BESCHIKKING VAN DE COMMISSIE van 18 december 1996 betreffende voorgenomen sluitingssteun van Italië in het kader van de herstructurering van de Italiaanse particuliere ijzer- en staalsector (Slechts de tekst in de Italiaanse taal is authentiek) (Voor de EER relevante tekst) (97/258/EGKS)

DE COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN,

Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap voor Kolen en Staal, inzonderheid op artikel 4, onder c),

Gelet op Beschikking nr. 3855/91/EGKS van de Commissie van 27 november 1991 tot invoering van communautaire regels voor de steun aan de ijzer- en staalindustrie (1),

Na de belanghebbenden, overeenkomstig bovengenoemde beschikking, te hebben aangemaand hun opmerkingen te maken en hiermee rekening houdend (2),

Overwegende hetgeen volgt:

I

Bij brief van 12 juni 1996 stelde de Commissie de Italiaanse autoriteiten in kennis van haar besluit de procedure van artikel 6, lid 4, van Beschikking nr. 3855/91/EGKS van de Commissie, hierna "Staalsteuncode" genoemd, in te leiden met betrekking tot de voorgenomen steun in het kader van het programma voor de herstructurering van de Italiaanse particuliere ijzer- en staalsector ten behoeve van de volgende vijf ijzer- en staalbedrijven:

- Diano SpA;

- Lamifer SpA;

- Demafer Srl;

- Lavorazione Metalli Vari SpA (LMV);

- Sidercamuna SpA;

Bij haar goedkeuring van de Italiaanse wet nr. 481 van 3 augustus 1994 betreffende de herstructurering van de Italiaanse particuliere ijzer- en staalsector, had de Commissie, na te hebben vastgesteld dat de wet in overeenstemming is met de Staalsteuncode en in het bijzonder met het bepaalde in artikel 4 daarvan, de Italiaanse autoriteiten de verplichting opgelegd individuele gevallen van toepassing van deze wet vooraf aan te melden.

Dezelfde beschikking bepaalde dat, om voor sluitingssteun in aanmerking te komen, de ondernemingen gedurende het gehele jaar 1993 en in 1994 tot en met de maand februari (toen wetsdecreet nr. 103/94 bij de Commissie werd aangemeld) gemiddeld ten minste met één ploeg per dag, dat wil zeggen ten minste acht uur per dag gedurende vijf dagen per week, in bedrijf moeten zijn geweest; de inhoud van dit wetsdecreet is nadien omgezet in wet nr. 481/94.

Uit de gegevens waarover de Commissie beschikte, bleek dat in de betrokken gevallen de ondernemingen wel aan de in artikel 4 van de Staalsteuncode met betrekking tot sluitingssteun gestelde andere voorwaarden voldeden, doch op het ogenblik van hun sluiting niet regelmatig hadden geproduceerd.

In zaak 177/96 had de onderneming Diano 16 807 ton warmgewalste producten vervaardigd, wat overeenkomt met 21 % van haar capaciteit; in zaak 178/96, had de onderneming Lamifer SpA slechts 23 542 ton warmgewalste producten geproduceerd, wat overeenkomt met 15,2 % van haar capaciteit; in zaak 182/96 had de onderneming Sidercamuna in de fabriek in Berzo Inferiore (Brescia) nauwelijks 36 002 ton warmgewalste producten geproduceerd, wat overeenkomt met 7,6 % van haar capaciteit. De ondernemingen Demafer (zaak N 180/96) en LMV (zaak 181/96) waren in 1993 niet in bedrijf.

Gezien deze situatie besloot de Commissie, daar het voor haar uiterst moeilijk was vast te stellen of de onderhavige steun verenigbaar was met de gemeenschappelijke markt, in de genoemde vijf steunzaken de procedure van artikel 6, lid 4, van de Staalsteuncode in te leiden;

II

In bovengenoemde procedure verzocht de Commissie de Italiaanse regering haar opmerkingen te maken terwijl de overige lidstaten en andere belanghebbenden door middel van de bekendmaking van het besluit tot inleiding van de procedure in kennis werden gesteld.

Bij twee brieven van 22 augustus 1996 deelden de Duitse regering en de Wirtschaftsvereinigung Stahl de Commissie hun opmerkingen mede, die bij brief van 16 september 1996 aan de Italiaanse autoriteiten werden toegezonden. In deze opmerkingen ondersteunden de Duitse regering en de Wirtschaftsvereinigung Stahl het besluit van de Commissie de procedure in te leiden.

De Italiaanse regering betoogde in antwoord op de inleiding van de procedure en de opmerkingen van derden het volgende:

- hoewel zij zich baseerde op de beschikking van 12 december 1994, die de Italiaanse autoriteiten de mogelijkheid bood objectieve criteria voor te stellen, opdat bedrijven, waarvan de productie onder de 25 % was gebleven, ook voor sluitingssteun in aanmerking konden komen, had de Commissie zich in haar besluit tot inleiding van de procedure ertoe beperkt, de door Italië als alternatief voor het begrip regelmatige productie voorgestelde criteria ongeschikt te achten;

- bij de voorlegging van deze criteria ter beoordeling aan de Commissie waren de Italiaanse autoriteiten uitgegaan van de fundamentele overweging, dat de geringe of ontbrekende productie van enkele ondernemingen in 1993 en de eerste maanden van 1994 niet was toe te schrijven aan de wil de ijzer- en staalmarkt te verlaten noch aan de veroudering of niet-concurrerendheid van de productie-installaties, doch eerder aan ongunstige conjuncturele omstandigheden, verbonden met financiële moeilijkheden en een marktcrisis;

- de ondernemingen hadden, door hun weigering het personeel te doen afvloeien, door een beroep te doen op de interventie van de "Cassa integrazione guadagni", het organiseren van scholingscursussen of het verzoeken om overheidsbijstand voor de vervroegde pensionering van personeel in het kader van een herstructureringsprogramma, duidelijk blijk gegeven van het voornemen zich te herstructureren, teneinde de crisis waarin zij zich bevonden te overwinnen;

- de ter beoordeling aan de Commissie voorgelegde gevallen betroffen installaties waar zich geen productiviteitsproblemen om technische redenen voordeden. In sommige gevallen ging het om installaties waarvoor recentelijk omvangrijke moderniseringsmaatregelen waren genomen met het oog op de vergroting van de efficiëntie en waaraan in alle gevallen steeds regelmatig onderhoud was verricht, zodat ook thans nog met betrekkelijk bescheiden kosten en op korte termijn de productie weer geheel regelmatig zou kunnen worden hervat. Het beste bewijs hiervan vormt wel de door talrijke potentiële kopers getoonde zeer grote belangstelling voor deze installaties;

- bovendien moet rekening worden gehouden met andere elementen, zoals de handhaving van de energievoorzieningscontracten, de uitoefening van een commerciële activiteit in de ijzer- en staalsector, de toezending van inlichtingenformulieren aan de Gemeenschap, met name de modellen 260-261, die de stelling bevestigen dat de beperkte productie of het ontbreken daarvan in 1993 te wijten was aan een ongunstige conjunctuur en dat de ondernemingen in afwachting van het goede moment om de regelmatige bedrijfsactiviteit te hervatten wel degelijk op de markt aanwezig wilden blijven;

III

Uit hoofde van hun productie vallen de betrokken ondernemingen onder het EGKS-Verdrag. Artikel 4, onder c) van het EGKS-Verdrag bepaalt dat door de staten verleende subsidies of hulp in welke vorm ook, als zijnde onverenigbaar met de gemeenschappelijke markt voor kolen en staal worden afgeschaft en zijn verboden binnen de Gemeenschap. De enige uitzonderingen die eventueel op het aldus vastgestelde algemene verbod kunnen worden toegestaan, worden uitdrukkelijk en limitatief in artikel 2 (steun voor onderzoek en ontwikkeling), artikel 3 (steun ten behoeve van de milieubescherming) en artikel 4 (steun bij sluiting) van de Staalsteuncode opgesomd.

De vaststelling van afwijkingen van het algemene verbod van steun aan de ijzer- en staalindustrie van artikel 4, onder c) van het EGKS-Verdrag, beoogt niet de communautaire regeling betreffende steun aan de ijzer- en staalindustrie, die wordt gerechtvaardigd door de ernstige mededingingsdistorsies die met de gemeenschappelijke markt onverenigbare steun zou kunnen veroorzaken in een sector die uiterst gevoelig blijft, minder streng te maken. Derhalve dient deze communautaire regeling strikt te worden nageleefd, hetgeen impliceert dat steun aan een ijzer- en staalonderneming alleen kan worden toegestaan indien de Commissie in staat is zich ervan te vergewissen, dat daadwerkelijk aan de voorwaarden van de Staalsteuncode is voldaan.

Artikel 4 van de Staalsteuncode bepaalt dat steun aan ondernemingen die definitief hun EGKS-ijzer- en staalproductiewerkzaamheden staken verenigbaar met de gemeenschappelijke markt kan worden geacht, mits deze ondernemingen:

- hun rechtspersoonlijkheid vóór 1 januari 1991 hebben verkregen en de structuur van hun productie en hun installaties sinds 1 januari 1991 niet hebben gewijzigd;

- tot het tijdstip van de aanmelding van deze steunmaatregelen geregeld EGKS-producten hebben vervaardigd;

- niet rechtstreeks of indirect in de zin van Beschikking nr. 24/54 van de Hoge Autoriteit (3) vallen onder de zeggenschap van een onderneming die zelf een ijzer- en staalonderneming is of die over andere zodanige ondernemingen zeggenschap heeft, en zij zelf geen zeggenschap over een zodanige onderneming uitoefenen.

Artikel 4 bepaalt voorts dat het bedrag van deze steun het hoogste bedrag van de twee volgende waarden niet mag overschrijden:

- de geactualiseerde marge boven de variabele kosten over drie jaar van de betrokken installaties, na aftrek van ieder voordeel dat de begunstigde onderneming verder uit de sluiting kan genieten;

- de boekhoudkundige restwaarde van de te sluiten installaties, zonder voor de herwaarderingen na 1 januari 1990 rekening te houden met het aandeel daarvan dat het nationale inflatiepercentage te boven gaat.

De Commissie stelt vast dat in de betrokken zaken aan alle voorwaarden wordt voldaan, met uitzondering van die betreffende de regelmaat van de productie die het voorwerp van de inleiding van de procedure was.

De Staalsteuncode geeft - al stelt hij als voorwaarde voor de steunverlening dat een onderneming ten tijde van de sluiting regelmatig produceert - geen duidelijke definitie van het begrip regelmatigheid. Om deze reden heeft de Commissie in haar beschikking van 12 december 1994 bepaald dat aan dit criterium wordt voldaan, wanneer de steunontvangende onderneming gedurende het gehele jaar 1993 en in 1994 tot en met 28 februari (de datum van de aanmelding bij de Commissie van wetsdecreet nr. 103 waarvan de inhoud door het Italiaanse Parlement is omgezet in wet nr. 481/94) gemiddeld ten minste met één ploeg per dag, dat wil zeggen ten minste acht uur per dag gedurende vijf dagen per week, in bedrijf is geweest. De Commissie bepaalde voorts dat de Italiaanse autoriteiten op basis van objectieve criteria konden aantonen dat een onderneming die niet aan dit criterium voldeed, toch regelmatig EGKS-ijzer- en staalproducten had vervaardigd.

Om te waarborgen dat aan het beginsel van de regelmaat van de productie wordt voldaan, moet de Commissie de steun in een dergelijk geval beoordelen in het licht van alle bijzonderheden ervan.

Het doel van artikel 4 van de Staalsteuncode en de beschikking van 12 december 1994 is duidelijk: sluitingssteun kan alleen worden toegekend aan ondernemingen met belangrijke activiteiten, dit wil zeggen met een regelmatige productie op de ijzer- en staalmarkt. Daarentegen heeft de Gemeenschapswetgever het niet noodzakelijk of dienstig geacht, een afwijking van het algemene verbod van artikel 4 van het EGKS-Verdrag toe te kennen voor gevallen waarin als gevolg van de sluiting van een onderneming die niet regelmatig produceert, belangrijke gevolgen voor de markt ontbreken.

Daaruit vloeit voort dat andere criteria dan deze die door de Commissie in haar beschikking zijn aangegeven, zouden kunnen worden toegestaan, mits zij geschikt zijn om de regelmaat van de productie aan te tonen. De door de Italiaanse regering voorgestelde criteria (handhaving van het energieleveringscontract, behoud van personeel, onderhoud van de installaties enz.) zijn evenwel niet geschikt om aan te tonen dat de betrokken ondernemingen regelmatig hebben geproduceerd, doch alleen om aan te tonen dat daartoe de mogelijkheid bestond.

Artikel 4 van de Staalsteuncode is zo opgesteld, dat een extensieve interpretatie waardoor tot de voor steun in aanmerking komende ondernemingen ook ondernemingen zouden kunnen worden gerekend die, hoewel zij niet regelmatig in bedrijf zijn geweest, wel zonder meer in staat zouden zijn regelmatig EGKS-producten te produceren, niet mogelijk is.

Daaruit vloeit voort dat de uitlegging van het begrip regelmatigheid door de Italiaanse autoriteiten in het licht van de door hen voorgestelde alternatieve criteria, rechtens niet gegrond is en dientengevolge niet kan worden aanvaard.

Aangaande de stelling van de Italiaanse autoriteiten dat de geringe productie van de ondernemingen in 1993 zou zijn te wijten aan een buitengewoon ongunstige conjunctuur en een crisis van betekenis op de markt van lange producten, moet worden opgemerkt dat in feite slechts sprake is geweest van een zeer geringe vermindering van de productie van lange producten, in het bijzonder wat de subsector walsdraad, platte staven en profielen betreft:

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

Hetzelfde geldt voor de markt voor rond betonstaal (staven), de belangrijkste voor de betrokken ondernemingen, waar zowel op Europees als op Italiaans niveau een lichte vermindering van de bezettingsgraad wordt waargenomen.

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

Op grond hiervan moet worden geconcludeerd dat het betoog van de Italiaanse autoriteiten, dat de geringe productie van de betrokken ondernemingen te wijten is aan de ongunstige marktconjunctuur in 1993, niet kan worden geaccepteerd.

De argumenten betreffende het gunstige effect van deze onomkeerbare sluitingen op een door een buitengewoon grote overcapaciteit gekenmerkte markt kunnen, hoewel zij in het kader van de herstructurering van de sector relevant zijn, in het kader van de toepassing van artikel 4 van de Staalsteuncode niet worden aanvaard.

Wat tenslotte de opmerking van de Italiaanse autoriteiten betreft dat de Commissie niet zou hebben gestreefd naar de vaststelling van alternatieve criteria voor deze die in de beschikking van 12 december 1994 worden aangegeven, moet erop worden gewezen, dat de last om de regelmatigheid van de productie te bewijzen aan de hand van passende alternatieve criteria voor deze die de Commissie hanteert - te weten acht uur per dag gedurende vijf dagen per week - uitsluitend op de Italiaanse regering rust.

De andere door de Italiaanse autoriteiten gemaakte opmerkingen ontberen - gelet op de bepalingen van de Steuncode - elke juridische grondslag.

De Commissie moet echter vaststellen dat in de onderneming Diano - waar in 1993 16 807 ton warmgewalste producten is geproduceerd, wat overeenkomt met 21 % van de productiecapaciteit - in de loop van 1993 belangrijke onderhoudswerkzaamheden zijn verricht aan de walsmachine, waardoor de productie herhaaldelijk stil kwam te liggen. Wanneer rekening wordt gehouden met de productie op jaarbasis en bovengenoemde onderhoudswerkzaamheden, had de productie van Diano in 1993 in feite ongeveer gelijk aan die van 1991 moeten zijn toen 24 765 ton werd geproduceerd, wat overeenkomt met 31 % van de productiecapaciteit. Gelet op het voorgaande en met name de bezettingsgraad die de onderneming had kunnen bereiken zo er geen onderhoudswerkzaamheden aan de walsmachine hadden plaatsgevonden, heeft de Commissie reden om aan te nemen dat de betrokken onderneming ten tijde van de sluiting regelmatig produceerde (gemiddeld met ten minste één ploeg per dag, gedurende vijf dagen per week);

IV

In het licht van hetgeen hiervoor en met name in deel III is uiteengezet, moet worden geconcludeerd dat, behalve in zaak ex N 177/96 (Diano), niet is voldaan aan de voorwaarden van artikel 4 van de Staalsteuncode en dat de opmerkingen van de Italiaanse autoriteiten geen wijziging ten gronde kunnen brengen in de eerste beoordeling van de Commissie ten tijde van haar besluiten tot inleiding van de procedure van artikel 6, lid 4, van de Staalsteuncode.

Derhalve moet worden vastgesteld, dat de voorgenomen steun ten gunste van Italië:

- Lamifer SpA,

- Demafer Srl,

- Lavorazione Metalli Vari SpA, (LMV),

- Sidercamuna SpA,

als onverenigbaar met de gemeenschappelijke markt moet worden beschouwd, omdat hij niet in aanmerking kan komen voor één der in de Staalsteuncode voorziene uitzonderingen op het verbod van artikel 4, onder c) van het EGKS-Verdrag.

De voorgenomen steun ten gunste van Diano SpA, voor een bedrag van 5 953 miljoen lire, kan evenwel verenigbaar met de gemeenschappelijke markt worden verklaard, omdat hij voldoet aan de voorwaarden van artikel 4 van de Staalsteuncode,

HEEFT DE VOLGENDE BESCHIKKING GEGEVEN:

Artikel 1

De voorgenomen steunmaatregelen van Italië in het kader van de herstructurering van de particuliere ijzer- en staalsector ten gunste van Lamifer SpA, Demafer Srl, Lavorazione Metalli Vari (LMV) SpA en Sidercamuna SpA zijn onverenigbaar met de gemeenschappelijke markt in de zin van artikel 4, onder c) van het EGKS-Verdrag.

Dientengevolge is de verlening van deze steun niet toegestaan.

Artikel 2

De voorgenomen staatssteunmaatregelen van Italië in het kader van de herstructurering van de particuliere ijzer- en staalsector ten gunste van Diano SpA is verenigbaar met de gemeenschappelijke markt.

Dientengevolge is de verlening van deze steun toegestaan.

Artikel 3

Italië deelt de Commissie binnen twee maanden na de bekendmaking van deze beschikking mede welke maatregelen zijn getroffen om hieraan te voldoen.

Artikel 4

Deze beschikking is gericht tot de Italiaanse Republiek.

Gedaan te Brussel, 18 december 1996.

Voor de Commissie

Karel VAN MIERT

Lid van de Commissie

(1) PB nr. L 362 van 31. 12. 1991, blz. 57.

(2) PB nr. C 101 van 3. 4. 1996, blz. 4, en PB nr. C 121 van 25. 4. 1996, blz. 3.

(3) PB nr. 9 van 11. 5. 1954, blz. 345/54.