Mededeling overeenkomstig artikel 19, lid 3, van Verordening nr. 17 van de Raad(1) betreffende een verzoek om een negatieve verklaring of een vrijstelling overeenkomstig artikel 81, lid 3, van het EG-Verdrag

(Zaken COMP/34.657 - Sammelrevers en COMP/35.245-35.251 - Einzelreverse)

(2000/C 162/08)

(Voor de EER relevante tekst)

I. DE AANMELDING

1. Op 18 maart 1993 verzochten Duitse en Oostenrijkse uitgevers de Commissie overeenkomstig artikel 4 van Verordening nr. 17 om een negatieve verklaring, en subsidiair, een vrijstelling ingevolge artikel 81, lid 3, van het EG-Verdrag voor hun overeenkomsten inzake de binding van consumentenprijzen voor uitgeverijproducten in Duitsland, Oostenrijk en Zwitserland (de zogenaamde "Sammelrevers"). Aan dit prijsbindingssysteem namen uitgeverijen uit het Duitse taalgebied alsmede enkele uitgeverijen uit andere landen deel.

2. Bij brieven van 31 maart en 10 mei 2000 legden de aanvullende partijen een gewijzigde versie van de "Sammelrevers" voor. Deze wijziging houdt in dat de prijsbindingsovereenkomsten tussen Duitse boekhandelaren enerzijds en Oostenrijkse uitgevers alsmede uitgevers uit andere EU-lidstaten dan Duitsland anderzijds, per 30 juni 2000 worden beëindigd. Verder worden op dezelfde datum ook de prijsbindingsovereenkomsten tussen Duitse uitgeverijen en uitgeverijen uit andere EU-lidstaten dan Oostenrijk enerzijds, en Oostenrijkse boekhandelaren anderzijds, buiten werking gesteld. Uitgevers uit Zwitserland, China, de Tsjechische Republiek en de Verenigde Staten nemen ook nu weer aan de nieuwe "Sammelrevers" deel.

II. DE NIEUWE VERSIE VAN DE AANGEMELDE OVEREENKOMSTEN

3. Het oorspronkelijk aangemelde "Sammelrevers"-systeem omvatte in hoofdzaak overeenkomsten tussen Duitse uitgevers en Oostenrijkse boekhandelaren, tussen Oostenrijkse uitgevers en Duitse boekhandelaren, Duitse uitgevers en Duitse boekhandelaren alsmede tussen Oostenrijkse uitgevers en Oostenrijkse boekhandelaren. Verder namen hieraan ook verscheidene uitgeverijen uit andere listaten dan Duitsland en Oostenrijk deel. De nieuw aangemelde "Sammelrevers" blijft in de EU echter beperkt tot overeenkomsten tussen Duitse uitgevers en Duitse boekhandelaren.

4. Zowel het sluiten van als de controle op deze overeenkomsten, waarbij vaste verkoopprijzen voor boeken worden vastgesteld, vinden gecentraliseerd plaats via bemiddelaars ("Preisbindungstreuhänder") die door de uitgeverijen worden gemachtigd om namens hen aan alle boekhandelaren zogenaamde schriftelijke verbintenissen ("Verpflichtungserklärungen") toe te zenden. Door een dergelijke verbintenis te ondertekenen verplicht de boekhandelaar zich ertoe zich aan de door de uitgever in zijn prijslijst vastgestelde prijzen te houden bij de verkoop van boeken in Duitsland of Zwitserland. Door de bemiddeling van de "Preisbindungstreuhand" komen aldus prijsbindingsovereenkomsten tussen elke deelnemende uitgeverij en elke deelnemende boekhandelaar tot stand.

5. Dezelfde procedure wordt sinds 1994 door de zeven grootste Duitse uitgeversconcerns toegepast die uit de Sammelrevers zijn getreden en waarvan de prijsbinding door een andere prijsbindingsbemiddelaar wordt georganiseerd (de zogenaamde "Einzelreverse"). De bepalingen inzake prijsbinding van de "Sammelrevers" werden in de "Einzelreverse" overgenomen. Met schrijven van 31 maart 2000 deelden de aanmeldende partijen de Commissie mee dat de "Einzelreverse" van de zeven grootste Duitse uitgeverijen werden opgeheven en dat deze uitgeverijen tot de nieuwe nationale Duitse Sammelrevers zouden toetreden.

6. Boekhandelaren moeten, krachtens de "Sammelrevers"-voorwaarden, telkens wanneer zij opzettelijk of uit onachtzaamheid ongeoorloofde kortingen aanbieden of toekennen, een boete betalen. De omvang van deze boete is evenredig met de desbetreffende transactie, doch bedraagt tenminste 3000 DEM voor de eerste overtreding, 5000 DEM voor iedere volgende overtreding en 10000 DEM voor het ongeoorloofd aanbieden van kortingen aan meerdere afnemers. Daarnaast hebben de uitgeverijen het recht om bij schendingen van de prijsbindingsovereenkomst de leveranties aan de boekhandelaren op te schorten.

7. De verplichtingen van de boekhandelaren gelden ook indien zij deze aan prijsbinding onderworpen uitgeverijproducten niet rechtstreeks van de uitgeverij, maar van de tussenhandel betrekken. Ook de tussenhandelaar in boeken zelf en alle personen die uitgeverijproducten aan de kleinhandel leveren, zijn verplicht van tevoren na te gaan of de desbetreffende handelaar reeds door de overeenkomst gebonden is. Is dit niet het geval, dan dient de tussenhandelaar ofwel de bemiddelaar in te schakelen zodat deze de handelaar aan de overeenkomst kan binden, ofwel moet hij er zelf voor zorgen dat de handelaar de overeenkomst ondertekent. Bovendien moet de tussenhandelaar wederverkopers buiten Duitsland en Oostenrijk aan wie hij producten levert een schriftelijke verbintenis laten ondertekenen voor het geval zij deze producten in Duitsland of Oostenrijk herinvoeren.

8. De herinvoer van Duitse uitgeverijproducten uit een lidstaat van de EU naar Duitsland valt in beginsel niet onder de prijsbinding. De Sammelrevers is uitsluitend op deze herinvoer van toepassing wanneer uit objectieve omstandigheden blijkt dat deze producten alleen zijn uitgevoerd met het doel deze opnieuw in te voeren om de prijsbinding krachtens de Sammelrevers te ontduiken.

9. Tot de uitgeverijproducten die onder de "Sammelrevers" vallen behoren behalve boeken ook bepaalde tijdschriften, zogenaamd klein drukwerk (zoals ansicht- en wenskaarten, geïllustreerde kaarten, kerkpublicaties), kalenders, kunstkaarten en cd-rom's. Van de uitgegeven boeken valt in Duitsland circa 90 % onder de "Sammelrevers" en de "Einzelreverse".

10. Grensoverschrijdende verkopen van boeken aan eindafnemers in andere lidstaten van de EU dan de lidstaat waar de verkoper gevestigd is, zijn in geen geval aan de prijsbinding onderworpen. Dit geldt derhalve ook voor rechtstreekse grensoverschrijdende verkopen aan consumenten via Internet en voor rechtstreekse grensoverschrijdende verkopen aan consumenten in Duitsland.

III. MEDEDINGINGSBEPERKEND KARAKTER VAN DE OVEREENKOMSTEN

11. De door de "Sammelrevers" samengevoegde en door tussenkomst van de prijsbindingsbemiddelaars tot stand gekomen prijsbindingsovereenkomsten evenals de overeenkomsten van de "Einzelreverse" zijn overeenkomsten in de zin van artikel 81, lid 1, van het EG-Verdrag.

12. De "Sammelrevers" bestaat uit een groot aantal afzonderlijke prijsbindingsovereenkomsten tussen een groot aantal uitgevers en boekhandelaren, waardoor de boekhandelaren verplicht worden zich te houden aan de eindafnemers- of detailhandelsprijs die door de uitgever voor een bepaalde titel is vastgesteld. Doordat de prijsconcurrentie tussen boekhandelaren voor afzonderlijke titels wordt uitgeschakeld, wordt voorkomen dat de handelaren hun marktpositie door eigen concurrentie-inspanningen verbeteren waarbij zij uitgeverijproducten aanbieden tegen prijzen die lager zijn dan de door de uitgevers vastgestelde detailhandelsprijzen, en aldus de met rationaliseringsmaatregelen bereikte voordelen aan de consument doorgeven. Evenzo wordt het boekhandelaren onmogelijk gemaakt de verkoop van hun producten door incidentele of regelmatige prijsverlagingen te bevorderen. Deze overeenkomsten beperken derhalve de mededinging.

IV. INVLOED OP DE HANDEL TUSSEN LIDSTATEN

13. Aangezien het hier een prijsbinding betreft die in de EU slechts de verkoop van boeken van Duitse uitgeverijen via Duitse boekhandelaren aan eindafnemers in Duitsland regelt en de in Duitsland heringevoerde Duitse uitgeverijproducten in beginsel tegen vrije prijzen kunnen worden verkocht behalve indien de uitvoer en herinvoer van uitgeverijproducten uitsluitend ten doel heeft de prijsbinding te omzeilen, moet worden geconcludeerd dat de prijsbinding geen merkbare invloed heeft op de handel tussen lidstaten en derhalve niet onder artikel 81, lid 1, van het EG-Verdrag.

V. VOORNEMEN VAN DE COMMISSIE

14. In het licht van het bovenstaande is de Commissie voornemens zich op het standpund te stellen dat de aangemelde overeenkomsten niet onder artikel 81, lid 1, van het EG-Verdrag vallen. Alvorens een oordeel te vellen, stelt zij echter alle belanghebbenden in de gelegenheid hun eventuele opmerkingen, binnen drie weken na de bekendmaking van deze mededeling, onder vermelding van het dossier "COMP/34.657 - Sammelrevers" en "COMP/35.245-35.251 - Einzelreverse", te zenden naar het volgende adres: Europese Commissie Directoraat-generaal Concurrentie

Directoraat C

Wetstraat 200 B - 1049 Brussel Fax (32) (0)2 296 98 04

(1) PB 13 van 21.2.1962, blz. 204/62.