarverslag (1985/1986)heeftdeRaad,nakenniste
hebbengenomenvandegunstigeadviezenvanhet
Parlement ,hetEconomisch enSociaalComitéende
Europese socialepartners,zijninstemming metde
doordeCommissie voorgestelde „samenwerkings­
strategievoormeergroeienwerkgelegenheid "inde
Gemeenschap kenbaargemaakt .
Hetdoelvandezestrategieis,overeenperiodevan
verscheidene jarendewerkloosheid duidelijkenper­
manentteverminderen .Dewerkloosheid inEuropais
hetresultaatvanernstigeeconomische enmaatschap­
pelijkeonevenwichtigheden .Zijkannietworden
verholpenmetincidentele maatregelen ,dieuitsluitend
desymptomen aanpakken .Inhetkadervande
Gemeenschapsstrategie wordenzoweldemacro-en
micro-economische alsdesocialeaspectenvanhet
vraagsruk inaanmerking genomenenwordtgetracht
dewerkloosheid bijdeworteltebestrijden .Hiertoeis
hetopmacro-economisch niveaunoodzakelijk de
gematigde stijgingvandereëlelonennogenigetijdte
latenvoortduren ,waarbijechtertegelijkertijd een
voldoende ontwikkeling vandevraagmethetoogop
stabiliteitmoetwordengewaarborgd .Dezecombina­
tieversterktderentabiliteit ,deinvesteringen ende
werkgelegenheid .Opmicro-economisch niveaukomt
heteropaanmetinachtneming vandesocialeaspecten
hetaanpassingsvermogen vandemarktenvoorgoe­
deren,diensten,kapitaalenarbeidteverbeteren
alsmedemeerinhetbijzonder deoprichting van
nieuweondernemingen ,deberoepsopleiding ende
toepassing vannieuwetechnologieën tebevorderen .
Ditvergemakkelijkt denoodzakelijke structurele ver­
andering ,scheptnieuweeconomische dynamiek en
maakthetmogelijkhetconcurrentievermogen vande
Europeseeconomie metgebruikmaking vandevoor­
delenvandegroteEuropeseinternemarktverderte
ontwikkelen .
Deuiteendergelijkbeleidvoortvloeiende dynamische
enarbeidscheppende groeiwordtopcommunautair
niveauvoordeperiode1986tot1990geraamdop3a
3,5%perjaar.Ditzougepaardkunnengaanmeteen
gemiddelde toeneming vandewerkgelegenheid met
1a1,5%perjaar.Eendergelijkeontwikkeling zou
hetmogelijkmakendegemiddelde werkloosheid inde
Gemeenschap vanafnutot1990metbijna4procent­
puntenteverminderen (]).Invergelijking metdeontwikkeling vandelaatstejaren,diewerdgeken­
merktdooreenstijgendeofopeenhoogniveau
stagnerende werkloosheid ,zouditeenaanzienlijke
vooruitgang vormen .
Dezevooruitgang betekentechternoggeenvolledige
werkgelegenheid .Begeleidende maatregelen ophet
gebiedvanmetnamedejeugdwerkloosheid ende
langdurige werkloosheid blijvendringendnoodzake­
lijkomtevoorkomen datgrotegroepenpersonenvoor
langetijdbuitendearbeidsmarkt komentestaan.De
politiekeenmaatschappelijke effectenoplangeter­
mijnvaneendergelijkeontwikkeling zoudennoodlot­
tigkunnenzijn.Ookdesectoriële enregionale
structuurverandering diemetdenoodzakelijke aan­
passingvandeproduktiestructuur enmetdetechni­
schevooruitgang gepaardgaat,maaktbegeleidende
maatregelen opsociaalgebiednoodzakelijk :dehier­
meesamenhangende problemen kunnendestegemak­
kelijkerwordenoverwonnen naarmate deeconomie
vandeGemeenschap haardynamieksnellerterugver­
overt .
Voorhetwelslagen vandeGemeenschapsstrategie is
invergelijking methetverledeneensomsaanmerke­
lijkewijziging vanheteconomische beleidenhet
gedragvereist.Dezeveranderingen zijnbezig.Het
gaateromzetebespoedigen envasterteverankeren .
Hetgaateromtebereiken ,datdeeconomische
subjectenopevenwichtige wijzetothetwelslagenvan
destrategiebijdragen endatdeacceptatie vande
economische politiekwordtversterkt .Desociale
dialoogopGemeenschapsniveau enmetnameop
nationaalniveauisderhalveeenbelangrijk instrument
voordetenuitvoerlegging vandestrategie .
1.2.Inditeconomisch jaarverslag 1986/1987wordende
economische ontwikkelingen envooruitzichten on­
derzochtenwordenderichtsnoeren voordeeconomi­
schepolitiekinhetlichtvandeGemeenschapsstrate ­
gieaangepast .
1.3.Heteconomische klimaatbuitendeGemeenschap is
doordegedaaldeolieprijzen ,denormalisering vande
dollarkoers endegedaalderentetarieven aanzienlijk
gewijzigd .Eenzosterkeverbetering vanderuilvoetin
zokortetijdhebbendeolieverbruikende industrielan­
denindenaoorlogse periodenognietmeegemaakt . ')1990:EUR-10ongeveer7%,EUR-12ongeveer8%.

31.12.86 Publikatieblad vandeEuropeseGemeenschappen Nr.L385/7
Dedevaluering vandedollarvondplaatsinhetkader
vaneenbetergecoördineerde ontwikkeling ,waartoe
hetPlaza-akkoord vanseptember 1985enderesulta­
tenvandeTopconferentie vanTokioinmei1986
hebbenbijgedragen .Degedaalderentetarieven vor­
meneenwelkom,maarniettoereikend hulpmiddel
voordeontwikkelingslanden methogeschuldenlast .
Ookhetverloopvandejongsteonderhandelingen
overdebuitenlandse schuldenhetinterneaanpas­
singsbeleid vanMexicokanalsvoorbeeld vaneen
positieveontwikkeling wordengezien.DeinPuntadel
Esteinseptember 1986gemaakteafspraakomeen
nieuwerondevanmultilaterale handelsbesprekingen
inhetkadervandeGATTtebeginnen ,versterktde
hoopdatdetendenstotprotectionisme kanworden
tegengehouden engekeerd .
Ondanksdezepositieveontwikkelingen opinternatio­
naalniveauzijnvoordeoplossing vandegrote
mondialeeconomische vraagstukken nogaanzienlijke
inspanningen vereist -Eenbetereordeningvanhet
internationale monetaire stelselblijftnogsteedsdrin­
gendnoodzakelijk .Deterugkeernaareenaanvaard­
bareverdelingvandesaldiopdelopenderekeningvan
debetalingsbalansen opmondiaalniveauvereisteen
geleideli)ke vermindering vanhetbegrotingstekort
vandeVerenigde Statenenexpansieve begrotings­
maatregelen inJapan,incombinatie meteenverdere
revaluatievandeyen.Debelangrijkste bijdragevande
Gemeenschap endeEVA-landen totditinternationale
aanpassingsproces bestaatineenversterking vanhun
eigengroeiopeengezondebasis.Voorwaarde voor
eenvoldoende toeneming vandewereldhandel is
derhalvehoofdzakelijk eensterkeregroeiinJapanen
Europa .Ookhetprobleemvandeschuldenlast vande
ontwikkelingslanden kanalleenoplangeretermijnbij
eensterkeregroeivandewereldeconomie worden
opgelost .
Invergelijking metdehuidigeramingen zoudende
groeivooruitzicbten voordewereldhandel echterdui­
delijkkunnenwordenverkleinddoornietteonder­
schattenrisico'sdiedewereldeconomie bedreigen .
Dezerisico'skunnenalsvolgtwordenbeschreven :
—eennieuwe,sterkedepreciatie vandedollarof
ongecontroleerde wisselkoersbewegingen ;
—eenonvoldoende ofverkeerdgerichtaanpas­
singsproces inJapanendeVerenigde Statenzou—
ondanksdeinPuntadelEstebevestigde doelstel­
lingen—toteensnelletoeneming vanhetprotec­
tionismekunnenleiden;ookeenrecessieinde
Verenigde Statenofeennieuweversnelling vande
inflatiekannietwordenuitgesloten ;
—eennieuwegroteverandering vandeaardolie­
prijs;
—eenverslechtering vandetoestandvandeontwik­
kelingslanden :bijeenaanhoudende verslechtering
vanderuilvoetvoordedoordezelandenuitge­
voerdegrondstoffen enbijgebrekaanpassende
financiering uithetbuitenland ,danwelgroeiende
afzetmarkten voorhunuitvoervanlandbouw -of
industrieprodukten ,zoudendeontwikkelingslan­
denzichgedwongen kunnenzienhungroeienhun
invoernogverdertebeperken .Maarookbijeengunstigeontwikkeling vande
wereldeconomie zullenvandewereldhandel de
komendejarenvermoedelijk geenbijzonder sterke
groei-impulsen voordeGemeenschap uitgaan .Dit
komtdoordeaardvandenoodzakelijke aanpassings­
processen :vermindering vanhetomvangrijke han­
delsbalanstekort vandeVerenigde Staten,consolide­
ringvandepositievandeOPEC-landen ende
ontwikkelingslanden .VoordeGemeenschap isditeen
redentemeeromdeinternationale samenwerking met
hetoogopdevergemakkelijking vandenoodzakelijke
mondialeaanpassingsprocessen teversterken enzich
tegelijkertijd opdeversterking vanhaareigengroei­
potentieel teconcentreren .
1.4.IndeGemeenschap zethetgematigde herstelzichin
1986enwaarschijnlijk ookin1987voort.Degroei
vanhetreëleBBPzouovereenkomstig deramingen
ietskunnentoenemen (1985:2,4%;1986:2,5%;
1987:2,8%);evenweizalnogniethetgroeitempo
wordenbereiktdatmogelijkennoodzakelijk zouzijn
omdewerkloosheid indeGemeenschap duidelijken
permanent teverminderen .Dedrempelwaarboven
reëlegroeileidttotmeerwerkgelegenheid ,ligtthans
nietteminmerkbaar lagerdanindejarenzestigof
zeventig .Voor1986en1987wordteentoeneming
vandewerkgelegenheid mettelkensongeveer0,8%
verwacht .Aangezien deberoepsbevolking zichechter
verderuitbreidt—eenverschijnsel waaraaninsteeds
minderematedemografische oorzakentengrondslag
liggen,maarwaarineengewijzigd arbeidsmarktge­
dragtotuitingkomt—zaldegemiddelde werkloos­
heidindeGemeenschap (EUR-9;1985:11,1%;
1986:11%;1987:10,8%)echterweinigteruglopen .
Dezeontwikkeling isnogvolledigonbevredigend .
Eveneensonbevredigend isnogsteedsdeverdeling
vandegroeioverderegio'senlandenvande
Gemeenschap .GemetennaarhetreëleBBPperhoofd
waservoordeeersteolieschok sprakevaneen
duidelijkinhaalproces vandeminderontwikkelde
regio'senlanden,maarsedertdien werdeenstilstand
enzelfseengedeeltelijke ommekeer vanditproces
waargenomen .Ookin1986en1987schijntditproces
vanreëleconvergentie nogsteedsnietopgangte
komen.Debevordering vanditprocesiseenessentieel
elementterversterking vandeeconomische ensociale
coherentie vandeGemeenschap .
Overhetgeheelgenomenwordtdegroeiinde
Gemeenschap thansdoordebinnenlandse vraag
gedragen .Dezeovergangvoltrokzichinheteerste
halfjaarvan1986eerstaarzelend ,hetgeentotgevolg
haddatdeinhetafgelopen voorjaaropgestelde
groeiraming voor1986ingeringematenaarbeneden
moestwordenbijgesteld .Demeestdynamische ele­
mentenvandereëlebinnenlandse vraagzijnthansde
investeringen inoutillage (1986:6,1%;1987:6,9% )
enhetgezinsverbruik (1986:3,7%;1987:3,5%);de
investeringen indebouwherstellen zich,terwijlhet
overheidsverbruik nogsteedszeerlangzaam toe­
neemt.Ondanksdeverslechtering vanhetreëlesaldo
opdegoederen-endienstenbalans ,dieeennegatieve
invloedopdegroeiheeft,neemthetnominaleover­
schotopdelopenderekeningvandebetalingsbalans

Nr.L385/8 Publikatieblad vandeEuropeseGemeenschappen 31.12.86
vandeGemeenschap nogtijdelijktoe(1985:0,5%
vanhetBBP;1986:1,2%;1987:0,9%).
Indezeontwikkelingen komtvooraldeaanzienlijke
verbetering vanderuilvoettengevolgevandedaling
vandeolieprijsendedevaluatie vandedollartot
uiting.Deolierekening vandeGemeenschap isgehal­
veerd;dekoopkracht vandegezinnenstijgtin1986en
1987indemeestelandensterk;dereëleloonkosten
perhoofdstijgenin1986praktischniet,maarkunnen
in1987wellichtweertoenemen ;derentabiliteit van
hetbedrijfsleven isverbeterd ,ookalligthetgemid­
deldevoordeGemeenschap noglangnietophet
niveauvanvoordeeersteolieschok ;inenigelanden
vandeGemeenschap werddeverbetering vande
ruilvoetdoormiddelvanfiscalemaatregelen deelsook
gebruiktomdeoverheidsbegrotingen teontlasten .1.5.Deindelaatstejarenbereikteduidelijkeverbeteringen
vandeaanbodvoorwaarden endepositieveeffecten
vandeolieprijsdaling zijnopzichnognietvoldoende
omdeGemeenschap opdewegnaareentoereikende
enarbeidscheppende groeitebrengen,diehetmoge­
lijkmaaktdewerkloosheid opdenagestreefde wijzete
verminderen .Onderzoeken betreffende demiddellan­
getermijnwijzenuitdatondanks deverbeterde
voorwaarden degemiddelde groeiindeperiode
1986-1990 nogonderde3%zoukunnenblijvenen
datonderdezeomstandigheden dewerkloosheid inde
Gemeenschap vandeTwaalfin1990nogbovende
10%zoukunnenliggen.Dithangtdeelsooksamen
methetfeitdatindekomendejarengeensterke
groei-impulsen vandewereldeconomie verwachtkun­
nenworden .Deverledenjaarvastgestelde enhierbo­
venonderpunt1.1samengevatte Gemeenschapsstra ­
tegievoormeergroeienwerkgelegenheid isderhalve
geenszinsoverbodig geworden .Integendeel ,zijmoet
thanswelbewust envastberaden wordentoegepast .
Opdezewijzekunnendeopganggekomenverbete­
ringvandeaanbodvoorwaarden endeverandering
vandegedragspatronen tendienstevaneensnellere
stijgingvandewerkgelegenheid wordengesteld.Op
dezewijzekunnenookdeuitdedalingvandeolieprijs
envandeinflatievoortvloeiende gunstigeomstandig­
hedenhetbestwordenbenut.Indiendezekansnietin
1987en1988wordtaangegrepen ,zalhettotheteinde
vanhetdecennium nietmeermogelijkzijndewerk­
loosheidindeGemeenschap duidelijkteverminde­
ren.Dein1986waarneembare envoor1987geraamde
sterkestijgingvandeinvesteringen vanhetbedrijfsle­
venbevordertnietalleendevraag,maarleidtooktot
eenvergroting vandeproduktiecapaciteit .Deinves­
teringsquote vandeGemeenschap alsgeheel(in%van
hetBBP)ligtechternogsteedsongeveer4punten
onderhetniveauvanvoordeeersteolieschok ,ende
groeivandeproduktiecapaciteit alsmededeschepping
vannieuwearbeidsplaatsen moetengeleidelijk nog
verderwordenbespoedigd .Deversterkte investe­
ringsinspanning blijftderhalvenogverscheidene jaren
noodzakelijk .
Deinflatiepercentages zijnopnieuwgedaaldenhun
convergentie inderichtingvanmeerstabiliteit is
verderverbeterd .Dezegunstigeontwikkeling kan
vooreengrootdeelookaandeverbetering vande
ruilvoetwordentoegeschreven .Deprijsdaling bijde
invoer,metnamevooraardolie,remtdestijgingvan
hetprijsindexcijfer vanhetgezinsverbruik afenleidt
indemeestelandentoteengeringerestijgingvande
nominalelonenenkosten.Dezeontwikkeling moet
echterookwordengezienalseenverderresultaatvan
desedertenigejareninhetEMSenindeGemeenschap
gevoerdemeerconvergente stabiliteitspolitiek .De
gemiddelde inflatieindeGemeenschap (prijzenvan
hetgezinsverbruik 1986:3,7%;1987:3,0%)heeft
thanseenwaardebereiktdiesederttweedecennianiet
meerkonwordenwaargenomen .Dezegroterestabi­
liteitenprijsconvergentie dienentewordenbehouden
engeconsolideerd .Inditverbandlijkteenzeker
optimisme gerechtvaardigd .Debezettingsgraad van
deproduktiecapaciteit isweliswaar gestegen ,maarde
toeneming vandeinvesteringen begintbijtedragentot
deuitbreiding vandecapaciteitenhetpuntvanwaaraf
spanningen ontstaan ,zouverderkunnenopschuiven .
Overigens schijntdeontwikkeling vandeinvoerprij­
zenookin1987deinternestabiliteit nietaantetasten
enerbestaateenkansdatdestijgingvandenominale
lonenindemeestelandenmedewordtafgestemdop
deverminderde inflatie.Inverbandmetditlaatste
aspectisdebetekenisvandesocialedialoogduide­
lijk.Detenuitvoerlegging vandeGemeenschapsstrategie
voormeergroeienwerkgelegenheid isookeen
belangrijk elementvoordetotstandbrenging vande
groteprojecten entakenvandeGemeenschap op
middellange termijn .Inditverbandisersprakevan
eenbijzondere relatietusseneenaantalelkander
versterkende effecten .Debevordering vandetechni­
schevooruitgang endevoltooiing vandeinterne
marktlevereneenessentiëlebijdragetothetecono­
mischpotentieel enhetconcurrentievermogen vande
Gemeenschap ;tegelijkertijd kandezetaakveel
gemakkelijker wordenvolbracht —ookinsociaal
opzicht—,indiendetenuitvoerlegging vandestrate­
gieinderdaad leidttoteensterkereenmeerwerk­
scheppende groei.Dezegroeizouhetinhaalprocesvan
deachtergebleven regio'sendeomschakeling vande
achteruitgaande industriegebieden insterkematever­
gemakkelijken ;tegelijkertijd zoudendeversterking
vandeeconomische ensocialesamenhang vande
Gemeenschap enhetherstelvanhetprocesvan
convergentie indereëlesfeerbijdragentotdevergro­
tingvanheteconomisch potentieel endetotale
dynamiekvandeGemeenschap .Tenslottevergemak­
kelijktgroeiincombinatie metstabiliteitdeverdere
ontwikkeling vanhetEMSendemonetaire samen­
werking ;tegelijkertijd bevorderthetscheppenvaneen
monetaire stabiliteithethandelsverkeer ,versterkthet
deintegratieenverzwakthetexternestorendeinvloe­
den.

31.12.86 Publikatieblad vandeEuropeseGemeenschappen Nr.L385/9
1.6.In1987endaarnamoethetstrevennaarverbetering
vandeaanbodvoorvvaarden envanhetaanpassings­
vermogen vandemarktenwordenvoortgezet .Wan­
neerdanhetpositieveeffectvandeverbetering vande
ruilvoetuitgewerkt zalzijn,dientdebinnenlandse
vraagonderhandhaving vandedoelstelling van
saneringvandeoverheidsfinanciën tewordenonder­
steund.
Hetmeestdynamische elementmoetenenkunnende
investeringen vanhetbedrijfsleven zijn.Bijdezich
reedsaftekenende ontwikkeling iseenzekerestroom­
versnelling voldoende omdevoordedoelstellingen
vandeGemeenschapsstrategie vereistetoeneming te
bereiken .Natuurlijk berustelkeinvestering opeen
nuchtererentabiliteitsberekening ;derhalveishetvan
belangteblijvenstrevennaarverbetering vande
rentabiliteit ,vermindering vandereëlerentetarieven
opgezondebasisenbevordering vandebeschikbaar­
stellingvanrisicodragend kapitaal .Deinvesterings­
beslissingberustechterookopvertrouwen enbereid­
heidvanhetbedrijfsleven omrisico'stenemen;deze
gedragspatronen dieneneveneenspositiefteworden
beïnvloed .Debijdragevanhetbedrijfsleven bestaater
derhalvevooralin,zosnelmogelijkopdestijgende
rentabiliteit tereagerenmethogereenwerkscheppen­
deinvesteringen .
Deoverheidsinvesteringen endeinvesteringen in
infrastructuurvoorzieningen inruimerezin,dieniet
alledoordeoverheidbehoeventewordengefinan­
cierd,dieneneveneenseendynamisch elementvande
vraagteworden .Dcoverheidsinvesteringen hebben
onderdesaneringvandeoverheidsfinanciën geleden;
hunaandeelinhetBBPvandeGemeenschap issedert
hetbeginvandejarenzeventigmetbijna1,5procent­
puntgedaald .Tengevolgedaarvanbestaaterthans
behoefte aanditsoortvoordenationale economie
rendabeleprojecten .Hetgaaterhieromdenoodza­
kelijkeinitiatieven ookopcommunautair niveaute
nemenendenodigeparticuliere enopenbaremiddelen
beschikbaar testellen .Demanoeuvreerruimte die
binnenhetkadervandeoverheidsbegrotingen ont­
staatdoorherstructurering endoormetdegroeiende
werkgelegenheid verbandhoudende hogereontvang­
stenoflagereuitgaven ,dientdeelsvoordezedoelstel­
lingentewordengebruikt .
Ookhetgezinsverbruïk alsgrootstecomponent vande
binnenlandse vraagkandekomendejarendevraag
schragen .Degematigde reëleloonstijging ,detoene­
mendewerkgelegenheid endedalingvanbelastingen
ensocialeverzekeringspremies tengevolgevande
groterebudgettaire manoeuvreerruimte makenhet
mogelijkdathetgezmsverbruik ookopmiddellange
termijnreëelbijnaevenveelkanstijgenalshetBBP.In
ditverbandishetvanbelangdat,terwijlgezondma­
kingvandeopenbare financiën opmiddellange
termijnwordtnagestreefd ,debelasting -enpremiever­
minderingen relatiefsnelwordeningevoerd .Ineen
laterefase,wanneerderentabiliteit vanhetbedrijfs­
levenbeterishersteldendewerkgelegenheid sterker
toeneemt ,kunnengroeiende werkgelegenheid en
geleidelijk toenemende reëleloonstijgingen hetgezins­
verbruikgemakkelijker zelfondersteunen entegelij­kertijdleidentothogereontvangsten enlagereuitga­
venopdeoverheidsbegrotingen .
1.7.Hetbeleidopbetgebiedvandeopenbarefinanciën
heeftbijdetenuitvoerlegging vandeGemeenschaps­
strategieeenbelangrijke ,maarbijzondermoeilijkerol
tevervullen .Hetdoelvangezondmaking vande
overheidsfinanciën opmiddellange termijndientver­
dertewordennagestreefd .Tegelijkertijd gaathet
eromalleaanwezige enbeschikbaar komende
manoeuvreerruimte vastberaden enzosnelmogelijkte
gebruiken voordeverbetering vandevraag-en
aanbodsituatie doormiddelvanbelasting-enpremie­
verminderingen eneenversterking vaninvesteringsac­
tiviteitvandeoverheid .Dezemanoeuvreerruimte
ontstaatdoordeaanvullende ontvangsten engeringe­
reuitgaventengevolgevandesterkeregroeiende
stijgendewerkgelegenheid .Demanoeuvreerruimte
ontwikkelt zichindeverschillende Lid-Staten echter
zeeruiteenlopend .InDuitslandenLuxemburg schijnt
desituatiehetgunstigsttezijn.InFrankrijk isde
bestaande ruimtereedsaangewend .Voor1987zijn
reedsaanzienlijke belastingverlagingen voorzienen
voor1988zijnverdereverlagingen aangekondigd ,
terwijlhettekortinbeidejarenwordtverminderd .
Naarmate deexpansieinhetbuitenland envooralin
deGemeenschap sterkeris,wordthetbegrotingsbe­
leidinFrankrijk vergemakkelijkt .InhetVerenigd
Koninkrijk heeftderegeringinhaarverklaring van
afgelopen herfstvoorzienineenverhoging vande
openbareuitgavenvanongeveer4,75miljardpondin
1987-1988 .Ditbrengtmetzichdatdevoor
1987-1988 voorziene openbare uitgaven inreële
termenongeveer 2%hogerzullenliggendanhet
geraamderesultaatvan1986-1987 .Daarentegen ver­
eisendenogsteedstehogetekortenendestandvande
overheidsschuld datinBelgië,Griekenland ,Ierland,
ItaliëenPortugaldebegrotingssanering metvoorrang
wordtvoortgezet .Datookditmeteengunstige
ontwikkeling vandeinvesteringen vanhetbedrijfsle­
venenvandewerkgelegenheid verenigbaar kanzijn,
heefthetvoorbeeld vanDenemarken delaatstejaren
aangetoond .Ineenlaatstegroeplanden(Denemar­
ken,Spanje,Nederland )zijndebudgettaire beperkin­
genweliswaar mindersterk,maarwordtdema­
cro-economische manoeuvreerruimte begrensddoor
andereaspectenvandeteverwachten ontwikke­
ling.
In1987en1988zalderhalvewaarschijnlijk slechts
eenkleinegroeplandeninstaatzijnomdoorhet
begrotingsbeleid devraag-enaanbodvoorvvaarden in
hetalgemeen tebeïnvloeden .Belangrijk isookdat
dezelandengroterinaantalwordenbijeenvoort­
schrijdend economisch herstel.Dezepositieveket­
tingreactie dientdoorgecoördineerd optreden te
wordenversterkt .Bovendien bestaaterinalleLid-Sta­
tennogaanvullende manoeuvreerruimte omdoor
herstructurering vandeoverheidsontvangsten en-uit­
gaven(metinbegripvaneendoelgerichte verminde­
ringvansubsidies )gunstigeralgemenevoorwaarden
voordeverhoging vandewerkgelegenheid teschep­
pen.Dezemogelijkheden dienennietteworden
onderschat enerdienteenuitwisseling vanindit
opzichtopgedane ervaringen plaatstevinden.Het

Nr.L385/10 Publikatieblad vandeEuropeseGemeenschappen 31.12.86
principevanherstructurering dientookopde
Gemeenschapsbegroting tewordentoegepast .
1.8.Ondanks hetsterkveranderde internationale mone­
taireklimaatbehoevendefundamentele beleidslijnen
voorhetmonetaire beleidindeGemeenschap niette
wordentoegepast .Hetmonetaire beleiddienterop
gerichtteblijvendebeschikbare speelruimte voorde
reëlegroeioppassendewijzetefinancieren entegelij­
kertijdreedsbereikteresultaten bijdevermindering
vandeinflatietendensen teconsolideren enwaar
nodigteversterken .Totnogtoekonhetmonetaire
bebeidinbelangrijke mateprofiteren vandeinterna­
tionaleeconomische ontwikkeling .Dedevaluatie van
dedollarendedalingvandeolieprijzen ende
Amerikaanse rentetarieven hebbenderuimtevoor
renteverlagingen vergroot ,zonderdatditgevaren
voordeinflatiemetzichbrengt.Eenverdere,duide­
lijkedalingvandedollarzoueenflexibelereactievan
derentetarieven inEuropakunnenvereisenomhet
gevaarvaneenopnieuwverkeerdgewaardeerde dol­
lar,metallenegatieve gevolgenopmiddellange
termijnvandien,hethoofdtebieden.Daarbijmoeter
echteropwordengeletdatgeennieuwinflatiepoten­
tieelwordtopgebouwd .Devermindering vande
inflatieverwachtingen endeversterkte besparingen
vandeeconomiealsgeheelzoudenindemeestelanden
ooktoteendalingvandelanglopende reëlerenteta­
rievenopgezondebasiskunnenleiden.Ditligtinde
lijnvandestrategie .HetEMSiseenstabiliserende
factorgebleken .Devoortschrijdende convergentie in
combinatie meteenliberalisering vanhetkapitaalver­
keerheeftdenoodzaak vaneennauwerecoördinatie
vandeeconomische politiekvandeLid-Staten ver­
sterkt,enwelzowelintern,tussenhetmonetaire
beleid,hetbegrotingsbeleid endeinkomensontwikke ­
ling,alsooktussendeLid-Staten .Devorderingen die
bijdeschepping vaneengebiedvanmonetaire
stabiliteitzijngemaakt,verminderen deafhankelijk­
heidvanexterneinvloeden enzijndevoorwaarde voor
verderevooruitgang bijdeintegratievandeEuropese
economieën .neerslagzoudenmoetenkrijgenineensterkstijgende
werkgelegenheid .Ookeenzekereverlagingvande
socialeverzekeringspremies zoukunnenbijdragentot
eenversterking vandewerkgelegenheid ;hierbijzou
hetmoetengaanomdebenutting vanfinanciële
speelruimte ,waardoor nochdekwaliteitvande
socialeverzekeringsstelsels ,nochhetfinanciëleeven­
wichtvandezestelselswordtaangetast .Ookde
aanpassing vanbepaaldeoverdreven ofachterhaalde
regelingen vandearbeidsmarkt zoukunnenhelpen
nieuwearbeidsplaatsen tescheppen .Eengrootaantal
initiatieven diedescheppingvanarbeidsplaatsen voor
metnamezelfstandigen alsmedeinkleineonderne­
mingenbevorderen ,zijnreedstenuitvoergelegdof
wordenmomenteel onderzocht ;zijdienenteworden
aangemoedigd endeinditverbandopgedaneervarin­
gendienentewordenuitgewisseld .
Demaatregelen terverbetering vanhetaanpassings­
vermogen vandemarktenenmetnamevande
arbeidsmarkt rakendikwijlsbelangrijke socialeaspec­
ten.Dezedienengrondigmetdesocialepartnerste
wordenbesproken .Vooreengrootdeelvallenzij
onderdeCAO-bevoegdheden vandesocialepartners .
Ditgeldtbijvoorbeeld voordereorganisatie en
verkorting vandearbeidstijd ,diehetgroeiproces
eveneens werkscheppender kunnenmaken,voor
zoverhetkostenniveau hierdoor nietwordt
beïnvloed .
Voorditgebiedalsgeheeldienthetinheteconomisch
jaarverslag vanvorigjaargeformuleerde beginselte
blijvengelden:„Degeestwaarindediscussieoverde
marktflexibiliteit wordtgevoerdisbelangrijkvoorhet
slagendaarvan .Deverhoging vandeflexibiliteit mag
nietleidentotvernietiging vandereedsbereikte
socialeverworvenheden ,dochheeftalsdoelmeer
werkgelegenheid tescheppen .Voorzoverenigszins
mogelijkzaldeeconomische efficiencyderhalvehand
inhandmoetengaanmethetbehoudendeverdere
ontwikkeling vandesocialeverworvenheden .".
1.10.Voorhetwelslagen vandeGemeenschapsstrategie
voormeergroeienwerkgelegenheid ishetzaak,datzij
inalleLid-Staten ookdaadwerkelijk tenuitvoerwordt
gelegd.Ditgeldtzowelvoordemacro-enmicro-eco­
nomischebeleidsmaatregelen alsookvoordesociale
dialoogopcommunautair niveauenopnationaal
niveau .
DeCommissie isvoornemens inhaarvoorjuli1987
geplande mededeling aandeRaad„Economie en
financiën"eentussenbalans vandetoepassing vande
Gemeenschapsstrategie optemaken.Debespreking
dienaangaande steltdeRaadECOFINindegelegen­
heidomhetvandeEuropeseRaadinDenHaag
ontvangen mandaatuittevoeren,waarbijhaarwordt
opgedragen devoortgang vandeeind1985overeen­
gekomenGemeenschapsstrategie tevolgen.Teneinde
dezerolbetertekunnenvervullennodigtdeCommis­
sieelkeregeringvandeLid-Staten uitbeginmei1987
eenkortverslagintedienen,waarindedoorhaar
genomeninitiatieven enmaatregelen vanhetecono­1.9.Demaatregelen terverbetering vanhetaanpassings­
vermogen vandemarktenenvanhetondernemings­
klimaat,terbevordering vandeoprichting vannieu­
we,vooralkleineenmiddelgrote ondernemingen en
vandeberoepsopleiding alsmedeterstimulering van
deontwikkeling entoepassing vannieuwetechnolo­
gieën,moetenmetprioriteitverderwordenuitge­
voerd.Devoltooiing vandeinternemarktiseen
essentieelelementterversterking vandemededinging
enterverbetering vandewerkingvandemarkten .De
arbeidsmarktpolitiek isvanbijzonderbelangvoorde
totstandbrenging vaneenarbeidscheppende groei.De
socialepartnersdienennogenigetijdeenbeleid
gerichtopwerkscheppende ,gematigde reëleloonstij­
gingnatestreven,totdatdewerkscheppende investe­
ringenrendabelgenoegzijngeworden endewerkloos­
heidduidelijkenvanjaartotjaarintoenemende mate
daalt.Inditopzichtzijnindemeestelandendelaatste
jarenaanzienlijke vorderingen gemaakt,diebijeen
voldoende ontwikkeling vandevraagsnelhun

31.12.86 Publikatieblad vandeEuropeseGemeenschappen Nr.L385/11
mischbeleidwordenuiteengezet .Dezeverslagen —
eventueel aangevuld meteigenverslagen vande
socialepartners—zoudeninhetComitévoorecono­
mischepolitiekeninhetkadervandeEuropesesociale
dialoogkunnenwordenbesproken .kei3vanRichtlijn74/121/EEGvandeRaadvan18
februari1974betreffende destabiliteit ,degroeiende
volledigewerkgelegenheid indeGemeenschap ('),
rekeninghoudende metdebijzondere omstandighe­
deninelkland.
Bovendien dringtdeCommissie erbijdesociale
partnersopaaninvoorkomend gevalzeifhetinitiatief
voordedialoogopnationaalniveauoverdethema's
vandeGemeenschapsstrategie tenemen.Opnationaal niveauisdesocialedialoogoverde
thema'svandeGemeenschapsstrategie invelelanden
onvoldoende voortgeschreden .DeCommissie dringt
erderhalvebijderegeringen vandeLid-Staten opaan
denodigeinitiatieven tenemenovereenkomstig arti­ C1)PBnr.L63van5.3.1974,blz.19.
2.ECONOMISCHE ONTWIKKELING ENCONVERGENTIE
2.1.Dewereldeconomie
Inhetafgelopenanderhalfjaarhebbenzichindewereldeco­
nomiedriebelangrijke gebeurtenissen voorgedaan :dehalve­
ringvandeaardolieprijs inUS-dollar ,eencorrectievande
overgewaardeerde dollarendedalingvanderentevoeten .De
gecombineerde weerslagvandezedriefactorenzalhetde
wereldeconomie mogelijkmakenopmiddellange termijneen
stabieleregroeitehervinden .Devooruitzichten opkorte
termijnbetreffende degroeivandewereldeconomie zijn
echternietmeerzooptimistisch alsinhetafgelopenjaarop
hetzelfdetijdstip .DegroeiindeOESO-zone alsgeheelzalin
1986en1987waarschijnlijk ongeveer2,5%bedragen ,of
ietsminderdanin1985.
Deaardolieprijzen zijnvan25a30US-dollarpervatin1985
teruggevallen tot10a15US-dollarpervatindeloopvandit
jaar.InEuropesevalutaberekend isderelatievedalingnog
groter.Indollaruitgedrukt zijndespotprijzen namelijkmet
circa50%gedaaldgedurende detwaalfmaandenwelkeaan
september 1986voorafgingen ,terwijldeprijsdaling inEcu
zo'n65%beliep.Degevolgenvandezeontwikkeling zullen
zichnietbeperkentotdeaardoliemarkt ;ookdeindirecte
gevolgenzullenaanzienlijk zijn,namelijkdevermindering
vandeaardolierekening ,dedesinflatoire druk,degunstige
consequenties voordeproduktiecapaciteit vandeindustrie­
landenenderhalvedemogelijkheid omeenopeensneller
groeitempo gerichteconomisch beleidtevoeren.Dehalve­
ringvandeaardolieprijs iseenuniekfeitwaarvan de
gevolgenvoordewereldeconomie nauwelijks metzekerheid
kunnenwordeningeschat .
Hetisteverwachten datdetot10a15US-dollarpervat
teruggevallen prijzentoteenaanzienlijke stijgingvanhet
aardolieverbruik eneengrotereenergie-intensiteit vande
groeizullenleiden,diedestegeprononceerder zouzijn
naarmatedeprijzenvandeonderscheiden energiebronnen op
debinnenlandse marktdeolieprijsdaling zoudenvolgen.
Binnenslands zouzulksdeproblemen inverbandmetde
milieubescherming kunnendoentoenemen .Buitenslands
zou,tezamenmetdevermindering vanhetaardolieaanbod
doordeproducentenlanden ,eenaanmerkelijke versnelling
vanhetverbruikvanaardolieprodukten dewaarschijnlijk­
heidvaneensnelherstelvandeaardolieprijs vergroten .Dehalveringvandeprijsindollarmaakthetmogelijkde
kostenvanhetaardolieverbruik vandewestelijkewereldmet
circa220miljardUS-dollarteverminderen .Aangezien meer
dandehelftvandezeaardolieopdeinternationale markten
verhandeld wordt,zoudendebetalingen vandenetto-aard­
olie-importerende landenaandenetto-exporterende landen
metcirca120miljardUS-dollarverminderen .Deverminde­
ringvandetotaleaardolierekening vandeGemeenschap
(metinbegripvandeeigenproduktie ),berekendopbasisvan
deverbruiksniveaus van1985,belooptcirca85miljardEcu
(2,5%vanhetBBP)terwijldeverlichting vandenetto-aard­
olierekening (invoer)wordtbecijferdopongeveer60miljard
Ecu(1,8%vanhetBBP).
Devertraging vandeinflatietengevolgevandedalingvande
aardolieprijzen heeftbijgedragen totdedalingvande
rentevoeten .IndeVerenigde Statenisdekorterentemet
1,5procentpunt gedaaldinhetaanjuli1986voorafgaande
jaar,terwijldelangerentenogduidelijker isteruggelopen
met2,5procentpunten .IndeGemeenschap wasdeachter­
uitgangvandezelfdegrootte (dekorterentevoeten vermin­
derdeneveneensmet1,5procentpunt endelangerentevoeten
met2procentpunten ).Deduidelijke versoepeling vanhet
monetairbeleid,metnameindeVerenigde Staten,heefteen
bijdragevanbetekenisgeleverdtotdezeontwikkeling vande
rentevoeten (ziegrafieken 8en9).
Deinzakking vandeaardolieprijzen endedalingvande
rentevoeten hebbendewinstgevendheid vandeenergiege­
bruikende industrieën verbeterd ,enhetiswaarschijnlijk dat
deondernemers hunnieuweinvesteringen zullenuitbreiden
ofdebuitenbedrijfstelling vanoudereinstallaties zullen
vertragen .Hieruitzoueenzekeredoordeaanbodzijde
aangezwengelde stijgingvandeproduktiecapaciteit resulte­
ren.
Dealgemenedalingvanderentevoeten iseenwelkome ,doch
onvoldoende ruggesteun voordeontwikkelingslanden met
hogeschulden .Eenalgemenedalingvanderentevoeten met
1procentpunt vertegenwoordigt voordezelandencirca
7miljardUS-dollarperjaar(waaruitdeomvangvanhun
schuldpositie opkortetermijnoftegenvariabelerenteblijkt).
Deontwikkelings-debiteurenlanden hebbenhunruilvoet
echteropnieuwzienverslechteren (-1,7%in1985)enhun
inkomsten uituitvoerziendalen(-1,6%in1985en
-0,9%geraamdvoor1986).Dientengevolge ishuntekort

Nr.L385/12Publikatieblad vandeEuropeseGemeenschappen 31.12.86
opdelopenderekeningvandebetalingsbalans noggroter
geworden enzijnzijnietinstaatgeweesthungroeite
vergroten (4,1%in1985en3,3%geraamdvoor1986).Met
namedeaardolie-exporterende landen(inhoofdzaak de
landenvandeOPEC,dochookMexico,ChinaenMaleisië )
makeneenbezuinigingsperiode door,dieeeninkrimping van
huninvoerzalvergen.Devooruitzichten zijnechterbeter
voorbepaaldevandenieuweindustrielanden (zoalsbij
voorbeeldTaiwanenZuid-Korea )wiermededingingsvermo ­
gensterkistoegenomen tengevolgevandeafstemming van
hunvalutaopdedollar,waarvandekoersdaalt.
Deweliswaar aanzienlijke dalingvandedollar(33%ten
opzichtevandeEcuinhetanderhalfjaarvoorseptember
1986,40%tenopzichtevandeyen)volstaatalszodanigniet
omdehandelsbalans vandeVerenigde Statensnelin
evenwicht tebrengen .Inheteerstehalfjaarvan1986heeftde
inzakkingvandeaardolieprijzen degevolgenvandedepre­
ciatievandedollarvoorderuilvoetgeneutraliseerd .Inde
vooruitzichten opkortetermijnvandedienstenvande
Commissie wordenechtergeennieuwedalingenvande
aardolieprijs verwacht ,zodatdestijgingvandeinvoerprijzen
vanniet-aaraolieprodukten zouuitlopenopeenverslechte­
ringvanderuilvoet .Nazekeretijdzalhieruiteenaanpassing
vanhetexport-enimportvolume indeVerenigde Staten
resulteren .Voor1986en1987kanechternoggeenverbe­
teringvanhethandelstekort wordenverwacht ,daarde
invoeruitgaven snellerzoudenkunnentoenemen dande
exportontvangsten (gevolgenvandeJ-curve).Bovendien zal
hetsaldoopdelopenderekeninggeleidelijk verslechteren
wegensderentelasten vandetoenemende buitenlandse
schuldvandeVerenigde Staten.Ditbetekentdathettekort
opdelopenderekeningvandeVerenigde Statenin1986en
1987flinkbovende100miljardUS-dollarzalblijven.De
overschotten vandeGemeenschap enJapanzullenin1986
aanzienlijk toenemenwegensdeinvloedvandeaardolieprij­
zen.HetJapanseoverschot zouin1986meerdan4%vanhet
BBPkunnenvertegenwoordigen ,ditisviermaalzoveelalshet
Gemeenschapbcijfer .Overhetgeheelgenomenzaldegroeivandewereldhandel in
industrieprodukten bescheiden blijven.Deruilvoetvande
industrielanden isin1986sterkverbeterd (met7,5%,doch
metmeerdan30%exclusiefintra-OESO-handel ),de
sterkstetoeneming sindsdeoorlog.Demondialeinvoer,
exclusiefdievandeGemeenschap ,gewogenmetdemarkt­
aandelenvandeGemeenschap ,zoureëelechterslechtseen
zeerlichtevooruitgang vertonen (circa1,3%in1986,2,4%
in1987),waaruitblijktdateeninterngegenereerde econo­
mischeexpansievanEuropaalsééngeheelsteedsnoodzake­
lijkerwordt.
Dehuidigeeconomische indicatoren wijzenvoor1987noch
opeensterkegroei,nochopeenrecessievandewereldeco­
nomie.Zelfsditvrijbescheiden vooruitzicht isechternietvrij
vanrisico's,endehypothesen vandeCommissie ophet
gebiedvandewereldhandel zoudenteoptimistisch kunnen
blijken .Immers :
i)dedepreciatie vandedollarheeftnogniettoteen
aanwakkering vaninflatieindeVerenigdeStatengeleid.
Hetisechterwaarschijnlijk slechtseenkwestievantijd
eerdedepreciatietotuitingkomtinhogereinvoerprijzen
indeVerenigdeStateneneenzekereopwaartseaanpas­
singvandeindollarluidendewereldgrondstoffenprij ­
zen.Derhalvemoethetgevaarvooreenheropleving van
deinflatienietwordenonderschat .Indieneenrestrictief
budgettair beleid,datbeheerstwordtdoorhetstreven
naarvermindering vanhetbegrotingstekort ,zousamen­
gaanmeteenverkrapping vanhetmonetairbeleidten
eindeeentesterkedalingvandedollarkoers tevoorko­
menofeensnelleopkomstvandeinflatieeenhalttoete
roepen,zouzichinderdaad eenrecessiekunnenvoor­
doen;
ii)deaardolieprijs zouzichsnellerkunnenherstellendan
thansverwacht ,metnameindiendeOPEC-landen tot
overeenstemming kunnenkomenovereengezamenlijke
produktiebeperking ,watzichreedsvoordeed inhet
middenvan1986.Hetismogelijkdatdevaststelling van
quotadoordeOPEC-landen midden1986reedseen
aanzetvaneenontwikkeling indezezinheeftgevormd .
Ookmoetechtergezegdwordendatdeaardolieprijs
thanssterkinbeiderichtingen kanschommelen ;
iii)tengevolgevandehogeinternationale schuldenlasten en
deweinigbevredigende vooruitzichten voordeontwik­
kelingslanden loopthetinternationale bankwezen nog
steedshetgevaar,datomvangrijke betalingsverplichtin ­
gennietwordennagekomen .
Inhetafgelopenjaarishetmondiaaleconomisch klimaat
ingrijpend gewijzigd tengevolgevandedalingvande
aardolieprijs ,dedepreciatie vandedollarendedalingvande
rentevoeten .Watdeaardolieverbruikende industrielanden
betreftmoethierwordengesproken vaneensindsdeoorlog
ongekende omvangensnelheidvandedaarmeegepaard
gaandeverbetering vanderuilvoet .Verwachtmoetworden
datdebinnenlandse vraagvandeindustrielanden voldoende
zalzijnomeeneventuelemondialetendenstotvertragingvan
devraagendeproduktie tevermijden .Heteconomisch
aanpassingsproces zalechtertijdvergenenhetgevaarWathetbinnenlandse aanpassingsbeleid indeVerenigde
Statenbetreftheeftdeeind1985aangenomen wet
Gramm-Rudman-Hollings inzakedeterugbrenging vanhet
tekorteenstringentebegrotingsdiscipline willenopleggenten
eindehetgeheletekortopdefederalebegrotinginvijfjaaruit
tewissen.Devooruitzichten voordeverwezenlijking van
dezedoelstelling blijvenechteronzeker .Niettemin wordt
grotedrukuitgeoefend omhettekortintekrimpentot
230miljardUS-dollarvoorhetbegrotingsjaar 1986,hetgeen
hetvoerenvaneenkrappebegrotingspolitiek gedurende een
aantaljarenzouvereisen .Debegrotingspolitiek vanJapan
blijftgerichtopeendoelstelling vangezondeoverheidsfinan­
ciënopmiddellange termijn;indeherfstisdanookeen
pakketmaatregelen terondersteuning vandebinnenlandse
vraagdoorderegeringaangenomen ,datmetname3000
miljardyenversnelde uitgavenvooropenbare werken
inhoudt ,ofcirca1%vanhetnominaal brutobinnenlands
produkt .Ondanksdezemaatregelen lijkendegevolgenvan
deruilvoetwinsten slechtsgedeeltelijk doortestromennaar
degeheleeconomieenmetnamenaardeconsumenten ,zodat
dehiervanverwachte impulszichnognietheeftgeconcreti­
seerd.

31.12.86 Publikatieblad vandeEuropeseGemeenschappen Nr.L385/13
bestaat,datdeontwikkeling dietoteennieuweenmeer
evenwichtige toestandvandewereldeconomie moetleiden
wordtverstoord .Hetismetnameaandeindustrielanden om
vengerichtengecoördineerd beleidtevoerenteneindeten
volleprofijttetrekkenvandeverbetering vandeaanbod­voorwaarden enomhetcorrectieproces vandevoornaamste
onevenwichtigheden opdebetalingsbalansen teversnellen .
Bovendien isdesituatievandeontwikkelingslanden met
betrekking tothunschuldpositie nogsteedsprecairenblijft
zijgevaaropleveren voordeinternationale economie .
TABEL 1
Wereldproduktie ,handelenprijzen
1984 1985 1986 198"
Brutobinnenlands produktinconstanteprijzen—
mutatiein%perjaar:-
EUR-12 2,2 2,4 2,5 2,8
AndereOESO-landen 5,5 3,4 2,6 2,4
—Verenigde Staten 6,5 2,8 2,8 2,3
—Canada 5,0 4,5 3,3 2.8
—Japan 5,7 4,5 2,0 2,4
—restOESO 3,3 3,6 2,5 2,4
TotaalOESO 4,4 3,0 2,6 2,5
Wereldinvoervolume —mutatiein%perjaar:
Incl.EUR—gewogenmetaandelenindewereldinvoer 9,3 3,4 3,8 4,4
Excl.EUR—gewogenmetaandelenindewereldinvoer 10,4 2,2 2,3 3,1
Excl.EUR—gewogenaandehandvandeEUR-markt­\
aandelen 7,5 1,9 1,3 2,4
Wereldexportprij -enindollar—mutatiein%perjaar:
Grondstoffen ,excl.brandstoffen -1,5-10,5 3,2-1,6
Ruweaardolie —fob -4,5-3,0-47,3-12,9
Industrieprodukun -2,8-1,2 17,3 4,0
Lopenderekeningvandebetalingsbalans —inmiljard
US-dollar :
EUR-12 2,8 14,4 50,5 43,5
AndereOESO-landen -67,5-74,4-65,8 ^75.5
—Verenigde Staten -101,6-117,7-139,5-140,5
—Canada 1,9-U-5,4-6,5
—Japan 35,1 49,2 85,0 79,0
—restOESO -3,0-4,3-6,0-7,6
TotaalOESO -64,7-60,0-15,3-32,0
OPEC-landen -6,0 1,4-32,2-24,8
Andereontwikkelingslanden (') -20,0-22,2-22,3-21,2
Anderelanden i2) 25,2 5,0 —1,4-0,7
Vergissingen enweglatingen -65,5-75,8-71,1-78,6
(')Derubriek„andereontwikkelingslanden "isinclusiefChina,Joegoslavië enZuid-Afrika .
(-')Derubriek„anderelanden"isexclusiefdeintra-Comecon-handel .
Bron:DienstenvandeCommissie (opbasisvandeeconomische vooruitzichten vanoktober1986).

Nr.L385/14 Publikatieblad vandeEuropeseGemeenschappen 31.12.86
TABEL2
Balansbesparingen /investeringen indeVerenigde Staten,JapanendeGemeenschap (percentage vanhet
BNP/BBP)
Middelen Bestedingen
Particuliere Particuliere _Besparings-_^^ende*+Overheids­
besparingen investeringen ~overschot-rekening tekort
Verenigde Staten1985
1986
198717,2-16,6 =0,6=-2,9+3,5
16,4-16,5 =-0,1=-3,5+3,4
15,9-16,6 =-0,7=-3,3+2,6
Japan 1985
1986
198732,9-28,0 =4,9=3,7+1,2
34,2-28,9 =5,3=4,3+1,0
33,5-29,5 =4,0=3,5+0,5
EUR-12 1985
1986
198721,7-16,1 =5,6=0,5+5,1
22,4-16,5 =5,9=1,2+4,7
22,6-17,0 =5,0=0,9+4,1
NB:Degegevens vandenationale rekeningen voordeVerenigde Staten,JapanendeGemeenschap zijnnietstrikt
vergelijkbaar .
Bron:DienstenvandeCommissie (opbasisvandeeconomische vooruitzichten vanoktober1986).

31.12.86 Publikatieblad vandeEuropeseGemeenschappen Nr.L385/15
GRAFIEK 1
Deaardolieprijs
Gemiddelde invoerprijzen vanruweaardolieindeGemeenschap (F.UR-12 )inUS-dollar ,Ecuenreëel(Index
1973=100)
{')Gecorrigeerd methetprijsindexcijfer vandeparticuliere consumptie .
Bron:Eurostat endiensten vandeCommissie .

Nr.L385/16 Publikatieblad vandeEuropeseGemeenschappen 31.12.86
Economische gevolgenvandeolieprijsterugslag
Deinzakking vandeaardolieprijs vormteenvandevoornaamste factorenvandeeconomische
conjunctuur van1986.Opbasisvande—plausibeledochnietzekere—hypothesevaneen
gemiddelde aardolieprijs van15US-dollarpervatin1986zoudedalingtenopzichtevan198545%
belopen.Deaanzienlijke depreciatievandedollartenopzichtevandeEcuheeftdezebewegingnog
verruimd :uitgedruktinEcuzoudeprijsvaneenvataardoliein1986metcirca55%terugvallen ten
opzichtevan1985.Debelangrijke rolvanaardoliealseenbronvanenergievoorziening inonze
economieën maaktdatdeomvangvandedalingeropwijstdatdeolieprijsterugval grotegevolgenvoor
devooruitzichten vandeEuropeseeconomieën zalhebben .
Dezegevolgenzullenzoweldevooruitzichten opkortetermijnalsopmiddellange termijnbeïnvloeden
enzichnietalleenuitstrekken totvraagenaanbod,maarooktotheteconomisch beleid.Voorlopig
moetechteroptweepunteneenvoorbehoud wordengemaakt :
—Dehypothesegaatuitvaneendefinitievedalingvandeaardolieprijs ;verondersteld wordtderhalve
datdegevolgendetijdhebbendienodigisomtenvolletotuitingtekomen(andersdanindelaterin
ditdocument weergegeven scenario'swaarindeaardolieprijs zichopmiddellange termijn
herstelt).Dientengevolge isgeenenkelevertraging indereactiesvandeeconomische subjecten
ingecalculeerd ,hoewelindeeconomische realiteitdeonzekerheid overhetduurzamekaraktervan
dedalingdezereactiesmogelijkerwijs vertraagt .
—Voortshebbenzichin1986ookanderegebeurtenissen vanbetekenis (bijvoorbeelddedepreciatie
vandedollar)voorgedaan diezichmetdezuiveraandeolieprijsterugval gekoppelde consequenties
zullenvermengen .DegunstigegevolgendiedaarvanvoorEuropaverwachtkunnenworden
zoudenderhalveweleensniettotuitingkunnenkomenineenonmiddellijke enaanzienlijke
verbetering vandeEuropeseconjunctuur .
TABEL 3
Ramingvandegevolgenvandedalingvandeaardolieprijzen van27tot15US-dollarpervat
Niveauvanhet
BNP
'in%)Niveauvande
consumptieprijzen
(in%)Omvangvande
werkgelegenheid
(in%)Saldolopende
rekening
(in%vanhetBNP)11986 1987 1986 1987 1986 1987 1986 1987
Ramingen van
dt:Commissie (l):\
Duitsland 1,4 1,7-1,7-2,40,9 1,2 1,4 0,3
Frankrijk 0,9 1,9-1,4-2,20,9 1,2 1,5 0,9
Italië 0,3 2,1-1,2-2,90,2 0,7 !1,5 0,5
VerenigdKoninkrijk 0,3 0.9-0,3 0,2 0 0!-1,4-0,7
EUR-10 0,9 1,4-1,4-2,20,5 0,9 1,00,5
HERMES-model (z):!
Frankrijk 1,1 1,9-3,5-4,40,3 0,5
;
Bronnen :
(1DezeramingenzijnverrichtdoordedienstenvandeCommissie enzijnnietrechtstreeks gebaseerdopeconometrische modellen .
Deramingbetreffende deGemeenschap (EUR-10 )isgebaseerdopprognosesvoorelkland.
HetHERMES-model (Harmonised EuropeanResearchforMacrosectorial andEnergySystems )berustopdehypothesedat
30%vandewinststijging geïnvesteerd wordtindemodernisering vandeindustrie .

31.12.86 Publikatieblad vandeEuropeseGemeenschappen Nr.L385/17
Opkortetermijnzullentweedirecteeffectennaarvorenkomen:eenoverdracht vandeinkomsten van
deaardolieproducerende landennaardenetto-invoerlanden eneenalgemenevermindering vande
produktiekosten vandeoliegebruikers .Indehypothesevaneenaardolieprijs van15US-dollarpervat
zullendezeinkomstenoverdrachten aanzienlijk zijn:1,8procentpunt vanhetBBPvoordeEuropese
Gemeenschap ,metzeerduidelijke verschillen tussendeLid-Staten alnaargelangvanhun
afhankelijkheidsgraad (van4,1procentpunten voorPortugaltot-0,8procentpunt voorhet
VerenigdKoninkrijk ).Apartgenomen0)zouzulksleidentoteensnelleregroeivanhetBBPin
constanteprijzen,datnatweejaar1,5%hogerzouzijndanhetzonderdedalingvandeaardolieprijs
zouzijngeweest .Dezegunstigegevolgenzullenechterwordenafgezwaktdoordewaarschijnlijk forse
dalingvandeinvoervandeaardolieproducerende landen,hoewelmenheterovereensisdatde
gevolgendaarvanvoordeEuropeselandenpersaldopositiefblijven.Voorhetoverigezoudedaling
vandeaardolieprijs hetmogelijkmoetenmakendeoverheidstekorten teverlichten (besparingen opde
energie-uitgaven van0,1tot0,5%vanhetBBP,reëlegrondslagverhoging vanbelastingen en
heffingen ).
Deruilvoetvoordelen tengevolgevandeolieprijsterugval zulleneveneenstoteenzeeraanzienlijke
afneming vandeinflatieindeEuropeselandenleiden(behalvewaarschijnlijk inhetVerenigd
Koninkrijk wegensdedepreciatie vanhetpondsterling):zijzounatweejaarbijna2%kunnen
bedragen .Ditheefteenreedsaanzienlijke dalingvandenominalerentetarieven opdekapitaalmarkt
tengevolgegehad(-2,0puntenvanjuli1985totjuli1986voordeGemeenschap )waarbijdedaling
vandekorterenteparadoxalerwijze aarzelender lijkt,daardezenauwverbonden ismetde
wisselkoersbewegingen .Dezedalingspeelteenbelangrijke roldankzijdeverbetering vande
solvabiliteit diezijvoordeeconomische subjectendielenenoplevert,zelfsopkortetermijn,
afhankelijk vandeschuldpositie tegenvariabelerentevoeten .Dedesinflatietendens zoutenslottede
rolvandemonetaire autoriteiten kunnenvergemakkelijken .
Oplangeretermijnzaldeduurzaamheid vandehierboven beschreven invloedencruciaalafhankelijk
zijnvanhetlaagblijvenvandeaardolieprijzen ,dochookvandeopditpuntbijdeeconomische
subjectenbestaande verwachtingen .Zelfsindiendeaardolieprijs nogenigetijdindebuurtvan
15US-dollarpervatzoublijven,zouzijvervolgens weerkunnenstijgenonderdegecumuleerde druk
vantoeneming vandewereldvraag naaraardolieenvermindering vanhetaanbod.Erbestaatderhalve
veelonzekerheid overdegevolgenoplangetermijn .Hetaanbodseffect datperdefinitiepasop
middellange termijnzijnvolledigedraagwijdte zalbereiken,zouvoornamelijk afkomstigzijnvaneen
stijgingvanderendabeleproduktiecapaciteit .Doorhetherstelvandewinstverwachtingen kunnen
bepaaldeinvesteringsplannen wordenverwezenlijkt ,diezonderinzakking vandeolieprijzen niet
zoudenkunnenwordenuitgevoerd ,aangeziendangeenvoldoendewinstmarges zoudenzijnbehaald .
Dezewerkingzouindeeerstejarenkunnenwordenversterktdooreenuitstelvanbuitenbedrijfstelling
vandeoudsteproduktie-installaties ,dieeconomisch rendabelzoudenblijventengevolgevandeval
vandeaardolieprijs .Hoeweldezezuivereaanbodseffecten moeilijkteramenvallen,zoudenzijeen
toeneming vandeproduktiecapaciteit met2a5%oplangetermijnvoordegeheleGemeenschap
mogelijkkunnenmaken .
Dedalingvandeaardolieprijs heeftgevolgenvanbetekenisvoordeeconomische politiek .Hetis
waarschijnlijk datzij,vroegeroflateralnaargelangvanhetland,deverschillende beperkingen ophet
monetair enbudgettair beleidzalversoepelen :eenafnemende inflatie,vermindering vanhet
overheidstekort enverbetering vandelopenderekeningvandebetalingsbalans indemeestelanden
vandeGemeenschap .Deindirecteconsequenties diezoudenvoortvloeien uitdehernieuwde
beschikbaarheid vanspeelruimte voordeeconomische politiekzoudenderhalvetoenemen .Ditzoude
tenuitvoerlegging vandesamenwerkingsstrategie voormeergroeienwerkgelegenheid alleenmaar
vergemakkelijken .
(■)Ditcijferberustopceterispartbusvoorwaarden ,zoalsmetnameeenongewijzigde economische politiek,en
komtdusbovenopdeandereeffecten (wetGramm-Rudman-Hollings ;zwaktevandedollar,enz.).

Nr.L385/18 Publikatieblad vandeEuropeseGemeenschappen 31.12.86
2.2.Deeconomische vooruitzichten vandeGemeenschap
Tengevolgevandeingrijpende wijzigingen vanhetecono­
mischklimaatdiehierboven zijngeschetst—halveringvan
deaardolierekcning ,correctievandedollarkoers ,dalingvan
derentevoeten enteruggangvandeinflatie—zijndegroei­
vooruitzichten opmiddellange termijnvanEuropaverbe­
terd.Begin1986gafhet—voorhetoverigevrijbescheiden
—economisch herstelechtertekenenvanaarzelingtezien.
Deinkrimping vandevraagnaarindustrieprodukten in
aardolieproducerende landenwasgroterdandestijgingvan
debinnenlandse vraagindeaardolieverbruikende landen.
MetnamedeOPEC-enComecon-landen diein1985meer
daneenderdevandetotaleexportvandeGemeenschap naar
derdelandenvertegenwoordigden zoudenhuninvoerin
1986sterkkunnenbeperken (respectievelijk reëelmet25en
11%).Ookhebbendemeestenietaardolieproducerende
ontwikkelingslanden huninvoerin1986nauwelijks kunnen
uitbreiden ,wegensmoeilijkheden inverbandmethunbui­
tenlandseschuld,delagegrondstoffenprijzen endientenge­
volgeeengebrekaandeviezen .DenietbijdeGemeenschap
aangesloten OESO-landen hebbenhun'invoervergroot ,
dochdeexternevraagvandeGemeenschap zaloverhet
geheelgenomenin1986nauwelijks toenemen .Daardoor ,en
mededoorhetverliesaanprijsconcurrentie ,zouhetuitvoer­
volumevandeGemeenschap zelfslichtkunnendalen.
Derhalveishetinhoofdzaak toeteschrijvenaandedynamiek
vandeinternevraagvandeLid-Staten datdetotaleuitvoer
vandeLid-Staten in1986reëelmetcirca2,2%zaltoene­
men,ditisminderdandehelftvanhetin1985bereiktecijfer
(5,7%).Gemeenschap zouin1986reëelmetongeveer3,7%kunnen
toenemen ,enderhalvedehoofdfactor vandeeconomische
groeiworden .Desterkstetoeneming vandezecomponent
(ietsminderdan5%)zalwordenbereiktinDuitsland .
Naastdeparticuliere consumptie blijvendeinvesteringen een
positievefactorinheteconomisch herstel,hoeweldegroei
lagerisdandiewelkegewoonlijk ineerdereconjuncturele
opgangsperiodes werdenwaargenomen .Ditvaltvoorname­
lijktoeteschrijvenaandegroteexpansievandeinvesterin­
genindebouwnijverheid ,waarvanhetvolumein1986met
ongeveer2,3%zaltoenemennaeenteruggangvan2,6%in
1985.Deoverigeinvesteringen vertonennogsteedseen
duidelijkstijgendetendens(metcirca6,0%),zoalsblijktuit
demeestrecenteenquêtesinzakedebedrijfsinvesteringen in
deGemeenschap .Volgensdezegegevenszijndedoorde
industriële ondernemingen indeafgelopenherfstopgestelde ,
reedsoptimistisch ingestelde investeringsprogramma 'sin
vrijwelalleLid-Staten opwaartsherzien (van7naar10%in
volume).Deinvesteringen vanbedrijvenzullenderhalvein
1986meertoenemen danindegeheleeconomie .De
betrekkelijk snellestijgingvandeinvesteringen in1985en
1986heefttotnogtoeechterslechtstoteenstabilisatie vande
werkgelegenheid indeindustriegeleid.Hetisderhalve
duidelijkdatdeinvesteringen indekomendejarensterk
zullenmoetentoenemenomhetverliesaanarbeidsplaatsen te
compenseren ,waartoeeentelaaginvesteringsniveau inde
tweedehelftvandejarenzeventigenhetbeginvandejaren
tachtigheeftgeleid(ziegrafiek10).
Evenalsindeafgelopen jarenisdetoeneming vande
overheidsconsumptie aanzienlijk onderdegemiddelde groei
vandebinnenlandse vraaggebleven (1,7%).Overhetgeheel
zaldebinnenlandse vraagvandeGemeenschap in1986
duidelijktoenemen (met3,8%involumetegenover2,2%in
1985).
Andersdanbijdegroeivanhetreëlebrutobinnenlands
produkthetgevalisgeweest,heeftdewerkingvanderuilvoet
opdeconsumentenprijzen zichvrijwelonmiddellijk doen
gevoelen ,ondankshetfeitdatdekostendaling niettenvolle
indeverkoopprijzen totuitingisgekomen .DeEuropese
consument heeftechtergemiddeld meerbaatgevonden bijde
verbetering vanderuilvoetdandeJapanseconsument ,
omdatinJapaneengroterdeelvandemetdezeverbetering
verbonden voordelen indeondernemingssector isgebleven .
Zoalsuitdeenquêtesbijdeconsumenten vandeGemeen­
schapisgebleken ,heeftdestabilisatie vandeprijzentoteen
belangrijke toeneming vandekoopkracht geleid.Degemid­
deldestijgingvandeconsumptieprijzen indeGemeenschap
in1986(circa3,7%)zaldelaagstesindstwintigjaarzijn.
Ondanksdeaanzienlijke stijgingvandereëleloonsomper
werknemer (2,3%opbasisvanhetprijsindexcijfer vande
particuliere consumptie )zullendereëleloonkosten per
werknemer (opbasisvanhetprijsindexcijfer vanhetBBP)in
deGemeenschap in1986stabielblijven.Dezegunstige
situatie,diezichindekomendejarennietzalherhalen ,valt
toeteschrijvenaandeduidelijkeverbetering vanderuilvoet
waardoor dekostenvanbedrijvenzijnverminderd meteen
gelijktijdige stijgingvandekoopkracht vandeconsumen­
ten.DeinvoervandeGemeenschap zalzijnerzijds aanmerkelijk
snellertoenemen .Debuitenlandse handelzaleenduidelijk
negatievebijdrageleverentotdereëlegroeivandeGemeen­
schap.Zonderdezeongunstige factorzoudegroeivande
Gemeenschap meerdan1procentpunt groterzijngeweest .
Dezenegatieve invloedvandereëlenetto-uitvoer vande
Gemeenschap levertechtereenaanzienlijke bijdragetothet
wegwerken vandeonevenwichtigheden vandewereldhan­
del.Desondanks zalhetoverschotopdelopenderekening
vandebetalingsbalans vandeGemeenschap in1986,dank
zijdeaanmerkelijke verbetering vanderuilvoet,aanzienlijk
groterzijndanin1985(circa1,2%vanhetbrutobinnen­
landsprodukttegenover0,5%in1985).
Inheteerstehalfjaarvan1986werddezwaktevandeuitvoer
slechtsgedeeltelijk gecompenseerd doordestijgingvande
internevraag.Daardekopersverdereprijsdalingen ver­
wachtten ,hebbenzijhunaankopen indeeerstemaandenvan
hetjaarenigetijduitgesteld .Ditgoldvoordeondernemingen
diehuninput-voorraden verminderden .Ineersteinstantie
hebbendeconsumenten ,wierreëleinkomenonverwacht was
gestegen ,meergespaard .Vanafhettweedekwartaalver­
toondedefinalevraagechtertekenenvaneenopleving .Dit
kwameveneenstotuitingindevergroting vanhetconsu­
mentenvertrouwen ,eenvoorlopende indicator diewordt
opgesteld opbasisvanregelmatig indeGemeenschap
uitgevoerde enquêtes .Departiculiere consumptie vande

31.12.86 Publikatieblad vandeEuropeseGemeenschappen Nr.L385/19
Voor1987lijkenergeentekenenvaneeneventueleoverhit­
tingtezijn.VoordeGemeenschap alsgeheelvoorzietde
Commissie infeiteeennieuwevertraging vandeconsump­
tieprijzen in1987(3%tegenover 3,7%in1986)diein
hoofdzaak toeteschrijvenvaltaandevooruitgang bijde
inflatiebestrijding indieLid-Staten dietotnogtoeaanzien­
lijkeprijsstijgingen kenden (Griekenland ,Spanje,Portugal
enItalië).IndeandereLid-Staten zalhetinflatiepeil zich
waarschijnlijk stabiliseren ophetrelatieflageniveauvan
1986,ofslechtslichttoenemen .
In1987zaldebinnenlandse vraag(+3,5%)devoornaam­
stestuwendefactorvandegroeiblijven;zijzalwaarschijnlijk
ietsmindertoenemen danin1986.Voortszullendemeer
dynamische factorenweerdeparticuliere consumptie (3,5%
involume)endeinvesteringen invasteactiva(5,1%)zijn;de
investeringen inkapitaalgoederen (6,9%)zullenveeldyna­
mischerzijndandeinvesteringen indebouwnijverheid
(3,2%).Detoeneming vandeoverheidsconsumptie zal
waarschijnlijk betrekkelijk bescheiden blijven (1,3%in
volume).Bovendien zaldeuitvoerin1987nauwelijks nogde
groeivandeEuropeseeconomiestimuleren .Nadevirtuele
stagnatiein1986zullendeexportmarkten vandeGemeen­
schapwaarschijnlijk indeloopvanhetkomendejaareen
lichtestijgingvertonen (metreëelcirca2,4%)onderinvloed
vanhetherstelvanhetwereldhandelsverkeer .Deuitvoervan
deLid-Staten (binnenenbuitendeGemeenschap )zouin
1987met3,5a4%kunnentoenemen .Daardeinvoervande
Gemeenschap echternogkrachtigzalstijgen(metcirca
6,5%)zaldebuitenlandse handelnogsteedseennegatieve
invloedhebbenopdereëlegroeivandeGemeenschap
(waarschijnlijk -0,8%tegenover-1,2%in1986).De
Gemeenschap zalderhalveblijvenbijdragentothetwegwer­
kenvandeonevenwichtigheden diedewereldhandel ongun­
stigbeïnvloeden .Ondanksdenegatieve invloedvande
externehandelvandeGemeenschap inreëletermenzalhet
overschotopdelopenderekeningduidelijkpositiefblijven
(1987:0,9%vanhetBBPof42miljardUS-dollartegenover
1,2%vanhetBBPin1986,of52miljardUS-dollar ).Hetherstel,dattotnogtoeechternietzeerdynamisch is
geweest,heefteveneenseeninvloedgehadopdearbeids­
markt.In1986zaldewerkgelegenheid indeGemeenschap
met0,8%kunnentoenemen ,hetgeenduidelijkbovenhet
gemiddelde vandejarenzestigenzeventigligt(zietabel4).In
macro-economisch perspectief lijktdedrempelwaarboven
deproduktiestijging gevolgenbeginttehebbenvoorde
werkgelegenheid ,nogtezijnverlaagd .Detoegenomen
werkgelegenheid valtechtereveneenstoeteschrijvenaan
specifieke ,inhetkadervanhetwerkgelegenheidsbeleid
genomenmaatregelen ,alsmedeaandeuitbreiding vande
deeltijdsearbeid.Dewerkgelegenheidstoename zalbovenhet
gemiddelde liggeninDenemarken (1,9%),Spanje(1,8%)en
inDuitsland enNederland (1,1%inbeidelanden).Ondanks
eenduidelijkestijgingvanhetaantalarbeidsplaatsen zalde
werkloosheid indeGemeenschap in1986slechtszeerlicht
dalen(van12%in1985tot11,9%EUR-12 )wegensde
aanhoudende groeivandeberoepsbevolking indeGemeen­
schap(metcirca0,8%in1986).
Dezetoenamewasrecentelijk veeleerhetgevolgvaneen
stijgingvandeparticipatiegraad (metnamevanvrouwen )
danvandemografische factoren .
Ondanksdegeleidelijke verbetering vandearbeidsmarkt
blijvenbepaaldeonderdelen daarvanspecifiekeproblemen
stellen.Hierbijdientmetnametewordengewezenopde
aanhoudende toenamevanhetaantallangdurigwerklozen in
deGemeenschap :thansiscirca40%vandewerklozen sinds
meerdanéénjaarzonderwerk,tegenover36%in1983.
Hoewelhetmoeilijkisrechtstreekse vergelijkingen tetrekken
tussendeLid-Staten ,lijkenzichinditverbandaanzienlijke
verschillen voortedoen:terwijlinDenemarken hetaandeel
vandelangdurigwerklozen bijvoorbeeld slechtscirca6%
vandeberoepsbevolking uitmaakte ,zouditcijferinBelgië,
Nederland enSpanjebovende50%liggeneninDuitsland ,
Frankrijk ,Ierland,ItaliëenhetVerenigdKoninkrijk uiteen­
lopenvan30tot40%.Hetaantalwerklozejongerenislicht
afgenomen (van4,6miljoenin1985tot4,5miljoenin1986,
ditisongeveer35%vanhettotaalaantalwerklozen in
EUR-9).Ditvalttoeteschrijvenaandemografische factoren
enspecialeprogramma 'sindeLid-Staten ombasisonderwijs
en-opleidingvoorttezetten .Hetwerkloosheidspeil onderde
jongerenvan15tot25jaarindeGemeenschap blijftechter
onaanvaardbaar hoog(circa20%).
Economische vooruitzichten voor1987.Degeleidelijke
oplevingvandeeconomische activiteitindeGemeenschap
zalin1987hetvijfdejaaringaan.Volgenshetnormale
conjunctuurpatroon vandevoorafgaande herstelperiodes
gaanwijthansdelaatstefasevanditprocesinenzullenwij
derhalvenietverafzijnvandetopvandeconjunctuurcyclus .
Geziendefeitenlijktdezeconclusieechternietgerechtvaar­
digd,aangezien deconjuncturele ontwikkeling aanzienlijk
afwijktvandieinvoorafgaande periodes .Andersdanin
1972/1973en1979/1980hetgevalisgeweest,isde
toenemende capaciteitsbezetting totnogtoenietvergezeld
gegaanvaneenversneldeprijsstijging ,dochintegendeel van
eendalingvandeinflatie.Deloonkosten pereenheidprodukt
zijnevenminsnellerbeginnentestijgen,zoalsvroegerhet
gevalwasindelaatstefasesvanhetherstel,omdatthanshet
tekortaanarbeidskrachten datkenmerkend wasvooreerde­
regevallenzichnietheeftvoorgedaan .Albijal,zoudegroeivandeeconomievandeGemeenschap
in1987bijhethuidigebeleidietsonderde3%blijven.De
groeipercentages zullenuiteenlopen van3,6%inItaliëtot
-0,2%inGriekenland .Ondanksdehernieuwde stijging
vandewerkgelegenheid (0,8%perjaarin1986en1987)
blijftdewerkloosheid uitersthoog;in1987zalhetwerk­
loosheidspeil indeGemeenschap vandeTwaalfwaarschijn­
lijkslechtslichtafnemenvan11,9%tot11,7%.
Heteconomisch herstelindeGemeenschap zetzichvoort,in
hoofdzaak tengevolgevandeinkomensoverdracht voort­
vloeiende uitdesterkedalingvandeinvoerprijzen .De
binnenlandse vraag,metnamedeparticuliere consumptie en
deinvesteringen ,vormtdemeestbelangrijke groeifactor ,
terwijldeexternemarktenvandeGemeenschap inhun
geheeleenzekerezwaktevertonen .Devertraging vande
prijsstijging endedalingvanderentevoeten zullende
groeivooruitzichten opmiddellange termijnverbeteren .De
eerstesuccessen bijdebestrijding vandewerkloosheid inde
Gemeenschap wordenzichtbaarmaarzijnnogonvoldoende
tenopzichtevanhetgeennoodzakelijk ofmogelijkis.

Nr.L385/20 31.12.86 Publikatieblad vandeEuropeseGemeenschappen
TABEL4
EUR-12 :Voornaamste economische grootheden ,1961—1987
(Mutatiein%perta.ir
1961/
19731974/
19801981 1982 1983 1984 1985 1986{')1987(2)
rreëel
Brutobinnen-Jnominaal
landsprodukt |
^deflator10.2
4,8
5,114,6
2,2
12,110,8
-0,1
10,911,2
0,5
10,69,6
1,2
8,38,8
2,0
6,68,5
2,4
6,08,8
2,5
6,26,4
2,8
3.5
Particulier verbruik ,deflator 4,6 12,1 12,1 10,4 8,4 7,0 5,8 3,7 3,0
^particulier (u)5,6 1,2-1,7-2,2-1,7 3,5 1,7 5,2 5,0
Bruto-investe - !openbaar {13)
ringeninactiva |[totaal3,2
5,6-0,6
0,5-6,8
-4,15,3
-1,50,7
-0,4-1,0
1,30,5
2,41,2
4,22,0
5,1
waarvan :bouwnijverheid. . -2,6 2,3 3,2
kapitaalgoederenI8,0 6,1 6,9
Binnenlandse vraag(constanteprijzen)
Nationale indicator
Verschiltenopzichtevandeandere
OESO-partners5,0
-0,62,1
-0,2-1,8
-4,10,8
1,00,8
-1,91,4
-4,22,2
-1,13,8
0,43,5
0,9
rnominaal 10,0 14,9 12,8 10,9 9,9 7,6 6,8 6,0 4,8
Brutoloonsom JreëelA(3)
perwerknemer |Lb(3)4,7
5,22,5
2,51,7
0,60,3
0,41,5
1,40,9
0,60,8
1,0-0,1
2,31,3
1,8
Produktiviteit (4) 4,5 2,2 1,1 1,5 2,1 2,1 2,0 1,8 2,0
Reëleloonkosten pereenheidprodukt (s)100 104,5 104,3 103,0 102,4 101,1 99,9 98,1 97,4
Rentabiliteit (s)(6) 100 67,4 60,0 60,4 62,3 64,7 68,2 75,5 79,0
Mededingingsvermogen (s)(7) 100 108,8 105,5 98,9 93,2 86,7 85,6 95,1 95,9
Werkgelegenheid 0,3 0,0-1,2-0,9-0,8-0,2 0,4 0,8 0,8
Geregistreerde werklozen in%vandeac­
tieveburgerlijke beroepsbevolking (s)(9)2,2 4,7 7,8 9,310,3 10,8 11,1 11,0 10,8
Saldovandelopenderekeningin%van
hetBBP -0,7-0,8 0,0 0,1 0,5 1,2 0,9
Langlopende rente(I0) 7,1 10,5 15,1 14,3 12,7 12,0 10,8 9,0
Liquiditeitenmassa (n) 13,5 10,6 11,6 10,6 8,7 9,4 8,4 6,5
Financieringsvermogen of-behoeftevan
deoverheid in%vanhetBBP(12) -0,6-3,8-5,4-5,6-5,5-5,4-5,1-4,7-4,1
Overheidsschuld in%vanhetBBP 45,0 49,8 53,5 56,0 58,9 60,3 61,8
Renteopoverheidsschuld in%vanhet
BBP 2,9 4,1 4,6 4,9 4,9 5,1 5,1 5,0
(')Ramingen vandedienstenvandeCommissie ,oktober1986.
(2)Vooruitzichten vandedienstenvandeCommissie ,oktober1986,opbasisvanhethuidigebeleid.
(3!A:deflatorvanhetBBP;B:deflatorvanhetparticulier verbruik .
(*}Reëlebrutotoegevoegde waardeperwerk/aampersoonindegeheleeconomie .
(5)Index:19611973=100.
(6)EUR-4:D+F+I+VK;nietagrarische sector.
(7)Reëleeffectievewisselkoers (tenopzichtevannegenandereindustrielanden )opbasisvandeloonkosten pereenheidproduktindegeheleeconomie .
(s)DefinitieEurostat .
f9)ExclusiefGriekenland ,SpanjeenPortugal .
(I0)ExclusiefSpanjeenPortugal .
(")Perjaarultimo —liquiditeitenmassa inruimerezinM2ofM3alnaargelangvanhetland.
{12}ExclusiefGriekenland ,Spanje,IerlandenPortugal .
(13)RamingvoorEUR-1Ö .

31.12.86 Publikatieblad vandeEuropeseGemeenschappen Nr.L385/21
TABEL 5
Goedereninvoer (volume )vandegroteeconomische zones
(Mutatiein%perjaar)
1982 1983 1984 1985 1986(')1987(>)
EUR-12 (incl.intra-EUR ) 2,7 2,0 7,1 5,5 6,3 6,4
Verenigde Staten -2,3 12,7 23,6 4,7 10,9 6,3
Japan 0,5-2,8 11,0-1,9 8,5 6,4
OPEC 5,1-10,1-7,4-11,3-25,0-12,5
Andereontwikkelingslanden -8,2-1,2 5,5 3,3 1,8 3,0
Wereld -0,8 1,7 8,9 3,4 3,8 4,4
Ramingen vandedienstenvandeCommissie :oktober1986.
Bron:Eurostat endiensten vandeCommissie .
TABEL 6
Middelen enbestedingen inconstanteprijzenEUR-12
(Mutatiein%perjaar)
1983 1984 1985 1986(')198?(i)
Gezinsconsumptie 1,0 0,9 2,23,7 3,5
Overheidsconsumptie 1,7 1,0 1,7 1,7 1,3
Bruto-investeringen invasteactiva -0,3 1,3 2,44,2 5,1
InvloedopwijzigingvanhetBBPvan:\
finalebinnenlandse bestedingen (2)(3) 0,9 1,0 2,13,4 3,4
voorraadmutatie (2) 0,5-0,2 0,00,4 0,2
uitvoersaldo (2) -0,3 0,1 0,2-1,2-0,8
BBP 1,2 2,0 2,42,5 2,8
Uitvoer (goederen endiensten ) 3,1 7,6 5,7 2,2 3,7
Invoer(goederenendiensten ) 1,5 5,6 5,3 6,3 6,2
')Ramingen vanJedienstenvandeCommissie :oktober1986.
2)Verandering in%vanhetBBPvanhetvoorafgaande tijdvak .
3)Metuitzondering vanvoorraadmutaties .
Bron:Eurostat endienstenvandeCommissie .

Nr.L385/22 Publikatieblad vandeEuropeseGemeenschappen 31.12.86
TABEL7
Geraamde groeivanhetbrutobinnenlands produktin1986en1987
Mutatiein%perjaar
1986('} !987(')
BBP BBP BBPr
BBP BBP |BBP
nominaal reëel deflator nominaal reëel !deflator
België 6,7 2,0 4,6 3,1 1,3 1,8
Denemarken 7,8 2,9 4,8 5,5 1,8 13'7
Duitsland 7,1 3,1 3,9 4,6 3,2 !M
Griekenland 23,2 0,5 22,6 12,1-0,2 !12,3
Spanje 15.1 2,9 11,8 9,3 3,0 6,1
Frankrijk 6,9 2,2 4,6 5,3 2,5 2,7
Ierland 7,6 1,8 5,6 6,8 3,1 !3,6
Italië 12,7 2,8 9,7 9,1 3,6i
i5,3
Luxemburg 8,0 2,4 5,4 5,3 2,6|2,6
Nederland 2,0 1,6 0,4 0,1 1,81-1'
Portugal 23,8 3,8 19,2 14,4 3,5 j10,5
VerenigdKoninkrijk 6,3 2,3 3,9 7,0 2,7 j4,2
EUR-12 8,8 2,56,2
6,42,8"3,5
1
|
(<Ramingen vandedienstenvandeCommissie ,oktober1986.
TABEL 8
Indicatoren vandeontwikkeling vandearbeidsmarkt
Werklozen in%vandeactieveburgerlijke beroeps­
bevolkingWerkgelegenheid
Mutatiein%pierjaar
196d 1970 1983~ -
198S 1986 1987 1961—19701971—19801981—1985 1986 1987
België 3,12,114,313,7
•12,913,4 0,6 0.3-0,8 0,3-0,6
Denemarken 1,61,110,1 8,87,67,7 1,1 0,7 0,9 1,90,3
Duitsland 1,00,68,48,48,17,7 0,2-0,1 -0,6 1,11,0
Griekenland 7,87,87,68,3-0,7 0,6 1,0 0,50,0
Spanje 17,822121,721,5 0,7 -2.1 -2,2 1,81,2
Frankrijk 0,71,38,810,310,510,7 0,6 0,4-0,5 0,10,3
Ierland 4,75,314,918,018,418,0-0,0 0,9-0,9-1,10,7
Italië 7,24,410,912,913,412,8-0,5 0,5 0,5 0,51,3
Luxemburg 0,10,0 1,61,61,31,2 0,6 1,3 0,1 0,80,7
Nederland 0,71,314,313,112,011,1 1,2 0,2-0,9 1,10,9
Portugal 10,2 8,78,68,5-0,5-0,3-0,7 0,30,3
VerenigdKoninkrijk 1,62,511,612,012,012,0 0,2 0,2-0,8 0,80,8
EUR-12i 11,012,011,911,7 0,2 0,2-0,6 0,80,8
EUR-9(>) 2,52,010,311,111,010,8
Verenigde Staten 5,54,99,67,26,96,9 1,9 2,0 1,6 2,21,7
Japan 1,71,12,72,62,82,9 1,4 0,8 1,0i
(')ExclusiefGriekenland ,SpanjeenPortugal .
NB:Dehierweergegeven werkloosheidscijfers wordenberekendopbasisvandegegevensinzakehetaantalgeregistreerde werklozenvolgenseengemeenschappelijkedefinitievanEurostat .
Uitzonderingen :voorGriekenland ,SpanjeenPortugalzijndegegevensafkomstigvannationaleenquêtes .
Bron:Eurostat endienstenvandeCommissie 'oktober1986!.

31.12.86 Publikatieblad vandeEuropeseGemeenschappen Nr.L385/23
GRAFIEKEN 2totenmet5
Vergelijking tussendeGemeenschap ,deVerenigde StatenenJapan,1982—1986
2.Brutobinnenlands produkt,gvs 3.Industriële produktie ,
voortschrijdend driemaandsgemiddelde ,gvs
4.Werkloosheid ,gvs 5.HandeIsbalans,
fob/cif,miljardEcu,
voortschrijdend driemaandsgemiddelde ,gvs
1000000000Ecu

Nr.L385/24 Publikatieblad vandeEuropeseGemeenschappen 31.12.86
GRAFIEKEN 6totenmet9
Vergelijking tussendeGemeenschap ,deVerenigde StatenenJapan,1983—1986
6.Consumptief )rijzen,
verandering over7esmaanden ,gvsopjaarbasis7.Wisselkoersen ,
indexcijfer vandeSDRpervaluta-eenheid ,
maart1979=100
8.Langetermijninterestvoet 9.Kortetermijninterestvoet

31.12.86 Publikatieblad vandeEuropeseGemeenschappen Nr.L385/25
GRAFIEK 10
Tendensvandeindustriëleinvesteringen indeGemeenschap (indicatorafgeleiduitenquêtesbijondernemingen )in
vergelijking metanderemacro-economische indicatoren
198ien1986:ramingenvandedienstenvandeCommissie metuitzondering vandebruto-investeringen invasteactivainde
industrie,opgesteldopbasisvaninvesteringsenquêtes vandeEuropeseGemeenschap .
Bron:Eurostateninvesteringsenquêtes vandeEuropeseGemeenschap .
2.3.Nominale enreëleconvergentie indeGemeenschap
Hetbelangvanhetbegripeconomische convergentie werdin
hetafgelopen jaarvergrootdoordebelangrijke politieke
ontwikkelingen indeGemeenschap :akkoordoverhet
Programma totvoltooiing vandeinternemarkt,deEuropese
Akteendetoetreding vanSpanjeenPortugal .
Hetbegripconvergentie betreftvoornamelijk tweeafzonder­
lijkedoelstellingen .Deeerstedoelstelling isconvergentie
naarprijsstabiliteit ,maaromvattevenseenbeterebeheersing
vandemonetaire ontwikkelingen ,vandenominaleinko­
mensenvandegroteeconomische evenwichten zoalsdievan
deoverheidsfinanciën envandebetalingsbalans .Ditkande
nominaleconvergentie genoemdworden .Detweededoel­
stellingbetreftvoornamelijk deonderlinge toenadering „naar
boven"vandelevensstandaard (gemetenbijvoorbeeld aan
hetreëleBBPperhoofdderbevolking )vanderegio'sen
Lid-Staten vandeGemeenschap ,maaromvattevenseen
onderlinge toenadering vandewerkloosheidspercentages
naareenlagerniveau.Ditkanwordengenoemddereële
convergentie .Dezedoelstellingen vaneconomisch beleid
werdenreedsvastgelegd indepreambule eninartikel104
vanhetVerdragtotoprichting vandeEuropeseEconomi­
ischeGemeenschap .DeEuropeseAktebevatinartikel130eenbevestiging ennadereomschrijving vandedoelstelling
„hetverschiltussendeonderscheiden regio'sendeachter­
standvandeminstbegunstigde regio'steverkleinen "enwijst
dezedoelstelling duidelijkaanalseenobjectiefvoorde
coördinatie vanheteconomisch beleidvandeLid-Staten en
voordeactiviteiten diedeGemeenschap ontplooitdoor
middelvanhaarstructuurfondsen enfinanciële instrumenten
(artikel130B).
Nominale enreëleconvergentie zijngeenvanelkaaronaf­
hankelijke doelstellingen .Deverwezenlijking vandenomi­
naleconvergentie iseencentralevoorwaarde voorhetstreven
naareenduurzame enkrachtigeeconomische groei.Zulke
groeizalhetderelatiefmeestarmestrekenenLid-Staten
gemakkelijker makendeafstanddiehenscheidtvandemeer
welvarende teverkleinen .Convergerende engeringeinflatie­
percentages zijnooknodigomdestabiliteit inhetEMSte
verzekeren enmoetendefactorendieinvesterings -en
spaarbeslissingen bepalenmeervoorspelbaar maken.
Tezamenmetdevoltooiing vandeinternemarktmoet
monetaire stabiliteit eenkrachtige impulsgevenaande
handeltussendeLid-Staten .Voortsmaakthetontbreken van
grotetekortenopdeoverheidsbegroting ofmethetbuiten­
landhetmogelijkeengestadigbeleidtotbevordering vaneen
krachtigeeconomische groeitevoeren.

Nr.L385/26Publikatieblad vandeEuropeseGemeenschappen 31.12.86
Inhetnavolgende wordenderecenteontwikkelingen vande
voornaamste economische indicatoren onderzocht dievan
betekeniszijnvoordeconvergentie .percentages inEuropaindenabijetoekomst .Degroeivande
geldhoeveelheid envandeloonkosten pereenheidzalverder
verminderen ,terwijldeverschillen tussendeLid-Staten
kleinerzullenworden .
Nominaleconvergentie .Overeenkomstig deontwikkeling in
andereindustrielanden isdeinflatieindeGemeenschap
sedert1982aanzienlijk verminderd ,zoalsblijktuitgrafiek
11.Hetprijsindexcijfer vandeparticuliere consumptie inde
Gemeenschap zalnaarschattingin1986met3,7%stijgen,
wathetlaagstecijferisvandelaatstetwintigjaar.Inhet
komendejaarzaldezedalendetendenszichnaarverwachting
voortzetten .Terwijlechterinhetmonetairebeleideenonderlinge toena­
deringoptradisdesituatiebijdeoverheidsfinanciën ,zowel
voordegeheleGemeenschap alsindeverschillende Lid-Sta­
ten,minderbevredigend .Deinspanningen totverlagingvan
deoverheidstekorten haddeninverschillende matesucces,
hetgeeneengevaarzoukunnenbetekenen voordeconsoli­
datievandeconvergentie naarmonetairestabiliteitwelketot
dusverwasbereikt.Terwijlinverschillende landenhettekort
vandeoverheidduidelijkwerdverminderd bleefdefinan­
cieringsbehoefte vandeoverheid inveleandereinde
afgelopenjarennogtegroot.Demeestevanlaatstgenoemde
landenhebbenhuntekortgefinancierd meteentoenemend
beroepophetuitgevenvaninterestdragendepassivabuiten
debanksector .Dezegezonderewijzevanfinanciering maakt
deeluitvanheteerdergenoemdeopprijsstabiliteit gerichte
monetaire beleid.Anderzijds hebbendeaanhoudende hoge
tekortenonvermijdelijk geleidtoteenovereenkomstige ver­
zwaringvandeoverheidsschuld eneenopwaartse druk
uitgeoefend opdereëlerenteopdekapitaalmarkten .De
verzwaring vanderentelastdiedaaruitvoortvloeit zou
moetengeïnterpreteerd wordenalseensignaalomde
inspanningen optevoerenomdeonevenwichtigheden inde
overheidsfinanciën tecorrigeren .Indiendeoverheidstekor­
tenvandezelandennietverderwordenteruggedrongen zal
dedreigingvaneengroteremonetaire financiering vande
schuldweerherleven .Devermindering vanhetgemiddelde inflatiepercentage ging
gepaardmeteengeleidelijke afnamevandeinflatoire
dispariteiten tussendeLid-Staten ,inhetbijzondersedert
1984,zoalsblijktuittabel9engrafiek12.Voorhet
prijsindexcijfer vandeparticuliere consumptie zaldeconver­
gentiezichin1986en1987voortzetten .Onderdehuidige
omstandigheden wordteentoenamevanditindexcijfer
verwacht dievarieertvan22%voorGriekenland —een
stijgingmet4procentpunten tenopzichtevanhetvoorgaan­
dejaar—totvrijwel0voorNederland enDuitsland .Uit
tabel9blijktvoortsdatdenominaleconvergentie diezichde
afgelopenjarenheeftvoorgedaan nogsterkerwasvoorde
landendiedeeluitmaken vanhetEMS.HetEMSiseen
katalysator voordenominaleconvergentie gebleken ,indie
zindatdelandenmeteenrelatiefhogeinflatieonderhevig
warenaaneenvooreengrotereprijsstabiliteit bevorderlijke
drukgedurende steedslangereperiodenwaarindewissel­
koerspariteiten onveranderd bleven(ziehoofdstuk 4.1).De
vermindering endebetereconvergentie vandeinflatieper­
centagesmoetenbeschouwd wordenalseensuccesvanhet
economisch beleideninhetbijzondervanhetEMS.
Derecenteteruggang vandejaarlijkseinflatiepercentages
berustopinspanningen toteensterkerebeheersing vande
daarvoorfundamenteel bepalendefactoren (ziegrafiek13).
Hetmonetaire beleidwassteedsmeergerichtopprijsstabi­
liteit,zoalsblijktuitdegeringeregroeivandegeldhoeveel­
heidpereenheidprodukt .Ditlaatstevloeittendelevoortuit
hetfeitdatdebegrotingstekorten inminderematewerden
gefinancierd doorgeldschepping .Bovendienheeftdeaanpas­
singvandenominalelonengeleidtoteenduidelijkedaling
vandeloonkosten pereenheid .Hetfeitdatdemonetaire
voorwaarden endeloonkosten pereenheidvandeLid-Staten
inmiddels zijngeconvergeerd toontaandatdemeeste
Lid-Staten vandeGemeenschap onderlingovereenstemmen­
demaatregelen totstabilisatie hebbengetroffen .VoordeGemeenschap alsgeheelwerdhetoverheidstekort
teruggebracht van5,6%in1982tot5,1%in1985endeze
gunstigetendenszalzichditjaarenhetkomendejaar
voortzetten enleidentoteentekortvan4,1%in1987.Voor
deGemeenschap alsgeheelwasdezevermindering echternog
nietvoldoende omdegroeivandeopenbareschuldin
percenten vanhetBBPtedoendalen.Dezeratio,die
gemiddeld voordeGemeenschap in198250%bedroeg,is
voortdurend opgelopen enzalin1987meerdan63%
bedragen (voornaderebijzonderheden ziehoofdstuk 4.2).
Verschillende landen,ondermeerBelgië,IerlandenItalië,
hebbenthanstekampenmeteenschulddiehunBBPperjaar
overtreft .Uitdecijfersvoor1986en1987blijktdatdeze
zorgwekkende ontwikkelingen nogsteedsnietgecorrigeerd
zijn.
Terwijldeontwikkeling vandebegrotingstekorten ineen
aantallandennogveeltewensenoverlaat,zalvoordemeeste
Lid-Staten dietekampenhebbenmeternstigebetalingsba­
lansproblemen desituatiein1986en1987aanzienlijk
verbeteren .Uittabel10blijktdatDenemarken ,Griekenland
enIerlandhettekortopdelopenderekening,onderinvloed
vandekrachtigeverbetering vanderuilvoetenvanmaatre­
gelentotvermindering vandebinnenlandse consumptie ,
zullenziendalen.Devermindering vandeinflatieindeloopvanditjaarenin
hetkomendejaarzaJwordenvergemakkelijkt doorgunstige,
maaromkeerbare ,exogenefactoren,zoalsdesterkedaling
vandeaardolieprijs endeaanzienlijke depreciatie vande
dollar.Dezefactorenhebbenechterslechtséénenkelemaal
eendeflatoireffect.Omeenlageinflatietebehoudenmoetde
ontwikkeling vandeloonkosten pereenheidenvande
monetairevoorwaarden verenigbaar zijnmetprijsstabiliteit .
Deverwachtingen voor1986en1987wettigeneenzeker
optimisme tenaanzienvandeontwikkeling vandeinflatie­Reëleconvergentie .Deconvergentie naarbovenvande
ontwikkeling vanhetreëlebrutobinnenlands produktper
hoofdderbevolkingenvandewerkgelegenheid isbepalend

31.12.86Publikatieblad vandeEuropeseGemeenschappen Nr.L385/27
voordeeconomische ensocialesamenhang vandeGemeen­
schap.Deverwezenlijking vandereëleconvergentie is
uiteraardnogmoeilijkergewordennadeachtereenvolgende
toetredingen ,sedert1980,vanrelatiefminderwelvarende
maarsterkbevolktelanden.Derecenteuitbreidingen hebben
dedispariteiten indeGemeenschap nogvergroot,zowelten
aanzienvanhetBBPperhoofdderbevolking alstenaanzien
vanhetwerkloosheidspeil .Intabel11zijndeLid-Statennaar
afnemende hoogtevanhetreëleinkomenperhoofdder
bevolking (uitgedrukt inkoopkrachteenheden )in1985
gerangschikt .Hetblijktdatdegemiddelde inwonervande
vierarmsteLid-Staten (Spanje,Griekenland ,Portugalen
Ierland),dieongeveer20%vandehuidigebevolkingvande
Gemeenschap vertegenwoordigen ,inhetafgelopen jaar
gemiddeld beschikteovereenreëelinkomendatminderdan
dehelftbedroegvandatvandegemiddelde inwonervande
vierrijkstelanden(Duitsland ,Frankrijk ,Denemarken en
Luxemburg ).Deverhouding tussendeuitersten (Portugalen
Luxemburg )isbijna1tot3.
fndejarenzestig,toendegroeivandeEuropeseeconomie
dynamisch was,dewereldhandel werdgeliberaliseerd ende
Douaneunie totstandwerdgebracht ,heeftdeGemeenschap
snellevooruitgang gemaaktmetdereëleconvergentie .Het
reëleBBPperhoofdendewerkloosheid indeLid-Staten
convergeerden totongeveerhetmiddenvandejarenzeventig
ziegrafieken14en15).Grafiek15geeftbijvoorbeeldaan
datdearmstevierlandenvandeGemeenschap van1960tot
deeersteoliecrisisongeveereenderdevandeachterstand die
zijhaddenopderelatiefrijksteLid-Staten wistenintehalen.
Indieperiodegingdevermindering vandespreidingvande
Lid-StatentenopzichtevanhetEuropesegemiddelde ge­
paardmeteensnelleexpansievanhetreëleBBPperhoofdin
degeheleGemeenschap (4,0%perjaar,zietabel11).
Hieruitblijktdateenkrachtigeeconomische groeiinde
Gemeenschap eenbelangrijke factoristerondersteuning van
hetprocesvanreëleconvergentie .IndiendeGemeenschap in
staatzouzijnvoordekomendetienofvijftienjareneen
overeenkomstige ontwikkeling alsindejarenzestigte
bewerkstelligen zouhetdoelvanreëleconvergentie en
grotereeconomische samenhang veeldichterbijkomen.De
voorwaarden vandejarenzestigzijnevenwelnietlanger
aanwezig endeGemeenschap moetdaarmede rekening
houden .
Sedert1975,toendeeconomische wereldcrisis dieteweeg
werdgebrachtdoordeeersteolieschokbegon,entoenhet
groeitempo opmiddellange termijnaanzienlijk daalde,werd
dereëleconvergentie indeGemeenschap totstaangebracht
enzelfsomgekeerd .Ditverschijnsel kanwordengeconsta­
teerdbijzoweldeontwikkeling vandereëlegroeialsbijdie
vandewerkloosheid .Derelatiefarmstevierlandentezamen
hebbensedertdeeersteolieschokdevoorEuropainhaar
geheelopgetekende groeinietbereikt,enditwegensde
geringeexpansieinGriekenland envooralinSpanje.Ter­
zelfdertijdwasinDuitsland enDenemarken ,derijkstetwee
landennaLuxemburg ,degroeivanhetBBPperhoofdgroter
danvoordeGemeenschap alsgeheel.Volgensdehuidige
ramingenvoor1986en1987wordtdereëledivergentie nog
niettotstaangebracht .
Deontwikkeling vandewerkloosheid indeverschillende
landen—waarvandevergelijkbaarheid onmiskenbare pro­
blemenstelt—waseveneenszeeruiteenlopend sedert1975.Dienaangaande isdespreidingsgraad tussendeLid-Staten in
ééndecennium verdrievoudigd ,zoalsgrafiek16laatzien.Dit
houdtverbandmetzoweldeontwikkeling vandewerkgele­
genheidalsmetdegroeivandeberoepsbevolking ,twee
variabelen diebeidevanafhetmiddenvandejarenzeventig
eendivergente tendenstekennengaven.
Dezereëledivergentie sederthetmiddenvandejarenzeventig
kantevenswordenwaargenomen ophetniveauvande
regio'svandeEuropeseGemeenschap ,voorwieuiteraardde
absoluteverschillen aanzienlijker zijn(ziegrafiek16).De
indicatorvandedispariteitvanhetreëleinkomenperhoofd
tussenderegio'svanelkvandegroteLid-Staten iseveneens
vrijwelonveranderd gebleventijdenscircadetienjaardie
1984voorafgaan .Ingeenenkellandondergingen deregi­
onaleinkomensdispariteiten eenvermindering vanbeteke­
nis.Deverslechtering vandeconvergentie tussendeLid-Sta­
teninzakewerkloosheid kanookopregionaal niveau
wordenwaargenomen .Terwijlin1976degemiddelde
werkloosheid inde25minstbegunstigde strekenvande
Gemeenschap 8%bedroeg,tegen2,4%inde25rijkste
gebieden,warendezepercentages in1985respectievelijk
21,1%en6,6%.
Eenkrachtigere economische groeiisdusblijkbaareen
belangrijke voorwaarde omderelatiefminderontwikkelde
regio'sinstaattestellenhunachterstand intehalenende
verzwakte industriegebieden instaattestellenzichomte
schakelen .Detenuitvoerlegging vandesamenwerkingsstra ­
tegieenvandevoltooiing vandeinternemarktvande
Gemeenschap zullenbijdragentothettotstandbrengenvan
ditonmisbare gunstigemacro-economische klimaat.Ter
vermindering vandeongelijkheden inreëleinkomens ten
opzichtevandemeestwelvarende landenvandeGemeen­
schapzullendeminstbegunstigde regio'sevenwelnietalleen
moetendeelhebben aandealgemeneeconomische expansie
inEuropamaarzijzullenbovendien ineenhogertempodan
hetEuropesegemiddelde moetengroeien.Hetisdanook
noodzakelijk datnaasthetscheppenvaneenmeerdynamisch
groeiklimaat inhetgeheelvandeGemeenschap ,gezondere
grondslagen wordengelegdindebetrokken regio'svooreen
stabieleenduurzameeconomische expansie .
Hetregionaalinhaal-enomschakelingsproces moetonder
meerberustenopnieuweopenbareenparticuliere investe­
ringen,hetgeenomvangrijke financieringsmiddelen zalver­
eisen.Eendeelvandezemiddelenkanwordengegenereerd
doorbevordering vanbinnenlandse besparingen .Maarvoor
deinvesteringen indearmsteregio'senlandenisookeen
voldoendeinternationale kapitaaltoevoer vereist.Desponta­
neinvoervankapitaalindezezonesvandeGemeenschap zal
groeienvoorzovereenvoldoende rentabiliteit kanworden
verwacht .Daarommoetendeautoriteiten vandezeregio's
eenbeleidvoerendatgerichtisophetscheppenvaneen
economisch enpolitiekklimaatdatgunstigisvoorbedrijven .
Deafschaffing vancontrolesophetkapitaalverkeer ,zoals
voorgesteld doordeCommissie ,zaldeoverdracht van
kapitaalbevorderen ,daaraldusdebuitenlandse beleggers
niethoeventevrezendathunmiddelengeblokkeerd zullen
worden .Deervaringen uithetverledendoenevenwel
aannemen datinvoervanparticulier kapitaalopzichzelf
vaakontoereikend is.Eendoelgericht optredenvande
overheidmoethieraanwordengekoppeld .Hierbijkande
Gemeenschap eenbelangrijke rolspelenmethaarstructuur­
fondsen,deEuropeseInvesteringsbank enhaarandere
financiële instrumenten .

Nr.L385/28 Publikatieblad vandeEuropeseGemeenschappen 31.12.86
Inovereenstemming metartikel130DvandeEuropeseAkte
zaldeCommissie deRaadeenglobaalvoorstelvoorleggen
dateropgerichtisdestructuurenderegelsinzakedewerking
vandeFondsenmetstructurele strekkingtewijzigen .
Hetdoelis:
—detakenvandezeFondsennaderteomschrijven ente
rationaliseren teneindebijtedragentotdeverwezenlij­
kingvandedoelstellingen vaneconomische ensociale
samenhang ;
—hundoeltreffendheid tevergroten ;
—hunbijstandsverlening onderling enmetdievande
financieringsinstrumenten vandeGemeenschap tecoör­
dineren .
Aldusmoethetmogelijkzijneenbelangrijke bijdragete
leverentotdeeconomische ensocialesamenhang vande
Gemeenschap .Daarnaast zaldeversterking vanhetproces
vanreëleconvergentie bijdragentotdealgemenegroeikracht
vandeGemeenschap .
DeGemeenschap heeftinhetrecenteverledenbelangrijke
vooruitgang geboektinzakenominale convergentie .Het
algemeneeconomische beleidendewerkingvanhetEMShebbenindeafgelopenjareneendalingvandeinflatieinde
meestelandenvandeGemeenschap mogelijkgemaakt .Ook
metdecorrectievandeexterneonevenwichtigheden wordt
voortganggemaakt .Verschillende landenzijneringeslaagd
hunoverheidstekort terugtedringen,maarinandereblijftde
financieringsbehoefte vandepubliekesectorbuitensporig .
TothetmiddenvandejarenzeventigkendedeGemeenschap
zoweleenkrachtigeenaanhoudende groeialsvooruitgang
ophetgebiedvandereëleconvergentie .Ditprocesisechter
totstilstandgekomenenzelfsenigszinsomgekeerd .Omde
reëleconvergentie indeGemeenschap weeropgangte
brengenmoetaanverschillende complementaire voorwaar­
denivordenvoldaan .Indeeersteplaatsmoeteenkadertot
standwordengebracht,vooreenmeerdynamische groeiin
deGemeenschap alsgeheel,hetgeenhethoofddoel isvande
samenwerkingsstrategie .Indetweedeplaatsmoethetonder­
nemingsklimaat inderegio'smeteenrelatieveachterstand of
meteenindustriële sectorinverval,verbeterd wordendoor
eengeëigendaanpassingsbeleid ;ditvaltonderdeverant­
woordelijkheid vandenationaleenderegionaleautoriteiten .
IndederdeplaatsmoetdeGemeenschap —doormiddelvan
haarfinancieringsinstrumenten endeleningenvandeEuro­
peseInvesteringsbank —depogingenvandeautoriteiten van
deminderbegunstigde regio'somdegrondslagen teleggen
vooreenduurzamegroeiaanvullen .ZozaldeGemeenschap
inbelangrijke matekunnenbijdragentotdeverwezenlijking
vaneengroteresamenhang tussenderegio'sendeLid-Staten
vandeGemeenschap .

31.12.86 Publikatieblad vandeEuropeseGemeenschappen Nr.L385/29
TABEL 9
Prijsindexcijfers vandeparticuliere consumptie (Mutatiein%perjaar)
1961/
19691970/
19771978 1979 1980 1981 1982 1983 1984 1985 1986 1987
België
Denemarken
Duitsland
Griekenland
Spanje
Frankrijk
Ierland
Italië
Luxemburg
Nederland
Portugal
VerenigdKoninkrijk3,2
5,7
2,7
2,4
5,9
4,2
4.5
3,7
2.3
4,0
2.6
3,77.4
10,0
5.5
10,5
13.4
8,3
13.8
12.9
6,8
8,0
13,1
12.54.1
9.2
2,8
12,8
19,2
8,7
8,0
12,9
3.4
4.5
21,0
9,13,9
10.4
4,0
16.5
16,2
10.4
14,9
15,1
5.2
4.3
24,0
13.56,5
10,7
5.8
21,2
15,6
13.2
18,6
20,2
7,7
6.9
22.3
16.48,1
12,0
6,0
23,3
15.1
12,8
21.2
19,2
8,6
6,3
16,9
11,57.4
10,2
4,7
21,2
14,2
11,2
16,0
17,0
10,6
5,3
22,5
8.57,5
7,2
3.1
18,6
12,2
9,5
8.2
15,1
8,0
2,8
25,5
5,25,9
6,5
2.4
18,0
11,1
7.3
8.5
11,1
6.4
2,6
29,3
5,14,8
5.0
2.1
18,4
8.4
5,5
4.2
9,4
4,0
2.6
19,3
5.31,3
3,3
0,0
22,5
8,6
2,5
3,7
6,2
0,5
0,0
11,8
4,01,5
2,8
1,1
12,5
5,3
2,3
3,2
4,0
1,3
-1,0
9,0
3,9
Gemiddelden :
EUR-12
EUR-10
EMS3,7
3,6
3,69,8
9,3
8,59,0
7,7
7,210,6
9,8
8,713,2
12,9
11,612,1
11,7
11,510,4
9.8
9.98,4
7,7
8,17,0
6,2
6,25,8
5,3
5,03,7
3,1
2,43.0
2,6
2.1
a)Gemiddelde afwijking
vanhetgemiddelde :
EUR-12
EUR-10
EMS1,2
1,0
1,03,1
3,0
2,53,7
3,1
3,64,2
4,0
4,24,5
4,8
5,03,9
3,9
4,64,0
3,9
4,34,2
3,9
4,13,3
2,8
3,02,5
2,1
2,32,7
2,3
2,01,6
1,4
1,1
b)Gemiddelde afwijking
vanhetminimum :
EUR-12
EUR-10
EMS3,3
1,8
1,55.3
4,9
3.46,1
4,9
4,46,7
5,9
4,77,3
6,9
5,86,1
5,7
5,45,8
5,2
5,25,6
4,9
5,34,6
3,8
3,83,7
3,3
2,93,7
3,1
2,34.0
3,6
3.1
Bron:EurostatendienstenvandeCommissie ,oktober1986.
TABEL 10
Saldolopenderekening
(in%vanhetBBP)
1961/19701971/1980 1981 1982 1983 1984 1985 1986Verschil
1986/19821987
België/Luxemburg 0,9 0,6-3,2-2,0 0,5 1,1 1,8 3,5 5,5 3,8
Denemarken -2,2-2,9-3,0-4,2-2,2-3,2-4,4-4,1 0,1-3,6
Duitsland 0,7 0,6-0,8 0,6 0,7 1,0 2,2 3,2 2,7 2,1
Griekenland -3,1-2,2-0,2-3,8-4,7-4,1-8,4-5,8-2,0-3,7
Spanje -0,9-2,4-2,3-1,4 1,3 1,7 3,5 5,9 3,7
Frankrijk 0,2-0,4-1,4-3,0-1,7-0,9-0,8 0,1 3,1 0,4
Ierland -2,3-6,4-14,8-10,7-6,9-5,7-3,2-1,3 9,4-1,3
Italië 1,8-0,2-2,3-1,6 0,2-0,8-1,1 1,2 2,8 0,9
Nederland 0,0 1,2 2,1 2,8 2,9 4,1 4,3 3,9 1,1 2,8
Portugal -1,0-3,3-11,7 13,5-7,2-3,0 1,8 5,4 18,9 4,2
VerenigdKoninkrijk 0,0-0,6 2,4 1,5 0,8 0,3 0,8-0,1-1,6-0,6
EUR-12 0,4«-0,1-0,6-0,6 0,0 0,1 0,5 1,2 1,8 0,9
1EUR-10.

Nr.L385/30 Publikatieblad vandeEuropeseGemeenschappen 31.12.86
TABEL 11
BBPinprijzenenKKSvan1980perhoofdvandebevolking
1960 1965 1970 1975 1980 1985
Luxemburg
Denemarken
Duitsland
hrankrijk
België
Nederland
VerenigdKoninkrijk
Italië
Spanje
Ierland
Griekenland
Portugal
LUR-12145,4
126,6
123,4
104,9
103,4
118,3
125,8
83,5
59,9
67,3
39,1
32,8
100,0135,5
129,5
121,5
106,9
104,7
114,9
116,5
85.4
69.8
65,9
46,1
36.5
100.0128,8
123.5
118,7
109,9
107,1
115.6
105,9
92.2
73,7
66,7
52.3
41,2
100,0126,9
117,7
114,5
114.4
111,0
114,7
103.5
89,3
81,6
68,5
57,7
43,5
100,0124,4
115,9
119,3
115,6
112,2
110,9
98,7
93.3
75.2
70.4
59,0
47.3
100,0129,3
123,9
121,6
114.0
109,8
106.1
102,0
91,7
75.0
70,7
57.1
46.2
100,0
Verenigde Staten
Japan186,6
63,1179,5
79,7163,0
104,3154,7
106,5152,6
114,0157,6
128,1
EUR-12(1960=100) 100,0
100,0
100,0121,8
116,9
153,5147,7
129,5
244,0166,4
137,7
280,1189,0
154,4
340,6198,2
166,9
401,4Verenigde Staten
(1960=100)
Japan(1960=100)
Bron:Diensten vandeCommissie ,

31.12.86 Publikatieblad vandeEuropeseGemeenschappen Nr.L385/31
GRAFIEK 11
Prijsindexcijfer vandeparticuliere consumptie
(Mutatiein%porjaar)
Bron:Diensten tandcCommissie .

Nr.L385/32 Publikatieblad vandeEuropeseGemeenschappen 31.12.86
GRAFIEK 12
Prijsindexcijfer vandeparticuliere consumptie
Gewogengemiddelde EUR-12enhoogsteenlaagstevandeinflatiepercentages vandeLid-Staten
Bron:Diensten vandeCommissie .

31.12.86 Publikatieblad vandeEuropeseGemeenschappen Nr.L385/33
GRAFIEK 13
Prijsindexcijfer vandeparticuliere consumptie ,arbeidskosten pereenheid,groeivandeliquiditeitenmassa per
eenheidprodukt
Gewogengemiddelde vandegroeipercentages —EUR-12
(1)Liquiditeitenmass iinruimezin(M2ofM3)gedeelddoorBBPtegenlopendeprij/en.
Bron:Diensten vandeCommissie .

Nr.L385/34 Publikatieblad vandeEuropeseGemeenschappen 31.12.86
GRAFIEK 14
Ontwikkeling vanhetreëleBBPperhoofdderbevolking :verschillen tussendeLid-Staten(')
Standaardafwijking vanhetreëleBBPperhoofd,tenopzichtevanhetcommunautaire gemiddelde ,in%
(')Deverschillen zijngemetenmetdegewogenvariatiecoëfficiënt .
gewogenstandaardafwijkingDegewogenvariatiecoëfficiënt ( gemiddelde X100jgeeftderelatievespreidingaantenopzichtevanhet
gemiddelde .
Eenvermindering vandecoëfficiënt geefteenvermindering vandespreidingaan.
Bron:Diensten vandeCommissie .

31.12.86 Publikatieblad vandeEuropeseGemeenschappen Nr.L385/35
GRAFIEK 15
Verhouding tussenhetinkomen(')perhoofdindearmstevierlandenenderijkstevierlandenvande
Gemeenschap (EUR-12 )(in%)
(')BBPperhoofdinprijzenenKKSvan1980.
Bron:Eurostat endienstenvandeCommissie .

Nr.L385/36 Publikatieblad vandeEuropeseGemeenschappen 31.12.86
GRAFIEK 16
Ontwikkeling vandeverschillen inwerkloosheid (!)tussendeLid-Staten entussenderegio'svande
Gemeenschap
Standaardafwijking tenopzichtevanhetwerkloosheidspercentage voordeGemeenschap
(1;Deverschillenwordengemetenmetmetdebevolkinggewogenstandaardafwijkingen .Deregio'szijngekozenopniveauIIvan
desaggregati .Ditzijnbijvoorbeeldde„Provincies"inBelgië,de„Regierungsbezirke "inDuitsland ,de„Régions"inFrankrijk ,
de„ReggioniinItalië,de„Provincies"inNederland ende„groupsofcounties"inhetVerenigdKoninkrijk .Geenvandecijfers
omvatGriekenland .DecijfersvoordeeerstejarenbetreffenEUR-9.
Bnm:DienstenvandeCommissie ,Directoraat-generaal Regionaal Beleid.
3.DESAMENWERKINGSSTRATEGIE VOORGROEIENWERKGELEGENHEID
3.1.Doelstellingen enmethoden
MethetEconomisch Verslag1985/1986heeftdeRaadeen
strategieaangenomen diegerichtisophetaanzienlijk en
duurzaam verminderen vandewerkloosheid indeGemeen­
schapindeperiodetotheteindvanhetdecennium doorhet
probleem bijdewortelaantevatten.Ditdoelwerd
geïllustreerd meteenvermindering vanongeveer30a40%
vanhetaantalwerklozen (datis4tot5miljoenpersonen),dit
wilzeggeneenverlagingvanhetwerkloosheidspercentage
met3tot4procentpunten .
Nadetoetreding vanSpanjeenPortugalblijfthethoofdpro­
bleemgelijk;dezetweelandenhebbenimmersookte
kampenmeteenomvangrijke werkloosheid (in1986:
21,7%voorSpanjeen8,6%voorPortugal).Aldusbedraagt
dewerkloosheid voordeGemeenschap vandeTwaalfin
1986gemiddeld 11,9%(')•Inhunanalysesopmiddellange termijngaandedienstenvan
deCommissie uitvandehypothesedatdeberoepsbevolking
indeGemeenschap indekomendevijfjaarzaltoenemen in
eentempövan0,3%perjaar.Eenvermindering vande
werkloosheid met3tot4procentpunten tot1990vereist
onderdezeomstandigheden eenjaarlijkseuitbreiding vande
werkgelegenheid met1tot1,5%totheteindvanhet
decennium .
Evenalsinhetvorigejaarverslag wordeninditdocument
scenario'sopmiddellange termijnbeschreven omdeorden
vangrootteendenodigemaatregelen tedoenuitkomen (zie
kaderartikel ).
Ineeneerstescenario ,hetbasisscenario ,wordendeontwik­
kelingenaangegeven dievoortzoudenvloeienuittenopzich­
tevanhetverledenongewijzigde gedragingen envormenvan
beleid.Inditbasisscenario wordtuiteraardrekeninggehou­
denmetdeindeafgelopen maanden indeinternationale
verhoudingen opgetreden wijzigingen ,alsmedemetde
ramingenvoordejaren1986en1987.
Gemiddeld wordtdegroeivoordejaren1986—1990
geraamdop2,7%(EUR-10 )endetoeneming vande(')Indeberekening vanhetgemiddelde voordeGenieenschap van
deTwaalfzijndevoorGriekenland ,SpanjeenPortugal
gebruiktecijfersnietgeheelvergelijkbaar metdievoordeandere
landen,zietabel8terzake.

31.12.86 Publikatieblad vandeEuropeseGemeenschappen Nr.L385/37
werkgelegenheid indezeperiodeop0,7%perjaar,hetgeen
nogonvoldoende zouzijnomdewerkloosheid belangrijk te
doenafnemen ;in1990zouhetwerkloosheidspercentage
(ElJR-10 )ongeveer9,7%vandeberoepsbevolking bedra­
gen,tegen10,8%in19X6.IndeGemeenschap vande
Twaalfzoudewerkloosheid dannoghogerzijndan
10%.
Eennadereanalysevandejaren1986en1987tenopzichte
vandeeisenvandesamenwerkingsstrategie wordtbeschre­
venonderpunt3.2vanditverslag.Nagegaankanwoordenin
welkematedezein1986en1987gunstigere ontwikkeling
voortvloeit uiteenwijzigingvandegedragingen indedoorde
samenwerkingsstrategie gewenstezinofuitdeuitzonderlijke
verbetering vanderuilvoetdieditjaaraandeEuropese
economie tengoedekwam.
Iniedergevalblijktdathetwerkloosheidsprobleem niet
vanzelfzalverdwijnen .Omdezereden,rekeninghoudend
metderecenteconjunctuurontwikkelingen ,wordenindit
Jaarverslag eenaantalmaatregelen aanbevolen diebeant­
woordenaandesamenwerkingsstrategie diehetvorigjaar
werdomschreven .Inditverbandnemendeinvesteringen ,zoweldeparticuliere
alsdeopenbare ,eensleutelpositie in.
Inhetkadervandesamenwerkingsstrategie versterken zijin
deeersteplaatsdevraagwaarzonder eensnelleregroeiniet
mogelijkis.Aandeaanbodz\\dt wordtdekapitaalvoorraad
versterkt .Deterugkeertoteenduurzamehogeregroeivereist
eensnellerevergroting vandekapitaalvoorraad enduseen
stijgingvanhetaandeelvandemiddelendatelkjaarbestemd
wordtvoorparticuliere enopenbare investeringen .De
investeringen blijvenechterindeGemeenschap vande
Twaalfbijna4puntenvanhetBBPachterbijhetniveauinde
jarenzestig.Dezedalingisoverigensvoormeerdaneenderde
eengevolgvandevermindering vanhetaandeelvande
overheidsinvesteringen inhetBBP.
Degegevensdievoortsbeschikbaar zijnvoordemarktsector
(zonderwoningbouw enlandbouw )vandegrootstevier
landenvandeGemeenschap doeneveneensuitkomendateen
belangrijke verhogingvandeinvesteringsquote noodzakelijk
is.Gemiddeld blijftindezevierlandendegroeivande
kapitaalvoorraad stagneren ophetlaagsteniveausedert
1980,datisongeveer2,5%(ziegrafiek18).Omde
kapitaalvoorraad weertedoengroeienineentempovan
gemiddeld 3,5%perjaar,hetgeeneenduurzameproduk­
tiegroeivandezelfdeomvangmogelijkmaakt,moethet
aandeelvandeinvesteringen indetoegevoegde waardevan
demarktsector met2a3procentpunten verhoogdworden
(uitgaandevaneenconstantekapitaalintensiteit ).Devereiste
investeringsgroei isdusaanzienlijk .
Omdebeoogdevermindering vandewerkloosheid te
verwezenlijken ishetvoortsnoodzakelijk dathetpergroei­
puntgecreëerde aantalarbeidsplaatsen blijfttoenemen .Uit
historischoogpuntisdeverhouding tussengroeienwerkge­
legenheidsedertdejarenzestigtengunstevandelaatste
veranderd .Ditblijktduidelijkuitdevermindering vanhet
verschiltussendeeconomische groeiendegroeivande
werkgelegenheid ,ditwilzeggendievandegemiddelde
produktiviteitsstijging perwerkzaam persoon (ziegrafiek
17).Devrijgunstigereactievandewerkgelegenheid ophet
bescheiden herstelvandegroeisedert1983iseveneensindit
opzichtvanbetekenis .
Hetfeitdatdeproduktiviteitsstijgingen perarbeidskracht in
deeconomie alsgeheelbetrekkelijk geringblijvenbetekent
evenwelnietdatEuropagenoegenmoetnemenmeteen
verdedigende strategieophetgebiedvandewerkgelegenheid
enmoetafzienvantechnische vooruitgang .Integendeel ,
modernisering vandeproduktiecapaciteit ,gepaardgaande
metbelangrijke produktiviteitsstijgingen ,overalwaarzulks
mogelijkis,iswenselijktervergroting vandeeconomische
doelmatigheid endelevensstandaard enistevensnoodzake­
lijkvoordeversterking vanhetconcurrentievermogen van
Europaendebevestiging vanhetaandeelvanEuropaopde
belangrijke wereldmarkten waarEuropaindejarenzeventig
tecreinheeftverloren .
Hetisdusnoodzakelijk demodernisering vandeproduktie­
capaciteiten inovereenstemming tebrengenmetdeschep­
pingvanvoldoende arbeidsplaatsen indeeconomie alsDezemaatregelen enhuneffectenopmiddellange termijn
wordeninditverslagnaderbeschreven (punt3.3en
hoofdstuk 4).Zijmoetenleidentoteenvermindering vande
werkloosheid langstweewegen:enerzijdsdoorterugkeertot
eenkrachtigegroei,dievoordejaren1986totenmet1990
gemiddeld tussen3%en3,5%moetliggen;anderzijdsdoor
behoudenzelfsuitbreiding vandearbeidsintensiteit vanelk
groeipunt .Inhoofdzaak zijndezemaatregelen vantweeërlei
aard:inmacro-economisch opzichtmoetdevraagopeen
passendniveauwordengehoudenondervergroting vande
rentabiliteit vaninvesteringen dienieuwearbeidsplaatsen
opleverendoorvasttehoudenaaneenmatigegroeivande
reëleloonkosten perhoofd;inmicro-economisch opzicht
moetdeverbetering vandeaanpasbaarheid vandemarkten
voorgoederenenproduktiefactoren wordenvoortgezet en
moetdeoprichting vanondernemingen wordenbevor­
derd.
Aldusbedraagtbijvoorbeeld inhetscenariodatditjaarde
samenwerkingsstrategie weergeeftdegemiddelde groeiinde
jaren1986—19903,5%,welkcijferookwerdaangegeven
voorhetafgelopenjaar.Dewerkloosheid zouindeperiode
tot1990metongeveer 4procentpunten kunnenworden
verminderd enaldusaanheteindvanhetdecennium inde
Gemeenschap vandeTienongeveer7%komentebedragen
(ongeveer 8%indeGemeenschap vandeTwaalf).Eengroei
diegemiddeld indejaren1986—1990ongeveer3,5%zou
bedragenveronderstelt echtereengeleidelijke versnelling .
Onderdezeomstandigheden zoudewerkgelegenheid tegen
heteindevanhetdecennium kunnentoenemenineentempo
datietshogerligtdan1,5%.Devastberaden toepassing van
destrategiezoualdusleidentoteensituatiein1990waarin
nietalleendewerkloosheid belangrijk zouzijnverminderd ,
maarwaarinookdeEuropeseeconomiezodaniggesaneerd
zouzijndathetmogelijkisvoordevolgendejarenterekenen
opeenpassendegroeiinstabiliteitenverderesnellevermin­
deringenvandewerkloosheid .

Nr.L385/38 Publikatieblad vandeEuropeseGemeenschappen 31.12.86
dezesectorenmetgeringeproduktiviteitsstijgingen hun
rentabiliteit behoudenenalduskunnenzijwerkgelegen­
heidscheppen .Eenoverdracht vankoopkrachtverbete ­
ringeninverbandmetdetechnische vooruitgang vindt
aldusplaatstussensectoren,zulksonderomstandig­
hedendiegunstigzijnvoordewerkgelegenheid (').
Opdatditmechanisme goedwerkt,zoalswenselijk isuit
eenoogpuntvandewerkgelegenheid ,moetvoorname­
lijkaantweevoorwaarden zijnvoldaan :degematigde
toeneming vandereëleloonkosten perwerknemer
moetooktengoedekomenaandesectorenwaar­
vandeproduktiviteitsstijgingen hetgemiddelde
overtreffen .Bovendien moetendemarktenhunfunctie
bijdeprijsvorming zodoeltreffend mogelijkvervullen :
eenversterking vandeconcurrentie endevoltooiing van
deinternemarktzullendaartoebijdragen .Eenstabiele
monetaire omgeving doetvoortsdesignalendiede
prijsveranderingen inhoudenduidelijker uitkomen .
Zoheefteenmatigeverhogingvandereëleloonkosten inde
geheleeconomie ,waardoorderelatievebeloningvanarbeid
enkapitaalineenvoordelaatstegunstigezinwordt
gewijzigd ,ookopmicro-enmacro-economisch niveaueen
gunstigeinvloedopdewerkgelegenheid .Onderdezeomstan­
dighedenwordendeondernemingen ertoeaangespoord hun
capaciteit zovolledigmogelijktebenutten .Tegelijkertijd
wordenomstandigheden totstandgebrachtdiegunstigerzijn
voordeontwikkeling vanbedrijvigheden diemeerarbeids­
plaatsenmetzichbrengen .
Eenbelangrijkaspectvandemetdesamenwerkingsstrategie
aanbevolen maatregelen komtaldusduidelijktotuiting:de
nauwecomplementariteit diebestaattussendezemaatrege­
len,ongeacht ofzijvanmacro-economische ofvan
micro-economische aardzijn.Eenversneldegroeiistemeer
gunstigvoordewerkgelegenheid alsdeondernemingen
soepelkunnenreagerenopeengestegenvraag.Maareen
groteraanpassingsvermogen vandemarktenvoorgoederen ,
arbeidenkapitaalisopzichzelfnietvoldoende omde
ondernemingen ertoetebrengeninvesteringen uittevoeren
waarvanderentabiliteit nietverzekerd isdoorgunstige
vraagvooruitzichten .Uiteindelijk komteengroteraanpas­
singsvermogen vandemarkteneerstvolledigineconomisch
ensociaalopzichttotzijnrechtinomstandigheden van
krachtigegroei.Inhettegengestelde gevalbestaathetgevaar
datweerdefensieve gedragingen opkomendiedegrondslag
zelfvandevernieuwing vandeEuropeseeconomie ingevaar
brengen .
Indiendegedragingen enhetbeleidnietsnelworden
omgebogen zuldeGemeenschap in1990noggeconfronteerd
wordenmeteenwerkloosheid vanmeerdan10%.Ditgeheel.Ditismogelijk ,aangezien derelatieopmacro-eco­
nomischniveautussengroeienwerkgelegenheid inwerke­
lijkheidderesultante isvanverschillende factoren :
i)Bijeenkrachtiger groeikandebezettingsgraad vande
kapitaalvoorraad duurzaamhogerzijn,zodatdekapi­
taalproduktiviteit verbetertengunstigeomstandigheden
voornieuwearbeidsplaatsen ontstaan .
ii)Vermindering enherverdeling vandearbeidstijd kunnen
eveneensbsjdragentotvergroting vandearbeidsintensi­
teitvandegroei.Eendergelijke vermindering kan
plaatsvinden dooruitbreiding vandeeltijdarbeid ofdoor
eenvermindering vandewekelijkse ofjaarlijksearbeids­
duur.Dezemaatregelen zullenslechtsdanvolledigeffect
hebbenopdewerkgelegenheid indienzijgeenremmende
werkinguitoefenen opdemechanismen die—op
macro-economisch niveau—leidentoteensterkegroei
diemeerarbeidsplaatsen oplevertenindienzijneutraal
zijnuiteenoogpuntvankosten.Indatgevalkande
produktiviteitsstijging ookuitgekeerd wordeninde
vormvanvermindering vandearbeidsduur .Bovendien
kanookvergroting vanhetaantaluitzendkrachten en
werknemers meteenarbeidscontract vanbeperkteduur
bijdragentotvergroting vandearbeidsintensiteit van
degroei,inhetbijzonderindienbedrijvendientengevol­
geafzienvanhetgebruikvanoverwerk .Dezemaatre­
gelenvallengrotendeels onderovereenkomsten tussen
desocialepartnersendetenuitvoerlegging ervandient
onderwerp tevormenvangrondigeonderhandelingen
tussenhen.
iii)Tenslottebestaatereentendensoplangetermijndie
verklaardwordtdoordegeleidelijke herstructurering
vandearbeidtengunstevansectorenmeteengeringe
produktiviteitsstijging perpersoon (metnamededien­
stensector ),tenkostevandeindustrie ,waardeproduk­
tiviteitsstijgingen groterzijn.Van1970tot1983ishet
aandeelvandiensten (tertiairenquartair )indewerkge­
legenheidindeGemeenschap (EUR-6)toegenomen van
48%tot59%.Deproduktiviteit indedienstensector is
indezeperiodeevenwelslechtsgemiddeld perjaarmet
1,6%toegenomen ,terwijldievandeverwerkende
industriesteegmet3,3%.
Uiteenlopende ontwikkelingen vandeproduktiviteits­
stijgingen tussensectorenenondernemingen zijnnor­
maal.Ingunstigeomstandigheden moetechterbereikt
kunnenwordendatdeindesectorenmetdebeste
resultaten bereikteproduktiviteitsstijgingen tengoede
komenaandegeheleeconomieenuiteindelijk leidentot
nieuwewerkgelegenheid .Eengematigde stijgingvande
reëleloonkosten perhoofdinallesectorenvande
economie enhetmechanisme vanderelatieveprijzen
spelendaarbijeenessentiële rol.
Indienimmersdesectorenmetproduktiviteitsstijgin ­
gendiebovenhetgemiddelde uitgaandezetoenamen
gebruikenvooreenrelatieveverlagingvanhunprijzen
verbeteren zijhunconcurrentievermogen enkunnenzij
huneigenproduktietegenover eentoegenomen vraag
uitbreiden ;ookechterkomtdezeverlagingtengoede
aansectorenwaardeproduktiviteitsstijgingen geringer
zijn.Dankzijnamelijkdeovereenkomstige stijgingvan
derelatieveprijzenvanhuneigenprodukten kunnen(')Overderelatieveontwikkeling vandewerkgelegenheid ,de
produktiviteit endeprijzenindeverschillende sectoreninde
Gemeenschap ,ziehoofdstuk B.3vanhetEconomisch Jaarover­
zicht1986/1987.Intabel14vanditverslagwordtbovendien
aangetoond datditmechanisme inJapaneenbijzonderbelang­
rijkerolspeelt:deverschillen inproduktiviteitsverbeteringen ,
maarookdewijzigingen inderelatieveprijzen,warenbijzonder
groottussendeindustrieendeanderesectoren .Hetdynamisme
vandeJapanseindustrieisooktengoedegekomenaandeandere
sectorenvandeeconomie ,die(tezamen)alsenigehunwerkge­
legenheidhebbenuitgebreid .

31.12.86 Publikatieblad vandeEuropeseGemeenschappen Nr.L385/39
vooruitzicht isonaanvaardbaar .Eenaanzienlijke enduurza­
mevermindering vandewerkloosheid kanwordenbereikt
dooreenkrachtigere enmeerarbeidscheppende groei,van
gemiddeld 3tot3,S%indejaren1986—1990.Deinveste­
ringenspeleninditverbandeenzeerbelangrijke rol.Hun
aandeelindetoegevoegde waardemoetgeleidelijk ver­
hoogdwordenmetongeveer 3procentpunten .Voortsmoet
deverhouding tussengroeierxwerkgelegenheid beterwor­
den.DitbetekentnietdatEuropagenoegenkannemenmet
eendefensieve strategieophetgebiedvandewerkgelegen­
heid.Debuitenlandse concurrentie maakthetintegendeel
noodzakelijk datdeproduktiestructuren gemoderniseerd
worden .Deverhouding dietotstandkomttussengroeien
werkgelegenheid wordtechterbepaalddooranderefactoren
zoalseenvoorhetkostenniveau neutralevermindering en
herinrichting vandegemiddelde arbeidsduur vanelkewer­
kende,eensnellereschepping vanarbeidsplaatsen insectoren
meteenbetrekkelijk zwakkeproduktiviteitsstijging ,eneen
gematigde toeneming vandereëleloonkosten perhoofdin
allesectorenvandeeconomie .Indienimmersdesectorenmet
eenproduktiviteitsstijging dieuitgaatbovenhetgemiddelde
evenzeerprofiteren vaneenmatigestijgingvandereële
loonkosten perhoofdkunnenzijhunrelatieveprijzen
verlagen .Ditverbeterthuneigenconcurrentievermogen en
komtbovendien tengoedeaansectorenmeteengeringere
produktiviteitsstijging ,welkealsdanhunrentabiliteit zien
verbeteren enarbeidsplaatsen kunnenscheppen .Technische
vooruitgang envergroting vanhetaantalarbeidsplaatsen
kunnenaldusopmacro-economisch niveaumetelkaarin
overeenstemming wordengebracht .Dezefactorenzijnvoor
eenbelangrijk deelafhankelijk vaneengroteraanpassings­
vermogen vandemarkten .Ditzalevenwelslechtsin
omstandigheden vansnelleregroeieconomisch ensociaaltot
zijnrechtkomen.Ditdoetdenauwecomplementariteit
uitkomen vandemaatregelen diezowelopmacro-alsop
micro-economisch niveaumetdesamenwerkingsstrategie
wordenaanbevolen .huishoudingen tengoede.Dereëleloonsomperhoofdisuit
eenoogpuntvankostenvrijwelstabiel,terwijldereële
loonsomperwerknemer (prijsindexcijfer particuliere con­
sumptie),ditwilzeggenuitgedrukt inkoopkracht ,met2,3%
zaltoenemen ;ditishethoogstetemposedert1980.
Voortsheeftdedalingvandeaardolieprijs rechtstreeks een
positiefeffectophetniveauvandeeconomisch rendabele
produktiecapaciteit :ofweldoormiddelvaneenhogere
bezettingvandebestaandekapitaalvoorraad ,ofwelomdat
deondernemingen installaties dieandersbuitenbedrijf
zoudenzijngesteldlangeringebruikhouden .
Uitdeverschillende indicatoren blijktdatindetendensvan
dejarenzestigtotverslechtering vandeaanbodvoorwaarden
eenomslagisopgetreden .Dezeomslagdateertvanhetbegin
vandejarentachtig:
—sedert1980zijndereëleloonkosten perwerknemer inde
Gemeenschap gemiddeld slechtsmetongeveer 1%per
jaargestegen,vergeleken met2,4%indejaren
1973—1980.Doordewerknemers zijninverschillende
landenaldusreedsbelangrijke inspanningen geleverd,te
meerdaarhunbeschikbaar inkomen veelalaaneen
zwaardere belasting-enpremiedruk onderhevig was;
—dereëleloonkosten pereenheid,welkedemaatstaf
vormenvoorderelatieveontwikkeling vandereële
loonsomperwerknemer endearbeidsproduktiviteit
liggenthansindeGemeenschap weeropeenniveaudat
overeenkomt metdatvandejarenzestig;
—degelijktijdig opgetreden stijgingvanhetmacro-econo­
mischewinstaandeel (exploitatieoverschot tenopzichte
vantoegevoegde waarde)heeftertoegeleiddatde
rentabiliteit vanhetkapitaal (exploitatieoverschot ten
opzichtevankapitaalvoorraad )opnieuwstijgt.Deren­
tabiliteitheeftechtergemiddeld indeGemeenschap nog
slechtseendeelvanhetsedertdeeersteoliecrisisverloren
terreinteruggewonnen (ziegrafiek18);
—voordeeerstemaalsederttenminstetwintigjaarstijgtde
rentabiliteit gedurende geruimetijdsnellerdandereële
lonenperhoofd.
In1987lijktdeontwikkeling vandereëleloonsomper
werknemer eenversnelling teondergaan .Volgensdemeest
recenteramingenzoudestijging 1,3%bedragen ,hethoogste
temposedert1980.Dereëleloonkosten pereenheidzouden
slechtsmet0,7%dalen,hetlaagstecijfersedert1981,terwijl
uiteenoogpuntvanexternconcurrentievermogen desituatie
eveneensmindergunstigisgeworden .
DeEcuisnamelijktenopzichtevandedollarindeperiode
maart1985/juni1986met42%geapprecieerd enslechts
met7,4%gedeprecieerd tenopzichtevandeyen.Uiteraard
werdenvoorelkderEuropeseeconomieën afzonderlijk deze
omvangrijke koerswijzigingen verzachtdoorderelatieve
stabiliteit vandecommunautaire valuta'sonderling ,met3.2.Devooruitzichten voor1986en1987uithetoogpunt
vandesamenwerkingsstrategie
Geziendedoelstellingen vandesamenwerkingsstrategie zijn
devooruitzichten voor1986en1987weinigbevredigend .
Zowelin1986alsin1987blijvendeeconomische groei
(2,5%en2,8%)endeuitbreiding vandewerkgelegenheid
(gemiddeld 0,8%)achterbijhetnoodzakelijke tempo.
Weliswaar kandeterugkeertoteensterkegroeislechts
geleidelijkplaatsvinden ,maarhethuidigelagetempovanhet
procesiszorgwekkend ,temeerdaardeGemeenschap
momenteel profiteertvaneenaanzienlijke verbetering van
haarruilvoetdieinbeginseldeaanbod-envraagvoorwaar­
denbeïnvloedt indedoordesamenwerkingsstrategie gewilde
richting .
Deverbetering vanderuilvoetheeftdeEuropeseeconomieën
immersdegelegenheid gebodenverdervoortgang temaken
naareenbevredigende rentabiliteit entevensdereëleinko­
mensvandegezinshuishoudingen betrekkelijk krachtigte
doentoenemen .Dedalingvandeprijzenvaningevoerde
produkten komtzowelaandebedrijvenalsaandegezins­

Nr.I.385/40 Publikatieblad vandeEuropeseGemeenschappen 31.12.86
namevandiewelkedeeluitmaken vanhetEMS.Ditneemt
nietwegdatindeGemeenschap degemiddelde appreciatie
tenopzichtevandevaluta'svandenegentienvoornaamste
handelspartners varieertvaneenmaximum van14,3%voor
deBondsrepubliek Duitslandtoteenminimum van1,2%
voorhetVerenigdKoninkrijk .Voordelandenvande
Gemeenschap tezamen,nauitsluiting vandehandeltussen
deLid-Staten ,bedraagtdezeappreciatie 17,8%.Europa
heeftthansaldusdevoordelenverlorendiehetopverschil­
lendederdemarktenhaddankzijeenkrachtigedollar.Dezwakkevraagindeafgelopenjarenendeonzekerheden
dienaangaande kunnenevenweleennadeligeinvloedhebben
opdeinvesteringen .Inditverbandkunnenbijnadere
beschouwing vandegrafieken18en19,waarindegroeivan
dekapitaalvoorraad indeviergrootstelandenvande
Gemeenschap wordtvergeleken inverbandmetderentabi­
liteitendebezettingsgraad ,devolgendetweebelangrijke
conclusies wordengetrokken :
—terwijldevermindering vandegroeivandekapitaalvoor­
raaddenadeeersteaardoliecrisis opgetreden dalingvan
derentabiliteit volgdehaddendetijdelijkestijgingvan
dezelaatsteindejaren1976—1978endiewelkeintradin
1982geenvoldoende gunstigeuitwerking opdeinveste­
ringen;
—devrijnauwebanddietotin1975lijkttehebbenbestaan
tussenbezettingsgraad engroeivandekapitaalvoorraad
lijktsedertdien lossertezijngeworden .Zoalstussende
curvevanderentabiliteit endecurvevandegroeivande
kapitaalvoorraad doetzichsedert1981eengroterwor­
dendekloofvoortussendegroeivandekapitaalvoorraad
endebezettingsgraad .
In1986heeftdeverbetering vanderuilvoetduseengunstig
effectgehadopzoweldeaanbodvoorwaarden alsde
vraag.Dezeeffectenzullenongetwijfeld ookin1987nogeen
gunstigeinvloedopdebinnenlandse vraaghebben.Zij
blijvenechteronvoldoende enzullenbovendien snelafne­
men.Thansiseendaadwerkelijke toepassing vandesamen­
werkingsstrategie nodigomopeenverbetering vande
vooruitzichten voordewerkloosheid tekunnenrekenen .Dewijzigingen indeinternationale economische verhoudin­
genhebbenuiteraardgevolgengehadvoordegroeiende
structuurvandetotalevraag.Eenverbetering vanderuilvoet
indematealsdiewelkedeGemeenschap heeftgekend,leidt
uiteraardtoteenherverdeling vanexterneeninternevraag.
Denegatieveeffectenopdeuitvoervandeappreciatie vande
Europesevaluta'senvandevertraging vandegroeibij
belangrijke handelspartners vandeGemeenschap werden
snelgevoeld .Zoalsomandereredenenwenselijkwaswerden
deinkomsten uithetbuitenland inverschillende landenvoor
eenbedragvanongeveer2%vanhetBBPgebruikthetzijter
verbetering vandefinanciëlepositievandeondernemingen ,
daarwaardenominalelonensnelwerdenaangepastaande
vermindering vandeinflatie,hetzijvooreensnelleresanering
vandeoverheidsfinanciën .Indezelandenisdewederople­
vingvandebinnenlandse vraagveelzwakkerenmeerinde
tijdgespreiddanhetgevalzouzijngeweestindiende
verbetering vanderuilvoetvoornamelijk tengoedezouzijn
gekomenaandeconsumenten .
Persaldozaldetotalevraag(binnenlandse vraagplus
uitvoer)in1987slechtsmet3,6%toenemen ,hetgeen
rekeninghoudendmetdereactievandeinvoeronvoldoende
isomeenhogeregroeivanhetBBPdan3%tebereiken .
Degroeivanaebinnenlandse vraagbestaatsedert1985
voornamelijk uitdesnelletoeneming vandeparticuliere
consumptie (gemiddeld 3,6%in1986en1987)envande
investeringen inuitrusting (6tot7%in1986en1987).Het
herstelvandeinvesteringen ingebouwen ismerkbaarmaar
destijgingblijftgering(3,2%in1987).Terverwezenlijking vandedoelstellingen vandesamenwer­
kingsstrategie iseen,somsaanzienlijke ,wijzigingingedrag
enbeleidvanalledeelnemers aanheteconomische leven
noodzakelijk ,zulksreedsin1987.
Indeeersteplaatsmoetendeondernemingen metmeer
doortastendheid opdehuidigeverbetering vandeaanbod­
voorwaarden reagerendoortoenemende investeringen .
Uiteraardberustelkinvesteringsbesluit opeeneconomische
berekening .Omdezeredendientverdergestreefdteworden
naarverbetering vanderentabiliteit ,verlagingvandereële
rentetarieven oplangetermijnopeengezondegrondslag en
uitbreiding vandemarktvoorrisicodragend kapitaal.Een
investeringsbesluit berustevenwelookopvertrouwen en
bereidheidtotondernemen .Ookdezegedragingen moetenin
eenvoordewerkgelegenheid gunstigezinwordenomgebo­
gen.Indeeersteplaatszaleenkrachtigere ontwikkeling van
debedrijfsinvesteringen positiefzijnuitoogpuntvande
vraag.Indetweedeplaatszoueendusdanige investerings­
groeiaandeaanbodzijde eengelijkopgaande ontwikkeling
vanproduktiecapaciteit enproduktie mogelijkmaken,het­
geendeinflatoirespanningen dievoortzoudenkunnen
vloeienuiteenstijgendebezettingsgraad doetverminderen .
DeEuropeseeconomieën zoudenaldusvolledigvande
huidigesituatiekunnenprofiteren .Deinflatoirespanningen
diekunnenvoortvloeien uitdestijgingvandebezettings­
graadwordenthansimmersgrotendeels geneutraliseerd door
dematigingvandekostenvaninvoerendeloonmatiging .HetaandeelinhetBBPvandemiddelendiewordengebruikt
voorinvesteringen envooruitbreiding vandekapitaalvoor­
raadblijvenechternogachterbijwatopmiddellange termijn
noodzakelijk is.Verschillende factorendiebepalendzijn
voordeinvesteringen vanhetbedrijfsleven gevenniettemin
eengunstigeontwikkeling tezien.Degemiddelde rentabili­
teitvandekapitaalvoorraad stijgt(ziegrafiek18),ookal
wordtslechtsindeBondsrepubliek Duitsland hetrentabili­
teitsniveau vanvoordeeersteoliecrisis benaderd .Inde
landenvandeGemeenschap tezamenisdebezettingsgraad
vandeproduktiecapaciteit snelverbeterd (ziegrafiek19voor
deviergrootstelandenvandeGemeenschap ).Dedalingvan
denominalerentetarieven blijftaanhouden endraagtmede
bijtoteenverschuiving vandeverhouding vanhetrendement
opbeleggingen tenopzichtevanhetrendement opinveste­
ringentengunstevanditlaatste.

Jl.12.86 Publikatieblad vandeEuropeseGemeenschappen Nr.L385/41
Bovendien vormtdeverbetering vanderentabiliteit dieeen
gevolgisvandezematigingeenaansporing toteenintensiever
gebruikvandekapitaalvoorraad .Indederdeplaatsvormt
eensnelleretotstandkoming vannieuwearbeidsplaatsen een
duidelijkerechtvaardiging voordeinspanningen diereedsin
velelandendoordewerknemers zijngeleverd .Aldusworden
demogelijkheden datdestijgingvandereëlelonengedurende
voldoende langetijdgunstigblijftvoordewerkgelegenheid ,
groter .
Ookdevoorheteconomisch beleidverantwoordelijke
instantieshebbenevenweleentaak.Zijmoetenmethun
optredenaantonendatzijvastbesloten zijnbijtedragentot
eenmeerdynamische ontwikkeling vanvraagenaanbodin
deGemeenschap .Hunverantwoordelijkheid blijftinieder
gevalonverminderd .
/n1986heeftdeverbetering vanderuilvoeteengunstigeffect
gehadopaanbodvoorwaarden envraag.Hetherstelvande
rentabiliteit ,datinhetbeginvanhetdecennium inzettedank
zijdegematigde toeneming vandereëleloonkosten ,werd
sneller.Degemiddelde rentabiliteit indeGemeenschap heeft
echterhetniveauvandejarenzestignognietbereikt.Volgens
deramingen zaldegroeivandereëleloonkosten per
werknemer in1987versnellen .Anderzijds blijftin1987die
groeivandetotalevraagopeenniveaudatlagerisdandat
watuitoogpuntvandesamenwerkingsstrategie noodzake­
lijkis.Inhetbijzonder deinvesteringen gevennietdie
krachtigeontwikkeling teziendieverwachtmochtworden,
geziendeverbetering vandemeestebepalendefactoren .Een
verbetering vandevraagvooruitzichten zouinditverband
eenpositieveinvloedhebben .Thansmoetterverbetering van
devooruitzichten voordewerkloosheid eenberoepworden
gedaanopeendaadwerkelijke toepassing vandesamenwer­
kingsstrategie doorallebetrokkenen .Debedrijvenmoeten
doorinvesteringen ennogsnellereschepping vanarbeids­
plaatsenreagerenopdeverbetering vandeaanbodvoorwaar ­
den.Ditzaldemogelijkheden entevensderechtvaardiging
biedenvoordenoodzakelijke voortzetting vaneenmatige
stijgingvandereëleloonkosten perwerknemer .Ookdevoor
heteconomisch beleidverantwoordelijke instantieshebben
daarbijeentaak.
3.3.Takenvoorhetmacro-economisch beleidin1987en
daarna
Desederthetbeginvanhetdecennium getroffensanerings­
maatregelen enderecentewijzigingen indeinternationale
economische omstandigheden biedendeEuropeseecono­
mieënuitzonderlijke mogelijkheden .Derentabiliteit vande
bedrijvenwordtbeter.Deinflatoiredrukvanbinnenlandse
oorsprong blijftgering;deverbetering vanderuilvoetheeft
eenkrachtigeneerwaartse invloedgehadopdeinflatieenhet
gemiddelde inflatiepercentage indeGemeenschap isophet
laagsteniveausedertdejarenzestig.Deverlagingvande
olierekening heeftdebetalingsbalanspositie vandeGemeen­
schapverbeterd eneenoverschot opdelopenderekening
opgeleverd tenbelopevan3,2%vanhetBBP,ondanksde
verzwakking vandeuitvoer .
Demogelijkheden diedeGemeenschap wordengeboden
moetenvastberaden wordenaangegrepen .Nietalleenom
eenoplossing tegevenaanhetmeestdringende probleem
waarmede deEuropeseeconomieën geconfronteerd worden,
dewerkloosheid ,dochookomEuropazijnbijdragetedoenleverenaanhetherstelvandeonevenwichtigheden tussende
lopenderekeningen indewereldenaanhetantwoord dat
gegevenmoetwordenopdeproblemen vandeontwikke­
lingslanden .
Devereistecombinatie vaneconomische beleidsmaatregelen
komtovereenmetdiewelkeinhetjaarverslag vanhetvorig
jaarwerdomschreven .Thansmoetendezemaatregelen
daadwerkelijk wordentoegepast .Ditimpliceerttevensdatde
huidigesocialedialoogophetniveauvandeGemeenschap
wordtuitgebreid totdeLid-Staten zodatderespectieve
bijdragenvandeondernemingen ,werknemers enoverheid
beteronderling inovereenstemming gebrachtkunnenwor­
den.
Ophetniveauvandelandenmoetinhetbeleidnietalleen
rekeningwordengehoudenmetdebeschikbare ennieuwtot
standkomenderuimte,maartevensmoetdetenuitvoerleg­
gingervandoordesocialepartnersinruimemateworden
aanvaard ,waartoeeengrondigedialoogopnationaalniveau
metentussendesocialepartnersnodigis.
Hetbegrotingsbeleid vervulteenbelangrijke functievia
herstructurering vanoverheidsuitgaven en-ontvangsten ten
gunstevaneengroeidiemeerarbeidsplaatsen oplevertenvia
demanierwaarophetdevraagondersteunt .Inditopzicht
kunnendrietypenmaatregelen wordenoverwogen .De
implicaties daarvanwordeninhoofdstuk 4naderbehan­
deld:
—uitbreiding vaneconomisch rendabele overheidsinveste­
ringenzou,naastdewederopleving vandeparticuliere
investeringen ,demodernisering vanhetEuropesepro­
duktieapparaat kunnendienenenzoubovendien een
rechtstreekse ondersteuning vandegroeibetekenen ;
—dematigestijgingvandereëleloonsomperwerknemer
moetindeordevangrootteblijven(ongeveer 1%per
jaar)dieinhetvorigejaarverslag werdaangehouden en
zouaangevuld kunnenwordenmetenigeverlagingvande
socialepremies;voordebedrijvenzoudezemaatregel ,
diedeaanbodvoorwaarden verbetertengunstigisvoor
deinvesteringen ,deindirecteloonkosten ,diegemiddeld
indeGemeenschap ongeveer30%vandetotaleloonkos­
tenuitmaken ,verminderen .Ditzoueensnelleregroeivan
dekoopkracht vandewerknemers mogelijkmaken,
hetgeeneenondersteuning vandevraagzoubeteke­
nen.
Uiteraardmoetdefinanciering vandestelselsvansociale
verzekering gezondwordengehouden .Ookechtermoet
rekeningwordengehoudenmethetfeitdatnaargelang de
situatieverbetert deeconomische crisisinminderemate
voordesocialestelselszalleidentotextrauitgavenen
minderontvangsten .Deruimtediealduszouontstaan
moetsystematisch wordengebruiktterverlichting vande
lastendieopdeloonkosten drukken,zodatdetrendvan
dejarenzeventigkanwordenomgekeerd .Budgettering
vandiesocialeuitgavendieverbandhoudenmetdecrisis
zouruimereoverweging verdienen ;
—verlagingvandedirectebelastingen opgezinshuishoudin­
genenbedrijvenzoueveneensbijdragentotdenoodza­
kelijkeondersteuning vandevraagendeverbetering van
deaanbodvoorwaarden .

Nr.L385/42 Publikatieblad vandeEuropeseGemeenschappen 31.12.86
Overhetgeheelgenomenzullendezemaatregelen (1)het
procestotverlagingvanhetbegrotingstekort opmiddellange
termijnnietnoodzakelijkerwijs ingevaarbrengen .Gecom­
bineerdmetanderemaatregelen diebijdragentotverbetering
vandeaanbodvoorwaarden dragenzijimmersbijtoteen
duurzameenkrachtigere groeientotvermindering vande
werkloosheid .Dientengevolge zullendecrisisuitgaven gelei­
delijkverminderen enzaldebelastinggrondslag sneller
toenemen .
Eenversnelling vandegroeiisechterreedsnoodzakelijk in
1987.Dezezouongetwijfeld kunnenwordenbereiktdoor
eenbeterecoördinatie vanheteconomisch beleidmetde
voornaamste partnersvanEuropa (ziehoofdstuk 4.7),
alsmededooreenverdereversnelling vandeparticuliere
investeringen alsgevolgvaneengrotervertrouwen vande
ondernemers indetoekomstige ontwikkelingen vanvraagen
rentabiliteit .Ingevalvaneenongunstige ontwikkeling zou
hetnodigkunnenblijkeneenbeperkteentijdelijkeverhoging
vanhetgemiddelde begrotingstekort indeGemeenschap te
overwegen ,echteronderhandhaving vandedoelstelling van
saneringvandeoverheidsfinanciën opmiddellange ter­
mijn.
Ditdoetuiteraardhetprobleemvandecoördinatie vanhet
begrotingsbeleid indeGemeenschap rijzen.Enkelelanden
moetennogbelangrijke inspanningen totsaneringvande
begrotingleveren .Anderebeschikken overruimteofzullen
daaroverbeschikken ineensituatievansnelleregroei.
Detaakvandeeerstgenoemde landenzouaanzienlijk
wordenvergemakkelijkt dooreendergelijkecontext.Voor
deanderezoueenbegrotingssanering bijhunpartnersdiezou
plaatsvinden ineensituatievaneenzwakkegroeischadelijk
kunnenzijnvoorhuneigengroei.Ookinditopzichtzijnde
voordelenvaneengezamenlijk optredenduidelijk .
Devoortzetting vandedalingvanderentetarieven inde
Gemeenschap ,alsafspiegeling vandegeringereenmeer
convergente inflatie,zaleveneenspositiefkunnenbijdragen
totdevraag.Ookzoudendemonetaire autoriteiten aanlei­
dingkunnenzienverdererenteverlagingen teaanvaarden om
weerstandtebiedenaandedrukdiewordtuitgeoefend opde
dollarkoers .Interndientechtervoorkomen tewordendateenpotentieelaanliquiditeiten ontstaatdatlaterdesuccessen
diewerdenbehaaldindeinflatiebestrijding ingevaarzou
kunnenbrengen,zonderdatevenwelmagwordennagelaten
tezorgenvooreenvoldoende financiering vandereëlegroei.
Deruimtewaaroverdemonetaireautoriteiten dienaangaan­
debeschikken zaldestegroterzijnnaarmatedebinnenlandse
inflatoiredruk,enmetnamedeontwikkeling vande
nominaleloonkosten ,zwakblijft.
Deuitvoering vaneenmacro-economisch beleiddatgeba­
seerdisopdebovenbeschreven richtsnoeren zaldedoorde
werknemers gebrachteoffersrechtvaardigen .Hetisookeen
voorwaarde voorhetvolledigdoeltreffend zijntenaanzien
vandewerkgelegenheid vandenoodzakelijke micro-econo­
mischemaatregelen totverbetering vanhetaanpassingsver­
mogenvandemarkten .
Desederthetbeginvanhetdecennium tenuitvoergelegde
saneringsmaatregelen enderecentewijzigingen indeinter­
nationaleverhoudingen biedendeEuropese economieën
uitzonderlijke mogelijkheden .Dezemogelijkheden moeten
vastberaden wordenaangegrepen ,nietalleenomeenoplos­
singtegevenaanhetwerkloosheidsprobleem ,maarookom
Europaeenbijdragetedoenleverenaanhetherstelvande
onevenwichtigheden indewereldopbetalingsbalansgebied
enaanhetantwoord datmoetwordengegevenopde
problemen vandeontwikkelingslanden .Hetbegrotingsbe­
leidheeftdienaangaande eenbelangrijke taakviadeherstruc­
tureringvandeoverheidsuitgaven en-ontvangsten ineenzin
diegunstigisvoordeverbetering vanaanbodvoorwaarden
enwerkgelegenheid enviadepassendesteundiehetmoet
gevenaandevraag.Geringere enmeerconvergente inflatie
moeteenverdereverlagingvanderentetarieven mogelijk
maken.Rekeninghoudendevenwelmetdeproblemen die
voortzullenvloeienuiteenverderedalingvandedollaropde
valutamarkten enmetdenoodzaak tezorgenvoorgezonde
financiering vandegroei,dientvoorkomen tewordendateen
potentieelaanliquiditeiten ontstaatdatopdenduurschade­
lijkzouzijnvoordestabiliteit .Detenuitvoerlegging vande
aanbevolen maatregelen moetplaatsvinden innauwesamen­
werkinga)tussendeLid-Staten ,metnameomrekeningte
houdenmetdeverschillende mogelijkheden vanelkder
landenenb)tussenenmetdesocialepartners,metnameop
nationaalniveau,zodatzijinruimemateaanvaardworden
doordesocialegroepenenzodatdebijdragenvaneeniederin
evenwicht zijn.Dezemaatregelen wordennadertoegelicht inhetkaderarti
kei.
TABEL 12
Overheidsinvesteringen entotaleinvesteringen indeGemeenschap (')
in%vanhetBBP
1970 1974 1979 19841985 :J)1986(;);1990(M
Bruto-mvesteringen invasteactiva
vandeoverheid 4.24,03.22,8 2.8 2,7 3,6
Bruto-investeringen invasteactiva
vandegeheleeconomie 22,722,320,818,6 18,4 18,5 21,7
('.ZonderGriekenland ,Ierland,SpanjeenPortugal .
(2Economische budgetten vanoktober1986vandedienstenvandeCommissie .
Samenvverkingsscenario .
Bronnen :Eurostar endienstenvandeCommissie .

31.12.86 Publikatieblad vandeEuropeseGemeenschappen Nr.L385/43
TABEL 13
Indicatoren vanvraagenaanbod
1961-
1973
(gemid­
delde)1974­
1981
(gemid­
delde)1982 1983 19841985(■)1986(>}1987f)
i)Indicatoren vandevraag
(veranderingen in%perjaar):
Binnenlandse vraagtegenconstante
prijzen :
—Indexcijfer voordeGemeenschap
—VerschilEUR/anderelandenvande
OESO5,0
-0,51,6
-0,60,8
1,00,8
-1,91,4
-4,22,2
-1,13,8
0,43,5
0,9
Particuliere consumptie 5,03,00,61,00,92,23,73,5
Bruto-investeringen invasteactiva 5,60,0-1,5-0,31,32,44,25,1
Uitvoervangoederenendiensten 9,24,61,53,17,65,72,23,7
ii)Indicatoren vandeaanbodsvoor­
waarden :
Werkgelegenheid
(verandering in%perjaar) 0,3-0,1-0,9-0,80,10,40,80,8
Produktiviteit
(verandering in%perjaar) 4,52,11,52,01,92,01,72,0
Reëleloonkosten pereenheid
(indexcijfer ,100-gemiddelde
1961-1973) 100,0104,3103,0102,4101,199,998,197,4
Rentabiliteit (2)
(indexcijfer ,100=gemiddelde
1961—1973 ) 100,068,061,859,864,768,477,982,8
Investeringen ininstallaties
(verandering in%perjaar)I 0,20,33,48,06,16,9
Concurrentievermogen (3)
(indexcijfer ,100=gemiddelde
1961—1973 ) 100,0108,898,993,286,785,695,195,9
(')Schattingen enramingenvandedienstenvandeCommissie (oktober1986).
(2)SchattingvoordeGemeenschap vandeTien:bruto-exploitatieoverschot indegeheleeconomietenopzichtevan
kapitaalvoorraad tegenvervangingsprijzen .
(3)Reëleeffectievewisselkoers opgrondvandeloonkosten pereenheidindegeheleeconomietenopzichtevandeanderelanden
vandeOESO,exclusiefintracommunautaire handel.
Bronnen :Eurostat endienstenvandeCommissie .

Nr.L385/44 Publikatieblad vandeEuropeseGemeenschappen 31.12.86
TABEL14
Ontwikkelingen naarsector,Europa,Verenigde Staten,Japan1970—1982
EUR-6(3) VS Japan
1.Toegevoegde waardetegenconstanteprijzen
(mutatiesin%perjaar)
Landbouw 1,8 2,1 0,2
Industrie(') 1,7 2,1 7,1
Diensten marktsector 3,4 3,6 5,1
Dienstenquartairesector(4) 2,4 1,9 4,2
Totaal (2) 2,5 2,7 5,2
2.Werkgelegenheid in1982
(1970=100)
Landbouw 67,2 97,2 68,7
Industrie (J) 83,0 97,8 100,4
Diensten marktsector 117,2 136,2 132,2
Dienstenquartairesector(4) 124,5 121,4 133,4
Totaal(2) 99,9 121,7 111,5
3.Produktiviteit perarbeidskracht
(mutatiesin%perjaar)-
Landbouw 5,2 2,3 3,5
Industrie(') 3,3 2,3 7,1
Diensten marktsector 2,1 1,0 2,7
Dienstenquartairesector(4) 0,5 0,2 1,8
Totaal (2) 2,5 1,0 4,3
4.Relatieveprijstenopzichtevandeprijs
vanindustrieprodukten in1982
(1970=100)
Landbouw 83,5 120,7 147,9
Industrie(') 100,0 100,0 100,0
Diensten marktsector 110,3 112,4 161,3
Dienstenquartairesector(4) 138,4 125,3 240,8
Totaal(2) 110,6 116,4 147,8
i1)Inengezin.
!2)Metinbegripvandeanderesectoren :energie,bouwnijverheid enopenbarewerken.
3)België,Duitsland ,Frankrijk ,Italië,Nederland enhetVerenigdKoninkrijk .
'4)Voornamelijk overheid .
Bron:Eurostat endienstenvandeCommissie .

31.12.86 Publikatieblad vandeEuropeseGemeenschappen Nr.L385/45
GRAFIEK 17
BBPentewerkstelling indeGemeenschap (EUR-12 )(jaarlijkseprocentuele groeivoet )(')
(1)Dehorizontale lijnengevendegemiddelde jaarlijksegroeivoeten aanvoorelkeperiode.
Bron:EurostatendienstenvandeCommissie (1985—1987:Schattingen enramingenvandedienstenvandeCommissie ,oktober
1986).

Nr.L385/46 Publikatieblad vandeEuropeseGemeenschappen 31.12.86
GRAFIEK 18
Rentabiliteit (')engroeivandekapitaalvoorraad (2)indeGemeenschap (EUR-4)(3)
;')Netto-exploitatieoverschot tenopzichtevandebruto-kapitaalvoorraad tegenvervangingskosten .
i2)Bruto-kapitaalvoorraad tegenconstante prijzen(veranderingen in%perjaar).
(J)Duitsland ,Frankrijk ,ItaliëenhetVerenigdKoninkrijk .
Bron:Diensten vandeCommissie .

31.12.86 Publikatieblad vandeEuropeseGemeenschappen Nr.L385/47
GRAFIEK 19
Groeienbezettingsgraad vandekapitaalvoorraad (')(2)(Indexcijfer ,100=maximum vandeafgelopen
25jaar)
Duitsland Frankrijk
ItaliëVerenigdKoninkrijk
Groeivandcbruto-kapitaal voorraad .
\!Bezettingsgraad bepaaldopgrondvanenquêtegegevens metbetrekking totdeverwerkende nijverheid .
Bron:Diensten vandeCommissie .

Nr.L385/48 Publikatieblad vandeEuropeseGemeenschappen 31.12.86
Scenario'sopmiddellange termijnvandesamenwerkingsstrategie
Demogelijkeontwikkeling vandeGemeenschap wordtoptweemanierenweergegeven :enerzijdsmet
eenprojectieopmiddellange termijnopgrondvandehypothesedathethuidigebeleidonveranderd
wordtvoortgezet endatgeenwijzigingkomtindeeconomische gedragingen enanderzijdsmeteen
zeerschematische voorstelling vandesamenwerkingsstrategie .Dekwantitatieve invullingdient
slechtsterillustratieenmoetnietwordenbeschouwd alsformeledoelstelling vaneconomisch
beleid.
Descenario'swerdenberekendmethetmodelCOMPACT voordeGemeenschap vandeTien.Dit
modelisnaderbeschreven inEuropeseEconomienr.27.
Hypothesen voordeinternationale context
Voorhetreferentietraject envoordesamenwerkingsstrategie werduitgegaanvandehypothesedatde
aardolieprijs voorheteindvanhetdecennium weerzalgaanstijgen.Ditdoetderuilvoetmetongeveer
7%verslechteren voordejaren1987—1990.Voordewisselkoers wordtuitgegaanvanvrijwel
stabieledollar/Ecu-enyen/Ecu-koersen tenopzichtevanhungemiddelde van1986.
IndeVerenigdeStatenzalhetoverheidstekort geleidelijkwordenverlaagdvan3,4%vanhetBBPin
1986tot1%in1990.HetzalinJapanwordengestabiliseerd op0,5%vanhetBBPvanaf1987,nain
19861%tehebbenbedragen .DegroeizalindeVerenigdeStatengematigd (2,7%a2,8%gemiddeld
in1986—1990volgensdescenario's)zijnenvrijkrachtiginJapan(3,7%a3,8%voordezelfde
periode).
Eenscenarioterillustratievandesamenwerkingsstrategie
Hetscenariodatvoorditjaardesamenwerkingsstrategie illustreertlevertdezelfdegroeiopalsdie
welkewerdopgenomen inhetverslagvanhetvorigejaar(gemiddeld 3,5%voordejaren
1986—1990).Degroeivandenominalevraaginhetsamenwerkingsscenario wordtbijbenadering
gehandhaafd ophetniveauvanhetreferentietraject (6%ofietsmeer).Dezegroeiisvoldoende omde
werkloosheid terugtebrengenmet3,7procentpunten (vandeberoepsbevolking )van1986tot1990
enmaakthetmogelijkaanheteindvanhetdecennium dewerkgelegenheid metietsmeerdan1,5%
perjaartedoentoenemen .Decombinatie vaneconomische beleidsmaatregelen heefttotdoelonder
monetairestabiliteiteengrotereexpansiekracht vandeEuropeseeconomieën tebewerkstelligen door
maatregelen diezoweldeaanbodvoorwaarden alsdevraagbetreffen .
Voordestijgingvandereëleloonkosten perhoofdwerddezelfdehypothese alsvoorhetvorigjaar
aangehouden ,ditwilzeggeneenjaarstijging met1%(gemiddelde 1986—1990);hetverschilmetde
produktiviteitsstijging bedraagtgemiddeld perjaar1,3%.
Dezegematigde stijgingvandereëleloonkosten wordtbereiktmettweemiddelen :indeeersteplaats
eenmatigingvandereëlelonen(exclusiefsocialebijdragenvandewerkgevers ):evenalsinhetscenario
vanhetvorigejaarstijgenzijgemiddeld met1,1%indejaren1986totenmet1990;indetweede
plaatseenverlagingvandesocialebijdragen dietengoedekomtaanzowelwerkgevers als
werknemers .Gecumuleerd overvierjaar(1987—1990)bedraagtdeex-anteveronderstelde
vermindering vandesocialepremies 1%vanhetBBP.
Hetbegrotingsbeleid opmiddellange termijnwordtgekenmerkt dooreengeleidelijke verlagingvande
directebelastingen voorgezinshuishoudingen eneenverhogingvandeoverheidsinvesteringen .Deze
tweemaatregelen tezamenovervierjaarvertegenwoordigen elk1,2%vanhetBBP.Naastde
endogeneverlagingen vanbepaaldeoverdrachtsbetalingen (metnamewerkloosheidsuitkeringen )
werdverondersteld datdegeleidelijke verbetering vandeeconomische situatiezalleidentoteen
mindersterkestijgingvandeuitgavendierechtstreeks strekkentotverlichting vandearbeidsmarkt
(programma 'svervroegde uittreding ,bijvoorbeeld ).
Deduurzamevermindering vandeinflatie,deverbetering vandefinanciëlepositievandebedrijven—
waardoor dekapitaalmarkt ruimerwordt—eneenmonetairbeleid,datookalblijfthetgerichtop
stabiliteit ,definanciering vaneensnellerereëlegroeimogelijkmaakt,impliceren eenverlagingvande
nominalerenteoplangetermijn,metongeveer 3procentpunten van1986tot1990alsgemiddelde
voordeGemeenschap .Gemiddeld voordeperiodebedraagtdereëlerente3,6%.

31.12.86 Publikatieblad vandeEuropeseGemeenschappen Nr.L385/49
Tussen1987en1990bedragendebelastingverlagingen endeverhogingen vandeoverheidsuitgaven
opmiddellange termijngecumuleerd intotaal3,2%vanhetBBP.Dezeinvloedophetoverheidstekort
wordtvooreenbelangrijk deelgecompenseerd dooreensnellereeconomische groeieneen
vermindering vandesocialeuitkeringen .In1990isdeverhouding vanhetoverheidstekort ten
opzichtevanhetBBP0,5procentpunt lagerdanin1986.Dezeterugdringing isechterlangzamer dan
diewelkeisaangehouden indebasisprojectie .
Inhetsamenwerkingsscenario ishetsaldovandelopenderekeninggemiddeld van1986tot1990in
procenten vanhetBBP0,5puntlagerdanhetniveauvandebasisprojectie (0,1%vanhetBBPtegen
0,6%).Inpunt4.7wordteenvariantgegevenvanhetsamenwerkingsscenario waarinJapangeacht
wordteengroterebijdragetotdevermindering vandeonevenwichtigheden indewereldteleveren.In
datgevalgeeftdelopenderekeningvandeGemeenschap indejaren1986—1990eenverbetering met
0,3puntvanhetBBPtenopzichtevanhetsamenwerkingsscenario tezien.
Enkelebelangrijke macro-economische grootheden diedesamenwerkingsstrategie weergeven
Basiprojectie Samenwerkingsstrategie
2,7
3,3
6,0
0,7
2,0
3,0
3,i
1,9
-0,33,5
2.7
6,2
1,2
2.3
3.4
6.8
1,1
-1,3Gemiddelde jaarlijksegroei
1986—1990 ,in%
BBPnaarvolume
PrijzenvanhetBBP
Nominaal BBP
Werkgelegenheid
Produktiviteit
Particuliere consumptie
Investeringen
Reëlelonenperhoofd
Reëleloonkosten pereenheid
Gemiddelde jaarniveaus
1986—1990 ,in%
Kapitaalmarktrente (in%)
Saldolopenderekening
(in%vanhetBBP 0,66,3
0,1
Huidigniveau1986Niveauin1990rolgen:
samenwerkingsstrategie
Werkloosheid in%)
Overheidstekort (in%vanhetBBP)10,8
4,77,1
3,9
Aantekening :Decijfershebbenbetrekking opEUR-10,Hetvoornaamste verschilvoorhetcommunautaire gemiddelde EUR-12
betreftdewerkloosheid :198611,9%;1990S,2%.
Debovenvermelde cijferszijnberekendmeteenzeerschematisch modelenwordenslechts\ermeldterindicatievanmogelijkeorden
vangrootte .
4.BIJDRAGE VANDEBELEIDSVOERING TOTDESAMENWERKINGSSTRATEGIE
4.1.Monetaire richtsnoeren encoördinatieproblemen
DeLid-Staten vandeGemeenschap hebbenopnieuwvoor­
uitganggeboektbijdeconvergentie naareenmonetairbeleid,
waarbijgenoegruimtewordtgelatenvooreenreëlegroeiin
eenstabielmonetairklimaat .Demindersnellegroeivande
monetaire grootheden eneengrotereconvergentie daarvan
zijnonbetwistbaar hettekenvaneengroterecoherentie van
hetnationaalmonetairbeleid(tabel15).AanheteindvandejarenzeventignamindeGemeenschap deliquiditeitenmassa
inruimerezinjaarlijksnogmetcirca15%toe(EMS13%},
terwijlzijthansmetcirca9,5%toeneemt (EMSminderdan
7%),ennormalerwijze geenversnelling vandittempo
behoefttewordenverwacht .Hetmonetair beleidheeftaldus
eenbelangrijke bijdragegeleverdtotdevertraging vande
inflatieindeGemeenschap .Hetgemiddelde inflatiecijfer in
deGemeenschap zalditjaarop3,7%terugkunnenvallen,
terwijlhetin1980nog13%bedroeg .

Nr.L385/50 Publikatieblad vandeEuropeseGemeenschappen 31.12.86
althansopkortetermijn.Weliswaarwordtinhethuidigelage
inflatiecijfer deinflatietrend onderschat .Ditbetekentechter
nietdatdeLid-Staten alleopdezelfdewijzemoetenreageren
opdeingevoerde prijsstabiliteit .
Delandenwaarinhetinflatiepercentage endeinflatiever­
wachtingen zichreedsopeenlaagniveauhebbengestabili­
seerd,behoevenhunmonetairbeleid,datwasvastgesteld
voordatdeinvoerprijzen begonnentedalen,nietwezenlijkte
herzien.Alduszalhetmonetairbeleideenhogerereëlegroei
ondersteunen .Overigens vergteeninitiëleentijdelijke
afwijkingvandemonetairedoelstelling nietnoodzakelijker­
wijzeeencorrectie ,aangeziendeverwachtingen indergelijke
landendaardoornauwelijks zullenwordenbeïnvloed .Indien
dehuidigeomstandigheden inderdaadtoteenopstuwing van
detendensvandereëlegroeiin1987leiden,zouhetmonetair
beleiddaarmeerekeningmoetenhoudenbijdevaststelling
vandekwantitatieve monetaire doelstelling .Eenvandeeerstedoelstellingen vanhetmonetairbeleidishet
bereikenenhandhaven vaneenhogematevanmonetaire
stabiliteit ,hetgeenvolledigindelijnvandeSamenwerkings­
strategieligt.Demonetaire stabiliteit isbepalendvoorde
verwezenlijking vandeanderedoelstellingen vanhetecono­
mischbeleid.Doordeonzekerheden inzakedetoekomstige
koopkracht vanhetgeldteverminderen ,scheptzijgunstige
voorwaarden vooreencoöperatief gedragvandeeconomi­
schesubjectenenvermindert zijmetnamedebehoefteaan
indexeringsmechanismen .Zijverbetertzodoende devoor­
waardenvoordeaanpassing vanderelatieveprijzenen
draagtjuistdaardoorbijtoteendoeltreffende aanwending
vandeproduktiefactoren .
Hetformuleren vanhetmonetairbeleidopmiddellange
termijnmaakthetmogelijkdeverwachtingen duurzaam om
tebuigenindegewenstezin,zonderdebijdeinflatiebestrij­
dinggeboekteresultatenweerinhetgedingtebrengen .
Hetmonetairbeleiddientechternaarbehorenrekeningte
houdenmetdemogelijke reëlegroeimarge .Indienhet
expansietempo vanhetproduktiepotentieel tijdensdeuitvoe­
ringvandesamenwerkingsstrategie zouversnellen ,zouhet
monetairbeleiddienovereenkomstig moetenreageren .Ook
zouerbehoeftebestaanaanextraliquiditeiten indiende
aanhoudende zwaktevandeenergieprijzen hetproduktiepo­
tentieelzoudoentoenemen .Delandendieresultatenvanbetekenishebbenbehaaldbijde
inflatiebestrijding ,dochwierinflatiepercentage aanzienlijk
bovenhetcommunautair gemiddelde blijftliggen—bij
voorbeeld Italië—zoudenhetingevoerde stabiliteitsaandeel
moetenconsolideren ,waarvan hetinitiëleeffectalleen
betrekking heeftophetprijspeil,enmoetenpogendeinflatie
duurzaam teverminderen .Ditdoelkanwordenbereikt,mits
hetondubbelzinnig wordtaangekondigd enondersteund
doorgeloofwaardige monetaire maatregelen .Eenmonetair
beleiddatbeoogtdevergroting vandeliquiditeitenmassa te
matigenzougeenhindernisvormenvooreennieuwedaling
vanderentevoeten .Integendeel ,naarmate deinflatiever­
wachtingen zichneerwaarts stabiliseren zullenookdenomi­
naleenreëlerentevoeten oplangetermijndalen.Devaststelling vankwantitatieve doelstellingen voorde
liquiditeitenmassa ofdekredietverlening speeltsteedseen
belangrijke rolineenmonetairbeleidopmiddellange
termijn,datgebaseerd isopeengroteprijsstabiliteit .De
financiële innovaties ,detoenemende liberalisatie vande
kapitaalbewegingen ,destructurele wijzigingen vandegeld­
enkapitaalmarkten enhetwisselendgedragvandevraag
naargeldzijnsomsvanaanzienlijke invloedopdemonetaire
grootheden .Daarmeezalrekeningmoetenwordengehouden
bijdebeoordeling vandemonetaire ontwikkeling .De
aankondiging vaneenjaarlijksekwantitatieve monetaire
doelstelling zetdebakensuitvoorhetmonetairbeleid.De
werkgevers ,dewerknemersorganisaties enderegeringen
kunnenhunbesluitvorming dienovereenkomstig aanpassen .
Dooreenbetereinformatie vandeeconomische subjecten
verminderen devoorhetgeldaanbod vastgestelde doelstellin­
gendegevarenvoorwrijvingen envergemakkelijken zijde
onderlinge afstemming tussendesocialepartners .Delanden
dieslechtsovereenbeperktemargevooreenzelfstandig
monetairbeleidbeschikken enwierhoofddoelstelling de
stabilisatie vandewisselkoers vanhunvalutais,zouden
eveneensbaatvindenbijhetvoerenvaneenopdemiddel­
langetermijngerichtmonetairbeleidindegrotelanden,voor
zoverdewisselkoersspeculaties zichzoudenstabiliseren enzij
eengroteprijsstabiliteit zoudenkunneninvoerenenhandha­
ven.Tenslottemoetendelandenwaarhetinflatiecijfer thanslaag
isdochwaardeinflatieverwachtingen hogerliggendan
hetgeenhethuidigeprijsstijgingstempo impliceert —bij
voorbeeld Frankrijk —,zichhoudenaaneengematigde
vergroting vandeliquiditeitenmassa ,dieverenigbaar ismet
dedoelstelling vandereëlegroeiopmiddellange termijn .De
onlangsinFrankrijkwaargenomen afnemingenstabilisatie
vandecurvesvanderentevoeten ,meteendalingvande
langlopende rentemet3%envandekortlopende rentemet
2%tussenjanuarienaugustus1986,wijzenopeennieuwe
geloofwaardigheid vanhetmonetairbeleid.Destabilisatie
opeenlaagniveauvanderentevoeten isafhankelijk vandie
vandeinflatieverwachtingen .
Dehiervoorhetmonetair beleidaanbevolen oriëntatie
vereistechterdatoverwegingen vanconjuncturele aardnaar
hettweedeplanwordenverwezen ,indiendebereikte
vooruitgang naareenhogematevanprijsstabiliteit nietweer
ingevaarwilwordengebracht .Ookmagnietuithetoog
wordenverlorendateenopdemiddellange termijngericht
monetairbeleideveneensbijdraagttotdestabilisatie vande
conjunctuurcyclus .Ineenrecessiefase neemtdeliquiditeiten­
massarelatiefsnellertoedanhetBBP.Deliquiditeiten nemen
toe,dochzonderongunstige invloedopdeinflatieverwach­Voorshands isdeconjuncturele ontwikkeling indemeeste
Lid-Staten vrijwelgelijk:indemeestedoetzicheenfasevan
bescheiden herstelvoorenallelanden(behalveGriekenland )
voerendestabiliteit indankzijdesterkedalingvande
invoerprijzen .Totnogtoeisgeenenkeledreigingvaneen
nieuwesterketoeneming vandeinflatieaandedaggetreden ,

31.12.86 Publikatieblad vandeEuropeseGemeenschappen Nr.L385/51
tingen.Daarentegen leidtdevermindering vandeliquiditei­
tenineenexpansiefase toteenmatigingvandeinflatiever­
wachtingen ,dochzonderdeonaangename begeleidende
effectenvaneenstabilisatiebeleid .
Bijeenstelselvanflexibelewisselkoersen kanhetmonetair
beleidechtergeconfronteerd wordenmeteenconflicttussen
deinterneenexternevereisten .Hetmonetair beleidzou
derhalveeensoepelbeheerkunnenvereisenaandehandvan
dewisselkoersontwikkelingen buitendeGemeenschap ten
eindedaadwerkelijke storingentevoorkomen ,dieleidentot
distorsiesendieuiteindelijk deprioritaire doelstelling vande
monetaire stabiliteitingevaarbrengen .Eendergelijkereactie
zoudegekozenrichtsnoeren echternietfundamenteel inhet
gedingmoetenbrengen .
Denominalerentevoeten zijnindelaatstejareninEuropa
sterkgedaald .In1981beliephetgemiddelde nominale
rentepercentage opkortetermijn15%voordeGemeen­
schap,terwijlhetthansisteruggevallen tot8,8%,hetgeen
vrijwelovereenkomt methetgemiddelde percentage vande
jarenzeventig (tabel16).Verwachtwordtdatdedalingvan
derentevoeten zich—dochineenlangzamer tempo—inde
nabijetoekomst zalvoortzetten .Ondankshetbijdeinflatie­
bestrijding behaaldesucceswordendereëlerentevoeten op
langetermijnvoorhetogenbliknogalsbetrekkelijk hoog
beschouwd .Wathethuidigepeilvandereëlerentevoeten
betreftmoetechternietwordenvergetendatthanshet
inflatiepercentage inbepaaldelandenonderhetinflatieper­
centageopmiddellange termijnligtendathetniveauvande
reëlerentevoeten derhalvewordtoverschat .Telagereële
rentevoeten weerspiegelen nietvoldoende debetrekkelijke
kapitaalkrapte .Indejarenzeventigkwamenzijtotuitingin
eentegrotekapitaalintensiteit vandeproduktie ,hetgeen
wijstopdegebrekkige macro-economische verdeling van
betrekkelijk geringebesparingen eneenverslechtering vande
rentabiliteit impliceert .Bovendien ontmoedigen telagereële
rentevoeten debesparingen zodatdegrondslag vooreen
versnelling vandegroeiwordtweggenomen .Zoalsuit
grafiek20blijkt,komthetvoor1986voorziene niveauvan
dereëlerentevoeten vrijwelovereenmetdatvanheteindvan
dejarenzestig.Daarentegen ishetrendement opvasteactiva
nognietopditniveauteruggekomen .
Enerzijdszijnvoldoende hogereëlerentevoeten noodzakelijk
omeenverkeerde bestemming vandemiddelen tevoorko­
meneneendoorhetaanbodaangezwengelde groeite
handhaven ,diemeerarbeidsplaatsen schept.Anderzijds zou
hetzekergewenstzijndatzowreldenominale alsdereële
rentevoeten dalennaarmatedeinflatieverwachtingen zichop
eenlaagniveaustabiliseren endetotalebesparingen zich
herstellen .Eenopdemiddellange termijngerichtemonetaire
strategievormthetpassendemiddelom,opgezondegrond­
slagen,totdenagestreefde „organische "dalingvandereële
rentevoeten tekomen .
HetEMSheefteenbeslissende bijdragegeleverdtotde
convergentie vanhetmonetairbeleidendebestrijding vande
inflatiedoordedeelnemende landenteverplichten een
duidelijke wisselkoersdiscipline nateleven.Delandenmet
eenvrijsterkeinflatiehebbeneenzekerematevanprijssta­
biliteitkunneninvoerengedurende desteedslangereperiodes
vanstabielewisselkoersen ,waardoor hetdesinflatieproces is
versterkt .HetEMSheeftechteralleenaanstabiliteit kunnenwinnendooreenstriktenalevingvaneengemeenschappelijke
stabiliteitsdoelstelling .Dientengevolge isdegroterestabili­
teitvandewisselkoersen zoweldeoorzaakalshetgevolg
geweestvandegroterestabiliteit vanprijzenenkosten
binnenhetEMS.Deinaprilenaugustus1986plaatsgevon­
denherschikkingen vandewisselkoersen hebbengeenwijzi­
gingaangebracht indezefundamentele onderlinge afhanke­
lijkheid .
HetEMSblijftondanksalleseenstelselvanvastedoch
aanpasbare wisselkoersen .Bijeenonvolledige coördinatie
vanheteconomisch beleidmakendedantotstandkomende
verschillen bijdebelangrijkste determinanten vandewissel­
koersenperiodieke aanpassingen noodzakelijk ,docheen
beleidvandittypestaatinbeginselgeenuiteenlopende
economische tendensen vanafhetbegintoe.Indetoekomst
zaleennauwereintegratie vandekapitaalmarkten een
grotereenwenselijke liberalisatie vandekapitaalbewegingen
vereisen .Derentevoeten zijninhetkadervanhetEMSreeds
aanzienlijk nadertotelkaargekomen .Hetverschiltussende
DuitseenFranselange-termijnrente isinfeitenietmeerdan
2%sindsdeherschikking ,terwijlhetvoordien3%bedroeg .
OokinBelgiëisdelanglopende rentespectaculair
gedaald .
Deherschikking heeftderhalveconcretegevolgengehadvoor
derentevoeten .Devaluta'swaarvoor eenneerwaartse
herschikking werdvoorzien ,moestenweerstand biedenaan
deaanpassingsdruk dooroptrekking vanhunrentevoeten ,
waaruitwelblijktdatinlandenmetdesterksteuithollingvan
degeldwaarde hetuitstelvanherschikking eenbelangrijke
stabiliserende werkingheeftgehad.
Daaromvangrijkere kapitaalbewegingen moetenworden
verwacht ,vertegenwoordigt detoenemende liberalisatie van
hetkapitaalverkeer initieeleenmogelijkgevaarvoorde
stabiliteit vanhetEMS,datechtergeneutraliseerd kan
wordendooreengrotereconvergentie vanhetmonetair
beleidenvanhetalgemeeneconomisch beleid.Devoortzet­
tingvanhetprogramma voordeliberalisatie vanhet
kapitaalverkeer isderhalvenauwverbonden metdesterkere
integratievandeeconomieën vandeGemeenschap ende
ontwikkeling ophechtegrondslagen vanhetEuropees
Monetair Stelsel.
Eengroteremonetaire integratievergteenbeterecoördina­
tie.Ditgeldtvoorhetmonetairbeleidvanelklanddat
deelneemt aanhetEMS,dochookvoordeafstemming op
nationaal niveauvandeinstrumenten vanhetalgemeen
economisch beleid,diezodanigdienentewordengehanteerd
datzijhetstelselvanvastewisselkoersen nietingevaar
brengen .Vooralvanbetekenis isechterdateenopdeinterne
enexternestabiliteitgebaseerdmonetairbeleidwordtonder­
steunddoordebegrotingspolitiek eneenpassendeinkomens­
ontwikkeling .InhetkadervanhetEMSisdenoodzaaktot
coördinatie ,metnametussendegroteLid-Staten ,nog
dwingender geworden .Ineersteinstantiezaldeovereenstem­
mingoverdedoelstellingen vanhetstabiliteitsbeleid moeten
wordenversterkt .
Eengecoördineerd optredenophetgebiedvanhetmonetaire
beleidstaatechternietgelijkmeteenuniformbeleidinalle
Lid-Staten .Deproblemen zijnimmersinelklandanders,en
erzullenmetnameverschillende methoden moetenworden

Nr.L385/52 Publikatieblad vandeEuropeseGemeenschappen 31.12.86
aangewend omeeneindtemakenaanheternstigegebrekaan
convergentie vanhetbegrotingsbeleid endedaarmeesamen­
hangendedivergenties diemetbetrekking totdeinflatiever­
wachtingen zijnblijvenbestaan .Iederlandmoet,binnende
grenzenvanzijnmogelijkheden ,zoekennaardejuiste
beleidsdosering zodathijzichhetbestkanafstemmen ophet
gemeenschappelijke doelvaneenduurzame ,niet-inflatoire
enmeerwerkgelegenheidscheppende groei.
Bijdealgemeneoriëntatie vanhetmonetairbeleidvande
EMS-landen zaleveneensrekeningmoetenwordengehou­
denmetdeontwikkelingen buitenhetEMS.Naarmate de
economische convergentie endeliberalisatie vandekapitaal­
bewegingen groterzullenzijn,kandestabiliteitvanhetEMS
doorexterneeffectenminderwordenbedreigddaarhun
relatievebetekenisafneemtineengeïntegreerde monetaire
zone.Dekapitaalbewegingen tussendeEMS-zone ende
landendaarbuiten zulleneengeringergevaarinhoudenvoor
destabiliteitvanhetEMS,omdatdedeelnemende landener
ingelijkematemeetemakenzullenkrijgen.Inditopzichtis
deversterking vanderolvandeEcuvanbijzondere
betekenis .Inhetgevalvaneenvluchtuitdedollarzoueen
dergelijkeversterking hetmogelijkmakendateendeelvan
hetkapitaalterugvloeit naardeEcu,ennietgeïnvesteerd
wordtindeDuitsemark,zoalsdikwijlshetgevalisgeweest .
Geletopdeonzekerheden metbetrekking totdetoekomst
vandedollar,zoudezebetereintegratievanhetEuropees
beleidopmonetairgebiedenophetgebiedvandewissel­
koersenbijzondergewenstzijn,envoorEuropabovendien
hetvoordeelhebbendateenonderlingafgestemdoptredenword.tvergemakkelijkt methetoogophetopheffenvande
onevenwichtigheden inhetinternationale betalingsverkeer .
HetmonetairbeleidvandeGemeenschap zouzichmoeten
richtenopeenpassendefinanciering vandebeschikbare reële
groeunarge alsmedeophetbehoud,enzonodig,deverster­
kingvanderesultaten diebijhetstrevennaareenduurzame
vermindering vandeinflatietrend zijnbereikt.Totnogtoeis
haartaakvergemakkelijkt doordeexterneontwikkelingen .
Dedalingvandedollar,deinzakkingvandeaardolieprijzen
endedalingvandeAmerikaanse rentevoeten hebbende
margevooreenverlaging vandeEuropese rentevoeten
vergroot ,zondergevaarvooreennieuweinflatoiredruk.
Indiendedollarduidelijkzalblijvendalen,zouhetnoodza­
kelijkkunnenzijntoteenflexibelbeheervandeEuropese
rentevoeten tekomenteneindehethoofdtebiedenaande
gevarenvaneennieuwegeprononceerde depreciatie vande
dollarmetdeongunstige gevolgendiezulksopmiddelllange
termijnimpliceert .Hierbijdienteennieuweaccumulatie van
inflatoirwerkende factorenechterabsoluut teworden
voorkomen .Gebleken isdatvanhetEMSeenstabiliserende
werkinguitgaat.Debijdeconvergentie endeliberalisatie van
hetkapitaalverkeer geboektevooruitgang heeftdebehoefte
aaneennauwere coördinatie vanheteconomisch beleid
zowelopnationaalniveau—tussenhetmonetair ,budgettair
eninkomensbeleid —alstussendeLid-Staten nogversterkt .
Hetbijdeschepping vaneenzonevanmonetaire stabiliteit
behaaldesuccesverzachtdeweerslagvanexternefactorenen
vormteenbelangrijke voorwaarde vooreenverdereintegra­
tievandeEuropeseeconomieën .
TABEL 15
Mindersnelletoeneming enconvergentie vandegroeivandeliquiditeitenmassa
ui
1961/
19691970/
19771978 1979 1980 1981 1^82 1983 1984 1985 1986 198"
Gewogengemiddelde :II\
EUR 14,814,8 13.9 11,911,511,311,2 9,59,9 9,"7,4
EMS 11,714,013,812,9 9.78,79,510,2 8,47,76,95,6
Gemiddelde afwijking ten
opzichtevanhet
gemiddelde (x):
EUR 4,24,0
'3.9 4,1 4,12J3,63,04,44,22,6
EMS 2,13,44,24,0 3,42,52J3,5 3,13,2 1,5 1,2
Gemiddelde afwijking ten
opzichtevandekhinste
grootheid (1j:
EUR 6,510,2 9,0 6,67,3 4,85,8 5.55,04.43,8
EMS 4,85,29,2 8,14,44,4 3,4,84,42,8 1,62,0
''MGewogensomvandeabsoluteafwijkingen vaneenrefereiuiegrootheid .
Bron:Diensten vandeCommissie .

31.12.86 Publikatieblad vandeEuropeseGemeenschappen Nr.L385/53
TABEL 16
Ontwikkeling vanderentevoeten
In%;
1961/
19691970/
19771978 1979 1980 1981 1982 1983 1984 1985 1986
Nominale rentevoetenl l
opkortetermijn: iI
EUR-12 4,8 8,5 8,810,9 13,7 15,0 13,7 11,9 11,2 10,5 8,8
EMS 4,5 7,8 :6,9 9,812,2 14,0 11,8 8,9 9,0 8,3 6,3
Verenigde Staten 4,1 5,7 ;7,410,1 11,6 14,0 10,6 8,7 9,4 7,5 6,5
Japan— 8,0 5,1 5,810,7 7,4 6,8 6,5 6,3 6,5 5,3
Nominale rentevoeten l
oplangetermijn:l I
EUR-12 6,5 9,810,3 11,2 13,0 15,1 14,3 12,7 12,0 10,8 9,0
EMS 6,39,2 ;8,810,1 11,5 13,5 12,5 10,6 10,3 9,1 7,5
Verenigde Saten 4,6 6,5 7,9 8,710,8 12,9 12,2 10,8 12,0 10.8 8,1
Japan— 7,7 ;6,3 8,3 8,9 8,4 8,3 7,8 7,3 6,5 5,2
Reëlerentevoeten oplangelI\l
termijn(gecorrigeerd methetI II
prijsindexcijfer vanhetI II
BBP)H:I
EUR-12 2,4-0,3 0,1 0,4 0,1 4,2 3,7 4,4 5,7 4,8 2,6
EMS 2,30,4 j0,6 1,3 0,8 3,5 2,1 2,7 4,5 4,1 2,1
Verenigde Staten 1,60,3 !0,5 0,2 1,24,0 5,3 7,7 8,2 7,0 3,9
Japan—-1,0!1,7 5,7 6,1 5,7 6,6 7,1 6,75,2 3,9
{')Bijdedefinitievanreëlerentevoeten doenzichmethodologische problemen voor.Dezewordennoggroterwanneergroterewijzigingen vanderuilvoet,zoalsbij
voorbeeld in1986,demetingvandeinterneprijzentenopzichte vandeinflatietrend (alnaarindicatoren ,opwaartsofneerwaarts )beïnvloeden .Eenverbetering
vanderuilvoettendeertnaareenstijgingvandeprijzenvanhetBBP.
Bron:Diensten vandeCommissie .

Nr.L385/54 Publikatieblad vandeEuropeseGemeenschappen 31.12.86
GRAFIEK 20
Kapitaalrendement enrentevoeten indeGemeenschap
Index1960=100
(')Netto-exploitatieoverschot vanbedrijven (exclusiefwoningen )alsaandeelvandekapitaalvoorraad (EUR-4)(index100=
1960i .
(-')Rendement opoverheidsleningen nadeflatiemethetprijsindexcijfer vanhetBBP.
Bron:Diensten vandeCommissie .
4.2.Begrotingsoeleid
4.2.1.Begrotingstekorten ,overheidsschuld ,groeienwerk­
gelegenheid
Degroeiperspectieven indeGemeenschap kunnenworden
verbeterddooreengrotereevenwichtigheid vandeover­
heidsbegrotingen vandeLid-Staten .Devermindering vande
begrotingstekorten verliepoverhetgeheelin1986ietssneller
daninhetvoorafgaande jaar.VoordegeheleGemeenschap
(EUR-12 )ishetnetto-financieringstekort van5,1%vanhet
BBPin1985gedaaldtot4,7%in1986,terwijldeze
vermindering in1985slechtsdrietiendeprocentpunt hadbedragen (tabellen17en18).Devermindering vanhet
netto-financieringstekort washetgrootstinbepaaldelanden
meteenzeerhoogtekort(Griekenland enItalië)alsmedein
Denemarken ,waardebegroting in1986eenoverschot zal
vertonen .In1987zullendetekortenverderkunnenworden
verminderd .
Intalrijkelandenzijndezetekortreducties echterniet
voldoende omdestabilisatie mogelijktemakenennog
minderomdeverhouding vanhetoverheidstekort tothet
BBPteverbeteren .Voordejaren1986en1987tezamenzal
deoverheidsschuld ,uitgedrukt ineenpercentage vanhetBBP
indehelftvandeLid-Staten vandeGemeenschap (België,

31.12.86 Publikatieblad vandeEuropeseGemeenschappen Nr.L385/55
Spanje,Ierland,Italië,Nederland enPortugal-tabel19)
namelijkmet4procentpunten toenemen .Dezeontwikkeling
moetwordentoegeschreven aandeaanhoudend hogebegro­
tingstekorten .Inverschillende landenisderentelastminof
meerevenhoogalshettotaletekort.Indrielanden,
Duitsland ,Luxemburg envooralinDenemarken ,wordt
daarentegen eendalingvanhetrelatieveniveauvande
overheidsschuld verwacht .
Debegrotingstekorten dietotuitingkomenineenhoge
overheidsschuld hebben,macro-economisch gezien,twee
belangrijke gevolgen .Indeeersteplaatszullendeeconomi­
schesubjectenalleenbereidzijneentoenemend aandeelvan
hunactivatebeleggen inoverheidsleningen indienals
tegenprestatie steedshogerereëlerentevoeten wordengebo­
den.Voortsdoendergelijkebegrotingstekorten degevaren
vooreeninflatoirevergroting vandegeldschepping stijgen,
hetgeentoteenmeteenrisicopremie gelijktestellenverdere
toeneming vandereëlerentevoeten leidt.Wegenshethoge
niveauvandereëlerentevoeten wordendeparticuliere
investeringen alshetwareweggedrukt ,metdenegatieve
gevolgendaarvanvoordegroeiopmiddellange termijn.
Bijeenhoogniveauvanoverheidstekort enoverheidsschuld
hebbendenegatieveeffectendaarvanopmiddellange termijn
deoverhand enzoudendegevolgenvaneenvermindering
alleenmaargunstigkunnenzijn.Wellichtoverheersen op
kortetermijndenegatievegevolgenvandezeaanpassing voor
devraagwanneerinitieelgevaarbestaatvoorfinanciële
instabiliteit ,dochditzalvanvoorbijgaande aardzijn.De
Deenseervaringvandeafgelopenjarenishiereenvoorbeeld
van.
Daarentegen winnen,wanneerhetgevaarvoorfinanciële
instabiliteit beperktisendeverhouding vandeoverheids­
schuldtothetBBPreedsdaalt,denegatieveaspectenvande
budgettaire besnoeiing voordevraagaanbetekenis .Indienin
ditgevaltotbelastingverlaging wordtovergegaan enandere
maatregelen terbevordering vanhetaanbodwordengeno­
men,kandeinitiëleverslechtering vanhetbegrotingssaldo
althanstendelevrijsnelwordengecompenseerd .
Dientengevolge zou,teoordelennaarhetniveauvande
overheidsschuld enhettempowaarmeedezeindeafgelopen
jarenisgestegen ,eenaanzienlijke vermindering vanhet
begrotingstekort uitgedrukt inprocentvanhetBBPeen
prioritaire doelstelling moetenblijveninBelgië,Spanje,
Griekenland ,Ierland,ItaliëenPortugal .Overtuigende maat­
regelenvooreensaneringvandebegrotingopmiddellange
termijnzoudentezamenmeteendaadwerkelijke monetaire
stabilisatie eensterkevermindering vandenominaleende
reëlerentevoeten mogelijkmaken,zodatdebeperkingvande
essentiëlebegrotingsuitgaven tothetnoodzakelijk minimum
kanwordenbeperkt .
Hoeweldevermindering vandebegrotingstekorten onbe­
twistbaar eenprioriteitvormtvoorbijnadehelftvande
Lid-Stater .,vormtzijgeendoelstelling opzich,wanneerde
overheidsfinanciën voldoende gezondzijn.Eenbepaalde
matevanoverheidsschuld tenopzichtevanhetBBPis
namelijkverenigbaar methetfinancieelevenwicht opmid­
dellangetermijnvaneeneconomie ,enuitophetaanbodgeoriënteerde normatieve begrotingsbeginselen zoalsdievan
deRaadvanEconomische Deskundigen inDuitsland blijkt
bijvoorbeelddateenbepaaldejaarlijksetoeneming vande
overheidsschuld gerechtvaardigd is.DeRaadvanDeskundi­
genwaardeert voorDuitsland deze„gerechtvaardigde "toe­
nemingaandehandvandedefinitievan„overheidsfinan­
ciën"op1,5%vanhetproduktiepotentieel .
Bijdekeuzevaneenbegrotingsstrategie moetsteedsrekening
wordengehouden metaanbodenvraag.Onderdehuidige
omstandigheden bestaanergoederedenenomtekiezenvoor
eenversterking vanzowelhetaanbodalsvandevraag.De
voornaamste Lid-Staten diehunoverheidsschuld vrijwel
hebbengestabiliseerd zijnDuitsland ,Frankrijk enhetVer­
enigdKoninkrijk .InDuitslandkanzelfseenverlichting van
dedrukvandeoverheidsschuld vastgesteld worden.In
Frankrijk isdebestaande ruimtereedsaangewend .Voor
1987zijnreedsaanzienlijke belastingverlagingen voorzien
envoor1988zijnverdereverlagingen aangekondigd ,terwijl
hettekortinbeidejarenwordtverminderd .Naarmate de
expansieinhetbuitenland envooralindeGemeenschap
sterkeris,wordthetbegrotingsbeleid inFrankrijkvergemak­
kelijkt.InhetVerenigdKoninkrijk heeftderegeringinhaar
verklaring vanafgelopen herfstvoorzienineenverhoging
vandeopenbareuitgavenvanongeveer4,75miljardpondin
1987/1988.Ditbrengtmetzichdatdevoor1987/1988
voorzieneopenbareuitgaveninreëletermenongeveer2%
hogerzullenliggendanhetgeraamde resultaatvan1986/
1987.IndienaldusdeGemeenschapsstrategie doorzijn
toepassing degrondslag zouwordenvandeeconomische
actievoordegeheleGemeenschap ,zoudenenigevandeze
drielandeneennieuwecombinatie vanbelastingverlaging en
overheidsinvesteringen kunnenoverwegen ,dieperland
kunnenverschillen .Opredelijketermijnkanwordengere­
kendmeteengedeeltelijke compensatie doorextrainkom­
stenendoordevermindering vandecrisisuitgaven waartoe
eensterkeregroeizouleiden.
Debegrotingspolitiek moeteenhoofdrolspelenbijde
tenuitvoerlegging vandeSamenwerkingsstrategie .Deconso­
lidatievandebegrotingstekorten envandeoverheidsschuld
moeteenprioritaire doelstelling blijvenvoorbijnadehelft
vandeLid-Staten vandeGemeenschap .DeandereLid-Sta­
tendietezamenongeveertweederdedeelvanhetBBPvande
Gemeenschap vertegenwoordigen ,hebbenaanvaardbare
tekortenenbeschikken overeenzekeremargevoorrecht­
streeksegroeiondersteunende begrotingsmaatregelen .Deze
landenzoudenthanseensnellereenmeergecoördineerde
uitvoering vanbudgettaire actiesterversterking vanaanbod
envraagmoetenoverwegen .Devergroting vandebedrijvig­
heidindezelandenzaldeandereLid-Staten instaatstellen
eveneens dedoelstellingen vandebegrotingssanering te
bereikenbijeenhogerniveauvanbedrijvigheid enwerkge­
legenheid .
4.2.2.Overheidsuitgaven ,belastingen ,groeienwerk­
gelegenheid
Hetbegripvandebudgettaire „beleidsmarge "wordtsoms
teveelinverbandgebrachtmethetongetwijfeld belangrijke ,
dochnietteminpartiële,aspectvandebegrotingstekorten .

Nr.L385/56 Publikatieblad vandeEuropeseGemeenschappen 31.12.86
Wanneereenstrategievoormeergroeiopmiddellange
termijnmoetwordenvastgesteld ,zijnpeilenstructuurvan
belastingen enoverheidsuitgaven nogbelangrijker elemen­
ten.Opdezebeidegebiedenbeschikken allelandenvande
Gemeenschap inderdaadovereenzeerruime„beleidsmarge "
omindegewenstezinbeleidsmaatregelen tenemendieop
significante wijzekunnenbijdragentotdeverhogingvande
groeivoet opmiddellange termijnvandeproduktie ,de
investeringen ,clebesparingen endewerkgelegenheid .Een
belangrijk puntvandemaatschappelijke dialoogisde
totstandbrenging vaneenbredereconsensus overdewijze,
waaropkanwordenbijgedragen totdeverwezenlijking van
doelstellingen vandeSamenwerkingsstrategie dooreen
beïnvloeding vanniveauenstructuurvandeoverheidsuitga­
venendebelastingen .
Niveauenstructuurvandeoverheidsuitgaven .Eenonder­
verdelingnaardriegrotecategorieën vanoverheidsuitgaven
kandienstigzijn.
i)Deeerstecategorieomvatdeinfrastructuurinvesteringen
enbepaaldeandereinvesteringen ,metnameophetgebied
vanonderzoek enontwikkeling enonderwijs .Dezeinveste­
ringen,inruimerezin,kunnentendelewordengefinancierd
doordeparticuliere sector.Mitsdezeinvesteringsprogram ­
ma'sdoeltreffend wordenbeheerdendaarbijcriteriavaneen
hogeofvoldoende maatschappelijke rentabiliteit worden
gehanteerd ,isergeenenkeleredenomdezeuitgavenposten te
verminderen .Hetisvooreendynamische economienormaal
dateenaanzienlijk gedeeltevanhaarmiddelenbesteedwordt
aaninvesteringen vandittype,methogeofvoldoende
rentabiliteitspercentages .Deprogramma 'svooroverheidsin­
vesteringen zijndoordebegrotingsbeperkingen meerdan
proportioneel besnoeidenvan1975tot1985teruggebracht
van4tot2,5%vanhetBBP.Mitsefficiency-criteria worden
gehanteerd ,zoudendezeprogramma 'sthansoververschil­
lendejarenkunnenwordenontwikkeld inhetkadervande
Samenwerkingsstrategie .
Eenprogramma vangroteinfrastructuurwerken metinbe­
gripvanprojectenvancommunautair belang,zoalsuiteen­
gezetinheteconomisch jaarverslag vanhetvoorafgaande
jaar,kaneengoedonderdeel vormenvandezestrategie .
Dergelijke projectenvanEuropeesbelangzoudenkunnen
wordenondernomen doorengefinancierd onderverant­
woordelijkheid vandeparticuliere sector.Hetgaathiermet
nameomdevolgendeprojecten :
—deopzetvaneengrensoverschrijdend telecommunicatie­
net(circa3miljardEcu);
—drieverbindingsnetten -overdeweg,perspoorenover
debinnenwateren (20a25miljardEcu);
—deverbinding Parijs-Brussel-Keulen metsupersnelle trei­
nen(3miljardEcu);
—devasteverbinding onderhetKanaal(4miljardEcu).
Intotaalkanopmiddellange termijnwordengedachtaaneen
overvijfazevenjaarteverdeleninvesteringsvolume van30a
35miljardEcu.Bovendien kunnenoplangeretermijnandere
projectenwordenverwezenlijkt :autowegverbinding metdeScandinavische landenviaDenemarken endezeestraten van
deOostzee,verbinding Venetië-München ,getij-installaties
opdeSevern,eenbrugoverdeStraatvanMessina ,enz.
Dergelijke projectenzoudeneveneensmogelijkheden schep­
penvoornationaleopenbareinvesteringen opinfrastructuur­
gebied.Bovendien bestaanerindemeestelandeninveste­
ringsmogelijkheden opterreinenalsdestadsvernieuwing en
milieubescherming (waterzuivering ,enz.).Inbepaalde
regio's,metnameindenieuweLid-Staten ,moetdeinfra­
structuurdringendwordenverbeterd .Overhetgeheel
genomeniserderhalvegeengebrekaaninvesteringsprojecten
meteenvoldoende maatschappelijke rentabiliteit .Vooruit­
gangbijdebevordering vandezeprojectenzouinaanzien­
lijkemateenopnuttigewijzebijdragentotgroeien
werkgelegenheid .
Geziendenauwerelatiestussengroei,werkgelegenheid en
technologie hebbendemeesteoverheden debetekenis van
eendynamisch onderzoek -enontwikkelingsbeleid vooreen
krachtigereconomische groeierkend.Indezedientmetname
tewordengewezenopdetendenstothetgevenvanprioriteit
aandeonderzoekwerkzaamheden metbetrekking tot
geavanceerde technologieën teneindedeinnovatie eneen
betereaansluiting vanbasisonderzoek enindustriesteeds
meertebevorderen .DeEuropesesuccessenbijondernemin­
genalsAirbus,Ariane,Jet,EspritenBritebenadrukken de
waardeendedoeltreffendheid vanhetO&O-potentieel van
Europa .Bovendien zijnzijeenvoorbeeld vandeverschillen­
definancieringsmogelijkheden viaEuropeseprogramma 'sen
eenfinanciëledeelneming vanhetpreconcurrentieel indus­
trieelonderzoek .DeGemeenschap heeftkaderpro­
gramma'sopgesteldomeengrotereefficiencyvandecom­
munautaire onderzoekprogramma 'stebewerkstelligen .Bo­
vendienmoetwordengewezenophetEureka-initiatief
waarinhetstrevenvanderegeringentotuitingkomtnieuwe
samenwerkingsmogelijkheden opfinancieel eneconomisch
gebiedophetvlakvandeEuropeseindustriële samenwerking
tevinden .
Naastdeinfrastructuurinvesteringen dientdestaateen
wezenlijke roltespelenbijdeverbetering vanhetmenselijk
potentieeldooreenberoepsopleiding envoortgezette oplei­
ding.Ookdaarzoueennauwesamenwerking tussende
overheden endebetrokken partijenhetmogelijkmoeten
makendepassendefinancieringsvormen tevinden,rekening
houdendmetdemogelijkheden envoordelen dieeenieder
dooreenbetereberoepsbekwaamheid wordengeboden (zie
ookpunt4.3.2).
ii)Eentweedecategorieisdievandegangbareopenbare
diensten ,zoalsgezondheidszorg enpensioenverzekering .Uit
maatschappelijk oogpuntiseenhogematevanspreidingvan
dezedienstengewenst .Grotebeheersproblemen doenzich
inderdaadvoorenermoet—economisch gesproken —een
redelijkedisciplinegehandhaafd worden,geletopdeomstan­
digheiddatdeverzoeken omuitbreiding vandezeprogram­
ma'sdeeconomische capaciteittebovenkunnengaan.Bijde
organisatie vandezeprogramma 'svormtdeverdelingtussen
deopenbareendeparticuliere sectoreveneenseenbelangrijk
vraagstuk ,zowelomredenenvanbeheersefficiency alsvan
socialerechtvaardigheid .Demogelijkheid vaneengedeelte­
lijkeprivatisering vangezondheids -enbejaardenzorg moet
echtermetuiterstevoorzichtigheid wordenbestudeerd .Met
namedienttewordenaangetekend datdeoverdracht van

31.12.86 Publikatieblad vandeEuropeseGemeenschappen Nr.L385/57
dezesocialelastenaanparticuliere verzekeringsstelsels de
kostendaarvannietnoodzakelijkerwijze doetverminderen .
Zozoudevermindering vandesocialelastengecompenseerd
kunnenwordendoorhogeresocialezekerheidsbijdragen ,die
zoudenwordenuitgekeerd aanparticuliere organismen enop
dezelfdewijzewordengeïnddoordewerkgevers .Deweer­
slagopdetotaleloonkosten enopdelooneisenzouderhalve
nietzeersignificant zijn.Perslotvanrekeningmoetendeze
programma 'sopredelijkeconomische wijzeworden
beheerd ,dochmogenzijnietwordenontmanteld .
iii)Eenderdecategorie isdievandesocialeuitkeringen die
wordenbetaaldwegensdeslechtewerkingvanhetecono­
mischstelsel.Dewerkloosheidsuitkeringen zijnhierhetbeste
voorbeeld van,althansboveneenbepaaldminimumwerk­
loosheidspeil .Dezecategorie „voorkoombare "overheidsuit­
gavenisinfeiteechterveelgroter,omdatzijeveneensde
aanvullende gezinsbijslagen tenbehoevevanwerklozen ,de
omvangrijke programma 'svoorvervroegde pensionering en,
intalrijkelanden,deinvaliditeitspensioensprogramma 's
omvattendiezijnuitgebreidtotpersonendieinhetgeheel
nietofslechtslichtarbeidsongeschikt zijn.Hettotaalvan
deze„voorkoombare "overheidsuitgaven isindeafgelopen
vijftienjaarindeGemeenschap metgemiddeld tenminste
5%vanhetBBPtoegenomen .Intermenvaneenverzwaring
vandesocialelastenvertegenwoordigen dezepostenonge­
veer10%vandeloonkosten ,hetgeenkennelijkenormisin
hetlichtvandediscussieoverheteconomisch gerechtvaar­
digdeniveauvandearbeidskosten .
Detenuitvoerlegging vandeSamenwerkingsstrategie zouhet
mogelijkmoetenmakendedeugdelijkheid vandergelijke
programma 'steheroverwegen ,naarmate dewerkgelegen­
heidsvooruitzichten verbeteren .Zozouden—meteerbiedi­
gingvandeverkregen rechtenvanpersonen diereeds
vervroegd zijngepensioneerd —inhetkadervaneenbeleid
datbeoogtdedeelnemingsgraad vandebevolking diebinnen
deproduktieve leeftijdsgroep valtteverhogenendewerk­
loosheidwegtewerken—decriteriakunnenworden
heroverwogen ,diegeldenbijhetinaanmerking komenvoor
bepaaldespecialevervroegde uittredingsprogramma 's.Der­
gelijkeinitiatieven zijnintalrijkelandeninstudie,zoalsItalië
enNederland ,waarvervroegde uittredingsprogramma 'sten
behoevevanpersonen indeproduktieve leeftijdsgroep zijn
uitgebreidtotmeerdan10%vandeberoepsbevolking .Ook
inanderelandenhebbensoortgelijke uitgaventoteen
toeneming vandesocialeheffingengeleid,dieheeftbijgedra­
gentoteenafremming vandewerkgelegenheid .Eenvermin­
deringvandeoverheidsuitgaven ensocialeheffingen indeze
zinzouderhalveeenintegrerend deelkunnenvormenvaneen
nieuwe„heilzamecirkel"vanschepping vanarbeidsplaatsen
envermindering vanbelastingen .Overigens kaneengrotere
doeltreffendheid vandezesocialeuitgavenwordenbereikt
indienzijstrekkentotverruiming vandearbeidsmogelijkhe ­
denvoordegenenvoorwiedergelijke programma 'szijn
bestemd .
Mogelijkheden voorbelastingherziening .Dehoofddoelstel­
lingenvanheteconomisch beleidtenbehoevevaneen
herziening vanniveausenstructuurvandebelastingheffing
liggenopdeviervolgendeterreinen :a)devraagnaararbeid,
b)hetaanbodvanarbeid,c)hetniveauvandebesparingen en
derhalvevandeaccumulatie vankapitaalend)dedoeltref­
fendebestemming vandemiddelen .Belastingheffing ,loonkosten envraagnaararbeid .Hetis
waarschijnlijk dateengrootdeelvandedoordewerknemers
gedragenfiscaleensocialelastendoorwerkt indeloonko­
sten,waardoor dezekunnenwordenverhoogd .Daareen
dergelijkeontwikkeling inhetalgemeentendeerttotafrem­
mingvandevraagnaararbeidbijdebedrijven ,zalde
werkgelegenheid indeparticuliere sectorwordenontmoe­
digdenzaldeeconomische groeiverzwakken ,zodatmaat­
regelentervermindering vandebovengenoemde socialeen
fiscalelastenvanbelangzijn.
Belastingheffing enarbeidsaanbod .Hogemarginale belas­
tingtarieven kunnendebereidheid totarbeidafremmen en
daardoordegrondslagen vandeeconomische groeiverzwak­
ken.
Belastingheffing ,beschikbaar inkomenengezinsbesparin­
gen.Ookanderefactorenhebbenindirectegevolgenvoorde
werkgelegenheid doorontmoediging vandebesparingen en
derhalvevandeaccumulatie vankapitaal .Eenzwaardere
belastingheffing opdegezinsinkomens verminden het
beschikbaar inkomendaarvanenhunbesparingen .Indiende
staateengrotergedeeltevanzijnontvangsten ,naoverdrach­
ten,consumptief aanwendt dandegezinnen,neemtde
nationalespaarquote af.
Belastingheffing enbestemming vandemiddelen .Indien
voortalrijkeinkomens -ofuitgavencategorieën belasting­
vrijstellingen gelden,zullenzichdistorsiesvoordoen bijde
bestemming vandemiddelen ,waarvandegemiddelde
produktiviteit zalverminderen .Inditgevalzullendeinhet
algemeen vantoepassing zijndebelastingtarieven hoger
moetenzijn,hetgeen,zoalsgezien,negatievegevolgenzal
hebbenvoordearbeidsbereidheid ,dewerkgelegenheid ,de
besparingen endeinvesteringen .Uitdienhoofdemoet
wordennagegaanofelkebestaande belastingvrijstelling nog
economisch ofsociaalgeheelgerechtvaardigd is,rekening
houdendmethetfeitdatdeafschaffing ervanhetmogelijk
zoumakendebelastinggrondslag uittebreidenendetarieven
vanhetgemeenschappelijk stelselnaarevenredigheid te
verlagen .Dezeredenenhebbentengrondslag gelegenaande
recenteverlaging vantarievenenvrijstellingen vande
inkomstenbelasting indeVerenigde Staten.
IndeGemeenschap dienennogverschillende plannenvoor
belastingherzieningen tewordengenoemd .
Intalrijkelandenwordenthansdeniveausvanvennoot­
schapsbelasting verminderd (VerenigdKoninkrijk ,Frank­
rijk,Nederland ,BelgiëenLuxemburg ),metgedeeltelijke
compensering vandezeverlagingdooreenvermindering van
deafschrijvingsmogelijkheden .Bepaaldelandenzijnvoorne­
mensandereondernemingsbelastingen teverminderen ofop
teheffen,dienietopdewinstengehevenworden,zoalsde
belastingophetmaatschappelijk kapitaalinDuitsland ,de
beroepsbelasting inFrankrijk endehandelsbelasting in
Duitsland .
Watdebelastingophetinkomenvannatuurlijke personen
betreftzijnFrankrijk ,Duitsland enhetVerenigdKoninkrijk
overgegaan toteengeleidelijke vermindering vandehoge

Nr.L385/58 Publikatieblad vandeEuropeseGemeenschappen 31.12.86
marginaletarieven ,dietendelegefinancierd wordtdooreen
uitbreiding vandebelastinggrondslag (VerenigdKoninkrijk )
entendeledooralgemene budgettaire besparingen .In
Frankrijk ,Duitsland enhetVerenigdKoninkrijk vormen
nieuweverminderingen vandeinkomstenbelasting eender
voornaamste doelstellingen vandeoverheidindekomende
jaren.
Bijdedalingvandeprijzenvanaardolieprodukten hebben
talrijkelandendeverbruiksbelastingen opaardoliever­
hoogd,dikwijlsteneindehuntekortteverminderen (Dene­
marken,Spanje,Griekenland ,Italië,IerlandenPortugal).
Devoorstellen vandeCommissie ophetgebiedvande
harmonisatie vandewetgevingen inzakeindirectebelastin­
genzoudeneveneenstoteenwijzigingvandestructuurvande
verplichte heffingen inbepaaldelandenkunnenleiden.Specifieke maatregelen metbetrekking totniveauenstruc­
tuurvandeoverheidsuitgaven endebelastingen zoudensterk
kunnenbijdragentotdetenuitvoerlegging vandeSamen­
werkingsstrategie .Overheidsinvesteringen meteenvoldoen­
desociaalrendement zoudenthanskunnenwordenvergroot ,
hetgeeneveneenstengoedezoukomenaandeontwikkeling
vanhetproduktiepotentieel endeparticuliere investeringen .
Desocialeheffingenzoudenopmiddellange termijnmoeten
wordenverminderd .Deverbetering vangroeienwerkgele­
genheidkanmetdedaaruitresulterende toeneming vande
overheidsontvangsten enbesparingen bijdeoverdrachtsuit­
gaveneen„heilzamecirkel"scheppen .Bijdebelastingher­
vormingen zoumenzicheveneensmoetenrichtenopde
vermindering vandetarievenvandeinkomstenbelasting ,op
dewijzigingvandestructuurvandebelastingheffing ineen
voordewerkgelegenheid gunstigerzinenopdebevordering
vanhetnadertotelkaarbrengenvandeindirectebelastingen
indeGemeenschap .
IABLI !7
Ontvangsten enuitgavenvandeoverheid('),EUR-12I InmiljardKKS In%vanhetBBP Mutaties in%
1985 1986(2)1984 1985 1986!-)1987(2)1985 1986(2)198"
Indirectebelastingen 517,3 568,3 13,5 13,3 13,4 13,5 7,4 9,9 6,8
Directebelastingen 497,0 526,9 12,7 12,8 12,5 12,4 9,7 6,0 6,2
Ontvangen sociale-zekerheidsbijdragen 589;1 631,8 15,2 15,2 14,9 14,9 8,1 7,2 6,1
Totaalbelastingen ensociale-zeker­
heidsbijdragen 1603,4 1727,0 41,3 41,3 40,8 40,8 8,4 7,7 6,3
Anderelopendeont\angsten 148,4 152,4 3,7 3,8 3,6 3,3 12,3 2,7-3,3
Totaallopendeontvangsten 1751,8 1879,4 45.0 45,1 44,4 44,1 8,7 7,3 5,6
Lopendeoverdrachten opkasbasis 877,8 933,4 22,8 22,6 22,1 21,7 7,5 6,3 4,4
Effectieve rentenopkasbasis 198,7 217,1 4,9 5,1 5,1 5,0 12,3 9,3 2,7'
Overheidsconsumptie 722,6 770,1 18,8 18,6 18,2 18,0 7,6 6,6 5,1
Totaallopendebestedingen 1799,0 1920,7 46,5 46,3 45,4 44,6 8,1 6,8 4,5
Brutobesparingen -47,3-41,2-1,5-1,2-1,0-0,5— — —
Netto-kapitaaloverdrachten 45,5 41,5 1,1 1,2 1,0 0,9 17,1'-8,8-4,5
Bruto-investeringen invasteactiva 107,3 114,8 2,8 2,8 2,7 2,7 7,7 7,0 6,0
Financieringscapaciteit (+)
of-tekort(-) -200,0-197,5-5,4-5,1-4,7-4,1—
p.m.:nominaal BBP 3882,2 4225,8100,0 100,0 100,0 100,0 8,6 8,9 6,4
('fDefinitievannationalerekeningen ,metuitzondering vanleningen ,voorschotten endeelneming .
(2;Vooruitzichten .
Bron:Diensten vandeCommissie .

31.12.86 Publikatieblad vandeEuropeseGemeenschappen Nr.L385/59
TABEL 18
Financieringstekort (-)of-capaciteit (+)vandeoverheid
(In%vanhetBBP
1970 1973 1981 1982 1983 1984 1985(')1986(>}1987(')
België -22-3,3-12,6-11.1-11,7-9,5-8,4-8,0-6,2
Denemarken 4,1 5,2-~,1-9,3-7,3-4,2-1,9 2,8 2,8
Duitsland 0,2 1,2-3,9-3,4-2,5-J'9-1,1-0,9-0,7
Griekenland — —-10,6-9,4-8,9-10,1-13,9-10,6-7,1
Spanje 0,7 1,1-3,0-5,8-5,4-5,0;-6,2-4,9-4,4
Frankrijk 0,9 0,9-1,8-2,5-3,2-2,9-2,6-2,9-2,6
Ierland — —-15,8-14,2-11,8-9,8-11,6-10,7-9,9
Italië -3,5-7,0-11,7-12,7-12,4-13,0-14,0'-12,7-11,0
Luxemburg 2,7 3,3-2,3-1,3-0,8 1,5 4,13,72,6
Nederland -1,2 1,0-5,2-7,1-6,5-6,2-5,1-5,5-6,6
Portugal— —-10,1-8,8-7,1-7,7-11,2-8,0-7,5
Verenigd
Koninkrijk 3,0-2,7-2,7-2,4-3,7-3,9-2,8-2,9-2,5
EUR-12 0,3P)1,0(2)-5,4-5,6-5,5-5,4-5,1-4,7-4,1
(1)Ramingen eneconomische vooruitzichten vandedienstenvandeCommissie (oktober1986).
•2)Metuitzondering vanGriekenland ,IerlandenPortugal .
TABEL 19
Overheidsschuld (2)
fin%vanhetBBP
1973 1981 1982■
1983 1984 1985''}1986(')1987(')
België(3) 63,2 88,1 96,1 105,1 111,6 118,3 121,9 125,6
Denemarken 5,043,6 52,7 62,7 67,6 66,3 62,1 57,6
Duitsland 18,6 36,4 39,5 41,7 42.0 42,7 41,9 41,7
Griekenland (")— 33,0 36,7 41,4 49.9 56,8 58.4 61,2
Spanje— 21,0 26,2 32,1 39.3 46,3 48,8 52,5
Frankrijk 25,1 26,0 29,1 30,/29,3 31,8 34,0 35,0
Ierland (4) 65,5 89,8 96,6 107,7 113,6 115,7 119,1 124,8
Italië 62,5 73,2 80,0 87,6 94,5 103,0 106,3 108,1
Luxemburg 20,5 14,0 14,4 14,8 14,8 14,5 13.8 12,8
Nederland () 43,4 50,3 55,6 62,3 67,0 70,6 76,3 82,9
Portugal— 59,0 62,2 70,9 75.7 81,2 81,5 85,2
Verenigd
Koninkrijk (') 63,3 51,1 57,7|57,4 58,7 56,9 57,9 58,0
EUR-12 40,3(6)45,0 49,8 53,5 56,0 58,9 60,3 61,8
(')Ramingen envooruitzichten vandedienstenvandeCommissie opbasisvandeeconomische begrotingen \anoktober
1986.
(2)TotaleoverheidexclusiefBelgië,Griekenland ,IerlandenNederland .
(3)Totaleoverheidexclusiefdienstenvoorsocialezekerheid .
(4)Cenraleoverheid .
(5)Nominale schuldpositie .
(6)ExclusiefGriekenland ,SpanjeenPortugal .
Bron:Eurostdt endiensten vandeCommissie .

Nr.L385/60 Publikatieblad vandeEuropeseGemeenschappen 31.12.86
TABEL20
Ontwikkeling vandesociale-zekerheidsuitgaven vandeoverheid
fin%vanhetBBPiIBelgiëDene­
markenDuitsland Frankrijk 'Ierland ItaliëLuxem­
burgNederlandVerenigd
KoninkrijkEUR-8(')
1970:
Ziekte
Invaliditeit +arbeidsongevallen
Pensioenen
Moederschap +gezin
Werkloosheid
Andere3,8
2,2
7,1
3,5
0,6
0,05,6
2,7
6,9
2,7
0,4
0,15,7
2,6
9,4
2,1
0,1
0,34,9
1,8
7,5
3,1
0,3
0,04,1
1,3
4,6
2,3
0,4
0,1—2.7
2,9
7.8
1,8
0,0
0,05,7
3,1
7,7
2,6
0,6
0,83,9
1,2
6,7
1,5
0,3
0,15.0
2.1
7,9
2,3
0,3
0,2
Totaal 17,4 19,020,7 18,2 13,3—15,419,0 13,8 18,0
1983:
Ziekte
Invaliditeit +arbeidsongevallen
Pensioenen
Moederschap +gezin
Werkloosheid
Andere6,5
3,3
11,5
3,0
4,2
0,57,1
2,6
10,4
3,1
4,1
1,17,5
3,1
12,1
2,0
2,0
0,66,8
2,3
11,2
3,1
2,7
0,28,4
7,4
3,15,7
5,4
11,5
2,0
0,8
0,011,1
12,0
1,2
0,0
0,88,4
6,4
10,3
2,7
4,2
0,04.7
2,2
9,8
2,8
2,3
0,36,7
2,9
11,1
2,6
2,5
0,4
Totaal 29,5 30,127,827,4 23,2 25,525,532,7 23,1 27,0
Groei1970totenmet1983:
Ziekte
Invaliditeit +arbeidsongevallen
Pensioenen
Moederschap +ge/in
Werkloosheid
Andere2,7
1,1
4,4
-0,5
3,6
0,51,5
-0,1
3,5
0,4
3,7
1,01,8
0,5
2,7
-0,1
1,9
0,31,9
0,5
3,7
0,0
2,4
0,24,3
2,8
3,08,4
4,2
-0,6
0,0
0,82,7
3,3
2,6
0,1
3,6
-0,80,8
1,0
3,1
1,3
2,0
0,21,7
0,8
3,1
0,2
2,3
0,2
Totaal 12,1 11,1 7,19,29,9—10,1 13,7 9,3 9,0
(')Exclusief Italië.
Bron:Eurostat ,„Europees Stelselvandestatistieken vandesocialezekerheid".
NB:Decijferszijnniervergelijkbaar aangeziendeuitkeringen vanuiteenlopende aardzijn.Hetrelatiefgewichtvandeopenbareenparticuliere sectorbijbepaalde
uitgavenposten (gezondheidszorg ,pensioenvoorzieningen )looptvanlandtotlandaanzienlijk uiteen.
4.3.Lonenenarbeidsmarkt
4.3.1.Inkomens enloonkosten
DeSamenwerkingsstrategie steltvoordatdesocialepartners
toteenovereenkomst komenovereenontwikkeling vande
loonkosten diesamengaat meteenbelangrijke toenamevan
dewerkgelegenheid .HetscenariovandeSamenwerkings­
strategievoorziervoordeperiode1986—1990ineen
gematigde stijgingvandereëlelonenvan1,1%perjaar,
waarbijvoor„lonen"eendefinitiewordtgehanteerd die
ongeveerdezelfdeisalsdiewelkeinhetalgemeentijdensde
loononderhandelingen wordtgebruikt ,namelijkdelonen
zonderdesocialelastenvandewerkgever .Naastheteffect
vandezematigestijgingkomtdatvaneenzekereverlaging
vandesocialebijdragenvandewerknemer .Indegenoemde
periodezoudegemiddelde produktiviteitsverhoging per
hoofd2,3%bedragen .Dankzijeenevenredige verlagingvandesocialelastenvandewerknemers endedirectebelastingen
alsmededeveranderingen vanderuilvoetzoudekoopkracht
vanhetnettoloonindeperiode1986—1990gemiddeld iets
snellerkunnenstijgen.
Dezeontwikkeling vandetotaleloonkosten endetotale
netto-looninkomens verdientdeinstemming vanzowelde
werkgevers alsdewerknemers ,wantzijzalleidentotveel
betereresultatenophetgebiedvandewerkgelegenheid en
eenrentabiliteitsverbetering inhetbedrijfsleven ,alsooktot
eenmatigereëleloonsverhoging voordewerknemers .
Sederthetbeginvandejarentachtigzijninallelanden
vorderingen gemaaktbijdematigingvandereëleloonstij­
gingeninverhouding totdeproduktiviteitsverhogingen .De
winstenzijndaardoorverbeterd .Deresultaten verschilden in
dejaren1981—1985echtersterkvanLid-StaattotLid-Staat
(zietabel21).

31.12.86 Publikatieblad vandeEuropeseGemeenschappen Nr.L385/61
vaneenbevredigende reëleloonontwikkeling .Deinspannin­
gendiedelaatstejarenzijngedaanomdeindexeringsme­
chanismen teversoepelen zoudeneveneensmoetenworden
voortgezet .Hethuidigeklimaatvanstabiliteit zaldat
ongetwijfeld vergemakkelijken .In1986zalechtereenmeerconvergente ontwikkeling
wordenbereikt.Deverbetering vanderuilvoetheeftlanden
alsBelgië,Frankrijk enItalië,dietotin1985minder
vooruitgang hebbengeboekt,instaatgesteldditjaareen
belangrijke verbetering vanderentabiliteit inhetbedrijfsle­
venteverwezenlijken .VoorBelgiëkanditverklaardworden
doorhetbestaanvanvrijstarreindexeringsmechanismen ,
waardoor devermindering vandeinflatieautomatisch haar
terugslagheeftopdenominalelonen.InFrankrijk isinhet
kadervandecontractuele loonpolitiek ,dieeenaanpassing
voorafvandenominalelonenaanhetstreefcijfer inzake
prijsstijgingen beoogt,rekeninggehoudenmetdeverminde­
ringvandeinflatie,diesnellerverliepdanverwachtwas.Ookmoetiniederlandeenzekeresoepelheid indeloonvor­
mingopregionaal vlakinachtwordengenomen .De
toegenomen socialeeneconomische cohesieindeGemeen­
schapmaakthetnoodzakelijk datderegionalewerkloos­
heidspercentages convergeren naareenlagerniveauzonder
eenontvolking vandearmsteregio's.
Totdeverwezenlijking vanditdoelkanenmoetworden
bijgedragen dooroverdrachten vanmiddelen doorde
Lid-Staten ofdeGemeenschap .Dezekunnenechterslechts
echtdoeltreffend zijnalszijwordenaangevuld metparticu­
lierkapitaaldatdooreenrentabiliteit wordtaangetrokken
dietenminsteevenhoogisalsindemeerwelvarende
regio's.Slechtsinvijflanden—België,Griekenland ,Spanje,Frank­
rijkenItalië—zaldestijgingvandereëleloonkosten per
hoofdin19871%ofietsminderzijn.Indelaatstedrie
landenlijkteenlagerestijgingvandereëleloonkosten danhet
gemiddelde vandeGemeenschap trouwensgerechtvaardigd
geletophetthansnogzwakkeherstelvandewerkgelegen­
heidenhetzeerhogepeilvandewerkloosheid .Ditgeldtook
voorBelgiëenPortugal,waardereëleloonkosten perhoofd
vermoedelijk metbijna1%zullenstijgen.
Tenslottemoetdegematigde verhoging vandereële
loonkosten perhoofdwordenveralgemeend enaanalle
sectorenenondernemingen tengoedekomen .IndeanderelandenvandeGemeenschap wordteenstijging
vandereëleloonkosten perhoofdvan2tot3%verwacht (zie
tabel22).Indielandenzoudendesocialepartnerstijdensde
loononderhandelingen rekeningdienentehoudenmetde
ontwikkeling vandewerkgelegenheid endewerkloosheid .
ZomagindeBondsrepubliek Duitsland ,methaarrelatief
geringewerkloosheid envrijsnellestijgingvanderentabili­
teit,deombuiging vandeloonkosten minderingrijpend zijn.
InhetVerenigdKoninkrijk daarentegen ishetprobleemvan
desnellereëleloonstijgingen ondankseenhogewerkloosheid
bijzonderacuut.Inditverbandmoetendeproduktiviteitswinsten vande
meestrendabele sectorenvooralwordengebruiktomhet
concurrentievermogen enderentabiliteit vandeeconomiete
verbeteren eninminderematevoorhetoptrekken vande
lonenbovenhetgemiddelde indezesectoren .Daardoor
zoudendesectorenmetgeringereproduktiviteitswinsten een
groterespeelruimte krijgen,diezijdankunnengebruiken om
werkgelegenheid tescheppen .
Deeistotloonmatiging betekentvoordesocialepartnerseen
groteverantwoordelijkheid .Deloonvorming vindtinieder
landvolgenstraditionele procedures plaats,dievaaksedert
langbeproefdzijn.Zonderietsaandieprocedures aftewillen
doenmoettochopenkelebeginselen wordengewezen :Hetkanechternuttigzijnindeondernemingen eenzekere
conjuncturele soepelheid oploongebied instandtehouden.
Dittegenwicht isvaaknoodzakelijk voordestabiliteitvande
werkgelegenheid intijdenvanconjuncturele vraag-ofprijs­
schommelingen .Eentechniekdiedaarbijkanworden
gebruiktisbijvoorbeeld hetverdelenvandelonenineenvast
gedeelteeneenaandebedrijfswinst gekoppeld gedeelte ,
hetgeenoverigensookkanbijdragentotdeverbetering van
demotivatie vandewerknemers .Eendergelijke soepelheid
kandebestaande ondernemingen tevensdenodigespeel­
ruimteopleveren voorherstructureringsmaatregelen met
behoudvaneenbepaaldwerkgelegenheidsniveau .Deloonovereenkomsten moetenhetmogelijkmakensnel,in
dedoordeSamenwerkingsstrategie gewenstezin,rekeningte
houdenmetsterkeveranderingen vanderuilvoet,die
overigensmoeilijktevoorspellen blijven.Desocialepartners
moetenzichdevraagstellenofhetindatgevalnuttigiseen
zekeresoepelheid indenominaleloonontwikkeling tebehou­
den.Eenvandemogelijkheden isdeopnamevanvrij­
waringsclausules indesocialeovereenkomsten waardoor
beidepartijentotopzekerehoogtewordenbeschermd .
Daardoor kanwordenvoorkomen dathetherstelvande
rentabiliteit ingevaarkomtwanneerderuilvoetverslechtert
of,omgekeerd ,kanhetherstelwordenversneldmetbehoudDehiervermeldeaspectenvandeloonvorming zijnvooral
vanbelangvoordesocialepartners .Dergelijke vraagstukken
moeteninhetkadervandesocialedialooggrondigworden
onderzocht omhetjuisteevenwicht tebereikentussenhet
aanpassingsvermogen vandearbeidsmarkt endebescher­
mingvandewerknemers .

Nr.L385/62 Publikatieblad vandeEuropeseGemeenschappen 31.12.86
Aanpassing envermindering vandearbeidstijd kunnentot
eenmeerwerkgelegenheidscheppende groeileidenalszij
kostenneutraal zijn.Ditkanwordenbereiktdoorreorgani­
satievanhetproduktieproces metvermindering vande
arbeidstijd dochverlenging vandemachinetijd engrotere
mobiliteit vandewerknemers inhetbedrijf.Meteen
dergelijke formulekandeproduktiviteit vanhetkapitaal
wordenverhoogd ,hetgeendeparticuliere investeringen zal
stimuleren .Inzetvandebestaande capaciteit ommeerte
produceren meteenhogerebezettingistevenseenoplossing
voorhettekortaanvasteactivatenopzichtevanhetgeen
nodigzouzijnbijeenhoogwerkgelegenheidsniveau .Deontwikkeling vandeloonkosten indelaatstejarenheeft
toteenzekereverhoging vanderentabiliteit vanbetbedrijfs­
levengeleidenzaldustotdeverbetering vandewerkgele­
genheidbijdragen .Dedalingvandeaardolieprijzen versterkt
dezeontwikkeling .Opmiddellange termijnmoeteencon­
sensuswordenbereiktovereenmatigeverbogingvandereële
lonendie,indienmogelijk,gepaardgaatmeteenverlaging
vandesocialebijdragen ,betgeeneenduurzame gunstige
invloedzouuitoefenenopderentabiliteit enhetconcurren­
tievermogen .Omdemogelijkheden toteensnelleverminde­
ringvandewerkloosheid tevergrotenmoeterookover
wordengewaaktdatdeloonvormingsprocedures soepel
genoegblijven,zowelmethetoogoponvoorspelbare
ontwikkelingen ininternationaal verbandalsmethetoogop
deregionaleongelijkheden .Ophetniveauvandeonderne­
mingenkunnenmogelijkheden wordenoverwogen omtot
eensoepeleloonvorming tekomenwaardoor demotivatie
vandewerknemers wordtverbeterdendewerkgelegenheid
gestabiliseerd tentijdevanconjuncturele vraag-ofprijs­
schommelingen .Demeerdangemiddelde produktiviteits­
winstenvandemeestrendabelesectorenenondernemingen
moetenechtervooralwordengebruiktomdeconcurrentie­
positievandevolledigeeconomie teverbeteren ennietomde
lonenindezesectorentotbovenhetgemiddelde tever­
hogen.Deonzekerheden enaanpassingskosten vaneenarbeidsreor­
ganisatiekunnenaanzienlijk zijn.Ditprocesdientdanook
plaatstevindenopbasisvansamenwerking enmetvermij­
dingvaniedereverhoging vandekapitaal-ofarbeidskosten .
Inveelgevallenmoetdeoverheiddeexperimenten enhet
uitwisselen vangegevensaanmoedigen ensomszelfsde
aanpassingskosten opzichnemen.Inverscheidene Lid-Sta­
tenheeftdeoverheiddiversemiddelenaangewend omde
herstructurering tevergemakkelijken .
Deregulering vandesystemenvanarbeidsbescherming kan
geendoelopzichzelfzijn.Eenalgemeenwetgevend kader,
zoalsdatinalleEuropeselandenenJapanbestaat,iseen
garantievoorstabieleenbillijkearbeidsomstandigheden .De
wetgeving opdebescherming vandearbeidkanookeen
integrerend deeluitmaken vaneensociaalcontractinde
ruimezinvanhetwoord,inhetkaderwaarvandesamen­
werkingindesocialebetrekkingen gebaseerd isopde
werkgelegenheidsvooruitzichten vanhetbedrijfsleven .
Uitdegroteverscheidenheid vandesystemenvanarbeids­
bescherming diedeGemeenschap kentendiealleineen
algemeen juridischkaderzijnopgenomen blijkthoete
beperkende reglementeringen nadeligkunnenzijnvoorde
schepping vanwerkgelegenheid ineeneconomie .Enquêtes
vandeCommissie bijhetbedrijfsleven hebbenaanhetlicht
gebrachtdatdereglementering vanhetontslaanendoen
afvloeienvanpersoneel inbepaaldelandenalszeernadelig
voordewerkgelegenheid wordtbeschouwd .Dekosten,
procedures enrechtsmiddelen ophetgebiedvanhetaanwer­
venenontslaanvanpersoneelzoudendusopnieuwmoeten
wordenbezienzonderdatechterwordtgeraaktaande
fundamentele socialerechten.Dergelijkehervormingen moe­
tenverenigbaar zijnmetdedoelstellingen dieinartikel118A
vandeEuropeseAktezijnomschreven .4.3.2.Aanpassing vandearbeidsmarkt methetoogopeen
meerwerkgelegenheidscheppende groei
Naastdemacro-economische factorendievoordewerkge­
legenheidvanbelangzijnendiereedszijnbesproken-totale
vraag,loonpeilenkostenvandesocialezekerheid-bestaan
eenreeksmicro-economische instrumenten waarmee de
geneigdheid vandeeconomiewerkgelegenheid tescheppen
kanwordengestimuleerd ofafgeremd .Devoornaamste
zijn:
—aanpassing vandearbeidstijd ,
—systemenvanarbeidsbescherming ,
—mogelijkheden totberoepsopleiding ofherscholing ,
—reglementering vandeoprichting vankleineondernemin­
gen,devestigingvanzelfstandigen encoöperaties ,en
—maatregelen omlangdurigwerklozen weerinhetarbeids­
procesoptenemenenwerkgelegenheid teverschaffen
aanjongewerklozen .
Opdezegebiedenzijnonlangsinverschillende Lid-Staten en
ophetniveauvandeGemeenschap initiatieven genomenof
zijnstudiesinuitvoering .Daarnaast iseengrootaantalzeer
bepaaldemaatregelen terverbetering vandearbeidsmarkt
onlangsgebundeld inhetMemorandum „Groeivande
werkgelegenheid inhetvooruitzicht vandejarennegentig-
Strategievoordearbeidsmarkt ",datinjuni1986aande
RaadvanMinisters vanArbeidenSocialeZakenwerd
voorgelegd doordeministers vanIerland,Italiëenhet
VerenigdKoninkrijk .Ookdevoorschriften betreffende deeltijdsearbeidencon­
tractenvooreenbepaaldeduurhebbeneengroteinvloedop
hetevenwicht tussendekwaliteit endehoeveelheid vande
aangeboden betrekkingen .Overigens ishetgroeiendeaantal
aanbiedingen vanditsoortwerkenvanpersonendiehet
willenaanvaarden bijdehuidigewerkgelegenheidsschaarste
indeGemeenschap voldoende grootopdatmeneroverzou
wakendatdittypearbeidscontracten niettestrengwordt
gereglementeerd .Omtoteenhogereparticipatiegraad te
komen,hetgeenabsoluutnoodzakelijk isgeletopdekomen­

31.12.86 Publikatieblad vandeEuropeseGemeenschappen Nr.L385/63
Datopleidingenkwalificatie vanbelangzijnvooreengrotere
regionaleflexibiliteit vandearbeidsmarkt indeGemeen­
schapiserkenddoorhetbesluitvandeRaadoverde
overeenstemming vandeberoepsopleidingskwalificaties tus­
sendeLid-Staten ,datmetnameophalfgekwalificeerde
arbeidskrachten (niveau2)vantoepassing is.Hetbesluit
vormteenaanvulling opdeactievandeGemeenschap om
snellertotdewederzijdse erkenning vandiploma'senandere
certificaten tekomendiewordenverleendtenbewijzevande
afsluitingvaneenberoepsopleiding .Hetisindeeersteplaats
vanbelangvoordesectorenwaarindegrensoverschrijdende
mobiliteit reedsvaakeenhoogniveauheeftbereikt.Dit
vormteenetappeindeverwezenlijking vandemenselijke
dimensie vandeinternemarkt.destructurele problemen tengevolgevandemografische
factoren ,zaldeGemeenschap inderdaad gedeeltelijk moeten
steunenopdezevormenvanarbeidscontracten ,diebijzonder
goedgeschiktzijnvoorbepaaldegroepen (bijvoorbeeld als
tweedebetrekking ineengezinofvoorouderewerknemers ).
Eenbijkomend voordeelvandezecontracten indehuidige
situatieisdatdemarginalekostendieuitdewetgeving ende
overeenkomsten ophetaanwerven vannieuwewerknemers
voortvloeien ,wordenverminderd zonderdearbeidszeker­
heidvanhetbestaande personeel ingevaartebrengen .Ook
kunnenzijbijdragentoteenmeerwerkgelegenheidscheppen ­
degroei.Voorzorgen moetenechterwordengenomenomde
risico'svanarbeidsonzekerheid tebeperkenendekwaliteit
vandergelijkecontracten teverzekeren .Dezezoudenmoeten
voorzienineenminirrule socialebescherming enandere
arbeidsvoorschriften zoalsmetbetrekking totdevaststelling
vanminimumlonen .
Tweevandebelangrijkste voorwaarden voorhetaanpas­
singsvermogen vandearbeidsmarkt omdegroeimeer
werkgelegenheidscheppend temakenzijndereglementerin­
genenovereenkomsten inzakea)arbeidstijd enb)bescher­
mingvandearbeid.DeenquêtesdiedeCommissie onlangs
terzakeheeftuitgevoerd (1)hebbenaangetoond datzowelbij
dewerkgevers alsbijdewerknemers dewensbestaatdat
bepaaldevoorschriften betreffende dearbeidsmarkt worden
versoepeld .Vandezeinstelling moetgebruikworden
gemaaktbijdeverdieping vandesocialedialoogoverdeze
thema's.Onderwijs ,opleidingenherscholing zijnsleutelvariabelen in
heteconomische aanpassingsproces .Zijmogenbijdeopstel­
lingvanarbeidsmarktmaatregelen nietuithetoogworden
verlorenwilmenbelangrijke knelpunten voorkomen ende
socialegevolgenvandeindustriële herstructureringen ver­
zachten .Decentralebetekenisdieonderwijs enopleiding
thansindeLid-Staten hebbenwordtonderstreept doorde
toenemende erkenning vanhetverbandtussenopleiding ,
produktiviteit eneconomisch succes,alsmededoorhet
belangdatdeondernemingen steedsmeerhechtenaan
investeringen inopleidingen .Alsinstrument voorsociale
aanpassing moetvooralvanherscholing wordengebruik
gemaaktbijbedrijfssluitingen ,sectoriëleinkrimpingen en
nogmeerinindustrieel achterblijvende regio's.Zoalsreedsineenmededeling vandeCommissie aandeRaad
in1984(COM(84 )484def.)werdbeklemtoond ,zijnde
langdurigwerklozen wellichtdielaatstendieeenverbetering
vandealgemeneeconomische resultaten tengoedekomt.Het
beleidterstimulering vandealgemeneeconomische groeien
detoenamevandewerkgelegenheid moetwordenaangevuld
metbijzondere maatregelen tenbehoevevandelangdurig
werklozen .DaaromheeftdeCommissie eenaantalmaatre­
gelenvoorgesteld omlangdurige werkloosheid tevoorkomen
entegelijkertijd personendietwaalfmaandenoflangergeen
werkhebbengehadtereïntegreren .Dezemaatregelen vor­
mendebasisvanderesolutie vandeRaadvandecember
1984(2),diedeverbintenis bevathetprobleemaantepakken
doordeverbetering vandedoelmatigheid vande
bestaande socialepolitiekenhetwerkgelegenheidsbeleid in
hetkadervaneeneffectievecommunautaire actieterbestrij­
dingvandewerkloosheid .Zijvormeneenaanvulling opde
maatregelen ,vermeldinderesolutievandeRaadvanjanuari
1984overdejeugdwerkloosheid ,waarindeLid-Staten hun
instemming betuigden meteenreeksmaatregelen terbevor­
deringvandeopleiding endeaanwerving vanjongeren .DeWerkgroep „Opleiding enMotivering vandeWerkne­
mersinverbandmetdeNieuweTechnologieën "trachtindit
verbandeninhetkadervandesocialedialoogopcommu­
nautairvlak(Hertoginnedal )bijtedragentothetscheppen
vaneengunstigklimaat .Ditisvooralvanbelangwaarhet
gaatomhetProgramma voordeberoepsopleiding ende
nieuweinformatietechnologieën (EURO-TECNET )enhet
besluitoverdeaanvaarding vanhetProgramma totsamen­
werkingtussendeuniversiteiten enhetbedrijfsleven ophet
gebiedvandeopleidingen ophoogniveau(COMETT ).
Bijzondere inspanningen wordenvereistomtekomentoteen
doelmatigbeheervandemenselijke mogelijkheden oplokaal
enregionaal niveau.Ditmoetwordengesteunddoorvol­
doendeinvesteringen inopleiding ,gefinancierd doorde
particuliere endeopenbaresector,omopalleniveaustoteen
verhoging enmodernisering vandekwalificaties tekunnen
komen.Hetmidden-enkleinbedrijf wordtmetbijzondere
problemen ophetgebiedvanopleiding enherscholing
geconfronteerd (beheer,advies,toegangtotopleidingsmoge­
lijkheden ,soepelheid vandeleveringen ).DeLid-Staten
wordenverzochtpositieftereagerenopdevoorstellen vande
Commissie overeenvollediggammamaatregelen opdat
gebied.Debehoefteaaneengroteraanpassingsvermogen van
hetpersoneel inhetbedrijfwijstookopdebetekenisdiede
verhoging vanhetopleidingsniveau heeftvooreenbetere
internemobiliteit .UithetEuropees SociaalFondsenhetProgramma ter
bestrijding vandearmoede (3)zijnmiddelenterbeschikking
gesteldvooreenaantalspecifieke initiatieven tenbehoeve
vanlangdurig werklozen .Verschillende Lid-Staten hebben
nieuwemaatregelen tenbehoevevandelangdurigwerklozen
(')„Problemes delemploi :opmionsdeschefsdentrepnse etdes
travailleurs ",Economie Européenne ,nr.27,maart1986.
(J)ResolutievandeRaadvan19december1984overdebestrijding
vandelangdurige werkloosheid .
(J)COM(83 )211def.,25april1983.

Nr.L385/64 Publikatieblad vandeEuropeseGemeenschappen 31.12.86
genomenofdebestaandemaatregelen uitgebreid .Tochishet
percentage vanhendieeenjaaroflangerwerklooszijnverder
toegenomen enmomenteel bedraagthetongeveer40%voor
deGemeenschap alsgeheel.Bovendien ishetpercentage van
werklozen dietweejaaroflangergeenwerkhebbengehad
ookaanzienlijk gestegen .HetoptredenvandeGemeenschap
isdusduidelijkniettoegesneden ophetprobleem :erisbeslist
eengroterepolitiekeenfinanciëleinspanning nodigomde
doelstellingen vanderesolutievan1984tebereiken .Gedacht
kanwordenaanconcretemaatregelen zoalseenverlaging
vandesocialelastenbijdeaanwerving vanlangdurig
werklozen .
Watdejeugdwerkloosheid betreftmoetvooralworden
gestreefdnaarmaatregelen tervergroting vandelatere
aanwervingsmogeiijkheden endusmindernaarmaatregelen
dieslechtstotdoelhebbendetoetreding vandeberoepsbe­
volkingtotdearbeidsmarkt uittestellen.Voortsmoet
bijzondere aandachtbesteedwordenaandeproblemen van
jongewerklozen dieouderzijndantwintigjaar:velenlopen
hetgevaarlangdurigwerklozetewordenwanneerdemoge­
lijkheden totstagesoftijdelijkearbeidsovereenkomsten
uitgeputzijn.
DeCommissie zaleind1986nagaanwelkevorderingen zijn
gemaaktbijdeuitvoering vandeactiesuitderesolutievandeRaad.ZijzaldeRaadbegin1987eenverslagvoorleggen in
devormvaneenmededeling endaarinnieuweacties
voorstellen .Datverslagzalwordenopgesteldaandehand
vandemededelingen vandeLid-Staten endeconclusies van
recenterapporten vandeCommissie enandereinstellingen
diezichmetdevermindering vandelangdurige werkloosheid
bezighouden .
Erzijntalvanreglementeringen eninitiatieven betreffende
hetscheppenvanwerkgelegenheid dietoteenmeerwerkge­
legenheidscheppende economie kunnenleiden.Zijmoeten
opcoherente wijzewordenopgenomen ineenpositief
macro-economisch beleidzoalsbeschreven indeSamen­
werkingsstrategie .DeGemeenschap dientniettestreven
naareenalgemenederegulering vandearbeidsbescherming ,
maardeLid-Staten zoudeninsommigegevallendete
beperkende voorschriften kunnenaanpassen omdetoename
vanverschillende werkgelegenheidsvormen nietafterem­
men,metdienverstandeweldatdefundamentele principes
vandesocialezekerheid enanderevoorwaarden worden
gerespecteerd .Eenkostenneutrale aanpassing vande
arbeidstijd kaneveneensbijdragentoteenmeerwerkgele­
genheidscheppende groei.Ingrijpender actieszijnnoodzake­
lijkomdelangdurige werkloosheid endejeugdwerkloosheid
tedoenafnemen .Demaatregelen daartoezullenbinnenkort
opnieuwdoordeGemeenschap wordenonderzocht .
TABEL 21
Reëleloonkosten pereenheidprodukt
1961 197.31975 1981 1982 1984 1985{')1986('■;1987(':
België 100 110,0 115,0 112,9 111,9 110,2 106,1 104,6
Denemarken 100 104,6 100,5 99,2 96,1 94,4 923 93,5
Duitsland 100 105,9 103,5 102,2 98,9 97,8 96,1 95,7
Griekenland 100 90,2 106,4 106,1 107,2 109,2 101,2 98,9
Spanje 100 104,0 102,9 100,7 94,4 91,8 89,1 87.7
Frankrijk 100 105,9 108,1 107,3 105,3 104,4 102,1 100,2
Ierland 100 104,6 101,3 99,5 95,2 92,9 91,4 91,3
Italië 100 110,9 108,6 108,6 109,4 108,5 103,2 101,7
Luxemburg 100 123,4 124,9 120,4 111,2 109,3 106,4 107,5
Nederland 100 108,8 102,5 101,1 95,8 94,3 95,4 97,8
Portugal 100 136,2 116,1 108,6 100,5 96,9 92,0 90,6
VerenigdKoninkrijk 100 110,1 100,3 98,5 98,8 97,9 99,9 100,3
EUR-12 100 107,2 104,3 103,0 101,1 99,9 98,1 97,4
t1)Ramingen enprognoses .
Bron:liurostat endienstenvandeCommissie .

31.12.86 Publikatieblad vandeEuropeseGemeenschappen Nr.L385/65
TABEL22
Loonkosten enwerkgelegenheid in1987(')
Werkloos­
heid(6}Werkge­
legenheid
(Mutatie
in%
perjaar)Loonkosten perwerknemer (2)
'Mutatiein%perjaar' Produktivi­
teittotale
economieReëleloon­
kostenper
eenheid
produkt (5)
{Mutatie
in%
perjaar,nominaal reëel(-')reëel(4)
1 1 3 4 5 6 7
België 13,4-0,6 2,2 0,4 0,7 1,9-1,4
Denemarken 7,7 0,3 5,9 2,1 3,0 1,5 0,6
Duitsland 7,7 1,0 3,2 1,8 2,1 2,2-0,3
Griekenland 8,3 0,0 9,6-2,4-2,6-0,2-2,2
Spanje 21,5 1,2 6,3 0,2 1,0 1,8-1,6
Frankrijk 10,7 0,3 3,0 0,3 0,7 2,2-1,9
Ierland 18,0 0,7.6,0 2,3 2,7 2,5-0,1
Italië 12,8 1,3 6,1 0,8 2,1 2,3-1,5
Luxemburg 1,2 0,7 5,6 2,9 4,2 1,9 1,1
Nederland 11,1 0,9 1,7 3,4 2,7 0,9 2,4
Portugal 8,5 0,3 12,3 1,6 3,1 3,2-1,5
VerenigdKoninkrijk 12,0 0,8 6,6 2,3 2,6 1,9 0,4
EUR-12 11,7 0,8 4,8 1,3 1,8 2,0-0,7
(')Prognoses vanoktober1986.
(2)Lonenplussocialelasten.
(3)Uithetoogpuntvandekosten;gedefleerd methetprijsindexcijfer vanhetBBP.
(4)Uithetoogpuntvandekoopkracht ;gedefleerd methetprijsindexcijfer vandeparticuliere consumptie .
(5)Kolom4gedeelddoorkolom6.
(s)Geregistreerde werklozen (Eurostat-definitie )in%vandeburgerlijke beroepsbevolking ,behalvevoorGriekenland ,Spanjeen
Portugal ,wiergegevensafkomstig zijnuitnationaleenquêtes .
Bron:Eurostat endienstenvandeCommissie .
Versterking vanhetgroeipotentieel endedaarmeesamen­
gaandeverbetering vandewerkgelegenheid zijnnietmogelijk
zonderstructurele aanpassingen .Dezewordenechterverge­
makkelijkt ineenklimaatvandynamische groei,waarinook
desocialeaspectenvanhetaanpassingsproces meeraandacht
krijgen.4.4.Aanpassingsvermogen vandemarkten
IndeSamenwerkingsstrategie vormtdeverbetering vanhet
aanpassingsvermogen vandemarkteneenessentieelelement
voorhetherstelvandeconcurrentiepositie vandeonderne­
mingenenhunresultaten ,vooralophetgebiedvande
werkgelegenheid .Eendergelijke verbetering kanongetwij­
feldopmiddellange termijntotstandwordengebracht ,maar
deeffectenzullenslechtsgeleidelijk zichtbaarworden .Het
voorgestelde beleidkanechterooksnellerepositieveeffecten
hebbenindematedathetbijdraagttothetrichtinggevenaan
enhetstabiliseren vandeverwachtingen vandeeconomische
subjecten .Hetgrotedoelisdewerkingvandemarktmecha­
nismenteverbeteren door:
—detotstandbrenging vaneenruimtezonderbinnengren­
zenmetvrijverkeervangoederen ,personen ,dienstenen
kapitaal ,
—deschepping ,indeLid-Staten ,vangunstigere voorwaar­
denvoordeontwikkeling vanhetbedrijfsleven ende
bevordering vandeondernemingsgeest .Naardevoltooiing vandeinternemarkt.Injuni1986wees
deEuropese RaadvanDenHaagopdenoodzaak de
besluitvorming overdevoltooiing vandeinternemarktsterk
teverbeteren teneindezoweldedoelstellingen voorhet
lopendejaaralsheteinddoelin1992tekunnenbereiken .Er
dienenbelangrijke vorderingen tewordengemaaktomte
kunnenovergaan vandevergevorderde Douane-unie van
thanstoteeneconomische ruimtezondergrenzenin1992.
InhetWitboekoverdeinternemarktwerdendeverschillende
actiegebieden aangegeven .Deopmerkelijkste economische
resultaten mogenwordenverwachtvan:

Nr.L385/66Publikatieblad vandeEuropeseGemeenschappen 31.12.86
—deopheffingvanbelemmeringen voorhetintracommu­
nautairehandelsverkeer :hierbijgaathetindeeerste
plaatsomdeafschaffing vanbelemmeringen aande
grenzen ,waarvanhetvoornaamste resultaateenverla­
gingvandekostenvanhetintracommunautaire handels­
verkeerzalzijnwaardoor hethandelsverkeer weerzal
kunnenoplevendat,naeensterkegroeiindeperiode
1958—1973(waarinhetaandeeldaarvanindetotale
handelvandeGemeenschap steegvan34tot53%)een
fasevanrelatievestagnatieheeftgekend.Voortsgaathet
omdegemeenschappelijke marktvandiensten ,vooral
vanfinanciële ,dieookonderinvloedvaneengrotere
concurrentie goedkoper (zoweldedienstenzelfalsde
financiëlebemiddeling )zullenwordenvoordeonderne­
mingenvoordeconsument ;
—meerconcurrentie bijhetverlenenvanoverheidsopdrach­
ten:debetekenisvandeoverheidsopdrachten isaanzien­
lijk:deaankopen vangoederen endienstendoorde
overheid (inclusiefdeBIVA)bedroegen in1985ongeveer
18%vandetotaleoverheidsuitgaven en9%vanhetBBP
vandeGemeenschap ,waarbijdeaankopenvanhetgrote
aantalonderhet-privaatrecht vallendeoverheidsbedrij­
venbuitenbeschouwing zijngelaten.Meerconcurrentie
bijhetverlenenvanoverheidsopdrachten zalbudgettaire
besparingen opleveren ,dievolgensvoorlopige ramingen
inbepaaldesectorenaanzienlijk zullenzijn.Eenbijko­
mendvoordeelvoordeleveranciers isdatzijzichmeer
kunnenspecialiseren enprofiteren vandevoordelen van
deproduktie opgrotereschaal;
—deverbetering vanhetaanbod :metnamezaldeverster­
kingvandeintra-Europese concurrentie leidentoteen
groterespecialisatie vandeondernemingen enbijgevolg ,
althansinbepaalde sectoren,totvoordelen vande
produktie opgrotereschaal.Dezeeffectenzullenaan
belangwinnen,vooraldoorintensivering vande
intra-Europese industriële samenwerking eneengrotere
concentratie endoelmatigheid vandeonderzoek -en
ontwikkelingsuitgaven .Voortszullenzeerpositieve
effectenuitgaanvandeopheffingvanongelijkheden op
hetgebiedvantechnische specificaties (technische voor­
schriften ,normen,vergunningsprocedures ),middelen
dienogsteedswordenaangewend ,zoweldoorde
overheidalsdoordominerende ondernemingen ,omde
marktentesegmenteren enaldusdeconcurrentie inde
Gemeenschap aanbandenteleggen;
—tenslotteeenbetereonderlinge afstemming vandestelsels
vandeindirectebelastingen :ditkaneenbelangrijk
elementvoordeversterking vandeintracommunautaire
concurrentie zijnomdatdaardooreengroteredoorzich­
tigheidvandeconsumptieprijzen indeverschillende
landentotstandwordtgebracht .Bovendien kanditin
bepaaldegevallenenlandendemogelijkheid scheppen
omeenstructuurvanverplichte heffingenintevoerendie
beteraanhetaanbodbeleid (ziepunt4.2)isaangepast .voltooiing vandeinternemarktzalhetstructurele verande­
ringsproces echterwordenversneld .Desocialeaspecten
daarvanmogenabsoluutnietuithetoogwordenverloren ,
hetgeenookwordtaanbevolen inartikel118Avande
EuropeseAkte.Bovendienmoet,omsocialeonrechtvaardig­
hedenofblokkeringen tevoorkomen ,ervoorworden
gewaaktdatdelastvandeaanpassing nietvolledigdoor
enkelegroepenmoetwordengedragenterwijlandereer
voordeelvanzoudenhebben .Bijheteconomische enhet
socialebeleid—waarbijookmoetwordengedachtaande
thansaangewende instrumenten tervergemakkelijking van
hetstructurele aanpassingsproces (SociaalFonds,EFRO,
enz.)—moetdanookwordengezorgdvooreenbillijke
verdelingvandekostenendevoordelenvandeintegratieen
voordebevordering vaneengrotereeconomische ensociale
samenhang .
Bovendien moetaandegroteinternemarktziinvolledige
financiële dimensiewordengegeven .
Liberalisatie vanhetkapitaalverkeer vloeitfeitelijkvoortuit
dealgemenedoelstelling eenzogoedmogelijkeallocatievan
demiddelenteverzekeren .Gesteundmoetwordenopeen
sterkeconvergentie vandeeconomische enmonetaire poli­
tiek,eenfactorvanstabiliteitenvertrouwen ,diebevorderlijk
isvoorhetinvesteringsgedrag eneenduurzame groeiinde
volledigeGemeenschap .
Meerspecifiekzaldoordeliberalisatie vanhetkapitaalver­
keer,diegepaardgaatmeteenvooruitgang naardeschep­
pingvaneengemeenschappelijke marktvandefinanciële
dienstverlening ,deaantrekkingskracht vandeEuropese
financiëleruimtewordenvergrootendeontwikkeling van
eenvollediggammaaandejongstetechnieken aangepaste
instrumenten wordengestimuleerd .Dooraandespaarders
eengrotereverscheidenheid vanbeleggingsvormen tebieden,
endeondernemingen ,vanwelkeomvangdanook,een
internationale uitbreiding vanhunfinanciering mogelijkte
maken,zaldeliberalisatie vanhetkapitaalverkeer een
mobilisatie vandeEuropesebesparingen opgrotereschaal
totgevolghebben,diedanterbeschikking vandeinveste­
ringenkunnenwordengesteldwaardoor metminderkosten
nieuwewerkgelegenheid kanwordengeschapen .
MetditvoorogenheeftdeCommissie op21mei1986een
mededeling aandeRaadvastgesteld waarinzijeenprogram­
mavoordeliberalisatie vanhetkapitaalverkeer inde
Gemeenschap voorstelt .Ditprogramma bestaatuittwee
fasen.
Deeerstefaseisreedsingezet .Gestreefdwordtnaareen
werkelijke liberalisatie indegeheleGemeenschap vande
kapitaaltransacties dieonmiddellijk nodigzijnvoordegoede
werkingvandegemeenschappelijke marktendeverbindin­
gentussendegeld-enkapitaalmarkten .
Ditbetekentindeeersteplaatsdatdevandecommunautaire
verplichtingen afwijkende regelingen geleidelijk moetenwor­
denafgeschaft .Denogtoegestane restricties —hetzijdein
hetVerdragopgenomen vrijwaringsclausules zoalstoegepast
doorIerland,ItaliëenGriekenland ,hetzijdetijdelijke
regelingen ingevolgehetToetredingsverdrag vanSpanjeen
Portugal—moetengeleidelijk wordenopgeheven .Hetismoeilijkdepreciezegevolgentevoorzienvaneen
grotereeconomische integratieophetgebiedvandeproduk­
tie,deproduktiviteit endewerkgelegenheid .Doorde

31.12.86 Publikatieblad vandeEuropeseGemeenschappen Nr.L385/67
Ditkomtvervolgens neeropeenuitbreiding vandehuidige
liberalisatieverplichtingen .Eenontwerp-richtlijn indiezin
werdinjuni1986bijdeRaadingediend ;dezebetreftde
uitbreiding vandeliberalisatieverplichting totlange-termijn­
kredietvoorcommerciële transacties ,deaankoopvanniet
terbeurzeverhandelde effectenendetoelatingvaneffecten
opdenationalekapitaalmarkten .
Ineentweedefasemoethetprincipevaneenvolledige
liberalisatie vanhetkapitaalverkeer ,metinbegripvanfinan­
ciëlekredietverlening enbeleggingen vanmonetaire aard
(deposito's,effectenvandegeldmarkt ),wordenerkend.Het
tijdperkvandeliberalisatie vandezeverrichtingen moet
rekeninghoudenmetdeuiteenlopende economische situatie
indeLid-Staten enhunzeerongelijkeregimesvanwissel­
controle .DeCommissie zalindeloopvan1987nieuwe
voorstellen bijdeRaadindienen .
Deverzekering vanbeterevoorwaarden voordeontwikke­
lingvanhetbedrijfsleven .Eengroteraanpassingsvermogen
vandemarktenaandefluctuaties vanvraagenaanboden
externeschokkenhoudtindatdeondernemingen moeten
kunnengenietenvaneenklimaatdatzowelstabielisals
bevorderlijk voorhunontwikkeling .vandeconcurrentie kunnendehogerdangemiddelde
produktiviteitswinsten vandegoedpresterende sectorende
geheleeconomietengoedekomenindevormvaneendaling
vandeprijzenvandiesectoren .Dedaaruitvoortvloeiende
vraagstijging heefteengunstigeinvloedopdegroeiende
werkgelegenheid . Ove­
rigenswerkthetzelfdemechanisme ookvoordeminder
rendabele sectoren,zodatookdezeinstaatzijnnieuwe
arbeidsplaatsen tescheppen .
Aandeanderekanthebbenderegeringen vanenkelelanden,
teneindeeengrotereeconomische doelmatigheid totstandte
brengen,getrachtinhuneconomieën debemoeiingen vande
overheidterugtedringen .Ofhetnugaatomderegulering op
eenaantalgebieden (vervoer,energie,enz.),overgang (of
terugkeer )totdeparticuliere sectorvanvoorheenaande
overheidtoevertrouwde taken,ofeenduidelijke bereidheid
deomvangvandeoverheidsinterventies indevormvan
steunverlening tebeperken ,hetdoelblijftsteedsverhoging
vandeeconomische doelmatigheid .Inditverbandvereistde
voltooiing vandeinternemarkt,inzoverzijmeerrestricties
opdestaatssteun inhoudt,eenvergroting vandedoorzich­
tigheideneenregelmatige beoordeling vandeoverheidsin­
terventiestenbehoevevanhetbedrijfsleven inalhunvormen
(subsidies ,fiscaleuitgaven ,garanties ,participaties ,enz.)om
eenbeterinzichttekrijgenindeeffectenendoeltreffendheid
ervanvoordeconcurrentiepositie vandeondernemingen in
deGemeenschap .
Hoeweldeverbetering vanhetondernemingsklimaat ende
versterking vanderolvandeconcurrentie opzichzelfreeds
gunstigzijnvoorhetmidden-enkleinbedrijf ,isdeCommis­
siewegenshetbelangvandekleineenmiddelgrote onderne­
mingenvoordewerkgelegenheid voornemens eendynami­
scher,meerspeciaalophetmidden-enkleinbedrijf ende
coöperaties gerichtbeleidteontwikkelen .Zijheeftreedseen
actieprogramma (')aangenomen waarmeenietalleengunsti­
gerevoorwaarden voordeoprichting enuitbreiding van
kleineenmiddelgrote ondernemingen wordengeschapen ,
maarooktegemoet wordtgekomen aandespecifieke
behoeften vandieondernemingen aankapitaalenmogelijk­
hedentotaanpassing enanticipatie vandeafzet(flexibiliteit ).
Devoorgestelde actieshebbenvooralbetrekking opoplei­
ding(omscholing vanhetpersoneel ,opleidingvanbedrijfs­
leidersendirecteuren ),centralisatie vandeinformatie op
nationaal niveauendeontwikkeling vancommunautaire
informatiepunten tenbehoevevanhetmidden-enkleinbe­
drijf,hulptervergemakkelijking vandeafzetinderde
landen,steunvooroprichting eninnovatie ,partnerschap
tussengroteondernemingen enhetmidden-enkleinbedrijf ,
aanpassing vandecommunautaire financieringsmiddelen
aandebehoeften vanhetmidden-enkleinbedrijf enontwik­
kelingvaneenEuropeseactiviteitmetrisicodragend kapi­
taal.
Ditactiepakket ,waarovermetdesocialepartners (organisa­
tiesvanhetmidden-enkleinbedrijf envakbonden )overleg
isgepleegd ,moeteennieuweimpulsgevenaandeontwikke­
lingvanhetmidden-enkleinbedrijf endeschepping van
werkgelegenheid daarinenisdaardoor eenbelangrijk ele­Deverbetering vandefiscale,financiële enreglementaire
voorwaarden .Ditiseenconstantebeleidsdoelstelling vande
Commissie .Eendergelijkeverbetering —meestalgebaseerd
opaanbevelingen totaanpassing aandebestenationale
praktijken indeGemeenschap —draagtbijtotdedoorzich­
tigheidendeharmonisatie vandeactiviteitsvoorwaarden
voorhetbedrijfsleven indeGemeenschap envermindert de
behoefteaanwillekeurige maatregelen waardoor deconcur­
rentiekanwordenvervalst .DeCommissie heeft,metname
naaraanleiding vanhaarmededeling van1983overfiscaleen
financiële maatregelen tenbehoevevandeinvesteringen ,
verschillende initiatieven genomenomhetfiscale(overdracht
vanverliezen ,vermindering vanhetinbrengrecht ),financiële
(bevordering vaneenEuropeseactiviteitmetrisicodragend
kapitaal )enreglementaire klimaat (onderzoek vandeinvloed
vancommunautaire ennationalevoorschriften opkleine
ondernemingen encoöperaties )teverbeteren .Ditbeleidzal
actiefwordenvoortgezet ,maarhetzaldesteeffectiever zijn
naarmate hetdoordeLid-Staten wordtovergenomen en
versterktdoormaatregelen vandeoverheidopcentraalen
regionaalvlak.
Betekenis vandeconcurrentie voordeversterking vanhet
aanpassingsvermogen vandeeconomieën indeGemeen­
schap.Deklemtoondiehieropwordtgelegdisvoorbepaalde
Lid-Staten aanleiding geweestommaatregelen tenemen
waardoor deondernemingen meerspeelruimte krijgenofde
mogelijkheid eensoepelerendoelmatiger beheertevoeren.
Daardoor isinverschillende landeneenbewegingopgang
gekomen —indemeestegevallenbevorderd doorde
desinflatie —naarmeervrijheidvandeondernemingen bij
hetvaststellen vanhunprijzen.DemeesteLid-Staten
beschouwen prijsflexibiliteit trouwens alseenbijzonder
belangrijk elementvoordeverbetering vanhungroei-en
werkgelegenheidsresultaten .Vooraldankzijdewerking(')Actieprogramma voorhetmidden-enkleinbedrijf ,COM{86 )
445van16juli1985.

Nr.L385/68 Publikatieblad vandeEuropeseGemeenschappen 31.12.86
werkelijke marktomstandigheden aangepast structuurbe­
leid.Bovendien zaldeCommissie overeenkomstig artikel
130vandeEuropeseAktedewerkingvandeStructuurfond­
sen,instrumenten vancommunautaire financiëlesolidariteit ,
rationaliseren opdatzijoptimaalzoudenbijdragentotde
nagestreefde economische ensocialecohesieendeverminde­
ringvandeachterstand vandeachtergebleven regio'senvan
deregio'swaardeindustrieuitdooft .Ditrationalisatiebesluit
pastindeSamenwerkingsstrategie ,diemoetwaarborgendat
viaeendynamische groeidelevensstandaard inalleLid-Sta­
tenenregio'snadertotelkaargebrachtwordt.mentvandeSamenwerkingsstrategie voorgroeienwerkge­
legenheid .
DedoordeGemeenschap endeLid-Staten overwogen
maatregelen omdewerkingvandegoederen-,diensten-en
kapitaalmarkten teverbeteren zijneenbelangrijkbestand­
deelvandeSamenwerkingsstrategie .Devoornaamste maat­
regelendiedeCommissie inbaarProgramma tervoltooiing
vandeinternemarktheeftvoorgesteld hebbenbetrekking op
a)deopheffingvandetechnische belemmeringen voorhet
handelsverkeer endekostenbijhetoverschrijden vande
grenzen,b)deconcurrentie bijhetverlenenvanover­
heidsopdrachten ,c:deharmonisatie vandestelselsvan
indirectebelasting ,end)deliberalisatie vandekapitaal­
markt.Desocialeaspectenmogenhierbijechternietuithet
oogwordenverloren .VoortsheeftdeCommissie voorstellen
gedaanomhetfiscaleenjuridischeondernemingsklimaat te
verbeteren ,waarbijHIJvooralheeftgeletopdebehoeftenvan
hetmidden-enkleinbedrijf .Doordevoortgezette begrotingsinspanning tengunstevan
industrie ,onderzoek eninnovatieversoepelt enversneltde
structuuraanpassing enverbetertdeconcurrentiepositie van
bedrijven .Dezeuitgavenzijnvangrootbelangvoorhet
welslagenvandeSamenwerkingsstrategie ,naarmate zijde
wetenschappelijke entechnologische basisvanhetbedrijfs­
levenversterken ,eenonderwijs creërendatbevorderlijk is
voordepenetratie vandeinformatietechnologieën enhet
vormingsproces vandegemeenschappelijke marktstimule­
rendoorophetindustriële aanbodinvloeduitteoefenen .
Momenteel wordtdeEG-begroting voor1987voorbereid .
Hetvoorontwerp vandeCommissie bedraagt36,6miljard
EcuenblijftdusbinnendeBTW-marge van1,4%.Dankzij
eenbeperkteverhoging vandeuitgavenvanhetEOGFL,
afdelingGarantie (3,8%),dieevenwelnogsteeds62,5%
vandetotaleuitgavenvertegenwoordigen ,kondendekre­
dietenvoorstructurele uitgaveninbelangrijke mateworden
opgetrokken .
DebegrotingdiedeRaadineerstelezingheeftgoedgekeurd
bedraagt35,9%miljardEcu,maarbevatbesnoeiingen van
dekredieten voordestructuurfondsen enhetonderzoek .4.5.Financiering vanhetcommunautaire beleid:begroting
enfinanciering
Destructuuraanpassing endeconvergentie vandeecono­
mieënvandeLid-Staten vormenmetdebeheersing vande
financiering vanhetgemeenschappelijk landbouwbeleid de
voornaamste doelstellingen vandebegrotingvandevergrote
Gemeenschap .Overeenkomstig deSamenwerkingsstrategie
kandeGemeenschapsbegroting eengroterebijdrageleveren
aandoelstellingen zoalsmeerwerkgelegenheidscheppende
groei,versterking vaneconomische ensocialesamenhang ,
evenwichtige integratievandenieuweLid-Staten enverbe­
teringvandeinternemarkt.Deinstrumenten ,waaroverde
Gemeenschap beschikt,dienenopeenmeervindingrijke en
doeltreffende wijzeindezestrategietewordeningezet.
Bovendien overweegt deCommissie ,uitgaande vande
conclusies vandeEuropeseRaadvanFontainebleau ,de
RaadeenverhogingvanhetmaximaleBTW-percentage met
ingangvan1988voortestellen.
DeEG-begroting :deprecairetoestandvandeEG-begroting
weerspiegelt hetmoeilijkteverwezenlijken evenwicht tussen
definanciering vanhetdoordeRaadvastgestelde gemeen­
schappelijk landbouwbeleid endeontwikkeling vandeniet
verplichte uitgaven,gerichtopeengrotereeconomische en
socialesamenhang ,waarvanhetbelangsedertdeuitbreiding
nogistoegenomen .Hetvraagstukvandelandbouwuitgaven
wordtverzwaard doordatdezemedewordenbepaalddoor
externefactoren .AldusmoesthetdoordeRaadvastgestelde
referentiekader vanbegrotingsdiscipline voordeuitgavenin
1986wegensdedalingvandelandbouwprijzen ende
toegenomen concurrentie vananderelandbouwproducenten
opdewereldmarkt wordenherzien .
Alsprioritaire doelstellingen heeftdeCommissie inhaar
richtsnoeren metbetrekking tot„eentoekomst voorde
Europeselandbouw "'aangegeven :degeleidelijke verminde­
ringvanhetaanbodinsectorenmeteenoverschot ,de
kwaliteitsverbetering vandeproduktie eneenbeteraandeFinanciering .Beperktebegrotingsmiddelen insamenhang
metovervloedige particuliere middelenvormendenieuwe
financiëlebasiswaarvandeCommissie isuitgegaan ,waarbij
zijeenbijzonderaccentlegdeopdeverdereontwikkeling van
definanciering .Tenbehoevevandetenuitvoerlegging van
dezeactiviteitisinhetvoorontwerp vanbegroting1987dat
doordeCommissie werdvoorgesteld eennieuwhoofdstuk
opgevoerd .
Denieuweactiviteitzouerinbestaandemarkttestimuleren
instrumenten ofmechanismen tecreërenofteontwikkelen
waarmeedefinanciering kanwordenvergemakkelijkt van
actiesofprojectenwaaraandeGemeenschap bijzonder
belanghecht.Hetdoelisdebestaande instrumenten (lenin­
genensubsidies )zogoedmogelijktegebruikenteneindeeen
katalysatoreffect tebewerkstelligen ,hettoepassingsgebied
endeaanwending vandecommunautaire interventies uitte
breidenentoteensoortinelkaargrijpentekomenvan
communautaire enparticuliere financiering waardoor de
marktnieuwefinancieringsvormen kanbiedendiezijn
toegesneden opdeinnovatie-,technologie -enondernemings­
plannen .

31.12.86 Publikatieblad vandeEuropeseGemeenschappen Nr.L385/69
VolgensdeCommissie zijnerindeGemeenschap talvan
projectenwaarvandeuitvoering kanwordenvergemakke­
lijktdoordegepastefinancieringsmodaliteiten terbeschik­
kingtestellen.DeCommissie heeftvoordeonmiddellijke
toekomstvoorranggegevenaandrietoepassingsgebieden
voorhaarfinanciering ,waarvoor zijinnauwesamenwerking
metdeEuropeseInvesteringsbank deontwikkelingsmoge ­
lijkhedenonderzoekt .
—projectenmeteenhogetechnologie diezichboveninde
bedrijfskolom bevindendiezichuitstrektvanhetonder­
zoektotdeindustriële toepassing .Hetbetreftmetname
projectendiedeindustriële toepassing zijnvandoorde
Gemeenschap medegefinancierde onderzoekprogram ­
ma's.Omdatdezeprogramma 'shetbestuiteigenmid­
delenkunnenwordengefinancierd ,heeftdeCommissie
enkeleideeënnaarvorengebracht (oprichting vanparti­
culiereinvesteringsmaatschappijen ,gesteunddooreen
garantiemechanisme )waarvanzijinfinanciëlekringende
deugdelijkheid heeftlatentoetsen;
—hetmidden-enkleinbedrijf ,vooralalshetinnoverend is,
datmetbijzondere financieringsmoeilijkheden tekampen
heeft.OpditgebiedwildeCommissie eenzoruim
mogelijkgammavaninstrumenten totstandbrengen
(risicodragend kapitaal,garantiefondsen ,kredietverze­
kering,adviesinstanties endergelijke );deCommissie zal
dezeinstrumenten verderontwikkelen ;—groteinfrastructuurprojecten ,diemoeilijktotstandte
brengenzijneneenaanzienlijke kapitaalinbreng onder
diversevormenentegenbijzondere voorwaarden verei­
sen.DerolvandeGemeenschap kanopditgebied
bestaanuit:
—hetverzekeren vandevoorwaarden noodzakelijk
voordelanceringvangroteprojecten („verklaring
vanEuropeesnut",budgettaire bijstand),
—hetverbeteren vandealgemenevoorwaarden voorde
particuliere investeerders ,
—hetmobiliseren vandemarktdooreenvernieuwde
vormvancommunautaire interventie (bijvoorbeeld
financiering vanprojecten).
Deuitbreiding vandeGemeenschap ,detotstandbrenging
vandeinternemarktendenoodzaak dewerkloosheid te
verminderen impliceren datdestructurele veranderingen in
deGemeenschap moetenwordenversneld .Ditproceskan
wordenvergemakkelijkt doorbudgettaire toewijzingen van­
wegedeGemeenschap .Bovendien kanvolgensdeCommissie
daartoewordenbijgedragen doorfinanciering vanactiesof
projecten ,waaraandeGemeenschap eenbijzonder belang
hecht;deprioritaire toepassingsgebieden vandezefinancie­
ringzijn:projecten meteenhogegraadvantechnologie ,
innovatie inhetmidden-enkleinbedrijf enbepaaldegrote
infrastructuurprojecten .
TABEL23
AlgemenebegrotingvandeEuropeseGemeenschappen 1985—1987:Kredietenvoorbetalingen
finmiljoenEcu)
1985{')
EUR-101986{-n
EUR-121987')
EUR-121987{*)
F.UR-12
Uitgaven :II
Landbouw ,afdelingGarantie 19726 22112 22961 22961
Landbouw ,afdelingOriëntatie 738 802 966 983
Visserij 82 190 221 208
SociaalFonds 1413 2533 2589 2499
Regionaal Fonds 1624 2373 2495 2422
Geïntegreerde mediterrane programma's 9 133 240 175
Vervoer 76 27 34 21
Energieenindustrie 129 114 173 147
Onderzoek eninnovatie 578 648 847 744
Voedselhuïp 544 553 616 524
Ontwikkelingshulp 541 618 642 536
Overigeuirgaven ,inclusief
terugbetalingen aandeLid-Staten 2763 5071 4892 4726
Totaal 28223 35174(5)36676(6) 35946
(')Uitvoering .
(2)Begroting goedgekeurd doorhetParlement op10juli19S6.
(J)Voorontwerp vanbegroting 1987,doordeCommissie bijdeRaadingediend op21juli1986.
(4)Voorontwerp ,aangenomen doordeRaadop9september 1986.
(5)Decorrectievandebegrotingsonevenwichtigheid tenbehoevevanhetVerenigdKoninkrijk (2685miljoenEcu)isopgenomen
bijdeontvangsten .
(6)Decorrectievandebegrotingsonevenwichtigheid tenbehoevevanhetVerenigdKoninkrijk (2366miljoenEcu)isopgenomen
bijdeontvangsten .

Nr.L385/70 Publikatieblad vandeEuropeseGemeenschappen 31.12.86
(InmiljoenEcu)I1985(')
EUR-1Ü1986(2)
EUR-121987(3)
EUR-121987(*)
EUR-12
Ontvangsten :
Landbouwheffingen 2179 2699 3297
Douanerechten 8310 9700 9762
Belastingoverdetoegevoegde waardeI
(BTW) 15218 22468 23130
Specialebijdragen 1911 211 212
Diversen 654 96 275
Totaal 28272(7)35174(5)36676(6)35946
Maximaal BTW-percentage 1,0 1,4 1,4
Werkelijk BTW-percentage 1,0 1,39(8) 1,38(»)
Totalebegroting in%vanhetBBP 0,85 1,03 1,02
(')Uitvoering .
(2)Begrotinggoedgekeurd doorhetParlement op10juli1986.
(3)Voorontwerp vanbegroting1987,doordeCommissie bijdeRaadingediendop21juli1986.
(4)Voorontwerp ,aangenomen doordeRaadop9september 1986.
(s)Decorrectievandebegrotingsonevenwichtigheid tenbehoevevanhetVerenigdKoninkrijk (2685miljoenEcu)isopgenomen
bijdeontvangsten .
(6)Decorrectievandebegrotingsonevenvvichtigheid tenbehoevevanhetVerenigdKoninkrijk (2366miljoenEcu)isopgenomen
bijdeontvangsten .
C)Inclusieftennaarhetbegrotingsjaar 1986overgedragen overschotvan49miljoenEcu.
(8)BehalvevoordeBondsrepubliek Duitsland (1,33697 )enhetVerenigdKoninkrijk (0,67663).
(9)BehalvevoordeBondsrepubliek Duitsland (1,3296)enhetVerenigdKoninkrijk (0,8176).
Bron:1'^85,jaarrekening ;1986,deop10juli1986doorhetParlementgoedgekeurde begroting ;1987,hetdoordeCommissie bij
deRaadop21juli1986ingediendevoorontwerp vanbegroting,hetdoordeRaadop9september1986goedgekeurde
voorontwerp .
TABEL24
Financiering vandeinvesteringen vandeEuropeseGemeenschappen metkapitaalmarktleningen enverstrekte
leningen
(InmiljoenEcu)
1984 1985 1986
Verstrekte leningenperinstellingofmechanisme :
EuropeseInvesteringsbank 5007 5641
Commissie :
EuropeseGemeenschap voorKolenenStaal 825 1010
Euratom 186 211
Nieuwcommunautair instrument 1182 884
Totaal 7200 7746 7800-8300
Verstrekte leningenpersectorofdoelstelling :
Particulier bedrijfsleven 2709 2830 2500-2800
waarvan :globaleleningenvoorhetmidden-en\
kleinbedrijf 1719 1735 1400-1600
Infrastructuurwerken 2132 2413 2800-2900
Energie 2359 2503 2500-2600
Totaal 7200 7746 7800-8300
Bron:Commissie vandeEuropeseGemeenschappen „VerslagvandeCommissie aandeRaadenhetEuropeseParlementoverde
leningsactiviteiten vandeGemeenschap in1985",COM(86 )289def.,mei1986.Voorhetjaar1986zijndevermelde
bedragenramingen vandedienstenvandeCommissie .

31.12.86 Publikatieblad vandeEuropeseGemeenschappen Nr.L385/71
4.6.Socialedialoog
HetwelslagenvandeSamenwerkingsstrategie hangtafvan
een,vaakaanzienlijke ,ombuiging vandeeconomische
gedragingen enpolitiek .Destijgingvandewerkloosheid in
dejarenzeventigendetrageeconomische groeigingen
gepaardmeteentoenamevandefensieve gedragingen ,die
vaakreactieswarenomgewettigde positiesenrechtente
vrijwaren ineendoordeaardoliecrisis verstoorde context .In
veelgevallenwerddaarbijechternietvoldoende rekening
gehouden metdewerkloosheid ,zodathetnogmoeilijker
werdditprobleemoptelossen.
Ditgeldtvoordeondernemingen ,diemindergeneigdzijnte
investeren alshetklimaatnaarhunmeningonzekeris.Dit
geldtvoordewerknemers ,diehunkoopkracht enwerkge­
legenheidwillenbeschermen .Enditschijntnuooktegelden
voordemetdeeconomische politiekbelasteautoriteiten ,die
doordeduurendekostenvandesaneringen vanhetbegin
vandejarentachtigbeginnenteaarzelenomgebruikte
makenvandespeelruimte waarover zijbeschikken .IndeGemeenschap isopinstigatievandeCommissie een
vruchtbare dialoogtotstandgekomenmetentussende
socialepartners ,vertegenwoordigd doordeUnievanIndus­
triefederaties derEuropese Gemeenschap (UNICE),het
EuropeesCentrumvanOpenbare Bedrijven (CEEP)enhet
EuropeesVerbondvanVakverenigingen (EVV).Dewerk­
zaamheden ,onderverdeeld intweegroepen,deenehande­
lendovermacro-economische onderwerpen ,deandereover
micro-economische ,hebbentoteenakkoordoververschei­
denepuntengeleid.Ditakkoordkanalsvolgtworden
samengevat :
—allepartijen—ondernemingen ,werknemers enoverheid
—moetendeSamenwerkingsstrategie daadwerkelijk ten
uitvoerleggenomdewerkloosheid indegewenstematete
doenafnemen ;
—ermoeteensnelleherallocatie vandemiddelenplaats­
vindentenbehoevevanarbeidscheppende investeringen ,
waarbijderentabiliteit vanhetbedrijfsleven nogmoet
wordenverhoogddoorreëleloonmatigingen endooreen
zosterkmogelijke beperking vandetijddietussende
verhoging vanderentabiliteit endeinvesteringsactiviteit
verloopt ;
—ermoeteenkadervanmonetaire stabiliteit instand
wordengehouden endeinflatiemoet,waarzijnogte
hoogis,wordenteruggedrongen ;
—onderzoek enontwikkeling alsmededeopleidingvande
werknemers moetenwordenbevorderd ;
—deinternemarktmoetsneltotstandwordengebrachtmet
inachtneming vanallesocialeaspectendaarvan ;
—deinvesteringen vanhetbedrijfsleven moetenworden
aangevuld metnieuweeconomisch ensociaalrendabele
overheidsinvesteringen .
Uiteraardwarenerookenkelemeningsverschillen ,metname
overderolvandeoverheidinheteconomisch leven,zowelop
hetvlakvanhaaruitgavenenontvangsten alsopdatvande
marktregulering ,alsookoverdeinvloedopdewerkgelegen­
heidvaneenkostenneutrale hervorming envermindering van
dearbeidstijd .
Opcommunautair niveauzaldeCommissie desociale
dialoogblijvenaanmoedigen .Inhaarmededeling vanjuli
1986(COM(86 )364def.)moestzijechtervaststellen datop
nationaal niveaunietvoldoende voordeel wordtontleend
aandebereidheid totsamenwerking waarvandesociale
partnersopEuropees niveaublijkhebbengegeven .De
regeringen vanalleLid-Staten zoudenconcreteaansporingen
moetengeven—waarbijzijmetdenationale tradities
rekeningmogenhoudenmaardiezijmisschienookzouden
kunnenvoorbijstreven —omindenationalecontexttoteen
dialoogoveralleonderwerpen vandestrategietekomenen
eenvoordedialooggunstigklimaatophetniveauvande
bedrijfstakken endeondernemingen tescheppen (1).InAldezegedragingen samenhebbentotdehuidigeoneven­
wichtigheden geleid.Slechtsalszijookallesamenworden
omgebogen kandeEuropeseeconomie aaneennieuwe
bloeitijdbeginnen .Deinvesteringsneiging vanhetbedrijfsle­
venzaltoenemen alsdevooruitzichten vanderentabiliteit en
vandevraagbeterworden .Dewerknemers zullengemak­
kelijkerinstemmen meteenreëleloonmatiging engrotere
aanpassingen opdearbeidsmarkt alsdaarzichtbarewerkge­
legenheidseffecten tegenover staanentenvollerekening
wordtgehoudenmetdesocialegevolgenvandemaatregelen .
Hetgevaardateensterkeropdegroeigerichtmacro-econo­
mischbeleiddeinflatiestimuleert enopnieuwtotexterne
onevenwichtigheden aanleiding geeft,zaldestekleinerzijn
naarmate deinternekostenwordenbeheerst,deonderne­
mingentegelijkertijd hunproduktieve capaciteituitbreiden
enindeGemeenschap eendynamischer klimaattotstand
wordtgebracht .
Hetdoelvandesocialedialoogmoetduszijndegedragingen
vanalleeconomische subjectentegelijkertijd omtebuigen.
Hetisduidelijkdatdesocialedialoogallethema'svande
Samenwerkingsstrategie ,zoweldemacro-economische als
demicro-economische ,moetomvatten .Deelnemers zijnde
vertegenwoordigers vandewerkgevers ,dewerknemers ende
regeringen .Gestreefd moetwordennaareenruimeconsen­
susoverdebijdragevaniederepartijaandeSamenwerkings­
strategie .Opregelmatig tehoudenvergaderingen —diedicht
genoegbijelkaarmoetenliggenomrekeningtekunnen
houdenmethetconjunctuurverloop —zullendedeelnemers
deconcretetoepassing vandeSamenwerkingsstrategie
onderzoeken enhunactiesaandejongsteontwikkelingen
aanpassen .Ookmoetdesocialedialooghetopalleniveaus
mogelijkmakendesocialegevolgenendewerkgelegenheids­
effectenvandevereistestructurele entechnologische veran­
deringenbeteroptevangen .(')Zieartikel3vanRichtlijn74/121/EEGvandeRaadvan
18februari1974overdestabiliteit ,degroeiendevolledige
werkgelegenheid indeGemeenschap ,PBnr.L63van
5.3.1974,blz.19.

Nr.L385/72 Publikatieblad vandeEuropeseGemeenschappen 31.12.86
Japanseoverschottoteenmeeraanvaardbaar peilterugte
brengen .DeGroepvanVijfheefterkenddathetevenwicht
moetwordenhersteld,maaropditgebiedisvrijwelnoggeen
vooruitgang geboekt .HetAmerikaanse tekortenhetJapanse
overschotzullendusin1986en1987vermoedelijk nogte
hoogzijn.HetoverschotvandeGemeenschap zalvermoe­
delijktijdelijkietsstijgentenopzichtevan1985,maartoch
binnenredelijkegrenzenblijven .Dealgemeneverdelingvan
overschotten entekortentussendeLid-Staten maaktevenwel
aanpassingen meernoodzakelijk ,ookalishetduidelijkdat
delopenderekeningen vandebetalingsbalansen nietvolledig
inevenwicht hoeventezijn.landenwaarderegeringombijzondere redenenzichnietin
staatachtdesocialedialoogopgangtebrengen,kunnende
socialepartnerszelfhetinitiatiefnemen;opdiewijzezalook
indezelandendedialoogoverdethema'svandecommu­
nautairestrategietussendesocialepartnersen—indemate
vanhetmogelijke —metdeelnamevanderegeringkunnen
wordenaangevat .
Desocialedialoogiseenbelangrijk elementvandeSamen­
werkingsstrategie .tietdoelervanisinhetbijzonderdoorhet
samenbrengen vanvertegenwoordigers vanwerkgevers ,
werknemers enregeringen tekomentotdenoodzakelijke
ombuigingen vanhetgedragvanalleeconomische subjecten
entoteenruimeconsensus overdebijdragevaniedere
partner .Dethema'sdieaandeordezoudenkomenmoeten
alleeconomische ensocialeaspectenvandeSamenwerkings­
strategieomvatten .IndeGemeenschap isopinstigatievande
Commissie eenvruchtbare dialoogbegonnenmetentussen
desocialepartners .DeCommissie wildiedialoognog
verdiepen .Deregeringen vandeLid-Staten zoudenconcrete
initiatieven moetennemenomopnationaalvlakeendialoog
opgangtebrengenoverallethema'svandestrategie,daarbij
steunende opdebereidheid totsamenwerking waarvande
socialepartnershebbenblijkgegevenenrekeninghoudend
metdeinelklandbestaande bijzondere omstandigheden .DeVerenigde Statenhebbenherhaaldelijk bijdelandenmet
eenoverschot ,vooralJapanendeBondsrepubliek Duitsland ,
eropaangedrongen debinnenlandse vraagtestimuleren om
snellertoteenvermindering vanhunoverschottenopzichte
vanhetbuitenland ,enderhalvevanhettekortvande
Verenigde Staten,tekomen.Hetisechterweinigwaarschijn­
lijkdateensnelleregroeiindietweelanden,dieslechts15%
vandeAmerikaanse uitvoeropnemen ,zalvolstaanomhet
tekortvandeVerenigde Statentedoendalen.Alsalle
industrielanden ,behalvedeVerenigde Staten,hunbinnen­
landsevraagstimuleren ,zaleensterkereinvloedophet
Amerikaanse tekortwordenuitgeoefend ,wantdangaathet
omongeveer60%vandeuitvoervandeVerenigde Staten.
Eensnelleregroeiinalleindustrielanden zouechterweltot
eenvermindering vanhetAmerikaanse tekortkunnenleiden,
maarzouvrijwelgeeneffecthebbenophetoverschot van
JapanendeBondsrepubliek Duitsland .Hetvraagoverschot
vandeindustrielanden inderichtingvanJapanende
Bondsrepubliek Duitsland zalimmerseenneutraliserend
effecthebbenopdeexpansievandeinvoertengevolgevande
snelleretoenamevandebinnenlandse vraagindezetwee
landen .4.7.Internationale coördinatie vandeeconomische
politiek
Omhettekortopdebetalingsbalans vandeVerenigde Staten
toteenhoudbaar peilterugtebrengen,moetindatlandde
binnenlandse vraagwordenafgeremd ,hetgeeneenperiode
vanbetrekkelijk geringegroeitenopzichtevandeandere
industrielanden inhoudt .Integenstelling totdeuitvoerisde
Amerikaanse invoerzeerinkomenselastisch ,zodatdeze
laatsteinprincipeonmiddellijk opeenvertraging vande
binnenlandse vraagzalreageren .Intabel25wordt,bijde
veronderstelling datdereëlewisselkoersen ophetpeilvan
midden1986blijven,deverdeling weergegeven vande
overschotten entekortenopdelopendeverrichtingen die
menmagverwachten alsdeVerenigde Stateneenmeer
restrictieve begrotingspolitiek zoudenvoeren.Aanheteinde
vandejarentachtigzouhetAmerikaanse tekortdantot
ongeveer2%vanhetBBPzijnteruggedrongen ,terwijlhet
overschot vandeGemeenschap zouverdwijnen ,maardat
vanJapanzounogsteedsonaanvaardbaar hoogblijven.Ruimeenjaargeledenwerdeenprocesingezettotcorrectie
vandebelangrijkste externeonevenwichtigheden waarvan
dewereldeconomie sedert1982telijdenheeft.Sedertmaart
1985,toendedollaropzijnhoogtepunt stond,stemthet
koersverloop vandevoornaamste valuta'sbeterovereenmet
deeconomische basisgegevens .Ditproceswerdnoggestimu­
leerddoordeovereenkomst vandeGroepvanVijf,diein
september 1985teNewYorkbeslootdateenwaardevermin­
deringvandedollarmeteenovereenkomstige waardeverho­
gingvandeanderevaluta's,metnamedeyen,noodzakelijk
wasomeenmeersolidebasistegevenaandestructuurvande
internationale betalingen .
Eindseptember 1986warendemuntenvandeandereleden
vandeGroepvanVijfsterktenopzichtevandedollar
gestegen .Deeffectieve koersvandedollarwasmet22%
gedaald,dievandeyendaarentegen met38%tenopzichte
vanzijngemiddeld niveauvan1985verhoogd .Deeffectieve
koersenvandeEuropesevaluta'swarenminderverbeterd ,
doordathunbuitenlandse handelvoorongeveerdehelft
tussenEuropeselandenplaatsvindt .Vermoedelijk zijnde
koersen,althansdievandeEcutenopzichtevandedollar,
thansvoldoende aangepast .
Alsechterrekeningwordtgehoudenmetdeenormeoneven­
wichtigheden diezichindeloopvandejarenhebben
opgestapeld ,vooralindeVerenigde StatenenJapan,moeten
dewisselkoersaanpassingen wordenaangevuld metinterne
aanpassingsmaatregelen omhetAmerikaanse tekortofhetEenvastberaden toepassing vandeSamenwerkingsstrategie
indekomendevierjarenzouduseennegatiefeffecthebben
opdebetalingsbalans vandeGemeenschap .Datkanworden
aanvaard ,maarhetleidtniettoteenduurzaam evenwicht .
Hetzouvooralvoordelen opleverenvoordebetalingsbalans
vanbepaaldeandereEuropese landenendeontwikke­

31.12.86 Publikatieblad vandeEuropeseGemeenschappen Nr.L385/73
lingslanden .Deinvloedvandezeontwikkeling ophetsaldo
vandelopendeverrichtingen vandeAmerikaanse betalings­
balanszouvrijgeringzijnenbovendien eennoggrotere
vertraging bijdeopslorping vanhetJapanseoverschottot
gevolghebben (zietabel26).Ditzounietdeoptimalekoers
zijn.Eeninternationale doseringvanmaatregelen omde
onevenwichtigheden toteenaanvaardbaar peilterugte
brengenzoudus,naasteenfasevanbetrekkelijk geringegroei
indeVerenigde StatenensnelleregroeiindeGemeenschap ,
eennieuweappreciatie vandeyensamenmeteenbudgettair
stimuleringsbeleid inJapanvereisen .Intabel27wordtde
verdelinggegevenvandesaldiopdelopenderekeningen die
zoudenontstaanalsJapanindeperiode1987—1990
begrotingsstimulansen vooreenbedragvan1%vanhetBBP
geeftendeeffectieve koersvandeyenindejaren
1987—1988opnieuwmet20%stijgt.Dezedosering ,met
eveneensmaatregelen omdegoederen-enkapitaalmarkten
opentestellen,zouhetoverschot vanJapansterkdoen
verminderen .Ditvoorbeeld toontaandathettotaleresultaat
veelgroterwordtdankzijsamenwerking .Hetzounog
verbeterd kunnenwordenmetdedeelname vandeEVA-lan­
den,diereedsgunstighebbengereageerd .Degebeurtenissen vandelaatstetijdhebbenbewezendatde
internationale coördinatie vandeeconomische politieknog
sterkkanwordenverbeterd .DelandendieaandeTopcon­
ferentievanTokiohebbendeelgenomen zijnovereengeko­
mendathetbestemiddeldaartoezouzijneengeheelvan
indicatoren teontwerpen omvoldoende preciezestreefcijfers
vasttekunnenstellenenderesultaten tevolgen.Volgensdit
projectzoudendenationaleprognosesophunconsistentie en
ophunonderlinge verenigbaarheid wordengecontroleerd
ommogelijke bronnenvanspanningen optesporenen
corrigerende maatregelen tetreffen.Vervolgens zoudenmet
deindicatoren deresultatenvandelandenw?ordengemeten
enmetdestreefcijfers vergeleken omeventueelbijsturings­
maatregelen tekunnentreffen.Eendergelijksysteemis
uiteraardnoggeenoplossingvooralleproblemen vande
internationale economische samenwerking .Voorzoverdat
heteenmeervolledigeanalytische basisverschaftvoorde
beoordeling vanhetbeleidvandegrotelandenende
binnenlandse enbuitenlandse gevolgendaarvan,wordende
mogelijkheden vergrootomernstigeonverenigbaarheden in
hetbeleidvandedeelnemende landen,metalwatdataan
spanningen kaninhouden ,tevoorkomen .
Hetbesluitdatinseptember tePuntadelEsteisgenomenom
aaneennieuwerondemultilaterale onderhandelingen inhet
kadervandeGATTtebeginnen,doetdehooptoenemendat
eeneindezalkomenaandeprotectionistische tendensen .Dit
iseenessentiëlevoorwaarde voordeontwikkeling vaneen
meeropenenduurzaam multilateraal handelssysteem .
Bovendien wordtverwachtdatdoordeonderhandelingen de
structuren endisciplines vandeGATT,diethansdoor
ongunstige omstandigheden verzwakt zijn,zullenworden
versterkt .Vanbijzondere betekenis inditverbandisde
afspraakdatzalwordengepoogddehandelinlandbouw­
produkten indebesprekingen tebetrekken .Tenslottezalde
GATTzichmoetenaanpassen aannieuweontwikkelingen in
desamenstelling vandehandel.Debeslissing ookde
liberalisering vandedienstverlening totonderhandelingsthe ­
matemakeniseenbelangrijke stap:daardoorwordteen
nieuwesectorinhetmultilaterale handelssysteem opgeno­
men.Derecenteontwikkelingen indeinternationale produktie en
dewereldhandel zijnnietvoordeliggeweestvoordeontwik­
kelingslanden .Dezwakkegroeiindeindustrielanden vormt
eenremvoordeuitvoervandeontwikkelingslanden enheeft
dekoersenvandegrondstoffen doendalen,zodatde
koopkracht vandeuitvoervandeontwikkelingslanden
(uitvoerontvangsten gedefieerd metdeinvoerprijzen )ditjaar
naarramingmet11%isgedaald .Bovendien ishettekortop
delopenderekeningvandezegroeplandennavierjarenvan
gestageverbetering weergrotergewordenondanksdeverla­
gingvanderentebetalingen ophunbuitenlandse schuld.Het
bestemiddelomhunbuitenlandse positieteverbeteren ligtin
deverhogingvanhunuitvoer.Marktendiemeeropenstaan
voordeprodukten vandeontwikkelingslanden vormeneen
essentiëlevoorwaarde voorenigherstelvandekredietwaar­
digheidvandeontwikkelingslanden .Bovendien moetnieuw
kapitaalterbeschikking wordengesteldvooreensuccesvolle
herstructurering enaanpassing indeschuldenlanden omeen
sterkeregroeiteverwezenlijken ,zoalsinhetBaker-initiatief
isvoorgesteld .Alspositiefvoorbeeld kunnenderecente
onderhandelingen overdebuitenlandse schuldenhetbinnen­
landseaanpassingsbeleid vanMexicowordengenoemd .
Derecenteontwikkeling vandewisselkoersen hebbengun­
stigevoorwaarden geschapen voorhetcorrigeren vande
groteexterneonevenwichtigheden dieindeafgelopenjaren
werdenopgebouwd ,maarnietindiematedatdeoneven­
wichtigheden volledigzullenverdwijnen .Eenmeerhoudbare
structuur vandebetalingsbalanssaldi zaleersttotstand
komenalsdeVerenigde Statenzichbudgettaire beperkingen
opleggenenJapanhetomgekeerde beleidvoertendeyen
opwaardeert .Alsdeeconomische politiekdiekoersvolgt,
kunnendevoornaamste externeonevenwichtigheden vande
Verenigde StatenenJapantegen1990verdwenen zijn.EenEenoplevingvandegroeiindeontwikkelingslanden is
noodzakelijk omtevoorkomen datdelevensstandaard er
nogmeerdaaltenomhetprobleem vandeschuldenlast te
kunnenoplossen .Hetisdaarbijvanessentieelbelangdatde
correctiesvandelopenderekeningen tussendeindustrielan­
denonderlinggeenremmende invloeduitoefenen opdegroei
indeontwikkelingslanden .Eengroteregroeiindezelanden
kanzelfsinbelangrijke matebijdragentoteengestage
expansievandewereldhandel .

Nr.L385/74 Publikatieblad vandeEuropeseGemeenschappen 31.12.86
verbetering vandegroeitendens indeGemeenschap doorde
tenuitvoerlegging vandeSamenwerkingsstrategie voorgroei
enwerkgelegenheid ,enindeEVA-landen ,zalgunstige
effectenhebbenopdewereldhandel .Dezepositieveontwik­
kelingzalwordenversterktdoordenieuwerondevanmultilaterale onderhandelingen inhetkadervandeGATT.
Ditzoueenpositieveinvloedsorterenopdeuitvoervande
ontwikkelingslanden ,zodatzijmeermogelijkheden krijgen
omhunexternepositieopmiddellange termijnte
verstevigen .
Lopenderekeningvandebetalingsbalans indeperiode1986—1990
TABEL25
Huidigbeleidenwisselkoersen vanmedio1986(referentiescenario )
(In%vanhetBBP
1985 1986Gemiddelde
1987—1990
-3,0 -2,5 -2,2
+3.7 +4,5 +3,2
+0,5 +1,2 +0,4Verenigde Staten
Japan
EuropeseGemeenschap
Inuitscenarioisdegemiddelde reëlegroeivanhetBBPindeperiode1986toteind1990:VerenigdeStaten2,7%,Japan3,6%,
EuropeseGemeenschap 2,6%.
TABEL26
Samenwerkingsstrategie (zonderbijzondere samenwerking vanJapan)
;hl%vanhetBBP;
1985 1986Gemiddelde
1987—1990
Verenigde Staten -3,0 -2,5 -2,0
Japan +3,7 +4,5 +3,5
EuropeseGemeenschap +0,5 +1,2 -0,1
Inentscenarioisdegemiddelde reëlegroeivanhetBBPindeperiode1986toteind1990:VerenigdeStaten2,8%,Japan3,7%,
EuropeseGemeenschap 3,5°/...
TABEL27
Samenwerkingsstrategie metexpansieve begrotingspolitiek inJapanenverhogingvandeeffectievekoersvande
yenmet20%
In"/ovanhetBBP}
1985 1986Gemiddelde
1987—1990
Verenigde Staten -3,0 -2,5 -1,7
Japan +3,7 +4,5 +2,2
EuropeseGemeenschap +0,5 +1,2 +0,1
Inditscenarioisdegemiddelde reëlegroeivanhetBBPindeperiode1986toteind1990:VerenigdeStaten2,9%,Japan3,4%,
EuropeseGemeenschap 3,6%.

31.12.86 Publikatieblad vandeEuropeseGemeenschappen Nr.L385/75
DEELII
HETECONOMISCH BELEID INDELIDSTATEN
TOEPASSING VANDESAMENWERKINGSSTRATEGIE VOORGROEIENWERKGELEGENHEID
INDELID-STATEN IN1987
Bijbeschouwing vandeontwikkeling vandewerkgelegen­
heidindeafgelopenjarenkomtmennoodzakelijkerwijze tot
deconclusiedateenkrachtige actieinalleLid-Staten
noodzakelijk isterwillevaneenforseterugdringing vande
werkloosheid .Eenuitzondering vormtLuxemburg waarde
werkloosheid zeerlaagis.Degemiddelde werkloosheid per
jaarisin1986slechtsinviervandetwaalflandengedaalden
zalin1987indehelftvandelandendalen.Voorslechtstwee
landen (Duitsland enNederland )strektdedalingzichuit
overbeidejaren.In1986bevonddegroeivanhetbruto
binnenlands produktvanslechtstweelanden(Duitsland en
Portugal )zichbinnendemargevan3tot3,5%,dieop
middellange termijnnoodzakelijk wordtgeachtvooreen
aanzienlijke vermindering vandewerkloosheid .In1987
treedteenaanzienlijke verbetering opaangezien zichdanzes
Lid-Staten indezepositiebevinden ,waaronder driemeteen
grootrelatiefaandeelinhetcommunautaire BBP(Duitsland ,
Spanje,Italië),terwijldecijfersvanFrankrijk enhet
Verenigd Koninkrijk slechtseenkwartpuntonderde
benedengrens vandezemargeliggen.Hoewelderhalve
vooruitgang indegoederichtingisgeboekt,ishetvan
buitengewoon grootbelangnategaanofenonderwelke
voorwaarden dezeresultaten indeLid-Staten in1987ende
daaropvolgende jarenkunnenwordengeconsolideerd en
verbeterd eninhoeverre heteconomisch ensociaalbeleid
tussendelandenmoetverschillen inverband metde
bijzondere eisendiedeeconomische situatieineenLid-Staat
stelt.
Hetspreektvanzelfdat.zoalsreedsinhetEconomisch
Jaarverslag 1985/1986isgezegd,hetzeermoeilijkzoniet
onmogelijk iszuivernationaal maatregelen tetreffenter
verbetering vandewerkgelegenheid endatdezealleen
kunnenslagenbijeenintensiever sociaaloverleg,zowelop
hetniveauvandeGemeenschap alsindeLid-Staten .De
wisselwerking tussenhetregeringsbeleid endevisievande
socialepartnersiseenessentiëlevoorwaarde voorhetslagen
vaniedereactietotherstelvandewerkgelegenheid .
Hetrekeninghoudenmetdebijzondere nationaleeconomi­
scheomstandigheden betekentnietnoodzakelijkerwijs dat
alleinheteerstegedeeltevanditverslagaanbevolen maat­
regelennaarlandmoetenwordengedifferentieerd .
Hetiswenselijk deindepunten4.3tot4.6vanheteerste
gedeeltegedanevoorstellen homogeen engesynchroniseerd
uittevoeren .
Voordeverbetering vandewerkingvandemarktenvoor
goederen ,dienstenenkapitaalendeuitvoering vanhetdoor
deGemeenschap opgestelde Programma voordevoltooiing
vaneengroteinternemarktzullendeLid-Staten vrijweldezelfdemaatregelen moetentreffen.Overgangsregelingen
zoudenoverigensslechtsmogenwordeningesteldinverband
metbijzondere problemen vandeLid-Staten .
VoortsishetwenselijkdatdeLid-Staten eenparallelbeleid
voerenopdearbeidsmarkten entenaanzienvandeloon­
kosten(zoalsmatigingvanhetstijgingstempo vandereële
lonen,uitoogpuntvankostenneutrale vermindering vande
arbeidsduur ,herordening vandearbeidsduur ,verlagingvan
desocialelasten,krachtiger stimulering vanhetaanstellen
vanarbeidskrachten ,bevordering vandeoprichting van
particuliere bedrijven ).
Destimulering vandeinternevraag,dievoorhetbereiken
vandedoelstelling vandestrategieonontbeerlijk zoukunnen
wordenwanneerindeloopvan1987destimulerende
effectenvanderuilvoetwinst beginnenwegteebben,moet
noodzakelijkerwijze wordengedifferentieerd naardesituatie
inelkeLid-Staat .
Uitmonetairoogpuntzalvaneenverdererentedaling een
zeerkrachtigeimpulsuitgaanopdeinvesteringsactiviteit .In
landenalsdeBondsrepubliek Duitsland enNederland zijnde
rentetarieven doordekrachtigedesinflatie reedsaanzienlijk
gedaald .Eenverderegeforceerde verlagingzoudestabili­
teitsdoelstellingen ,dieinherentzijnaaneengezondmonetair
beleid,ingevaarbrengen .Indemeesteanderelanden,met
nameinFrankrijk enItalië,kandaarentegen bijgeringere
inflatieverwachtingen eenvoortzetting vandedalingstendens
wordenverwacht .
Dezebinnenlandse doelstellingen kunnenechteralleenwor­
denbereiktwanneerdeLid-Staten zichgezamenlijk eninhet
kadervandeinternationale monetaire samenwerking bezig­
houdenmetdeexterneaspectenvandezeproblematiek .
Naarallewaarschijnlijkheid zaldedollarkoers in1987onder
grotedrukblijvenstaan,geziendebehoefteaaneeningrij­
pendeaanpassing vandebetalingsbalans vandeVerenigde
Staten.Eenextremedepreciatie vandedollarzounietinhet
belangvandeGemeenschap zijnwegensdenegatieveeffecten
daarvanopdeeconomische groeivandeGemeenschap .Aan
deaanpassingen vanhetmonetaire beleidomeendergelijke
ontwikkeling tegentegaanwordenevenwelbepaaldegren­
zengesteldbijoverschrijding waarvandeze„self-defeating "
zoudenworden .
Opgrondvandezeoverwegingen kanwordengestelddatin
hetgehelepakketvanbeleidsmaatregelen hetmonetaire
beleidinbepaaldeLid-Staten nogeenstimulerend effectkan
hebbenopdegroei,dochdatzijnbetekenisinditopzichtin.
andereLid-Staten zeerbeperktis.

Nr.L385/76 Publikatieblad vandeEuropeseGemeenschappen 31.12.86
Ophetgebiedvandeopenbarefinanciënbestaatereennog
groterverschilinbeleidsruimte .IndeBondsrepubliek Duits­
landenLuxemburg isdebegrotingssituatie voldoende
ontspannen omeenzekereruimtetelatenaandeoverheid ;in
hetVerenigdKoninkrijk heeftderegeringinhaarverklaring
vanafgelopen herfstvoorzienineenverhoging vande
openbare uitgavenvanongeveer4,75miljardpondin
1987/1988.Ditbrengtmetzichdatdevoor1987/1988
voorzieneopenbareuitgaveninreëletermenongeveer2%
hogerzullenliggendanhetgeraamderesultaatvan1986/
1987.InFrankrijkzalin1987eenbelangrijke belastingver­
mindering plaatsvinden enzijnvoor1988verdereverlichtin­
genaangekondigd ,terwijlhetbegrotingstekort inbeidejaren
zalwordenverminderd .Daarentegen vereistdestaatvande
openbare financiën envooralhethogeniveauvande
overheidsschuld devoortzetting vandesaneringinBelgië,
Griekenland ,Ierland,ItaliëenPortugal .Ineenderdegroep
landen(Denemarken ,SpanjeenNederland )zijndebegro­
tingsmoeilijkheden minderernstig,dochbepaaldeaspectenvandevooruitzichten voor1987beperkendemacro-econo­
mischebeleidsruimte .
Bijgevolgzijnalleendelandendietoteenzeerkleinegroep
behoreninstaatinhetalgemeeninvloeduitteoefenenopde
vraag-enaanbodomstandigheden .WelzullenalleLid-Staten
doorstructurele veranderingen inopenbareontvangsten en
uitgavengunstigerconstellaties kunnenscheppenvoorde
ontwikkeling vandewerkgelegenheid .
Desalniettemin kanwordenvoorziendatindeloopvan1987
debeleidsruimte vaneentoenemend aantallandengroterzal
wordenendatinlandenwaareendergelijkebeleidsruimte
reedsbestaatkrachtiger kanwordeningegrepen .Ditzal
uiteraardhetgevalzijnwanneer ,zoalsverwacht ,deverbe­
teringvandefundamentele voorwaarden voorhetecono­
mischevenwicht diereedsin1986isingetreden zichin1987
nogverderzalvoortzetten .
BELGIÈ
InBelgiëzaldeeconomische groeiin1986vermoedelijk
aanzienlijk groterzijndanindeperiode1981—1985,
waarbijdetempoversnelling nietalleenkanwordentoege­
schrevenaandevalvandeolieprijzen docheveneensaande
vertraging bijdeopstellingvanhetnieuweprogramma tot
saneringvandebegroting .Hetreëlebeschikbaar inkomen
vandegezinshuishoudingen zalevenalshetparticuliere
verbruikmetmeerdan2,5%kunnentoenemennadatdeze
gedurende verscheidene jarenopvrijwelgelijkniveauwaren
gebleven .Voortszullendebedrijfsinvesteringen krachtig
kunnentoenemenonderinvloedvandeverbetering vande
winstmarges .Daarentegen zaldegroeiin1987ongetwijfeld
wordengeremddoordematigingvandegezinsinkomens als
gevolgvanhetinhetvoorjaarvan1986aangenomen
programma totsaneringvandebegroting .Deeconomische
groeizalderhalvemeerhetwerkzijnvandebedrijfsinveste­
ringenendeuitvoer .Deprijsstijging zalvermoedelijk zeer
zwakblijvennadebelangrijke vertraging vanhetinflatie­
tempoin1986(van4,9tot1,3%).Delopenderekeningvan
debetalingsbalans zalindebeidebeschouwde jareneenruim
overschotvertonen .Hetfinancieringstekort vandeoverheid
daarentegen zalin1986slechtseenzeergeringeverbetering
vertonen ,dochdaarnain1987met1,5a2procentpunten
vanhetBBPkunnendalen.Demaatregelen totsaneringvan
deopenbarefinanciënzoudeneenongunstig effectkunnen
hebbenopdewerkgelegenheid indeoverheidssector ,die
grotendeels zalmoetenwordengecompenseerd dooreen
toeneming indeparticuliere sector,metnameopgrondvan
detussendesocialepartnersgeslotenovereenkomsten .Voor
dejaren1986en1987tezamenzaldetotalewerkgelegenheid
endewerkloosheid nauwelijks enigewijzigingondergaan .
Deinkomensontwikkeling in1986en1987pastindelijnvan
hetsedert1982gevoerdebeleiddattotnutoeisgerichtop
eengematigde ontwikkeling vandereëlelonentotbehoud
vanhetna1982bereikteconcurrentievermogen enterbevordering vandeverdelingvandewerkgelegenheid .De
bereikingvandezedoelstellingen zalin1986wordenverge­
makkelijkt doordevertraging vanhetinflatietempo datdoor
hetstelselvanindexering snelheeftgeleidtotvermindering
vanhetstijgingstempo vandenominalelonen.Deloonon­
derhandelingen metbetrekking totdejarenna1986verlopen
binnenhetbeperkende kadervandebevoegdheden waarover
deregeringbeschiktomhetconcurrentievermogen instandte
houden .Wanneer desectoriële loonovereenkomsten testerk
afwijkenvandealgemeneaanbevelingen diezijnopgenomen
inhetinseptember 19-86geslotennationaleakkoordtussen
desocialepartnersendieverenigbaar zijnmetdehandhaving
vanditconcurrentievermogen endebevordering vande
werkgelegenheid ,inhoofdzaak voordejongeren ,kan
gebruikwordengemaaktvandewettelijke beperkingsbe­
voegdheden .Devertraagde stijgingvandelonenheeftgeleid
toteendalingvandereëleloonkosten pereenheidprodukt
vanbijna9%tussen1981en1986.Derentabiliteit vande
ondernemingen isparalleldaaraangestegenenhunfinanciële
situatieisverbeterd .Bovendien werdbeslotentoteenverdere
verlagingvandevennootschapsbelasting waarbijhetmaxi­
malebelastingpercentage zalwordenteruggebracht van
45%tot43%in1988.Hetmonetairbeleidtenslotteiserop
gerichtomopkortetermijnderentevoetzoveelteverlagen
alsverenigbaar ismetdehandhaving vaneenstabiele
wisselkoers methetresultaatdatderentevoorinvesterings­
kredietensedertapril1986isgedaaldtot8,25%tegenover
12,75%begin1985.Tochmoesttot1986wordengewacht
totdatdezeverbeterde omstandigheden hebbengeleidtoteen
aanmerkelijke groeivandebedrijfsinvesteringen aangezien
deonzekerheid omtrentdeontwikkeling vandegezinsinko­
mensalsgevolgvandemaatregelen tersaneringvande
begroting vermoedelijk detenuitvoerlegging vannieuwe
projectenheeftgeremd.Zozalookdeflexibiliteit ophet
gebiedvandearbeidstijd binnenkort wordenvergrootdoor
dewettelijke bekrachtiging vandemetdesocialepartners

31.12.86 Publikatieblad vandeEuropeseGemeenschappen Nr.L385/77
overeengekomen algemene invoering vaneengrotere
arbeidstijdflexibiliteit ,waardoor eenbetereaanpassing van
deondernemingen aandeschommelingen vandevraag
mogelijkzalwordenzodradenieuweloonovereen komstenin
werkingzullenzijngetreden .
Daarentegen bevinden deopenbare financiën zichineen
zodanigestaatdatdeenigeprioriteiteenstrikteensnelle
saneringisterverbreking vandespiraal„rentelasten-schul­
den".DeBelgischeregeringheeftinhetvoorjaarhetinhaar
regeringsverklaring vandecember1985aangekondigde pro­
grammatersaneringvandebegroting opgesteld volgens
hetwelkhetnettodoordeSchatkist tefinancieren saldozal
wordenteruggebracht tot8%vanhetBNPin1987entot
7%in1989,terwijlditnog11,5%in1985bedroeg .De
maatregel heeftinhoofdzaak betrekking opdebesnoeiing
vandeuitgaven .Hetprogramma vanbelastingverlichting
voornatuurlijke personen ,waartoereedseerderwasbeslo­
ten,werdgehandhaafd eniedereverzwaring vandebelas­
tingheffing opaardolieprodukten werdverworpen .Het
geheelvanmaatregelen zoutijdelijkkunneningaantegende
recentegunstigeontwikkeling vandewerkgelegenheid ende
binnenlandse vraag.Desalniettemin maaktdevalvande
aardolieprijzen hetdeBelgischeeconomiemogelijkgeduren­
dedeperiodevaninterneaanpassing eenbetrekkelijk
gunstigegroeitehandhaven .
Detoestandvandeopenbarefinanciënbeperktnoodzakelij­
kerwijzedemogelijkheden totondersteuning vandevraag
viadebegroting .Evenalsvroegerzouprioriteitmoeten
wordengegevenaanhetherstelvanhetevenwicht vande
openbarefinanciënendeuitschakeling vandestarhedenaan
dekantvanhetaanbod,waarnapaseenkrachtiger en
duurzame groeimogelijkwordt.Ookdetenuitvoerlegging
vaneenmonetair beleiddatisgerichtopeenzogroot
mogelijkeverlagingvanderentetarieven alsverenigbaar is
metdehandhaving vandepariteitvandefrankinhetEMSwordtsterkbeïnvloeddoordevermindering vanhetfinan­
cieringstekort vandeoverheid .
Hetenormegebrekaanbegrotingsevenwicht impliceert dat
dedoelstelling vanderegeringmetbetrekking tothetnettote
financieren saldodaadwerkelijk enbinnendegesteldeter­
mijnmoetwordenbereiktenweltemeerdaardeinterna­
tionalecontextinverscheidene opzichtenbetrekkelijk gun­
stigisendebesnoeiing vandeoverheidsuitgaven in1986en
1987doordedalingvanderentetarieven wordtvergemak­
kelijkt.Vóórhetaflopenvandebijzondere volmachten
zulleneventueelnieuwecorrigerende maatregelen moeten
wordengetroffenterwaarborging vandebereikingvande
doelstelling (eennettodoordeSchatkisttefinancieren saldo
van8%vanhetBBPin1987)endittervermijding vanelke
ontsporing diezoukunnenvolgenuiteentezwakrendement
vandegetroffenmaatregelen ofuiteenmindergunstige
ontwikkeling vandeexogenefactoren .Deenigeopkorte
termijnbeschikbare beleidsruimte ophetgebiedvande
begrotingspolitiek heeftbetrekking opdestructuurvande
ontvangsten diebeterkanwordenafgestemd ophetdoen
ontstaanvaneenmeerarbeidscheppende groei.Eénvande
mogelijkheden isdecompensatie vaneenverlichting vande
premiedruk opdelonendoorverhoging vandeindirecte
belastingen inhetalgemeenofvandebelastingheffing op
aardolieprodukten inhetbijzonder .
Hetiswenselijkeenmogelijkheid tebehoudentotinperking
vandeloonontwikkeling naafloopvandebijzondere
machtenopditterrein,geziendenoodzaakvoordeBelgische
economie gedurende deperiodevaninterneaanpassing
concurrentiekrachtig teblijventenopzichtevandebuiten­
landsevraag.Dehandhaving vaneenpolitiekvanalgemene
loonbeperking gedurende eenlangeperiodezoudesalniette­
minthansinbeperktegevalleneenzekereversoepeling
wettigenalsreactieopdesignalenvandearbeidsmarkt
wanneerzichknelpunten voordoen diemoeilijkkunnen
wordenweggenomen doormaatregelen ophetgebiedvande
beroepsmobiliteit .

Nr.L385/78 Publikatieblad vandeEuropeseGemeenschappen 31.12.86
TABEL28
België:Voornaamste economische grootheden ,1961—1987
(Jaarlijksemutatiesin
1961/
19731974/
19801981 1982 1983 1984 1985 1986(')1987(-)
rnominaal
Brutobinnen-Jreëel
landsprodukt 1deflator9,2
4,9
4,110,0
2,5
7,53,4
-1,5
5,08,7
1,5
7,16,3
-0,1
6,36,8
1.4
5,56,7
1,5
5,16,7
2,0
4,63,1
1,3
1,8
Particulier verbruik ,deflator 3,7 7,8 8,1 7,4 7,5 5,9 4,8 1,3 1,5
. fPrivéInvesteringen in
vasteactiva,<overheid-18,1
-6,3-0,3
-8,9-3,6
-7,64,4
-8,83,8
-13,27,0
-6,46,9
-9,8
volume totaa] 5,1 1,9-16.3-1,7-3,9 1,0 1,2 5,3 5,0
waarvan :bouw -22,9-5,4-5,1-4,2-0,4 2,1 2,2
installaties li3,68,0-9,5 9,9 3,6 9,58,4
Binnenlandse vraaginconstanteprijzen -4,1 0,3-2,5 1,7 1,3 3,0 1,3
Verschiltenopzichtevandepartners
vandeGemeenschap (3\ -0,8-2,6-0,3-0,8-0,5-1,4
rnominaal
LoonsomperjreëelA(4)
werknemer |LB(4)8,9
4,6
5,111,6
3,8
3,56,4
1,4
-1,58,1
1,0
0,76,4
0,0
-1,06,8
1,4
0,84,5
-0,6
-0,32,5
-2,0
1,22,2
0,4
0,7
Produktiviteit (5) 4,3 2,4 0,5 2,9 0,9 1,4 1,0 1,7 1,9
Reëleloonkosten pereenheidprodukt 0,3 1,4 0,9-1,8-0,9 0,0-1,6-3,6-1,5
Concurrentievermogen (6) -0,2 1,5-8,2-11,5-2,3 0,1 1,8 2,9-0,6
Werkgelegenheid 0,6 0,1-2,1-1,3-1,6 0,2 0,5 0,3-0,6
Aantalgeregistreerde werklozen in%
vandeburgerlijke beroepsbevolking (7) 2,2 6,8 11,1 13,0 14,3 14,4 13,7 12,9 13,4
Saldolopenderekeningin%vanhetBBP 1,0-1,4-4,6-3,3-0,6-0,4 0,4 2,3 2,8
Rentekapitaalmarkt 6,5 9,413,8 13,5 11,8 12,0 10,6 8,0 7,2
Liquiditeitenmassa 8) 10,1 11,2 10,0 7,5 7,0 6,1 6,7 5,8 4,0
Financieringsbehoefte ofcapaciteit
vandeoverheid in%vanhetBBP -1,9-5,8-12,6-11,1-11,7-9,5-8,4-8,0-6,2
Overheidsschuld in%vanhetBBP 64,8 88,2 95,9105,1 110,7 117,4 120,6 125,7
Rentelast overheidsschuld
in%vanhetBBP\4,4 8,0 9,3 9,4 9,910,6 10,6 10,7
(')Ramingen vandedienstenvandeCommissie ,oktober1986.
(-'}Ramingen vandedienstenvandeCommissie ,oktober1986,opbasisvanhethuidigebeleid.
(')Verschilinprocentpunten .
(4)A:deflatorvanhetBBP;B:deflatorvanhetparticulier verbruik .
(5)Brutotoegevoegde waardeperwerkzaam persoonindeeconomie alsgeheel.
(6)Reëleeffectievewisselkoers (tenopzichtevannegentienandereindustrielanden ),opbasisvandeloonkosten pereenheidproduktindeeconomiealsgeheel.Positief
cijfer=verliesaanconcurrentievermogen .
F)DefinitieEurostat
(*)Jaarultimo .

31.12.86 Nr.L385/79 Publikatieblad vandeEuropeseGemeenschappen
DENEMARKEN
InDenemarken deedzichdelaatstejareninbelangrijke
opzichten eenaanzienlijke economische vooruitgang voor:
zowelin1984alsin1985groeidehetBBPinhoogtempomet
respectievelijk 3,9%en3,8%;tegelijkertijd isdewerkgele­
genheidgestegenmetrespectievelijk 2,4%en3,1%en,
hoeweldetoeneming vanhetarbeidsaanbod snelheeft
gereageerd opdievandevraagisdewerkloosheid gedaald
vanhetrecordcijfer van10.2%in1983tot8,2% eind1985.
Dezeontwikkeling werdgesteunddooreenkrachtigherstel
vandeinvesteringen invasteactivaalsgevolgvaneen
aanmerkelijke verbetering vanderentabiliteit dieopzichzelf
samenhangt methetstringenteloonbeleid vanhetbeginvan
dejarentachtig .opnieuw .Dezekrachtigestijgingstendens kaninhoofdzaak
wordentoegeschreven aaneendalingvandebesparingen van
degezinnendieeveneenseengrotergebruikvanleningen
hebbengemaakt .Ondanksdeoverheidsmaatregelen van
december 1985enmaart1986,dieverdereverslechtering
beoogden tevoorkomen ,bleefdebetalingsbalans verslech­
teren.Desalniettemin isalsgevolgvandezemaatregelen de
vraagvandegezinshuishoudingen gestabiliseerd envertoont
deactiviteitindebouwnijverheid ,hoewelnogsteedsinten­
sief,tekenenvanverzwakking .Deoverigeparticuliere
investeringen vertoonden eenmatigestijgingmetuitzonde­
ringvanenkelesectorenzoalsenergieenscheepsbouw .
Hoeweldehandelsbalans indeloopvanhetjaarzal
verbeteren blijftderenteopdebuitenlandse schuldhoogen
hettekortopdelopenderekeningzalvoorgeheel1986niet
dalen.DegroeivanhetreëleBBP,diealsgevolgvande
restrictieve maatregelen isteruggelopen totongeveer3%,
heefteenongunstig effectgehadopdeschepping van
werkgelegenheid zodatdewerkloosheid opongeveer7V4%
isgebleven .Destijgingvandeconsumptieprijzen zalvermoe­
delijk3,5%bedragen .tegenover5%in1985ondanksde
verhoging vandeindirectebelastingen .Deforsetoeneming vandewerkgelegenheid sinds1983—
ongeveer2%perjaar—ishetmeestopmerkelijke resultaat
vanhetsedert1982gevolgdebeleidenstemtzeergoed
overeenmetdeSamenwerkingsstrategie voorgroeidiedoor
deRaadin1985werdvastgesteld .Ditbeleidwasin
hoofdzaak gerichtopdestimulering vanhetaanboddoorde
groeivandereëleennominalelonentebeperken ,de
overheidsuitgaven tebesnoeienendoorzichaantesluitenbij
dedoelstelling vaninterneenexternestabiliteitvandemunt
binnenhetEMS.Alsgevolgdaarvanzijndereëlelonen
tussen1983en1985gedaaldenvervolgens weiniggestegen
dankzijgematigde collectieve arbeidsovereenkomsten ende
opheffing vandeindexering .Dehieruitvoortgevloeide
toeneming vanderentabiliteit waséénvandeimpulsenvoor
departiculiere investeringen .Anderzijds konhetfinancie­
ringstekort vandeoverheid ,dankzijeenstringentebeper­
kingvandeoverheidsuitgaven eneengeringestijgingvande
ontvangsten ,wordenverlaagdvan9,3%vanhetBBPin
1982tot1,9%in1985,terwijlin1986eenoverschot van
ongeveer3%werdgeregistreerd .Debesnoeiing vande
begroting heeftderuimtevoordeontwikkeling vande
bedrijfssector vergroot .Doordathetaccentwerdgelegdop
deinkomens endeoverheidsfinanciën behoefdehetmonetair
beleidnietalsenigedelastvandestabilisatie tedragenen
bijgevolgzijnderentetarieven aanzienlijk gedaald .Inoktober1986werdennieuwemaatregelen getroffenter
vergroting vandegezinsbesparingen enontmoediging van
hetconsumptief krediet.Dezeomvatteneenverkorting van
deaflossingsvrije periodevoornieuwebouwleningen ,hogere
zegelrechten opdocumenten metbetrekking totleningenen
eenbijzondere belastingopderentevanaanparticulieren
verstrekteconsumptieve leningen .Devoornaamste gebeur­
tenissendiedeeconomische ontwikkeling inhetkomende
jaarzullenbeïnvloeden zijndeinvoeringper1januari1987
vandeeind1986goedgekeurde belastinghervorming endein
maart1987tesluitenloonovereenkomsten .Hethoofddoel
vandebelastinghervorming isdetoeneming vandebespa­
ringendoordegezinshuishoudingen .Zijzoueenzekere
stimulanskunnenvormenvoordeconsumptieve vraagvan
degezinnenin1987dooreendeelvandedoorhungedragen
drukvandedirectebelastingen overtehevelennaarhet
bedrijfsleven enandereinstellingen ,inclusiefdiezonder
winstoogmerk diethansvanbelastingzijnvrijgesteld .Dit
effectwordtevenwelgecompenseerd doordeverhogingvan
deheffingenvandelagereoverheden ,alsmededoordein
oktober1986getroffenmaatregelen .Devermindering van
dearbeidsduur ,diewordtgecompenseerd dooreendienover­
eenkomstige verhoging vandeuurlonen ,endevoorgeno­
menuitbreiding vandeuitkeringen wegensziektezullen
leidentoteenloonsstijging perwerknemer vanmeerdan3%
begin1987,hetgeendevoornieuweverhogingen bijde
tweejarige loonovereenkomsten voormaart1987beschikba­
remargebeperkt .Nadekrachtigestijgingvan1984—1986
zullendeinstallatie-investeringen aanzienlijk minderkrach­
tigzijnin1987,vooralindeenergiesector .Overhetgeheel
genomenzaldegroeiaanzienlijk geringerzijndanin1986en
sterkerafhankelijk zijnvanexternefactoren .Dewerkloos­
heidzalietshogerzijndanhetwaarschijnlijke niveauvoor
1986.Gemiddeld zoudendeconsumptieprijzen met3,5a
4%kunnenstijgen,hetgeenongeveerevensterkisalsin
1986toenzichdeeffectendedengevoelenvandebelasting­
verhogingvoorenergieterwegneming vanheteffectvandeOndanksdezebelangrijke begrotingscorrectie ishettekort
opdelopenderekeningtussen1983en1985aanzienlijk
toegenomen ,zowelonderinvloedvaneenverslechtering van
dehandelsbalans eneenaanzienlijke toeneming vande
netto-rentelasten alsgevolgvanhetgezamenlijke effectvan
destijgingvandedollarkoers totmedio1985waardoor het
innationalemuntuitgedrukte bedragvandeschuldgroteris
geworden ,alsvandevoortdurende toeneming vandeschuld
zelf.Terwijlin1985hettekortopdehandelsbalans met4,4
puntenvanhetBBPdaaldetenopzichtevan1979,bedraagt
hettekortopdelopenderekeningnog4,4%,ditwilzeggen
weinigminderdande4,7%van1979enaanzienlijk meer
dande3,3%van1984.
In1986bleefdebinnenlandse vraaginheteerstehalfjaar
aanzienlijk stijgenenovertrofhetpotentiële aanbod

Nr.L385/80 Publikatieblad vandeEuropeseGemeenschappen 31.12.86
lagereolieprijzen envandedollarkoers opdekoopkracht van
gezinshuishoudingen (1).Delopenderekeningvandebeta­
lingsbalans zaleenaanmerkelijke verbetering vertonen .
Dein1986waargenomen loondriftalsgevolgvansectorieel
gebrekaanevenwicht vandearbeidsmarkt endeverwachte
produktiviteitsstijging makenvoortzetting vandematigings­
tendensindeloonovereenkomsten wenselijkdoormetname
deverlichting vandeinkomstenbelasting voor1987in
aanmerking tenemen.
Afgezienvandenetto-rentebetalingen wordthettekortopde
lopenderekeninginhoofdzaak veroorzaakt dooreenvraag­
overschotennietzozeerdooreenwijzigingvanhetprijscon­
currentievermogen .Derecenteverzwakking vandeDeense
krooninhetEMSwijsterevenwelopdatderuimtevande
autoriteiten nauwblijftendaterbijhetmonetairbeleid
rekeningmoetwordengehouden metdevereistenvoort­
vloeienduitbuitenlandse financiering .Voortszijndemaat­
regelenterbevordering vanhetsparendoorgezinshuishou­
dingenendevermindering vanhunschuldenlast inhetkader
vandeinoktobergetroffenmaatregelen vankardinale
betekenis .Deuitbreiding vandepensioenregelingen ,diezijn
gebaseerdopvrijwilligebijdragen ,toteengroterdeelvande
bevolking ,eventueel inhetkadervandeloonovereenkom­
sten,zoudenhiertoeeveneenseennuttigebijdragekunnen
leveren .Opkortetermijnzalhetexterntekortietsgeringer
worden,terwijloplangeretermijneentoegenomen bespa­
ringinstaatzalstellentotfinanciering vaneengroter
investeringsvolume enverbetering vanhetgroeipotentieel
zonderhetexterneevenwicht ingevaartebrengen .Eveneensishetgebodendeeconomische structuren aante
passenaandewijzigingen vanhetinternationale klimaat .Er
zijnreedsmaatregelen genomenenanderenoginvoorberei­
dingteruitbreiding vandeberoepsopleiding enhetonder­
zoekopdieterreinenwaardergelijkemaatregelen bijzonder
doeltreffend lijkentezijn.Demogelijkheden totwijziging
vandehuidigearbeidsorganisatie ,versoepeling vande
reglementering daarvanenverhoging vanhetaanpassings­
vermogen vandemarktzoudenmoetenwordenonderzocht
enmetdesocialepartnerswordenbesproken .
Alsgevolgvandevroegeretekortenisdebrutobuitenlandse
schuldthansbijna40%vanhetBBP,welkpercentage vrijwel
gelijkelijkwordtgedeeldtussenoverheidsschuld enparticu­
liereschuld.Bijeengemiddelde toeneming vanhetnominale
BBPvan6%indekomendejarenzoudeverhouding tussen
debuitenlandse schuldenhetBBPstabielkunnenblijvenmet
eenlopendtekortvan2,5%vanhetBBP.Bijeengeringer
tekortzaldezeverhouding kleinerworden .Alseersteetappe
lijktheturgentreedsin1988hettekortterugtebrengentot
eenmetdestabiliteitvanderelatieveschuldenlast verenig­
baarniveau,hetgeenopkortetermijnamperzoukunnen
wordenbereiktzondereenvoortdurend striktbegrotingsbe­
leidovereenkomstig deofficiëledoelstellingen .Eenextra
verlagingvanhetbetalingsbalanstekort zouindekomende
jarendezelastkunnenverlichten .Voor1987zalhet
financieringsoverschot vandegeheleoverheiddatimpliciet
indeontwerp-begroting isopgenomen ,tenopzichtevan
1986ongewijzigd blijven,ditwilzeggenongeveer3%van
hetBBPenovereenkomen meteengeringoverschotopde
begrotingvandecentraleoverheid .Geziendebetalingsba­
lansmoeilijkheden endenoodzaak eenevenwichtige econo­
mischeontwikkeling teverzekeren zoudezedoelstelling
kunnenwordenbereiktdoordezeerstriktetoepassing van
hetopnulgroeivandeoverheidsuitgaven gerichtebeleiddat
indeafgelopenjarenisgevoerd .(')Bijderamingen indezetekstisrekeninggehouden metde
effectenvandeinoktobergetroffenmaatregelen ,terwijlhetniet
mogelijkwasdeovereenkomstige herzieningen indecijfersvan
tabel29aantebrengen .

31.12.86 Publikatieblad vandeEuropeseGemeenschappen Nr.L385/81
TABEL29
Denemarken :Voornaamste economische grootheden ,1961—1987
(Jaarlijksemutaties in%\1961/
19731974/
19801981 1982 1983 1984 1985 1986(>)1987(2)
rnominaal
Brutobinnen- Ireëel
landsprodukt jdeflator11,711,7
1,6
9,99,1
-0,9
10,114,4
3,0
11,310,4
2,0
8,19,9
3,4
5,89,5
3,8
5,47,8
2.9
4,85,5
1,8
3,7
Particulier verbruik ,deflator 6,6 10,1 12,0 10,8 7,2 6,6 5,0 3,3 2,8
rprivéInvesteringen
invasteactiva,-joverheid
volume totaa] 6,6-5,1
-2,2
-3,1-19,7
-17,0
-19,210,9
-9,4
7,14,0
-15,4
0,912,4
1,7
11,015,9
5,4
14,610,7
2,4
9,8-1,3
2,1
-0,9
waarvan :bouw -4,9-21,7-1,3 1,1 7,213,1 6,3-0,7
installaties.I 0,7-15,0 20,1 0,615,8 16,5 13,7-1,2
Binnenlandse vraaginconstante prijzen\ 0,6-4,1 3,5 0,9 4,0 5,3 4,1 1,8
Verschiltenopzichtevandepartners
vandeGemeenschap (3) 2,7-0,3 2,6 3,3-0,7-1,5
rnominaal
LoonsomperJreëelA(4)
werknemer |LB(4).10,7
3,4
3,811,7
1,6
0,89,2
-0,8
-2,512,1
1,4
1,67,9
-0,2
0,65,4
-0,3
-1,14,4
-1,0
-0,64,0
-0,7
0,75,9
2,1
3,0
Produktiviteit (5) 3,2 1,2 0,4 2,7 1,6 1,2 0,7 0,0 1,5
Reëleloonkosten pereenheidprodukt 0,2 0,4-0,9-1,3-1,8-1,5-1,7-0,7 0,6
Concurrentievermogen (6) 1.7-0,3-7,5-3,2-0,5-3,5 0,9 3,8 0,6
Werkgelegenheid 1,1 0,4-1,3 0,3 0,5 2,4 3,1 1,9 0,3
Aantalgeregistreerde werklozen in%
vandeburgerlijke beroepsbevolking (7) 1,1 5,5 8,9 9,510,2 9,8 8,7 7,5 7,6
Saldolopenderekeningin%vanhetBBP-2,1-3,5-3,0-4,2-2,2-3,3-4,4-4,1-3,6
Rentekapitaalmarkt 9,016,0 19,3 20,5 14,4 14,0 11,6 10,4 10,5
Liquiditeitenmassa (8) 10,6 11,7 9,1 11,4 25,5 17,0 15,8 7,7 2,9
Financieringsbehoefte of-capaciteit
vandeoverheid in%vanhetBBP 2,0-0,6-7,1-9,3-7,3-4,2-1,9 2,8 2,8
Overheidsschuld in%vanhetBBP 19,2 43,6 53,0 62,8 67,7 66,4 61,1 57,1
Rentelast overheidsschuld
in%vanhetBBP 2,2 5,3 6,0 8,1•9,6 9,8 8,8 8,0
(')Ramingen vandedienstenvandeCommissie ,oktober1986.
(2)Ramingen vandedienstenvandeCommissie ,oktober1986waarbijgeenrekeningisgehoudenmetdeeffectenvandeaanheteindevandezemaandgetroffen
maatregelen ,opbasisvanhethuidigebeleid.
(3)Verschilinprocentpunten .
{*)A:deflatorvanhetBBP;B:deflatorvanhetparticulier verbruik .
(5)Brutotoegevoegde waardeperwerkzaam persoonindeeconomie alsgeheel.
(6)Reëleeffectievewisselkoers (tenopzichtevannegentienandereindustrielanden ),opbasisvandeloonkosten pereenheidproduktindeeconomiealsgeheel.Positief
cijfer=verliesaanconcurrentievermogen .
(7)DefinitieEurostat .
(8)jaarultimo .

Nr.L385/82Publikatieblad vandeEuropeseGemeenschappen 31.12.86
BONDSREPUBLIEK DUITSLAND
IndeBondsrepubliek Duitsland ishetherstelin1986zijn
vierdejaaringeireden.Aanhetbeginvanhetjaarwerdde
groeievenwelongunstigbeïnvloeddoorverschillende uitzon­
derlijkefactoren,zoalsdestrengewinter,deonzekerheid
omtrentdetoekomstige ontwikkeling vandedollarkoers en
deolieprijsenhetbijzondergeringeaantalwerkbaredagen.
Ondankshetherstelvandeactiviteitmetingangvanhet
tweedekwartaalzaldereëlegroeivoor1986,ietsgroterdan
3%,watlagerliggendanaanhetbeginvanhetjaarnogwerd
voorzien .Degroeiwerdinhoofdzaak bepaalddoorhet
particulierverbruikendebedrijfsinvesteringen .Hetparticu­
lierverbruikwerdgestimuleerd doordeloonsstijging die,
geziendefeitelijkeprijsstabiliteit in1986,heeftgeleidtotde
krachtigste volumestijging vandeconsumptieve bestedingen
sedert1971.Overigens werdendeinvesteringen gestimu­
leerddoordevergroting vandebinnenlandse afzetmogelijk­
hedenendooreennieuwestijgingvandewinstenalsgevolg
vandegunstigeruilvoet .Hetzwakkestijgingstempo vanhet
uitvoervolume endeforsetoenamevanhetinvoervolume —
welkeverschijnselen zichvoordeden sederteind1985—
hebbenevenwelgeleidtoteenaanmerkelijke verslechtering
—met1,4%vanhetBBP—vandereëlebuitenlandse
positie,hetgeenevenwelgeenbelemmering vormdevooreen
recordoverschot opdelopenderekeningvandebetalingsba­
lansvanbijna63miljardDMalsgevolgvandeaanzienlijke
verbetering vanderuilvoet .
Hoewelheteffectvanuitzonderlijke factorendiein1986de
binnenlandse vraaghebbengestimuleerd wegebtzaldezein
1987nogopeigenkrachttoenementerwijldeuitvoermoge­
lijkhedeninhetbijzonderbinnenhetEMS-gebied opnieuw
enigszinszullenverbeteren .Hetherstelzalzichderhalvein
hetvijfdeachtereenvolgende jaarvoortzetten .Degroeivan
hetreëleBBPzalaldus3V4%kunnenbedragen .Aangezien
deruilvoetvrijwelongewijzigd zalblijvenzullendeprijzende
ontwikkeling vanhetbinnenlandse kostenpeil volgenen
opnieuweenmatigestijgingvertonen .Hetsaldovande
lopenderekeningzalaanzienlijk teruglopen ,tot44mil­
jardDM,ditwilzeggen2,1%vanhetBBP.
Naarallewaarschijnlijkheid zaldewerkgelegenheid in1986
toenemen met280000eenheden enin1987metnog
250000.Hoewelinvroegereconjuncturele herstelperioden
detoeneming vandewerkgelegenheid zichvooralsitueerde
indedienstensector begintdezezichnuookindehuidigefase
voortedoenindeverwerkende industriemetgroeicijfers van
respectievelijk 1V2en1%.Ondanks hetgroteaantal
maatregelen terbevordering vandedoorstroming opde
arbeidsmarkt zalhetaantalwerklozen in1986slechtsmet
80000teruglopen enin1987metietsmeerdan90000,
hetgeenaanzienlijk mindersnelisdandetoeneming vande
werkgelegenheid aangezien demeestegeschapen arbeids­
plaatsenwordeningenomen doorwerkzoekenden dievoor
heteersthunintrededoenopdearbeidsmarkt .
Hoewelindeafgelopenjarendeeconomische situatieinde
Bondsrepubliek Duitslandsteedsgunstigerisgeweestdanin
denaburigeEuropeselandenheefthetwerkloosheidspro­
bleemnietsvanzijnscherpteverloren .Hetisdanookvanhetgrootstebelangeenvastberaden actieteondernemen ter
oplossingvanditprobleem .Indevoorgaande jarenhebben
desocialepartnersreedsbijdeonderhandelingen overde
collectieve arbeidsovereenkomsten rekeninggehouden met
degewijzigde verhoudingen opdearbeidsmarkt ;dezeheb­
bengeleidtoteenverlagingvanhetloonaandeel tussen1981
en1985metmeerdan4procentpunten .Onderdegunstige
invloedvandeverbetering vanderuilvoetzaldezetendens
zichin1986nogvoortzetten ,hoewelindecollectieve
overeenkomsten uiteraardnietanticipatief metdeonver­
wachtgunstigeontwikkeling vanhetbinnenlands prijspeilin
1986rekeningkonwordengehouden .
Dematigestijgingvandereëlelonenheeftindeafgelopen
jarenkrachtigbijgedragen totverbetering vandewinstenvan
hetbedrijfsleven enbijgevolgtotverhogingvanderentabi­
liteitvandeinvesteringen .Dezeverbetering vanhetinveste­
ringsklimaat heeftreedsgeleidtoteenaanzienlijke toeneming
vandebedrijfsinvesteringen ,dieindelaatstetijdookvakerin
uitbreiding vandeproduktiecapaciteiten uitmonden zodat
zichrecentweereenkrachtigegroeivoordeedindebouwin­
vesteringen exclusiefwoningbouw .
Deinvesteringen inwoningenvertoneneenmindergunstige
ontwikkeling onderinvloedvandeafnemende bevolkingen
dedispariteittussendeontwikkeling vandebouwkosten en
vandeinkomens diedevertragingstrend vandevraag
krachtighebbenversterkt .Detoekomstvandesectorzal
wordenbepaalddoorzijnvermogendekostenstijging bene­
dendealgemenestijgingvanhetprijsniveau tehouden.
Bovendien zaldeombuiging vandeinvesteringen inde
woningbouw naareenbetereinstandhouding vanhet
woningbestand eneenhogerekwaliteitdaarvaninde
toekomstdemogelijkheid tothetscheppenvanwerkgelegen­
heidvergroten .
Decrisisindebouwwerdindeafgelopenjarenverergerd
doordevermindering vandeoverheidsinvesteringen .De
vooruitgang bijdeconsolidatie vandebegroting werd
namelijkeveneensbereikttennadelevandezecategorievan
vooralopgemeentelijk niveauverrichteinvesteringen .Sedert
1985evenwelzijndeoverheidsinvesteringen w7eerbeginnen
testijgen.In1986bedroegdenominalestijgingdaarvan6%.
Deinvesteringen metbetrekking totdeinfrastructuur ,de
milieubescherming endestadsvernieuwing werdenaange­
moedigddoornieuwemaatregelen waarvaneveneensde
particuliere investeringen hebbengeprofiteerd .Deeerstefase
vandebelastinghervorming endegeringeverlagingmet
0,1%vandewerkloosheidspremies ,tenslotte,hebben
eveneenseenbijdragegeleverdtotdeverbetering vande
aanbodomstandigheden terwijlzijtegelijkertijd devraag
ondersteunden .Bovendienhoudendefinancieringsprogram ­
ma'sopmiddellange termijnvandelagereoverheden tot
1990eennominalegroeiinvan4a5%vanhuninvesterin­
gen.Daarmeezullendeoverheidsinvesteringen ,integenstel­
lingtotdeafgelopenjaren,opnieuwineenzelfdetempoals
dealgemeneeconomische groeitoenemen .
Hetmonetairbeleidbleefgerichtopstabiliteitwaardoorhet
inflatiepercentage nogisteruggelopen endemarkttendens
volgendzijndedebetrentetarieven toteenhistorisch mini­

31.12.86 Publikatieblad vandeEuropeseGemeenschappen Nr.L385/83
mumgedaald .Totdusverrewerddezeontwikkeling bevor­
derddoorexterneinvloeden .In1986heeftdegroeivanhet
„centrale-bankgeld "debovengrens vandevastgestelde mar­
gevoortdurend overschreden ,hetgeendeBundesbank heeft
genoopttoteengereserveerde houdingtenaanzienvaniedere
verdereverlagingvandegeldmarktrente .
Inhetbedrijfsleven zijndeaanbodomstandigheden verbe­
terd.Hetprocesvandifferentiatie vandelonenopbasisvan
deberoepskwalificaties isweliswaar nietoveralvoortge­
schreden,dochinveelsectorenwerdenverminderingen van
dearbeidstijdovereengekomen terwijlsteedstalrijkeremoge­
lijkhedenwerdengeschapentotherordening vandearbeids­
tijdmetalsdoeleenverbetering vandewerkgelegenheids­
situatie .Geziendeinmiddels geblekenklaarblijkelijke
schaarsteaangekwalificeerde arbeidskrachten ishetaange­
wezendatdeondernemers zichnogintenserbezighouden
metopleidingenomscholing .
Overhetgeheelgenomenbeginnendedoorhetmonetair
beleid,begrotingsbeleid eninkomensbeleid getroffenmaat­
regelentotscheppingvaneenheilzameomgevingvooreen
meerarbeidscheppende groeivruchttedragen.Daarkomtbij
datdebinnenlandse vraagonderdegunstigeinvloedvande
verbetering vanderuilvoetkrachtiger isgeworden .Geziende
geleidelijke wegebbing vandeeffectenvandepositieve
olieschok evenwelzalheteconomisch beleidindetoekomst
opnieuwhetbewijsmoetenleverendatditinstaatiseen
duurzame enbevredigende groeiteverzekeren .
Doorhetbegrotingsbeleid vandeafgelopenjarenkonhet
overheidstekort zodanigwordenverminderd datdeinkom­
stenbelasting intweeetappes,in1986en1988,konworden
verlaagdzonderdereedsbereiktesaneringingevaarte
brengen .Infeiteishettekortvandecentraleoverheid (bond
endeelstaten )in1986nogietsverderteruggelopen .Hetvoor
1987verwachte tekort(bijna2%vanhetBBP)kanin
verbandmetdehuidigegroeivooruitzichten alsredelijk
wordenbeschouwd .Gezienmetnamedegevarendiede
ontwikkeling vandebuitenlandse vraagvoordeeconomi­
schebedrijvigheid zoukunnenhebbenzouhetbegrotingsbe­
leiddesalniettemin instaatmoetenzijnsneltereagerenop
iedereaanmerkelijke verzwakking vandetotalevraag.
Detweedeetappevandebelastinghervorming diein1988
eenbelastingverlichting voordegezinshuishoudingen bete­
kentvanbijna10miljardDMzalwegensdedaarmee
samenhangende geringerebelastingprogressiviteit eenstimu­
lansvormentotprestatieenterzelfdertijddevraagonder­
steunen.Devoordevolgenderegeringaangekondigde
belastinghervorming zaleveneensbijdragentotverhoging
vandeprestatieneiging enaldusdegroeifactoren bevorderen .
Zijzaldaarindestebeterslagennaarmate deconcretemodaliteiten vandehervorming snellerwordenvastgelegd .
Wanneertegelijkertijd deonontbeerlijke uitgavenbezuinigin ­
genzoudenwordenvastgesteld zouveelgemakkelijker het
reedsherhaaldelijk aangekondigde projectvansystematische
ontmanteling vandesubsidiesaanhetbedrijfsleven kunnen
wordengerealiseerd .Bovendien zoukunnenwordenover­
wogenalnaardebeschikbare capaciteiten deuitgavenvoor
rendabeleoverheidsinvesteringen teverhogentotbovende
huidigekredieten .Tenslottezoueenverlagingvandesociale
premiesdieaanhetBondsbureau voorArbeidworden
overgemaakt kunnenwordenoverwogen .Dedesbetreffende
begrotingvertoontimmerssedertverscheidene jareneen
overschot ,datindetoekomstmethetteruglopen vande
werkloosheid noggroterzalworden .
Ookhetloonbeleid moetzijnbijdrageleverentotde
ondersteuning vandewerkgelegenheid ,hetgeendeste
gemakkelijker isnaarmatedevraagvooruitzichten zekerder
zijn.Detoeneming vandereëlelonenperhoofdmoetlager
blijvendandievandealgemeneproduktiviteit .Tedien
aanzienmoetendesocialepartnersinziendat,integenstelling
methetgeenzichuitzonderlijk in1986heeftvoorgedaan ,de
ruilvoetnietopnieuwin1987eenvoorverdelinginaanmer­
kingkomendemeerwaarde zalopleverenendathetgeboden
isdeaanmerkelijke vermindering vanhetconcurrentiever­
mogen,alsgevolgvandeappreciatie vandemarkten
opzichtevandedollar,voorzovermogelijknietinde
exportprijzen doorteberekenen ,hetgeenuiteraardschade­
lijkisvoorderentabiliteit vandeondernemingen .
Dehuidigedoelstelling vanhetmonetairbeleid,namelijkde
financiering opmiddellange termijnvaneenbevredigende
groeivanhetproduktiepotentieel metbehoudvandeprij­
zenstabiliteit ,moetwordenvoortgezet .Ondervoorwaarde
datdeloonkosten nietaanzettentotprijsstijging zoueen
dergelijk beleidruimtemoetenbiedentoteenverdere
marktconforme verlagingvandetoonaangevende rentetarie­
ven.Indiendaarentegen eendalingvandezerentetarieven op
kortetermijnomexterneredenennoodzakelijk zouworden,
zouditeenongunstige invloedkunnenhebbenopde
renteanticipaties opdekapitaalmarkt ,gezienhettempovan
demonetaire expansie .
Terverbetering vandeaanbodomstandigheden ophet
micro-economische vlak,werdeninhetverledenreedseen
grootaantalmaatregelen getroffendiezowelbetrekking
hebbenopdemarktenvandegoederenalsvandeproduk­
tiefactoren .Deadministratieve belemmeringen eninvele
sectorendebuitensporige staatsbemoeienis blijvenevenwel
eenbelemmering vormenvooreendoeltreffender allocatie
vandeproduktiefactoren .Eenkrachtiger beleidzalnodig
zijnterwegneming vandezebelemmeringen .

Nr.L385/84 Publikatieblad vandeEuropeseGemeenschappen 31.12.86
TABEL30
Bondsrepubliek Duitsland :Voornaamste economische grootheden ,1961—1987
(Jaarlijksemutatiesin%}
1961/
19731974/
19801981 1982 1983 1984 1985 1986(')1987(2)
rnominaal
Brutobinnen- Ireëel
landsprodukt |deflator8,9
4,4
4,47.1
2.2
4,84,2
0,2
4,03,7
-0,6
4,44,8
1,5
3,34,7
2,7
1,94,9
2,6
2,27,1
3,1
3,94,6
3,2
1,4
Particulier verbruik ,deflator 3,5 4,8 6,2 4,8 3,2 2,5 2,1 0,0 1,1
rprivéInvesteringen in
vasteactiva,overheid
volume totaa]
waarvan :bouw3,7
5,9
4,0
3,50,9
0,3
0,8
-0,3-3,9
-9,7
-4,8
-5,1-4,5
-9,3
-5,3
-4,35.1
-8,6
3.2
1,71,2
-2,1
0,8
1,6-0,3
-0,4
-0,3
-6,27,1
5,0
3,5
0,75,5
4,8
5,5
3,5
installaties 5,2 3,0-4,3-6,7 5,6-0,5 9,4 7,5 8,0
Binnenlandse vraaginconstante prijzen 4,5 2,3-2,7-2,0 2,3 1,9 1,5 4,8 4,2
Verschiltenopzichtevandepartnersvan
deGemeenschap (3) -3,4 1,5 0,2-0,9 2,0 0,7
rnominaal
LoonsomperJreëelA(">
werknemer |LB(4)9,2
4,6
5,57,4
2.5
2,55,2
1,2
-0,94,1
-0,3
-0,73,8
0,5
0,63,4
1,4
0,93,0
0,8
0,94,0
0,1
4,03,2
1,8
2,1
Produktiviteit (5) 4,1 2,5 0,9 1,1 3,0 2,6 1,9 1,9 2,2
Reëleloonkosten pereenheidprodukt (6)0,5 0,0 0,3-1,4-2,4-1,1-1,0-1,8-0,4
Rentabiliteit (7)|| 4,211,2 4,4 6,412,6 2,9
idem(1961/19~3=100) 100 70,9 70,9 73,9 •82,2 85,8 91,3102,8 105,8
Concurrentievermogen (8)|| 2,5 1,5-2,0-2,5 5,4 1,8
Werkgelegenheid 0,2-0,3-0,7-1,7-1,5 0,1 0,7 1,1 1,0
Aantalgeregistreerde werklozen in%van
deburgerlijke beroepsbevolking (9) 0,8 3,6 4,8 6,9 8,4 8,4 8,4 8,1 7,7
Saldolopenderekeningin%vanhetBBP 0,7 0,4-0,8 0,5 0,6 1,0 2,2 3,2 2,1
Rentekapitaalmarkt 7,2 7,8 10,4 9,0 7,9 7,8 6,9 5,6 5,1
Liquiditeitenmassa (10) 10,9 8,5 5,0 7,1 5,3 4,7 5,0 5,6 5,4
Financieringsbehoefte of-capaciteit
vandeoverheid in%vanhetBBP 0,3-2,9-3,7-3,3-2,5-1,9-1,1-0,9-0,7
Overheidsschuld in%vanhetBBP 17,7 27,7 36,4 39,5 41,0 41,9 42,5 41,6 41,3
Rentelast overheidsschuld in%van
hetBBP 0,9 1,6 2,3 2,8 3,0 3,0 3,0 2,9 2,9
(')Ramingen vandedienstenvandeCommissie ,oktober1986.
(2)Ramingen vandedienstenvandeCommissie ,oktober1986,opbasisvanhethuidigebeleid.
(')Verschilinprocentpunten .
(4)A:deflatorvanhetBBP;B:deflatorvanhetparticulier verbruik .
(5)Brutotoegevoegde waardeperwerkzaam persoonindeeconomie alsgeheel.
{°)Verhouding tussendereëleloonsomperwerknemer endeproduktiviteit .
(7)Netto-exploitatieoverschot opdenettovoorraad kapitaalgoederen tegenvervangingswaarde .
(s)Reëleeffectievewisselkoers (tenopzichtevannegentienandereindustrielanden ),opbasisvandeloonkosten pereenheidproduktindeeconomie alsgeheel.
Positiefcijfer=verliesaanconcurrentievermogen .
(*)DefinitieEurostat .
(,0)M3;jaarultimo .

31.12.86 Publikatieblad vandeEuropeseGemeenschappen Nr.L385/85
GRIEKENLAND
InGriekenland betekenen destabilisatiemaatregelen van
oktober1985totherstelvandevoorwaarden vooreen
duurzame groeieneentoekomstige economische convergen­
tiemetderestvandeGemeenschap eenommekeer ineen
economisch beleiddathetgebrekaanevenwicht steedsgroter
heeftlatenworden .In1985washetnetto-financieringste ­
kortvandeoverheidgestegentotongeveer 18%vanhetBBP
enbedroeghettekortopdelopenderekeningvande
betalingsbalans 3,3miljardUS-dollar ,ditwilzeggen10%
vanhetBBP.Geziendezesituatieheeftderegeringinoktober
1985eenrigoureusherstelplan opgezet,datondermeereen
devaluatie vandedrachmemet15%inhieldeneenverplicht
renteloosdepositoinsteldevooreendeelvandeinvoer.Dit
tweejarenplan isgerichtopeenkrachtigevertraging vanhet
stijgingstempo vandeloonkosten ,eenaanzienlijke vermin­
deringvanhetfinancieringstekort vandeoverheideneen
krachtigebeperking vandemonetaire expansie .Inhaar
pogingtotherstelvandebetalingsbalans werdderegering
gesteunddooreencommunautaire leningwaarvandeeerste
trancheonmiddellijk werdovergemaakt endetweedetran­
chebegin1987zalwordenverstrekt .
Hetloonbeleid berustthansopdeaanpassing vandelonen
nietmeeraanhetprijsstijgingstempo uithetverleden ,maar
aaneengeprogrammeerde stijgingdiedeinvloedvanhet
invoerprijspeil uitsluit.Bijvastberaden toepassing zouditin
1986leidentoteendalingvandereëlelonenmetmeerdan
7%enzaldestijgingvandeloonkosten pereenheidprodukt
indeverwerkende industriewordenbeperkttoteenjaarge­
middeldevan13%tegenover20,5%in1985.Dezeontwik­
kelingzal,tezamenmeteendesinflatoire wisselkoerspolitiek
diehetverschilindeloonkosten pereenheidproduktenniet
indedetailhandelsprijzen compenseert enmeteenmatige
aanpassing vandedoordeStaatvastgelegde prijzenin1986,
instaatstellendestijgingvandeconsumptieprijzen te
vertragenvan25%eind1985tot16%eind1986.Wegens
hethogepeileind1985komtdezelaatstevertraging evenwel
nognietvolledigtotuitinginhetjaargemiddelde ,datin1986
22,5%zoukunnenbedragen tegenover 19,3%in
1985(1}.
Ophetgebiedvandeoverheidsfinanciën ,waarhetaccent
sterkerwordtgelegdopdeverhoging vandeontvangsten dan
ophetafremmenvandeuitgaven ,zalhetfinancieringstekort
vandeoverheid in1986ongeveer 14%vanhetBBP
bedragen ,ditwilzeggen4procentpunten lagerdanin1985,
hetgeenweliswaar inovereenstemming ismethetbesluitvan
deRaadtotverleningvandecommunautaire lening,doch
aanzienlijk geringerisdanbijdeindieningvandebegroting
wasvoorzien .Bovendien kaneenaanzienlijk deelvandeze
verbetering —ongeveer 2,5procentpunten —worden
toegeschreven aandeprijsdaling vanaardoliewelkede
regeringgrotendeels heeftgecompenseerd dooreenverho­
gingvandebelastingheffing opaardolie .Opmonetairgebied
dreigtdedoelstelling vandebinnenlandse algemenekrediet­
beperking tewordenoverschreden ,nietalleenwegensdeteleurstellende resultaten vandeplaatsingvanstaatsobliga­
tiesbijhetpubliekdocheveneensomdatdegroeimarge voor
dekredietverlening aandeparticuliere sectorteruimwas
berekendgeziendedaadwerkelijke ontwikkeling vanhet
begrotingstekort .
Anderefactorenhebbenbijgedragen totdevertraging vande
aanpassing vandevraag.Navelejarenvanstijgingreageerde
hetverbruikslechtszeertraagopdestabilisatiemaatregelen ,
getuigend vaneenfundamentele inertieindehandgewerkt
doordeschaduweconomie .Daarkomtbijdeanticipatie op
eennieuwedevaluatie indeeerstemaanden ,dienogwerd
versterktdoordehogeliquiditeitvandeeconomiewaartoein
heteerstehalfjaardeoverschrijding vandevoordebinnen­
landsekredietbeperking gesteldenormenheeftbijgedragen .
Derhalveheeftdebinnenlandse vraagvoorgeheel1986
slechtseenzeergeringedalingvertoonddieinhoofdzaak kan
wordentoegeschreven aanhetteruglopen vandeoverheids­
investeringen terwijlhetparticuliere verbruiknauwelijks
verschiltvandatvanhetvoorafgaande jaar.Zoisdeinvoer
nietindeverwachte matevertraagd ,terwijldeuitvoeront­
wikkelingminderkrachtigwasdanvoorzien .Overhetgeheel
genomenvertoonde hetBBPin1986nogeengeringegroei.
Detrageverbetering vandereëlehandelsbalans ,dieeveneens
kanwordentoegeschreven aaneentijdelijkongunstige
exportstructuur endematigeresultaten vanhettoeristenver­
keer,heefttezamenmethetongunstige effectdatde
devaluatie aanvankelijk opderuilvoetheeftuitgeoefend ,
ertoegeleiddatdelopenderekeningvandebetalingsbalans
ondankseenaanzienlijke verbetering inhettweedehalfjaar
in1986eentekortzalvertonentussen4,5en5%vanhet
BBP,hetgeenietsgroterisdanhetgesteldedoelvan
1,7miljardUS-dollar .
Dezeontwikkelingen nopentotdevastberaden voortzetting
vanhetherstelprogramma in1987.
Hetloonbeleid zalzorgmoetendragenvooreenmatige
stijgingvandenominalelonenopbasisvaneenmedio1987
tot10%teruggebracht inflatiepercentage —afgezienvanhet
effectvandeinvoeringvandeBTW—endoorrigoureuze
toepassing vanheteind1985goedgekeurde indexeringsstel­
sel.Dedeflatoire effectenvanhetloonbeleid zullenin1987
desalniettemin beperktzijn,zodathethoofdaccent vanhet
stabilisatiebeleid zalmoetenwordengelegdophetbudgettair
enmonetair beleid.
Desaneringvandeoverheidsfinanciën zalstrengmoeten
wordenvoortgezet teneindehetnetto-financieringstekort
vandeoverheidin1987terugtedringentoteenniveaudat
verenigbaar ismetdebegrotingsdoelstelling vanhetherstel­
programma .Geziendetoenamevanderentelasten impliceert
dezedoelstelling eenzeerstriktbeheervandeandere
uitgaven ,metnamevoordeoverheidsconsumptie .Boven­
dienzullendeoverdrachten aanbedrijvenaanzienlijk moeten
wordenverlaagd ,ondermeerdoorverlagingvandeuitvoer­
steun,vandelandbouwsubsidies envandefinanciële
bijstandaaninmoeilijkheden verkerende bedrijven .De
noodzakelijke verhoging vandeontvangsten zalgrotendeels(3)Innovember 1986heeftderegeringdeprijzentoteindjanuari
1987bevrorentervermijding vaneenbuitensporige prijsstijging
alsgevolgvandeinvoering vandeBTW.

Nr.L385/86Publikatieblad vandeEuropeseGemeenschappen 31.12.86
voortvloeien uitdeverruiming vandebelastinggrondslag ,de
intensievere bestrijding vanfraudealsmededegroteretoe­
stromingvanmiddelendoordeinvoeringvandeBTWper
1januari1987.
Hetstriktebeheervandeoverheidsfinanciën zougepaard
moetengaanmeteenkredietexpansie aandeparticuliere
sectordiewederombenedenhetop12%geraamdegroei­
tempovanhetnominaleBBPmoetblijven.Tedieneindezal
hetrentebeleid in1987krachtiger moetenworden:de
ontwikkeling vandereëlerentetarieven naarpositievewaar­
denalsweerspiegeling vandeschaarsteaankapitaalzal
moetenaanhouden ,terwijlhetstrevennaarmeereenheidin
derentevoeten voorkredieten,diereedsin1986isingezet,
moetwordenvoortgezet .Bovendien zaldeplaatsingvan
staatsobligaties opmiddellange termijnbijhetpubliek
moetenwordenbevorderd .Eendergelijkbeleidleidttoteen
rationelere allocatievandefinancieringsmiddelen ,zalde
besparingen aanmoedigen alsmededetoestroming vankapi­
taaluithetbuitenland ,entegelijkertijd rechtstreeks de
inflatieafzwakken .
Ditstabilisatiebeleid ,datonontbeerlijk isvoorhetherstel
vandemacro-economische evenwichten,isevenwelniet
voldoendevooreenduurzameeconomische ontwikkeling ,
diealleenkanvoortkomen uithetverrichten vaninvesterin­
genterversterking entermodernisering vanhetproduktieap­
paraatvanhetland.Alleenopdezewijzekanhetconcur­
rentievermogen vandeeconomiezodanigwordenverbeterd
datdebetalingsbalansmoeilijkheden duurzaam worden
overwonnen entegelijkertijd dewerkgelegenheid voldoende
stijgtomdewerkloosheid terugtedringen .Inditverbandis
hetnoodzakelijk nietalleenvoorttegaanopdewegnaareen
vrijeprijs-enwinstvorming docheveneensnaardeliberali­
satievandearbeidsmarkt .Deuitvoering vanhetbovenbeschreven beleidzalin1987de
indetweedehelftvan1986bereikteresultaten moeten
consolideren enmetnamehetbetalingsbalanstekort ende
inflatieverdermoetenverminderen .Devermindering vanhet
reëlebeschikbare inkomenvandegezinshuishoudingen en
hetrestrictieve begrotingsbeleid zullenleidentotbeperking
vanhetverbruik,terwijldebedrijfsinvesteringen inant­
woordopdeverwachteverbetering vanderentabiliteit van
deondernemingen zoudenmoetenherlevenzonderdatdit
evenwelleidttotverhogingvandetotaleinstallatie-investe­
ringenwegensdeopdeoverheidsbedrijven rustendebegro­
tingsbeperkingen .Dealdusbewerkstelligde teruggangvande
binnenlandse vraagzalmoetenleidentoteenverderevermin­
deringvandeinvoer,terwijldeuitvoerkrachtigzalmoeten
blijvendooreenbetrekkelijk gunstigeeconomische omge­
ving.OverhetgeheelgenomenzouhetBBPovergeheel1987
eengeringevolumedaling kunnenvertonen .Vermitsdeze
vooruitzichten nietopverbetering vandewerkgelegenheid
wijzen,zoudewerkloosheid nogkunnentoenemen .Indien
daarentegen deaardolieprijzen ophetniveauvoor1986
zullenblijvenzouhettekortopdelopenderekeningkunnen
wordenteruggebracht tot1,3miljardUS-dollar ,ditwil
zeggen3,5%vanhetBBPhetgeentochnoghoogis.
Omdezeredenenzouhetprogramma totherstelvandegrote
economische evenwichten in1987rigoureusmoetenworden
toegepast .Oplangeretermijnzoueenaanpassingsbeleid
moetenwordengevoerddatisgebaseerdopherstructurerings­
maatregelen enwordtbegeleiddooreenvoorzichtig mone­
tairenbudgettair beleid.
Alleenonderdezevoorwaarden zaldeGriekseeconomie
haarconcurrentievermogen terugwinnen eneenduurzame
expansiekennen.

31.12.86 Publikatieblad vandeEuropeseGemeenschappen Nr.L385/87
TABEL 31
Griekenland :Voornaamste economische grootheden ,1961—1987
Jaarlijksemutatiesin%}
1961
19731974/
19801981 1982 1983 1984 1985 1986(>}1987(2)
rnominaal
Brutobinnen-Jreëel
landsprodukt |deflator12,5
7,6
4,519,8
3,4
15,819,6
-0,3
20,024,5
-0,2
24,720,3
0,3
19,923,0
2,6
19,919,6
2,1
17,123,2
0,5
22,612,1
-0,2
12,3
Particulier verbruik ,deflator 3,6 16,0 23,3 21,2 18,6 18,0 18,4 22,5 12,5
rprivéInvesteringen
invasteactiva,-<overheid
volume totaa, 10,0-1,0-7,5-1,9-1,9-4,7 3,4:
-3,0_
0,5
waarvan :bouw -7,7-13,2 3,9-7,7 2,6 2,0 1,6
installaties -7,1 14,1-8,2-0,9 4,4-9,0-1,0
Binnenlandse vraaginconstanteprijzen-l 2,9
■-0,7 0,8 4,9-0,8-1,2
Verschiltenopzichtevande
partnersvandeGemeenschap (3)•
2,6-1,4-1,0 2,8-6,1-4,5
rnominaal
Loonsomper 1reëelA")
werknemer |LB(«)10,2
5,5
6,521,1
4,6
4,523,4
2,9
0,125,4
0,5
3,421,8
1,5
2,722,6
2,3
3,920,4
2,8
1,713,6
-7,3
-7,29,6
-2,4
-2,6
Produktiviteit (s) 8,2 2,7-5,0 0,9-0,1 2,9 1,0 0,0-0,2
Reëleloonkosten pereenheidprodukt -0,3 1,6-0,6 1,9-7,3-2,3
Concurrentievermogen (6) 2,6 0,0 3,5 9,0-3,4 1,4-2,8-16,0-2,9
Werkgelegen heid -0,6 0,8 0,1-1,3-1,0-0,2 1,1 0,5 0,0
Aantalgeregistreerde werklozen in%
vandeburgerlijke beroepsbevolking (7) 7,9 8,1 7,8 7,6 8,3
Saldolopenderekeningin%vanhetBBP-2,9-2,2-0,2-3,8-4,7-4,1-8,4-5,8-3,7
Rentekapitaalmarkt 11,3 17,7 15,4 18,2 18,5 15,6 14,0 14,5
Liquiditeitenmassa (8) 18,2 23,7 34,7 29,0 20,3 29,4 26,7 19,0 14,9
Financieringsbehoefte of-capaciteitvan
deoverheid in%vanhetBBPI -10,6-9,4-8,9-10,1-13,9-10,6-7,1
Overheidsschuld in%vanhetBBP 33,0 36,7 41,4 47,5 54,8 55,0 56,5
Rentelast overheidsschuld
in%vanhetBBP 1,7 3,2 2,6 3,4 4,6 5,5 6,0 6,1
(')Ramingen vandedienstenvandeCommissie ,oktober1986.
(2)RamingenvandedienstenvandeCommissie ,oktober1986,opbasisvanhethuidigebeleid.
(3)Verschilinprocentpunten .
C)A:deflatorvanhetBBP;B:drflatorvanhetparticulier verbruik .
(5)Brutotoegevoegde waardeperwerkzaam persoonindceconomiealsgeheel.
{6)Reëleeffectievewisselkoers (tenopzichtevannegentienandereindustrielanden ),opbasisvandeloonkostenpereenheidproduktindeeconomiealsgeheel.Positief
cijfer=verliesaanconcurrentievermogen .
(7)DefinitieEurostat .
(*)Jaarultimo .

Nr.L385/88 Publikatieblad vandeEuropeseGemeenschappen 31.12.86
SPANJE
InSpanjeishettempovandeeconomische groeiin1986
aanzienlijk toegenomen ;devolumegroei vanhetbruto
binnenlands produktkononderinvloedvaneenkrachtig
herstelvandebinnenlandse vraagstijgentotongeveer3%.
Hetparticulier verbruikisnietalleentoegenomen dooreen
zekereverbetering vandereëlelonendocheveneens ,voorde
eerstekeersedertdeeersteolieprijsschok ,dooreenaanmer­
kelijkherstelvandewerkgelegenheid eneenommekeer van
devoortdurende stijgingstendens vandewerkloosheid .De
bruto-investeringen invasteactivawerdengunstigbeïnvloed
doordeverbetering vandewinsten,betereafzetvooruitzich­
tenendemodernisatiedrang vandeindustrieinverbandmet
deuitbreiding vandeGemeenschap .Doordezwakke
exportmarkten endegrotetoeneming vanhetinvoervolume ,
metnamevanindustrieprodukten ,heeftdehandels-en
dienstenbalans dereëlegroeizeerongunstig beïnvloed .
Desalniettemin ishetoverschotvandelopenderekeningvan
debetalingsbalans aanzienlijk toegenomen wegensdezeer
groteverbetering vanderuilvoetalsgevolgvandeprijsval
vangrondstoffen enenergieprodukten .Deaanhetbeginvan
hetjaaralsgevolgvandeinvoeringvandeBTWgeconsta­
teerdeversneldeprijsstijging enhetomhoogschietenvande
prijzenvanvoedingsmiddelen inhetmiddenvanhetjaar
hebbenhetdesinflatieproces in1986nietfundamenteel
aangetast .Opjaarbasisisevenwelhetinflatieverschil tussen
SpanjeendeandereLid-Staten aanzienlijk .Lid-Staten —isditbeleideveneensbedoeldalsantwoordop
dedoordetoetreding totdeGemeenschap gesteldeeisen.
Deongebreidelde ontwikkeling vandeloonkosten sedertde
eersteolieprijsschok werdindeafgelopenjarengevolgddoor
eengematigder ontwikkeling .Inhetkadervanhetinoktober
1984geslotensociaaleneconomisch akkoordwerdde
doelstelling vandehandhaving vandekoopkracht vande
werknemers in1985en1986voortgezet .Hetakkoord
bepaaldedevaststelling vandenominaleloonsverhogingen
opgrondvanhetstreefcijfer voordeinflatie.Doordatdeze
verhogingen echtergepaardgingenmeteenaanzienlijke
„wagedrift"werdhetvertragingsproces vandenominale
loonsverhogingen perhoofdvandeafgelopenjaren,in1986
onderbroken .
Aanzienlijke vooruitgang werdgeboektbijhetherstelvande
fundamentele evenwichtsvoorwaarden .Voordeeerstekeer
sedertvelejarendaaldehetstijgingstempo vandeconsump­
tieprijzen in1985totbenedendetien.Detendensen tot
vermindering vandeinflatiewerdenin1986gunstig
beïnvloeddoordedalingvanhetinvoerprijspeil alsgevolg
vandeprijsvalvanaardolieengrondstoffen ,dochde
invoeringvandeBTWendeprijsstijging vanvoedingsmid­
delenhebbenintegengestelde zingewerkt .Destijgingvande
nominale loonkosten pereenheidprodukt isoverigens
enigszinsintempotoegenomen wegenseenvertraging vande
produktiviteitsstijging ,hetgeenondermeerheeftbijgedragen
totnogimmerkrachtigeprijsstijgingen indedienstensector .
Delopenderekeningvandebetalingsbalans ,dietot1983nog
eentekortopleverde ,vertoonde vervolgens toenemende
overschotten ,medeonderinvloedvandevoortdurende
vergroting vanhetoverschot wegensdienstverlening en
vooraltoerisme .
Doordeverbetering vanheteconomisch klimaatisde
winstpositie vanhetbedrijfsleven ,dieaanhetbeginvande
jarentachtigtoteenbetrekkelijk laagniveauwasgedaald,
verbeterdenweltemeernaarmatedezewerdgesteunddoor
belastingfaciliteiten opgrondwaarvanindejaren1985en
1986investeringen volledigkondenwordenafgeschreven .
Ditbeantwoordt inhoofdzaak aanhetstrevennaarrationa­
lisatieen,totvoorkort,naarenergiebesparing .Deaanzien­
lijketoestroming vanbuitenlandse investeringen ,diezichin
delaatstejarenzeersterkheeftontwikkeld ,hieldin1986
krachtigaan,metnameonderinvloedvandegunstige
vooruitzichten diedoordetoetreding wordengeboden .
Demaatregelen totterugdringing vanhetfinancieringstekort
vandeoverheid ,datin1985wasopgelopen tot6,2%van
hetBBP,zullenditin1986ondanksdebetrekkelijk snelle
toeneming vanhettekortvandelagereoverheden terugbren­
gentotminderdan5%.Bijdebelastingontvangsten schijnt
heteffectvandeinvoeringvandeBTWeerderpositiefdan
neutraaltehebbengewerkt,terwijlongeveertweederdevan
dedalingvandeolieprijswerdwegbelast .Aandekantvande
uitgavenhebbenvooraldegeringerestijgingvanderente­
lastenendestabilisatie vandekapitaaloverdrachten in1986
bijgedragen totvermindering vanhettekort.Hetmonetair
beleidzalongetwijfeld instaatzijngemiddeld voor1986de
doelstelling vanvertraging vandegroeivandeliquiditeiten­In1987zaldevolumegroei vanhetBBPongeveerevengroot
zijnalsin1986,ditwilzeggenongeveer3%.Dankzijhet
verwachte herstelvandegroeivandemarktenvanderde
landenzaldeuitvoerkrachtiger wordenenbijdragentotde
handhaving vaneengrootoverschot opdehandels-en
dienstenbalans .Debinnenlandse vraagzaldoordezelfde
gunstigefactorenwordengestimuleerd alsin1986;het
verbruik ,zowelvanparticulieren alsvandeoverheid ,zal
zichechterietsmindersnelontwikkelen daninhetvooraf­
gaandejaar.Hetprijsstijgingstempo zalaanmerkelijk terug­
lopen,dochnogbovenhetcommunautaire gemiddelde
blijven.Detotalewerkgelegenheid zalin1987eenverdere
verbetering ondergaan onderinvloedvaneengunstigecono­
mischklimaat .Dewerkloosheid echterzalzeerhoogblijven
(21,5%vandeactieveberoepsbevolking ),metnameomdat
deberoepsbevolking insneltempozaltoenemen (metmeer
dan1%perjaar).
Hetsedert19X3gevoerdeeconomisch beleidpastnaar
beleidsvoornemens eninveleandereopzichten bijdekracht­
lijnenvande„samenwerkingsstrategie voorgroeienwerk­
gelegenheid "dieinhetnajaarvan1985doordeGemeen­
schapwerdvastgesteld ,terwijlookdesocialedialooggoed
opgangisgekomen .Inhetbijzonderwordtbeoogddooreen
passendematigingvandegroeivandereëlelonende
werkgelegenheidscheppende investeringen testimuleren met
behoudvaneenvoldoende groeivandebinnenlandse vraag
endehandhaving vanhetconcurrentievermogen vande
Spaanseeconomie .Behalveterbestrijding vandewerkloos­
heid—dienogaanzienlijk groterisdanindeandere

31.12.86 Publikatieblad vandeEuropeseGemeenschappen Nr.L385/89
massatebereiken .Devrijereontwikkeling inheteerste
halfjaarnooptetoteenstringenter monetairbeleidenheeft
geleidtotstijgingvanderentetarieven ,diehundalingsten­
denspasnajuliweerhebbenvoortgezet .Hoewelderente­
tarievennominaalnogbetrekkelijk hoogzijn,zijndezereëel
aanzienlijk lagerdanhetcommunautaire gemiddelde .Het
wisselkoersbeleid isgerichtopeenstabilisatie vandenomi­
naleeffectievewisselkoers vandepesetatenopzichtevande
partnersindeGemeenschap ,hetgeenwegenseensnellere
stijgingvanhetbinnenlandse prijspeilin1986heeftgeleidtot
eengeringverliesaanconcurrentievermogen .Wegenshetbijzondergrotegebrekaanevenwicht tussen
vraagenaanbodvanarbeidskrachten zalinhetkadervande
verlenging vanheteconomisch ensociaalakkoordmoeten
wordenblijvengestreefdnaareenstriktebeheersing vande
reëleloonkosten perwerknemer .Ditisonontbeerlijk voor
eeneconomie diewordtgekarakteriseerd dooreenaanmer­
kelijkeontmanteling vanzijn„beschermingsgraad "endoor
eengrootaantalkwetsbare middelgrote enkleinebedrijven ,
wilzijhaarconcurrentievermogen behouden ,hetprocesvan
inflatievermindering voortzetten enzorgdragen vooreen
harmonieuze integratie indegrotegemeenschappelijke
markt .
Ophetgebiedvanheteconomisch beleidzouhetbegrotings­
beleidvoor1987inovereenstemming moetenblijvenmetde
doordeautoriteiten vastgestelde doelstellingen voorde
middellange termijn.Verderevooruitgang bijdeinningvan
deBTWalsmedebijdebestrijding vanbelastingontwijking
zalvermoedelijk toteenbetrekkelijk krachtigegroeivande
begrotingsmiddelen leiden.Anderzijds zouhetbeleidtot
matigingvandehuishoudelijke uitgavenmoetenworden
voortgezet ,metnamevoorhetdoenontstaanvanbeleids­
ruimtevooreenkrachtiger ontwikkeling vandeoverheidsin­
vesteringen .Eenvermindering vanhetfinancieringstekort
vandeoverheidtotongeveer4%vanhetBBPin1987is
dringendnoodzakelijk .Dezevermindering zaltrouwensde
taakvanhetmonetairbeleidverlichten eninhetbijzonder
eendalingvanderentetarieven bevorderen ,waardoor een
verdereverlaging vandebuitenlandse schuldmogelijk
wordt .Hetactievebeleidtotaanpassing vandeaanbodfactoren
werdsedert1983geïntensiveerd .Ditbeleid,datdevoor­
naamsteeconomische domeinen raakt,werdinmaart1986
nogverscherptdoormaatregelen terstimulering vanbespa­
ringeneninvesteringen ,dederegularisering vandeeconomie
endevergroting vandeflexibiliteit vandearbeidsmarkt .
Deconsolidatie vandereedsbereikteaanzienlijke resultaten
bijhetherstelvandebelangrijkste evenwichten ende
voortzetting vaneenkrachtigaanpassingsbeleid zijnonont­
beerlijkvooreenduurzaam herstelvandewerkgelegenheid
eneengeleidelijke opheffing vandewerkloosheid .De
beleidsvoornemens vandenadelaatsteverkiezingen gevorm­
deregeringgaanvolledigindezerichting .

Nr.L385/90 Publikatieblad vandeEuropeseGemeenschappen 31.12.86
TABEL32
Spanje:Voornaamste economische grootheden ,1961—1987
jaarlijkse mutaties in%'
1961/
19731974/
19801981 1982 1983 1984 "1985 1986(!)1987!2
rnominaal
Brutobinnen-Jreëel
landsprodukt |deflator14,8
7,2
7,120,0
1,8
17,814,1
0,4
13,614,7
0,9
13,714,6
2,5
11,913,9
2,3
11,311,3
2,1
9,015,1
2,9
11,89,3
3.0
6.1
Particulier verbruik ,deflator 6,718,2 14,9 13,9 12,5 19,8 8,4 8,6 5,3
rprivéInvesteringen
invasteactiva,■<overheid
volume rotaal -2,0 1,2-2,5-1,0-3,0 5,4 7,2 7,0
waarvan :bouw -2,2-2,0 1,5 1,5 6,0 5,8
installaties -1,7 5,2-7,1 12,0 9,0 8,8
Binnenlandse vraaginconstanteprijzen 7,8 2,2-1,5 0,5 0,8-0,9 2,4 4,9 3,9
Verschiltenopzichtevandepartnersvan
deGemeenschap '3) \\
rnominaal
LoonsomperJreëelA(J)
werknemer |lB(4)14,7
7,2
7,622,3
3,9
3,916,3
2,3
1,012,8
-0,7
-1,213,5
1,5
1,113,0
1,2
1,79,5
0,5
1,19,7
-1,9
1,06,3
0,2
0,9
Produktiviteit (5) 6,4 3,9 3,3 1,4 2,9 6,6 3,4 1,0 1,8
Reëleloonkosten pereenheidprodukt 0,8 0,0-1,0-2,1-1,4-5,1-2,8-2,9-1,6
Concurrentievermogen (6) '-0,5-10,9 3,1 0,3-0,2-0,5
Werkgelegenheid (-1,9)(-2,8)-1,0-0,7-2,9-1,2 1,8 1,2
Aantalgeregistreerde werklozen in%
vandeburgerlijke beroepsbevolking (7) (7,1)14,4 16,2 17,7 20,7 22,1 21,7 21,5
Saldolopenderekeningin%vanhetBBP -1,7-2,4-2,3-1,4 1,3 1,7 3,5 3,7
Rentekapitaalmarkt 15,8 16,0 16,9 16,5 13,4 11,6 10,6
Liquiditeitenmassa (8) 17,6 17,0 16,6 16,0 13,2 12,9 11,0 8,0
Financieringsbehoefte of-capaciteit van
deoverheid in%vanhetBBP -0,9-3,0-5,3-5,3-5,0-6,2-4,9-4,4
Overheidsschuld in%vanhetBBP 13,8 21,0 26,2 32,1 39,3 46,3 49,0 52,7
Rentelast overheidsschuld in%van
hetBBP 0,6 0,7 1,0 1,3 2,1 3,5 3,4 3,3
('■)Ramingen vandedienstenvandeCommissie ,oktober1986.
(2)Ramingen vandedienstenvandeCommissie ,oktober1986,opbasisvanhethuidigebeleid.
(')Verschilinprocentpunten .
{*)A:deflatorvanhetBBP;B:deflatorvanhetparticulier verbruik .
(5)Brutotoegevoegde waardeperwerkzaam persoonindeeconomiealsgeheel.
(f}Reëleeffectievewisselkoers (tenopzichtevannegentienandereindustrielanden ;,opbasisvandeloonkosten pereenheidproduktindeeconomiealsgeheel.Positief
cijfer-verliesaanconcurrentievermogen .
()DefinitieEurost.it .
(*)Jaarultimo .

31.12.86 Publikatieblad vandeEuropeseGemeenschappen Nr:L385/91
FRANKRIJK
InFrankrijkwarendeconsumptieve bestedingen doorde
gezinshuishoudingen in1986groterdanin1985,dankzij
eenaanzienlijk snelleretoeneming vandekoopkracht die
ondermeersamenhing nietdebijdedesinflatie geboekte
vooruitgang .Onderinvloedvandeverbetering vande
financiëlesituatievanhetbedrijfsleven bleefhetherstelvan
deinvesteringen aanhouden enstrekteditzichnuookuittot
dehandelendedienstensector .Debinnenlandse vraagwas
derhalvekrachtiger danindevoorgaande jaren.Hetgevolg
daarvaniseenhooginvoerniveau waartegenover deuitvoer
slechtseengeringestijgingvertoonde enleiddetoteenverder
verliesaanmarktaandelen .Geziendenormalevertragingen
heeftdemonetaire herschikking vanaprilin1986de
verslechtenngstendens vandereëlebetalingsbalans slechtsin
zeerbeperktematekunnenindammen .Deomvangvande
ruilvoetwinst heeftevenweleenaanzienlijke verbetering van
denominalehandelsbalans mogelijkgemaakt .Anderzijds
heeftdedalingvandeloonkosten endekrachtigedalingvan
deenergie-engrondstoftenprijzen geleidtotaanzienlijke
vooruitgang bijdedesinflatie ,waarbijdestijgingvande
consumptieprijzen voorhetgehelejaargemiddeld 2,4%
bedroeg .InditverbandzaldegroeivanhetreëleBBP2,3%
kunnenbereikenendewerkgelegenheid inhetbedrijfsleven
eenzeergeringestijgingvertonendieevenwelonvoldoende is
omdestijgingstendens vandewerkloosheid omtebuigen.
In1987zaldebinnenlandse vraageenovereenkomstig
verloopvertonenalsin1986mitsdeaanhoudende verbete­
ringvandefinanciëletoestandvanhetbedrijfsleven tothet
verderaantrekken vandeinvesteringen zalleiden.Verderzal
heteffectvandeverbetering vanhetconcurrentievermogen
alsgevolgvandemonetaire herschikking van1986na
verloopvantijddeongunstige invloedvandebuitenlandse
handelopdegroeikunnenverminderen .Overhetgeheel
genomenzaldegroeivanhetBBP2,5%kunnenbedragen ,
hetgeenwelzoukunnenleidentoteenietsgroteretoeneming
vandewerkgelegenheid dochnogniettoteenvermindering
vandewerkloosheid .Destijgingvandeconsumptieprijzen
zalnogietsteruglopen endehandelsbalans zaleengestage
verbetering blijvenvertonen .
Desaneringsmaatregelen ,diesedert1983getroffenzijn,en
deverbetering vanderuilvoethebbenderhalvewelgeleidtot
eenaanzienlijke versnelling vandegroei,dochnogniettot
eenbeginvanhetgehoopteherstelvandesituatieopde
arbeidsmarkt .Hoeweldetewerkgestelde beroepsbevolking
eengeringestijgingbeginttevertonenschotendesociale
maatregelen terbestrijding vandewerkloosheid tekortomde
natuurlijke groeivandeberoepsbevolking tecompenseren
zodathetwerkloosheidspercentage nogenigszins isgeste­
gen.
Verontrust doordeonvoldoende resultaten dieophetgebied
vandewerkgelegenheid zijnbehaaldheeftdenieuwe,op
grondvandeverkiezingen van16maart1986totstand
gekomen ,regeringeenpakketvansocialemaatregelen
getroffenofinvoorbereiding terstimulering vandetewerk­
stelling .Zoiszijondermeerovergegaan totverscheidenewijzigingen vandearbeidswetgeving teneindeerdeonder­
nemingen doorflexibelerarbeidsvoorwaarden toeaante
zettenpersoneelaantewerven.Invervolgopdereedsaanhet
eindevandevorigeregeringsperiode indereglementering
vandearbeidsduur aangebrachte wijzigingen zijnthans
maatregelen genomentervergemakkelijking vanhetontslag
vanpersoneel ,waardoor metingangvan1januari1987de
voorafgaande machtiging vandeoverheidzalverdwijnen .
Thanswordenmetdesocialepartnersonderhandelingen
gevoerdovernieuweontslagprocedures .Anderemaatrege­
len,dieviaministeriële besluitenwordengenomen ,beogen
deuitbreiding vandewerkingssfeer vanarbeidscontracten
vooreenbepaaldetijd,deeltijdarbeid enintermitterende
arbeid.Tenslottewordendereedsdoordevorigeregering
getroffensocialemaatregelen inzakewerkloosheid aange­
vuldmeteenregeling,ingesteldviadegewijzigde begroting
vanjuni1986,teneindedeondernemingen rechtstreeks te
stimuleren jongerenvan16tot25jaarindiensttenemen
doortijdelijkeverlichting vandesocialebijdragen ,terwijl
anderemaatregelen terbevordering vandewerkgelegenheid
invoorbereiding zijn.
Hetherstelvandewerkgelegenheid berustevenwrelfunda­
menteelophetconcurrentievermogen vandeeconomieende
rentabiliteit vanhetbedrijfsleven .Zijzijnnamelijkbepalend
voordeversterking vanhetherstelvandeinvesteringen voor
deuitbreiding vandeproduktiecapaciteiten .Dejarenlange
onvoldoende investeringen indemarktgerichte bedrijven ,de
gebrekkige verdelingdaarvanoverdesectoren,hetlangzaam
opgangkomendeherstelendehoofdzakelijke gerichtheid op
rationalisatie hebbennamelijkhetproduktieapparaat onge­
schiktgemaaktomafdoendetereagerenopeenveranderende
entegelijkertijd eenversnellende vraag.Deregeringbeoogt
derhalve directeofindirecte steunteverlenen aande
pogingendiehetbedrijfsleven nogmoetdoenomaandeze
prioritaire eistevoldoen .
Derhalvewerdhetbeleid,gerichtopeenvrijereprijsvorming
doorhetbedrijfsleven ,opwegneming vandedeviezenmoei­
lijkhedenenopvergemakkelijking vandebedrijfsfinancie­
ring,krachtigvoortgezet .Sedertdeherfstvan1985zijneen
aantalmaatregelen getroffendieeind1986hebbengeleidtot
eenvrijwelvolledigvrijeprijsvorming voorenhandelsmarges
indeindustrieenvolledigvrijeprijzenenmargesinde
dienstensector .Dedeviezencontrole werdvrijwelgeheel
opgeheven ,zowelvoorondernemingen alsvoorparticulie­
ren.Voortswerdenbelangrijke hervormingen aangebracht
indefunctionering vandekapitaalmarkt ,zoalsdeopenstel­
lingvandegeldmarkt voorniet-financiële makelaars en
herstelvandeconcurrentie tussenfinanciële bemiddelende
instellingen doordeopheffingvanbepaaldevoorrechten op
hetgebiedvandevergaring vanbesparingen ,doorde
opheffingvandekredietbeperking enoverschakeling naarde
regelingvandeliquiditeitdoormiddelvanrentevoeten en
doordegeleidelijke liberalisatie vandebanktarieven .Dit
pakketvanversoepelende maatregelen beoogteenheilzamer
klimaattescheppenvoorhetondernemersinitiatief doorhet
bedrijfsleven instaattestellenzichgemakkelijker aande
markttendensen aantepassen.

Nr.L385/92 Publikatieblad vandeEuropeseGemeenschappen 31.12.86
Hetindeoverheidssector gevolgdeloonbeleid endeloon­
ontwikkeling indeparticuliere sectorzullennogsteedshet
stempeldragenvangrotematiging ,hetgeenoverigens een
beperktestijgingvandekoopkracht vandelonenimpliceert .
Dezeontwikkelingen zulleneenversterking vanhetconcur­
rentievermogen mogelijkmakenenzullendeinvesterings­
activiteitvandeondernemingen voldoende verruimenopdat
deontwikkeling vandeproduktiecapaciteiten geleidelijk in
tempozoukunnentoenemen .
Hetbeleidophetgebiedvandeopenbarefinanciënzalin
dezelfderichtinggaan,daarhetzowelisgerichtopde
verlichting vandepremiedruk ophetbedrijfsleven alsopde
reductievanhetbegrotingstekort .Weliswaar wordende
reedsaangebrachte ofvoorgenomen verlichtingen vande
directebelastingen tendelegecompenseerd doordeverho­
gingvanbepaaldeheffingen teneindeeengebrekaan
evenwicht bijdesocialezekerheid tevoorkomen ,dochde
getroffenmaatregelen zoudenoverhetgeheelgenomenvoor
degezinshuishoudingen neutraalenvoorhetbedrijfsleven
gunstigmoetenzijn,nietalleenwegensdelastenverlaging
waaruitzijrechtstreeks profijttrekkendochookingevolge
hetstimulerend effectdatervanophetaanbodvankapitaal
opdekapitaalmarkt uitgaat.Ookalzoudenevenwichtseisen
kunnenleidentoteenverderebesnoeiing vandeuitgavenen
inditkadertotdeopheffingvanbepaaldesubsidies ,dannogzoudendebedrijven daartegenover eengrotervoordeel
moetenhalenuitdedalingvanderentevoeten diedoorde
verkleining vanhettekortwordtbevorderd .Dooropdeze
wijzehetnetto-financieringstekort vandecentraleoverheid
teverminderen endefinancieringsbehoefte vandegehele
overheidterugtebrengentotongeveer2,6%vanhetBBP,
streefthetbegrotingsbeleid voor1987naarsanering,waarbij
tevensdeontwikkeling vandeproduktiecapaciteiten ende
werkgelegenheid wordtbevorderd .
Hetmonetairbeleidbleefzeervoorzichtig ;desalniettemin
koneenaanzienlijke dalingvandenominalerentevoeten
plaatsvinden .Deinstroomvankapitaal,diedemonetaire
herschikking vanapril1986heeftgevolgd,heeftgeleidtotde
vervroegde terugbetaling vanbepaaldebuitenlandse schul­
den.Eenenanderheeft,tezamenmetandereneutralisatie­
mechanismen ,geleidtotdehandhaving vandegroeivande
liquiditeitenmassa rondhetstreefcijfer van5%,hetgeen
aanzienlijk traagisinverhouding totdegroeicijfers vanhet
nominale BBP.Dezelfdevoorzichtigheid zouookin1987
moetenwordenbetrachtteneindedeophetgebiedvande
desinflatie reedsgrotendeels bereikteresultaten teconsolide­
ren.Wanneer deinternationale contextzichhiervoor leent
zouditgeenverdereverlagingvanderentevoeten behoeven
uittesluiten,hetgeennormaliter zouuitmonden inde
verbetering vanhetfinancieel evenwicht vanzowelde
ondernemingen alsvandeStaat.

31.12.86 Publikatieblad vandeEuropeseGemeenschappen Nr.L385/93
TABEL33
Frankrijk :Voornaamste economische grootheden ,1961—1987
Jaarlijksemutatiesin%
1961/
19731974/
19801981 1982 1983 1984 1985 1986(!)1987(2)
rnominaal
Brutobinnen-Jreëel
landsprodukt |deflator10,7
5,6
4,913,9
2,8
10,812,3
0,5
11,814,7
1,8
12,610,3
0,7
9,58,7
1,3
7,37,2
1,4
5,86,9
2,2
4,65,3
2,5
2,7
Particulier verbruik,deflator 4,710,8 12,8 11,2 9,5 7,3 5,5 2,5 2,3
Investeringen f^
invasteactiva,•<overheid
volume ^totaal7,7
3,2
7,61,5
0,3
1,3-1,0
-1,4
-1,1-0,4
9,7
0,7-2,2
-3,0
-2,3-2,0
2,3
-2,22,8
2,2
3,15,7
2.8
5,36,2
2,4
5,7
waarvan :bouw 0,3-2,1-3,5-3,5-4,4-0,6 1,0 3,0
installaties 1,8-1,6 6,7-1,6-1,5 5,1 6,9 6,0
Binnenlandse vraaginconstante prijzen 5,8 2,9-0,4 3,8-0,2 0,6 2,1 3,6 2,9
Verschiltenopzichtevandepartners
vandeGemeenschap (3) 1,1 0,8 1,4 3,0-1,1-1,2 0,1 0,2 0,6
rnominaal 9,914,7 14,3 13,7 10,7 7,8 6,7 4,5 3,0
LoonsomperJreëelA(4)
werknemer |lB(4)4,8
5,13,6
3,52,2
1,31,0
2,31,1
1,10,5
0,50,9
1,2-0,1
2,00,3
0,7
Produktiviteit (s) 4,8 2,5 1,0 1,7 1,2 2,4 1,7 2,1 2,2
Reëleloonkosten pereenheidprodukt 0,0 1,1 1,6-0,7-0,1-1,8-0,6-2,2-1,9
Rentabiliteit (6) -1,5 5,5 5,0 5,7 14,0 9,9
idem(1961/1973=100 100 57,8 46,3 45,6 48,1 50,5 53,4 60,9 66,9
Concurrentievermogen (7) -0,8 0,9-5,3-2,2-1,0-0,1 3,0-0,2-2,3
Werkgelegenheid 0,6 0,2-0,7 0,1-0,6-1,0-0,3 0,1 0,3
Aantalgeregistreerde werkloden in%
vandeburgerlijke beroepsbevolking (8)M 5,0 7,7 8,7 8,8 9,9 10,3 10,5 10,7
Saldolopenderekeningin%vanhetBBP 0,2-0,7-1,4-3,0-1,7-0,9-0,8 0,1 0,4
Rentekapitaalmarkt 7,0 11,1 16,3 16,0 14,4 13,4 11,9 9,5 7,5
Liquiditeitenmassa (9) 13,7 13,6 10,4 10,8 11,2 8,3 5,6 4,8 4,5
Financieringsbehoefte of-capaciteit van
deoverheid in%vanhetBBP 0,5-0,8-1,8-2,5-3,2-2,9-2,6-2,9-2,6
Overheidsschuld in%vanhetBBP 25,4 26,0 29,1 30,7 32,9 35,2 36,9 39,2
Rentelast overheidsschuld in%van
hetBBP 1,3 2,1 2,2 2,6 2,8 2,8 2,9 2,9
(1)Ramingen vandedienstenvandeCommissie ,oktober1986.
i2)Ramingen vandedienstenvandeCommissie ,oktober1986,opbasisvanhethuidigebeleid.
(3)Verschilinprocentpunten .
(4)A:deflatorvanhetBBP;B:deflatorvanhetparticulier verbruik .
(5)Brutotoegevoegde waardeperwerkzaam persoonindeeconomie alsgeheel.
(6)Netto-exploitatieoverschot opdenettovoorraad kapitaalgoederen tegenvervangingswaarde .
(7)Reëleeffectievewisselkoers (tenopzichtevannegentienandereindustrielanden ),opbasisvandeloonkosten pereenheidproduktindeeconomiealsgeheel.Positief
cijfer=verliesaanconcurrentievermogen .
:8)DefinitieEurostar .
!9)Jaarultimo .

Nr.L385/94 Publikatieblad vandeEuropeseGemeenschappen 31.12.86
IERLAND
georganiseerd ,heeftnaeenzeerlangzamestartmedio1986
hetgesteldedeelnemingspercentage bereikt.Anderepro­
gramma's,metnamediewelkebeogenbijstandtebiedenaan
werklozen bijdeoprichting vanhuneigenonderneming en
waarbijsubsidiewordtverleendaandeuitbreiding van
personeel ,werdeneveneensmetsuccesbekroond ,althans
geziennaarhetaantalpersonendathiervangebruiktheeft
gemaakt .InIerlandzijndeeconomische vooruitzichten voordenabije
toekomstaanzienlijk verbeterd .Gunstigeexternefactoren
hebbenhetlopendeherstelbehoorlijk versterkt .Hetparti­
culierverbruikbegonin1985/1986weertegroeien,hetgeen
evenwelmoetwordenbeoordeeld inhetlichtvande
krachtigedalingindeeerstehelftvanhetdecennium .De
totaleinvesteringen zijnechternognietgestabiliseerd ,doch
zijzoudenin1987sterkerkunnenworden,inhetbijzonder
doordathetdalingstempo vandeoverheidsinvesteringen
afneemt .Totdusverreevenwelheeftdebouwnijverheid
ampertekenenvanherstelvertoond .Deuitrustingsinveste­
ringenindeparticuliere sectordaarentegen ,diezijnterug­
gelopennain1984/1985detopvanhunvervangingscyclus
tehebbenbereikt,zoudenin1987weereengunstiger
ontwikkeling kunnenvertonen .Naeenzeersnellestijgingin
deafgelopenjarenblijfthetuitvoervolume stijgen,zijhetin
matigertempo,terwijldeinvoerontwikkeling ,dietotdus­
verrezeeronregelmatig verliep,geachtmagwordende
invloedtezullenondergaan vanhetaantrekken vandefinale
vraag.Eenenanderverklaartdatin1987,wanneerde
gunstigeeffectenvandeinzakkingvandeolieprijzen begin
1986zichvolledigzullendoengevoelen,hetreëleBBPop
basisvanhethuidigebeleidmeerdan3%zalgroeienende
prijsstijging ongeveer3%zalbereiken ,hetgeenhetlaagste
cijferissedert1966,terwijldelopenderekeningvande
betalingsbalans nogeengeringtekortzalvertonen .Aande
passiefzijde vanditoverzichtmoetevenweldebetrekkelijk
langzameontwikkeling wordenopgemerkt bijdeverlaging
vanhetoverheidstekort endenogsteedszorgwekkende
toestandopdearbeidsmarkt .In1986ishetdalingstempo
vandewerkgelegenheid kleinergeworden enisdewerkloos­
heidgestabiliseerd .Hetzeeropenkaraktervandeeconomienoopttoteen
loonbeleiddatnietalleenisgerichtopdeverbetering vande
rentabiliteitsvooruitzichten vandeinvesteringen enopde
afremming vandeinvesteringsactiviteit terbesparing van
arbeidskrachten ,docheveneensopdehandhaving vanhet
concurrentievermogen .Derecenteverslechtering daarvan
ingevolgedezwaktevanhetpondsterlingheeftinaugustus
1986gedwongen toteendevaluatie vanhetIersepond
binnenhetEMSmet8%.Gegevendezediverseuitgangs­
puntenisderecenteloonontwikkeling inIerlandevenwel
zeerzorgwekkend .Voorhetgehelelandzijndereëlelonen
perwerknemer ,gemetenopbasisvanhetprijsindexcijfer van
hetgezinsverbruik ,aanhetbeginvandejarentachtignaeen
periodevankrachtigestijgingenigszinsgedaald.Vervolgens
zijnzijopnieuwgestegenenzowelin1986alsin1987zouden
dezenogmet3%kunnentoenemen (ditwilzeggenrespec­
tievelijk 1V4en2V4%,gemetenopbasisvanhetprijsindex­
cijfervanhetBBP);hetbetrekkelijk hogestijgingspercentage
van1987vloeittendelevoortuithetindeoverheidssfeer
geldendeloonakkoord dateenreëleverhoging van3%
bevat.Detoeneming vandereëlelonenwasindeverwer­
kendeindustrieinhetalgemeensterkerdanindeeconomie
alsgeheel.Hoeweldediversiteit vandebedragen en
termijnenindeloononderhandelingen dezwakstebedrijven
eenzekerebeleidsruimte heeftgelaten,ondervinden dezeniet
inminderemateheteffectvandeloonontwikkeling inde
beschuttesectorvandeeconomiewaarminderstrengeeisen
wordengesteldaandereëlekosten.Detoenemende netto-emigratie endevermindering vande
bedrijvigheid hebben,althanstijdelijk,detoeneming vande
beroepsbevolking totstaangebrachtendewerkloosheid
gestabiliseerd opongeveer18%.Indeloopvanhetjaardat
inapril1986eindigtzijn30000personengeëmigreerd ,
hetgeenvoordeeerstekeersindseenkwarteeuw heeftgeleid
toteengeringeinkrimping vandebevolking .Opmiddellange
termijnevenwelzoudendedemografische factorenkunnen
leidentoteengemiddelde stijgingvanhetarbeidsaanbod met
0,5%.Terwillevaneensnellevermindering vandewerk­
loosheidishetderhalvenoodzakelijk datdewerkgelegenheid
ineenaanzienlijk snellertempotoeneemt .Inlaatsteinstantie
kanhetnodigeaccresalleenwordenbereiktwanneerhet
economisch potentieelvoorschepping vanwerkgelegenheid
krachtigwordtgestimuleerd .Ditimpliceert eendoeltreffend
macro-economisch beleiddatinhetbijzonderingerichtopde
wegneming vandemoeilijkheden diezijnontstaandoorde
omvangvanhetoverheidstekort ,dematigingvanhet
stijgingstempo vandereëlelonenenhetbiedenvangrotere
soepelheid endoeltreffendheid aandefunctionering vande
markten .Deprogramma 'svoorberoepsopleiding ende
scheppingvanextraarbeidsplaatsen ,dieonlangszijnuitge­
breid,moetenophunbeurteenbelangrijke rolspelen.Het
programma voorsocialearbeidsplaatsen ,datbegin1985
werdgelanceerd enaan10000langdurig werklozen de
mogelijkheid biedttewordenbetrokken bijdeuitvoering van
werkendiemeestaldoordelokaleautoriteiten wordenEenvandebijzondere kenmerken vandeIerseeconomie isde
overheersende positievandeuitvoerdoorfilialenvan
buitenlandse ondernemingen dieinhetalgemeenzijngespe­
cialiseerdinactiviteiten ophetgebiedvandegeavanceerde
technologie .Zonderafbreuktedoenaandebetekenisvande
buitenlandse vestigingen beoogthethuidigebeleideenbeter
evenwichttotstandtebrengentussenproduktie enwerkge­
legenheiddoornationaleondernemingen aantemoedigen
zichsterkertoeteleggenopdeuitvoerendaarmeeverwante
activiteiten ,hetgeenvanhenmeerinvesteringen vereist.In
ditopzichtzijn,geziendebeperkingen vandeoverheidsuit­
gaveneninhetbijzonderdetoenemende selectiviteit vande
steunverlening ,deinvesteringen thansingroterematedan
vroegerafhankelijk vanhetrentabiliteitsniveau vande
ondernemingen .Daarbijkomthetfeitdathethogereële
renteniveau hetfiscalevoordeeldatzijhaddendoorleningen
tesluitenbijdebankenmeerdancompenseert .Hoewelde
winsteninrecentejareninhetalgemeen beterworden,
betekenen degroterewinstenvandebuitenlandse bedrijven
datdievantalrijkenationalebedrijvenweinigbevredigend
zijngeweest .Dealgemeneverbetering vandewinstenals

31.12.86 Publikatieblad vandeEuropeseGemeenschappen Nr.L385/95
gevolgvandedalingvandeolieprijzen zalonderdeze
omstandigheden kunnenbijdragentotdeconsolidatie vande
financiëletoestandvandeondernemingen alvorensnieuwe
investeringen teverrichten .Aangezien hetrecenteherstelvan
deinstallatie-investeringen sterkervoortvloeit uiteenstreven
naarvervanging ofgrotereproduktiviteit danuitdewense­
lijkeuitbreiding vandeproduktiecapaciteiten vandenatio­
nalebedrijven ,zoudendeinvesteringen indeverwerkende
industriederhalveaanzienlijk benedenhetniveaublijvendat
vereististerverzekering vaneenjaargroeivan7%vande
produktie zoalsgeplandinhetWitboekvan1984overhet
industriebeleid .macro-economisch beleidopmiddellange termijn(')zalhet
tekortin1987moetenterugbrengen totnetonder10%van
hetBNP,ditwilzeggen8'/2%vanhetBBP.Hetisechter
waarschijnlijk datin1986dedoelstelling vaneentekortvan
103/4%vanhetBBPmetéénpuntzalwordenoverschreden .
Hoeweldezeoverschrijding tendelekanwordentoegeschre­
venaanuitzonderlijke factorenzijnerhieronder eenaantal,
metnamedeinvloedopjaarbasisvandein1986ingevoerde
verlichting vandeinkomstenbelasting enhethuidigeloon­
akkoordindeoverheidssfeer ,dieeenlastleggenopde
schikbare beleidsruimte omtotdevoor1987geplande
aanpassing tekomen.Deautoriteiten zoudenerdesalniette­
minnaarmoetenstrevenhetgesteldedoeltebereikenenin
iedergevalhetSchatkisttekort teverminderen met1V2punt
vanhetBBPtenopzichtevandevoor1986voorziene12%.
Overigens ishetvanevengrootbelangdatdeautoriteiten bij
deuitstippeling vanhetbegrotingsbeleid voor1987voldoen­
derekeninghoudenmetdevooruitzichten opmiddellange
termijndoormetnamebegrotingsverplichtingen tevermij­
dendiedeaanpassingsmogelijkheden in1988enlaterzullen
verkleinen endatzijreedsnubesluitendetendensvande
uitgavenindenabijetoekomstnaarbenedenomtebuigen,
zelfsindienheteffectdaarvanzichpasna1987zaldoen
gevoelen .Dezebesnoeiingen moetenevenwelbelangrijker
zijndaniederevermindering vandebelastingen ofbelasting­
faciliteiten ,terwijltevensbijiedereexpansievandeover­
heidsinvesteringen rekeningmoetwordengehouden metde
beperkingen voordetotalemiddelen .Hoeweldelopendeeconomische verbetering eenbeter
evenwicht tusseninvesteringen enproduktie eneenherstel
vandegroeivandewerkgelegenheid kanbevorderen ,zullen
nogsteedskrachtige maatregelen noodzakelijk zijnter
bereikingvaneengematigde inkomensstijging .Inditver­
bandmoetenderecenterichtsnoeren vanderegeringmet
betrekking totdenieuweloonovereenkomsten gunstigwor­
denbeoordeeld .Hetisnietminderessentieel hetherstelvan
deoverheiasrekeningen insnellertempovoorttezetten.Een
aanzienlijke vermindering opmiddellange termijnvanhet
Schatkisttekort ishetenigemiddelomdetoeneming vande
overheidsschuld terugtedringenenterzelfdertijdbijte
dragentotdedalingvandereëlerentevoeten ,zodateen
zekerebelastingverlichting enmeerinhetbijzonder de
scheppingvaneenheilzamerklimaatvooreengezondegroei
vanproduktie enwerkgelegenheid mogelijkwordt.Het (!)Uiteengezet inhetoverheidsdocument „BuildingonRealitv".

Nr.L385/96 Publikatieblad vandeEuropeseGemeenschappen 31.12.86
TABEL34
Ierland:Voornaamste economische grootheden ,1961—1987
(Jaarlijksemutatiesin%)
Brutobinnen­
landsprodukt (3)nominaal
reëel
deflator
Particulier verbruik ,deflator
Investeringen
invasteactiva,
volumeprivé
overheid
totaal
waarvan :bouw
installaties
Binnenlandse vraaginconstanteprijzen
Verschiltenopzichtevandepartnersvan
deGemeenschap (4)1961/
19731974/
19801981 1982 1983 1984 1985 1986(')1987(2)
12,0 19,4 21,3 17,3 9,110,8 7,1 7,6 6,8
5,4 2,7 3,4 1,4-1,9 4,2 2,0 1,8 3,1
6,416,2 17,4 15,7n,3 6,3 5,0 5,6 3,6
6,316,2 19,6 15,9 10,0 7,5 4,2 3,7 3,2l 4,7 4,0 8,3\ -5,2-7,6-3,7
9,3 4,1 7,3-5,5-9,3-2,7-0,3-1,6 2,9
8,0 3,6 6,6-4,8-12,2-13,5-7,5-4,5 1,3
11,2 4,6 8,1-6,3-6,1 8,1 5,5 0,5 4,0
5,4 2,2 3,0-2,9-4,1 1,0-0,4 1,5 2,5
11,5 19,6 18,3 15,3 11,1 12,3 7,3 6,9 6,0
4,1 3,8 0,8-0,3-0,2 5,7 2,2 1,3 2,3
5,2 3,0-1,1-0,5 1,0 4,5 3,0 3,1 2,7
4,1 2,5 4,0 1,9 0,0 6,2 4,6 2,9 2,5
1,0 2,0-3,1-2,2-0,2-0,5-2,3-1,6-0,1
0,2 1,1-0,7 0,5-2,0-1,9-2,5-1,1 0,7
4,7 8,110,2 12,2 15,0 16,6 18,0 18,4 18,0
-4,7-7,4-14,0-9,9-6,4-5,5-3,2-1,3-1,3
7,214,2 17,3 17,0 13,9 14,6 12,7 9,8 8,8
12,1 19,5 17,4 13,0 5,6 10,1 5,3 5,4 7,3\-10,1-13,2-13,8-11,8-9,8-11,6-10,7-9,8I76,2 89,8 96,2108,3 114,9 118,2 121,5 125,1
5,4 7,0 8,6 9,1 9,710,6 10,0 9,6Loonsomper
werknemernominaal
reëelA(s)
B(5)
Produktiviteit (6)
Reëleloonkosten pereenheidprodukt (7)
Concurrentievermogen (8)
Werkgelegenheid
Aantalgeregistreerde werklozen in%
vandeburgerlijke beroepsbevolking (9)
Saldolopenderekeningin%vanhetBBP
Rentekapitaalmarkt
Liquiditeitenmassa (10)
Financieringsbehoefte of-capaciteit van
deoverheid in%vanhetBBP
Overheidsschuld m%vanhetBBP(n)
Rentelast overheidsschuld in%van
hetBBP(n)
(')Ramingen vandedienstenvandeCommissie ,oktober1986.
C2)Ramingen vandedienstenvandeCommissie ,oktober1986,opbasisvanhethuidigebeleid.
(3)Inmarktprijzen .
(4)Verschilinprocentpunten .
(s)A:deflatorvanhetBBP;B:deflatorvanhetparticulier verbruik .
(6)Brutotoegevoegde waardeperwerkzaam persoonindeeconomiealsgeheel.
(7)Verhouding tussendereëleloonsomperwerknemer endeproduktiviteit .
:8)Reëleeffectievewisselkoers (tenopzichtevannegentienandereindustrielanden ),opbasisvandeloonkosten pereenheidproduktindeeconomiealsgeheel.
Positiefcijfer=verliesaanconcurrentievermogen .
(9)DefinitieEurostat .
(!0)M3;jaarultimo .
(")Ditcijferheeftbetrekking opdeschuldvandeSchatkist .

31.12.86 Publikatieblad vandeEuropeseGemeenschappen Nr.L385/97
ITALIF
Dezeweinigbevredigende ontwikkeling weerspiegelt nog
nietdedoordeoverheidindelaatstedriejaarterhervorming
vandearbeidsmarkt getroffenmaatregelen .Sedert1984
namelijkzijndeondernemingen minofmeervrijomuitde
werkzoekenden dieopdeplaatsingslijsten voorkomen een
keuzetemakenopgrondvanhunberoepskwaliteiten in
plaatsvanverplichttezijnzichtehoudenaandevolgordevan
inschrijving opdelijsten.Voortswerdgetrachtarbeidscon­
tractenvooreenbepaaldetijdenopleidingscontracten voor
jongewerknemers aftesluiten,evenwelmetbeperktsucces.
Bovendien heefthetMinisterie vanArbeideenbelangrijk
programma opgesteldomopmiddellange termijndearbeids­
markttehervormen dooreenstructuurwijziging enhet
mogelijkmakenvaneengrotereflexibiliteit .Ditheeftgeleid
totdegoedkeuring vaneennoodprogramma voordeaan-*
stellingvan40000jongerenintweejaarbijdeoverheidende
semi-overheid waarvoor steundoordeStaatwordtverleend .
Voortsheeftderegeringeindseptemberbeslotenkredietente
voorzienvoorinfrastructuurwerken enwederopbouw inhet
zuidenvanItaliëwaardoorvoor200000personentijdelijke
arbeidsplaatsen moetenwordengeschapen .
Eind1985werdnabemiddeling vanderegeringhetloonin­
dexeringsstelsel ingrijpend gewijzigddooreenstilzwijgende
overeenkomst vooreenduurvanvierjaar;thanscompen­
seertdeindexering slechtsongeveerdehelftvandeinflatie.In
eenrustigsociaalklimaatkoninmeiindeindustrieeen
raamovereenkomst wordengeslotenwaarbijdegeschillen
zijnbijgelegdoverdein1985nietbetaaldedecimalen vande
glijdendeloonschaal (')enhetbeginselwerdvastgelegd
maatregelen tetreffenterbevordering vandeaanwerving van
jongeren ,eengroepwaarvoorhetwerkloosheidspercentage
inItaliëbijzonder hoogis.Hetsluitenvandriejarige
collectieve arbeidsovereenkomsten indeindustrievormtde
goedkeuring vandeinmeiineenkalmerklimaatdan
gewoonlijk geslotenovereenkomst waarbijalleendearbeids­
duurvermindering nogeenernstigprobleemvormt.
Desocialedialoogheeftderhalveeenduidelijkeafzwakking
vandestijgingvandeproduktiekosten mogelijkgemaakt,
welkenogzalwordenversterktdoordekrachtigedalingvan
deinvoerprijzen endiezichgeleidelijk zaluitspreiden vande
sectorendienauwverbonden zijnaandeinvoervanaardolie
totdesectorendiedaarvanonafhankelijker zijn.
Deophetgebiedvandeinflatiebestrijding bereiktevooruit­
gangalsmededevoorzienbare tempoversnelling vande
bedrijvigheid zullenin1987leidentoteenspontanestabili­
satievandedrukvanhetoverheidstekort opdekapitaal­
markt.Dittekortzalevenwelopeennogtehoogniveau
blijvenwaardooreenprioritairprobleemzalblijvenbestaan,
hetgeeneenrechtvaardiging isvoordevastbeslotenheid van
deregeringhetaandeelvanhettekortdatderentelastenInItaliëhebbendemaatregelen totopheffingvaneengedeelte
vandeautomatismen bijdeloonaanpassingen endebelas­
tingmaatregelen dieondermeereenevenwichtiger verdeling
vandedirectebelastingoverloontrekkenden enzelfstandi­
genbeogen,inhetbeginvanhetjaargeleidtotafremming
vanhetgezinsverbruik .Dezetijdelijkevertragingsfactor van
deactiviteitwerdevenwelgecompenseerd doordekrachtige
uitvoer .Vervolgens ishetstijgingstempo vandebinnen­
landsevraaggrotergeworden onderinvloedvanheteffect
vandesterkedalingvanhetinvoerprijspeil opdekoopkracht
vangezinnenendewinstenvanondernemingen ,terwijlde
uitvoerkrachtigbleef.Overhetgeheelgenomenzalhetreële
BBPin1986met2,6%kunnengroeien,hetgeeneenstijging
vandewerkgelegenheid metzichbrengtvan0,5%.Deze
versnelling ginghandinhandmeteengevoeligevertraging
vanhetinflatietempo ,waarbijhetprijsindexcijfer vanhet
gezinsverbruik opjaarbasisdaaldevan9,4%in1985tot
6,2%in1986.Terzelfdertijdenondanksdegroteelasticiteit
vandeinvoervondeenkrachtigherstelplaatsvande
handelsbalans alsgevolgvandeaanzienlijke verbetering van
deruilvoet.Zozaldelopenderekeningvandebetalingsba­
lansin1986eenoverschotvertonenvanongeveer 1,2%van
hetBBPtegenover eentekortvan1%in1985.
In1987zaldeconsumptieve vraagwordengestimuleerd
doordeinwerkingtreding vannieuwecollectieve arbeids­
overeenkomsten dievermoedelijk eind1986zullenworden
geslotenendoordenogsteedssnellestijgingvande
niet-looninkomens ,terwijldeinvesteringsactiviteit vanhet
bedrijfsleven nogzaltoenemen .Debuitenlandse vraagzal
krachtigblijven.Derhalvekanvoorhetvolgendejaareen
groterevraageneenstijgingstempo vanhetreëleBBPvan
ongeveer3,5%wordenverwacht ,hetgeennaarallewaar­
schijnlijkheid zalleidentoteenaanzienlijke vermindering
vanhetoverschot opdegoederen -endienstenbalans .De
inflatiezalbenedende4%komen,waarmeehetlaagste
tempoisbereiktsedertheteindevandejarenzestig.
Indezeeconomische constellatie zijnverderemaatregelen tot
vermindering vandestructurele onevenwichtigheden ophet
gebiedvandewerkgelegenheid endeopenbarefinanciën
noodzakelijk omdevoorwaarden vooreenregelmatige en
duurzame groeitescheppen .Dezebeideproblemen staan
nietonafhankelijk vanelkaaraangezienhetnoggroteberoep
opmiddelendoordeoverheidssector devooruitgang remt
vandeproduktieve sectornaareengrotereefficiencyennaar
eenhogerwerkgelegenheidsniveau .
Hoewelhethierboven beschreven conjunctuurklimaat ,op
kortetermijn,gunstighadmoetenzijnvooreengeleidelijke
verbetering vandearbeidsmarkt eneenvermindering vande
werkloosheid ,heeftditin1986noggeenconcretegevolgen
gehad.Deondernemingen zijnnamelijkbegonnendegedeel­
telijkwerklozen weervollediginteschakelenengebruikte
makenvandetoegestane margesvooroverurenalvorens
nieuwewerknemers aantewerven .Bovendien heeftde
verbetering vandewerkgelegenheidsvooruitzichten eenstij­
gingvandedeelnemingsgraad alsgevolggehad.Zobedraagt
hetwerkloosheidspercentage ,waarvoordeverwachtedaling
nognietisingetreden ,thans10,6.(')HetItaliaansewerkgeversverbond enwerknemersorganisaties
verschillen vanmeningoverdeinterpretatie vaneenbepalingvan
deparitaireovereenkomsten van1983waarbijvoorheteersthet
loonindexeringsstelsel wasgewijzigd ,dochwaarinnietduidelijk
wasbepaaldofdefractiesvaneenindexpunt zullenworden
weggelaten ofdatpaslaterermeerekeningzalwordengehou­
den.

Nr.L385/98 Publikatieblad vandeEuropeseGemeenschappen 31.12.86
overschrijdt geleidelijk wegtewerken .Deconjunctuur in
1987biedteenzeergunstigegelegenheid omeenconcrete
stapindeinhetsaneringsplan vandeministervande
Schatkistgegevenrichtingtezetten.Omditresultaatte
waarborgen werdinjunieennieuwebegrotingsprocedure
aangenomen .Volgensdezezalhetparlement elkjaarvóór
eindjulihetdriejarigeeconomisch-financiële programma
goedkeuren datdevoornaamste macro-economische doel­
eindenendegrotebegrotingsaggregaten bevat.Deparlemen­
tairediscussie snhetnajaarzouzichderhalvebinnendit
kaderkunnenafspelen,waarbijeenvrijwaringsclausule het
mogelijkmaaktdekredietenteblokkeren tenbelopevande
besparingen diezijnvoorzienbijwettendienognietzijn
goedgekeurd .Hetdoordedriebevoegdeministeries (Schat­
kist,Financiën .Begroting )opgestelde document ,datdoor
hetparlement wegensderegeringscrisis meteenaanzienlijke
vertraging isgoedgekeurd ,bepaalteenmacro-economisch
kadervoor1987datdichtligtbijderamingen vande
dienstenvandeCommissie endathetvoornemen inhoudthet
financieringstekort vandeSchatkistterugtebrengentot
benedenhetvoor1986gesteldedoel,enditteverlagentot
100000miljardlireen12,2%vanhetBBPtegenover
110000miljardlireen14,6%vanhetBBPin1986.De
verwezenlijking vandezedoelstelling bijeentenopzichtevan
1986vrijwelongewijzigde belastingdruk veronderstelt ,over­
eenkomstig hetdoorderegeringgeuitevoornemen ,een
verdereaccentverschuiving vandebelastingheffing naarde
indirectebelastingen alsmedeeenstriktebeperking vande
stijgingvandelopendeuitgaventothetinflatietempo envan
dekapitaaluitgaven tothetgroeitempo vanhetnominale
BBP.
Hetmonetairbeleidisgerichtopeengeleidelijke verminde­
ringvanderentetarieven voorzoververenigbaar metde
effectieve verzwakking vandeinflatiefactoren .Dedrie
achtereenvolgende verlagingen vanhetdisconto ,namelijkin
maart,aprilenmei1986,warenwegensdedalingvandeinternationale rentevoeten tochietsgroterdandeverminde­
ringvanhetinflatietempo .Dezeontwikkeling zalzelfsinde
toekomstduidelijker kunnenwordendoordedaadwerkelij­
ketenuitvoerlegging vanhetaangekondigde begrotingsbe­
leid.Inhetstrevennaardeverdediging vandepositievande
lireopdewisselmarkten isderegeringeveneensovergegaan
toteenvoorzichtig dochresoluutliberalisatiebeleid vanhet
kapitaalverkeer .
Debovengeschetste hoofdlijnen vanheteconomisch beleid
latenreedsdeeerstetekenenzienvaneenaanmerkelijk
herstelvandefundamentele evenwichten ,waarvan met
namedestabiliteit vandekoersvandelireinhetEMS
getuigt.Hetisnoodzakelijk opdezewegverdertegaanen
metnamehetstringentebegrotingsbeleid voorttezettendoor
hettreffenvanallenoodzakelijke maatregelen tothet
daadwerkelijk beperkenvanhetSchatkisttekorttot100000
miljardlirezoalsindebegrotingvoor1987isbeoogd .
Overigens wijstdeteleurstellende ontwikkeling vande
werkgelegenheid eropdatdeaanpassing vanhetreële
loonniveau aandeproduktiviteit blijkbaarnognietvoldoen­
deisendatdeproduktieve basiszichnognietinhetgewenste
tempoontwikkelt .Dezetekortkomingen ,dieinhetnoorden
enhetmiddenvanhetlandgeringerworden,blijveninhet
zuidennogzeersterk.Derhalvezoudezetoestand ,afgezien
vandevoortzetting vaneenvoorzichtig loonbeleid ,ertoe
kunnenleidenomzonderwijzigingvanhetalgemeneeven­
wichtvandeoverheidsfinanciën deontvangsten zodanigte
moduleren datdepremiedruk inhetzuidenwordtvermin­
derd.Indezelfdegeestdragendeverbetering vandefinan­
ciëlestructuur vandeondernemingen ,diemetnameis
verkregendoorhetbeleggeninaandelenvanbesparingen aan
temoedigen ,endevoortzetting vandesaneringvande
verliesgevende overheidsbedrijven ertoebijhetconcurrentie­
vermogen vandeeconomie teverbeteren enbijgevolgde
groeivandewerkgelegenheid opeenstabielere basiste
grondvesten .
\

31.12.86 Publikatieblad vandeEuropeseGemeenschappen Nr.L385/99
TABEL35
Italië:Voornaamste economische grootheden ,1961—1987
'Jaarlijkse mutatiesin
1961/
19731974/
19801981 1982 1983 19841
1985 1986(')1987(2)
rnominaal
Brutobinnen-jreëel
landsprodukt |deflator11,0
5.3
5.420,9
2,8
17,618,5
0,2
18,317,2
-0,5
17,814,6
-0,4
15,013.6
2,6
10.7i
11,3
2,3
8,812,7
2,8
9,79,1
3,6
5,3
Particulier verbruik ,deflator 4,917,3 19,2 17,0 15,1 11,1 9,4 6,2 4,0
rprivéInvesteringen
invasteactiva,«joverheid
volume totaa|
waarvan :bouw5,7
6,60,9
-0,20,6
0,5-5,2
-3,2-3,8
-2,0.
4,1
-0,44,1
-1,74,6
1,97,2
2,4
installaties 5,0 2,2 1,8-6,8-5,7 10,1 9,9 7,1 11,3
Binnenlandse vraaginconstante prijzen 5,3 2,5-2,2-0,3-2,0 3,3 2,4 3,6 5,1
Verschiltenopzichtevandepartners
vandeGemeenschap (3) 0,6 0,4 0,4-1,0-3,2 1,9 0,2-2,0 1,6
rnominaal
Loonsomper Ire£eiA(4)
werknemer |lR(4)11,6
5,9
6,520,2
2,2
2,321,9
3,0
2,317,2
-0,4
0,216,5
1,2
1,212,0
1,1
0,810,0
1,1
0,56,7
-2,7
0,46,1
0,8
2,1
Produktiviteit (5) 5,7 2,2-0,3-0,4-0,5 2,2 1,8 2,3 2,3
Reëleloonkosten pereenheidprodukt 0,0 1,8-1,0-0,8-4,9-1,5
Rentabiliteit (6)iiI -8,6-28,5 21,0 7,940,8 10,4
idem(1961/1973=100) 100 51,7 51,1 46,7 33,4 40,4 43,6 61,4 67,8
Concurrentievermogen (7) -0,3-0,1-0,7 2,211,3 3,7-0,5 0,8 1,9
Werkgelegenheid -0,4 0,8 0,5-0,1 0,1 0,4 0,5 0,5'1,3
Aantalgeregistreerde werklozen in%
vandeburgerlijke beroepsbevolking (8) 5,2 5,9 8,0 9,710,9 11,9 12,9 13,4 12,8
Saldolopenderekeningin%vanhetBBP 1,5-0,5-2,3-1,6 0,2-0,8-1,1 1,2 0,9
Rentekapitaalmarkt 6,913,3 20,6 20,9 18,0 14,9 13,0 10,6 8,7
Liquiditeitenmassa (9) 14,7 21,5 15,9 17,2 13,2 12,1 11,1 7,5 7,5
Financieringsbehoefte of-capaciteit van
deoverheid in%vanhetBBP -3,3-9,0-11,7-12,7-12,4-13,0-14,0-12,7-11,0
Overheidsschuld in%vanhetBBP 44,8 67,7 70,2 76,6 84,3 91,1 99,5 103,1 106,8
Rentelast overheidsschuld in%van
hetBBP 1,8 4,9 7,2 8,5 9,0 9,6 9,3 9,6
. . ... - -8,8
(')Ramingen vandedienstenvandeCommissie ,oktober1986.
(2)Ramingen vandedienstenvandeCommissie ,oktober1986,opbasisvanhethuidigebeleid.
(3)Verschi !inprocentpunten .
(4)A:deflatorvanhetBBP;B:deflatorvanhetparticulier verbruik .
(5)Brutotoegevoegde waardeperwerkzaam persoonindeeconomie alsgeheel.
(6)Netto-exploitatieoverschot opdenettovoorraad kapitaalgoederen tegenvervangingswaarde .
(7)Reëleeffectievewisselkoers (tenopzichtevannegentienandereindustrielanden ),opbasisvandeloonkosten pereenheidproduktindeeconomiealsgeheel.Positief
cijfer=verliesaanconcurrentievermogen ,
,'s)DefinitieKurostat .
(5)Jaarultimo .

Nr.L385/100Publikatieblad vandeEuropeseGemeenschappen 31.12.86
LUXEMBURG
InLuxemburg bleefdeeconomische bedrijvigheid in1986op
eenhoogniveaudankzijdekrachtigebinnenlandse vraag
waarvanhetge/insverbruik ,datwerdgestimuleerd doorde
stijgingvanhetbeschikbare inkomenvandegezinnen ,de
stuwkracht vormde .Detotaleuitvoerismindersnelgestegen
danhetvoorgaande jaaronderinvloedvaneenlichtedaling
vandeafzetvanijzer-enstaalprodukten .Overhetgeheel
genomenbedroegdegroeivanhetbrutobinnenlands
produktongeveer2,5%.Deinflatieisaanzienlijk verzwakt
endewerkloosheid isenigszinsteruggelopen .
In1987zalhetbrutobinnenlands produktinvrijwel
hetzelfdetempotoenemenalsin1986.Eenstabilisatie vande
afzetvanijzer-enstaalprodukten endenogkrachtigestijging
vandeleveringenvanandereprodukten zullenbijdragentot
eensnelleregroeivandetotaleuitvoer.Daarentegen kande
toeneming vandebedrijfsinvesteringen ietsafzwakken .Het
stijgingstempo \anhetprijsindexcijfer vanhetgezinsver­
bruikzouietskunnentoenemenwegenseensterkestijging
vandeloonkosten indedienstensector endegroteinvloed
vandebuitenlandse inflatieopdezezeeropeneconomie .Op
dearbeidsmarkt zaldetoeneming vanhetaantalwerknemers
evenalshetvorigejaargepaardgaanmeteenvermindering
vanhetaantalwerklozen eneensterkedalingvanhetaantal
inhetkadervanspecifiekeprogramma 'stewerkgestelde
personen .
Demeesteaspectenvanhetdoorderegeringgevolgde
economisch beleidzijnverenigbaar metderichtsnoeren van
desamenwerkingsstrategie voorgroeienwerkgelegenheid .
Hetbegrotingsbeleid heefthiertoebijgedragen doorvraag­
stimulerende maatregelen .Denadeherstructurering vande
ijzer-enstaalindustrie beschikbaar gekomenbeleidsmarge
werdin1986tendelegebruiktvoordevermindering vande
inkomstenbelasting enzalin1987wordengebruiktvooreen
verdereverlichting vandebelastingdruk ,zowelvoorgezin­
nenalsvoorondernemingen .Bovendien zullendereserves
vandeinvesteringsfondsen vandeoverheidkunnenworden
verhoogdtenbehoevevandefinanciering vanhunprogram­
ma'sopmiddellange termijn.Deinspanningen totdiversifi­
catievandeLuxemburgse economiewerdenvoortgezetdoor
selectievemaatregelen tenvoordelevannieuweondernemin­
gen.Ophetgebiedvandeloonontwikkeling heeftdesederteind
1984begonneninhaalbeweging geleidtotstijgingenin1986
en1987diedevroegergedaneinleveringen compenseren .De
stijgingvandereëleloonsomperhoofdzoudegroeivande
arbeidsproduktiviteit kunnenovertreffen .Zelfsindienditop
kortetermijneengunstigeffectheeftopdebinnenlandse
vraagblijfthetgevaarbestaandathetconcurrentievermogen
vandeondernemingen wordtaangetast ,rationalisatie-inves ­
teringenwordengestimuleerd dienietgunstigzijnvoorde
scheppingvanbijkomende arbeidsplaatsen endeindustriële
diversificatie wordtafgeremd .Bijgevolgzullendekomende
loononderhandelingen vanbijzondergrotebetekeniszijn.
Deopnamevanjongerenopdearbeidsmarkt zalextra
maatregelen vragenophetgebiedvandeaanpassing vande
beroepsopleiding aandebehoeftevanhetbedrijfsleven aan
gekwalificeerde arbeidskrachten tervermijding vanlietblij­
vendbestaanvaneenhardekernvanjongewerklozenterwijl
ervoornieuwearbeidsplaatsen buitenlandse arbeidskrach­
tenmoetenwordenaangetrokken .Deaanpassing vande
arbeidsduur infunctievandebehoeftenvandebedrijven
wordtinhetraamvandeinternationale concurrentie steeds
wenselijker .Eensoepelerwetgeving zalvoordesociale
partnersdemogelijkheid moetenopenenopbedrijfsniveau
onderhandelingen tevoerenoverdeinvoering vaneen
grotereflexibiliteit bijdeorganisatie vandearbeidsduur .
Alsgevolgvandegeringetoeneming vandebelastingont­
vangsten,hetgeentendelekanwordentoegeschreven aande
verlagingvandedirectebelastingen ,eneenaanhoudende
stijgingvandeuitgaven,inhetbijzondervoorbezoldigingen
enoverdrachten ,daaltdefinancieringscapaciteit vande
overheid in1986en1987.Hoeweldereservesvande
investeringsfondsen toereikend zullenzijnvoordefinancie­
ringvanprojectenvoordeopbouwvaneenbehoorlijke
infrastructuur ,zowelophetgebiedvandetraditionele
overheidsinvesteringen alsopdatvandetelecommunicatie
endeelektronische gegevensverwerking ,zaleenzekere
voorzichtigheid bijhetbeheervandeandereuitgavenmoeten
wordennagestreefd terhandhaving vanhetbegrotingseven­
wichtvandecentraleoverheidenomzichaldusteverzekeren
vaneenzekerebeleidsmarge voordetoekomst .

31.12.86 Publikatieblad vandeEuropeseGemeenschappen Nr.L385/101
TABEL36
Luxemburg :Voornaamste economische grootheden ,1961—1987
(Jaarlijksemutatiesin
1961
-19731974/
19801981 1982 1983 1984 1985 1986;■}1987(2)
rnominaal
Brutobinnen- Ireëel
landsprodukt |deflator8,6
4,1
4,48,5
1.5
6.69.8
-0,1
9.910,3
0,9
9,49,4
1,6
7,712,4
5,3
6,77,7
2,2
5,48,0
2,4
5,45,3
2,6
2,6
Particulier verbruik ,deflator 3,1 7,5 8,6 10,6 8,0 6,4 4,0 0,5 1,3
Investeringen f^
invasteactiva,-<overheid
volume totaal 5,1-0,3-7,7
-1,4
-6,2-0,7
0,6
-0,4-5,2
2,3
-3,3-0,2
-4,9
-1,42,5
-0,5
1,73,0
3,0
3,02,1
1,1
1,9
waarvan :bouw -2,5U-1,4-3,1 0,7 2,1 0,8
Installaties -13,2-3,7-7,5 2,5 4,0 5,0 4,0
Binnenlandse vraaginconstanteprijzen 1,8-0,2 0,4 0,2 1,8 3,0 3,0
Verschiltenopzichtevandepartners
vandeGenieenschap (3) 0,4 0,4-0,9 0,2-0,8-0,4
rnominaal
Loonsomper IreëelA4)
werknemer ]LB-)7,3
3,0
4,211,1
4,3
3,58,8
0,6
0,17,2
-2,5
-3,17,6
-0,6
0,46,8
0,2
0,44,5
-0,8
0,54,2
-1,2
3,75,6
2,9
4,2
Produktiviteit (5) 3,1 0,9-1,7 1,1 2,8 4,9 0,8 1,6 1,9
Reëleloonkosten pereenheidprodukt -0,1 3,4 2,3-3,6-3,3-4,5-1,6-2,8 1,0
Werkgelegenheid 1,0 0,8 0,4-0,4-0,1 0,6 1,4 0,8 0,7
Aantalgeregistreerde werklozen in%
vandeburgerlijke beroepsbevolking (6) 0,0 0,4 1,0 1,3 1,6 1,7 1,6 1,3 1,2
Saldolopenderekeningin%vanhetBBP 6,720,1 19,0 25,0 28,2 30,2 29,6 31,5 30,7
Rentekapitaalmarkt I
Liquiditeitenmassa (7)ll-l
Financieringsbehoefte of-capaciteit
vandeoverheid in%vanhetBBP 2,0 2,9-3,1-2,3-0,6 1,5 4,1 3,7 2,6
Overheidsschuld in%vanheiBBP 15,9 14,0 14,4 14,8 14,7 14,3 14,0 14,0
Rentelast overheidsschuld
in%vanhetBBP 0,8 1,0 1,0 1,1 1,2 1,3 1,3 1,3
(')Ramingen vandedienstenvardeCommissie ,oktober1986.
'2)Ramingen vandedienstenvandeCommissie ,oktober1986,opbasisvanhethuidigebeleid.
i3)Verschilinprocentpunten .
;4}A:deflatorvanhetBBP;B:deflatorvanhetparticulier verbruik .
(s)Brutotoegevoegde waardeperwerkzaam persoonindeeconomie alsgeheel.
(*)DefinitieEurostat .
(7)Jaarultimo .

Nr.L385/102 Publikatieblad vandeEuropeseGemeenschappen 31.12.86
NEDERLAND
genvandearbeidsmarkt haddenvooralbetrekking opde
decentralisatie vandeloononderhandelingen ,debevriezing
vandeminimumlonen ,devermindering vandearbeidsduur ,
deuitbreiding vandemogelijkheden totdeeltijdwerk en
vervroegde uittreding .Deaanbodcapaciteit werdeveneens
gunstigbeïnvloeddoorhetintweeetappesverlagenvande
vennootschapsbelasting .Destijgingvandereëlelonenwasin
deafgelopenjarengematigd ;hetbeleidvangedecentraliseer­
deonderhandelingen heeftopbevredigende wijzegefunctio­
neerd,terwijlderegeringnietrechtstreeks indeopstelling
vandearbeidsovereenkomsten heeftingegrepen .Inde
overheidssector werdhetnominale bezoldigingsniveau
bevrorenterwijlderegeringthanszeerstrengebeperkingen
oplegtaandeloononderhandelingen indezesectorwaar
rekeningmoetwordengehouden metdeeisenvanhet
begrotingsbeleid .Ditloonbeleid heeftin1984/1985geleid
toteenmindersterkegroeivanhetgezinsverbruik ;in1986
zaldeverlagingvanhetwerknemersaandeel indesociale
bijdragenleidentoteenverbetering vandereëlekoopkracht
vangezinnen,dieoverigensvoordeelhalenuitdeterugdrin­
gingvandeinflatie.Dedalingvanderentetarieven heefthet
stimulerende effectuitgaande vandeverbetering vande
rentabiliteit vandeondernemingen opdeinvesteringen
versterkt .InNederland werddeeconomische ontwikkeling in1986
gekenmerkt dooreenmindersnellestijgingvanhetuitvoer­
volumedoorhetteruglopen vandeuitvoervanaardgas .
Daarentegen heeftdeverbetering vandekoopkracht van
gezinnen—alsresultaatvandeverlagingvandesociale
premiesendevermindering vandeinflatiealsgevolgvaneen
verbetering vanderuilvoetwaarbijdestijgingvande
nominalelonengrotendeels eerderwasovereengekomen —
geleidtoteenforsetoeneming vanhetgezinsverbruik .De
groeivandebedrijfsinvesteringen wasnogkrachtig ,dochde
vraagnaarwoningen endeoverheidsinvesteringen zijnzwak
gebleven .Overhetgeheelgenomenisdegroeivanhetbruto
binnenlands produktmet1,6%nauwelijks lagerdaninhet
voorafgaande jaar,maarafgezienvandeenergiesector isde
produktie indebedrijvenmet2,7%gestegen .Hetinflatie­
tempoisnulgeworden enderentetarieven zijnmetbijnaéén
procentpunt gedaald .Demindergunstigeontwikkeling van
dehandels-enoverdrachtenbalans heeftgeleidtoteen
geringevermindering vanhetoverschot opdelopende
rekeningvandebetalingsbalans ondanksderuilvoetverbete­
ringmet2,6%,terwijldeaanpassing vandeuitvoerprijzen
vanaardgasdevalvandeolieprijzen slechtsmeteen
belangrijke vertraging heeftgevolgd .
In1987zalhetgroeitempo vanhetbrutobinnenlands
produktvrijwelniettoenemen enongeveer1,8%bedragen .
Deuitvoerzalintotaalaanzienlijk snellerstijgen,terwijlde
volumedaling vandeuitvoervanaardgasaanzienlijk minder
zalzijndanin1986.Dedalingvandeolieprijzen in1986zal,
geziendevertraging waarmeedezedoorwerkt ophetprijs­
niveauvanaardgas,in1987toteeninkomensherverdeling
leiden—ongeveer 3%vanhetBBP—tenvoordelevan
gezinnen ,debedrijvenenhetbuitenland entennadelevande
staatsbegroting .Ondanks degenomen maatregelen ten
aanzienvandeuitgavenenontvangsten tervoorkoming van
eentegrotetoeneming vanhetoverheidstekort dieeen
vertragend effectzullenhebbenophetgezinsverbruik ,zoude
binnenlandse vraagintotaalevensnelkunnenstijgenalsin
1986.Deverbetering vanderentabiliteit vandeonderne­
mingenendestijgingvandebezettingsgraad vandeproduk­
tiecapaciteit zullendebedrijfsinvesteringen verderstimuleren
terwijldeactiviteitindewoningbouwsector ongetwijfeld
enigszins zalverbeteren ,maardeoverheidsinvesteringen
zullenopnieuwteruglopen .Hetalgemeneprijsniveau zouten
opzichtevan1986lagerkunnenzijn.Deverslechtering van
deruilvoetmetmeerdan1%kanleidentoteenvermindering
vanhetoverschot opdelopenderekeningvandebetalings­
balans.Doordetoeneming vandeindustriële produktie en
dooreenaanpassing vandearbeidstijd zaldewerkgelegen­
heidtoenemen ;niettegenstaande eendalingvandewerkloos­
heidzaldezenogsteedszeerhoogblijven(11,1%).Hetbeleidvandecentralebank,datinhetbijzonder isgericht
opdehandhaving vandekoersvandeguldentenopzichte
vandeDuitsemarkbinnenhetEMS,heeftertoebijgedragen
datdeinflatieisteruggebracht toteenzeergeringniveauen
heefthetmogelijkgemaaktdeinternationale tendensvan
rentedaling tevolgen.Opdegeld-enkapitaalmarkten
kondenliberalisatiemaatregelen wordengetroffenteneinde
buitenlandse bankinstellingen gemakkelijker toegangtotde
Nederlandse marktteverlenenenNederlandse ondernemin­
geninstaattestellennieuwefinancieringsinstrumenten te
gebruiken .Hetbegrotingsbeleid heeftprioriteit moeten
gevenaandevermindering vanhettekortvandeoverheids­
sectoropmiddellange termijnteneindedeuitvoering vande
begrotingbetertebeheersen endestructurele saneringvande
economietebevorderen ,hetgeenweinigruimteheeftgelaten
voordeondersteuning vandeeconomische groeiopkorte
termijn.Ondanksdein1985bereikteaanzienlijke dalingvan
hettekortheeftdeontwikkeling opdeenergiemarkt het
begrotingsprobleem verscherpt .Terbeperking vandegrote
toeneming vanhettekortin1987moestwordenovergegaan
totbesnoeiing vandeuitgavenenverhoging vandeindirecte
belastingen ,terwijleenkrachtigeondersteuning vandevraag
doormiddelvandestaatsbegroting vrijwelonmogelijk is.
Heteconomisch beleidvandenieuweregeringisgerichtop
deverlagingvanhetbegrotingstekort ,stabilisatie —zoniet
vermindering —vandebelasting-enpremiedruk ,handha­
vingvandekoopkracht enterugdringen vandewerkloos­
heid.Doordeaanzienlijke werkloosheid ishetnoodzakelijk
bovenalvoorttegaanmethetzoekennaardemiddelentot
vergroting vandewerkgelegenheid entevensdereeds
genomenmaatregelen teverlengen ,zelfsindiensommige
daarvan,zoalsdevermindering vandearbeidsduur ,nogniet
hebbengeleidtothetverwachte compenserende aantalHeteconomisch beleidvandeafgelopenjaren,datsteuntop
hetregeerakkoord vanhetnajaarvan1982,berustop
richtsnoeren dievooruitliepen opbepaaldekrachtlijnen van
desamenwerkingsstrategie voorgroeienwerkgelegenheid .
Zijbetroffenverbetering vandewerkingvandearbeids­
markt,loonmatiging enherstelvanhetbegrotingsevenwicht .
Demaatregelen totverbetering vanhetaanpassingsvermo ­

31.12.86 Publikatieblad vandeEuropeseGemeenschappen Nr.L385/103
aanwervingen .Hetisderhalvevanhetgrootstebelangervoor
zorgtedragendatdeovereenkomst tussendesocialepartners
enhetregeerakkoord ,diebeideeropgerichtzijnaanjonge
werklozen eenberoepsopleiding ofeenstagemogelijkheid te
geven,zosnelmogelijkwordenuitgevoerd .Dezichin
bepaaldesectorenvandearbeidsmarkt voordoende knelpun­
tenbeklemtonen overigensdenoodzaakdeberoepskwalifi­
catieteverbeteren .
Degedecentraliseerde loononderhandelingen blijkenver­
enigbaarmetdehandhaving vanhetconcurrentievermogen
vandebedrijven .Zozouookhetniet-ingrijpen vande
overheidindeloononderhandelingen geeninvloedmogen
hebbenopdeontwikkeling vandeoverheidsuitgaven aange­
ziendebandtussendeaanpassingen vandeloneninde
overheidssector envandesocialeoverdrachten endievande
lonenindeprivésector werdverbroken enhetherstelervan
nietvoorzienis.Deoverheidssector zalongetwijfeld niet
volledigkunnenontsnappen aaneenzekereloonmodulering ,
althansvoorbepaaldecategorieën ,teneindegekwalificeerd
personeeltekunnenaantrekken waaraanreedseengebrek
bestaat .
Debelangrijke terugvalvandeaardgasontvangsten met
ingangvan1987vergrootdemoeilijkheden bijdeverminde­ringvanhettekortopderijksbegroting ,datvolgenshet
regeerakkoord tot5'/4%vanhetnettonationaalinkomen
in1990zalmoetenwordenteruggebracht endatin1986nog
6,7%bedroeg .Eenverhogingvanhetnetto-financieringste ­
kortvoordegeheleoverheid (afgezienvanvervroegde
terugbetalingen vanleningenvoordesocialewoningbouw ),
datin1987meerdan8%vanhetnettonationaal inkomen
zalbedragen ,waarvan7,9%voorhetrijk,isonvermijdelijk .
Ditresultaatvereistreedsdeuitvoering vaneenuitgebreid
programma voorcompensatie vandeinkomensderving als
gevolgvandeprijsontwikkeling vankoolwaterstoffen ,zowel
doorbesnoeiing opdeuitgavenalsdoordenieuweontvang­
sten.In1987zaldeoverheidsschuld nogmetmeerdan7%
vanhetBBPstijgenenhetisderhalvegebodenhetstringente
begrotingsbeleid tehandhaven teneindehetnetto-financie­
ringstekort vanhetRijktehoudenbinnendedoorde
begroting gesteldegrenzenendenodigevoorwaarden te
scheppenvoorverlagingindevolgendejaren.
Ditrichtsnoer looptgeenszinsvooruitophetherstructure­
ringsbeleid vandeoverheidsuitgaven en,voorzovermoge­
lijk,vandeoverheidsontvangsten terstimulering vande
ontwikkeling vandeprivésector ,eenbeleiddatdirecte
maatregelen inhoudttengunstevandewerkgelegenheid en
datreedsbevredigende resultaten heeftopgeleverd .

Nr.L385/104 Publikatieblad vandeEuropeseGemeenschappen 31.12.86
TABEL37
Nederland :Voornaamste economische grootheden ,1961—1987
(Jaarlijksemutatiesin%
1961/
19731974/
19801981 1982 1983 1984 1985 1986;>)1987(2)
Brutobinnen­
landsproduktnominaal
reëel
deflator
Particulier verbruik ,deflator
Investeringen
invasteactiva,
volumeprivé
overheid
totaal
waarvan :bouw
installaties
Binnenlandse vraaginconstanteprijzen
Verschiltenopzichtevandepartners
vandeGemeenschap -3)11,3
5,3
6,0
5,2
6,3
11,4
5,0
6,0
3,9
1,1
2,7
0,9
1,3
0,5
5,9
.10,3
-0,49,6
2,4
7,1
7,3
-0,2
9,5
2,2
2,0
2,1
0,1
0,7
0,3
5.3
0,8
9,4
9.6
-2,5
41,74,8
-0,7
5,5
6,3
-11,5
-4,6
-10,4
-10,8
-9,6
-4,6
3.5
-1,9
-2,7
0,8
-2,7
-9,7
-1,5
8,6
2,2
12,2
5,3
-5,5
50,34,5
-1,4
6,0
5,3
-3,5
-7,1
-4,1
-6,4
0,2
-0,9
-1,2
5,8
-0,3
0,5
1,1
-1,4
2,5
-2,5
11,6
3,2
10,5
7,6
-6,6
55,63,0
1,4
1,6
2,7
3,3
-4,6
2,1
-3,4
10,0
1.5
-0,2
3,2
1,5
0,4
3,0
-1,5
-2,7
-1,9
14,0
2,9
8,8
10,5
-5,9
62,34,9
2.4
2.5
2,5
3,7
7,6
4,3
2,5
7.0
1,4
-0,7
0,8
-1,7
-1,7
2,2
-3,8
-6,2
-0,4
14,3
4.1
8,6
7,7
-6,2
66,34,2
1,7
2,4
2,6
5,2
-4,3
3,7
-3,3
13,7
2,2
0,7
1,4
-1,0
-1,2
0,6
-2,6
-3,9
1,1
13,1
4.3
7,8
10,5
-5,1
70,02,0
1,6
0,4
0,0
6,2
0,4
5,4
4,1
7,0
2.3
-1,5
2.1
1,7
2,1
0,5
1,2
4,4
1,1
12,0
3,9
6.8
5,1
-5,5
75,50,1
1,8
-1,7
-1,0
3,7
-3,1
2.8
2,4
3,3
2.4
-1,4
1,7
3,4
2,7
0,9
2,5
0,6
0,8
11,1
2.8
6,1
3,5
-6,6
82,6Loonsomper
werknemernominaal
reëelA(4)
B(«)
Produktiviteit (s)
Reëleloonkosten pereenheidprodukt
Concurrentievermogen (6)
Werkgelegenheid
Aantalgeregistreerde werklozen in%
vandeburgerlijke beroepsbevolking (7)
Saldolopenderekeningin%vanhetBBP
Rentekapitaalmarkt
Liquiditeitenmassa (8)
Financieringsbehoefte of-capaciteit
vandeoverheid in%vanhetBBP
Overheidsschuld in%vanhetBBP
Rentelast overheidsschuld
in%vanhetBBPl3,1 4,4 4,7 5,3 5,6 6,0 6,4 6,4
(1)Ramingen vandedienstenvandeCommissie ,oktober1986.
(2)Ramingen vandedienstenvandeCommissie ,oktober1986,opbasisvanhethuidigebeleid.
;3)Verschilinprocentpunten .
(4)A:deflatorvanhetBBP;B:deflatorvanhetparticulier verbruik .
:5)Brutotoegevoegde waardeperwerkzaam persoonindeeconomie alsgeheel.
{')Reëleeffectievewisselkoers (tenopzichtevannegentienandereindustrielanden ),opbasisvandeloonkosten pereenheidproduktindeeconomiealsgeheel.Positief
cijfer=verliesaanconcurrentievermogen .
(7)DefinitieEurosfat .
(8)Jaarultimo .

31.12.86 Publikatieblad vandeEuropeseGemeenschappen Nr.L385/105
PORTUGAL
DePortugeseeconomie ,diewegensdegroteafhankelijkheid
vaningevoerde energiebijzonderveelprofijtheeftgetrokken
vandeinzakking vandeolieprijzen ,heefthaarexpansiein
1986ineenhogertempovoortgezet danhetcommunautair
gemiddelde .Devolumegroei vanhetBBPwordtgeraamdop
bijna4%enligtvrijdichtbijdatvan1985.Terzelfder tijd
wordtdegrootstestuwkracht voordegroeiverplaatstvande
uitvoernaardebinnenlandse vraag.Naenkelejarenzijnde
reëleloneneenkrachtiger inhaalbeweging begonnen dan
voorzien ,metnameomdatdeinflatie,dienogaanzienlijk
bovenhetcommunautair gemiddelde blijft,aanmerkelijk
lagerisuitgevallen danaanvankelijk werdverwacht .Het
gezinsverbruik heeftdaaruitstevigeimpulsenontvangen .De
investeringen invasteactiva,dietot1985sterkwaren
teruggelopen ,vertoneneenhersteldankzijdeverbetering
vandefinanciëlepositievandeondernemingen enhetsteeds
grotereeffectvandestimuleringsmaatregelen tenbehoeve
vanproduktieve investeringen enwoningbouw alsmededoor
hetprogramma vanoverheidsinvesteringen .Hetgroeitempo
vandeuitvoerliepterug,vooralwegenseenaarzelende
ontwikkeling vandeafzernaarderdelanden.Doorde
krachtigeverbetering vanderuilvoetevenwelbereiktehet
betalingsbalansoverschot eenrecordniveau (5,4%vanhet
BBP).Dedalingvandewerkgelegenheid istotstaangekomen
enhetwerkloosheidspercentage isvoorheteerstsedertvele
jarenietsgedaald .
In1987zalhetparticulier verbruikietsminderkrachtigzijn,
dochhetgroeitempo vandeinvesteringen invasteactivazou
kunnenaantrekken onderinvloedvandedalingvande
rentevoeten endekrachtigeontwikkeling vandeoverheids­
investeringen .Hetgroeitempo vanhetreëleBBPzaliets
minderkrachtigzijndanin1986enongeveer3,5%
bedragen .Deontwikkeling vandebuitenlandse marktenvan
Portugalmaakteenmatigherstelvandeuitvoermogelijk ;
ondankseenzekereverslechtering zaldelopenderekening
vandebetalingsbalans eengrootoverschotblijvenvertonen .
Dedesinflatie zalvoortgaan dochdestijgingvandecon­
sumptieprijzen (+9%)zalnogaanmerkelijk bovenhet
communautair gemiddelde uitgaan .Dewerkgelegenheid zal
profijttrekkenvandegunstigeconjunctuur .Degeregistreer­
dewerkloosheid zalechterslechtslangzaam dalen(van
8,6%vandeactieveberoepsbevolking in1986tot8,5%in
1987),metnamewegenseenverderetoeneming vande
bevolking indeproduktieve leeftijd.
Ophetgebiedvandeloonontwikkeling in1986heeftde
regeringeenverhoging van16,5%goedgekeurd voorde
ambtenaren envan17%voordeparticuliere sectoraanbe­
volen.Decollectieve onderhandelingen zijnoorspronkelijk
uitgekomen opsomsnoggrotereverhogingen ,vooralbijde
overheidsbedrijven .Devooruitzichten voorgeringereinflatie
zijnevenwelbetergeworden (opjaarbasis12%tegenover
14%),zodatdeautoriteiten hunloonbeleid naarbeneden
hebbenherzienenhetstijgingstempo vandenominalelonen
perhoofdkleinerwordt.Overhetgeheelgenomenzijnde
nominaleloonkosten aanzienlijk sterkergestegendanhet
communautair gemiddelde .Hetloonaandeel inhetnationale
inkomenevenwelisteruggelopen ,hoeweldereëlelonennaar
koopkracht (gedefleerd methetprijsindexcijfer vande
consumptieprijzen )zijngestegen .Deinvesteringen invasteactivahebbenzichgunstigontwik­
keld.Naeengecumuleerde volumedaling van25,5%inde
voorafgaande driejaarishetinvesteringsvolume in1986met
ongeveer8%gestegen,terwijlvoor1987eenzelfdeen
wellichthogerpercentage wordtverwacht .
Deomvangendesnellegroeivandeoverheidsschuld (47,4%
vanhetBBPin1980en81,2%in1985)hebbende
autoriteiten ondermeergenooptomvoor1986hetfinancie­
ringstekort vandeoverheidaanmerkelijk teverlagen .Inhet
verledenwashetbegrotingsbeleid gerichtopdekorte
termijn,hetgeenverstoringen heeftveroorzaakt indealloca­
tievandeproduktiefactoren ,metnamedoorniet-rendabele
overheidsbedrijven teondersteunen waardoor eenverdrin­
gingseffect tennadelevanhetparticuliere bedrijfsleven wordt
uitgeoefend .Thanszijndeautoriteiten voornemens een
saneringopmiddellange termijnuittevoerendieinhet
bijzonder isgebaseerdopeengroteredoorzichtigheid vande
rekeningen vandecentraleoverheid ,eenpogingtotbeheer­
singvandeoverheidsuitgaven ,deinvoeringvaneennieuw
stelselvanbelastingfaciliteiten voorinvesteringen ende
dekkingvanhetfinancieringstekort dooreengroterberoep
opdekapitaalmarkt .
Ondanksbepaaldebijdemodernisering vandefinancierings­
circuitsgeconstateerde vooruitgang blijftdezeontoereikend
voordeondersteuning vaneenvoldoende ontwikkeling van
langdurige besparingen enrisicodragend kapitaal .Ditdraagt
bijtothetblijvenbestaanvanzeerhogerentevoeten ,met
namewegensdekrachtigevraagnaarfinancieringsmiddelen
doordeoverheidendeoverheidsbedrijven ,hetgebrekaan
stabiliteit vandeescudokoers endeanticipatie opeen
krachtigeinflatie.
Devoornaamste uitdagingvandePortugese economie isuit
devicieuzecirkeltekomenvanafwisseling vanfasenvan
afremming enstimulering ,hetgeendeeconomische ontwik­
kelinginhetafgelopendecennium zeersterkheeftbeïnvloed ,
omzichnutewerpenopfundamentele problemen eninhet
bijzonderopdemodernisering vanhetproduktieapparaat
waarvandeurgentiedoordetoetreding vanhetlandtotde
Gemeenschap groterisgeworden .Bijgebrekaanvoldoende
investeringen isdestructuur vandeuitvoernauwelijks
gediversifieerd terwijliederherstelvandebinnenlandse
vraagsnelstuitopdebetalingsbalansmoeilijkheden .De
regering ,dieinhetnajaarvan1985infunctieisgetreden ,
heeftzichnujuistalsprioritairdoelgesteldhetherstelvande
investeringen endeverbetering vandevoorwaarden voorde
economische groeidoorsaneringvandeoverheidsfinanciën ,
dewegneming vanhetverschilininflatiemetderestvande
Gemeenschap en,opmicro-economisch terrein,deversnelde
aanpassing vandemarkten .
In1987zalhetterugdringen vandefundamentele oneven­
wichtigheden vandeeconomie aanzienlijke vooruitgang
moetenvertonen .Daartoemoethetfinancieringstekort van
deoverheid ,eendoorslaggevende strategische variabele ,
aanzienlijk verlaagdworden .Dematigingvandehuishou­
delijkeuitgavenendebeperking vandesubsidiesaande
overheidsbedrijven zullenmoetenwordengehandhaafd .Het

Nr.L385/106 Publikatieblad vandeEuropeseGemeenschappen 31.12.86
spreektvanzelfdatdemaatregelen tegenbelastingontwijking
enfraudemoetenwordenvoortgezet .Ditzouinstaatmoeten
stellenhetnetto-financieringstekort vandecentraleoverheid
totbeneden8a8,5%vanhetBBPterugtebrengen .Dit
beleidzoumetnameinstaatstellendenoodzakelijke
vertraging vandebinnenlandse kredietverlening teverzeke­
renengunstigintewerkenopdestabilisatietendensen vande
wisselkoers vandeescudo.Dezevoorwaarden zijnonont­beerlijkvoordeverwezenlijking vaneenambitieuze doelstel­
lingophetgebiedvandeprijsstijging (minderdan10%),een
daarmede inovereenstemming zijndeontwikkeling vande
reëlelonen,overeenkomstig degeestvanhetinjunigesloten
tripartiteakkoord,meteenverbetering vanhetconcurren­
tievermogen vandePortugese economie endaardoor
geschiktvoordeinpassing ,ondergoedevoorwaarden ,inde
grotegemeenschappelijke markt.
TABEL38
Portugal :Voornaamste economische grootheden ,1961—1987
(Jaarlijksemutatiesin%:
1961/
19731974/
19801981 1982 1983 1984 1985 1986('}1987(i)
rnominaal
Brutobinnen-Jreëej
landsprodukt |^deflator11,2
6,9
4,023,2
3,3
19,818,7
0,4
18,226,1
3,5
21,823,7
-0,3
24,123,4
-1"
25,625,9
3,7
21,323,8
3,8
19,214.4
3,5
10.5
Particulier verbruik ,deflator 3,421,4 20,0 22,5 25,5 29,3 19,3 11,8 9,0
rprivéInvesteringen
invasteactiva,-<overheid
volume ^totaal 8,0 5,4 4,6 2,9-7,5-18,0-1,8 7,8 8,5
waarvan :bouw 4,4 2,0-3,0-13,5-4,0 6,1 8,5
installaties 4,8 4,0-13,1-23,0 1,010,0 8,6
Binnenlandse vraaginconstanteprijzen 7,5 2,9 2,9 3,4-7,0-7,0 0,6 6,7 4,8
Verschiltenopzichtevande
partnersvandeGemeenschap (3)
rnominaal
LoonsomperJregeiA(4)
werknemer |lB(«)12,0
7,8
8,425,2
4,5
2,820,6
3,5
3,218,5
-2,7
-3,321,6
-2,0
-3,119,8
-4,6
-7,422,0
0,5
2,217,1
-1,8
4,712,3
1,6
3,0
Produktiviteit (s) 7,4 3,4-0,2 4,0 1,4-0,4 4,2 3,5 3,2
Rëeleloonkosten pereenheidprodukt 0,4 1,1 3,7 6,4-3,4-4,2-3,6-5,1-1,6
Concurrentievermogen (6) -5,7-8.4-1,5 0,4-1,1-2,9
Werkgelegenheid -0,5-0,1 0,6-0,5-1,7-1,3-0,5 0,5 0,6
Aantalgeregistreerde werklozen in%
vandeburgerlijke beroepsbevolking (7) 7.98,5 8,7 8,6 8,5
Saldolopenderekeningin%vanhetBBP 0,7-6,2-11,7-13,5-7,2-3,0 1,8 5,4 4,2
Rentekapitaalmarkt 6,516,4 22,6 25,2 30,3 32,5 25,4 19,5 16,5
Liquiditeitenmassa (8) 23,8 24,6 16,3 24,5 28,5 26,0 16,0
Financieringsbehoefte of-capaciteit
vandeoverheid in%vanhetBBP -10,1-8,8-7,1 —7,7-11,2-8,0-7,5
Overheidsschuld in%vanhetBBP 59,0 62,2 70,9 75,7 81,2 83,5 88,0
Rentelast overheidsschuld
in%vanhetBBP 5,4 5,5 6,4 7,1 7,7 9,7 9,3
('/Ramingen vandedienstenvandeCommissie ,oktober1986.
(2)Ramingen vandedienstenvandeCommissie ,oktober1986,opbasisvanhethuidigebeleid.
(3)Verschilinprocentpunten .
(4)A:deflatorvanhetBBP;B:deflatorvanhetparticulier verbruik .
(5)Brutotoegevoegde waardeperwerkzaam persoonindeeconomie alsgeheel.
(É}Reëleeffectievewisselkoers (tenopzichtevannegentienandereindustrielanden ),opbasisvandeloonkosten pereenheidproduktindeeconomiealsgeheel.Positief
cijfer=verliesaanconcurrentievermogen .
(7;DefinitieEurostat .
(8)Jaarultimo .

31.12.86 Publikatieblad vandeEuropeseGemeenschappen Nr.L385/107
VERENIGD KONINKRIJK
InhetVerenigdKoninkrijk isdegroeivandeeconomische
bedrijvigheid naeenvertraging aanheteindevan1985enin
deeerstehelftvan1986opnieuwlichtversneld .Destijging
vanhetBBPinvolumezalin1986waarschijnlijk 2V4%
bedragen ,terwijlvoor1987eenietsgroteretoenemingwordt
verwacht (234%).Indezetweejarenisdebelangrijkste
bijdragetotdegroeiafkomstig vanhetgezinsverbruik ,
waarvandeverhoging voortspruit uitdeaanhoudende
stijgingvandelooninkomens gekoppeld aaneenverdere
afzwakking vandeinflatiein1986enaannieuweverlagingen
vandeinkomstenbelasting .Deoverigecomponenten vande
vraagzijnweinigdynamisch ofschooneenlichteversnelling
vandegroeivandeuitvoerendeinvesteringen in1987wordt
verwacht .
Degeraamde groeivanhetBBPisvoldoende omeennieuwe
stijgingvandewerkgelegenheid toetelaten,maaraangezien
hetslechtsnieuwkomers betreftdiealszelfstandigen begin­
nenofeendeeltijdbaan bezetten,isdegroeinognietsterk
genoegomdewerkloosheid tedoendalen.Tussenmaart
1983enmaart1986isdetotalewerkgelegenheid met
ongeveer 1miljoeneenheden gestegenterwijlhetaantal
werklozen metmeerdan150000toenam.Hetdeelnemings­
percentage vertoontzodoendeeenstijgingvan3procentpun­
ten;eendergelijketrendzalzichechterindekomendejaren
niethandhaven .Detoeneming vandewerkgelegenheid
bestonduiteenhalfmiljoenzelfstandigen enmeerdan
550000vrouwenmetdeeltijdbanen .Hetaantalvoltijdwerk­
nemersnamaf.
Deforsedalingvandeprijsvanruweaardolieheeftinhet
VerenigdKoninkrijk ,dateenbelangrijke producent vandeze
grondstof is,andereuitwerkingen gehaddanindemeeste
Lid-Staten vandeGemeenschap .Hoewelevenalseldersde
prijzenvanenergieprodukten voorindustrieel "engezinsver­
bruikzijngedaald,onderging deeconomiealsgeheelongun­
stigeeffectenvandeverslechtering vanhaarruilvoetwaarbij
zichnog,inhetbeginvan1986enopnieuwindezomer
daarna,eenneerwaartse ontwikkeling vandewisselkoers
vanhetpondsterlingvoegde,vooraltenopzichtevande
andereEuropese munten .Definanciële toestandvande
niet-aardolieondernemingen isaanmerkelijk verbeterdmaar
globaalliependeondernemingswinsten terugonderinvloed
vandewinstverslechtering indeaardoliesector .
Dedalingvandeuitvoerprijzen vanaardolieheefthet
overschot opdelopenderekeningvandebetalingsbalans
doenwegsmelten envoor1987wordteentekortvan0,6
procentpunt vanhetBBPverwacht .Debegrotingsontvang ­
stenafkomstig uitdeaardoliezijneveneensgedaald,name­
lijkmetongeveerdehelfttot5miljardpondsterlingvoorhet
begrotingsjaar 1986/1987,dochdeontwikkeling vande
overigebelastingontvangsten ,diegunstigerwasdanver­
wacht,heeftdeinvloedvandedalingvandeaardoliebaten op
detotaleontvangsten beperkt .Destijgingspercentages van
deliquiditeitenmassa lopensterkuiteennaargelangvande
gebruiktedefinitie,waarbijdegroeivandeliquiditeitenmas­
savolgensderuimstedefinitiehetvastgestelde streefcijfer
ruimschoots overtrof .Hoewelderentevoeten deinternatio­
naledalingstendens hebbengevolgd,blevenzijreëelhoog,tendelewellichtwegensderisicopremie inherentaande
onzekerheden inverbandmetdetoekomstige ontwikkeling
vandeinflatieendewisselkoersen .
Dematigingvandeloonsverhogingen ,zowelnominaal als
reëel,iseenvandesleutelstotdeverbetering vande
werkgelegenheidsvooruitzichten .Nainhetbeginvande
jarentachtigeensterkevertraging tehebbenondergaan ,
bedraagtdestijgingvandenominalelonensindshetmidden
van1982gemiddeld 7'/2%perjaar,terwijldestijgingvande
deflatorvanhetgezinsverbuik ongeveer 5%ofzelfslager
was.Wegensdedalingvandeprijsvanenergieengrond­
stoffenisdezestijgingin1986watgeringer,namelijk
ongeveer4%(volgensdeindexvandedetailhandelsprijzen
3%),zonderdatdezeafzwakking totdusvereennoemens­
waardigeinvloedheeftgehadopdearbeidsovereenkomsten .
Aangezien deandereindustrielanden watbetreftdeterug­
dringingvandeinflatiebetereresultatenhebbenbereikt,isde
concurrentiekracht vandeBritseeconomie opnieuwver­
zwakt.Hoeweldezevermindering doordeaanpassing vande
wisselkoers in1986meerdangecompenseerd werd,isdeze
aanhoudende zwakteeenbedreiging voordewerkgelegen­
heid.
Ondanksdevoortdurende stijgingvandereëlelonenisde
rentabiliteit vandeondernemingen duidelijkverbeterd ,dank
zij,indeeerstedriejarenvanhetherstel,eenstijgingvande
produktiviteit diedetoeneming vandereëlelonenovertreft,
envervolgens hetteruglopen vandeniet-loonkosten .Vol­
genseenstudievandeBankvanEngeland isderentabiliteit
vóórbelastingvandeindustriële enhandelsondernemingen
opgelopen van6%in1981tot12V2%in1985.In1986zal
dezewaarschijnlijk afnemendoordedalingvandewinsten
vandeaardoliemaatschappijen ,maaroverhetgeheelgeno­
menzullendewinstenvandeondernemingen vandeandere
sectorengestegenzijn.Naeendieptepunt van3%in1981
wasderentabiliteit in1985reedsweertot8%opgelo­
pen.
Ondanksdezerentabiliteitsverbetering vertoonde degroei
vandebedrijfsinvesteringen indelaatstetweejareneen
vertraging ,waarschijnlijk toeteschrijvenaanhunbetrekke­
lijksterkestijgingindejaren1982-1984enaanderecente
verhoging vandereëlerentevoeten .Dewijzigingen aange­
brachtindevennootschapsbelastingen ,gerichtopverminde­
ringvandescheeftrekkingen tussendediversesoorten
investeringen ,tussendefinancieringsbronnen ,alsmedetus­
senhetkapitaalinzijngeheelgenomenendearbeid,hebben
eveneensinvloedgehadopdeontwikkeling vandeinveste­
ringen .Debelastingwijziging bestondineenverlagingvan
hetbelastingtarief van50%tot35%indrieetappes,
vergezeldvaneengeleidelijke afschaffing vandebestaande
mogelijkheden vanversneldeafschrifjving .Indeloopvande
laatstejarenginghethogepeilvandeinvesteringen inde
dienstensector handinhandmeteenaanmerkelijke groeivan
dewerkgelegenheid ,ookalbestaateengrootdeelvande
nieuwearbeidsplaatsen uitdeeltijdbanen ,terwijlinde
verwerkende industrie hetmeerbescheiden herstelvande
investeringen nietvoldoende isgeweestomeenomslagvande
tendenstotvermindering vandetewerkstelling teweegte
brengen .

Nr.L385/108 Publikatieblad vandeEuropeseGemeenschappen 31.12.86
Ophetgebiedvandematigingvandeloonstijging dientsnel
vooruitgang tewordengeboekt .Hetafsluitenvanarbeids­
overeenkomsten diemindergroteloonstijgingen inhouden
zoudeinflatieterugdringen ,deconcurrentiekracht vande
bedrijvenverbeteren ,derentabiliteit vandeondernemingen
verderverhogen entoelatenzoweldenominale alsdereële
rentevoeten teverlagen .Deuitbreidingsinvesteringen zouden
aantrekkelijker wordenendegroeizougepaardkunnengaan
metmeerwerkgelegenheid .Nuis,ondankshethogepeilvan
dewerkloosheid ,dehuidigefunctionering vandearbeids­
marktzodanigdaternauwelijks eenvertraging vande
loonstijgingen wordtwaargenomen .Deregeringheeftzich
ingespannen omdeflexibiliteit vandearbeidsmarkt en,inhet
bijzonder ,vanhetprocesvanloonbepaling tevergrotendoor
demogelijkheid voordeparitairecomitésminimumlonen
voordejongerenvasttestellenteverkleinen endoor
voorstellen tedoeninzakeeenvormvanwinstdeelneming die
daarinbestaatdateendeelvandebrutoverdiensten wordt
gekoppeld aandeondernemingswinst .Geletopdedoorde
overheden verkondigde doelstelling omelktekortschieten
vandevraagindeBritseeconomietevoorkomen ,kunnen
contactentussenderegeringendevertegenwoordigers van
werkgevers enwerknemers bijdragentoteensterkerbesef
onderdebelanghebbende partijenvanhetbelangvan
loonmatiging voordeschepping vanwerkgelegenheid .
Indelaatstejarenwerdhetaccentvanhetbegrotingsbeleid
gelegdopvermindering vanhettekortinpercentvanhet
BBP,opterugdringing vandegroeivanduuitgavenenop
verlagingvandetarievenenhervorming vandebelastingen
metalsdoeldeonternemingsgeest endewerkgelegenheid te
stimuleren .Vgkrhetinmaart1986eindigende begrotings­
jaarishetnetto-financieringstekort vandeoverheidssector
uitgekomen op1,7%vanhetBBP,ditwilzeggeniets
benedenderaming,enbedroegen deoverheidsuitgaven
44,5%vanhetBBP,ditwilzeggentweeprocentpunten
onderhetpercentage van1984/1985.Inhoofdlijnen ishet
begrotingsbeleid voorhetlopendejaaropgenomen inhetin
maart1986neergelegde budgetongewijzigd gebleven ,afge­
zienvaneenlichteverhoging vanhetnetto-financieringste ­
kortvandeoverheidssector tot1,9%vanhetBBP.Ondanks
deforsedalingvandeaardolieontvangsten heeftderegering
ookindezebegroting eennieuwevermindering vande
inkomstenbelasting meteenprocentpunt vanhetbasistarief
kunnenopnemen ,hetgeenheeftbijgedragen toteenverklei­
ningvandeklooftussendeloonkosten voordewerkgever en
hetnetto-inkomen ontvangen doordewerknemer .Zoals
vroegerhebbensommigeuitgavenindeloopvanhetjaarde
ramingen overschreden ,maardeinvloedervanophet
netto-financieringstekort werdruimschoots gecompenseerd
doordeversnelling vanhetprivatiseringsprogramma .
Voordeverklaring vanafgelopenherfstdedendebegrotings­
vooruitzichten voor1987denkendatderegeringinhetkader
vanhaarfinanciëlestrategieopmiddellange termijnopnieuw
overeenbepaaldemanoeuvreerruimte zoubeschikken omde
belastingdruk teverminderen ofdeuitgavenuithoofdevan
hetbegrotingsjaar 1987/1988teverhogen .Dezesituatieis
nuachterhaald doorhetfeitdatderegeringinhaarverklaring
vanafgelopenherfsteenverhoging vandeopenbareuitgaven
vanongeveer4,75miljardpondin1987/1988heeftaange­kondigd .Ditbetekentdatdeopenbareuitgavenin1987/
1988inreëletermenongeveer2%hogerzullenzijndanhet
geraamderesultaatvan1986/1987.Alsdeproduktie zou
groeienineentempodatlagerisdandatvandestijgingvan
depotentiëleproduktie (ongeveer2V4%),zouhetnuttig
kunnenblijkeneenzekereverhoging vanhetnetto-financie­
ringstekort vandeoverheidssector toetelatentotbovende
7miljardpondsterling(1,7%vanhetBBP)diezijnopge­
nomenindefinanciëlestrategieopmiddellange termijn,mits
deinflatiegeentendenstotwederopleving vertoont .Ermag
echtergeenautomatisch verbandbestaantussenhetpassende
peilvanhetnetto-financieringstekort vandeoverheidssector
endestandvandeconjunctuur .Elkeversoepeling ten
opzichtevandefinanciëlestrategieopmiddellange termijn
moetnoodzakelijkerwijs gepaardgaanmeteenbeperking
vandegroeivandereëlelonenenmethetvervolgenvaneen
stringentmonetairbeleid,teneindetevermijden datde
vicieuzecirkelvanloonsverhogingen enprijs-enkostenstij­
gingenernstigerwordtmethetrisicovaneennieuwe
depreciatie vanhetpondsterling .Eendergelijkeversoepeling
moeteveneenswordenonderzocht inhetkadervaneenop
communautair niveauovereengekomen actie.
Deregeringheeftzichverplichtdebudgettaire armslagte
gebruiken ,althanstendele,indevormvaneennieuwe
verlichting vandeinkomensbelasting methetdoeldeonder­
nemingsgeest testimuleren enhetbeschikbare inkomente
verhogen .Aangezien hetreëlegezinsinkomen in1987ver­
moedelijksterkzalblijvenstijgen,zoueenmeerevenwichtige
groeikunnenwordenbereiktwanneergebruikwordt
gemaaktvaneendeelvandebovenvermelde margeom
anderevraagcomponenten danhetgezinsverbruik teonder­
steunen .Onderzoek warewenselijknaardemogelijkheden
vooraanvullende overheidsinvesteringen ophetgebiedvan
deinfrastructuur ,dieeenaanvaardbare rentabiliteit bieden
endieopkortetermijneengrotereinvloedzoudenkunnen
uitoefenen opdewerkgelegenheid dandievanbelastingver­
lagingen ,terwijlzijterzelfdertijdookzoudenbijdragentot
eenverhoging vanhetproduktiepotentieel .
Deregeringheefthaarprogramma vanspecifiekemaatrege­
lentotverbetering vanhetaanbodentotstimulering vande
ondernemersgeest voortgezet .Hetprogramma vanprivatise­
ringvandeoverheidsondernemingen werdverderuitgevoerd
endiverseontwikkelingen dragenbijtothetontstaanvaneen
meeropconcurrentie geschoeide marktvanfinanciële dien­
sten.Indeloopvandezomerzijnnieuwevoorstellen gedaan
inhetkadervandevoortzetting vanhetprogramma van
„deregulering "terverlichting vandeopdeondernemingen
drukkende lasten.Devoorstellen behelzenbepalingen tothet
vereenvoudigen vandefiscaleenboekhoudkundige regels
voordekleineondernemingen enhetvergemakkelijken van
hetverkrijgen vandevergunningen vereistvoordewijziging
vandebestemming vangebouwen alsmedetotwijzigingvan
hetarbeidsrecht inbepaaldeomstandigheden .Hetprogram­
matotderegulering vultoverigensanderemaatregelen aan
diestrekkentotoprichten enuitbreiding vanbedrijven en
bevatbijzondere voordelen voorzelfstandigen enkleine
ondernemingen dieeenbelangrijke rolspelenbijdeschep­
pingvanwerkgelegenheid .

31.12.86 Publikatieblad vandeEuropeseGemeenschappen Nr.L385/109
TABEL39
VerenigdKoninkrijk :Voornaamste economische grootheden ,1961—1987
[Jaarlijkse mutaties in%'
1961/
19731974/
19801981 1982 1983 1984 1985 1986(>)1987(2)
rnominaal
Brutobinnen-Jreëel
landsprodukt (3)|deflator8,4
3,1
5,117,7
1,0
16,510,2
-1,2
11,58,8
1,0
7,99,0
3.8
4.96,3
2,2
4,19,8
3.7
5.86,3
2,3
3,97,0
2,7
4,2
Particulier verbruik ,deflator 4,815,7 11,4 8,7 5,0 4,8 5,3 4,0 3,9
rprivéInvesteringen
invasteactiva,<overheid
volume ^totaal 4,61,6
-10,6
-0,6-7,0
-26,2
-9,55,6
-6,6
4,32,4
36,6
5,78,7
11,8
9,12,5
-2,8
1,80,8
10,2
1,94,1
-0,8
3,5
waarvan :bouw -2,0-8,4 6,4 6,7 8,3-3,1 2,8 3,0
installaties 1,6-10,7 1,8 4,510,1 7,8 0,9 4,0
Binnenlandse vraaginconstante prijzen "3,2 0,3-1,7 2,2 4,7 2,8 2,8 3,2 3,2
Verschiltenopzichtevande
partnersvandeGemeenschap {*) 2,6 4,4 0,8 0,4-0,8-0,3
rnominaal
LoonsomperJreëelAs)
werknemer ]LB5)8,3
3,1
3,317,5
0,9
1,513,2
1,2
1,59,1
1,5
0,59,2
4,0
3,95,5
1,1
0,47,3
1,3
2,07,5
3,5
3,46,6
2,3
2,6
Produktiviteit (6) 3,3 4,7 0,2 2,4 1,4 1,9
Reëeleloonkosten pereenheidproduktl -1,7-0,6 1,0-1,1 2,1 0,4
Rentabiliteit (7) -4,4 1,5 4,8 9,4-3,8 3,2-7,1-0,6
idem(1961/1973=100) 100 69,0 62,1 65,1 71,2 68,5 70,7 65,7 65,3
Concurrentievermogen (8) -1,5 4,0 2,1-3,7-5,4 1,4 1,7-9,2-2,1
Werkgelegenheid 0,2 0,1-3,9-1,4-0,8 1,5 1,3 0,8 0,8
Aantalgeregistreerde werklozen in%
vandeburgerlijke beroepsbevolking (9) 2,1 4,5 9,2 10,6 11,6 11,8 12,0 12,0 12,0
Saldolopenderekeningin%vanhetBBP-0,0-0,8 2,4 1,4 1,0 0,4 1,0-0,1-0,6
Rentekapitaalmarkt 7,613,7 14,8 12,7 10,8 10,7 10,6 9,5 9,5
Liquiditeitenmassa (10) 9,411,9 13,7 8,9 10,3 9,8 13,4 15,4 8,0
Financieringsbehoefte of-capaciteit
vandeoverheid in%vanhetBBP -0,7-3,9-2,8-2,3-3,7-3,9-2,8-2,9-2,5
Overheidsschuld in%vanhetBBP(n)I 56,6 51,1 57,8 57,5 59,2 57,8 59,0 57,8
Rentelast overheidsschuld
in%vanhetBBP 4,4 5,0 5,1 4,7 4,9 5,0 4,8 4,6
(')Ramingen vandedienstenvandeCommissie ,oktober1986.
(2)Ramingen vandedienstenvandeCommissie ,oktober1986,opbasisvanhethuidigebeleid.
(')Inmarktprijzen .
(4)Verschilinprocentpunten .
(5!A:deflatorvanhetBBP;B:deflatorvanhetparticulier verbruik .
(6)Brutotoegevoegde waardeperwerkzaam persoonindeeconomie alsgeheel.
(7)Netto-exploitatieoverschot opdenettovoorraad kapitaalgoederen tegenvervangingswaarde .
(8)Reëleeffectievewisselkoers (tenop/ichtevannegentienandereindustrielanden ,,opbasisvandeloonkosten pereenheidproduktindeeconomiealsgeheel.
Positiefcijfer=verliesaanconcurrentievermogen .
(')DefinitieEurostat .
(10)SterlingMl;jaarultimo .
'u)Nominale bruto-overheidsschuld .