++++

BESCHIKKING VAN DE RAAD

van 17 december 1982

tot vaststelling van het jaarverslag over de economische toestand van de Gemeenschap en de richtsnoeren voor het economische beleid in 1983

( 82/950/EEG )

DE RAAD VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN ,

Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Economische Gemeenschap ,

Gelet op Beschikking 74/120/EEG van de Raad van 18 februari 1974 betreffende de verwezenlijking van een hoge mate van convergentie van het economische beleid van de Lid-Staten der Europese Economische Gemeenschap ( 1 ) , gewijzigd bij Beschikking 75/787/EEG ( 2 ) , inzonderheid op artikel 4 ,

Gezien het voorstel van de Commissie ,

Gezien het advies van het Europese Parlement ( 3 ) ,

Gezien het advies van het Economisch en Sociaal Comité ( 4 ) ,

HEEFT DE VOLGENDE BESCHIKKING VASTGESTELD :

Artikel 1

De Raad stelt het jaarverslag over de economische toestand van de Gemeenschap zoals opgenomen in de punten 1 en 2 van deel I van de bijlage alsmede de richtsnoeren die iedere Lid-Staat bij zijn economisch beleid voor 1983 dient te volgen , zoals omschreven in de punten 3 en 4 van deel I en deel II van de bijlage , vast .

Artikel 2

Deze beschikking is gericht tot de Lid-Staten .

Gedaan te Brussel , 17 december 1982 .

Voor de Raad

De Voorzitter

H . CHRISTOPHERSEN

( 1 ) PB nr . L 63 van 5 . 3 . 1974 , blz . 16 .

( 2 ) PB nr . L 330 van 24 . 12 . 1975 , blz . 52 .

( 3 ) PB nr . C 334 van 20 . 12 . 1982 , blz . 123 .

( 4 ) Advies uitgebracht op 15 december 1982 ( nog niet verschenen in het Publikatieblad ) .

BIJLAGE

ECONOMISCH JAARVERSLAG 1982/1983

DEEL I

DE ECONOMIE VAN DE GEMEENSCHAP

1 . ONTWIKKELING EN VOORUITZICHTEN OP KORTE TERMIJN

1.1 . 1982 : Desinflatie en stagnatie

Het herstel dat in het voorjaar werd verwacht voor de tweede helft van 1982 heeft niet plaatsgevonden . De positieve factoren welke in het tweede halfjaar van 1981 leken te wijzen op een opleving ontwikkelden zich in het eerste halfjaar van 1982 in tegengestelde richting . De uitkomsten voor 1982 zullen nu waarschijnlijk vrijwel een stagnatie inhouden , met een volumestijging van de produktie in de Gemeenschap van slechts 0,3 % . In het jaarverslag van het vorig jaar ( tabel 1 ) werd een groei van 2 % verwacht , evenals in de meeste nationale en internationale prognoses .

In meer recente mededelingen van de Commissie aan de Raad en aan de Europese Raad werd evenwel herhaaldelijk gewaarschuwd dat door verschillende factoren en met name de uiterst hoge en wisselvallige rentetarieven in de wereld , in sterke mate bepaald door die van de Verenigde Staten , het verwachte conjuctuurherstel in Europa in de kiem gesmoord zou kunnen worden . Dit lijkt thans in de eerste helft van 1982 , zowel in Europa als in andere werelddelen , te zijn gebeurd - in het bijzonder daar waar de buitenlandse schulden een zware druk uitoefenden . De reële geldmarktrentetarieven bleven in de Verenigde Staten en op de Eurodollar-markten gedurende de aan het voorjaar van 1982 voorafgaande twaalf maanden bijna 5 % bedragen , ondanks de voortdurende recessie in het OESO-gebied . Het laatste en het klimaat van onzekerheid en pessimisme hebben de gebruikelijke ontwikkeling van de conjunctuurcyclus afgezwakt . Zeer veel ondernemingen zijn onverwacht in financiële moeilijkheden gekomen en kunnen er thans moeilijk van overtuigd worden dat lagere rentetarieven een duurzaam vooruitzicht zijn , zodat positieve besluiten inzake investeringen , voorraadvorming en werkgelegenheid langer uitblijven .

De inflatie is iets sneller afgenomen dan werd verwacht . Ondanks de voortgaande depreciatie van de Ecu ten opzichte van de dollar in het eerste halfjaar van 1982 zullen de invoerprijzen van de Gemeenschap waarschijnlijk minder snel zijn gestegen dan een jaar geleden werd geraamd ; de stijging van het invoerprijspeil in Ecu wordt nu voor 1982 geraamd op 9,2 % ( 14,7 % in 1981 ) . De grondstoffenprijzen in dollar , inclusief aardolieprijzen , gaven in de afgelopen twaalf maanden zelfs een nog sterkere reactie te zien op de gecombineerde invloed van wisselkoersontwikkelingen , hoge reële rentetarieven en een zwakke bestedingsontwikkeling . De Gemeenschap had aldus het voordeel van een ruilvoetverbetering in 1982 ( 1,5 % ) , na de ernstige verslechtering in 1980 en 1981 .

De stijging van de arbeidskosten per eenheid produkt in de Gemeenschap is in 1982 aanmerkelijk vertraagd , zij bedroeg 8,5 % ( in nationale valuta ) ; tegen 10,0 % in 1981 . Te zamen met de geringere stijging van het invoerprijspeil kan dit , ondanks de verhoging van indirecte belastingen per eenheid produkt , enige verbetering van de winstmarges en een geringere inflatie mogelijk gemaakt hebben . Gemeten aan het consumptieprijspeil zal het inflatietempo voor 1982 waarschijnlijk uitkomen op 10,5 % , tegen 11,8 % in 1981 .

In 1982 werd een beperkte vooruitgang gemaakt met het terugdringen van de inflatie , maar de werkloosheid bleef sterk toenemen . Er zijn geen tekenen die erop wijzen dat de stijging dit jaar minder zal zijn . Het aantal werklozen over 1982 bedraagt gemiddeld 11 miljoen ( 9,4 % van de beroepsbevolking ) en zal tegen het eind van het jaar dit aantal te boven gaan . Deze ontwikkeling resulteert uit een daling van de werkgelegenheid ( waarschijnlijk met ongeveer 1,1 % ) en een verdere uitbreiding van de beroepsbevolking ( bijna 1 % ) .

Het tekort op de lopende rekening van de Gemeenschap zal vermoedelijk enigszins afnemen van bijna 20,8 miljard US-dollar ( 0,8 % van het BBP ) in 1981 tot iets meer dan 15 miljard US-dollar in 1982 . Hoewel het totale tekort thans vrij gering is , doen zich tussen de landen grote verschillen voor .

Met betrekking tot de beleidsindicatoren is het thans waarschijnlijk dat de liquiditeitenmassa in de Gemeenschap als geheel in 1982 met ongeveer 10,8 % zal toenemen , een percentage dat hoger ligt dan de in het vorige jaarverslag geraamde 10 % . De stijging voor 1982 zou aldus vrijwel even hoog zijn als voor 1981 , na een afneming van het stijgingstempo in de drie voorafgaande jaren .

TABEL 1

Gemeenschap : voornaamste economische grootheden

* BBP lopende prijzen * BBP constante prijzen * Prijsindex BBP * Prijsindex gezinsconsumptie * Loonsom per werknemer * Lopende rekening betalingsbalans * Financieringssaldo overheid * Liquiditeiten massa * Werkloosheid *

* % ( 4 ) * % ( 4 ) * % ( 4 ) * % ( 4 ) * % ( 4 ) * % BBP * % BBP * % ( 4 ) ( 5 ) * % *

1961-1970 * 9,1 * 4,7 * 4,3 * 3,8 * 8,9 * 0,4 * - 0,4 * 10,4 * 2,1 *

1971-1980 * 13,0 * 2,9 * 9,8 * 9,7 * 13,3 * - 0,1 * - 2,8 * 13,8 * 4,2 *

1980 * 12,3 * 1,4 * 10,8 * 11,1 * 12,8 * - 1,4 * - 3,5 * 10,5 * 6,0 *

1981 * 9,9 * - 0,6 * 10,6 * 11,8 * 12,8 * - 0,8 * - 4,8 * 10,8 * 7,8 *

1982 Laatste verslag ( 1 ) * 12,7 * 2,0 * 10,5 * 11,2 * 11,2 * - 0,9 * - 4,2 * 9,9 * 8,5 *

1982 Dit verslag ( 2 ) * 10,9 * 0,3 * 10,6 * 10,5 * 10,8 * - 0,7 * - 5,0 * 10,8 * 9,4 *

1983 ( 3 ) * 10,0 * 1,1 * 8,8 * 8,8 * 9,8 * - 0,4 * - 4,9 * 10,0 * 10,3 *

( 1 ) Oktober 1981 ( De cijfers met voetnoot ( 4 ) zijn herberekend op basis van koopkrachtpariteiten ) .

( 2 ) Raming door de diensten van de Commissie ( oktober 1982 ) .

( 3 ) Raming door de diensten van de Commissie ( oktober 1982 ) op grond van huidig of verwacht beleid .

( 4 ) Procentuele mutatie per jaar ; aggregatie op basis van koopkrachtpariteiten .

( 5 ) Ultimo .

De begrotingstekorten zijn in 1982 gestegen door het bij de trend achterblijven van de groei in de meeste Lid-Staten , wat leidde tot een derving van belastinginkomsten en een verhoging van werkloosheidsuitkeringen . Daarnaast zijn de kosten van de openbare schuld snel gestegen . In de meeste Lid-Staten werden compenserende maatregelen genomen ; voor de Gemeenschap als geheel bedraagt het begrotingstekort , evenals in 1981 , circa 5 % van het BBP . De spreiding van deze grootheid over de Lid-Staten is na een scherpe toeneming in 1981 waarschijnlijk enigszins afgenomen .

In het Europees Monetair Stelsel vonden , sedert het vorige jaarverslag werd gepubliceerd , twee wisselkoersaanpassingen plaats , in februari en juni 1982 . Dientengevolge zal de variatiecoëfficiënt van de wisselkoersen tussen de landen die deelnemen aan het wisselkoersmechanisme van het EMS in 1982 zijn toegenomen ( zie tabel 2 ) .

Niettemin bevestigden de koersaanpassingen en de begeleidende maatregelen van binnenlands beleid , opnieuw " het vermogen van het stelsel om geordende aanpassingen tot stand te brengen , welke in overeenstemming zijn met fundamentele economische criteria , waarbij toevallige en irrationele wisselkoersbewegingen worden voorkomen " ( Economisch Jaarverslag , 1981-82 , blz . 10 ) .

Deze aanpassingen getuigden van de onvoldoende fundamentele convergentie waarop ook in het vorige jaarverslag werd gewezen . De uitvoering van de door België , Frankrijk en Italië in verband met de EMS-herschikkingen in 1982 getroffen of aangekondigde beleidsmaatregelen zal tot een verbetering in deze toestand kunnen leiden . De meest positieve ontwikkeling in het coordinatiesysteem van de Gemeenschap in het afgelopen jaar was dan ook dat door de deelnemers in het EMS in meerdere mate passende begeleidende maatregelen werden getroffen om de wisselkoersaanpassingen te doen slagen .

1.2 . Vooruitzichten voor 1983

De ramingen voor 1983 houden in dat de produktieontwikkeling in de Gemeenschap een tamelijk zwak verloop zal hebben .

De produktie zal volgens de Commissie ( oktober van dit jaar ) naar verwachting in 1983 in de Gemeenschap toenemen met 1,1 % . Hoewel de meest recente produktiegegevens negatief waren en het jaarlijkse gemiddelde resultaat voor het volgend jaar lager zou kunnen zijn , is een opleving in 1983 nog steeds niet uitgesloten . Dit zou afhangen van een aantal fundamentele voorwaarden voor hervatting van de economische groei , bij voorbeeld een lagere rentevoet , afnemen van inflatie en een afnemende spaarneiging bij consumenten en een gunstiger investeringsklimaat .

TABEL 2

Gemeenschap : divergentie-indicatoren

* BBP per hoofd van de bevolking ; variatiecoëfficient ( 1 ) * Prijsindex gezinsconsumptie , mutatie in % standaarddeviatie ( 2 ) * Prijsindex BBP , mutatie in % ; standaarddeviatie ( 2 ) * Wisselkoers , mutatie in % ; gemiddelde ( 3 ) * Financieringstekort overheid in % BBP ; standaarddeviatie ( 2 ) * Liquiditeitenmassa , mutatie in % ; standaarddeviatie ( 2 ) *

* EG-10 KKP ( 4 ) * EG-10 EXCH ( 5 ) * EG-9 ( 8 ) * EG-9 ( 8 ) * EG-10 * EMS * EG-10 * EG-9 ( 8 ) *

1961-1970 * 15,4 * 21,5 * 1,5 * 1,6 * 1,1 * 1,0 * 1,7 * 3,2 *

1971-1980 * 13,8 * 29,1 * 3,7 * 4,4 * 4,0 * 3,7 * 3,5 * 6,2 *

1980 * 14,2 * 26,2 * 5,2 * 5,8 * 4,6 * 2,4 * 3,9 * 5,9 *

1981 * 14,4 * 23,8 * 4,7 * 5,0 * 2,1 * 2,0 * 5,3 * 4,7 *

1982 * 14,5 * 24,1 ( 7 ) * 4,1 * 4,7 * 5,7 ( 6 ) * 5,4 ( 6 ) * 4,8 * 3,9 *

1983 ( raming ) * 14,9 * 23,7 * 3,4 * 3,7 * ... * ... * 4,8 * 3,6

( 1 ) Variatiecoëfficiënt = standaarddeviatie gedeeld door het gemiddelde .

( 2 ) Standaarddeviatie = wortel van de som van de kwadraten van de afwijkingen van de landencijfers van het betreffende EG-gemiddelde .

( 3 ) Gemiddelde = gemiddelde van de mutaties in % van de jaargemiddelden van de betreffende valuta ten opzichte van de Ecu .

( 4 ) KKP = in koopkrachtpariteiten .

( 5 ) EXCH = lopende wisselkoersen .

( 6 ) Eerste halfjaar .

( 7 ) Tegen wisselkoersen medio 1982 .

( 8 ) Exclusief Griekenland , om technische redenen .

Bron : Diensten van de Commissie .

In het jaarverslag van het vorig jaar werd verwacht dat de binnenlandse bestedingen in 1982 zouden toenemen na de scherpe uitvoerstijging van 1981 . De uitvoer bleef weliswaar in 1981 op een hoog niveau , maar in 1982 ging het volume van de wereldhandel achteruit in verband met de toenemende financiële spanningen in de OPEC en de minst ontwikkelde landen en de aanhoudende stagnatie in de OESO-landen . Deze achteruitgang werd gevolgd door een verdere verzwakking van de binnenlandse bestedingen in de Gemeenschap .

De geraamde geringe groei in 1983 is gebaseerd op een herstel van zowel de gezinsconsumptie als van de investeringen in de loop van 1983 en dit onder invloed van een geringere inflatie en dalende rentetarieven . De toeneming van de investeringen wordt in 1983 op 0,6 % geraamd , hetgeen enige verlaging van de Europese rentetarieven en een verbetering van de winstgevendheid van het bedrijfsleven veronderstelt . De bestedingen zullen waarschijnlijk ook gesteund worden door enige uitbreiding van voorraden na de afneming ervan in het tweede halfjaar van 1982 .

Bij enige groei van het BBP in de USA ( 2,0 % in 1983 ) en ondanks de aanhoudend lage invoervolumes in de OPEC en de minst ontwikkelde landen , zou de wereldhandel in 1983 enig herstel te zien kunnen geven ( 2,2 % ) . Het is echter onwaarschijnlijk dat het buitenland een belangrijke bijdrage tot de groei in de Gemeenschap zal leveren . De ruilvoet van de Gemeenschap zal evenwel vermoedelijk verder stijgen waarbij de lopende rekening vrijwel in evenwicht zal zijn . Per Lid-Staat echter is het beeld zeer verscheiden , met een overschot op de lopende rekening voor Duitsland en Nederland en tekorten in Frankrijk , Italië en enkele kleinere landen .

De inflatie zal naar verwachting in 1983 sneller verminderen dan eerder dit jaar werd voorzien . De stijging van het prijsindexcijfer van de gezinsconsumptie wordt voor 1983 op slechts 8,8 % geraamd . Dit weerspiegelt enige matiging van de invoerprijzen en van de binnenlandse kostenstijging in enkele landen , met name Duitsland , het Verenigd Koninkrijk en Nederland . Ook in Frankrijk zal de inflatie waarschijnlijk in 1983 geringer zijn dan eerder werd geraamd .

Door de tegenvallende groei neigen de begrotingstekorten in 1983 ertoe groter te worden . De maatregelen die door verschillende Lid-Staten worden genomen om de groei van het tekort af te remmen kunnen ertoe leiden , dat het tekort uitgedrukt in percent van het BBP gemiddeld vrijwel gelijk zal blijven .

Het aantal werklozen zal tot in de tweede helft van 1983 blijven toenemen tot ruim boven 12 miljoen hetgeen voortvloeit uit een verdere lichte daling van de werkgelegenheid en een aanhoudende uitbreiding van de beroepsbevolking , zoals kenmerkend was voor de afgelopen jaren .

Deze ingrijpende herziene ramingen voor 1982 en 1983 houden in dat de Europese economie thans ( najaar 1982 ) geacht moet worden de tweede dalende fase van een recessie met twee dieptepunten te zijn ingegaan . De eerste tekenen van een herstelfase welke tegen het eind van vorig jaar konden worden waargenomen zijn nu onmiskenbaar verdwenen . De recessie gaat binnen een paar maanden het vierde jaar in . De onmiddellijke oorzaken van deze uiterst zorgwekkende ontwikkeling kunnen uit Europees oogpunt worden toegeschreven aan de combinatie van het rentestandvraagstuk in 1981-1982 en de olieprijsverhogingen van 1979-1980 . Hierbij heeft echter ook een rol gespeeld dat de structurele kwetsbaarheid van de Europese en van de wereldeconomie de afgelopen jaren duidelijk is toegenomen ; dit vormt de achtergrond van de vooruitzichten voor de tachtiger jaren .

2 . VOORUITZICHTEN VOOR DE TACHTIGER JAREN

De verwachting dat de Europese economie een lange periode van langzame groei of zelfs van depressie ingaat kan gebaseerd worden op twee algemene overwegingen . In het eerste geval wordt vooral gelet op externe invloeden of verstoringen van het systeem , zoals olieschokken , belangrijke ontwrichtingen van geld - en kapitaalmarkten in de wereld en geopolitieke conflicten . In de tweede benadering wordt de aandacht vooral gericht op de geaccumuleerde achterstand in het aanpassingsproces en op ons toenemend onvermogen snel te reageren op de recente veranderingen in de economische data . De structurele verstarring van onze economie en ons sociaal gedrag heeft in belangrijke mate de dynamiek op lange termijn van de economie gewijzigd .

Beide typen risico's doen zich voor in de huidige situatie . In een uiterst sterk vervlochten wereldeconomie wordt de invloed van onverwachte verstoringen zeer snel doorgegeven en omgezet in negatieve multiplicatoreffecten voor de nationale economieën , hetgeen vooral het geval is voor die Lid-Staten , welke in grotere mate betrokken zijn bij de buitenlandse handel . Door coordinatie in de geïndustrialiseerde wereld dienen deze risico's van het nationaal-economische beleid te worden geminimaliseerd , maar de recente ervaring in dit opzicht is niet zo bemoedigend .

Schokken en verstoringen zijn naar hun aard niet te voorzien , maar dit is geen reden om gelegenheden voorbij te laten gaan om uitgebreid langlopende " verzekeringen " af te sluiten , zelfs en vooral op Europees niveau .

De uitbouw van de onafhankelijkheid op energiegebied - door middel van kernenergieprogramma's dan wel door middel van het prijsbeleid voor energieprodukten - ten einde de kansen op een derde oliecrisis te verminderen vormt een eerste en voornaamste voorbeeld . Maatregelen van deze aard bleken destijds , na de eerste olieschok , ontoereikend , en het recente uitstel van grote energieprojecten in bepaalde delen van de geïndustrialiseerde wereld doet de vraag rijzen of dezelfde fout niet wordt herhaald .

De huidige moeilijkheden in de internationale schuldsituatie en de spectaculaire groei van het risico van staatsfaillissementen stellen in het licht hoe groot de behoefte is aan passende voorzorgsregelingen in het wereldbankwezen . Een bijzondere risicofactor vormt daarbij voor Europa het feit dat het merendeel van de xeno-valutamarkten van de wereld hier gesitueerd is , en dat het deze niet volledig onder controle heeft , doordat een aanzienlijk deel van het geld - en obligatieverkeer in Europa plaatsvindt in niet-Europese valuta .

Afgezien van " incidenten " kan het ontstaan van een langdurige stagnatie verschillende oorzaken hebben . De aandacht is gevestigd op eb en vloed van technologische innovatie en produktontwikkeling . Op wereldniveau lijken inderdaad voortdurend nieuwe golven produkten en processen op te komen . Europa komt echter op verschillende gebieden achteraan , hetgeen ten dele te wijten is aan de onvoldoende eenheid van de grote Europese markt en van het desbetreffende beleid en aan het voortbestaan van beschermende maatregelen en subsidies op nationaal niveau .

Het gevaar van stagnatie wordt in de afgelopen jaren gekenmerkt door toenemende verstarring en moeilijkheden zowel bij de aanpassing van de stelsels voor steun aan de economie en voor sociale zekerheid , als het tot staan brengen van de daling van winsten en investeringen . In menig land is het financieel beleid onbeheersbaar geworden , gepaard gaand met toenemende overheidsuitgaven , belastingen , tekorten en monetaire expansie .

Hoewel de noodzaak deze zorgwekkende toestand onder de ogen te zien wordt onderkend , bestaat er geen eensgezinde voorkeur voor een bepaalde strategie . Thans kunnen in discussies hierover drie standpunten worden onderscheiden :

- ten eerste , het standpunt dat , indien wordt vastgehouden aan een streng financieel en aapassingsbeleid , een spontane verbetering van de reële economie zal intreden , ofschoon de vertragingen in de tijd onzeker en waarschijnlijk vrij lang zijn ;

- ten tweede , het standpunt , dat hoewel een streng financieel en aanpassingsbeleid noodzakelijk is om een hernieuwd aanwakkeren van inflatieverwachtingen te voorkomen , dit beleid onvoldoende zal blijken om een spontaan herstel teweeg te brengen , zodat krachtige maatregelen nodig zijn om de bedrijvigheid te ondersteunen op macro-economisch en structureel vlak ;

- ten derde , het standpunt dat de economie in een stadium van langdurige stagnatie is geraakt en dat het thans de wezenlijke taak van het beleid is zich aan deze toestand aan te passen teneinde de eruit voortvloeiende inzinkingen en ongelijkheden te verminderen .

Geen van de benaderingen - vertrouwen in spontaan herstel , steun aan de bedrijvigheid door macro-economische en structuurmaatregelen , en beheerste trage groei - volstaan op zichzelf om de huidige moeilijkheden te overwinnen . Het probleem dient ook te worden gezien in de internationale context voor het trekken van de juiste conclusies ten aanzien van het te voeren beleid . Het hierna voorgestelde beleidskader is gebaseerd op de idee dat om een blijvende verbetering in de economische toestand van de Gemeenschap teweeg te brengen een uiteenlopend stel maatregelen nodig is , dat niet slechts rekening houdt met de verschillen in de situatie per land , maar tevens gebruik maakt van alle drie benaderingen .

3 . HOOFDLIJNEN VAN EEN ECONOMISCH BELEID VOOR DE EUROPESE GEMEENSCHAP

3.1 . Beleid op middellange termijn tot herstructurering van de economie en terugdringing van de werkloosheid

De volgende paragrafen - over openbare financiën , investeringen , arbeidskosten en werkgelegenheid - betreffen de voornaamste componenten van een strategie om te komen tot meer werkgelegenheid en grotere produktie . Het doel is vergroting van de investeringen , waartoe financiële en andere middelen dienen te worden overgeheveld ten behoeve van bedrijvigheid . Hiertoe is een aanmerkelijke aanpassing van overheidsfinanciën en kostenontwikkeling , in het bijzonder de lonen , nodig . Derhalve dient een geschikt mechanisme te worden ontwikkeld om produktieve middelen voor investeringen te mobiliseren .

3.1.1 . Begrotingsdiscipline en economische convergentie

Nu dat de overheidsuitgaven gemiddeld in de Gemeenschap bijna 50 % van het bruto nationaal produkt uitmaken ( met een maximum van 60 % in de Benelux , Denemarken en Ierland ) en de overheidstekorten eveneens de helft of meer van de kredietexpansie in de economie vertegenwoordigen , zijn de regeringen voor een zeer groot deel verantwoordelijk geworden voor de ontwikkeling van de economie . Om deze redenen moet het begrotingsbeleid in de meeste landen van de Gemeenschap de basis vormen van het proces dat moet leiden tot een betere convergentie , ook al gaat het hierbij mede om vele andere aspecten van de economische ontwikkeling .

In een belangrijk aantal Lid-Staten is het duidelijk geworden dat het begrotingsbeleid feitelijk onbeheersbaar is geworden daar vele uitgavencategorieën krachtige eigen groeitendensen vertonen .

In de zomermaanden heeft de Commissie een uitvoerige mededeling tot de Raad gericht over de middelen waarmede een betere beheersing van de prioriteiten van het begrotingsbeleid zou kunnen worden bereikt : lagere lopende uitgaven met een grotere prioriteit voor uitgaven die de economische ontwikkeling ondersteunen , aanpassing van de belastingstructuur ter bevordering van de werkgelegenheid , hogere lasten voor de gebruikers van openbare diensten , minder leningen , streven naar evenwicht op lopende transacties , en verschillende soorten verbeteringen van de bestuurlijke en politieke controle .

Er is weinig verschil van mening over de richting die met deze beleidsaanbevelingen wordt aangegeven , maar voor de uitvoering van dit beleid is een maximum aan politieke consensus vereist . Moeilijke punten zijn het tijdstip , de snelheid en de omvang van de beleidscorrecties . Het zou eenvoudiger zijn geweest binnenlandse aanpassingsprogramma's ten uitvoer te leggen in een internationale situatie van opgaande economische bedrijvigheid , maar aan deze optimale voorwaarde is niet voldaan . Enkele landen bevinden zich duidelijk op een onaanvaardbaar niveau van buitenlandse schuld , zelfs in die mate dat vele van hen zich terzelfder tijd snel moeten aanpassen , terwijl economisch herstel niet is verzekerd .

De aanbeveling van een snelle en veel omvattende actie moet ongetwijfeld in de eerste plaats worden gericht tot de landen die thans geconfronteerd worden met een uitzonderlijk grote en toenemende buitenlandse schuld en waar grote betalingsbalanstekorten gepaard gaan met grote overheidstekorten . Deze landen , vooral de kleinere , vanwege hun betrekkelijk open economie , kunnen door een duidelijke breuk met de ontwikkeling uit het verleden door middel van uitgavenbeperking belangrijke en snelle vooruitgang boeken , met name op de betalingsbalans en in de economische verwachtingen .

3.1.2 . Investeringen , technologie en industriële produktie

De recente richtsnoeren van de Europese Raad betreffende de bevordering van de investeringen tonen aan dat de autoriteiten in de Gemeenschap voorstanders zijn van een werkgelegenheidsstrategie welke de moeilijke weg volgt van geavanceerde technologie en produktiviteitsverbetering , en niet de gemakkelijke weg van teruglopende produktiviteitsstijging . Enige instrumenten , welke bepalend zijn voor het succes van deze strategie , staan rechtstreeks ter beschikking van de overheid .

Analyse van de openbare financiën in de afgelopen jaren laat zien dat de overheidsinvesteringen als aandeel in de totale overheidsuitgaven zijn verminderd . Er zijn vele voorbeelden te geven van programma's tot vermindering van de overheidsuitgaven welke zijn uitgevoerd in grotere besnoeiingen van de overheidsinvesteringen dan van vele categorieën lopende uitgaven , omdat deze een sterkere ingebouwde expansiekracht bezitten en dikwijls door grotere belangengroepen worden gesteund . Deze tendenzen moeten worden teruggedraaid . De verdeling van de overheidsinvesteringen dient te worden gewijzigd : bij voorbeeld staat de in enige landen gedurende twee decennia op bepaalde gebieden verwezenlijkte infrastructuur ( scholen , universiteiten , autowegen ) een vermindering van de eraan te besteden middelen toe . Het is niet onmiddellijk duidelijk in welke mate deze bezuinigingen opwegen tegen de kosten van programma's welke dienen te worden uitgebreid , zowel die welke rechtstreeks ( onderzoek , opleiding , communicatie , openbaar vervoer ) als onrechtstreeks ( huisvesting , stadsvernieuwing ) bijdragen tot de bedrijvigheid . Bezuinigingen op bepaalde categorieën kapitaaluitgaven moeten de financiering van de nieuwe prioriteiten , die ongetwijfeld bestaan , vergemakkelijken .

Ter bevordering van de particuliere investeringen moeten in de eerste plaats de macro-economische verhoudingen en de algemene marktvoorwaarden worden verbeterd . In deze richting wijst ook de verschuiving in de richting van kapitaalintensieve investeringen . Hoge rentetarieven als gevolg van de ontwikkeling in de Verenigde Staten en het stijgende aandeel van de overheidsuitgaven , de ongunstige verhouding tussen eigen en vreemd kapitaal , lage rentabiliteit als uitvloeisel van buitensporig hoge arbeidskosten vormen wezenlijke belemmeringen voor investeringen . Voorts is stabiliteit van de economische verhoudingen , zoals inflatietempo , wisselkoersen , rentepeil en wereldmarkt , van fundamenteel belang .

Niettegenstaande de aan investeringssteun door de overheid gestelde financiële grenzen , dienen door de nationale en de communautaire autoriteiten belangrijke maatregelen te worden genomen . De verantwoordelijkheid van de Gemeenschap betreft in het bijzonder het wereldhandelsbeleid , de interne markt , het industriebeleid voor bepaalde geavanceerde technologieën en de financiering met leningen van projecten op geselecteerde gebieden zoals energie , industriële herstructurering en regionale ontwikkeling .

Bij het handelsbeleid bestaat er onmiskenbaar een gevaar voor een conflict tussen een toenemende protectionistische druk en de verwezenlijking van een geavanceerde , tegen de concurrentie opgewassen , industriestructuur . Analyse van de handelsstatistieken laat zien dat de Gemeenschap vooral op de interne Europese markt terrein heeft verloren ten aanzien van technologisch hoogwaardige produkten . Om te komen tot een zo groot mogelijke openheid van het wereldhandelsstelsel zullen alle gebieden betrokken moeten worden bij de vrijmaking van de invoer en bij het aanpassingsproces . De vroeg-geïndustrialiseerde landen dienen thans van hun belangrijkste handelspartners , met name Japan en enkele nieuwe geïndustrialiseerde landen , te eisen meer open invoerregimes te aanvaarden .

3.1.3 . Werkgelegenheid , sociaal beleid en aanpassing van de arbeidskosten

Het alomtegenwoordige economische probleem in Europa is thans de grote werkloosheid . Aangezien de deelnemingsquote snel toeneemt ( met circa 1 % per jaar ) , bestaat dit probleem voornamelijk uit een onvoldoende creatie van werkgelegenheid . Hoewel dit probleem in de meeste industrielanden gedurende het afgelopen jaar groter is geworden , kan worden vastgesteld dat de werkgelegenheid in het afgelopen decennium in de Gemeenschap niet is toegenomen , terwijl zij in Noord-Amerika met 20 % toenam ( Canada 30 % ) , in enige Scandinavische en andere Europese landen met 15 tot 20 % en in Japan met circa 10 % . Niettemin is het een feit , dat de mate van werkgelegenheidscreatie , zoals die in de Verenigde Staten en Japan - landen van met de Gemeenschap vergelijkbaar economisch belang - plaatsvond , meer dan voldoende zou zijn geweest om het werkloosheidsvraagstuk in Europa op te lossen .

De wijze van werkgelegenheidscreatie was in beide landen echter duidelijk verschillend : een hoge stijging van produktiviteitsinvesteringen en reëel inkomen in Japan en een geringe in de Verenigde Staten . Dit duidt op de uitvoerbaarheid van verschillende werkgelegenheidsstrategieën . De produktiviteitsontwikkeling in Europa lag tussen die van de Verenigde Staten en Japan in .

Vergeleken met de Verenigde Staten en Japan heeft de Gemeenschap afwijkende kenmerken : de economie is meer verweven met de internationale handel en de sociale structuur wijkt aanmerkelijk af . Hoowel het moeilijk is om op basis van dergelijke vergelijkingen tot algemeen toepasbare modellen te komen , wettigt de in Japan en de Verenigde Staten bereikte werkgelegenheidscreatie bezinning over de oorzaken ervan vooral daar zij gepaard ging met een verhoudingsgewijs groter succes bij de beheersing van inflatie en betalingsbalans .

Wat de voorbeelden van Japan en de Verenigde Staten tevens gemeen hebben is een gunstiger ontwikkeling van de rentabiliteit , de aanpasbaarheid van de arbeidskosten aan de economische omstandigheden en - samenhangend met de sociale structuur - minder zware arbeidsreglementeringen welke beperkingen leggen op het gebruik van produktiecapaciteit . Daartegenover is de wintsgevendheid van het bedrijfsleven in Europa in het afgelopen decennium tot een veel lager peil gedaald ( in het bijzonder in het Verenigd Koninkrijk en België ) . De mate waarin de arbeidskosten kunnen worden aangepast aan de toestand van de economie en van de onderneming is in Europa bepaald geringer .

Na de tweede reeks olieprijsverhogingen , en lering trekkende uit de algemene tendens van de reële lonen van 1974 tot 1976 en vooral uit de via indexeringsmechanismen opgetreden transmissie van het effect van de eerste olieprijsschok op de loonontwikkeling heeft de Commissie in 1981 enkele beginselen aanbevolen voor prijscompensatieregelingen in de Gemeenschap . Van de prijscompensatie zouden moeten worden uitgesloten die factoren die buiten de macht van de onderneming vallen , zoals ruilvoetverliezen als gevolg van grondstoffenprijzen , de invloed van wisselkoersdepreciaties en wijzigingen in indirecte belastingen ; andere beperkingen dienen te worden gelegd op de snelheid , het automatisme en de volledigheid van de loon-prijsindexering . In het recente verleden is overeenkomstig deze beginselen een zekere convergentie bij de prijscompensaties opgetreden . Aldus werden in bepaalde landen in regelingen welke een volledige en automatische prijscompensatie inhielden , wijzigingen aangebracht of aangekondigd . In andere landen wordt in toenemende mate de noodzaak aanvaard tot aanpassing van arbeidskosten en herziening van indexeringsgewoonten .

Veel moet echter nog worden gedaan om in Europa te komen tot een patroon van loon-winstverhoudingen dat kan leiden tot daling van de werkloosheid door middel van ontwikkeling van nieuwe bedrijvigheid en schepping van nieuwe welstand . Evenals in het geval van de correcties op het begrotingsbeleid is het onmiskenbaar moeilijk de meest geschikte weg te bepalen . Herziening van de arbeidskosten is een noodzakelijke maar geen voldoende voorwaarde voor grotere werkgelegenheid . Bovendien kan op onjuiste wijze gefaseerde aanpassing van de arbeidskosten leiden tot deflatie . Het macro-economisch beleid kan dit gevaar afwenden zoals hierna aangeduid ( blz . 10 e.v . ) .

Daartoe kan een doetreffend overleg tussen regering en sociale partners nodig zijn , wat een aanzienlijk grotere behoefte aan een sociale concensus impliceert .

Andere manieren om reallocatie van middelen ten behoeve van de expansie van werkgelegenheid en investeringen te bevorderen kunnen zijn het tot stand brengen van een grotere , op de winsten afgestemde flexibiliteit van de arbeidskosten , zulks in bepaalde omstandigheden gecombineerd met een grotere toegang tot het kapitaal van de onderneming dan wel verschillende systemen van cooperatie . Bovendien kunnen er banden worden gelegd met regelingen welke erop gericht zijn de werknemers te doen deelnemen in de bedrijfsplanning . Naast een gedecentraliseerde en gevarieerde benadering dient tevens rekening te worden gehouden met de sociale rechtvaardigheid en de participatie in het proces van herstructurering van de economie .

Als gevolg van de grote werkloosheid doen zich in het sociaal beleid belangrijke en voor jaren geldende nieuwe ontwikkelingen voor .

Deze nieuwe beleidsaspecten kunnen in grote lijnen in twee categorieën worden verdeeld :

- de huidige stand van de financiële middelen van de sociale zekerheid doet twee onderscheiden typen problemen rijzen : het probleem een passend financieel evenwicht te behouden in het stelsel van sociale zekerheid en het probleem de te hoge niveaus van zowel uitkeringen als bijdragen , welke schadelijk kunnen zijn voor het aanbodpotentieel , te corrigeren of te voorkomen ;

- maatregelen welke gericht zijn op het zo gering mogelijk maken van de sociale nood en schade welke het gevolg zijn van het hoge werkloosheidsniveau , dan wel op het billijk verdelen van de sociale ontberingen .

Ten overstaan van de huidige moeilijkheden welke voortvloeien uit de achterblijvende overheidsinkomsten gepaard aan de sterke stijging van inkomensoverdrachten is herziening van de techniek en de hoogte van de uitkeringen onvermijdelijk geworden , waarbij de Lid-Staten de prioriteiten opnieuw dienen te overwegen . Dit proces is in verscheidene landen reeds op gang gekomen .

Bij deze herziening dient rekening te worden gehouden zowel met de algemene inkomensontwikkeling als met het feit dat werkloosheid sociale lagen op ongelijke wijze treft . Vooral ongeschoolde arbeid , soms geconcentreerd in enige sectoren of streken , of andere achterblijvende groepen worden hierdoor getroffen . Ook in periodes van recessie is het noodzaak de beginselen van sociale rechtvaardigheid te handhaven . De autoriteiten dienen ervoor te waken , dat het op peil houden van inkomens en andere sociale programma's werkelijk gezinnen met lage inkomens bereiken .

Aangezien de kosten voor sociale inkomensoverdrachten gedurende verscheidene jaren onvermijdelijk hoog zullen blijven , dienen de autoriteiten ten aanzien van toezeggingen van uitgaven op lange termijn vooral inzake pensioenen , behoedzaam te zijn en ervoor te waken dat zij overeenstemmen met de verwachte trend van de voor de financiering ervan bestemde ontvangsten .

Gezien de ongelijke verdeling van de werkloosheid werd in het afgelopen jaar zoveel mogelijk prioriteit gegeven aan plannen tot verlaging van het bijzonder hoge niveau van jeugdwerkloosheid . De Raad heeft het beginsel aanvaard dat alle schoolverlaters verzekerd dienen te zijn van voortgezet onderwijs , beroepsopleiding of werkervaring . Programma's tot uitvoering van dit beginsel worden thans opgezet in verscheidene landen .

De volgende fase van het probleem is echter dat reële werkgelegenheid moet worden verzekerd . Dit vereist een voortdurende stroom van initiatieven om het in dienst nemen van jongeren voor werkgevers economisch verantwoord te maken . Maatregelen tot herindeling van arbeidstijd kunnen een bijdrage leveren tot het scheppen van werkgelegenheid , indien de huidige verstarring van de arbeidsmarkt en de produktiestructuur wordt verminderd en stijging van arbeidskosten wordt vermeden . Ten einde rekening te houden zowel met de institutionele , sociale en inkomensverschillen tussen de verschillende landen , als met de bijzondere kenmerken van verschillende branches vereisen zulke maatregelen overeenstemming tussen de sociale partners op het overeenkomstige niveau . Het doel is grotere flexibiliteit , mobiliteit en verbetering van de concurrentiepositie van bedrijven . Een waaier van vormen van arbeidstijdverkorting en flexibele arbeidstijd in de particuliere en openbare sector moet aantrekkelijk gemaakt worden door middel van een verbeterde bezettingsgraad van de kapitaalgoederen en vermindering van wettelijke en institutionele belemmeringen . Flexibele en vrijwillige vervroegde uittreding kan leiden tot aanwerving van jongeren .

3.2 . Beslissingen op korte termijn aangaande coordinatie en financiële policy-mix

3.2.1 . Ontwikkeling in systemen van beleidsbeheer en coordinatie

Het is uiterst moeilijk de structurele wijzigingen in het economisch leven in goede banen te leiden . Het doel is betrekkelijk eenvoudig te omschrijven . Er zijn echter grote onzekerheden aangaande de vertragingen in de tijd die zich bij de economische aapassingen voordoen , met name wat betreft de reacties op begrotingshervormingen , wijzigingen in het monetaire beleid en in de inkomensverdeling .

Alle landen hebben met deze moeilijkheden te maken . Enerzijds verkeren landen die erin geslaagd zijn een gunstige prijsontwikkeling te bewaren of de inflatie aanzienlijk terug te dringen thans in onzekerheid over de vraag wanneer de reële economie zal verbeteren . Aan de andere kant kunnen landen die zich in ernstige financiële moeilijkheden bevinden moeilijk beoordelen wat de beste combinatie en opeenvolging is van de voor deze landen onontbeerlijke beleidscorrecties .

Het kan als symptomatisch voor deze moeilijkheden worden beschouwd dat in de afgelopen jaren het vaststellen van streefcijfers voor de verschillende doelstellingen van economisch beleid , betreffende produktie , prijsstabilisatie en werkgelegenheid geleidelijk werd opgeheven . De instrumenten van beleidsbeheersing werden ontoereikend geacht voor het geloofwaardig bepalen van velerlei doelstellingen . Bovendien zou het vaststellen van onrealistisch optimistische doelstellingen schadelijke gevolgen kunnen hebben voor de gehele economie .

Inmiddels is het belang van " intermediaire " beleidsdoelstellingen , zoals streefcijfers voor begroting , monetair beleid en wisselkoersen , toegenomen . Daarmee is men zich ook bewust geworden van het belang van de verwachtingen van economische subjecten . De geloofwaardigheid van het nastreven door de overheid van haar financiële doelstellingen is een integrerend deel geworden van het beleid . Financiële doelstellingen , waarvan de geloofwaardigheid verdacht is , worden op de markt zwaar gestraft , met name via de rentetarieven .

De relatie , welke uiterst onzeker is geworden , is de splitsing van de nominale groei van het bruto binnenlands produkt ( BBP ) in produktiegroei en inflatie . De relatie tussen de groei van de financiële grootheden en het nominale BBP is betrekkelijk hecht gebleken . Er bestaat echter weinig consensus over de vraag in welke mate een restrictief of een expansief financieel beleid van invloed is op respectievelijk reële produktie en prijspeil .

In het licht van recente ervaringen zou kunnen worden geconcludeerd , dat het evenwicht tussen " finale " en " intermediare " doelstellingen dient te worden gewijzigd in de richting van grotere aandacht voor de nominale ontwikkeling van het BBP , zoals in een aantal Lid-Staten al enige tijd het geval is geweest . Daarmee kan het gevaar van afzonderlijke , te specifieke streefcijfers voor inflatie en produktie worden vermeden , in aanmerking genomen dat de beleidsinstrumenten welke de overheid rechtstreeks beheerst ontoereikend zijn om succes te verzekeren . Hypothesen inzake het nominale BBP kunnen dienen als referentie voor een samenhangende opzet van het monetair en budgettair beleid . Dit zou tevens kunnen worden gebruikt als grondslag voor de discussie tussen en met de sociale partners inzake de rol van een inkomensontwikkeling die verenigbaar is met doelstellingen op het gebied van de economie en de werkgelegenheid . Financiële , dat wil zeggen budgettaire en monetaire politiek , zou een bepaald ontwikkelingspatroon voor nominaal BBP en extern evenwicht dienen te verschaffen terwijl inkomensontwikkeling ( met vrije onderhandelingen of inkomensbeleid ) en aanbodsbeleid dienen te worden afgestemd op werkgelegenheid en produktiviteitsontwikkeling .

Confrontatie van feitelijke economische ontwikkeling en doelstelling ( voor het nominaal BBP ) voor het financiële beleid dient deel uit te maken van bestaande coordinatieprocedures . In het geval van een economie met een goed resultaat inzake prijsstabilisatie en een zwakke ontwikkeling van de bedrijvigheid behoeft aanpassing van het financiële beleid in mindere mate te worden verstoord door overwegingen uit hoofde van de geloofwaardigheid ervan , waarbij te star wordt vastgehouden aan intermediaire financiële doelstellingen . Bij beleidsaanpassing op grond van een feitelijke ontwikkeling dient evenwel rekening te worden gehouden met alle randvoorwaarden . De voornaamste hiervan met aanduiding van onevenwichtigheden in de economie van de Gemeenschap in 1982 zijn samengevat in tabel 4 .

3.2.2 . Beleidsmaatregelen voor de huidige situatie

In 1981 werd verwacht dat de conjunctuur weldra zou gaan stijgen , dit op grond van een aantal ontwikkelingen en indicaties gedurende de twaalf daaraan voorafgaande maanden . Het herstel kwam echter in een vroeg stadium tot staan . De Europese economie zal in 1983 waarschijnlijk het vierde jaar van stagnatie ingaan , waarbij het gevaar bestaat voor een langdurige deflatie .

Het beleid dient op deze stand van zaken te worden afgestemd , hetgeen een fundamentele herziening van het beleid inzake overheidsfinanciën , kostenontwikkeling en betalingsbalans in enige Lid-Staten nog dwingender maakt . Deze herziening is namelijk voorwaarde voor een bevredigende groei .

Het gevaar van deflatie vereist tevens dat landen , waar de financiële toestand gezond is , de bedrijvigheid handhaven op een peil , dat verenigbaar is met algemene economische stabiliteit en evenwicht , maar dat tevens volstaat om een deflatoire spiraal te vermijden .

Uit deze analyse vloeien algemene richtsnoeren voor de twee grote beleidscategorieën in de Gemeenschap voort :

- in landen waar de omvang van het tekort in de overheidsfinanciën , het betalingsbalanstekort of de inflatie te groot is , een snelle doorvoering van noodzakelijke , evenwel gedifferentieerde , economische aanpassingen ;

- in landen , die in een minder ongunstige financiële toestand verkeren , die echter gezien de economische toestand , zowel in de wereld als in de Gemeenschap niet in staat zijn hun groeipotentieel volledig te verwezenlijken , handhaving van een voldoende peil van bedrijvigheid .

In het algemeen mag het beleid gericht op vermindering van inflatie en herstel van de concurrentiepositie in geen van beide situaties leiden tot vermindering van het macro-economisch resultaat , doch slechts tot herverdeling van middelen ten gunste van produktieve bedrijvigheid .

TABEL 3

Raming van het bruto binnenlands produkt in 1982 en 1983

* ( Procentuele mutaties ) *

* 1982 * 1983 *

* BBP lopende prijzen * BBP constante prijzen * Prijsindex BBP * Prijsindex gezinsconsumptie * BBP lopende prijzen * BBP constante prijzen * Prijsindex BBP * Prijsindex gezinsconsumptie *

België * 6,8 * - 0,5 * 7,3 * 9,0 * 7,9 * 0,5 * 7,4 * 8,5 *

Denemarken * 12,8 * 2,0 * 10,6 * 9,9 * 8,6 * 1,6 * 6,9 * 7,0 *

Duitsland * 4,3 * - 0,5 * 4,8 * 5,0 * 4,7 * 1,0 * 3,7 * 3,6 *

Griekenland * 22,6 * 0,7 * 21,7 * 23,0 * 23,0 * 1,9 * 20,7 * 21,0 *

Frankrijk * 13,6 * 1,1 * 12,4 * 11,0 * 10,8 * 1,0 * 9,7 * 8,9 *

Ierland * 21,5 * 2,0 * 19,2 * 18,5 * 15,5 * 2,4 * 12,8 * 13,0 *

Italië * 18,4 * 0,8 * 17,5 * 16,6 * 16,9 * 1,0 * 15,7 * 15,0 *

Luxemburg * 8,4 * - 0,3 * 8,7 * 11,0 * 8,8 * 1,0 * 7,7 * 9,0 *

Nederland * 5,7 * - 0,5 * 6,2 * 6,3 * 3,3 * - 0,3 * 3,6 * 4,5 *

Verenigd Koninkrijk * 9,1 * 0,6 * 8,4 * 8,8 * 8,2 * 1,7 * 6,4 * 6,9 *

Gemeenschap * 10,9 * 0,3 * 10,6 * 10,5 * 10,0 * 1,1 * 8,8 * 8,8 *

Bron : Diensten van de Commissie .

Het is duidelijk dat in alle gevallen de eerder geschetste richtsnoeren voor structurele herzieningen en stabilisering van kracht blijven en dat zij in versnelde en versterkte mate dienen te worden doorgevoerd . Vooral landen in een kwetsbare financiële toestand dienen snel en overtuigend aan te tonen dat zij de nodige maatregelen nemen om het overheids - en het betalingsbalanstekort tot aanvaardbare proporties terug te brengen . De voortdurende recessie verhoogt het gevaar voortvloeiend uit het nalaten van actie .

Voor landen in een sterkere financiële positie zijn de onmiddellijke beperkingen duidelijk minder , maar verwezenlijken van meer bedrijvigheid zonder versnelde inflatie door verruiming van het financiële beleid blijft moeilijk . Onder de huidige omstandigheden lijkt een eerste redelijke stap de liquiditeitenmassa te laten stijgen tot de bovenste limiet van de doelstelling , hetgeen reeds werd gedaan door de Bundesbank , waarbij de rentevoet op de geldmarkt daalde van 10,5 % begin 1982 tot 7,3 % begin december . Dit heeft een gunstig effect op de bedrijvigheid en een verlagend effect op het begrotingstekort , rechtstreeks door verlaagde interestlasten en onrechtstreeks via verhoogde bedrijvigheid en door grotere belastingontvangsten . Tevens is de rentedaling gunstig in EMS-verband : het laat in de overige deelnemende landen rentedaling toe overeenkomstig die van de Bundesbank . In het Verenigd Koninkrijk daalt de rentevoet eveneens voortdurend .

Verwacht mag worden dat het proces van renteverlaging in een situatie van recessie en verminderde inflatie zal voortduren , ofschoon een reële rente die dicht bij de onderliggende groeitrend van de economie ligt , als regel beschouwd moet worden als indicatie van de benedengrens , althans voor de kapitaalmarktrente . Onder deze grens bestaat het gevaar dat de voor toenemende investeringen noodzakelijke besparingen worden afgeremd . Indien de ramingen van inflatietempo en reële bedrijvigheid verder neerwaarts herzien worden , zou er nog meer reden zijn om het financieel beleid te verruimen .

Indien de economische toestand verder verslechtert , dienen landen in de meest gezonde financiële situatie af te zien van een beleid gericht op compensatie van het verhogend effect op het begrotingstekort van een voortgaande recessie . Renteverlaging dient in de huidige fase het voornaamste instrument van anti-cyclisch beleid te zijn . Indien het uitzicht op verdere rentedaling voorbij is en indien de stijging van het nominale BBP bij een laag tempo blijft vertragen kan een budgettaire stimulans verenigbaar zijn met monetaire doelstellingen . Een dergelijk budgettair programma kan belastingverlagingen dan wel wijzigingen in belasting - of uitgavenstructuur omvatten , welke gericht zijn op een maximaal aanbod - en werkgelegenheideffect .

In andere landen kan er , totdat en tenzij het rentepeil met een gezond financieel beleid verlaagd is tot dicht bij deze benedengrenzen , waarschijnlijk geen reden zijn voor een verruiming van het begrotingsbeleid . Deze voorwaarde inzake het rentepeil houdt zelf ook weer verband met de omvang van het beroep op krediet door de overheid , de totale overheidsschuld en andere onevenwichtigheden ( zie tabel 4 ) . Landen met chronische begrotingstekorten dienen derhalve af te zien van een versoepeling van het begrotingsbeleid : " averechtse " , dat is , negatieve effecten op de bedrijvigheid zijn zeer waarschijnlijk . De landen welke te kampen hebben met ernstige financiële moeilijkheden en waarvan de inflatie nog niet voldoende is verlaagd , zouden hun stabilisatiebeleid kunnen verstevigen door het duidelijk aangeven van een tijdschema van vertraagde stijging van het nominale BBP . Dit zou inhouden dat een maximum wordt aangegeven voor het volume van de geldtransacties dat de autoriteiten bereid zijn te financieren : daarmede wordt een kader vastgesteld voor loononderhandelingen tussen sociale partners .

TABEL 4

Gemeenschap : indicatoren van macro-economisch onevenwicht en beperkende voorwaarden in 1982

* Werkloosheid ( % ) * Prijsindex BBP ( procentuele mutatie ) * Lopende rekening van de betalingsbalans ( % van BBP ) * Reële rente ( 1 ) * Overheidsfinanciën * Openbare schuld ( % van BBP ( 1981 ) ) ( 3 ) *

* * * * * Begrotingssaldo ( % van BBP ) * Gecorrigeerd saldo ( % van BBP ) ( 2 ) * *

België * 13,9 * 7,3 * - 4,0 * 3,7 * - 12,8 * - 5,8 * 88,6 *

Denemarken * 9,1 * 10,6 * - 4,1 * 12,0 * - 9,5 * ( - 9,0 ) * 16,3 *

Duitsland * 6,9 * 4,8 * 0,0 * 4,6 * - 3,9 * - 3,1 * 35,1 *

Griekenland * ( 3,8 ) * 21,7 * - 2,6 * ( - 7,0 ) * - 9,2 * - 1,4 * 40,4 *

Frankrijk * 8,3 * 12,4 * - 2,4 * 5,4 * - 3,0 * - 1,9 * ( 17,3 ) *

Ierland * 12,1 * 19,2 * - 9,0 * 1,1 * - 14,7 * - 3,7 * 98,4 *

Italië * 9,9 * 17,5 * - 1,3 * 6,0 * - 11,6 * - 1,1 * 64,9 *

Luxemburg * 1,2 * 8,7 * 19,7 * 0,6 * - 0,9 * 1,2 * 22,1 *

Nederland * 10,4 * 6,2 * 4,0 * 5,7 * - 5,7 * - 2,5 * ( 47,2 ) *

Verenigd Koninkrijk * 12,2 * 8,4 * 0,8 * 6,9 * - 0,9 * 2,4 * 58,8 *

Gemeenschap * 9,4 * 10,6 * - 0,7 * 4,8 * - 5,0 * - 1,6 * 42,2 *

( 1 ) Kapitaalmarktrente in juli 1982 , verminderd met de stijging van de consumptieprijzen over zes maanden ( januari-juli ) op jaarbasis .

( 2 ) Begrotingssaldo gecorrigeerd voor de invloed van de inflatie op de reële waarde van de binnenlandse openbare schuld ( zie hoofdstuk 6 ) .

( 3 ) Schuld van centrale overheid voor Denemarken , Griekenland , Frankrijk , Ierland , Luxemburg en Nederland ; schuld van de gehele overheid voor Duitsland , " settore statale " voor Italië , publieke sector voor België en het Verenigd Koninkrijk .

De uitkomsten van loon - en inkomensontwikkelingen zullen eveneens van doorslaggevende betekenis zijn voor het uit de recessie halen van de economie .

Een vertraagde nominale loonstijging en een vermindering van de inflatie zouden zelf belangrijke stuwende factoren voor het economisch herstel betekenen in de mate dat daardoor verdere nominale renteverlagingen mogelijk zouden worden , evenals een betere winstsituatie en betere algemene investeringsvoorwaarden . In de huidige situatie van stagflatie , lage winsten en een geringe investeringsneiging is het duidelijk dat in vele landen voor economisch herstel vereist is dat gedurende een lange periode in de loonontwikkeling zowel een geringe nominale verhoging als een reële aanpassing wordt verwezenlijkt . Het punt van bevredigende desinflatie kan in bepaalde landen eerder worden bereikt ; bovendien is de positie van de lopende rekening van de betalingsbalans in dit verband bijzonder belangrijk . Daarbij kan het gevaar van een onnodige deflatie van de reële bestedingen , die in een proces van desinflatie en aanpassing van arbeidskosten kan ontstaan , worden afgewend door het bijsturen van het nominaal BBP naar het beoogde tijdschema door middel van aanpassing van het financiële beleid .

4 . SAMENVATTING EN CONCLUSIES VOOR HET BELEID IN DE KOMENDE PERIODE

Tot dusver is in 1982 in Europa nog geen conjunctuurherstel ingetreden en recente indicatoren wijzen op een terugval van het vertrouwen bij het bedrijfsleven . Ongeveer de helft van de economie van de Gemeenschap wordt nog steeds gekenmerkt door ernstige onevenwichtigheden ten aanzien van inflatie , betalingsbalans en openbare financiën ; bijna alle Lid-Staten hebben te kampen met zeer hoge niveaus van werkloosheid .

De vooruitzichten voor het komende jaar worden bepaald door tegenstrijdige factoren . Wereld-variabelen zoals aardolieprijs en rentevoet vertonen een gunstig verloop . Een ommekeer in deze trend in een vroeg stadium van herstel dient echter te worden vermeden . In dit opzicht zijn de vooruitzichten hoogst twijfelachtig en het gevaar van een deflatoire spiraal is niet uitgesloten . Het is dringend noodzakelijk dat het huidige pessimisme wordt overwonnen .

Dit vraagstuk houdt verband met diepgaande structurele zwakheden welke zich alom in de Europese economie voordoen en die in het bijzonder tot uiting komen in een geringe neiging van de particuliere sector tot investeren en tot uitbreiding van werkgelegenheid . In een groot deel van de Gemeenschap blijken deze zwakheden ook uit een onevenwichtige verdeling van de middelen over de overheid en de particuliere sector , van het inkomen over lonen en winsten en van de bestedingen over consumptie en investeringen .

Het terugdraaien van deze onevenwichtigheden lijkt een onmisbaar onderdeel van een strategie gericht op terugkeer naar een hoger niveau van werkgelegenheid , investeringen en produktiviteit . Deze doeleinden dienen tegenhanger en rechtvaardiging te vormen van ingrijpende aanpassingen van inkomens en openbare financiën . Het overheidsbeleid en het overleg tussen sociale partners dient erop gericht te zijn dat het volledige proces zich ook daadwerkelijk voltrekt .

De beheersing van het proces van een gelijktijdig conjunctureel en structureel herstel is uiterst moeilijk . Niets kan de afzonderlijke landen ontheffen van eigen inspanningen , maar gezien onderlinge samenhang van volkshuishoudingen en de huidige internationale toestand dient tevens een tweede doelstelling vastberaden te worden nagestreefd , namelijk verbetering van de coordinatie van het economisch beleid in de geïndustrialiseerde landen teneinde de kans op welslagen te vergroten .

Internationaal dient de Gemeenschap ernaar te blijven streven dat het beleid in de voornaamste centra van de internationale reservevaluta's actief wordt afgestemd op het voorkomen van te sterke fluctuaties van de rentetarieven en de wisselkoersen . Daartoe is het noodzakelijk de inspanningen voort te zetten om werkelijke internationale monetaire samenwerking te organiseren tussen de belangrijkste monetaire autoriteiten . De stabiliteit van het wereldgeldstelsel vereist dat de internationale valuta's worden beheerd met dit doel duidelijk voor ogen en dat thans snel regelingen tussen de industrielanden worden getroffen tot vergroting van de financieringscapaciteit van IMF en Wereldbank .

Thans daalt het rentepeil en er dient voor gezorgd te worden dat deze ontwikkeling in de Verenigde Staten en in Europa wordt geconsolideerd . Door het monetair beleid konden in Europa in het algemeen uiterst scherpe ontwikkelingen in de financiële verhoudingen worden voorkomen . Gezien de verdere vermindering van de inflatie en de zwakke economische bedrijvigheid kan een aantal landen zich veroorloven voorop te gaan bij een verdere verlaging van de rente in Europa . Andere landen van de Gemeenschap hebben te kampen met ernstige betalingsbalansmoeilijkheden en de meeste hebben wisselkoersverplichtingen in het EMS . In deze landen kan ruimte bestaan voor gelijk opgaande renteverlagingen . In enkele van de meest inflatoire landen echter is de reële rentevoet zeer laag of negatief en in deze gevallen moet het doel zijn de inflatie sneller terug te dringen dan de nominale rentetarieven .

Met betrekking tot het begrotingsbeleid dienen de landen die te maken hebben met zowel een aanhoudende recessie als een bevredigende vermindering van de inflatie en die minder door onevenwichtigheden en ongunstige randvoorwaarden worden belemmerd te voorkomen dat de " automatische stabilisatoren " worden geblokkeerd . Grote overheidstekorten maken het in verschillende andere landen onmogelijk in de nabije toekomst enigerlei anticyclisch begrotingsbeleid te voeren . In deze landen moet integendeel gezorgd worden voor een snelle verlaging van het begrotingstekort en van het tekort op de lopende rekening . Stimulering van de economie door belastingverlaging dient slechts dan te worden overwogen als het proces van renteverlaging zijn limiet heeft bereikt en zulks in landen waarvan de openbare financiën gezond zijn .

Positief in de werking van het Europees Monetair Stelsel was in het afgelopen jaar dat maatregelen tot meer ingrijpende aanpassingen van de begroting en de inkomens werden getroffen ter begeleiding van wisselkoerswijzigingen . Deze tendensen dienen in de komende periode te worden versterkt teneinde geleidelijk weer een betere convergentie van de fundamentele economische ontwikkelingen te bereiken .

Ook echter het succesvol bewerkstelligen van een conjunctuurherstel in het komende jaar zou geen begin vormen van een oplossing voor het vraagstuk van de grote werkloosheid . Daarvoor zijn diepgaande veranderingen nodig : in vele landen moeten de te hoge overheidsuitgaven worden verminderd , de winstgevende investeringen vergroot , de neiging tot uitbreiding van de werkgelegenheid op grote schaal verbeterd . Met het oog op het laatste punt dient met nadruk te worden gewezen op het belang van een veel sterkere matiging en grotere flexibiliteit van de reële arbeidskosten . In de mate dat een krachtige werkgelegenheidsstrategie volgens deze lijnen zou kunnen bijdragen tot een tijdelijke vraagdeflatie , dient deze te worden tegengegaan door monetaire en zover mogelijk budgettaire maatregelen , bij voorbeeld - afhankelijk van de omstandigheden - verlaging van rentevoet of belastingen .

De uiteengezette strategie is in wezen gericht op verbetering van de werkgelegenheid . Het is duidelijk dat het succes ervan afhankelijk is van het bereiken van overeenstemming inzake de globale prioriteiten van het beleid . Het is van vitaal belang dat de inflatiebestrijding niet wordt verslapt en dat bij loonaanpassingen rekening wordt gehouden met de stijging van het invoerprijspeil . Bovendien is het duidelijk , dat al het mogelijke dient te worden gedaan om het scheppen van werkgelegenheid te bevorderen , onder gezonde economische voorwaarden en vooral door stelselmatig begunstigen van investeringen , door het wegnemen van hinderpalen voor vestiging van nieuwe bedrijven en door versterking van de flexibiliteit in de organisatie van de arbeidstijd . Het is evenzo noodzakelijk voortdurend in het oog te houden , dat de gevolgen van werkloosheid verschillen naar gelang de sociale status : in dit opzicht dient het nodige te worden gedaan ( bij voorbeeld op het vlak van inkomens of reorganisatie van arbeidstijd ) om ervoor te zorgen dat de huidige toestand geen buitensporige gevolgen heeft voor bepaalde sociale lagen van de bevolking .

Het huidige lage niveau van de Europese wisselkoersen ten opzichte van de dollar , dat zich ondanks veranderende renteverschillen lijkt te blijven voortzetten , kan gebruikt worden als een gunstig uitgangspunt voor een meerjarige aanpassing van de fundamentele inkomens - , investerings - en werkgelegenheidsverhoudingen in Europa . De recente wijzigingen van de rentetarieven in de wereld zullen thans ook een opwaardering van de yen kunnen vergemakkelijken . De daarmee gepaard gaande interne aanpassing van inkomens en overheidsfinanciën zijn van evenveel belang voor de economische betrekkingen van Europa met de rest van de wereld als zij zijn voor de afzonderlijke landen , waarvan de wisselkoersen in het EMS werden aangepast .

DEEL II

DE ECONOMIEEN VAN DE LID-STATEN

In België heeft het na de koersaanpassing van de Belgische frank gevoerde beleid het mogelijk gemaakt een begin te maken met de vermindering van de bestaande onevenwichtigheid op de lopende rekening van de betalingsbalans en op het gebied van de openbare financiën en met de verbetering van de concurrentiepositie van de Belgische ondernemingen . Dit beleid had in 1982 onvermijdelijk een weerslag op de groei en de werkgelegenheid . Gezien de beperkingen die de binnenlandse situatie oplegt zal het herstel van de economische activiteit in 1983 nog in belangrijke mate afhangen van de internationale conjunctuur . De stijging van de consumptieprijzen , welke door de effectieve depreciatie van de Belgische frank tijdelijk werd versneld , zal vermoedelijk sterk vertragen . Voorts kan met een verdere daling van het tekort op de lopende rekening van de betalingsbalans rekening worden gehouden .

Het op sanering gerichte beleid , dat in overeenstemming met de aanbevelingen van de Commissie en de Raad in 1982 werd gevoerd , dient in 1983 en waarschijnlijk tot het midden van de jaren tachtig te worden voortgezet . Een voortdurende inspanning is nodig om weer gunstigere en stabielere groeivoorwaarden te scheppen .

De consolidatie van de ten aanzien van de concurrentiepositie geboekte vooruitgang en de handhaving van de consumptieve bestedingen van de gezinshuishoudingen binnen grenzen die verenigbaar zijn met het herstel van de lopende rekening van de betalingsbalans veronderstellen een voortgezette inkomensmatiging in 1983 . Hiertoe zou een verlenging en aanpassing van de in 1982 ten aanzien van de indexering van lonen en andere inkomens getroffen maatregelen kunnen bijdragen . Na raadpleging van de sociale partners is de regering voornemens de forfaitaire indexatie tijdelijk te verlengen en later de modaliteiten van het indexeringsmechanisme opnieuw te bezien opdat in 1983 de stijging van de loonkosten niet meer bedraagt dan het gewogen gemiddelde van de zeven belangrijkste handelspartners .

Wat de begrotingspolitiek betreft , beperkt de ingediende begroting het uitgavenaccres tot 7,5 % in 1983 - wat neerkomt op een globale reële daling en een geringe nominale stijging van alle uitgaven die geen verband houden met de werkloosheid en de openbare schuld - en brengt deze het financieringstekort van de staat terug tot 10,5 % van het bruto binnenlands produkt .

In het licht van de economische vooruitzichten voor 1983 en van de noodzaak van sanering van de economie op middellange termijn , moeten deze maatregelen als minimaal noodzakelijke aanpassingen worden gezien en moet elke afwijking in de loop van het jaar ten opzichte van de gestelde doelen snel worden rechtgetrokken .

Het welslagen van de onderhavige maatregelen is een voorwaarde voor het herstel van de particuliere investeringen , welke onontbeerlijk is voor een herstructurering van de economische activiteit en een blijvende verbetering van de werkgelegenheid . Dit herstel zal waarschijnlijk ook door de in 1982 getroffen belastingmaatregelen worden bevorderd .

De nieuwe uitgangspunten voor het industriebeleid , welke de steunverlening aan striktere voorwaarden en meer selectieve criteria onderwerpen , zouden bijdragen tot een meer rationele sanering van ondernemingen in moeilijkheden en voorts de oprichting van nieuwe ondernemingen moeten bevorderen .

Voor het monetaire beleid blijft de manoeuvreerruimte krap , daar het tekort op de lopende rekening van de betalingsbalans en de grote financieringsbehoeften van de schatkist de mogelijkheden van een autonome verlaging van de rentetarieven zullen beperken .

Op middellange termijn blijven kostenmatiging en herstructurering van de industrie essentiële voorwaarden voor een duurzame verbetering van de werkgelegenheidssituatie . Voorts is het van belang dat het financieringstekort van de totale overheid als percentage van het bruto binnenlands produkt in de periode tot 1985 met de helft wordt verminderd zoals de autoriteiten voorstellen , teneinde de spiraal van tekorten en renteverplichtingen te doorbreken die zowel de overheidsbegrotingen als de lopende rekening van de betalingsbalans zwaar belast en aldus de economische expansie belemmert .

In 1982 gaf de economische activiteit in Denemarken , met een groei van het bruto binnenlands produkt van ongeveer 2 % , een meer dynamisch beeld te zien dan in de andere landen van de Gemeenschap . Evenals in 1981 werd de bedrijvigheid in 1982 gestimuleerd door een versterking van de concurrentiepositie , die in het bijzonder was toe te schrijven aan de depreciatie van de effectieve wisselkoers van de kroon . De werkgelegenheid werd gunstig beïnvloed door de maatregelen die in juni zijn getroffen om de investeringen te bevorderen , de beroepsopleiding te ontwikkelen en nieuwe arbeidsplaatsen te scheppen .

Na een aanmerkelijke verbetering in 1981 is echter de lopende rekening van de betalingsbalans in 1982 opnieuw verslechterd , omdat de verdere verbetering van de goederen - en dienstenbalans niet opwoog tegen de sterke toeneming van de lasten uit hoofde van de buitenlandse schuld . Tegelijkertijd vertoonden de openbare financiën een steeds somberder beeld . Het financieringstekort van de centrale overheid voor 1982 wordt geraamd op 57 miljard Dkr . ( ongeveer 12 % van het BBP ) , veel meer dan aangegeven in de ontwerp-begroting en in de richtsnoeren welke de Raad in december 1981 heeft vastgesteld en zulks ondanks de verzwaring van de belastingdruk , waartoe medio 1982 werd besloten . Deze ontwikkeling is behalve aan de specifieke maatregelen ten behoeve van de werkgelegenheid , vooral aan de stijgende lasten van de openbare schuld en het dynamische karakter van bepaalde aan het niveau van bedrijvigheid verbonden sociale uitgaven toe te schrijven . Op belangrijke punten wijkt de recente ontwikkeling daarmee duidelijk af van de begin 1980 uitgestippelde strategie , die met name op een gestadige verbetering van het betalingsbalanstekort was gericht .

Een van de voornaamste opgaven voor de economische politiek in 1983 is derhalve alles in het werk te stellen om een herstel van het macro-economische evenwicht tot stand te brengen .

Daartoe is een zeer stringent begrotingsbeleid voor 1983 vereist . Begin oktober heeft de nieuwe regering een programma afgekondigd dat , onder andere , voorziet in het afremmen van de groei van de sociale overdrachtsuitgaven , een beperking van de groei van de bezoldigingen in de overheidssector , het optrekken van een aantal overheidstarieven en een belastingheffing voor pensioenfondsen en reserves van verzekeringsmaatschappijen . Te zamen zouden deze maatregelen het mogelijk moeten maken het aanvankelijk voor 1983 op bijna 15,5 % van het bruto binnenlands produkt verwachte begrotingstekort met ongeveer 11 miljard Dkr . terug te brengen .

Het financieringstekort van de staat zou aldus in 1983 worden beperkt tot circa 13 % van het bruto binnenlands produkt . Het betreft hier een eerste stap in de richting van een duurzame ombuiging van het begrotingstekort na de zeer snelle stijging welke zich tijdens de afgelopen jaren heeft voltrokken . Dit beleid dient de komende jaren onverminderd te worden voortgezet . Bovendien is het van belang dat deze maatregelen van de centrale overheid worden gesteund door soortgelijke initiatieven op het vlak van de lagere publiekrechtelijke lichamen . Een strikt beheer van de openbare financiën moet immer een daling van de rentetarieven en het scheppen van gunstige financiële voorwaarden voor een blijvend herstel van de investeringen en een verbeterde budgettaire situatie bevorderen .

Teneinde de ontwikkeling van prijzen en inkomens af te remmen werd voor de periode tot 1 maart 1983 een loonstop afgekondigd , een maatregel die volgens de door het Parlement aangenomen wetten zal worden gevolgd door een opschorting van de loonindexering en het bevriezen van bepaalde niet-looninkomens in de komende twee jaren . Indien de sociale partners bij de loononderhandelingen in het volgende voorjaar voldoende matiging betrachten , zullen de belastingen op inkomens enigszins worden verlaagd . De hier bedoelde maatregelen kunnen bijdragen tot een versterking van het concurrentievermogen van de economie en daarmee een gunstige invloed uitoefenen op de ontwikkeling van de uitvoer en van de bedrijvigheid in het algemeen .

In de Bondsrepubliek Duitsland onderging de economische activiteit in 1982 een vertraging , die zich vooral tijdens het tweede halfjaar aftekende . De werkloosheid liep sterk op , zowel door een vermindering van de werkgelegenheid als ten gevolge van demografische factoren , die er onder andere toe leidden dat een groot aantal jongeren zich op de arbeidsmarkt aanmeldden . De inflatoire tendensen zijn echter afgezwakt en door een duidelijke verbetering van de externe positie zal de lopende rekening van de betalingsbalans over het gehele jaar waarschijnlijk in evenwicht zijn .

In het gunstigste geval kan voor 1983 slechts een zeer bescheiden groei ( ongeveer 1 % ) worden verwacht . Hierbij wordt ervan uitgegaan dat er in de loop van het jaar een zekere versnelling zou optreden als gevolg van een stijging van de uitvoer en van investeringen in vaste activa . Volgens de laatste ramingen mag de mogelijkheid van een nulgroei in 1983 , ten opzichte van 1982 , niet worden uitgesloten . Deze factoren kunnen positief worden beïnvloed door de daling van inflatie en renteniveau en de in 1982 door de regering getroffen stimulerende maatregelen .

De beleidsmarge van de monetaire autoriteiten is in 1982 aanzienlijk verruimd door het verbeteren van de betalingsbalans en het vertragen van de inflatie en voor een deel eveneens door de rentedaling voor dollartegoeden . Het was derhalve mogelijk de rentetarieven te verlagen en het centrale-bankgeld te laten toenemen met een percentage dat dicht bij de bovengrens van de nagestreefde doelstelling lag . Wegens het ontbreken van economische groei ontwikkelden de uitgaven en het financieringstekort van de overheid zich echter niet zo gunstig als de autoriteiten hadden verwacht ; de Bondsregering zag zich genoodzaakt in de loop van het jaar aanvullende begrotingen in te dienen om een groter bedrag aan ieningen te kunnen opnemen .

Op basis van het thans gevoerde beleid zijn de vooruitzichten op korte termijn voor de produktie en de werkgelegenheid weinig bevredigend en ook op langere termijn kan de economische groei zwak blijven .

Naar verwachting zullen de groeipercentages in 1982 en 1983 - anders dan in de jaren zestig en zeventig - onder het gemiddelde van de Gemeenschap liggen en minder dan in het verleden door de buitenlandse vraag worden gesteund . Een krachtiger economisch herstel is dan ook afhankelijk van een duidelijke opleving van de binnenlandse vraag , vooral nu de handelspartners van Duitsland zijn overgegaan tot een meer stringente economische politiek . Daar de weerslag van de tweede aardoliecrisis op de inflatie en de betalingsbalans grotendeels is overwonnen - en wel veel eerder dan in andere landen - , zou het economisch beleid zich bovendien moeten concentreren op een herstel van de investeringen en op een vermijding van de deflatoire effecten welke een te snelle vermindering van het begrotingstekort of een te sterke aanpassing van de ontwikkeling van de reële lonen kan hebben .

Gezien de invloed van de vraag en de winstverwachtingen alsmede van de financieringsvoorwaarden op de investeringsactiviteit , dient het begrotingsbeleid zich in de naaste toekomst vooral te richten op een herstructurering van de overheidsuitgaven ten behoeve van investeringen , onderzoek en ontwikkeling en beroepsopleiding , en moet tijdens een jaar van zwakke of nulgroei niet zozeer worden gestreefd naar een verlaging van het tekort ; op langere termijn dient echter een geleidelijke vermindering te worden bewerkstelligd . Het nettofinancieringstekort van de gehele overheid zou derhalve in 1983 kunnen moeten worden gestabiliseerd op circa 4 % van het bruto binnenlands produkt .

Nu de vooruitzichten met betrekking tot de inflatie gunstig zijn , zou een zodanig monetair beleid moeten worden gevoerd dat de economische ontwikkeling wordt vergemakkelijkt , met name door een voldoende groei van het centrale-bankgeld binnen de door de Bundesbank vastgestelde marge ( 4-7 % ) . De door de verbetering van de externe positie en de vermindering van het inflatiepercentage ontstane speelruimte is laatstelijk reeds gebruikt om daling van de rentevoet te vergemakkelijken ; dit beleid dient te worden voortgezet .

Bij een groeipercentage zoals thans voor 1983 wordt verwacht lijkt een verdere verslechtering van de arbeidsmarktsituatie op korte termijn niet te vermijden . Over het geheel genomen wekken het concurrentievermogen en de produktiviteit van de economie en de rentabiliteit van de ondernemingen niet de indruk dat een belangrijke verlaging van de reële lonen voorwaarde is voor een sterkere groei . Er zou echter meer op moeten worden toegezien , dat de beloningsstructuur de mobiliteit van de arbeidskrachten en daarmee de noodzakelijke aanpassingen van de economie in de hand werkt .

Voor Griekenland vormt het herstel van de economische groei bij een externe positie die nog moeilijker is geworden dan voorheen nog steeds een probleem . De conjuncturele vooruitzichten welke zich in dit verband voor 1983 aftekenen zijn wat gunstiger en de realisatie daarvan zou ertoe bijdragen het herstel op gang te brengen . De aanpassing van de economie aan haar omgeving is echter hoofdzakelijk een structureel vraagstuk : een duurzame verbetering van de produktie is niet mogelijk zonder een langdurige en stelselmatige inspanning om het binnenlandse aanbod meer ruimte te verschaffen , hetgeen het versoepelen van in het systeem ingebouwde verstarrende factoren en hoge investeringspercentages impliceert . Een dergelijk streven moet gepaard gaan met een krachtige bestrijding van de inflatie , waarvan thans de verstorende effecten op de allocatie van de produktiefactoren onvermijdelijk de gewenste structuurwijzigingen belemmeren .

Men heeft getracht de grondslagen te leggen voor dit tweesporenbeleid , dat in al zijn consequenties zal worden beschreven in het vijfjarenplan dat thans in voorbereiding is . Door een sterke verhoging van de lage inkomens aan het begin van 1982 te combineren met prijscontroles voor eerste levensbehoeften en een belangrijke , maar gedifferentieerde belastingverzwaring werd gepoogd te komen tot een beperkt herstel van de consumptieve bestedingen bij een zekere vertraging van de prijsstijgingen . Er werd een systeem van indexering van inkomens en pensioenen ingevoerd , waarvan de toepassing - voor zover het nivellerende effect ervan niet spoedig tegenkrachten oproept - tot een spontane matiging van de nominale inkomensontwikkeling zou moeten leiden . Voorts werden maatregelen getroffen om de binnenlandse kredietverlening in verhouding tot het bruto binnenlands produkt te beperken , met name door het structurele tekort van de overheidssector aanmerkelijk terug te dringen . Tenslotte werd getracht het herstel van de investeringen te bevorderen via een selectieve kredietpolitiek - die het mogelijk heeft gemaakt de reële rentevoet op een zeer laag niveau te handhaven - en door het voltooien van een gevarieerd stelsel van naar bedrijfstakken en gebieden uiteenlopende overheidssteun .

Afgezien van dit thans gevoerde beleid is de uitvoer tot nu toe niet toegenomen en heeft ook de investeringsactiviteit nog geen tekenen van een heropleving vertoond . Onder deze omstandigheden zal de economische groei in 1982 ongeveer 1 % belopen . Verder slaagde men er niet in de liquiditeitsquote te verminderen , omdat het overheidstekort tot nu toe niet zo sterk kon worden teruggedrongen als men had gehoopt . De drachme onderging een verdere depreciatie , welke noodzakelijk was om het effect van het verschil in inflatie op het concurrentievermogen van de Griekse economie te compenseren .

Het huidige strikte beleid dient niet te worden versoepeld . Zonder een beteugeling van de inflatie is het immers niet mogelijk de financiële voorwaarden te scheppen die nodig zijn voor de omvangrijke investeringen welke de herstructurering van de economie vereist .

De economische politiek zal dus alle middelen waarover zij beschikt moeten aanwenden om in 1983 een belangrijke vertraging van de inflatoire ontwikkeling mogelijk te maken . In het bijzonder dient men voort te gaan op de weg van inkomensmatiging waarbij wordt vermeden dat het indexeringsmechanisme leidt tot een te sterke samendrukking van de beloningspiramide . Ook het toezicht op de prijzen moet worden voortgezet teneinde excessieve stijgingen te voorkomen . Tenslotte dient men te streven naar een aanmerkelijke verlaging van de liquiditeitsquote en wel door het financieringstekort van de overheid terug te brengen tot minder dan 10 % van het bruto binnenlands produkt . Een en ander moet worden bereikt door een beperking van de lopende uitgaven en een adequate aanpassing van de overheidstarieven , door de kredietverlening meer in de hand te houden en door besparingen op langere termijn aan te moedigen . Dit laatste impliceert dat de reële rentetarieven niet langer kunstmatig laag worden gehouden en dat zij meer worden afgestemd op de marktvoorwaarden .

In Frankrijk bracht het door de stimulering van de vraag in 1981 tot stand gebrachte herstel van de economische activiteit een sterke achteruitgang van de handelsbalans met zich . De externe positie alsmede het financiële evenwicht en het concurrentievermogen van de ondernemingen zijn verslechterd . De door de vergroting van het overheidstekort en de financiële moeilijkheden van het bedrijfsleven teweeggebrachte expansie van het binnenlandse krediet gaf voedsel aan de inflatie , die elders juist terugliep . De wisselkoers van de Franse frank werd in oktober 1981 en juni 1982 gewijzigd .

De aanpassing binnen het Europees Monetair Stelsel in juni 1982 ging vergezeld van een stringent herstelprogramma . Zo werden onmiddellijk daarna tijdelijke maatregelen tot blokkering , uitstel of beperking van prijs - en inkomensstijgingen genomen teneinde de inflatiespiraal te doorbreken ; daarnaast werd een krachtig beleid aangekondigd om de stijging van het overheidstekort tegen te gaan . Parallel daaraan werden de doelstellingen ten aanzien van de groei van de liquiditeitenmassa voor 1982 en 1983 naar beneden herzien om rekening te houden met de verwachte contractie van de nominale ontwikkeling . Deze koerswijziging zou het mogelijk moeten maken de inflatie sneller terug te dringen , zodat deze in 1983 op jaarbasis 8 % niet overschrijdt , en tegelijk een begin te maken met het herstel van de lopende rekening van de betalingsbalans . Een en ander betekent dat de expansie van de binnenlandse vraag sterk wordt afgeremd en de groei zowel in 1982 als in 1983 niet meer dan 1 % zal bedragen . Specifieke maatregelen - van budgettaire en financiële aard - hebben verder een accentverschuiving bij de vraag van de consumptieve bestedingen naar de investeringen ten doel .

Dit programma kan alleen slagen met de actieve medewerking van de sociale partners . Het afremmen van de kostenstijgingen vormt niet alleen de belangrijkste voorwaarde voor het welslagen , maar het is ook het belangrijkste element van onzekerheid van de huidige aanpassingspolitiek . Allereerst dient het prijs - en inkomensbeleid dat volgde op de blokkeringsmaatregelen , die golden tot en met 31 oktober 1982 , erop gericht te zijn de economische subjecten geleidelijk weer een grotere bewegingsvrijheid te laten maar gelijktijdig de voornaamste oorzaak van de inflatiespiraal , te weten de feitelijke koppeling van de lonen - en van de inkomens in het algemeen - aan de voorafgaande stijging van de prijzen , te neutraliseren .

Het beleid inzake de financiering van de economie dient enerzijds gericht te zijn op een geringere inflatie en een stabiele wisselkoers , anderzijds moeten de financieringsvoorwaarden voor de ondernemingen zodanig zijn dat hun investeringsactiviteit niet wordt belemmerd . Beheersing van de expansie van de binnenlandse kredietverlening is dus van essentieel belang . Zij veronderstelt dat het financieringstekort van de overheid niet verder toeneemt , althans niet in relatieve zin , en in 1983 inderdaad wordt gestabiliseerd op het in 1982 bereikte niveau van 3 % van het bruto binnenlands produkt .

De Financiële Wet voor 1983 en de maatregelen genomen om de tendens tot verstoring van het evenwicht van de stelsels van sociale zekerheid een halt toe te roepen , moeten het in beginsel mogelijk maken dit doel te bereiken . In dit verband moet de nodige ruimte kunnen worden geschapen voor het financieren van prioritaire maatregelen met betrekking tot onderzoek , versterking van de industriële structuur en bevordering van de werkgelegenheid en kan worden bewerkstelligd dat , bij een vermindering van de inflatie , de reële rentevoet zodanig daalt dat de financiële lasten van het bedrijfsleven zo gering mogelijk worden gehouden . Een volledig slagen van de nieuwe regeling tot het stimuleren van besparingen op lange termijn , vooral in risicodragende vorm , is een belangrijk element van een dergelijke strategie .

Of uiteindelijk weer een snellere economische groei mogelijk zal zijn is niet alleen afhankelijk van het welslagen van het anti-inflatiebeleid en de te voorziene verbetering op internationaal vlak . Ook is vereist een structuurpolitiek - waarvoor de belangrijkste instrumenten reeds in 1981 en 1982 zijn geschapen - waardoor een doeltreffende aanpassing van de economie aan de interne en externe vraag wordt bewerkstelligd . Onder andere moet het industriële beleid van de overheid gericht zijn op het moderniseren van zwakke bedrijfstakken en het bevorderen van de ontwikkeling van bedrijfstakken met geavanceerde technologie , waarvan de meeste thans tot de overheidssector behoren . Hierdoor kan de concurrentiekracht van de economie worden vergroot . Voorts dienen eventuele initiatieven op het gebied van herverdeling van werk volledig verenigbaar te zijn met de noodzakelijke opvoering van de produktiviteit en dient elke directe of indirecte lastenverzwaring voor het bedrijfsleven te worden vermeden .

In 1982 was de economische groei in Ierland bescheiden vergeleken met de resultaten in het recente verleden . Het stijgingstempo van de prijzen wijkt aanzienlijk af van het communautaire gemiddelde , hoewel het de laatste tijd schijnt af te nemen . De betalingsbalans en de openbare financiën bleven grote tekorten vertonen , terwijl de - daarmee verband houdende - buitenlandse schuld een aanzienlijke omvang bereikte . Deze ontwikkelingen zijn bijzonder verontrustend omdat zij gepaard gaan met een snel toenemende werkloosheid , die in 1982 de 12 % zal overschrijden .

De vooruitzichten voor 1983 zijn onzeker . Zonder corrigerende maatregelen en ondanks een groeivoet van ongeveer 2 % zou het financieringstekort van de schatkist het niveau van het lopende jaar , dat wil zeggen ongeveer 16 % van het bruto binnenlands produkt , kunnen benaderen , terwijl de inflatie , ondanks een zekere teruggang , ten minste 12 % zou bedragen . Onder deze omstandigheden moet de huidige economische politiek niet alleen worden gehandhaafd , maar ook strikt worden uitgevoerd .

De problemen van de economie zijn in belangrijke mate toe te schrijven aan het gebrek aan aanpassingsvermogen na de twee aardoliecrises . Het open karakter van de economie en de sterke afhankelijkheid van buitenlandse energiebronnen maakten een dergelijke aanpassing echter noodzakelijk . Een indrukwekkende vergroting van de uitvoer , vaak in moeilijke marktsituaties gerealiseerd , woog niet op tegen de voortdurende toeneming van de invoer , welke de ongevoeligheid van de particuliere consumptie voor een ruilvoetverslechtering weerspiegelde . Zelfs bij stijgende invoerprijzen en hogere belastingen werd de reële waarde van de lonen gehandhaafd , hetgeen bijdroeg tot een zeer sterke opwaartse beweging van de prijzen , de sterkste van de landen die deelnemen aan het Europees Monetair Stelsel . Het resultaat was een vermindering van het concurrentievermogen van de economie . Slechts een omkeer van deze tendensen kan leiden tot een versterking van de concurrentiepositie , een snellere groei van de produktie en een daling van de werkloosheid .

Het uitgavenbeleid van de overheid had de afgelopen jaren de neiging deze ontwikkelingen de vrije teugel te laten : snelle stijging van lonen en salarissen in de overheidssector , handhaving , ja zelfs verhoging , van de reële waarde van de sociale uitkeringen en voortzetting van een ambitieus programma van overheidsinvesteringen , hoewel in 1982 overschrijdingen bij uitgaven werden vermeden door stringente controle en aanpassingen van programma's . Het opnemen van leningen door de overheid voor investeringsdoeleinden is gebruikelijk , maar door de expansie van de lopende uitgaven werd ook de gewone dienst van de begroting sterk deficitair . Men is het er vrijwel algemeen over eens dat het tekort op de lopende rekening dient te verdwijnen , daar de overheidsschuld , die voor een belangrijk deel in deviezen luidt , stijgt zonder dat middelen beschikbaar zijn om de zware schuldverplichtingen te compenseren . Daartoe zijn omvangrijke reële bezuinigingen op de lopende uitgaven noodzakelijk , want aanzienlijke belastingverhogingen van jaar tot jaar , zoals die in het recente verleden plaatsvonden , zijn economisch nauwelijks verantwoord .

Het verplicht karakter van de aflossingen beperkt bovendien de manoeuvreerruimte van de regering . Ook al wordt de behoefte aan nieuwe overheidsinvesteringen erkend , toch moeten onder de huidige omstandigheden de mogelijke baten voor de economie van elk project nauwkeurig worden gewikt en gewogen , teneinde de onvermijdelijk beperkte middelen optimaal te benutten .

Om de Ierse economie weer bij te sturen is een verlaging van het tekort van de overheidssector noodzakelijk . De vermindering van de monetaire financiering die daarvan het gevolg is zou bijdragen tot het terugdringen van de inflatie ; een verdere verscherping van de door de centrale bank vastgestelde kredietnormen verdient onder de huidige omstandigheden wellicht geen aanbeveling . De begin augustus aangekondigde besnoeiing van de uitgaven vormt een eerste stap in de richting van een beperking van het overheidstekort . Dit beleid moet in 1983 worden voortgezet en geïntensiveerd als men de openbare financiën weer gezond wil maken . In dit opzicht zou een verlaging , in vergelijking met 1982 , van het financieringstekort van de schatkist overeenkomend met 3 % van het bruto binnenlands produkt een passende doelstelling voor 1983 zijn . Tegelijkertijd is het van wezenlijk belang dat , in het bijzonder , de werknemers in de beschermde bedrijfstakken tot een meer realistische kijk op de economische mogelijkheden komen en hun looneisen matigen .

Deze maatregelen zullen niet alle moeilijkheden van de economie automatisch oplossen . Daar zij het concurrentievermogen kunnen versterken en de schatkist weer ruimte kunnen verschaffen voor het stimuleren van de economische groei kunnen zij uiteindelijk de mogelijkheid openen de met het scheppen van arbeidsplaatsen en het tekortschieten van het aanbod samenhangende problemen aan te pakken en tevens de industrialisatie te consolideren en voort te zetten . In dit verband is een door de autoriteiten uitgestippelde strategie op middellange termijn voor het oplossen van de dringende vraagstukken van werkloosheid en betalingsbalanstekort , in combinatie met een herstel van het evenwicht van de openbare financiën en beteugeling van de inflatie , onontbeerlijk .

Italië heeft vooruitgang geboekt bij de aanpassing van zijn economie aan de externe eisen door middel van een inkrimping van de binnenlandse vraag in 1981 en dank zij een krachtige ontwikkeling van de uitvoer . Dit resultaat werd onder meer bereikt door een strikter monetair beleid . Het inflatiepercentage ( 17,5 % in 1982 ) blijft evenwel sterk afwijken van het communautaire gemiddelde ( 10,0 % in hetzelfde jaar ) en van dat van de grote industrielanden . Het tekort op de lopende rekening van de betalingsbalans nam slechts in geringe mate af ; dit was hoofdzakelijk te wijten aan een achterblijven in de conjuncturele ontwikkeling van de Italiaanse economie in vergelijking met andere landen .

De verkregen resultaten veroorloven derhalve op korte termijn slechts een beperkt herstel van de binnenlandse vraag en met name van de consumptieve vraag . De terugkeer naar een groeitempo dat dichter bij de mogelijkheden op middellange termijn ligt wordt namelijk niet alleen bepaald door een verbetering van het internationale economische klimaat , doch evenzeer door de vooruitgang bij de sanering van de openbare financiën , de beheersing van de kosten en de aanpassing van de produktiestructuren . Slechts voor zover een dergelijke vooruitgang de prijsstijging en het tekort op de betalingsbalans vermindert kan van een versoepeling van de stringente monetaire politiek sprake zijn . Onder deze omstandigheden zal de groei in 1982 beneden 1 % blijven en in 1983 vermoedelijk nauwelijks groter kunnen zijn . Daarentegen zal het tekort op de lopende rekening van de betalingsbalans steeds kleiner worden , terwijl de inflatie langzaam verder zal terug lopen .

Eind juli 1982 werd een omvangrijk pakket begrotingsmaatregelen vastgesteld . Een snelle goedkeuring door het Parlement van deze door de regering voorgestelde maatregelen zal een belangrijke stap zijn op weg naar een evenwichtigere groei . De belangrijkste maatregelen leiden tot een krachtige stijging van de overheidsontvangsten : verhoging van de overheidstarieven , van de belasting over de toegevoegde waarde en van de meeste accijnzen , van de vennootschapsbelasting en van bepaalde sociale bijdragen alsmede de toepassing van een fiscale amnestie die bij directe overmakingen verder afzien van vervolging kan mogelijk maken . De verzwaring van deze lasten zou ten dele kunnen worden gecompenseerd door een verlichting van de inkomstenbelasting , indien de te sluiten collectieve arbeidsovereenkomsten voldoen aan de door de regering gestelde normen . De wet voorziet eveneens in een hogere bijdrage van verzekerden in de kosten van geneeskundige verzorging . In het algemeen zijn deze en andere nog te nemen maatregelen gericht op de terugbrenging van het financieringstekort van de overheid van ongeveer 15 % van het bruto binnenlands produkt in 1982 tot ongeveer 12 % in 1983 . Een dergelijke inspannin is onvermijdelijk wil de totale binnenlandse kredietexpansie binnen passende grenzen worden gehouden en de liquiditeit verder worden teruggedrongen zonder het bedrijfsleven te belasten met buitensporig hoge rentetarieven .

Het is zaak van de sociale partners bij de onderhandelingen over de nieuwe collectieve arbeidsovereenkomsten de weg in te slaan van vrijwillige matiging van de nominale loonontwikkeling . De realisatie van dit sterk prioritaire doel is bepalend voor de vermindering van het inflatieverschil tussen Italië en zijn belangrijkste handelspartners , zonder welke de economie nog lange tijd de ongunstige effecten moet ondergaan van een verlies aan concurrentievermogen . In dit opzicht is het een dringende noodzaak om de economie uit de inflatiespiraal te halen en de loonontwikkeling in de praktijk sterker af te stemmen op de toekomstige ontwikkeling en niet te koppelen aan de prijsontwikkeling in het verleden . Als eerste stap op de weg naar een geleidelijke vermindering van de inflatie zou voor 1983 de stijging van prijzen en arbeidskosten per eenheid produkt moeten worden teruggebracht tot ten hoogste 13 % hetgeen ongeveer 4 percentpunten minder is dan in 1982 .

Een dergelijk beleid is de eerste voorwaarde voor een bevredigende economische ontwikkeling op middellange termijn . Het blijven bestaan van een hoog inflatiepercentage zal door de financiële spanningen en de daaruit voortvloeiende onzekere rentabiliteitsvooruitzichten een verstorende invloed hebben op de allocatie van de produktiefactoren . Voorts zou dit ertoe leiden dat in het bijzonder de investeringsactiviteit en het onderzoek dat bepalend is voor de ontwikkeling van de sectoren van geavanceerde technologie en meer in het algemeen de verspreiding van de technische vooruitgang in de gehele economie op een te laag niveau zullen blijven . De ontwikkeling van de produktiestructuren zal derhalve in deze richting moeten worden geleid om de dreigende achteruitgang van bepaalde basisindustrieën en industrieën van dagelijkse verbruiksgoederen waarvan de concurrentiekracht snel terugloopt , op te vangen .

De economische bedrijvigheid vertoonde in Luxemburg in 1982 slechts een zeer lichte verbetering . De devaluatie van de Luxemburgse frank in februari 1982 had geen stimulerende werking van betekenis voor het uitvoervolume wegens de specifieke structuur van de buitenlandse handel . De aan het begin van het jaar reeds vrij aanzienlijke prijsstijging is sindsdien nog versneld ; terzelfder tijd heeft de afremming van de loonstijging ten gevolge van de op het gebied van de indexering genomen maatregelen tot een achteruitgang van het particulier verbruik geleid . Het overheidstekort bleef bescheiden .

In 1983 zou zich als gevolg van een verhoogde uitvoer een licht herstel van de economische bedrijvigheid kunnen aftekenen , die echter voor de werkgelegenheid geen aanmerkelijke gevolgen zou hebben . Dank zij de geleidelijke verdwijning van de devaluatie-effecten en de in 1982 plaatsgevonden kostenmatiging zou de stijging van de consumptieprijzen aanzienlijk afnemen .

Het stelsel van indexkoppeling zal in beginsel met ingang van januari 1983 opnieuw worden ingevoerd . Niettemin is het , ten einde het mededingingsvermogen te kunnen handhaven en de desinflatie te kunnen consolideren , gewenst dat de regering met de sociale partners tot overeenstemming komt over een - althans tijdelijke of partiële - neutralisatie van de koppeling van lonen en andere inkomens aan de prijsontwikkeling . De daaruit voortvloeiende kostenmatiging is een fundamentele voorwaarde voor de herstructurering van de economie , waarvan een eventuele verbetering van de werkgelegenheidssituatie afhankelijk is . De in 1982 genomen maatregelen ter vergroting van de geografische en sectoriële mobiliteit van de arbeidskrachten zouden moeten worden versterkt , teneinde de budgettaire lasten uit hoofde van de werkloosheidsbestrijding te verminderen .

Ook in de toekomst zal een voorzichtig begrotingsbeleid moeten worden gevoerd , teneinde de tendens tot verhoging van de tekorten , die in de afgelopen jaren was gebleken , een halt toe te roepen en een zekere beleidsruimte te scheppen , die zo nodig voor de tenuitvoerlegging van specifieke maatregelen ten behoeve van de werkgelegenheid zou kunnen worden gebruikt . Dit zou kunnen worden bereikt door een beperking van het financieringstekort van de staat voor 1983 tot 1,2 % van het bruto binnenlands produkt .

In Nederland lijken de groeivooruitzichten voor 1983 na verschillende jaren van matige bedrijvigheid nog zeer beperkt en bestaat er nauwelijks uitzicht op een verbetering van de werkgelegenheidssituatie . Terwijl in dit opzicht de toestand vergelijkbaar is met die in een aantal andere landen , bevindt Nederland zich voor wat het economisch evenwicht betreft in een gunstiger situatie . Zo zal de inflatie opnieuw geringer worden en zou de jaarlijkse stijging van de consumptieprijzen aan het eind van 1983 slechts 3,5 % kunnen bedragen . Het overschot op de lopende rekening van de betalingsbalans , dat in 1982 reeds aanzienlijk was , zal daarentegen opnieuw op een hoog niveau kunnen liggen ( circa 5 % van het bruto binnenlands produkt ) .

De economische vooruitzichten voor de jaren na 1983 geven echter aanleiding tot bezorgdheid . De economische groei zal langer zijn dan het gemiddelde van de Gemeenschap . De toeneming van de werkgelegenheid zal onvoldoende zijn om de sterke aanwas van de beroepsbevolking op te vangen . Daarnaast zal het positieve effect , dat van de aardgasexport op de betalingsbalans uitgaat , geleidelijk verzwakken .

Ook al vertoont het macro-economische evenwicht een gunstiger beeld dan in de meeste Lid-Staten , toch is een stringent beheer van de overheidsfinanciën vereist . Indien geen verdere maatregelen worden genomen moet namelijk worden verwacht , dat de kloof tussen de toeneming van de ontvangsten - die door de voor 1983 voorziene geringe groei nadelig wordt beïnvloed - enerzijds , en de uitgaven - die snel stijgen ten gevolge van de in een periode van krachtige economische expansie getroffen maatregelen op het gebied van de sociale zekerheid - anderzijds nog groter wordt . Ondanks de aanzienlijke inspanningen welke reeds hebben plaatsgevonden om het tekort terug te brengen , dreigt het financieringstekort van het Rijk en de lagere publiekrechtelijke lichamen in 1982 meer dan 10 % van het nationaal inkomen te bedragen . De regering heeft verdere maatregelen genomen om het financieringstekort terug te dringen , zonder dat de fiscale lasten , die reeds tot de hoogste van de Gemeenschap behoren , verder mogen worden verzwaard . De bezuinigingen zullen met name gericht moeten zijn op een ombuiging van de sterke stijging van de sociale overdrachten , met name door een vermindering van het aantal uitkeringsgerechtigden bij bepaalde stelsels en het afremmen van salarisverhogingen bij de overheid . Het zou wenselijk zijn dat het financieringstekort van de overheid in 1983 het peil van 1982 ( 9 % van het bruto binnenlands produkt ) niet al te veel overschrijdt .

Een stabilisatie van het financieringstekort van de overheid op korte termijn en een vermindering daarvan op middellange termijn zal bijdragen tot de opleving van de investeringen . Alleen op deze voorwaarde zullen de monetaire autoriteiten immers tot een verdere verlaging van de rentevoet kunnen overgaan na de aanzienlijke daling welke in 1982 heeft plaatsgevonden . Dit is een essentieel onderdeel van het beleid op middellange termijn , dat erop gericht moet zijn door een grondige herstructurering de nadelige gevolgen van het zich sedert meer dan tien jaar voltrekkende desindustrialisatieproces op te vangen . Daartoe dienen de investeringen krachtiger te worden bevorderd en de bedrijfstakken die berusten op geavanceerde technologie te worden ontwikkeld .

Ook een verdere matiging van de totale loonkosten in de particuliere sector maakt deel uit van dit beleid , gegeven de langzame groei en het noodzakelijke herstel van de rentabiliteit . Ingevolge de aanbevelingen die de sociale partners op nationaal niveau in november deden uitgaan ten gunste van gedecentraliseerde loononderhandelingen en een verkorting van de arbeidstijd in plaats van compensatie voor prijsverhogingen , schijnt er ruimte te zijn voor een betere verdeling van arbeid zonder verhoging van arbeidskosten .

In het Verenigd Koninkrijk is het bruto binnenlands produkt , dat in de twee voorafgaande jaren was achteruitgegaan , in 1982 licht gestegen . Het inflatietempo is opnieuw aanzienlijk afgenomen , met een verwachte jaarlijkse stijging van de consumptieprijzen van circa 6 % aan het eind van het jaar . De werkloosheid is echter gestadig toegenomen , terwijl het overschot op de lopende rekening van de betalingsbalans aanzienlijk is afgenomen . Over het gehele jaar wordt echter nog steeds een aanzienlijk overschot verwacht .

Ondanks de iets snellere opleving die voor het volgende jaar wordt voorzien , zal het groeipercentage in 1983 waarschijnlijk bescheiden blijven , wellicht circa 1,5 % en zal de werkloosheid blijven toenemen , doch in minder snel tempo . Een bescheiden loonstijging zou het inflatietempo kunnen terugbrengen .

Evenals in andere Lid-Staten van de Gemeenschap heeft ook het Verenigd Koninkrijk te kampen met ernstige onevenwichtigheden op de arbeidsmarkt . Op vele andere punten is de relatieve positie van de economie van het Verenigd Koninkrijk aanzienlijk verbeterd door het gezamenlijk effect van de ontwikkeling van aardoliebronnen en de toepassing van een stringent financieel beleid . Het inflatiepercentage ligt thans aanzienlijk onder het communautair gemiddelde en blijft afnemen . Het tekort van de overheidssector is met name in percenten van het bruto binnenlands produkt en zelf