BIJLAGE

AANVRAAG TOT GOEDKEURING VAN EEN NIET-MINIMALE WIJZIGING VAN HET PRODUCTDOSSIER INZAKE BESCHERMDE OORSPRONGSBENAMINGEN/BESCHERMDE GEOGRAFISCHE AANDUIDINGEN

Aanvraag tot goedkeuring van een wijziging overeenkomstig artikel 53, lid 2, eerste alinea, van Verordening (EU) nr. 1151/2012

„Liquirizia di Calabria”

EU-nr.: PDO-IT-00644-AM02 — 10.5.2018

BOB ( X ) BGA ( )

1. Aanvragende groepering en rechtmatig belang

Consorzio di tutela della Liquirizia di Calabria DOP Corso Luigi Fera, 79 87100 Cosenza ITALIË liquiriziadicalabria.dop@pecimpresa.it

Het bovenstaande consortium is gerechtigd een wijzigingsaanvraag in te dienen overeenkomstig artikel 13, lid 1, van Decreet nr. 12511 van het ministerie van Landbouw-, Voedsel- en Bosbouwbeleid van 14 oktober 2013.

2. Lidstaat of derde land

Italië

3. Rubriek van het productdossier waarop de wijziging/en betrekking heeft/hebben

— ☐ Naam van het product — ☒ Beschrijving van het product — ☐ Geografisch gebied — ☐ Bewijs van oorsprong — ☒ Werkwijze voor het verkrijgen van het product — ☐ Verband — ☐ Etikettering — ☒ Overige: [controle-instantie; juridische aanpassingen]

4. Aard van de wijziging(en)

— ☒ Wijziging van een productdossier van een geregistreerde BOB of BGA die overeenkomstig artikel 53, lid 2, derde alinea, van Verordening (EU) nr. 1151/2012 niet als minimaal kan worden beschouwd. — ☐ Wijziging van een productdossier van een geregistreerde BOB of BGA waarvoor geen enig document (of gelijkwaardig document) is bekendgemaakt, die overeenkomstig artikel 53, lid 2, derde alinea, van Verordening (EU) nr. 1151/2012 niet als minimaal kan worden beschouwd.

5. Wijziging(en)

Beschrijving van het product

Punt 2 van het productdossier en punt 3.2 van het enig document

— Voor de categorie „verse wortel” worden de volgende kenmerken: „— het vochtgehalte bedraagt 48 % à 52 %” „— het glycyrrizinegehalte ligt tussen 0,60 % en 1,40 %” vervangen door: „— vochtgehalte ≤ 52 %” „— glycyrrizinegehalte ≤ 1,40 %”

Door deze wijziging kan „Liquirizia di Calabria” BOB van de categorie „verse wortel” in de handel worden gebracht met een vochtgehalte en een glycyrrizinegehalte die lager liggen dan de voorheen voorgeschreven minimumwaarden.

De wijziging van de waarden voor het vochtgehalte voor de categorie „verse wortel” houdt verband met het onbestendige klimaat, dat ook gevolgen heeft voor het vochtgehalte van de zoethoutwortel op het moment van de oogst. Het werd dan ook passend geacht het minimale vochtgehalte te schrappen, maar wel het maximaal toegestane vochtgehalte te handhaven.

Door de wijziging van het glycyrrizinegehalte kan „Liquirizia di Calabria” BOB van de categorie „verse wortel” in de handel worden gebracht met een glycyrrizinegehalte van minder dan 0,60 %. Deze wijziging respecteert het specifieke karakter van het product, dat zich op de markt onderscheidt van in andere regio’s geteelde wortels door zijn lagere glycyrrizinegehalte.

— Voor de categorie „gedroogde wortel” worden de volgende kenmerken: „— het vochtgehalte bedraagt 6 % à 12 %” „— het glycyrrizinegehalte ligt tussen 1,2 % en 2,4 %” vervangen door: „— vochtgehalte ≤ 12 %” „— glycyrrizinegehalte ≤ 5 % op de droge stof”

Door deze wijziging kan „Liquirizia di Calabria” BOB van de categorie „gedroogde wortel” in de handel worden gebracht met een vochtgehalte dat lager ligt dan de voorheen voorgeschreven minimumwaarde en wordt de huidige marge voor het glycyrrizinegehalte vervangen door een enkele maximaal toegestane waarde, die wordt uitgedrukt ten opzichte van de droge stof.

De aanvraag tot wijziging van de parameter inzake vochtgehalte berust op het feit dat de waarden voor de gedroogde zoethoutwortel nauw verband houden met het milieu, de werkwijze en de verpakkings- en opslagmethoden. Bijgevolg leidt een verplichting inzake minimaal vochtgehalte tot een ongerechtvaardigde beperking van het productiesysteem van „Liquirizia di Calabria”.

De aanvraag tot wijziging van de parameter voor het glycyrrizinegehalte is noodzakelijk met het oog op de samenhang met de gegevens voor „verse wortels”. Uit onderzoek is immers gebleken dat de glycyrrizinewaarde die in het huidige productdossier is opgenomen voor gedroogde wortels, niet in overeenstemming is met de voorgeschreven waarden voor verse wortels. Het gaat dus om een correctie van een fout om ervoor te zorgen dat de gegevens in het productdossier kloppen.

De invoering van een enkele maximaal toelaatbare waarde voor glycyrrizine en de verhoging van die waarde hebben geen invloed op de gegevens in het enig document over de specificiteit van het product die geleid hebben tot de registratie van de naam „Liquirizia di Calabria”. In elk geval blijft de maximumwaarde voor het glycyrrizinegehalte van de wortel op zich (waarvan nadien de gedroogde wortel voortkomt) in overeenstemming met de huidige waarde van 1,40 %, die ongewijzigd is gebleven.

— Voor de categorie „wortelextract” worden de volgende kenmerken: „— het glycyrrizinegehalte ligt tussen 3 % en 6 %” vervangen door: „— glycyrrizinegehalte ≤ 6 % op de droge stof”

Deze wijziging, waarbij ook wordt verduidelijkt dat de waarde wordt uitgedrukt ten opzichte van de droge stof, houdt rekening met de resultaten van een recente studie in het kader van een project dat is gefinancierd door het ministerie van Onderzoek en de universiteit met middelen van het programma PON R&C 2007-2013, waarbij gegevens over de voorbije 17 jaar in aanmerking zijn genomen. Uit die studie is gebleken dat de concentratie (%) van glycyrrizine in wortelextract van Calabrisch zoethout de afgelopen 17 jaar geleidelijk is afgenomen.

Bijgevolg wordt het passend geacht de in het productdossier vastgestelde minimumwaarde voor glycyrrizine te schrappen. De wijziging bevestigt alweer het specifieke karakter van het geografische teeltgebied, dat ertoe leidt dat „Liquirizia di Calabria” BOB zich onderscheidt van in andere regio’s geteelde wortels door een aanzienlijk lager glycyrrizinegehalte.

Werkwijze voor het verkrijgen van het product

Punt 5 van het productdossier

De volgende vermelding:

„Dit proces vindt plaats in open, geventileerde en zonnige ruimten of in gesloten maar goed geventileerde ruimten of in ventilatie-ovens. In het laatste geval moet worden vermeden dat het product wordt blootgesteld aan temperaturen van meer dan 50 °C, zodat de kenmerken van het product niet veranderen.”

wordt vervangen door:

„Dit proces kan plaatsvinden in open, geventileerde en zonnige ruimten, in gesloten maar goed geventileerde ruimten, in ventilatie-ovens en in speciale droogmachines. Daarbij moet worden vermeden dat het product wordt blootgesteld aan temperaturen van meer dan 60 °C, zodat de kenmerken van het product niet veranderen.”

Om het productdossier aan te passen aan de nieuwe levensmiddelentechnologieën werd de mogelijkheid ingevoerd om voor het droogproces gebruik te maken van moderne droogmachines (op zonne-energie).

Deze wijziging zorgt voor een verduidelijking betreffende de temperaturen voor het drogen van de zoethoutwortel voordat deze in de handel wordt gebracht, om de kwaliteit van het product en de gezondheid van de planten te waarborgen.

Gedroogde zoethoutwortel die in magazijnen en soms in verkooppunten wordt opgeslagen, wordt aangevallen door de houtworm (Anobium punctatum).

Er werden specifieke studies uitgevoerd op „Liquirizia di Calabria” om na te gaan enerzijds hoe de actieve stoffen reageren bij 30 °C, 40 °, 50 °C en 60 °C en anderzijds welke temperatuur en tijd nodig zijn om de genoemde parasiet onschadelijk te maken.

Deze studies hebben aangetoond dat het drogen van de zoethoutwortel bij temperaturen tot 60 °C niet leidt tot bijzondere wijzigingen in de samenstelling van de wortel die nadeling zouden kunnen zijn voor de kwaliteit van het product. Er is gebleken dat de parasieten het meest bestand zijn tegen de hitte in de larvale fase, maar dat zelfs een zeer korte blootstelling (5 minuten) aan temperaturen boven 52 °C leidt tot de dood van 100 % van de larven. Op die manier kan worden vermeden dat de larven zich ontwikkelen tot kevers in partijen die in de handel worden gebracht.

Overige

Controle-instantie

In punt 7 van het productdossier zijn de naam en de gegevens opgenomen van de instantie die verantwoordelijk is voor de controle op de naleving van het productdossier.

Juridische aanpassingen

De verwijzingen naar Verordening (EG) nr. 510/2006 zijn vervangen door verwijzingen naar Verordening (EU) nr. 1151/2012.

ENIG DOCUMENT

„Liquirizia di Calabria”

EU-nr.: PDO-IT-00644-AM02 — 10.5.2018

BOB ( X ) BGA ( )

1. Naam

„Liquirizia di Calabria”

2. Lidstaat of derde land

Italië

3. Beschrijving van het landbouwproduct of levensmiddel

3.1. Productcategorie

Categorie 1.8. Andere in bijlage I bij het Verdrag genoemde producten (specerijen enz.)

Categorie 2.3. Brood, gebak, suikerwerk, biscuits en andere bakkerswaren

3.2. Beschrijving van het product waarvoor de in punt 1 vermelde naam van toepassing is

De beschermde oorsprongsbenaming „Liquirizia di Calabria” is exclusief voorbehouden aan vers of gedroogd zoethout en de extracten daarvan. Dat zoethout moet worden verkregen uit de geteelde of in het wild groeiende plant Glycyrrhiza glabra (familie Leguminosae), var. typica, die in Calabrië „Cordara” wordt genoemd.

Op het moment dat „Liquirizia di Calabria” BOB in de handel wordt gebracht, vertoont het product de volgende kenmerken:

verse wortel:

— strogele kleur;

— zoete, geurige, intense en persistente smaak;

— vochtgehalte ≤ 52 %;

— glycyrrizinegehalte ≤ 1,40 %;

gedroogde wortel:

— strogele tot okergele kleur;

— zoete, fruitige en enigszins wrange smaak;

— vochgehalte: ≤ 12 %;

— glycyrrizinegehalte: ≤ 5 % op de droge stof;

wortelextract:

— kleur variërend van kastanjebruin (gebrande aarde) tot zwart;

— zoet-bittere, geurige, intense en persistente smaak;

— vochtgehalte 9 % à 15 %;

— glycyrrizinegehalte: ≤ 6 % op de droge stof.

3.3. Diervoeders (alleen voor producten van dierlijke oorsprong) en grondstoffen (alleen voor verwerkte producten)

—

3.4. Specifieke onderdelen van het productieproces die in het afgebakende geografische gebied moeten plaatsvinden

Alle onderdelen van het productieproces, van de teelt tot en met de oogst, evenals het droog- en verwerkingsproces, moeten plaatsvinden in het gebied dat in punt 4 nader gespecificeerd wordt.

3.5. Specifieke voorschriften betreffende het in plakken snijden, het raspen, het verpakken enz. van het product waarnaar de geregistreerde naam verwijst

„Liquirizia di Calabria” BOB wordt in de handel gebracht in verpakkingen van karton, glas, metaal, aardewerk, polypropeen en polyethyleen en in alle materialen waarin het onder de geldende wetten is toegestaan levensmiddelen te verpakken. Het gewicht van de verpakkingen varieert van 5 g tot 25 kg. Elke verpakking moet zodanig verzegeld zijn dat de verzegeling door opening van de verpakking wordt verbroken.

3.6. Specifieke voorschriften betreffende de etikettering van het product waarnaar de geregistreerde naam verwijst

Op het etiket moet het volgende vermeld/aangebracht worden: het logo, het nummer dat door de controle-instantie aan het product is toegekend en de datum waarop het product is verpakt in afzonderlijke verpakkingen. Het logo van BOB „Liquirizia di Calabria” bestaat uit een gestileerde ruit met gelijke zijden en hoeken van 90 graden. In gedrukte vorm zijn de minimale afmetingen van het gehele logo 0,5 cm, zowel in hoogte als in breedte. Het logo mag in alle kleuren worden gedrukt.

4. Beknopte beschrijving van het afgebakende geografische gebied

Het gebied waar „Liquirizia di Calabria” wordt geproduceerd, beslaat alle gemeenten die in detail in het productdossier worden genoemd en waar Glycyrrhiza glabra, var. typica, die in Calabrië „Cordara” wordt genoemd, tot op een hoogte van 650 m boven de zeespiegel in het wild groeit of gekweekt wordt. Dit gebied wordt in het noorden begrensd door het Pollino-massief, dat in het noordoosten geleidelijk afloopt tot aan de gemeente Rocca Imperiale, die het gebied scheidt van de regio Basilicata. Het gebied omvat het dal van de rivier de Crati, dat zich uitstrekt langs beide oevers van de rivier die, stromend van zuid naar noord en daarbij de vlakte van Sibari doorkruisend, in het noordoosten in de Ionische Zee uitmondt. Aan de Tyrreense kust gaat het om het gebied dat in het noorden door de gemeente Falconara Albanese en in het zuiden door de gemeente Nicotera wordt begrensd. Aan de Ionische kust betreft het de gebieden die vanaf het noorden door de vlakte van Sibari en het uitgestrekte laagland van de provincie Crotone lopen en uitkomen in de uiterste punt van Calabrië.

5. Verband met het geografische gebied

Het gebied waar het zoethout van oudsher wordt geproduceerd, strekt zich uit langs de Calabrische kust. Het gaat in het bijzonder om het gebied tussen de gemeenten Villapiana, Cerchiara di Calabria, Cassano Ionio-Sibari, Corigliano Calabro en Rossano, die in de vlakte van Sibari gelegen zijn. Deze vlakte wordt gekenmerkt door van nature siliciumhoudende en pH-neutrale skeletgronden. Ook vanuit klimatologisch oogpunt biedt de vlakte van Sibari, waar nog steeds het meeste zoethout wordt geproduceerd, gunstige omstandigheden voor de verspreiding van de plant vanwege de nabije bergen en omdat er geen wind staat, aangezien de Pollino- en Silamassieven een natuurlijke barrière vormen. De zoethoutplant groeit — in het wild of geteeld — langs de kust en verspreidt zich over een gebied dat reikt van de laagvlakten van de Tyrreense kuststrook (Lamezia Terme, Falerna, Nocera Tirenese …) en de Ionische kuststrook (Crotone, Isola Capo Rizzuto, Chiaravalle, Badolato, Roccella Ionica …) tot in het heuvelachtige binnenland, via de belangrijkste Calabrische rivierdalen tot aan de binnenlandse hoogten. Door deze bijzondere geomorfologische situatie profiteert het gebied van de gunstige effecten van de invloed van de zee, waardoor het zoethout zelfs op een paar kilometer van de kust over precies dezelfde eigenschappen beschikt.

Het uitgesproken mediterrane klimaat met lange, droge, hete zomers en gematigde winters zorgt voor een homogene verspreiding van Glycyrrhiza glabra, var. typica („Cordara”) over het hele gebied in kwestie.

„Liquirizia di Calabria” BOB onderscheidt zich op chemisch-fysisch vlak onmiskenbaar van andere vergelijkbare zoethoutvarianten door de aanwezigheid van secundaire metabolieten, waaronder het actieve bestanddeel dat de commerciële en farmaceutische eigenschappen van het product bepaalt: glycyrrizine. Het gaat om een saponine die procentueel minder voorkomt in „Liquirizia di Calabria” dan in vergelijkbare producten; juist vanwege deze eigenschap is „Liquirizia di Calabria” gewild op de markt. Recente onderzoeken hebben het verschil bevestigd tussen „Liquirizia di Calabria” en zoethout uit andere aangrenzende regio’s wat betreft het glycyrrizinegehalte, dat duidelijk lager ligt dan in wortels uit andere regio’s, maar ook wat betreft het lagere suikergehalte. Uit nader onderzoek van de vluchtige fractie is het duidelijke verschil in samenstelling tussen „Liquirizia di Calabria” en zoethout uit andere regio’s (zowel Italiaanse als buitenlandse) gebleken. Tot slot wees de vergelijking met zoethoutextracten uit andere landen ook uit dat zoethout uit Calabrië een andere kwalitatieve en kwantitatieve samenstelling heeft wat betreft fenolverbindingen.

In het bijzonder het zeer geringe percentage liquiritigenine en isoliquiritigenine valt op, terwijl licochalcone A, dat in sommige andere monsters afwezig blijkt te zijn en in sommige andere aanwezig is samen met licochalcone B, in significante hoeveelheden voorkomt.

Ten opzichte van de andere Italiaanse regio’s vertoont Calabrië volstrekt unieke topografische en geomorfologische eigenschappen. Gelegen aan de uiterste punt van de Italiaanse „laars” wordt Calabrië, waarvan de kustlijn circa 800 km lang is, als een lang en uitgestrekt schiereiland beschouwd dat weliswaar tot op zeker hoogte met Apulië kan worden vergeleken, maar daar op bepaalde vlakken toch fundamenteel van verschilt.

Calabrië wordt namelijk in de lengte door de hoge Apennijnse bergketen in tweeën gedeeld, een uniek gegeven ten opzichte van de andere Italiaanse regio’s. De topografie en de geomorfologie zorgen in Calabrië voor een kenmerkende bodemgesteldheid en unieke biologische en klimaatomstandigheden in vergelijking met de rest van het schiereiland wat betreft gemiddelde temperatuur, thermische amplitude, vochtigheidsgraad, neerslag, wind, aantal zonne-uren en zonnestraling alsook bodemtemperatuur. Al deze aspecten zijn duidelijk aangetoond in tal van studies.

Deze bijzondere habitat heeft in de loop der eeuwen een sterke aanpassings- en daardoor selectiedruk uitgeoefend, die de eigenschappen van de plantensoort heeft bepaald wat betreft samenstelling, voedingswaarde en geur. Hierdoor is het specifieke chemotype ontstaan dat de grondstof levert voor de „Liquirizia di Calabria”.

Uit talloze documenten blijkt dat dit al in de 17e eeuw werd opgemerkt — zie bijvoorbeeld het beroemde „Trattato di terapeutica e farmacologia” volume I (1903), waarin wordt gesteld dat „[…] de soort die dit product levert, Glycyrrhiza glabra (Leguminosae, Papilionaceae) [is], die voorkomt in Zuidwest-Europa. […] De geneeskrachtige wortel wordt soms aangeduid met de naam „Liquirizia di Calabria” om hem te onderscheiden van het zoethout uit Rusland, dat lichter van kleur is en wordt gewonnen uit Glycyrrhiza glandulifera of Glycyrrhiza echinata, die in het zuidoosten van Europa wordt aangetroffen.” Bovendien staat er in de 14e editie (1928) van de beroemde Encyclopaedia Britannica het volgende: „De verwerking van het sap vindt wijd en zijd plaats langs de mediterrane kust, maar de kwaliteit die in Groot-Brittannië het hoogst wordt gewaardeerd, wordt geproduceerd in Calabrië …”. De stelling van de Encyclopaedia Britannica wordt bevestigd in een verslag van het ministerie van Buitenlandse Zaken van de VS, getiteld „The licorice plant” (1985).

De „Liquirizia di Calabria” is het resultaat van een wisselwerking tussen de natuur en menselijke arbeid die in de loop van de eeuwen is overgeleverd en zich tot een waardige traditie van Calabrië heeft ontwikkeld, zoals weergegeven in de volgende werken: het schilderij van Saint-Non (einde van de 18e eeuw), „Stato delle persone in Calabria. I concari” van Vicenzo Padula (1864), het SVIMEZ-document „Piante officinali in Calabria: presupposti e prospettive” (1951), „Pece e liquirizia nei casali cosentini del Settecento: forma d’industrie e forze di lavoro” van Augusto Placanica (1980), „I „Conci” e la produzione del succo di liquerizia in Calabria” van Gennaro Matacena (1986), „La dolce industria. Conci e liquirizia in provincia di Cosenza dal XVIII al XX secolo” van Vittorio Marzi et al. (1991) en in vele andere teksten die van de 18e tot de 20e eeuw werden gepubliceerd. In het Calabrië van de tweede helft van de 18e eeuw werd het zoethout langs de hele Ionische kuststrook verbouwd, vooral langs de noordelijke grenzen met Lucania en in de uitgestrekte laagvlakte van Sibari, waar het gewas overvloedig voorkwam, tot en met Crotone en Reggio di Calabria. Zoethout werd echter ook op grote schaal verbouwd in het dal van de Crati, die bij Cosenza uitkomt op de vlakte van Sibari, evenals op brede stroken land bij de Tyrreense kust.

Verwijzing naar de bekendmaking van het productdossier

(artikel 6, lid 1, tweede alinea, van de onderhavige verordening)

De geconsolideerde tekst van het productdossier kan worden geraadpleegd via de volgende link: http://www.politicheagricole.it/flex/cm/pages/ServeBLOB.php/L/IT/IDPagina/3335

ofwel

door de startpagina van het ministerie van Landbouw-, Voedsel- en Bosbouwbeleid (www.politicheagricole.it) te openen en te klikken op „Qualità” (bovenaan het scherm), vervolgens op „Prodotti DOP, IGP e STG” (aan de linkerkant van het scherm) en ten slotte op „Disciplinari di Produzione all’esame dell’UE”.