Beschikking van de Commissie

van 3 juli 2001

betreffende de overheidssteun die Italië voornemens is ten uitvoer te leggen ten gunste van Ilva Lamiere e Tubi srl

(kennisgeving geschied onder nummer C(2001) 1848)

(Slechts de tekst in de Italiaanse taal is authentiek)

(Voor de EER relevante tekst)

(2002/117/EG, EGKS)

DE COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN,

Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap, en met name op artikel 88, lid 2, eerste alinea,

Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap voor Kolen en Staal, en met name op artikel 4, onder c),

Gelet op Beschikking nr. 2496/96/EGKS van de Commissie van 18 december 1996 houdende communautaire regels voor steun aan de ijzer- en staalindustrie(1), en met name op artikel 6, lid 5,

Gelet op de Overeenkomst betreffende de Europese Economische Ruimte, en met name op artikel 62, lid 1, onder a),

Na de belanghebbenden overeenkomstig de genoemde artikelen te hebben aangemaand hun opmerkingen te maken(2), en gezien deze opmerkingen,

Overwegende hetgeen volgt:

I. Procedure

(1) Bij brieven van 20 november 1997, 3 maart 1998 en 12 juni 1998 hebben de Italiaanse autoriteiten bij de Commissie, overeenkomstig artikel 6, lid 1, van Beschikking nr. 2496/96/EGKS (hierna: "de Staalsteuncode"), hun voornemen aangemeld om milieusteun te verlenen aan twee ijzer- en staalbedrijven: Ilva Lamiere e Tubi srl (hierna: "ILT") (destijds geregistreerd als steunmaatregel N 126/98) en Siderumbra SpA (destijds geregistreerd als steunmaatregel N 341/98). Daarnaast deden zij, overeenkomstig artikel 88, lid 3, van het EG-Verdrag, aanmelding van steun, toe te kennen op grond van wet nr. 488 van 19 december 1992(3), ten behoeve van uit te voeren investeringen (steun geregistreerd onder nummer N 125/98) voor ILT's productie-installaties voor buizen. Nadien hebben de Italiaanse autoriteiten de aanvullende inlichtingen meegedeeld waar de Commissie om gevraagd had om te kunnen nagaan of alle aangemelde projecten voldeden aan de vereisten op het gebied van overheidssteun ten behoeve van de ijzer- en staalindustrie zoals voorzien in de Staalsteuncode.

(2) Bij schrijven van 26 maart 1999 heeft de Commissie de Italiaanse regering haar besluit meegedeeld de procedure van artikel 6, lid 5, van de Staalsteuncode in te leiden (steunmaatregel C 19/99) ten aanzien van de steunmaatregelen ex N 125/98 en ex N 126/98 (ILT) en ex N 341/98 (Siderumbra SpA), met het verzoek opmerkingen te maken. Dit besluit werd bekendgemaakt in het Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen(4). De Commissie heeft belanghebbenden verzocht hun eventuele opmerkingen over de betrokken steun mee te delen.

(3) De Commissie heeft opmerkingen ontvangen van het Verenigd Koninkrijk. Zij heeft deze voor een reactie aan de Italiaanse autoriteiten doorgezonden en hun de gelegenheid geboden te antwoorden. De opmerkingen van Italië werden ontvangen bij schrijven van 14 januari 2000. In dat schrijven hebben de Italiaanse autoriteiten de Commissie meegedeeld dat zij de aanmeldingen betreffende steunmaatregelen ex N 126/98 (ILT) en ex N 341/98 (Siderumbra SpA) introkken en dat deze steun dus ook niet zou worden toegekend.

(4) Bij schrijven van 17 augustus 2000 heeft de Commissie Italië in kennis gesteld van haar besluit de procedure van artikel 88, lid 2, van het EG-Verdrag in te leiden ten aanzien van steunmaatregel ex N 125/98 ten behoeve van ILT. Dit besluit werd bekendgemaakt in het Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen(5). De Commissie heeft belanghebbenden verzocht hun eventuele opmerkingen over de betrokken steun mee te delen.

(5) De Commissie heeft opmerkingen ontvangen van Wirtschaftsvereinigung Stahlrohre en van UK Steel Association. De Commissie heeft deze voor een reactie aan de Italiaanse autoriteiten doorgezonden en deze hebben, na het verzoek om te antwoorden, hun opmerkingen dienaangaande gezonden bij schrijven van 15 januari 2001.

II. GEDETAILLEERDE BESCHRIJVING VAN DE STEUN

(6) ILT is gevestigd in Taranto en maakt deel uit van het Riva-concern, een van de grootste staalproducenten uit de Europese Unie. Het bedrijf produceert op dezelfde locatie zowel EGKS-staalproducten (hoofdzakelijk warmgewalst plaatstaal) als onder het EG-Verdrag vallende staalproducten (voornamelijk buizen). De onderneming beschikt over vier warmwalsinstallaties voor de productie van buizen: twee installaties voor grote langsnaadgelaste buizen (TUL/1 en TUL/2), één installatie voor kleine elektrisch gelaste buizen (ERW) en één installatie voor schroefvormig gelaste grote buizen (TUE). Zij beschikt ook over zes coatinginstallaties.

(7) Na de in overweging 3 bedoelde gedeeltelijke intrekking van de aanmelding omvat de in onderhavige beschikking te onderzoeken steun een subsidie van 7707 miljoen ITL (3,98 miljoen EUR) voor 14105 miljoen ITL (7,28 miljoen EUR) aan investeringen die ILT moet uitvoeren voor de modernisering van haar installaties voor de productie van gelaste buizen. De steun zal worden toegekend door het ministerie van Industrie overeenkomstig wet nr. 488/92 betreffende steun voor regio's in moeilijkheden. De steun vertegenwoordigt 37,46 % nettosubsidie-equivalent (NSE) van de subsidiabele kosten. De investeringen betreffen een reeks maatregelen die verband houden met alle installaties voor de productie van buizen en met de coatinginstallatie voor buizen te Taranto; ze zijn bestemd voor een verbetering van de ecologische aspecten van de productieprocessen en voor een modernisering van de installaties met het oog op een verbetering van de productiviteit ervan (voor nadere inlichtingen, zie de bijlage).

(8) Gelaste stalen buizen worden geproduceerd uit breedband of stalen platen (EGKS-producten) die achtereenvolgens geplooid en gelast worden. Er bestaat een intensief intracommunautair handelsverkeer voor stalen buizen.

(9) In haar besluit tot inleiding van de procedure uit het EG-Verdrag, heeft de Commissie, gezien het feit dat de Italiaanse autoriteiten geen nadere gegevens verstrekt hadden over de bestaande capaciteit van ILT, noch een gedetailleerde beschrijving van de investeringen gegeven hadden, twijfel geuit ten aanzien van de effecten van deze investeringen op de productiecapaciteit van ILT.

III. OPMERKINGEN VAN DERDEN

(10) Bij schrijven van 4 december 2000 heeft UK Steel Association bevestigd dat de steun getoetst moet worden aan de regels uit het EGKS-Verdrag en dus verboden moet worden omdat deze bepalingen de toekenning van regionale steun verbieden. Deze vereniging uit het Verenigd Koninkrijk heeft voorts verklaard dat, wanneer de Commissie de steun zou moeten toetsen aan de regels van het EG-Verdrag, zij rekening dient te houden met het feit dat de sector van grote gelaste stalen buizen gekenmerkt wordt door structurele overcapaciteit - en dat de steun de mededinging in de Gemeenschap dus zou verstoren.

(11) Bij schrijven van 15 november 2000 heeft Wirtschaftsvereinigung Stahlrohre erop gewezen dat er aanzienlijke structurele overcapaciteit bestaat op de markt voor gelaste buizen, hetgeen een scherpe concurrentie meebrengt. De benuttingsgraad van de productiecapaciteit voor kleine en middelgrote gelaste stalen buizen bedroeg in de periode 1992-2000 circa 59 %, terwijl de benuttingsgraad van de productiecapaciteit voor grote gelaste buizen in diezelfde periode rond 44 % schommelde. Op basis daarvan zou de steun niet mogen worden goedgekeurd.

IV. OPMERKINGEN VAN ITALIË

(12) Bij schrijven van 12 oktober 2000 hebben de Italiaanse autoriteiten erop gewezen dat het gevaar dat bij ILT de steun zou worden overgeheveld naar EGKS-activiteiten, onbestaand is, en wel om diverse redenen. Allereerst zijn de controles, onderzoeken en verificaties die nodig zijn voor de toekenning van de in de wet voorziene steun, bijzonder streng. Voorts controleert het ministerie van Industrie bij de voltooiing van de investeringen de afzonderlijke facturen en verifieert het de registratie ervan in de boekhouding. Ook vergewist het ministerie zich ervan dat het programma waarvoor steun verleend wordt, strookt met de identificatiegegevens van de installaties, machines en uitrusting.

(13) Wat betreft de stelling van de Commissie dat de totale financiële situatie van ILT ingevolge de steun zou verbeteren, voeren de Italiaanse autoriteiten aan dat deze algemene verbetering volledig losstaat van het voeren van een afzonderlijke boekhouding en dat de situatie bij ILT, in dat opzicht, niet verschilt van die bij een andere onderneming - Gröditzer Stahlwerke (zie overweging 17). Voorts betekent de toezegging van ILT om, ingeval de steun toegekend wordt, de eigen middelen onder te brengen in een apart fonds ("fonds netto-patrimonium") dat gedurende de hele looptijd van het programma beschikbaar is, dat de uit de bedrijfsvoering afkomstige middelen die beschikbaar zijn voor activiteiten in de EGKS-sector, ongewijzigd blijven.

(14) Wat betreft de twijfel van de Commissie in verband met de effecten van de investeringen op de productiecapaciteit van de installaties voor de productie van grote langsnaadgelaste buizen, benadrukken de Italiaanse autoriteiten dat deze ongewijzigd zal blijven - 800000 ton/jaar (250000 ton voor buizen TUL/1 en 550000 ton voor buizen TUL/2), aangezien geen van de geplande investeringen invloed heeft op de vitale kern van de productiecyclus, namelijk de vormpers voor grote dwarsnaadgelaste buizen en de kalander voor kleine buizen (ERW). De Italiaanse autoriteiten verstrekten een gedetailleerde beschrijving van de investeringen en herhalen dat het bij de investeringen die het nauwst verband houden met het productieproces, in hoofdzaak gaat om automatisering en mechanisatie.

(15) Ten slotte wijzen de Italiaanse autoriteiten erop dat de onderneming gevestigd is in Apulië, een steungebied ex artikel 87, lid 3, onder a), van het EG-Verdrag, met een regionaal steunplafond van 40 % NSE. De gesubsidieerde investering zal de regio economische en sociale voordelen opleveren, door het behoud van arbeidsplaatsen en door de mogelijke weerslag ervan op de lokale economie via de ontwikkeling van verwante activiteiten.

(16) Wat de opmerkingen van derden betreft, wijzen de Italiaanse autoriteiten in hun schrijven van 27 februari 2001 erop dat de markt voor grote gelaste buizen mondiaal is en de internationale economische evolutie en vooral het verloop van de petroleumprijs op de voet volgt. Het sterk aleatoire karakter van de petroleummarkt zorgt ervoor dat de beschikbare productiecapaciteit nu eens onvoldoende is om te voldoen aan de vraag van investeringsprojecten in de aanleg van gas- en petroleumleidingen, terwijl in andere perioden van crisis op de markt, die gekenmerkt worden door bijzonder lage petroleumprijzen, dit soort investeringen drastisch daalt, hetgeen resulteert in situaties van overcapaciteit. De Italiaanse autoriteiten zijn van mening dat de capaciteitsgegevens die Wirtschaftsvereinigung Stahlrohre heeft meegedeeld, louter abstract en theoretisch zijn en geen rekening houden met de aanpassing van productiecycli, die vereist wordt door technologische en kwaliteitskenmerken van buizen op basis van hun uiteindelijke gebruik. In die zin beweren de Italiaanse autoriteiten dat de gemiddelde benuttingsgraad van 40 % waarover de Duitse autoriteiten het hebben, volstrekt onverenigbaar is met een economisch correcte bedrijfsvoering in de Westerse markteconomie.

V. BEOORDELING VAN DE STEUN

(17) Is ILT weliswaar een onderneming in de zin van artikel 80 van het EGKS-Verdrag omdat zij producten uit bijlage I bij datzelfde Verdrag vervaardigt, toch heeft de Commissie geoordeeld dat het EG-Verdrag kan worden toegepast op steun ten behoeve van de activiteiten van een onderneming die niet onder het EGKS-Verdrag vallen, mits deze duidelijk gescheiden zijn van de activiteiten van diezelfde onderneming die wel onder het EGKS-Verdrag vallen(6). In die zin heeft het Gerecht van eerste aanleg verklaard dat de toepassing van het EGKS-Verdrag op investeringssteun voor niet-EGKS-activiteiten van een EGKS-onderneming "enkel te rechtvaardigen valt, wanneer toereikende garanties dat die steun niet voor haar onder het EGKS-Verdrag vallende productieactiviteiten zal worden gebruikt, ontbreken"(7).

(18) Stalen buizen zijn producten die niet onder de toepassing van bijlage I bij het EGKS-Verdrag vallen.

(19) In onderhavige zaak wijst de Commissie erop dat ILT weliswaar één enkele onderneming is die geen gescheiden boekhouding voert voor haar diverse activiteiten, maar dat de gesubsidieerde investeringen specifieke installaties betreffen die duidelijk onderscheiden zijn en fysiek gescheiden zijn van de rest van de installaties voor de productie van EGKS-producten. De producten die in deze installaties vervaardigd worden, behoren tot de downstream-productie van EGKS-producten en maken deel uit van duidelijk onderscheiden productmarkten.

(20) Op basis van het voorgaande is de Commissie zelf, in overeenstemming met haar eerdere beschikkingen waarvan sprake in overweging 17(8), van oordeel dat er geen enkel gevaar bestaat dat de steun ten voordele komt van de EGKS-activiteiten van ILT. Op de onderhavige zaak is dus het EG-Verdrag van toepassing.

(21) De betrokken subsidie "à fonds perdu" vormt overheidssteun in de zin van artikel 88, lid 1, van het EG-Verdrag aangezien zij de positie van ILT versterkt ten aanzien van andere concurrenten in het intracommunautaire handelsverkeer. Wat de verenigbaarheid ervan met de gemeenschappelijke markt betreft, gelden de volgende overwegingen.

(22) De steun wordt toegekend in het kader van een door de Commissie goedgekeurde steunregeling(9) en is - behoudens één uitzondering (haalbaarheidsstudie met het oog op de verdere uitbouw van pers O (TUL/2), zie overweging 25) - daarmee in overeenstemming wat betreft de doelstellingen van de investeringen (modernisering(10)), de subsidiabiliteit van de kosten (gronden, gebouwen, installaties) en de steunintensiteit (40 % NSE).

(23) Aangezien evenwel een deel van de investeringen betrekking heeft op de subsector van grote gelaste stalen buizen in de zin van de kaderregeling voor bepaalde niet onder het EGKS-Verdrag vallende sectoren van de ijzer- en staalindustrie(11), is een voorafgaande aanmelding bij de Commissie noodzakelijk. Zoals aangegeven in het besluit tot inleiding van de procedure van het EG-Verdrag in de onderhavige zaak, houdt de Commissie, bij het beoordelen van afzonderlijke gevallen die bij haar aangemeld worden op basis van voormelde kaderregeling, tevens rekening met de marktsituatie van de subsector van de onderneming; in het bijzonder bekijkt zij of daar al dan niet structurele overcapaciteit heerst. Nadat zij de situatie van de markt waarop de onderneming actief is, heeft geanalyseerd, beoordeelt de Commissie de mogelijke gevolgen van de gesteunde investeringen voor zowel die marktsituatie als de mededinging.

(24) De Commissie merkt op dat sinds het midden van de jaren tachtig de sector van de stalen buizen steeds gekenmerkt is geweest door een overschot aan productiecapaciteit. Voorts erkent zij dat goedkeuring van steun voor ondernemingen die actief zijn in een sector waar structurele overcapaciteit bestaat, bijzondere risico's inhoudt van concurrentiedistorsie. Wanneer de gesubsidieerde investering dus capaciteitsverhoging meebrengt, zal het nodig zijn de steunintensiteit te verlagen ter compensatie van de negatieve effecten van de maatregelen op de mededinging (zie bijvoorbeeld de multisectorale kaderregeling betreffende regionale steun voor grote investeringsprojecten(12)). Na onderzoek van de informatie die de Italiaanse autoriteiten bij schrijven van 27 februari 2001 hebben gegeven, wijst de Commissie erop dat de investeringen waarvoor steun verleend zal worden, niet in capaciteitsverhoging zullen resulteren. Daarnaast merkt de Commissie op dat ILT gevestigd is in een steungebied ex artikel 87, lid 3, onder a), van het Verdrag en dat de steun wordt toegekend in het kader van een goedgekeurde steunregeling. Onder die omstandigheden is de Commissie van oordeel dat de negatieve effecten van de betrokken steunmaatregel op de mededinging gecompenseerd worden door de voordelen die een en ander voor de regio oplevert.

(25) Wat betreft de 54,64 miljoen ITL (28219 EUR) steun voor de studie betreffende de verdere uitbouw van pers O, voert Italië aan dat de haalbaarheidsstudies als subsidiabele kosten beschouwd werden op basis van circulaire nr. 38522 van 15 december 1995, die werd uitgevaardigd in het kader van wet nr. 488/1992, die reeds door de Commissie was goedgekeurd (zie overweging 22).

(26) De Commissie merkt echter op dat voormelde circulaire de studies inzake economische haalbaarheid en de studies inzake milieu-effecten als subsidiabel beschouwt - ten belope van 3 % van de totale subsidiabele investering. Aangezien in onderhavige zaak de verdere uitbouw van pers O niet als subsidiabel aangemerkt werd, kan de desbetreffende haalbaarheidsstudie a fortiori niet als subsidiabel aangemerkt worden. Derhalve moet de steun die voor deze uitgaven bedoeld is, beschouwd worden als ad-hocsteun die echter niet kan worden goedgekeurd op basis van de mededeling van de Commissie over regionale steun(13), aangezien een studie op zich noch geen investering in vast kapitaal vormt in de zin van voormelde mededeling.

(27) Ongeacht hetgeen in overweging 26 verklaard werd, geldt, gezien het beperkte bedrag, voor de betrokken steun Verordening (EG) nr. 69/2001 van de Commissie van 12 januari 2001 betreffende de toepassing van de artikelen 87 en 88 van het EG-Verdrag op de- minimissteun(14). Bijgevolg betreft het geen steun in de zin van artikel 87, lid 1, van het EG-Verdrag mits het totale bedrag van de aan de onderneming verleende de-minimissteun, inclusief de huidige steun, over een periode van drie jaar het plafond van 100000 EUR niet overschrijdt.

VI. CONCLUSIE

(28) Rekening houdend met het voorgaande, is de 7652360000 ITL aan voorgenomen overheidssteun van Italië, die op basis van wet nr. 488/1992 aan ILT wordt toegekend, met de gemeenschappelijke markt verenigbaar. De 54,64 miljoen ITL steun die Italië voornemens is ten uitvoer te leggen ten gunste van ILT voor het uitvoeren van een haalbaarheidsstudie met het oog op de verdere uitbouw van pers O, kan worden aangemerkt als de-minimissteun mits voldaan wordt aan de voorwaarden uit Verordening (EG) nr. 69/2001,

HEEFT DE VOLGENDE BESCHIKKING GEGEVEN:

Artikel 1

De overheidssteun die Italië voornemens is ten uitvoer te leggen ten gunste van Ilva Lamiere e Tubi srl, ten bedrage van 7652360000 ITL, is overeenkomstig artikel 87, lid 3, onder a), van het EG-Verdrag met de gemeenschappelijke markt verenigbaar.

Artikel 2

De voor de studie betreffende de verdere uitbouw van pers O bestemde overheidssteun die Italië voornemens is ten uitvoer te leggen ten gunste van Ilva Lamiere e Tubi srl, ten bedrage van 54,64 miljoen ITL, is geen overheidssteun in de zin van artikel 87, lid 1, van het EG-Verdrag mits hij voldoet aan de voorwaarden van Verordening (EG) nr. 69/2001.

Italië ziet erop toe dat voormelde voorwaarden nageleefd worden.

Artikel 3

De procedure van artikel 6, lid 5, van Beschikking nr. 2496/96/EGKS, die op 26 maart 1999 ingeleid werd ten aanzien van steunmaatregel C 19/99, wordt bij dezen gesloten.

Artikel 4

Deze beschikking is gericht tot de Italiaanse Republiek.

Gedaan te Brussel, 3 juli 2001.

Voor de Commissie

Mario Monti

Lid van de Commissie

(1) PB L 338 van 28.12.1996, blz. 42.

(2) PB C 332 van 20.11.1999, blz. 9, en PB C 315 van 4.11.2000, blz. 7.

(3) Deze wet bevatte "organieke regels inzake buitengewone maatregelen in de Mezzogiorno en normen inzake subsidiëring van productieactiviteiten".

(4) PB C 332 van 20.11.1999, blz. 9.

(5) PB C 315 van 4.11.2000, blz. 7.

(6) Beschikking 1999/720/EG van de Commissie van 8 juli 1999 betreffende de door Duitsland aan Gröditzer Stahlwerke GmbH en haar dochteronderneming Walzwerk Burg GmbH verleende overheidssteun (PB L 292 van 13.11.1999, blz. 27), overweging 33, en de beschikking van de Commissie van 28 maart 2001 betreffende door Italië voorgenomen staatssteun aan Ferriere Nord SpA (kennisgeving geschied onder nummer C(2001) 1010 - nog niet bekendgemaakt).

(7) Arrest van 5 juni 2001 in zaak T-6/99 (ESF Elbe-Stahlwerke Feralpi GmbH/Commissie), rechtsoverweging 125 (nog niet bekendgemaakt in de Jurisprudentie).

(8) Zie voetnoot 6.

(9) Schrijven SG(97) D/4949 van 30 juni 1997 betreffende steunmaatregel van de staten N 27/A/97.

(10) In wet nr. 488/1992 wordt modernisering omschreven als een initiatief dat gericht is op het toepassen van innovatie in de onderneming ter verhoging van de productiviteit en/of met het oog op betere ecologische omstandigheden van het productieproces.

(11) PB C 320 van 13.12.1988, punt 4.1, onder a).

(12) PB C 107 van 7.4.1998, blz. 7.

(13) PB C 31 van 3.2.1979, blz. 9.

(14) PB L 10 van 13.1.2001, blz. 30.

BIJLAGE

Lijsst van investeringen die steun ontvangen

>RUIMTE VOOR DE TABEL>