MEMORANDUM VAN HET RAADGEVEND COMITÉ VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAP VOOR KOLEN EN STAAL over de toekomst van de financiële activiteiten van de EGKS (94/C 116/05)

(Unaniem goedgekeurd tijdens de 312e zitting van 24 maart 1994)

1. Sedert het memorandum van het Raadgevend Comité van 20 november 1992 is er door de bevoegde Europese instellingen een aantal documenten over de toekomst van het EGKS-Verdrag gepubliceerd, met name:

- een mededeling van de Commissie aan de Raad over de toekomst van het EGKS-Verdrag - Financiële activiteiten (Doc. SEC(92) 1889 def. van 18 november 1992);

- de conclusies van de Raad van 24 november 1992: EGKS-Verdrag en financiële activiteiten;

- een mededeling van de Commissie aan de Raad met betrekking tot de activiteiten op het gebied van de opgenomen en verstrekte leningen (Doc. COM(93) 512 def. van 20 oktober 1993);

- een werkdocument van de Commissie ter actualisering van de mededeling aan de Raad van 18 november 1992 over de toekomst van het EGKS-Verdrag: Financiële activiteiten (Doc. SEC(93) 1596 def. van 20 oktober 1993);

- de op 15 december 1993 door het Europees Parlement goedgekeurde resolutie over het ontwerp van de operationele begroting van de EGKS voor 1994.

2. Hoewel het Raadgevend Comité zich reeds herhaaldelijk heeft uitgesproken over de hier volgende punten (met name in zijn memorandum van 20 november 1992 (1) en in zijn resolutie van 17 december 1993 betreffende bepaalde aspecten van de financiele activiteiten van het EGKS-Verdrag (2)), heeft het Raadgevend Comité het noodzakelijk geacht, zich nader te buigen over de meest recente koerslijnen van de Commissie met betrekking tot:

- de overdracht van bepaalde leningsactiviteiten van de EGKS naar de EIB;

- de financiering van de met de herstructurering van de ijzer- en staal- en van de kolenindustrie samenhangende maatregelen;

- de financiering van de onderzoeksactiviteiten van de EGKS.

Bovendien behoudt het Comité, dat belang hecht aan een juist evenwicht tussen "phasing-out" en "phasing-in" onder alle aspecten, zich het recht voor, binnenkort terug te komen op de in de beide eerste hoofdstukken van zijn memorandum van 20 november 1992 aangesneden onderwerpen: Specifieke verantwoordelijkheden van de Commissie op het gebied van kolen en staal - Overheidssteun.

3. Het Comité wil er in de eerste plaats op wijzen, dat zij steeds het standpunt heeft ingenomen dat de EGKS-reserves in de allereerste plaats moeten worden gebruikt ten gunste van de ondernemingen en hun werknemers die, sedert 1952, het grootste gedeelte van de middelen hebben verschaft die de vorming ervan mogelijk hebben gemaakt.

In deze zin moet de overdracht van bepaalde activiteiten van de EGKS op het gebied van de opgenomen en verstrekte leningen het mogelijk maken, zo spoedig mogelijk een maximum aan reserves vrij te maken, hetgeen gezien de huidige situatie van de kolen- en staalindustrie meer dan ooit noodzakelijk is,

- ten einde deze met voorrang toe te wijzen aan het proces van de herstructurering van de kolen- en staalindustrie en van de vermindering van de sociale en industriële lasten van deze sector,

- waarbij de voorwaarden moeten worden geschapen voor een verdere verlaging van het heffingspercentage.

4. Vergelijking van de opeenvolgende, door de Commissie gepubliceerde documenten toont aan dat haar beleidslijnen, in de tijd van één jaar, een fundamentele wijziging hebben ondergaan:

In haar mededeling van 18 november 1992 kondigde de Commissie als mogelijk aan:

- de inkrimping, met ingang van 1993, van de leningsactiviteiten van de EGKS en de overname hiervan door de EIB;

- de financiering door het EFRO, vanaf 1998, van de rentesubsidies op omschakelingsleningen;

- de overname door het Europees Sociaal Fonds, met ingang van 1994, van een gedeelte van de steun voor de wederaanpassing uit hoofde van de doelstellingen van dit fonds;

- de integratie, in twee fasen, vanaf 1994, van het EGKS-onderzoek in het 4e en 5e kaderprogramma voor onderzoek van de EG.

Het illustratieve schema dat bij deze mededeling was gevoegd voorzag, voor de komende vijf jaren - 1993 tot en met 1997 -, in een vermindering van de reserves met 373 miljoen ecu, waarvan in hoofdzaak 160 miljoen uit hoofde van de omschakelingsleningen en 187 miljoen uit hoofde van de leningen voor investeringen ter bevordering van het verbruik van EGKS-produkten.

In haar documenten SEC(93) 1596 en COM(93) 512 van 20 oktober 1993, voorziet de Commissie niet meer in een vrijmaking van reserves vóór 1997.

Deze opschorting vloeit niet alleen voort uit het feit dat de Commissie een gedeelte van de EGKS-reserves wenst te besteden aan de garantie op de leningen die zij voornemens is toe te kennen om bij te dragen aan de herstructurering van de Europese ijzer- en staalindustrie, maar tevens en vooral omdat zij:

- uitgaat van het principe dat de overdracht aan de EIB slechts betrekking kan hebben op de nieuwe leningsaanvragen;

- in de naaste toekomst deze overdracht uitsluitend voor de "verbruiksleningen" ten behoeve van investeringen in grote infrastructuren wil laten gelden;

- de overdracht van de omschakelingsleningen tot 1996 wenst uit te stellen;

- bepaalde leningen - "verbruik" en "EGKS-faciliteit" - ten belope van 200 miljoen ecu voor de landen in Midden- en Oost-Europa van de overdracht uitsluit.

5. Het Raadgevend Comité

5.1. is het uiteraard met de Commissie eens wanneer deze een gedeelte van de financiële middelen van de EGKS wenst toe te wijzen aan de voorfinanciering van de vrijwillige herstructureringsmechanismen van de ijzer- en staalindustrie (die echter, volgens haar eigen cijfers, ten hoogste een vijfde van alle nog toe te kennen EGKS-leningen vertegenwoordigt);

5.2. maar is van mening dat zij, vroeger dan zij voornemens is, de zogenaamde "verbruiksleningen" en de omschakelingsleningen aan de EIB moet overdragen, hetgeen trouwens strookt met de taak van deze instelling, zoals omschreven in artikel 198 E van het Verdrag betreffende de Europese Unie.

Tegelijk met de overdracht van de activiteit op het gebied van de EGKS-omschakelingsleningen aan de EIB, lijkt een systematische gebruikmaking van de door het EFRO geboden mogelijkheden uitvoerbaar.

Bovendien zou de steun in de vorm van rentesubsidies voor omschakelingsleningen, die thans uit de EGKS-begroting wordt gefinancierd, kunnen worden overgedragen naar de algemene begroting, zoals ook voor het tijdelijke mechanisme ten gunste van het MKB is besloten.

Op dit punt steunt het Comité de door het Europees Parlement in zijn resolutie van 15 december 1993 geformuleerd verzoek;

5.3. dringt er meer in het bijzonder op aan dat de diensten van de Commissie met ingang van heden geen in deze categorieën (omschakelingsleningen en "verbruiksleningen") vallende EGKS-leningen meer toekennen, die van algemeen belang zijn, en het aan de EIB overlaten, de bij hun ingediende leningaanvragen te onderzoeken op basis van haar eigen criteria;

5.4. verzoekt, de mogelijkheid van een rechtstreeks beroep op de EG-garantie voor leningen die in de onder 5.3 genoemde categorieën vallen en die reeds zijn toegekend, diepgaander en onverwijld te onderzoeken;

5.5. is van mening dat de Commissie haar standpunt inzake de leningen aan de Midden- en Oosteuropese landen dient te herzien, aangezien deze, zoals de ondervinding heeft uitgewezen, volgens het Comité eerder thuishoren bij de algemene financiële instrumenten van de Europese Unie of van de EBWO;

5.6. vraagt, de diensten van de Commissie een studie te laten maken van de toekomst van het sociale-woningbouwbeleid van de EGKS, waaraan het Comité groot belang hecht, alsmede van de financiële gevolgen van dit beleid;

5.7. verzoekt de Commissie hem alle noodzakelijke inlichtingen te verschaffen over de stand van de reserves, alsmede over de aan de niet in de balans opgenomen verbintenissen verbonden risico's, en tevens aan te geven welke financiële verplichtingen hieruit voor het Garantiefonds zouden kunnen voortvloeien.

6. Sociale maatregelen

Het Comité dringt er bij de Commissie op aan, zo spoedig mogelijk uiteen te zetten op welke wijze het Europees Sociaal Fonds en de algemene begroting kunnen bijdragen aan de financiering van de sociale componenten staal en kolen, die overigens aanzienlijk moeten worden verhoogd, aangezien de aanvankelijke schattingen van de sociale gevolgen van de herstructureringen in de staal- en kolensector thans ver zijn overschreden.

7. Financiering van het onderzoek

Het Raadgevend Comité

7.1. verlangt dat de bepalingen voor de organisatie van zowel het technische als het sociale EGKS-onderzoek, zoals die in de loop van veertig jaar communautaire praktijk met succes zijn toegepast, worden gehandhaafd;

7.2. is van oordeel dat er, in tegenstelling tot de bezuinigingen op de financiering hiervan in de begroting van 1994, tot aan de afloop van het Verdrag voldoende middelen dienen te worden toegewezen aan het EGKS-onderzoek, ten einde de overgang van het EGKS-beheer naar dat van de EG naar wens te doen verlopen;

7.3. wenst dat de Commissie zo snel mogelijk vaststelt, welke de reële mogelijkheden zijn voor de opname van de onderzoeksactiviteiten van de EGKS in de algemene onderzoeksprogramma's van de EG.

8. Conclusies

In het algemeen is het Comité van mening dat de financiële middelen van de EGKS, tot de afloop van het Verdrag, moeten worden geconcentreerd op de dringende en prioritaire behoeften van de kolen- en staalindustrie, aangezien de Commissie zelf bij deze sectoren aandringt op fundamentele structurele aanpassingen.

Deze concentratie van de financiële middelen van de EGKS is slechts mogelijk, indien de overdracht van de activiteit op het gebied van de opgenomen en verstrekte leningen sneller verloopt en grootschaliger is dan die, welke op het ogenblik door de Commissie wordt gepland en wanneer tegelijkertijd (eveneens met meer spoed en op grotere schaal) de kolen- en staalindustrie wordt opgenomen in de financiële verantwoordelijkheidssfeer van de Europese Unie en van haar intersectoriële instrumenten.

Het Raadgevend Comité onderstreept het gerechtvaardigde karakter van een dergelijke insertie, die de kolen- en staalindustrie gelijk zal stellen met de andere economische activiteiten van de Europese Unie. Naar zijn mening zou deze zo spoedig mogelijk tot stand moeten worden gebracht en wel met voorrang, door middel van de toekenning van de EG-garantie voor leningen van algemeen belang.

(1) PB nr. C 14 van 20. 1. 1993, blz. 5.

(2) PB nr. C 8 van 12. 1. 1994, blz. 3.