Advies van de Raad

van 20 januari 2004

over het geactualiseerde stabiliteitsprogramma van Finland voor de periode 2003-2007

(2004/C 29/01)

DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE,

Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap,

Gelet op Verordening (EG) nr. 1466/97 van de Raad van 7 juli 1997 over versterking van het toezicht op begrotingssituaties en het toezicht op en de coördinatie van het economisch beleid(1), en met name op artikel 5, lid 3,

Gezien de aanbeveling van de Commissie,

Na raadpleging van het Economisch en Financieel Comité,

BRENGT HET VOLGENDE ADVIES UIT:

Op 20 januari 2004 heeft de Raad het geactualiseerde stabiliteitsprogramma van Finland voor de periode 2003-2007 onderzocht. Dit programma voldoet aan de gegevensvereisten van de herziene "gedragscode" voor de inhoud en de vorm van de stabiliteits- en convergentieprogramma's.

De begrotingsstrategie die aan het geactualiseerde programma ten grondslag ligt, is erop gericht de uitgaven als percentage van het BBP gedurende de gehele programmaperiode constant te houden, terwijl de ontvangstenquote na een tijdelijke daling in 2004 naar het einde van de programmaperiode toe wederom een geleidelijke opwaartse tendens zou gaan vertonen. Doel van de begrotingsstrategie van de regering is de centrale overheidsfinanciën tegen 2007 in evenwicht te brengen, maar volgens het programma zal deze doelstelling in het licht van de huidige prognoses voor de middellange termijn niet worden gehaald.

In het macro-economische scenario dat in het geactualiseerde stabiliteitsprogramma van 2003 wordt geschetst, wordt ervan uitgegaan dat de economische activiteit zal aantrekken van 1,4 % in 2003 tot 2,7 % in 2004, hetgeen lijkt te worden bevestigd door de meest recente gegevens. Daarna zal de BBP-groei naar verwachting zijn trendmatige tempo bereiken en tussen 2005 en 2007 gemiddeld 2,5 % belopen. De werkgelegenheid is in 2003 met 0,2 % afgenomen, maar zal in de periode 2004-2007 met naar schatting gemiddeld 0,3 % toenemen. Verwacht wordt dat de inflatie geleidelijk zal oplopen van 1,0 % in 2003 tot 1,8 % in 2007. De voorspellingen voor de korte termijn sluiten nauw aan bij de najaarsprognoses 2003 van de Commissie. Gezien de gunstige externe factoren waarvan wordt uitgegaan, moet de verwachte stabilisatie van de BBP-groei in de latere jaren van het programma als een nogal voorzichtige prognose worden aangemerkt.

In het programma wordt voorspeld dat het begrotingsoverschot aanzienlijk zal afnemen, namelijk van 4,2 % van het BBP in 2002 tot 2,3 % in 2003 en minder dan 2 % in 2004(2). In de latere programmajaren dient conform de nieuwe uitgavenplafonds wederom een overschot van 2 % of meer te worden geboekt. Niet alleen de centrale overheid, maar in mindere mate ook de lagere overheden zijn verantwoordelijk voor de trendmatige verzwakking van de financiële situatie tussen 2003-2007, terwijl de sociale-verzekeringsinstellingen zorgen voor een overschot op het niveau van de overheid als geheel. De verwachte daling van het conjunctuurgezuiverde begrotingsoverschot met 0,6 procentpunt van het BBP tussen 2003-2005 is deels te wijten aan verlagingen van de directe (inkomsten) en indirecte (alcohol) belastingen en de geringere opbrengst van de vennootschapsbelasting. Verwacht wordt dat het voor conjunctuurinvloeden gecorrigeerde overschot afneemt van 4,3 % van het BBP in 2002 tot 3,0 % in 2003, en in 2004 verder terugloopt tot 2,4 %. In 2005 en daarna zal het conjunctuurgezuiverde overschot zich stabiliseren op ruim 2 % van het BBP. Deze prognoses stemmen grotendeels overeen met de door de Commissie berekende conjunctuurgezuiverde begrotingssaldi. De schuldquote is in 2002 weliswaar hoger uitgekomen dan verwacht, maar zal toch in een bescheiden tempo blijven dalen van 45,1 % van het BBP in 2003 tot 44,6 % van het BBP in 2007.

Ondanks de verwachte aanhoudende kleine tekorten bij de centrale overheid en de lagere overheden biedt de in het programma vastgelegde begrotingsstrategie gericht op het boeken van comfortabele begrotingsoverschotten een voldoende veiligheidsmarge om te voorkomen dat bij normale conjunctuurschommelingen de referentiewaarde van 3 % van het BBP wordt overschreden.

De daling van het begrotingsoverschot is hoofdzakelijk het gevolg van het feit dat de inkomstenbelastingen tussen 2000 en 2004 sterker worden verlaagd dan oorspronkelijk was gepland, en dat de discretionaire uitgaven van de centrale overheid in 2001-2003 hoger uitvallen dan was voorzien. Dankzij de eerder geboekte hoge overschotten is enige extra begrotingsruimte ontstaan, zodat op grond van plausibele macro-economische en budgettaire hypothesen mag worden aangenomen dat de middellangetermijndoelstelling van het stabiliteits- en groeipact, een begroting die vrijwel in evenwicht is of een overschot vertoont, gedurende de gehele programmaperiode kan worden gehaald. De in het verleden waargenomen tendens om de meerjarige uitgavenplafonds te overschrijden, is echter niet zonder risico voor de begrotingsstrategie van de regering. De door de nieuwe regering vastgestelde meerjarige uitgavenplafonds, die nu bindend zijn, zouden derhalve moeten helpen de uitgaven onder controle te houden.

In het stabiliteitsprogramma wordt de nodige aandacht besteed aan de houdbaarheid van de overheidsfinanciën. Op basis van het huidige beleid lijken de openbare financiën een voldoende stevige basis te bieden om de budgettaire kosten van de vergrijzing op te vangen, dankzij de aanhoudende begrotingsoverschotten en de hervorming van het pensioenstelsel, dat in hoge mate op kapitaaldekking berust. De houdbaarheid zal ook in de hand worden gewerkt door de geplande en lopende hervormingen die erop gericht zijn de arbeidsparticipatie te vergroten. De Finse autoriteiten dienen deze hervormingen voort te zetten volgens het tijdschema dat in het stabiliteitsprogramma is vermeld.

Met de recente belastingverlagingen en een aantal andere geplande maatregelen wordt niet alleen beoogd de werkgelegenheid en de schepping van arbeidsplaatsen te stimuleren, maar ook de aan de toenemende internationale mobiliteit van de productiefactoren (arbeid en kapitaal) te wijten uitholling van de belastinggrondslag tegen te gaan. Teneinde te voorkomen dat de tijdens het afgelopen decennium geleverde inspanningen om de houdbaarheid van de openbare financiën te waarborgen tevergeefs zijn geweest, is het des te belangrijker dat de nieuwe uitgavenplafonds strikt in acht worden genomen.

Het in het geactualiseerde programma geschetste economisch beleid strookt grotendeels met de globale richtsnoeren voor het economisch beleid, met name die welke implicaties voor de begroting hebben, waarin Finland onder meer werd aanbevolen meerjarige uitgavenplafonds vast te stellen en de hoge structurele werkloosheid terug te dringen.

(1) PB L 209 van 2.8.1997.

(2) Met uitzondering van 2002 zijn de begrotingsoverschotten voor de gehele programmaperiode neerwaarts herzien.