NL Publicatieblad van de Europese Unie L 14/1

BESLUIT VAN DE COMMISSIE

van 29 juni 2011

betreffende steunmaatregel C 35/08 (ex NN 11/08) door Frankrijk aan het Institut Français du Pétrole toegekend

(Kennisgeving geschied onder nummer C(2011) 4483)

(Slechts de tekst in de Franse taal is authentiek)

(Voor de EER relevante tekst)

(2012/26/EU)

DE EUROPESE COMMISSIE,

Gezien het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (1), en met name artikel 108, lid 2, eerste alinea,

Gezien de Overeenkomst betreffende de Europese Economische Ruimte (2), en met name artikel 62, lid 1, onder a),

Na de belanghebbenden overeenkomstig de genoemde artikelen te hebben aangemaand hun opmerkingen te maken (3),

Overwegende hetgeen volgt:

1 PROCEDURE

(1) In het kader van het formele onderzoek van het dossier van steunmaatregel C 51/05 inzake steunmaatregelen die door Frankrijk zijn toegekend aan het Institut Français du Pétrole (hierna „het IFP” genoemd) (4), hebben de Franse autoriteiten bij brief van 18 juli 2006, welke op 19 juli 2006 werd geregistreerd, de diensten van de Commissie ingelicht over de omvorming per 7 juli 2006 van het IFP, voorheen een établissement professionel (beroepsorganisatie) in de zin van de acte dit loi no 43-612 sur la gestion des intérêts professionnels (wet nr. 43-612 van 17 november 1943 betreffende het beheer van de belangen van het bedrijfsleven) (hierna „de wet nr. 43-612 van 17 november 1943” genoemd), tot een établissement public à caractère industriel et commercial (industriële en commerciële overheidsinstelling) (hierna „EPIC” genoemd). Deze omvorming blijkt uit twee documenten die de Franse autoriteiten bij hun brief hebben gevoegd: i) het décret no 2006-797 du 6 juillet 2006 fixant les nouveaux statuts de l'établissement public IFP (decreet 2006-797 van 6 juli 2006 ter vaststelling van de nieuwe rechtsvorm van het IFP) (hierna „het decreet nr. 2006-797 van 6 juli 2006” genoemd), en ii) artikel 95 van de loi no 2005-781 du 13 juillet 2005 de programme fixant les orientations de la politique énergétique (programmawet nr. 2005-781 van 13 juli 2005 ter vaststelling van de richtsnoeren van het energiebeleid) (hierna „de programmawet nr. 2005-781 van 13 juli 2005” genoemd) (ter uitvoering waarvan genoemd decreet is uitgevaardigd).

(2) Bij brieven van 3 augustus 2007 en 7 mei 2008, heeft de Commissie de Franse autoriteiten een verzoek om inlichtingen gezonden, waarop deze laatsten bij brieven van 28 september 2007 en 26 juni 2008 hebben geantwoord.

(3) In een eerdere zaak heeft de Commissie op 16 juli 2008 een beschikking gegeven betreffende een eerste steunmaatregel die Frankrijk ten uitvoer heeft gelegd ten gunste van de IFP-groep (hierna „beschikking betreffende steunmaatregel C 51/2005” genoemd) (5). In die beschikking heeft de Commissie erop gewezen dat de kwestie van de aanwezigheid van bijkomende staatssteun, in de vorm van een mogelijke onbeperkte staatsgarantie als gevolg van de nieuwe EPIC-rechtsvorm van het IFP, door de Commissie individueel zou worden onderzocht in het kader van een andere procedure.

(4) Over deze tweede procedure van artikel 108, lid 2, VWEU heeft de Commissie per 16 juli 2008 (6) een besluit genomen (hierna „besluit tot inleiding van de procedure” genoemd), op grond van artikel 4, lid 4, van Verordening (EG) nr. 659/1999 van de Raad van 22 maart 1999 tot vaststelling van nadere bepalingen voor de toepassing van artikel 93 van het EG-Verdrag (7) (hierna „procedureverordening” genoemd) ten aanzien van de mogelijke onbeperkte staatsgarantie ten gunste van de IFP-groep.

(5) In de bekendmaking op 11 oktober 2008 van het voornoemde besluit tot inleiding van de procedure in het Publicatieblad van de Europese Unie heeft de Commissie belanghebbenden verzocht hun opmerkingen over de betrokken maatregel in te dienen.

(6) De Commissie heeft de opmerkingen van Frankrijk bij brief van 14 oktober 2008 ontvangen.

(7) Bij brief van 6 november 2008, welke dezelfde dag door de Commissie werd geregistreerd, hebben de raadslieden van UOP Limited de Commissie op de hoogte gesteld van de wens van hun cliënt om opmerkingen ten aanzien van de betrokken maatregel te maken. In verband met de voor vertaling benodigde termijnen, hebben zij toen om een verder uitstel verzocht (tot 30 november 2008) om hun opmerkingen te kunnen indienen. Bij brief van 7 november 2008 heeft de Commissie aangegeven dat zij de voor dit verzoek opgegeven reden aanvaardde en dat zij UOP Limited nog een verlenging van de antwoordtermijn verleende tot 30 november 2008. Bij brief van 28 november 2008, welke door de Commissie dezelfde dag werd geregistreerd, hebben de raadslieden van UOP Limited de opmerkingen van hun cliënt over het besluit tot inleiding van de procedure ingediend.

(8) In dezelfde brief van 28 november 2008 hebben de raadslieden van UOP Limited verzocht hun cliënt toestemming te geven om tijdens de procedure aanvullende opmerkingen te maken. Bij brief van 17 december heeft de Commissie op dit verzoek geantwoord door erin toe te stemmen de antwoordtermijn voor UOP Limited tot 23 januari 2009 te verlengen, zodat zij eventuele aanvullende opmerkingen kon indienen. Bij brief van 23 januari 2009 hebben de raadslieden van UOP Limited aanvullende opmerkingen van hun cliënt doen toekomen.

(9) Bij brief van 6 mei 2009 heeft de Commissie de Franse autoriteiten alle opmerkingen van UOP Limited over het besluit tot inleiding van de procedure doen toekomen, waar nodig in vertrouwelijke vorm. Zij heeft de Franse autoriteiten verzocht hun opmerkingen uiterlijk 8 juni 2009 in te dienen. Bij brief van 2 juni 2009 hebben de Franse autoriteiten verzocht deze termijn tot 22 juni 2009 te verlengen, aangezien de opmerkingen van de belanghebbende tot nauwkeurige en uitvoerige bestudering en raadpleging van verscheidene ministeriële diensten noopten. Bij brief van 9 juni 2009 heeft de Commissie met deze verlenging van de antwoordtermijn tot 22 juni 2009 ingestemd. Bij brief van 22 juni 2009 hebben de Franse autoriteiten hun opmerkingen op de door UOP Limited gemaakte opmerkingen ingediend.

(10) Bij brief van 29 juli 2009 heeft de Commissie de Franse autoriteiten om aanvullende inlichtingen en een antwoord vóór 24 augustus 2009 verzocht. Bij brief van 19 augustus 2009 hebben de Franse autoriteiten om een verlenging van de antwoordtermijn tot 7 september 2009 verzocht, hetgeen hun door de Commissie bij brief van 20 augustus 2009 is toegestaan. Bij brief van 8 september 2009 hebben de Franse autoriteiten uiteindelijk de gevraagde inlichtingen verschaft.

(11) Bij brief van 20 november 2009 heeft de Commissie de Franse autoriteiten om nieuwe aanvullende inlichtingen en een antwoord binnen twintig dagen verzocht. Bij brief van 14 december 2009 hebben de Franse autoriteiten om een verdere verlenging van de antwoordtermijn tot 22 januari 2010 verzocht, hetgeen de Commissie hun bij brief van 18 december 2009 heeft toegestaan. Bij brief van 13 januari 2010 hebben de Franse autoriteiten uiteindelijk de gevraagde inlichtingen verschaft.

(12) Op 20 mei 2010 werd door de diensten van de Commissie in Brussel een bijeenkomst belegd, om met de Franse autoriteiten de gevolgen voor de huidige zaak te bespreken van het op 26 januari 2010 door de Commissie vastgestelde besluit betreffende steunmaatregel C 56/07 (ex E 15/05) toegekend aan La Poste (8) (hierna „besluit betreffende steunmaatregel C 56/2007” genoemd). Aangezien La Poste een publieke entiteit is die een - tot dan toe - met een EPIC (9) vergelijkbare rechtsvorm heeft, vertoonde die zaak (hierna „de zaak-La Poste” genoemd) grote overeenkomsten met de hier te onderzoeken maatregel, zodat de Franse autoriteiten in hun opmerkingen aangaande beide zaken, mutatis mutandis, dezelfde argumenten hebben aangevoerd. Op 4 juni 2010 is een lijst van aanvullende vragen per brief aan Frankrijk gemaild, aangezien de diensten van de Commissie een schriftelijke bijdrage van de Franse autoriteiten verlangden over de punten die gedurende deze bijeenkomst aan de orde waren gekomen. Op 16 juli 2010 hebben de Franse autoriteiten in het gevraagde voorzien.

(13) Bij brief van 29 september 2010 heeft de Commissie de Franse autoriteiten om aanvullende inlichtingen en een antwoord binnen twintig dagen verzocht. Bij brief van 7 oktober 2010 hebben de Franse autoriteiten om een verdere verlenging van hun antwoordtermijn tot 26 november 2010 verzocht. De Commissie heeft hun dat uitstel bij brief van 8 oktober 2010 verleend. Bij brief van 26 november 2010 hebben de Franse autoriteiten uiteindelijk de verzochte inlichtingen verschaft.

2 DE IFP-GROEP

(14) Zoals de Commissie in het besluit tot inleiding van de procedure en in voornoemde beschikking betreffende steunmaatregel C 51/2005 (10) heeft aangegeven, heeft het IFP een drievoudige missie: — onderzoek en ontwikkeling op het gebied van olie- en gasprospectie en raffinage- en petrochemische technologie, — opleiding van ingenieurs en technici, en — informatie en documentatie over de betrokken sectoren. De algemene oriëntatie van de activiteiten van het instituut wordt per periode van vijf jaar in een doelstellingenovereenkomst (contrat d'objectifs) met de overheid vastgelegd.

(15) Daarnaast oefent het IFP direct en indirect zeggenschap uit op commerciële bedrijven waarmee het exclusieve onderzoeks- en licentiecontracten heeft gesloten. Op grond van een reeks onderling overeenstemmende elementen die in overweging 137 nader worden aangegeven, heeft de Commissie in voornoemde beschikking betreffende steunmaatregel C 51/2005 geoordeeld dat de naamloze vennootschappen Axens, Beicip-Franlab en Prosernat en hun moedermaatschappij – het IFP – tezamen één economische groep vormden (hierna „de IFP-groep” genoemd) in de zin van het mededingingsrecht.

(16) Axens is actief op de markt voor katalysatoren en technologie voor de raffinage- en petrochemische industrie. In 2006, op het moment dat haar moedermaatschappij van rechtsvorm veranderde, had de onderneming een geconsolideerde omzet van 308,45 miljoen EUR. Het IFP en Axens zijn met elkaar verbonden door twee exclusieve kader- en productlicentieovereenkomsten, alsmede een overeenkomst voor industrieel onderzoek (11). In ruil hiervoor betaalt de dochteronderneming enerzijds royalty's aan het IFP in het kader van de licentieovereenkomsten en anderzijds een vergoeding […] (13) voor de toegang tot de onderzoekscapaciteit van het IFP.

(17) Beicip-Franlab is gespecialiseerd in de ontwikkeling en verspreiding van software op het gebied van de exploratie van olievelden, studies en advies. In 2006 bedroeg haar omzet 42 miljoen EUR. Een exclusieve overeenkomst inzake ontwikkeling, commercialisatie en gebruik, die in 2003 is gesloten met een looptijd van tien jaar, bepaalt dat Beicip-Franlab [daar het IFP de resultaten van zijn onderzoek krijgt aangeboden] (**) inzake algoritmen, modellen of methoden [voortkomend uit het onderzoek van] (**) het IFP op het gebied van exploratie en reserves en deze laatste kan verzoeken op deze basis producten te ontwikkelen. Beicip-Franlab draagt alle kosten voor de ontwikkeling van de producten van het IFP, en betaalt bovendien diverse aanvullende vergoedingen […] (*) voor onderhoud en gebruiksrechten. Op 16 december 2005 werd een aanvullende overeenkomst ondertekend, waarbij de bepalingen inzake vergoeding werden gewijzigd zonder dat werd afgeweken van het beginsel dat Beicip-Franlab alle ontwikkelingskosten draagt.

(18) Prosernat verricht studies en verleent diensten en levert volledige installaties op het gebied van gasbehandeling en zwavelterugwinning. In 2006 bedroeg de omzet van dit bedrijf 49,9 miljoen EUR. Op 18 augustus 2003 werd met terugwerkende kracht tot 1 januari 2002 een kaderlicentiecontract en een overeenkomst voor industrieel onderzoek tussen het IFP en Prosernat ondertekend, voor een periode van tien jaar; op grond daarvan beschikt Prosernat over een exclusieve licentievergunning voor de octrooien van het IFP en [biedt deze laatste de resultaten aan van zijn] (**) onderzoek naar technologieën op het gebied van gasbehandeling en zwavelterugwinning. In ruil voor de licentie voor de processen betaalt Prosernat aan haar moedermaatschappij een vergoeding op basis van de jaarlijkse omzet, alsmede per geval vastgestelde vergoedingen voor de installaties. De vergoeding die Prosernat aan het IFP moet betalen voor de toegang tot de resultaten van de onderzoekswerkzaamheden bedraagt […] (*)% van de totale jaaromzet van Prosernat.

(19) Overeenkomstig artikel 6 van voornoemde beschikking betreffende steunmaatregel C 51/2005 is in de exclusieve overeenkomsten waarin deze vergoedingen aan het IFP door zijn dochterondernemingen Axens et Prosernat worden geregeld, in 2009 (14) een clausule opgenomen om ervoor te zorgen dat een variabele vergoeding aan de moedermaatschappij wordt uitgekeerd die ten minste 25 % dekt van de kosten van haalbaarheidsstudies ter voorbereiding van industrieel onderzoek, 50 % van de kosten van industrieel onderzoek en, in voorkomend geval, 75 % van de kosten van de preconcurrentiële ontwikkelingsactiviteiten in de zin van de communautaire kaderregeling inzake staatssteun voor onderzoek en ontwikkeling van 17 februari 1996 (15) (hierna „O&O-kaderregeling van 1996” genoemd) die door het IFP op de werkterreinen van zijn dochterondernemingen worden uitgevoerd (16).

(20) Overeenkomstig het besluit tot inleiding van de procedure blijkt het in het kader van het onderzoek van de betrokken maatregel nodig om rekening te houden met het potentiële effect van de uit de EPIC-rechtsvorm van het IFP resulterende staatsgarantie op alle onderdelen van de IFP-groep (waaronder het IFP en zijn drie privaatrechtelijke dochterondernemingen) (17).

3 BESCHRIJVING VAN DE MAATREGEL

(21) Tot 2006 was het IFP een privaatrechtelijke rechtspersoon, een beroepsorganisatie in de zin van wet nr. 43-612 van 17 november 1943, en stond ze onder financieel-economisch toezicht van de Franse overheid.

(22) In artikel 95 van de programmawet nr. 2005-781 van 13 juli 2005 is het beginsel van de omvorming van het IFP in een EPIC geformuleerd. Deze omvorming werd van kracht vanaf de publicatie in het Journal Officiel de la République française van het decreet nr. 2006-797 van 6 juli 2006.

(23) Als établissement public industriel et commercial (EPIC) is het IFP vanaf het tijdstip van de verandering van zijn rechtsvorm een publiekrechtelijke rechtspersoon (18).

(24) De juridische gevolgen van de EPIC-kwalificatie zijn nader uiteengezet in deel 2 (Beschrijving van de maatregel) van voornoemd besluit betreffende steunmaatregel C 56/2007, alsmede in deel 3.2.1 (Juridische gevolgen van de EPIC-rechtsvorm voor IFP) van het besluit tot inleiding van de procedure, waarnaar de Commissie mutatis mutandis verwijst.

4 REDENEN VOOR DE INLEIDING VAN DE FORMELE ONDERZOEKSPROCEDURE

(25) In het besluit tot inleiding van de procedure heeft de Commissie in de eerste plaats geoordeeld dat de maatregel twijfel deed rijzen over de vraag of de uitzonderlijke ruime gemeenrechtelijke regeling die ten gunste van EPIC's op het gebied van faillissementen is ingesteld, samenvalt met een regeling van onbeperkte staatsgaranties waarmee publieke middelen worden aangesproken: — de insolventie- en faillissementsprocedures kunnen niet op EPIC's van toepassing zijn, vanwege het algemene beginsel dat goederen van publiekrechtelijke rechtspersonen niet in beslag kunnen worden genomen. Dit beginsel wordt sinds het einde van de negentiende eeuw door de Franse rechtspraak erkend, inzonderheid door het Cour de Cassation (19). Voor een nadere toelichting verwijst de Commissie naar deel 3.2.1.1 van het besluit tot inleiding van de procedure, de punten 38, 39 en 40 (20); — de wet van 16 juli 1980 en zijn uitvoeringsbepalingen zijn daarentegen wél van toepassing op EPIC's. Daarin wordt de Staat expliciet als bevoegde autoriteit aangewezen voor de invordering van schulden van overheidsinstellingen, en worden hem aanzienlijke bevoegdheden toegekend, zoals het ambtshalve uitvaardigen van betalingsopdrachten (mandatement d'office) en het scheppen van voldoende middelen. Voor schulden van publiekrechtelijke rechtspersonen wordt het beginsel van aansprakelijkheid in laatste instantie van de Staat toegepast. De Commissie verwijst voor meer details naar deel 3.2.1.2 van het besluit tot inleiding van de procedure, de punten 41 tot en met 45 (21); — in het geval van ontbinding van een EPIC geldt in de regel het beginsel van overdracht van schulden aan de Staat of een andere publieke entiteit (22), zodat elke schuldeiser van een EPIC ervan verzekerd is dat zijn schuldvordering op een overheidsinstelling nooit teniet gaat. De Commissie verwijst voor meer details naar deel 3.2.1.3 van het besluit tot inleiding van de procedure, de punten 46 tot en met 51 (23); — EPIC's kunnen een bevoorrechte toegang tot de voorschotrekeningen van de Schatkist hebben. Voor nadere toelichting verwijst de Commissie naar deel 3.2.1.4 van het besluit tot inleiding van de procedure, punt 52 (24).

(26) Voorts leek, zoals in de punten 65 tot en met 74 van het besluit tot inleiding van de procedure wordt beschreven en waarnaar de Commissie voor meer inlichtingen verwijst, de toelichting die de Franse autoriteiten, op het gebied van wet- en regelgeving hebben aangereikt, onvoldoende om deze twijfels a priori weg te nemen.

(27) De Commissie heeft vervolgens gesteld dat een selectief economisch voordeel als gevolg van een dergelijke situatie niet kan worden uitgesloten, voornamelijk vanwege financieringsvoorwaarden die als voordeliger gelden, ook al worden het IFP en zijn dochterondernemingen niet financieel beoordeeld door een extern ratingbureau. De IFP-groep zou ook bevoordeeld kunnen zijn in zijn betrekkingen met klanten en leveranciers omdat deze laatsten kunnen denken dat zij een staatsgarantie op hun schuldvorderingen genieten. Er kon in de fase van het voorlopige onderzoek daarom niet worden uitgesloten dat in het geval van levering van goederen en diensten die een schuldvordering inhielden, de leveranciers of de klanten betere voorwaarden aan het IFP zouden hebben verleend dan aan een bedrijf dat geen staatsgarantie geniet.

(28) Daarnaast heeft de Commissie op grond van inlichtingen waarover zij beschikte dankzij haar voorlopige onderzoek, geoordeeld dat het door het onbeperkte karakter van de garantie, met name wat betreft de duur, het bedrag en de reikwijdte, uitermate moeilijk was tot een berekening te komen van de marktpremie die het IFP aan de Staat zou moeten betalen voor het verlenen van deze bescherming.

(29) Ten slotte heeft de Commissie twijfels geuit over de verenigbaarheid van de steunmaatregel met de interne markt, aangezien deze op het eerste gezicht niet bestemd lijkt te zijn om de ontwikkeling van bepaalde economische activiteiten of economische regio's te bevorderen.

5 OPMERKINGEN EN VOORSTELLEN VAN DE FRANSE AUTORITEITEN

5.1 EERSTE OPMERKINGEN VAN DE FRANSE AUTORITEITEN

(30) Naar aanleiding van voornoemd besluit tot inleiding van de procedure hebben de Franse autoriteiten hun opmerkingen en voorstellen bij brief van 14 oktober 2008 bij de Commissie ingediend. Deze brief was een aanvulling op de opmerkingen en voorstellen van de Franse autoriteiten in eerdere brieven (25) en die in het besluit tot inleiding van de procedure zijn samengevat.

(31) In hun opmerkingen van 14 oktober 2008 hebben de Franse autoriteiten er in de eerste plaats op gewezen dat de procedure ten aanzien van de IFP-groep gelijktijdig met de voornoemde zaak-La Poste is ingeleid. Zodoende gaven zij aan dat zij mutatis mutandis dezelfde argumenten aanvoerden als tijdens het onderzoek van die zaak (26). In weerwil van deze overeenkomsten hebben de Franse autoriteiten nochtans de speciale kenmerken van het IFP onder de aandacht willen brengen: het betreft een onderzoeksorganisatie met een drievoudige taak van algemeen belang (onderzoek, opleiding en documentatie), waarvan de activiteiten voor het grote merendeel niet-economisch zijn, hetgeen de aan deze instelling toegekende overheidsfinanciering zou rechtvaardigen. Daarnaast hebben zij de reden voor de omvorming tot een EPIC toegelicht. Onderlinge afstemming van de aard van de activiteiten en de financieringswijze van het IFP, enerzijds, en de rechtsvorm van het IFP, anderzijds, zou de reden voor de wijziging van rechtsvorm zijn geweest. Doel was om het IFP meer in de publieke sfeer te brengen; daarvoor moest de vorm van privaatrechtelijke beroepsorganisatie worden opgegeven.

(32) De Franse autoriteiten hebben betwist dat er sprake is van staatssteun, omdat volgens hen aan twee voorwaarden van artikel 107, lid 1, VWEU, niet voldaan was: de regeling in kwestie bracht geen enkele overdracht van staatsmiddelen (5.1.1) met zich noch werd het IFP op enige wijze bevoordeeld (5.1.2).

5.1.1 ONTBREKEN VAN EEN GARANTIE DIE DE STAAT KAN WORDEN TOEGEREKEND EN DIE GEPAARD GAAT MET EEN OVERDRACHT VAN STAATSMIDDELEN

(33) Volgens de Franse autoriteiten genieten overheidsinstellingen geen enkele automatische garantie op grond van hun rechtsvorm (A) enerzijds, en zou anderzijds de redenering van de Commissie in het besluit tot inleiding van de procedure onjuist zijn (B).

A. Ontbreken van elke onbeperkte staatsgarantie

(34) Zoals toegelicht in de overwegingen 41 tot en met 45 van voornoemd besluit betreffende steunmaatregel C 56/2007, waarnaar de Commissie mutatis mutandis verwijst, is de argumentatie van de Franse autoriteiten vijfledig.

(35) Ten eerste is in geen enkele tekst en geen enkel besluit het beginsel verankerd dat de Staat principieel de schulden van EPIC's onbeperkt garandeert.

(36) Ten tweede is er rechtspraak beschikbaar van de Conseil d'État over het ontbreken van garanties, inzonderheid het arrest-Société de l'hôtel d'Albe (27), alsmede de twee arresten in de zaak-Campoloro (28).

(37) Ten derde zou in de loi organique du 1er août 2001 relative aux lois de finances (organieke wet van 1 augustus 2001 inzake begrotingswetgeving) (hierna „de LOLF” genoemd) zijn bepaald dat een garantie alleen tot stand kan komen door middel van een bepaling uit de begrotingswetgeving (29), hetgeen de Conseil d'État uitdrukkelijk zou hebben bevestigd in zijn jaarverslag van 2006 (30). Volgens de door de Franse autoriteiten aangestelde deskundige in de voornoemde zaak-La Poste (31) was het sinds de volledige inwerkingtreding van de LOLF op 1 januari 2005 dan ook onmogelijk een rechtsgeldige impliciete garantie te bieden. Voor de schulden die sinds 1 januari 2005 zijn aangegaan, zou geen impliciete garantie gelden. Wat de schulden betreft die vóór 1 januari 2005 zijn aangegaan, is de deskundige van de Franse autoriteiten van oordeel dat er bij gebreke van rechtspraak niet kan worden bepaald of de nietigheid van impliciete garanties die vóór 1 januari 2005 zijn gegeven en waarvan de toekenning niet expliciet in de begrotingswetgeving is toegestaan, al dan niet kan worden afgewezen op grond van de inachtneming van de grondwettelijk beschermde rechten van schuldeisers.

(38) Ten vierde is Frankrijk van oordeel dat, indien voor EPIC's een staatsgarantie zou gelden, voor een omzetting van de rechtsvorm van EPIC's maatregelen zouden moeten worden ingevoerd om de rechten van schuldeisers te waarborgen. Een dergelijke regeling is evenwel nooit ingevoerd (32). Zij concluderen hier a contrario uit dat EPIC's geen enkele staatsgarantie genieten.

(39) Ten vijfde citeren de Franse autoriteiten een artikel (33) van de heer Labetoulle, voormalig voorzitter van de afdeling geschillen van de Conseil d'État. Volgens dat artikel „is de verlening, het voordeel en de reikwijdte van deze garantie [een staatsgarantie die van rechtswege van toepassing zou zijn op overheidsinstellingen van de staat] juridisch gezien geenszins automatisch”.

B. Onjuiste redenering van de Commissie (34)

(40) De Franse autoriteiten menen dat a) bij EPIC's de voldoening van individuele schuldvorderingen niet wordt gegarandeerd, en b) dat net zo min het voortbestaan van de overheidsinstelling of van haar verplichtingen is gewaarborgd.

a) Ontbreken van de garantie dat individuele schuldvorderingen worden voldaan

(41) Zoals uiteengezet in de overwegingen 46 tot en met 49 van voornoemd besluit betreffende steunmaatregel C 56/2007 waarnaar de Commissie mutatis mutandis verwijst, menen de Franse autoriteiten dat de wet van 16 juli 1980 geen rechtsgrond voor een garantie kan zijn: op grond van voorbereidende werkzaamheden voor de wet, van een interpretatie van de arresten in de zaak-Campoloro van 10 november 1999 (35) en 18 november 2005 (36) en van rechtswetenschappelijke artikelen (37) oordeelt Frankrijk dat in de wet van 16 juli 1980 niet is vastgelegd dat de Staat verplicht is eigen middelen in te zetten: de zinsnede „voorziet hierin” in artikel 1 zou enkel betekenen dat de Staat bevoegd is tot„indeplaatstreding” voor het bestuursorgaan van de persoon waarvoor deze overheid in de plaats treedt, bij de uitoefening waarvan „het beginsel geldt dat de in de plaats tredende over dezelfde bevoegdheden beschikt als degene in wiens plaats hij treedt”. In het kader van deze indeplaatstreding mag de overheid enkel de bevoegdheden van dit bestuursorgaan uitoefenen, en omvat zulks niet de mogelijkheid om over de staatsbegroting te beschikken, aangezien de toekenning van een buitengewone subsidie „geen deel uitmaakt van de uitoefening van subsidiebevoegdheid”.

(42) Zoals aangegeven in de overwegingen 50 tot en met 53 van genoemd besluit betreffende steunmaatregel C 56/2007 waarnaar de Commissie mutatis mutandis verwijst, stellen de Franse autoriteiten voorts dat de aansprakelijkheid van de Staat buiten schuld niet in het gedrang komt door het enkele feit dat de activa ontoereikend zijn. Volgens de Franse autoriteiten houdt elke garantie immers in dat de garantieverlener de situatie van de gegarandeerde voor zijn rekening neemt. Wanneer het dus gaat om het voor rekening nemen van schuld of – in het geval van aansprakelijkheid buiten schuld – om de gevolgen van een eigen handeling, kan er geen sprake zijn van garantie. Volgens Frankrijk kan de Staat in ieder geval niet aansprakelijk worden gesteld met als enig argument dat de prefect of de toezichthoudende overheid geen enkele maatregel heeft kunnen treffen waarmee de schuldvordering kon worden voldaan wegens de financiële- en vermogenspositie van de overheidsinstelling. De schuld moet worden afgewezen, want als de prefect en de toezichthoudende autoriteit ervan afzien op te treden, kan alleen op grond daarvan geen sprake van schuld. De Franse autoriteiten erkennen niettemin dat de vertegenwoordiger van de Staat bij de tenuitvoerlegging van de procedure zoals vastgelegd in de wet van 16 juli 1980 de eis van continuïteit van de openbare dienst in acht dient te nemen, maar menen dat een door een rechter opgedragen schadeloosstelling van de schuldeiser ertoe zou leiden dat de schuldeiser daardoor opnieuw terechtkomt in de situatie waarin hij zich volgens het gemene recht had bevonden, aangezien het betrokken goed in laatstgenoemd geval zou zijn overgedragen en het overeenkomende bedrag naar de failliete boedel zou zijn gegaan. Hieruit zou dus geen enkel voordeel voortvloeien voor de schuldeiser.

b) Ontbreken van een garantie ten aanzien van het voortbestaan van het IFP of van zijn verplichtingen

(43) Zoals is toegelicht in de overwegingen 54, 55 en 56 van voornoemd besluit betreffende steunmaatregel C 56/2007 waarnaar de Commissie mutatis mutandis verwijst, zijn de Franse autoriteiten van oordeel dat de niet-toepasselijkheid van de gemeenrechtelijke procedure voor sanering en gerechtelijke liquidatie op publiekrechtelijke rechtspersonen de mogelijkheid van een faillissement van een EPIC of een faillissementsprocedure voor een EPIC niet uitsluit. Zij betwisten de analyse van de Commissie, die gestoeld is op de mededeling betreffende staatssteun in de vorm van garanties (38) (hierna „de garantiemededeling” genoemd) en zijn van oordeel dat in dit geval de Commissie niet heeft aangetoond dat er sprake is van „gunstigere kredietvoorwaarden” als gevolg van de onmogelijkheid van een faillissementsprocedure, noch heeft aangetoond dat het IFP niet failliet kan gaan of dat een insolventieprocedure niet mogelijk is, omdat de wet van 1985 slechts een procedurewet is en omdat het feit dat deze niet op EPIC's van toepassing is, niet betekent dat zij niet ad hoc aan sanerings-, liquidatie- of faillissementsprocedure kunnen worden onderworpen.

(44) Zoals uiteengezet in de overwegingen 57 tot en met 67 van voornoemd besluit betreffende steunmaatregel C 56/2007 waarnaar de Commissie mutatis mutandis verwijst, stellen de Franse autoriteiten voorts dat de toepassing van de „procedure” uit hoofde van de wet van 16 juli 1980, in plaats van de collectieve gemeenrechtelijke procedure, schuldeisers geen enkel voordeel verleent. Zij betwisten de door de Commissie in punt 81 van het besluit tot inleiding van de procedure aangevoerde noodzaak de criteria van openbaarheid (39) en gelijkwaardigheid (40) in acht te nemen om de vraag te beantwoorden of de toepassing van een specifieke procedure in geval van insolventie een voordeel inhoudt voor de entiteit die eraan is onderworpen, vergeleken met ondernemingen die vallen onder het handelsrecht (41). Zij houden deze zelfde criteria echter aan om de procedure ingesteld door de wet van 16 juli 1980 te analyseren. Zij zijn van oordeel dat wat het criterium „openbaarheid” betreft, de ratingbureaus terecht hebben vastgesteld dat deze procedure toepasselijk is in het geval van insolventie van een EPIC. Wat het criterium „gelijkwaardigheid” betreft, maken zij een onderscheid naar gelang de continuïteit van de openbare dienstverlening al dan niet vereist is, waarbij zij opmerken dat het door de financiële situatie van het IFP en zijn dochterondernemingen onwaarschijnlijk is dat de IFP-groep te lijden zal hebben van ontoereikende activa: de liquide middelen en beleggingen (150,3 miljoen EUR) overtroffen eind 2007 ongeveer vijfmaal het bedrag aan leningen en financiële verplichtingen (25,2 miljoen EUR): a) Indien er geen enkele eis van openbare dienstverlening van toepassing is en de overheidsinstelling ontoereikende activa bezit, zal de toepassing van de door de wet van 1980 ingestelde procedure niet leiden tot een gunstigere situatie voor de schuldeisers dan wanneer de procedure krachtens het gemene recht zou zijn toegepast: zij zouden hetzelfde bedrag krijgen als de schuldeisers van een entiteit die onder het handelsrecht valt, te weten het bij de verkoop van de activa vrijgekomen bedrag, en zouden aan het eind van de procedure geen beroep kunnen instellen, (42) aangezien de Staat volgens Frankrijk niet enkel op grond van een gebrek aan activa aansprakelijk kan worden gesteld. Slechts twee aspecten zouden afwijken: — geen groepsgewijze behandeling van schuldeisers: in tegenstelling tot de privaatrechtelijke procedure waarbij schuldvorderingen groepsgewijs worden behandeld en schuldeisers in volgorde van afnemende rechten en naar verhouding van de beschikbare bedragen schadeloos worden gesteld, blijven de rechten van een schuldeiser in de procedure zoals ingesteld in de wet van 16 juli 1980 alleen in stand indien de schuldeiser zelf actie onderneemt. De logica achter de wet van 16 juli 1980 is „wie het eerst komt, eerst maalt”; — de vertegenwoordiger van de Staat vervult een functie die onder toezicht van de bestuursrechter (controle van grove schuld zoals vastgesteld door de Conseil d'État in het voornoemde arrest-Campoloro) gelijkwaardig is aan die van de curator en de bewindvoerder. b) Indien de continuïteit van de openbare dienstverlening moet worden gewaarborgd, erkennen de Franse autoriteiten dat de vertegenwoordiger van de Staat bij de uitoefening van de bevoegdheden die hem op grond van de wet van 16 juli 1980 toekomen, zou kunnen besluiten bepaalde activa die noodzakelijk zijn voor de uitvoering van de taak van openbare dienst, niet over te dragen. Wanneer bepaalde activa niet worden overgedragen en de Staat geen schadeloosstelling biedt, is het gevolg dat er minder activa worden verkocht en de bedragen die door de schuldeisers kunnen worden ingevorderd, overeenkomstig lager zijn. Volgens de Franse autoriteiten biedt de procedure de schuldeisers van het IFP geen ruimere rechten dan de rechten die op grond van het handelsrecht zouden gelden. De Franse autoriteiten geven niettemin toe dat in dit geval een beroep kan worden gedaan op de aansprakelijkheid buiten schuld van de Staat: het gevolg kan zijn dat de schuldeisers een schadeloosstelling ontvangen ter hoogte van de geleden schade (maximaal de liquidatiewaarde van de activa die de Staat heeft behouden ten behoeve van de continuïteit van de openbare dienstverlening). De schuldeisers komen dan mogelijk weer in dezelfde situatie terecht die zou voortvloeien uit de toepassing van het gemene recht. De Franse autoriteiten trekken hieruit de conclusie dat de procedure zoals ingesteld door de wet van 16 juli 1980 geen enkel voordeel oplevert vergeleken met de gemeenrechtelijke procedure en dat het dus niet gerechtvaardigd is om het IFP rechtstreeks aan een dergelijke procedure te onderwerpen.

(45) Zoals uiteengezet in overweging 68 van besluit betreffende steunmaatregel C 56/2007 waarnaar de Commissie mutatis mutandis verwijst, benadrukken de Franse autoriteiten dat de door de Commissie in het besluit tot inleiding van de procedure aangehaalde teksten noch van toepassing zijn op het IFP, noch er naar kunnen worden overgezet. Het betreft in het bijzonder de teksten vermeld in overweging 82, met name de instruction codificatrice No 02-060-M95 du 18 juillet 2002 sur la réglementation financière et comptable des établissements publics nationaux à caractère industriel et commercial (codificerende instructie nr. 02-060-M95 van 18 juli 2002 betreffende de financiële en boekhoudkundige regelgeving voor nationale openbare bedrijven met een industrieel of commercieel karakter) en de Guide sur l'organisation financière des créations, transformations et suppressions des établissements publics nationaux et des groupements d'intérêt public van 14 november 2006 (leidraad inzake de financiële organisatie van de oprichting, omvorming en opheffing van nationale overheidsinstellingen en groupements d'intérêt publique).

(46) Wat betreft de herkapitalisatie van de dochterondernemingen van het IFP, menen de Franse autoriteiten in de eerste plaats dat met de in punt 80 van het besluit tot inleiding van de procedure opgeworpen kwestie niet kan worden aangetoond dat er sprake is van een eventuele staatsgarantie, maar dat veeleer ermee kan worden gemeten wat de mogelijke effecten zijn van een dergelijke garantie die het IFP en zijn dochterondernemingen in voorkomend geval in een bevoorrechte situatie zou plaatsen vanwege gunstigere herkapitalisatievoorwaarden. Zij menen vervolgens dat de argumentatie van de Commissie op twee onjuiste opvattingen berust: — Enerzijds zou de Commissie een redeneerfout begaan met betrekking tot de eventuele steun die het IFP zijn dochterondernemingen zou kunnen bieden door middel van een overdracht binnen de groep, aangezien de voorwaarden waaronder een in moeilijkheden verkerende dochteronderneming kan worden ondersteund door een moedermaatschappij – ook als deze laatste een publiekrechtelijke rechtspersoon is – strikt worden geregeld door het vennootschapsrecht (43) en in het geheel niet overeenstemmen met het begrip „onderneming” in de zin van het mededingingsrecht. — Anderzijds betwisten de Franse autoriteiten dat het IFP dankzij zijn EPIC-rechtsvorm en de staatsgarantie die een dergelijke rechtsvorm in voorkomend geval met zich zou meebrengen, zijn dochterondernemingen gemakkelijker kan herkapitaliseren dan moedermaatschappijen van groepen met een privaatrechtelijke rechtsvorm. Tijdelijke ondersteuning door een onderneming van een van haar dochterondernemingen behoort volgens de Franse autoriteiten tot het normale functioneren van een groep ondernemingen, zoals de EU-rechter trouwens al zou hebben erkend (44). Als een publiek investeerder volgens dezelfde gedragsregels handelt als een particuliere investeerder, betekent dit niet dat zijn optreden staatssteunelementen in de zin van artikel 107, lid 1, VWEU inhoudt (45). Dat zou het geval zijn met het IFP, dat de juridische mogelijkheid (maar niet de verplichting) zou hebben een dochteronderneming in moeilijkheden te herkapitaliseren naar het bevinden van iedere ter zake kundige investeerder. Ten slotte betwisten de Franse autoriteiten dat de EPIC's „direct toegang” hebben tot de „rekeningen van de schatkist”. Zij stellen dat het begrotingsmechanisme van de compte de concours financier (financiële bijstandsrekening), dat wordt geregeld in artikel 24 van de LOLF, voorziet in limitatieve kredietrekeningen (waarvan de bovengrens in de begrotingswetgeving is bepaald), die de Staat, indien hij dit wenst en kan (met name in het licht van het EU-recht), de mogelijkheid biedt voorschotten aan diverse organen te verstrekken. Volgens de Franse autoriteiten hebben de EPIC's niet „rechtstreeks toegang” tot deze rekeningen.

5.1.2 ONTBREKEN VAN ELK VOORDEEL OP HET NIVEAU VAN HET IFP EN ZIJN DOCHTERONDERNEMINGEN

(47) De Franse autoriteiten zijn in de eerste plaats van oordeel dat de voornoemde garantiemededeling niet de gevolgtrekking rechtvaardigt dat er in dit geval sprake is van een voordeel en dat de uitbreiding van eventuele voordelen van het IFP naar dochterondernemingen – naamloze vennootschappen naar gemeen recht – op grond van de EPIC-rechtsvorm van het IFP in tegenspraak is met de beschikkingspraktijk van de Commissie. Het bewijs dat het IFP en zijn dochterondernemingen een economisch voordeel genieten, zou in deze niet zijn aangetoond.

(48) De Franse autoriteiten zijn van oordeel dat de Commissie punt 1.2. van de voornoemde garantiemededeling onjuist interpreteert: „… beschouwt de gunstiger financieringsvoorwaarden die verkregen zijn door ondernemingen waarop wegens hun rechtsvorm geen faillissements- of andere insolventieprocedures van toepassing kunnen zijn, of welker rechtsvorm in een uitdrukkelijke staatsgarantie of in een dekking van de verliezen door de Staat voorziet, als steun in garantievorm”: — in de eerste plaats betwisten de Franse autoriteiten dat het IFP als EPIC een rechtsvorm bezit die faillisssements- of insolventieprocedures uitsluit; de Commissie zou dit in ieder geval niet hebben aangetoond, maar slechts het bewijs hebben aangedragen dat deze rechtsvorm geen toepassing van een bijzondere procedure toestaat (in dit geval, de door de wet van 25 januari 1985 ingestelde procedure); — in de tweede plaats spreken de Franse autoriteiten tegen dat er een noodzakelijk verband bestaat tussen de wettelijke en statutaire onmogelijkheid om aan een faillisements- of insolventieprocedure te worden onderworpen en het voordeel van gunstigere financieringsvoorwaarden op de markten; het is aan de Commissie om, bij de toepassing van punt 1.2. van de voornoemde garantiemededeling, vooraf aan te tonen dat er sprake is van gunstigere kredietvoorwaarden, teneinde tot het oordeel te komen dat een bedrijf waarop wegens zijn rechtsvorm geen faillissements- of insolventieprocedure van toepassing kan zijn, steun in garantievorm geniet.

(49) In het besluit tot inleiding van de procedure zou de Commissie haar beschikkingspraktijk hebben miskend bij haar onderzoek naar mogelijke voordelen voor de dochterondernemingen van het IFP die voortvloeien uit de onbeperkte staatgarantie die het IFP als EPIC geniet. De Commissie zou gekozen hebben voor een redenering, strijdig met de redenering die zij hanteerde ten aanzien van de oprichting van La Banque Postale (46): hoewel deze laatste, net als alle dochterondernemingen van het IFP, een naamloze vennootschap was die voor 100 % in bezit was van een met een EPIC vergelijkbare entiteit, heeft de Commissie geoordeeld (en zulks afgezien van de door Frankrijk in dit dossier onderschreven verplichtingen) dat de rechtsvorm van een naamloze vennootschap op zich al uitsluit dat er sprake is van een staatsgarantie op het niveau van een dochteronderneming. Volgens de Franse autoriteiten zou dezelfde redenering tot het oordeel moeten leiden dat de dochterondernemingen van het IFP, die eveneens de rechtsvorm van een naamloze vennootschap bezitten, evenmin de eventueel uit de EPIC-rechtsvorm voortvloeiende onbeperkte staatsgarantie genieten.

(50) Ten slotte zou de Commissie geen reëel economisch voordeel voor het IFP en zijn dochterondernemingen hebben aangetoond en zich tevreden hebben gesteld met het in het besluit tot inleiding van de procedure vermelden van als voordeliger „te boek staande” financieringsvoorwaarden, zonder hiervoor daadwerkelijk bewijs aan te dragen. Volgens EU-rechtspraak zou de Commissie in het onderhavige geval moeten aantonen dat de EPIC-rechtsvorm van het IFP het overheidsbedrijf daadwerkelijk in de gelegenheid heeft gesteld gunstiger financieringsvoorwaarden te verkrijgen (47). De Franse autoriteiten zouden tijdens de procedure gegevens hebben verstrekt waaruit blijkt dat de EPIC-rechtsvorm van het IFP, het IFP en zijn dochterondernemingen geen economisch voordeel heeft opgeleverd en dat hier ook geen gevaar voor bestond, aangezien de omvorming van het IFP zich volgens een algemeen continuïteitsbeginsel heeft voltrokken, met name op het niveau van zijn activiteiten, organisatie, boekhoudkundig en financieel beleid (middelen en boekhoudkundige en financiële regels) en zijn fiscale regeling.

(51) Volgens de Franse autoriteiten blijkt uit het voorgaande dat: — de financiële situatie van het IFP en zijn dochterondernemingen gunstig is, waardoor een eventueel faillissement en bijgevolg staatsingrijpen in laatste instantie, niet aan de orde zijn; — de financieringsvoorwaarden op korte termijn van het IFP en zijn dochterondernemingen voor elk van deze entiteiten verschillend zijn en voortvloeien uit specifieke intuitu personae-onderhandelingen met hun afzonderlijke banken; — de betrekkingen van het IFP en zijn dochterondernemingen met hun leveranciers en klanten evenmin leiden tot preferente voorwaarden die zouden voortvloeien uit het feit dat deze leveranciers en klanten ervan uitgaan dat er sprake is van een staatsgarantie;

(52) De Franse autoriteiten leiden hieruit af dat: — de analyse van de Commissie in het besluit tot inleiding van de procedure van de procedure betwistbaar is: er is geen sprake van een staatsgarantie ten gunste van het IFP en zijn dochterondernemingen; — de Commissie niet heeft aangetoond dat er sprake is van een voordeel voor het IFP en zijn dochterondernemingen, voortvloeiende uit de EPIC-rechtsvorm van het IFP; — de Commissie dientengevolge niet heeft aangetoond dat er sprake is van staatssteun voor het IFP en zijn dochterondernemingen.

5.2 VOORSTELLEN VAN DE FRANSE AUTORITEITEN

(53) Teneinde de twijfels van de Commissie weg te nemen, hebben de Franse autoriteiten niettemin aangegeven bereid te zijn de volgende maatregelen ten uitvoer te leggen, indien de Commissie, overeenkomstig artikel 7, lid 2, van de voornoemde procedureverordening, ermee zou instemmen de procedure te beëindigen door middel van een besluit waarin wordt vastgesteld dat er geen sprake is van steun. Die maatregelen zouden zijn: — verheldering van het uitvoeringsdecreet van de wet van 16 juli 1980; — een vermelding, in overeenkomsten van het IFP die betrekking hebben op een schuldvordering, dat er geen sprake is van garantie; — een vermelding in financieringsovereenkomsten van de IFP-dochterondernemingen dat er geen sprake is van garantie.

5.2.1 VERHELDERING VAN HET UITVOERINGSDECREET VAN DE WET VAN 16 JULI 1980

(54) Zoals is uiteengezet in de overwegingen 94, 95 en 96 van voornoemd besluit betreffende steunmaatregel C 56/2007 waarnaar de Commissie mutatis mutandis verwijst, stellen de Franse autoriteiten voor de interpretatie van de wet van 16 juli 1980 te verhelderen door de vierde alinea van artikel 3-1 van het uitvoeringsdecreet te wijzigen (48). De voorgestelde wijziging heeft, zo stellen zij, tot doel elke twijfel van de Commissie met betrekking tot de reikwijdte van de uitdrukking „y pourvoit” (voorziet hierin) weg te nemen ten aanzien van de organisatie van de toezichtsbevoegdheid die aan de prefect of de toezichthoudende overheid wordt verleend. Deze laatsten dienen de middelen in de begroting van de lokale overheid of de instelling vrij te maken (49). Volgens de Franse autoriteiten wordt met dit voorstel uitgesloten dat de vertegenwoordiger van de Staat bij de uitoefening van zijn toezichthoudende bevoegdheid de middelen van de lokale overheid of van de betrokken instelling met een overheidssubsidie of een injectie met overheidsmiddelen kan verhogen.

5.2.2 EEN VERMELDING, IN OVEREENKOMSTEN VAN HET IFP DIE BETREKKING HEBBEN OP EEN SCHULDVORDERING, DAT ER GEEN SPRAKE IS VAN GARANTIE;

(55) Zoals is aangegeven in de overwegingen 97 tot en met 100 van voornoemd besluit betreffende steunmaatregel C 56/2007 waarnaar de Commissie mutatis mutandis verwijst, betwisten de Franse autoriteiten het standpunt van de Commissie (50) dat de Staat louter op grond van de insolventie van het IFP aansprakelijk kan worden gesteld. Niettemin komen zij met een voorstel dat is gebaseerd op de uitzondering van vrijwillig aanvaarde risico (exception de risque accepté) (vgl. de arresten van de Conseil d'État in de zaak-Sille (51) en de zaak-Meunier (52). In navolging van hun voorstel in de zaak-La Poste, komen zij met het aanbod de schuldeisers van het IFP formeel te bevestigen dat voor hun schuldvordering geen staatsgarantie geldt en dat de Staat in geval van insolventie niet verplicht is zich financieel in de plaats te stellen van de onderneming voor de betaling van de vordering. Eventuele belanghebbenden die weloverwogen en willens en wetens een financieringsovereenkomst aangaan, kunnen dan niet langer een beroep doen op schadeloosstelling. De Franse autoriteiten verbinden zich er dus, tezamen met het IFP, toe om voor iedere transactie de volgende bepaling op te nemen in het financieringscontract (voor alle instrumenten die door een contract zijn gedekt): „De emissie/het programma/de lening is door geen enkele directe of indirecte staatsgarantie gedekt. In geval van insolventie is de Staat niet verplicht financieel in de plaats te treden van het IFP ter betaling van de schuldvordering.”

(56) Zoals beschreven in overweging 101 van voornoemd besluit betreffende steunmaatregel C 56/2007 waarnaar de Commissie mutatis mutandis verwijst, hebben de Franse autoriteiten ook nota genomen van de twijfel van de Commissie in punt 71 van het besluit tot inleiding van de procedure, waarin enerzijds wordt aangegeven dat de uitzondering van het vrijwillig aanvaarde risico (exception de risque accepté) een regel is die in de rechtspraak is vastgelegd en derhalve aan ontwikkeling onderhevig kan zijn en dat anderzijds een dergelijke regel berust op instrumenten van afgeleid recht die in geval van een conflict kunnen worden ingetrokken en dat, tot slot, het voorstel van de Franse autoriteiten niet op alle gevallen van toepassing is, aangezien de schuldvorderingen niet alleen van financiële, maar ook van commerciële of andere aard kunnen zijn.

(57) Zoals beschreven in de overwegingen 102, 103 en 104 van voornoemd besluit betreffende steunmaatregel C 56/2007 waarnaar de Commissie mutatis mutandis verwijst, hebben de Franse autoriteiten – na principieel bezwaar te hebben geuit tegen het standpunt van de Commissie over de aansprakelijkheid buiten schuld van de Staat, enkel op grond van ontoereikende activa van het IFP – aanvullende elementen aangedragen om deze twijfels weg te nemen: a) volgens de Franse autoriteiten houdt het eerste bezwaar van de Commissie in dat ook wanneer het interne recht van een lidstaat geen bepaling dienaangaande bevat, het risico van een kentering in de rechtspraak, dat wil zeggen een wijziging van het interne recht, op zichzelf toereikend is om van staatssteun te spreken. De Commissie kan het bestaan van een potentiële steunmaatregel niet motiveren met het argument van een eventuele rechtswijziging, die in het onderhavige geval buitengewoon onwaarschijnlijk is, aangezien de uitzondering van vrijwillig aanvaard risico (exception de risque accepté) een algemeen publiekrechtelijk beginsel is dat in de rechtspraak ten overvloede is bevestigd, nooit is tegengesproken en uitvoerig is becommentarieerd; b) wat het tweede bezwaar betreft, erkennen de Franse autoriteiten dat wet- en regelgeving boven de overeenkomst gaan en dat een omstreden clausule altijd teniet kan worden gedaan. Zij menen echter dat dit bezwaar van geen enkele tekst van hogere orde uitgaat, niet wordt geschraagd en dus ongeldig is; c) wat, tot slot, het derde bezwaar betreft, zijn de Franse autoriteiten van oordeel dat het berust op de enkele aanname van een overtuiging of verwachting bij leveranciers dat de Staat garant staat voor hun schuldvordering. Deze aanname is op zich onvoldoende bewijs voor het bestaan van een dergelijk voordeel, maar moet worden gestaafd door een element waarmee kan worden vastgesteld dat het IFP en zijn dochterondernemingen daadwerkelijk een dergelijk economisch voordeel hebben genoten.

(58) Zoals beschreven in overweging 106 van voornoemd besluit betreffende steunmaatregel C 56/2007 waarnaar de Commissie mutatis mutandis verwijst, geven de Franse autoriteiten niettemin aan bereid te zijn hun voorstel om te vermelden dat er geen sprake is van garanties uit te breiden naar alle contracten die een schuldvordering met zich meebrengen, teneinde ieder risico van aansprakelijkheid buiten schuld van de Staat, enkel op grond van de insolventie van het IFP, uit te sluiten.

5.2.3 EEN VERMELDING DAT ER GEEN GARANTIES WORDEN GEBODEN IN DE FINANCIERINGSOVEREENKOMSTEN VAN DE IFP-DOCHTERONDERNEMINGEN AXENS, BEICIP-FRANLAB, PROSERNAT

(59) Ter aanvulling van de voorgestelde maatregelen doen de Franse autoriteiten de Commissie daarnaast nog een voorstel dat overeenkomt met het voorstel dat werd gedaan bij de oprichting van La Banque Postale: de verplichting om met betrekking tot de leningsvoorwaarden van de dochterondernemingen van het IFP (Axens, Beicip-Franlab, Prosernat) op de markten, een schriftelijke vermelding op te nemen in de financieringsovereenkomst (voor alle instrumenten die door een contract zijn gedekt), dat bij elke transactie „overeenkomstig het Franse recht (inzonderheid de noodzaak van een uitdrukkelijke machtiging van de wetgever voor elke garantie), voor de onderhavige financieringstransactie geen enkele garantie wordt verleend, van welke aard dan ook, die rechtstreeks of indirect van de Staat afkomstig is”.

(60) Zoals beschreven in de overwegingen 107 tot en met 110 van de voornoemd besluit betreffende steunmaatregel C 56/2007 waarnaar de Commissie mutatis mutandis verwijst, zijn de Franse autoriteiten van oordeel dat door de twee voorgestelde maatregelen ter verheldering (die in de overwegingen 55 en 59 zijn uiteengezet), de schuldeisers van het IFP en zijn dochterondernemingen duidelijkheid wordt verschaft over hun rechten, zodat Frankrijk niet kan worden beschouwd, zoals de Commissie in punt 87 van het besluit tot inleiding van de procedure heeft aangegeven, als „verantwoordelijk voor de verwachtingen die zij over een garantie heeft gewekt bij de schuldeisers van het IFP” en voor het bewust in stand houden van „een ondoorzichtige juridische situatie” die „het IFP voordeel verschaft en het risico van de inzet van staatsmiddelen in zich bergt”.

5.3 AANVULLENDE OPMERKINGEN VAN DE FRANSE AUTORITEITEN

(61) In hun brieven van 16 juli 2010 en 26 november 2010, hebben de Franse autoriteiten aanvullende elementen aangedragen waaruit volgens hen blijkt dat er geen sprake is van een steunmaatregel voor het IFP.

(62) In de eerste plaats benadrukken zij in een verwijzing naar de zaak-France Télécom (53) bij brief van 16 juli dat de EU-rechter de Commissie eraan zou hebben herinnerd dat zij verplicht is om het bestaan van een reëel voordeel aan te tonen, wil zij kunnen vaststellen dat er sprake is van staatssteun. De Franse autoriteiten zijn in dit geval van oordeel dat de onbeperkte staatsgarantie die het IFP volgens de Commissie op grond van zijn rechtsvorm geniet, het geen enkel economisch voordeel oplevert. In hun brief van 26 november 2010 stellen de Franse autoriteiten dat het volgens hen aan de Commissie is om hiervoor het bewijs te leveren. Uit dien hoofde herinneren zij aan de in de EU-rechtspraak gestelde eisen op het gebied van bewijslast en motiveringsplicht, in het bijzonder door het Gerecht in de voornoemde zaak-France Telecom en door het Hof van Justitie in de zaak-Krant (54) en recenter in de zaak-Deutsche Post AG (55). De Franse autoriteiten zijn van oordeel dat de analyse van de Commissie in dit geval „meer op hypotheses dan op een concrete analyse” berust.

(63) Daarnaast vindt de Commissie volgens de Franse autoriteiten dat het IFP op drie niveaus zou kunnen zijn bevoordeeld: (i) op het niveau van zijn betrekkingen met bancaire en financiële instellingen; (ii) op het niveau van zijn betrekkingen met de leveranciers, en (iii) op het niveau van zijn betrekkingen met de externe industriële partners die van haar onderzoekswerkzaamheden gebruikmaken.

(64) Wat betreft de betrekkingen van het IFP met bancaire en financiële instellingen, zijn de Franse autoriteiten van oordeel dat het IFP tot op heden geen economisch voordeel uit zijn EPIC-rechtsvorm heeft geput. Zij leveren de Commissie gegevens waaruit blijkt dat: i) op de lange termijn, het IFP in 2005, 2006, et 2007 geheel schuldenvrij is gebleken (56), net als in 2008 en 2009; ii) het IFP op de middellange termijn weliswaar jaarlijks met verscheidene bancaire instellingen over liquiditeitslijnen heeft onderhandeld, maar een rente heeft verkregen die te vergelijken is met die van de markt en dat het hoe dan ook nooit heeft gebruik gemaakt van deze kredietlijnen en ten slotte, iii) op de korte termijn het IFP in de betrokken periode nagenoeg of geheel schuldenvrij is gebleven.

(65) Wat de betrekkingen met leveranciers betreft, zijn de Franse autoriteiten van oordeel dat het IFP als aanbestedende dienst, krachtens ordonnantie nr. 2005-649 van 6 juni 2005 (57), een plicht heeft tot bekendmaking en tot het oproepen tot mededinging, en het derhalve op geen enkel wijze bevoordeeld is. In hun brief van 26 november 2010 brengen de Franse autoriteiten deze analyse andermaal onder de aandacht en stellen zij dat het onderwerpen van opdrachten van het IFP aan een aanbestedingsprocedure overeenkomstig Richtlijn 2004/18/EG van het Europees Parlement en de Raad van 31 maart 2004 betreffende de coördinatie van de procedures voor het plaatsen van overheidsopdrachten voor werken, leveringen en diensten (58), volgens hen een voldoende garantie is om concurrentievervalsing op de markt te vermijden. Doordat het zijn leveranciers overeenkomstig de verplichtingen die voortvloeien uit het Europees recht met elkaar laat concurreren, kan het IFP er niet van worden beschuldigd enig onrechtmatig voordeel te genieten – zeker niet wanneer elk specifiek bewijs ontbreekt. De Franse autoriteiten onderstrepen dat, juist omwille van de doelmatigheid van overheidsopdrachten, het gebruik van elektronische aankoopsystemen is vergemakkelijkt. Zo luidt overweging 13 bij Richtlijn 2004/18/EG: „Dankzij deze aankooptechniek kunnen de aanbestedende diensten […] beschikken over een buitengewoon groot scala van inschrijvingen […] en er aldus voor zorgen dat de overheidsgelden op basis van een brede concurrentie optimaal benut worden.” In dat verband wijzen zij op een verslag (59) van de Commissie waarin sprake is van een positief effect in termen van prijsdalingen van de regelgeving inzake openbare aanbestedingen, een daling die wordt voorgesteld als het „maatschappelijke voordeel” van een rechtvaardiger mededinging tussen de inschrijvers. Door deze besparingen „toe te schrijven” aan de EPIC-rechtsvorm van het IFP zou de Commissie de geest van de richtlijn tegenspreken. Daarin worden selectieprocedures voorgesteld als drijvende kracht achter een betere mededinging, resulterend in verlaging van de kosten van overheidsopdrachten.

(66) Wat, tot slot, de betrekkingen tussen het IFP en zijn klanten betreft, stelt Frankrijk dat het contractonderzoek dat het IFP op verzoek van een klant, derde of dochteronderneming verricht naar een thema dat tot de taakstelling van het IFP behoort, geen strategisch belang voor het IFP dient ten aanzien van het eigendom van onderzoeksresultaten. Voorts kan dit contractonderzoek volgens Frankrijk leiden tot een verrijking van de kennis en knowhow van de overheidsinstellling bij het uitvoeren van programma's voor publieke O&O, en behoort het niet tot het exclusieve werkterrein van zijn dochterondernemingen. De Franse autoriteiten merken op dat de onderzoeksresultaten die deze klanten verwerven, betrekking hebben op specifieke apparatuur en expertise.

(67) Wat dat betreft voert Frankrijk aan dat, zelfs al zou het IFP voor de uitoefening van zijn economische activiteiten voordeel putten uit zijn EPIC-rechtsvorm, dit voordeel geen enkel concreet gevolg voor de markt heeft. Zo zou het met name onmogelijk zijn de mededinging te vervalsen of het handelsverkeer tussen lidstaten ongunstig te beïnvloeden. Ten aanzien van de periode die met de omzetting van rechtsvorm van het IFP (juli 2006) is begonnen, erkennen de Franse autoriteiten niettemin dat het IFP een lastenverlichting kan hebben genoten omdat er geen uitvoeringsgaranties zijn afgesloten. Gezien de bedragen die banken en verzekeringsmaatschappijen voor een dergelijke dienst vragen, zou er echter sprake zijn geweest van een verwaarloosbaar bedrag. De Franse autoriteiten concluderen hieruit dat een dergelijk effect geen voordeel mag worden genoemd en het bestaan van een steunmaatregel voor het IFP derhalve twijfelachtig is.

6 OPMERKINGEN VAN DERDEN EN COMMENTAAR VAN DE FRANSE AUTORITEITEN

6.1 OPMERKINGEN VAN UOP LIMITED

(68) In haar brief van 28 november 2008 motiveert UOP Limited haar optreden als belanghebbende derde in de procedure (60) alvorens enkele algemene opmerkingen te maken en aan te geven dat volgens haar de entiteit die zij „IFP/Axens” noemt, staatssteun geniet: — de door de overheidsinstelling en zijn dochteronderneming Axens gevormde groep „IFP/Axens” zou in de ogen van de markt onbetwistbaar een publieke entiteit zijn (5.1.1); — de toekenning van een EPIC-rechtsvorm aan „IFP/Axens” zou hebben geleid – en zou nog steeds leiden – tot een aanzienlijke concurrentievervalsing op de markt voor procestechnologie waarop UOP Limited actief is, omdat de betrekkingen met leveranciers, kapitaalverschaffers en klanten er gunstig door zouden worden beïnvloed (5.1.2).

6.1.1 DE ENTITEIT „IFP/AXENS” IN DE OGEN VAN DE MARKT

(69) Volgens UOP Limited snijdt de bewering van de Franse autoriteiten dat Axens, net als de andere dochterondernemingen van het IFP, afzonderlijke economische entiteiten zijn, geen hout. De Commissie zou terecht constateren dat: (i) Axens voor 100 % in handen is van het IFP; (ii) er strategische overheidsprioriteiten blijken uit de uitvoering door Axens van het O&O van het IFP; (iii) de leiding van het IFP het bestuur van Axens mede op zich neemt; (iv) Axens een exclusieve overeenkomst met het IFP heeft, die van vitaal belang is voor de economische activiteit van de dochteronderneming, en (v) er met name sprake is van een overeenkomst voor het eerste gebruik en de beschikbaarstelling van personeel.

(70) Aan dit alles voegt UOP Limited toe dat de indruk die IFP en Axens van hun relatie geven, evenals de perceptie hiervan door de markt, eveneens beslissende factoren zijn: — IFP en Axens presenteren zich op de markt als één economische eenheid: „IFP/Axens”. Op de website van Axens staat onder meer te lezen dat „de onderneming al bijna vijftig jaar kan bogen op industriële- en O&O-successen” (61). Bovendien verwijst Axens naar het IFP in de reclame die zij voor haar technologie maakt. Daarnaast brengen personeelsleden van Axens en het IFP vaak samen bezoek aan hun licentienemers. — Uit vakbladen zou kunnen worden afgeleid dat „IFP/Axens” in de ogen van de markt één economische eenheid is. UOP Limited heeft onder meer persknipsels bijgevoegd waarin wordt verwezen naar de activiteiten van „IFP/Axens” op het gebied van licenties voor procestechnologieën of waarin dan weer wordt vermeld dat het IFP dergelijke licenties door middel van zijn dochteronderneming Axens levert. Daarnaast heeft UOP Limited voorbeelden van artikelen en van presentaties geleverd waaruit zou blijken dat volgens de werknemers van Axens de onderneming door het IFP wordt gezien als„het geheel van activiteiten van respectievelijke de industriële divisie en van de prokatalyse.”

6.1.2 UIT EEN EPIC-RECHTSVORM VOORTVLOEIENDE VOORDELEN

(71) UOP Limited stelt dat Axens een aanzienlijk marktvoordeel put uit het feit dat zowel leveranciers als klanten ervan uitgaan dat zij over onbeperkte staatsmiddelen beschikt. Zelfs al zou dit slechts een perceptie van de markt zijn, dan nog is dit aspect, gezien de wereldwijde economische crisis, van toenemend belang.

(72) Wat de klanten betreft, zouden de garanties die de entiteit „IFP/Axens” biedt, van groot belang zijn op een markt met klanten die zich bij de keuze van een bepaalde technologie laten leiden door economische overwegingen op de lange termijn. Aan de hand van het voorbeeld van „aromatische complexen” zet UOP Limited feitelijk uiteen dat klanten, alvorens dergelijke technologieën aan te wenden, aanzienlijke investeringen moeten doen in het ontwerp en de bouw van een productie-infrastructuur, die jaren werk vergen. Het succes van deze industriële installaties zou afhangen van de prestaties van de gebruikte technologieën, waarvan de meeste klanten zullen verlangen dat de verkoper van processen ze garandeert (62). Indien de vereiste prestaties niet worden geleverd, zouden zij niet aarzelen de verkoper aansprakelijk te stellen en te eisen dat de herstelverplichtingen strikt worden nageleefd. De solvabiliteit op de lange termijn van de verkoper zou dan een grote rol spelen in de keuze van de kopers, niet alleen met het oog op het naleven van contractuele verplichtingen, maar ook op de vooruitzichten op het gebied van O&O – waarborgen voor toekomstige prestatieverbeteringen van het verworven proces. De entiteit „IFP/Axens”, die door de markt als afhankelijk van de Staat wordt gezien, zou dus een voordeel hebben ten opzichte van haar concurrenten, aangezien de kopers geen bijzondere reden hebben te twijfelen aan haar overlevingskansen op de lange termijn.

(73) Wat de leveranciers betreft, meent UOP Limited dat de entiteit „IFP/Axens” mogelijk preferente voorwaarden worden verleend ten opzichte van haar concurrenten; in dat verband verwijst UOP Limited naar overeenkomsten die het IFP en Axens gezamenlijk hebben ondertekend en die in het besluit tot inleiding van de procedure worden vermeld.

(74) Wat de financiële markten betreft, is UOP Limited van oordeel dat de entiteit „IFP/Axens” preferente voorwaarden en een preferente rente geniet op de kapitaalmarkten, gezien de rol van garantieverlener in laatste instantie die de Staat zou spelen. Voorts zou, tegen de achtergrond van de financiële crisis en in een klimaat van schaarste, de aanwezigheid van de Staat en de zekerheid die daarvan uitgaat voor investeerders, particulier kapitaal kunnen aantrekken. Concurrerende bedrijven zouden geen toegang hebben tot vergelijkbare financiering, of zouden deze slechts kunnen verkrijgen tegen economisch minder aantrekkelijke voorwaarden. Volgens UOP Limited zou het concurrentievervalsende vermogen van de maatregel nog zijn versterkt door de effecten van de economische en financiële crisis.

(75) In haar brief van 23 januari 2009 verwijst UOP Limited naar haar eerdere opmerkingen en naar de opmerkingen die zij heeft gemaakt in het kader van de procedure betreffende steunmaatregel C 51/2005. Zij is van oordeel dat met deze informatie het belang van de solvabiliteit van de medecontractanten op de betrokken markt van proceslicenties afdoende is aangetoond. Zij herhaalt het argument dat klanten van de entiteit „IFP/Axens” in de veronderstelling verkeren dat zij een handelsbetrekking hebben met een overheidsinstelling waarvan de levensvatbaarheid op de lange termijn op geen enkele wijze in gevaar is. Ten slotte verzoekt UOP Limited de Commissie de overeenkomsten tussen Axens en haar klanten te bestuderen. Zij stelt ervan overtuigd te zijn dat deze geen enkel beding bevatten waarmee de aansprakelijkheid op het niveau van Axens wordt beperkt.

6.2 COMMENTAAR VAN DE FRANSE AUTORITEITEN OP DE OPMERKINGEN VAN UOP LIMITED

(76) In hun brief van 22 juni 2009 stellen de Franse autoriteiten dat de opmerkingen van UOP Limited gebaseerd zijn „op onjuiste, zo niet volkomen foute beweringen, die hoe dan ook niet berusten op enig gegeven waarmee een steunmaatregel voor het IFP of Axens kan worden aangetoond”.

(77) De Franse autoriteiten weerspreken elke bewering dat „IFP/Axens” op de markt zou worden gezien als een publieke entiteit die voordelen geniet ten aanzien van de klanten, leveranciers en financiële markten, en verwerpen de stelling dat deze entiteit „IFP/Axens” een overheidsorgaan is dat zich in het geheel geen zorgen hoeft te maken om zijn levensvatbaarheid op de lange termijn.

(78) De Franse autoriteiten voeren twee argumenten aan: — in de eerste plaats zou de entiteit „IFP/Axens” geen overheidsorgaan zijn dat over onbeperkte middelen beschikt; bovendien zou er geen enkel bewijs zijn dat deze entiteit op de markt als overheidsorgaan wordt beschouwd (6.2.1). — in de tweede plaats zou de EPIC-rechtsvorm van het IFP Axens geen enkel voordeel op de markt opleveren (6.2.2).

6.2.1 „IFP/AXENS” ZOU GEEN OVERHEIDSORGAAN MET ONBEPERKTE MIDDELEN ZIJN

(79) Volgens de Franse autoriteiten, en in tegenstelling tot wat UOP Limited beweert, zien de leveranciers en de klanten van de entiteit „IFP/Axens” deze onderneming niet als een overheidsorgaan met onbeperkte middelen.

(80) Allereerst verwijzen de Franse autoriteiten naar de juridische analyse die zij de Commissie hebben doen toekomen, alsmede naar vorige opmerkingen waaruit volgens hen blijkt dat de EPIC-rechtsvorm van het IFP geen staatsgarantie van enige aard biedt.

(81) In de tweede plaats merken de Franse autoriteiten op dat UOP Limited zich beroept op een „beweerd geloof in een onbeperkte staatsgarantie ten gunste van IFP/Axens”, dat juridisch niet relevant is en niet volstaat om aan te tonen dat er sprake is van staatssteun.

(82) Ten derde: zelfs indien het IFP een dergelijke overheidsgarantie geniet – hetgeen de Franse autoriteiten weerspreken – zou het onjuist zijn te oordelen dat een dergelijke garantie zich vanzelf uitstrekt tot de dochterondernemingen van het IFP, omdat het IFP en zijn dochterondernemingen een economische groep in de zin van het mededingingsrecht vormen. Immers, de dochterondernemingen van het IFP, en in het bijzonder Axens, zijn als privaatrechtelijke entiteiten onderworpen aan het vennootschapsrecht en worden derhalve niet door een dergelijke garantie gedekt. Het autonomiebeginsel van de dochterondernemingen is immers in tegenspraak met de theorie van UOP Limited van „automatische uitbreiding” van garanties binnen een groep. Het begrip „groep”, dat een zekere betekenis kan hebben in het mededingingsrecht, is in het vennootschapsrecht onbekend. Daardoor is de verlening van garanties binnen een groep onderworpen aan strikte formele en materiële voorwaarden. Dat zou met name het geval zijn bij het IFP: uit hoofde van artikel 7 van zijn statuten is toestemming van de raad van de bestuur vereist. Bovendien zijn de Franse autoriteiten van oordeel dat de Commissie hiervan reeds nota heeft genomen, omdat zij immers heeft erkend „dat de rechtsvorm van de Banque Postale (een privaatrechtelijke rechtspersoon) op zichzelf al genoeg is om het bestaan van enige onbeperkte staatsgarantie op het niveau van de Banque Postale uit te sluiten” (63).

6.2.2 AXENS ZOU OP DE MARKT GEEN ENKEL VOORDEEL GENIETEN OP GROND VAN DE EPIC-RECHTSVORM VAN HET IFP

(83) De Franse autoriteiten zijn van oordeel dat het door UOP Limited aangevoerde argument dat er op de markt sprake is van een overtuiging dat de entiteit „IFP/Axens” een overheidsorgaan is met onbeperkte middelen en dat zij voordelen geniet ten aanzien van zowel klanten als leveranciers en schuldeisers „op geen enkel serieus gegeven” berust, en bovendien „onweerlegbaar door de feiten wordt tegengesproken”.

(84) De Franse autoriteiten hebben een interne notitie van de Direction des Affaires juridiques et des Accords (directie Juridische Zaken en Overeenkomsten) van Axens overgelegd, met als titel Principes de sécurité juridiques d'Axens (Beginselen van rechtszekerheid van Axens) (64) waarin de betrekkingen tussen het IFP en Axens worden gespecificeerd. Op deze betrekkingen is expliciet de algemene regel van toepassing dat Axens geen garantie vraagt van haar moedermaatschappij, om wat voor reden dan ook. De Franse autoriteiten hebben verklaard dat in geen geval kan worden afgeweken van deze regel dat er geen garantie is. In het document wordt trouwens uitgebreid aan dit beginsel herinnerd, in de volgende bewoordingen: „Het IFP staat niet borg voor de handelingen of verzuimen van Axens”. De Franse autoriteiten hebben verklaard dat deze regel van toepassing is op elk contract of project dat Axens met haar klanten en haar leveranciers en op de financiële markten zou kunnen sluiten of uitvoeren.

6.2.2.1 De betrekkingen tussen Axens en haar klanten

(85) Volgens Frankrijk voert UOP Limited zonder enige rechtvaardiging het belang aan van een overheidsgarantie voor de financiële langetermijnsituatie van Axens, met name ten aanzien van contractuele garanties en onderhoudsverplichtingen die normaal gesproken deel uitmaken van licentieovereenkomsten (65). Evenmin zou zij de reden motiveren dat zij „ervan overtuigd is dat de Commissie geen enkele beperkende bepaling ten aanzien van de verantwoordelijkheid van Axens zal vinden”.

(86) Op deze punten hebben de Franse autoriteiten verklaard dat de in overweging 84 beschreven regel (die bepaalt dat de dochteronderneming geen enkel garantieverzoek aan de moedermaatschappij doet) ook van toepassing is op elke garantie die Axens met een klant sluit of waarover zij onderhandelt. De Franse autoriteiten hebben hun argument geïllustreerd met het voorbeeld van „aromatische complexen”, dat UOP Limited in haar opmerkingen vermeldt. De Franse autoriteiten hebben gewezen op de algemene regel dat Axens ervoor kiest haar aansprakelijkheid te beperken tot een fractie van de royalty's […] (*). Dit garantiebeperkend beleid, dat een van de beginselen van rechtszekerheid van Axens zou zijn, zou zich bijgevolg duidelijk onderscheiden van wat bij andere in deze sector actieve bedrijven gebruikelijk is. Volgens de Franse autoriteiten is het hun gewoonte om in bepaalde gevallen onbeperkte garanties te verlenen.

(87) Tot slot herinneren de Franse autoriteiten eraan dat ten aanzien van de verplichtingen op het gebied van onderhoud/reparatie, de financiële dekking van het IFP in geval van schade niet wordt aangesproken: a) indien Axens niet aan zijn verplichtingen voldoet, zou de capaciteit die haar aansprakelijkheidsverzekeraars bieden via de verschillende soorten aansprakelijkheidsverzekeringen in haar mondiale programma, aanmerkelijk hoger zijn dan de aansprakelijkheidsplafonds die Axens contractueel overeenkomt met haar licentienemers; b) mede dankzij haar geringe schulden zou Axens ook in ruime mate in staat zijn haar middelen onmiddellijk of snel in te zetten; c) wanneer een licentienemer van Axens niet aan zijn verplichtingen voldoet, blijft de verantwoordelijkheid van het IFP, krachtens de overeenkomsten tussen IFP en Axens, noodzakelijkerwijs beperkt tot kleine bedragen, aangezien deze zijn gekoppeld aan de royalty's die het IFP ontvangt; d) de aansprakelijkheidsverzekeraar van Axens doet uitdrukkelijk geen beroep op het IFP, om welke reden dan ook.

(88) Op grond hiervan menen de Franse autoriteiten dat de beweringen van UOP Limited, met betrekking tot de beweerde voordelen die Axens op de licentiemarkt zou krijgen, weerlegt zijn, met name omdat Axens jegens haar klanten altijd een beperkend beleid inzake aansprakelijkheidsgaranties heeft gevoerd.

(89) In hun brief van 8 september 2009 hebben de Franse autoriteiten verduidelijkt dat de aansprakelijkheidsbeperking ten aanzien van de klanten tegelijkertijd is vastgelegd in de kaderlicentieovereenkomst (66) en in de productlicentieovereenkomst (67) die het IFP en Axens hebben gesloten en die op 1 januari 2001 in werking zijn getreden. In deze twee overeenkomsten is bepaald dat, als Axens kan aantonen dat zij in gebreke is gebleven vanwege de door het IFP geleverde prestaties, de financiële verantwoordelijkheid van het IFP beperkt zal blijven tot een percentage (68) van de bedragen die het IFP daadwerkelijk heeft geïncasseerd als pro rata-royalty voor een verkooptransactie die tot een klacht heeft geleid (productlicenties) en voor een eenheid waarvoor een sublicentie geldt, of voor een verkooptransactie in het kader van een sublicentie heeft plaatsgevonden waarvoor royalty's zijn geëist (kaderlicentie). Met andere woorden, de verantwoordelijkheid van het IFP kan nooit verder gaan dan 100 % van de ontvangen bedragen. Verder is in de kaderlicentie bepaald dat Axens zelf zorgt voor de financiële garanties die sublicentiehouders worden verleend op het gebied van technische prestaties van processen. Het IFP kan dus niet aansprakelijk worden gehouden voor de technische garanties die Axens haar klanten verleent.

(90) Bovendien zij erop gewezen dat in de licentiecontracten tussen Axens en haar klanten over en weer is bepaald dat de financiële verantwoordelijkheid van Axens in het algemeen beperkt blijft tot […] (*)% van de royalty's, uitgekeerd voor elke eenheid waarvoor royalty's zijn geëist. De aansprakelijkheid van het IFP staat geheel los van die van Axens wanneer om commerciële redenen de door deze laatste aan haar klant verleende garantie de door IFP verleende garantie blijkt te overtreffen. Hetzelfde beginsel geldt voor elke licentie die het IFP aan andere externe partijen dan zijn dochterondernemingen verleent.

(91) De Franse autoriteiten hebben hier ten slotte aan toegevoegd dat het IFP het beginsel hanteert dat het zijn aansprakelijkheid jegens zijn klanten (dochterondernemingen of klanten buiten de groep) beperkt wanneer het diensten voor rekening van deze laatsten levert (studies, onderzoeken op aanvraag, tests enz.). De door het IFP aanvaarde aansprakelijkheid bestaat uit een verbintenis om het verrichte werk te corrigeren. Op financieel gebied geldt het beginsel dat de aansprakelijkheid beperkt blijft tot […] (*)% van de daadwerkelijk ontvangen vergoeding, met een plafond dat in voorkomend geval tot […] (*)% kan reiken. Zo kan de klant die meent dat het IFP ondeugdelijk werk heeft afgeleverd, deze laatste nooit ertoe verplichten het werk onbeperkt overnieuw te doen.

6.2.2.2 De betrekkingen tussen Axens en haar leveranciers en haar financieringsvoorwaarden op de financiële markten

(92) De Franse autoriteiten verwerpen de bewering van UOP Limited dat Axens preferente voorwaarden geniet, zowel van de zijde van haar leveranciers als van de financiële markten, vanwege het beweerde geloof dat de onderneming over onbeperkte financiële middelen beschikt. Volgens Frankrijk draagt UOP Limited niet het minste bewijs aan voor deze bewering.

(93) De Franse autoriteiten zijn van oordeel dat de in overweging 84 beschreven regel dat de dochteronderneming geen enkel garantieverzoek bij het moederbedrijf doet, volstaat om de bewering van UOP Limited te ontkrachten.

(94) Wat betreft de leningsvoorwaarden op de financiële markten van Axens – en van die van Beicip-Franlab en Proserna – herinneren de Franse autoriteiten er bovendien aan dat zij bereid zijn de Commissie toe te zeggen dat bij elke transactie in elke financieringsovereenkomst wordt opgenomen dat „overeenkomstig het Franse recht (inzonderheid de noodzaak van een uitdrukkelijke machtiging van de wetgever voor elke garantie), voor de onderhavige financieringstransactie geen enkele garantie wordt verleend, van welke aard dan ook, die rechtstreeks of indirect van de Staat afkomstig is”. (69)

7 BEOORDELING

7.1 DE VRAAG OF ER SPRAKE IS VAN STEUN IN DE ZIN VAN ARTIKEL 107, LID 1, VWEU

(95) Artikel 107, lid 1, VWEU, luidt: „Behoudens de afwijkingen waarin de Verdragen voorzien, zijn steunmaatregelen van de staten of in welke vorm ook met staatsmiddelen bekostigd, die de mededinging door begunstiging van bepaalde ondernemingen of bepaalde producties vervalsen of dreigen te vervalsen, onverenigbaar met de interne markt, voor zover deze steun het handelsverkeer tussen de lidstaten ongunstig beïnvloedt.”

(96) Om in deze zaak het bestaan van staatssteun te kunnen aantonen, moet eerst worden nagegaan of met de maatregel van Frankrijk om het IFP op 7 juli 2006 de EPIC-rechtsvorm toe te kennen, er een beroep wordt gedaan op taatsmiddelen (7.1.1) om een onbeperkte overheidsgarantie voor economische activiteiten te verlenen (7.1.2). Aan de hand van de omvang van de dekking van deze staatgarantie en de aard van de gedekte activiteiten kan het toepassingsbereik van het onderhavige besluit worden vastgesteld (7.1.3). Vervolgens dient te worden onderzocht of de betrokken maatregel de IFP-groep (7.1.4) een selectief voordeel oplevert dat het handelsverkeer tussen lidstaten ongunstig kan beïnvloeden (7.1.5).

7.1.1 BEROEP OP STAATSMIDDELEN IN DE VORM VAN EEN ONBEPERKTE STAATSGARANTIE

(97) Gezien haar bijzondere structuur van economische groep in de zin van het mededingingsrecht, moet er rekening worden gehouden met de mogelijke gevolgen van de onbeperkte staatsgarantie die voortvloeit uit de EPIC-rechtsvorm van het IFP op alle entiteiten van de IFP-groep, dat wil zeggen op de overheidsinstelling zelf en op haar dochterondernemingen. Daarbij dienen twee fases te worden onderscheiden: — wat het IFP betreft, vloeit het effect van de onbeperkte staatsgarantie rechtstreeks voort uit de EPIC-rechtsvorm: het IFP is als publiekrechtelijke rechtspersoon namelijk niet onderworpen aan het gemene recht op het gebied van sanering en gerechtelijke liquidatie van bedrijven in moeilijkheden. Hierdoor zou de moedermaatschappij van de IFP-groep zijn economische activiteiten rechtstreeks onder betere voorwaarden kunnen verrichten dan andere marktdeelnemers die geen vergelijkbare bescherming genieten (7.1.1.1); — wat betreft de activiteiten die rechtstreeks worden verricht door de privaatrechtelijke dochterondernemingen van de IFP-groep, die zelf geheel vallen onder het gemene faillissementsrecht, blijkt het onmogelijk het overheidsbedrijf en daarmee de Staat rechtstreeks aan te spreken. Daarom moet, in het geval van ontoereikende activa van een dochteronderneming, worden onderzocht of de schuldeisers van Axens, Prosernat et Beicip-Franlab gebruik kunnen maken van een indirecte regeling die overeenkomt met een garantieregeling, op grond van een eventuele aansprakelijkheid van de moedermaatschappij voor haar dochterondernemingen (7.1.1.2).

7.1.1.1 Dekking van het IFP door een onbeperkte staatsgarantie vanwege zijn EPIC-rechtsvorm

(98) In voornoemd besluit betreffende steunmaatregel C 56/2007 heeft de Commissie geconcludeerd (70) dat de intrinsieke kenmerken van de rechtsvorm van de overheidsinstelling La Poste (71) en met name het bestaan van een garantie voor de voldoening van individuele schuldvorderingen en voor het voortbestaan van La Post of van haar verplichtingen, met zich brengen dat de Staat de rol van garantieverlener in laatste instantie speelt met betrekking tot de door de overheidsinstelling uitgeoefende economische activiteiten.

(99) In dit geval is de Commissie van oordeel dat de in voornoemd besluit betreffende steunmaatregel C 56/2007 gebruikte argumenten in hoofdzaak ook gelden voor de EPIC-rechtsvorm van het IFP en dat het ook voordeel put uit een bijzondere juridische situatie, zowel wat betreft de voldoening van schuldeisers als zijn voortbestaan in geval van insolventie. Ten aanzien van deze analyse verwijst de Commissie verder naar de argumenten die zij in deel 4.1 (Kwalificatie als steun) van voornoemd besluit betreffende steunmaatregel C 56/2007 heeft uitgewerkt.

A. Garantie voor de voldoening van individuele schuldvorderingen

(100) Eerst moet het argument van de Franse autoriteiten worden onderzocht dat a) het bestaan van een staatsgarantie ten gunste van EPIC's door de wetgeving of de rechtspraak wordt uitgesloten, b) alvorens aan te tonen dat, indien het IFP zich in een situatie van staking van betalingen bevindt, zijn schuldeisers van een gunstiger procedure zouden kunnen profiteren dan schuldeisers van ondernemingen die vallen onder het gemene recht.

a) Verwerping van de argumenten van de Franse autoriteiten

(101) In tegenstelling tot wat de Franse autoriteiten stellen, kan de Commissie concluderen dat in het Franse recht het bestaan van impliciete garanties wordt aanvaard, en meer in het bijzonder het bestaan van een staatsgarantie op grond van de rechtsvorm van établissement public (overheidsinstelling). De Commissie verwerpt de argumenten van de Franse autoriteiten om de volgende redenen.

(102) In de eerste plaats verwijst de Commissie, mutatis mutandis, naar de overwegingen 120 en 121 van voornoemd besluit betreffende steunmaatregel C 56/2007 wanneer de Franse autoriteiten stellen dat in geen enkele tekst en geen enkel besluit het beginsel is verankerd dat de Staat een dekking garandeert voor de schulden van EPIC's. De Commissie is juist van oordeel dat, hoewel er geen enkele tekst en geen enkel besluit is waarin een expliciete staatsgarantie ten voordele van EPIC's wordt bevestigd of uitgesloten, dit niet betekent dat een impliciete garantie kan worden uitgesloten.

(103) In de tweede plaats verwijst de Commissie, mutatis mutandis, naar de overwegingen 122, 123 en 124 van voornoemd besluit betreffende steunmaatregel C 56/2007 wanneer de Franse autoriteiten stellen dat de afwezigheid van garanties volgens de Franse autoriteiten blijkt uit rechtspraak, in het bijzonder uit het arrest-Société de l'hôtel d'Albe (72) en de arresten in de zaak-Campoloro (73). Wat de eerste zaak betreft, heeft het arrest-Société de l'hôtel d'Albe, zoals de deskundige van de Commissie in de zaak-La Poste heeft benadrukt, niet precies betrekking op de situatie waarin sprake kan zijn van een garantie (74). Wat betreft de tweede zaak (75) is de Commissie juist van oordeel dat deze aantoont dat de aansprakelijkheid van de Staat bij de tenuitvoerlegging van de procedure voor de invordering van schulden van overheidsinstellingen alle kenmerken van een garantiemechanisme vertoont.

(104) Ten derde oordeelt de Commissie dat het argument van de Franse autoriteiten als zou er sinds de inwerkingtreding van de LOLF (1 januari 2005) geen impliciete garantie gelden voor door EPIC's aangegane schulden, niet slaagt: a) De Commissie wijst erop dat de rechtsvorm van het IFP met ingang van 7 juli 2006 is gewijzigd, dus ná de inwerkingtreding van de LOLF. In dat geval hoeft de Commissie zich niet te buigen over de argumenten van de deskundige van de Franse autoriteiten in de zaak-La Poste aangaande schulden die vóór 1 januari 2005 zouden zijn gemaakt, ook al verwijzen de Franse autoriteiten er mutatis mutandis naar in hun opmerkingen. Immers, de schulden die vóór 1 januari 2005 door het IFP zijn aangegaan, zijn die van een établissement professionnel in de zin van wet nr. 43-612 van 17 november 1943, (en niet die van een privaatrechtelijke rechtspersoon) en konden op het moment dat ze aan de orde waren (76), dus niet zijn gedekt door de onbeperkte staatsgarantie op grond van de EPIC-rechtsvorm. b) De Commissie merkt echter op, zoals haar deskundige overigens al heeft aangegeven in de zaak-La Poste en zoals zij reeds heeft uiteengezet in overweging 130 van voornoemd besluit betreffende steunmaatregel C 56/2007 waarnaar zij mutatis mutandis verwijst, dat de werkingssfeer van de verplichting om de staatsgaranties in begrotingswetgeving te vermelden, beperkt blijft tot „de verlening” van dergelijke garanties; dat het feit van garantieverlening derhalve van toepassing is op de gevallen waarin de Staat door middel van een expliciete wilsuitdrukking besluit zijn garantie toe te kennen aan een orgaan of transactie; dat garanties die voortvloeien uit een rechtsvorm of een verplichting uit hoofde van rechtspraak en die als kenmerk hebben dat zij impliciet en automatisch zijn, dus niet vallen onder de werkingssfeer van de verplichting om garanties in begrotingswetgeving vast te leggen; dat deze tweede categorie niet voortvloeit uit een besluit van de Staat, maar uit het feit dat de Staat met een reeds bestaand juridisch kader te maken heeft waarvan de garantie slechts een gevolg is. (77) c) Hieruit concludeert de Commissie, net als in overweging 131 van besluit betreffende steunmaatregel C 56/2007 waarnaar zij mutatis mutandis verwijst, dat het op de LOLF gestoelde argument van de Franse autoriteiten niet overtuigend is en dat het feit dat in geen enkele begrotingswet wordt gesteld dat de Staat wegens de rechtsvorm van het IFP garant staat voor de onderneming, een dergelijke garantie niet uitsluit; dat de Commissie in ieder geval niet gebonden is aan de kwalificatie in het Franse recht van de maatregel als garantie, noch aan het feit dat het een garantie zou zijn waarop de LOLF van toepassing is; dat enkel de kwalificatie van deze maatregel op grond van het recht van de Europese Unie relevant is; dat er uit hoofde van dit recht sprake is van een impliciete garantie wanneer een lidstaat juridisch verplicht is een schuldvordering van een andere persoon te voldoen wanneer deze zelf niet bij machte is die in te lossen. (78)

(105) Ten vierde verwerpt de Commissie het argument van de Franse autoriteiten dat indien er voor EPIC's een staatsgarantie zou gelden, er bij elke vorming van een nieuwe EPIC (ook door middel van een omzetting van rechtsvorm) garantiemaatregelen zouden moeten worden getroffen om de rechten van schuldeisers die vóór deze wijziging zijn ontstaan, te waarborgen; evenzeer verwerpt zij het logische tegendeel (modus tollens) dat aangezien een dergelijk mechanisme nooit is ingevoerd (79), er geen enkele garantie ten gunste van het IFP zou bestaan: a) Zoals de deskundige van de Commissie in de zaak-La Poste heeft aangegeven, waaraan wordt herinnerd in overweging 133 van voornoemd besluit betreffende steunmaatregel C 56/2007 waarnaar de Commissie mutatis mutandis verwijst, is de Commissie van oordeel dat een dergelijke stelling getuigt van een te ruime uitlegging van de grondwettelijke bescherming van het eigendomsrecht. b) De Commissie wil erop wijzen, zoals zij trouwens al heeft gedaan in overweging 134 van voornoemd besluit betreffende steunmaatregel C 56/2007 waarnaar zij mutatis mutandis verwijst, dat er op grond van het eigendomsrecht evenmin een verplichting bestaat een specifieke maatregel te treffen om de rechten van schuldeisers te garanderen op het moment van omvorming van een EPIC tot een onderneming die is onderworpen aan gerechtelijke procedures inzake sanering en liquidatie onder toezicht van de rechter en dat het ontbreken van dergelijke maatregelen op zich geen aanwijzing vormt voor het ontbreken van een impliciete garantie. c) De Commissie voegt hieraan toe, zoals is uiteengezet in de overwegingen 135 en 136 van voornoemd besluit betreffende steunmaatregel C 56/2007 waarnaar zij mutatis mutandis verwijst, dat met het besluit van de Franse autoriteiten een expliciete garantie toe te kennen aan La Poste (80) toen zij in 1990 een met een EPIC gelijkgestelde rechtsvorm kreeg, niet is aangetoond dat zij niet reeds een impliciete garantie genoot.

(106) In de laatste plaats verwijst de Commissie naar het deel van dit besluit inzake de aansprakelijkheid van de Staat, alsmede naar deel 4.1.1 A b) 3) van voornoemd besluit betreffende steunmaatregel C 56/2007 wat betreft het door de Franse autoriteiten aangehaalde artikel van de heer Labetoulle (81), alsmede haar analyse van de rechtspraak in de zaak-Campoloro (82).

(107) In tegenstelling tot wat de Franse autoriteiten stellen – een dergelijke garantie wordt volgens hen door de teksten uitgesloten – merkt de Commissie op dat het bestaan van impliciete garanties die zijn gekoppeld aan de rechtsvorm van établissement public wordt bevestigd door een notitie van de Conseil d'État uit 1995 in de zaak-Crédit Lyonnais, waaruit het bestaan van een impliciete staatsgarantie blijkt, op grond van het enkele feit dat de organisatie een établissement public is. (83)

(108) Zoals uiteengezet in de overwegingen 142 tot en met 145 van voornoemd besluit betreffende steunmaatregel C 56/2007, waarnaar de Commissie mutatis mutandis verwijst, deelt de Commissie de interpretatie van de Franse autoriteiten niet dat deze zienswijze van de Conseil d'État niet kan worden getransponeerd naar het IFP. De Commissie benadrukt met name dat de Conseil d'État geenszins naar de taken van de instelling verwijst, noch naar de aanwezigheid of niet van een rekenplichtige ambtenaar bij de overheidsinstelling. De Franse autoriteiten lichten voorts niet toe waarom dit oordeel volgens hen enkel van toepassing is op overheidsinstellingen met een rekenplichtige ambtenaar. De Commissie verwerpt voorts de argumenten van de Franse autoriteiten dat deze zienswijze niet van toepassing is omdat deze dateert van vóór de LOLF en indruist tegen de latere rechtspraak van de Conseil d'État. De Commissie heeft in overweging 104, alsmede in voornoemd besluit betreffende steunmaatregel C 56/2007 eraan herinnerd dat de LOLF geen belemmering vormt voor het bestaan van een impliciete staatgarantie ten gunste van het IFP.

(109) Ten slotte, en zoals aangegeven in de overwegingen 146 en 147 van voornoemd besluit betreffende steunmaatregel C 56/2007 waarnaar de Commissie mutatis mutandis verwijst, neemt zij kennis van de notitie van de minister van Economie, Financiën en Industrie van 22 juli 2003, betreffende „de inventarisatie van maatregelen voor impliciete of expliciete staatsgarantie”, waaruit het bestaan blijkt van impliciete garanties die voortvloeien uit wettelijke of bestuursrechtelijke bepalingen die „financiële gevolgen voor de Staat met zich brengen en inhouden”. Uit deze notitie blijkt dat een staatsgarantie uit zeer uiteenlopende rechtshandelingen kan voortvloeien (84) en dat door de oprichting van een overheidsinstelling een impliciete staatgarantie ten gunste van de schuldeisers kan ontstaan (85).

b) Schuldeisers van het IFP hebben de garantie dat hun vorderingen worden voldaan

(110) In navolging van het betoog in deel 4.1.1. A b) van voornoemd besluit betreffende steunmaatregel C 56/2007, waarnaar de Commissie mutatis mutandis verwijst, wil de Commissie thans aantonen dat bij staking van betalingen van het IFP, de schuldeisers in een gunstiger situatie terecht zullen komen dan de schuldeisers van een onderneming die is onderworpen aan het handelsrecht.

(111) Ten eerste zijn, aangezien het hier een établissement public betreft, de gebruikelijke belemmeringen voor de inlossing van een schuldvordering van een privaatrechtelijk orgaan hier niet van toepassing. Op grond van uitgebreider beschreven gegevens in de overwegingen 150 tot en met 154 van voornoemd besluit betreffende steunmaatregel C 56/2007 waarnaar zij mutatis mutandis verwijst, concludeert de Commissie op dit eerste punt dat: — in tegenstelling tot de schuldeisers van bedrijven die zijn onderworpen aan het handelsrecht, de schuldeisers van het IFP niet het risico lopen dat hun schuldvordering na afloop van een gerechtelijke liquidatieprocedure geheel of gedeeltelijk tenietgaat (aangezien het gemene recht inzake sanering en gerechtelijke liquidatie van ondernemingen in moeilijkheden niet op het IFP van toepassing is); — de rechtspersoonlijkheid van het IFP geen belemmering vormt voor een staatsgarantie ten gunste van het IFP; — bij gebreke van een expliciete beperking van de aansprakelijkheid van de Staat ten aanzien van het IFP, schuldeisers van het IFP een gegrond beroep kunnen doen op het beginsel dat de Staat instaat voor de schulden van het IFP, hoewel het IFP rechtspersoonlijkheid heeft.

(112) Ten tweede, en om in de overwegingen 113 tot en met 117 uiteengezette redenen, is bij invordering van schulden van overheidsinstellingen die gerechtelijk zijn veroordeeld, de procedure die door de wet van 16 juli 1980 (en door diverse uitvoeringsbepalingen (86)) is ingesteld gunstiger voor de schuldeisers van het IFP dan de gerechtelijke procedures krachtens het gemene recht, aangezien zij niet kan leiden tot het tenietgaan van de vordering jegens het IFP.

(113) Overeenkomstig de in de overwegingen 157 tot en met 161 van voornoemd besluit betreffende steunmaatregel C 56/2007 uiteengezette analyse waarnaar zij mutatis mutandis verwijst, merkt de Commissie in de eerste plaats op dat volgens de wet van 1980 (87) en de uitvoeringsmaatregelen daarvan (88), de Staat de bevoegde autoriteit is om de schulden van overheidsinstellingen in te vorderen en over belangrijke voorrechten beschikt: betalingsopdracht ambtshalve en de vrijmaking van voldoende middelen.

(114) In navolging van de redenen die in de overwegingen 162 tot en met 168 van voornoemd besluit betreffende steunmaatregel C 56/2007 zijn uiteengezet, waarnaar de Commissie mutatis mutandis verwijst, is zij van oordeel dat de specifieke procedure zoals gedefinieerd in de wet van 16 juli 1980 en de uitvoeringsbepalingen daarvan enkel een procedure vormen voor het voldoen van schuldvorderingen, met uitsluiting van een liquidatieprocedure en dat wanneer deze procedure is toegepast, de schuldvordering niet tenietgaat, terwijl na toepassing van de liquidatieprocedure met het slotvonnis wegens ontoereikende activa zonder sanctie schuldeisers het recht wordt ontzegd om verdere gerechtelijke stappen te nemen. De Commissie merkt ook op dat de wet van 16 juli 1980 en de uitvoeringsbepalingen daarvan de veronderstelling bij schuldeisers wekken dat er altijd de nodige middelen zijn of zullen zijn om de schuldvordering te voldoen die zij op de publiekrechtelijke entiteit hebben, doordat de betalingsopdracht tot een later tijdstip kan worden uitgesteld en de situatie van staking van betaling op geen enkel moment een reële mogelijkheid is. Deze twee aspecten brengen haar tot het oordeel dat een kastekort in voorkomend geval door de Staat wordt opgevangen of slechts tijdelijk is. Daarentegen biedt geen enkele liquidatieprocedure de mogelijkheid dat een externe partij aansprakelijk kan worden gesteld voor de schulden van de insolvente persoon, behalve uiteraard wanneer het gaat om garantieverschaffing.

(115) Overeenkomstig de in de overwegingen 170 tot en met 180 van voornoemd besluit betreffende steunmaatregel C 56/2007, waarnaar zij mutatis mutandis verwijst, is de Commissie van oordeel dat volgens Franse rechtsteksten de Staat gemachtigd is en zelfs wordt aangespoord om overheidsinstellingen, wanneer deze kampen met een kastekort, dotaties te geven - in plaats van bankkredieten -, deze dotaties kunnen de „aanvullende middelen” vormen zoals bedoeld in de wet van 16 juli 1980. Tevens is zij van oordeel dat deze teksten bij schuldeisers bekend zijn. Zij mogen dus met reden aannemen dat de toezichthoudende overheid de nodige middelen zal kunnen vrijmaken om hun vordering te voldoen. De Commissie acht het derhalve weinig waarschijnlijk dat de schuldeiser zijn vordering niet voldaan zal krijgen krachtens de procedures van de wet van 16 juli 1980.

(116) Maar in tegenstelling tot wat zij in voornoemd besluit betreffende steunmaatregel C 56/2007 ten aanzien van La Poste had geconcludeerd, stelt de Commissie dat in dit geval het IFP vrij aanzienlijke eigen middelen kan inzetten, omdat, zoals de Franse autoriteiten in overweging 44 hebben uiteengezet, de liquide middelen en beleggingen (150,3 miljoen EUR) eind 2007 ongeveer vijf keer zo veel bedroegen als de leningen en financiële verplichtingen (25,2 miljoen EUR). De Commissie erkent dus dat, gezien de huidige financiële staat van het IFP, het weinig waarschijnlijk lijkt dat het IFP in de nabije toekomst door een tekort aan eigen middelen zijn schulden niet zal kunnen voldoen en dat de Staat vervolgens genoodzaakt zal zijn in te grijpen.

(117) Hoewel op dit moment weinig waarschijnlijk, is een situatie van ontoereikende activa van het IFP op lange termijn wel degelijk denkbaar. Doordat het in dat geval onmogelijk is om middelen in te zetten door de overdracht van activa, zal er een beroep moeten worden gedaan op andere garantiemechanismen (zoals voorschotten en het aansprakelijk stellen van de Staat). Voorts kunnen er, na afkondiging door de wetgever van een regeling ter bescherming van activa, geschillen over aansprakelijkheid buiten schuld van de Staat ontstaan, in geval van betalingsverzuiming door het IFP. (89) Op dit punt neemt de Commissie nota van het argument van de Franse autoriteiten (90) dat wanneer de Staat activa van een overheidsinstelling als „onontbeerlijk” voor de uitoefening van overheidstaken beschouwt en zich dus teweer stelt tegen de overdracht daarvan, de Staat daarom nog door niet door middel van garantiemechanismen gehouden is om schuldeisers te vergoeden. De Commissie merkt echter op dat de Franse autoriteiten hebben erkend (ook al spreken zij tegen dat het IFP er voordeel uit kan putten) dat de vertegenwoordiger van de Staat gebonden is aan de eis van continuïteit van de openbare dienstverlening bij de uitvoering van de procedure die door de wet van 16 juli 1980 (91) is ingesteld. De Commissie is bovendien van oordeel dat door een dergelijke keuze van de overheid om uit hoofde van handhaving van openbare dienstverlening niet over te gaan tot de overdracht van activa, de Staat buiten schuld aansprakelijk kan worden gesteld wegens inbreuk op het beginsel van gelijkheid voor overheidslasten.

(118) Ten derde is de Commissie, om de redenen die reeds zijn uiteengezet in de overwegingen 185 tot en met 226 van voornoemd besluit betreffende steunmaatregel C 56/2007 waarnaar zij mutatis mutandis verwijst, van oordeel dat in het weinig waarschijnlijke geval dat de schuldeiser niet kan worden vergoed aan de hand van de procedure die in de wet van 1980 is vastgelegd, de voor de schuldeiser resterende beroepsmogelijkheden om de Staat aansprakelijk te stellen, de kenmerken vertonen van een garantiemechanisme.

(119) Hoewel de Franse autoriteiten menen dat de Staat in beginsel niet aansprakelijk kan worden gesteld – of dit nu wel of niet buiten schuld is (92) –, erkennen zij dat wanneer de vertegenwoordiger van de Staat gebonden is aan de eis van de continuïteit van de openbare dienstverlening bij de tenuitvoerlegging van de procedure die in de wet van 1980 is vastgelegd, het mogelijk is dat de rechter opdraagt de schuldeiser schadeloos te stellen. De Franse autoriteiten menen evenwel dat hieruit voor de schuldeiser geen enkel voordeel voortvloeit, omdat zijn schadeloosstelling te vergelijken zou zijn met de schadeloosstelling die hij zou hebben gekregen indien het gemene recht van toepassing was geweest. Wat dat betreft wijst de Commissie op bepaalde kenmerken van het bijzondere recht dat uit hoofde van de wet van 1980 is ingesteld: krachtens het gemene recht inzake gerechtelijke liquidatie krijgen de schuldeisers, met name concurrente schuldeisers, in principe niet hun volledige vorderingen voldaan, en meestal worden de schulden van een bedrijf in liquidatie niet door een derde betaald.

(120) De Fran