14.10.  74 Publikatieblad  van  de Europese  Gemeenschappen Nr. C 123/1 
I 
C Mededelingen) 
RAAD  EN  COMMISSIE 
VIJFTIENDE  VERSLAG  VAN  DE  WERKZAAMHEDEN  VAN  HET  MONETAIR 
COMITÉ 
WOORD  VOORAF 
Dit rapport  geeft  een samenvatting  van  de werkzaamheden  van  het Monetair  Comité 
gedurende  1973. 
Het Comité  is in de loop  van  dit jaar  17 maal  bijeengekomen,  terwijl  de werkgroepen 
die binnen  het Comité  of op initiatief  daarvan  zijn  gevormd  eveneens  vele  malen  hebben 
vergaderd.  De lijst  der leden  naar  de stand  per 31 december  1973  treft  men  aan  in de 
bijlage. 
Na de toetreding,  per  1 januari  1973,  van  het  Verenigd  Koninkrijk,  Ierland  en 
Denemarken  tot de Europese  Gemeenschappen  hebben  de vertegenwoordigers  van  deze 
landen  als leden  zitting  in het Monetair  Comité. 
De verslagperiode  loopt  tot 31 december  1973. 
INLEIDING 
In 1973  ondervond  de Gemeenschap  ernstige  moei-
lijkheden  op haar  weg  naar  de harmonisatie  van  het 
economisch  beleid,  voornamelijk  wegens  ernstige  ver-
storingen  van  de valutamarkten  en de gevolgen  van 
het aanhouden  der  inflatoire  tendensen  in de wereld 
en binnen  de Gemeenschap  zelf. 
Hoewel  de wisselkoersverhoudingen  tussen  de valu-
ta's van  de meeste  geïndustrialiseerde  landen  in de 
verslagperiode  ingrijpende  wijzigingen  hebben  onder-
gaan  bleven  aan  het einde  van  het jaar  tal van  onze-
kerheidsfactoren  hun  invloed  uitoefenen  op de ont-
wikkeling  van  de valutamarkten  en zulks  wegefts  de 
aardoliecrisis. 
Ondanks  de aanmerkelijke  verbetering  van  de ruil-
voet van  sommige  Lid-Staten,  na wijzigingen  van  de 
pariteit  van  hun  valuta,  het veel  kleinere  tekort  op de 
betalingsbalans  der  Verenigde  Staten  en in weerwil 
van de door  bijna  alle  nationale  overheden  genomen restrictieve  maatregelen  is het  inflatietempo  in alle 
landen  van  de Gemeenschap  nog  sneller  geworden 
dan het reeds  was.  En al is in 1973  enige  vooruitgang 
geboekt  in de richting  van  de economische  en mone-
taire  unie,  bleek  toch  dat de bestaande  of kortelings 
ingestelde  regelingen  op dit terrein  steeds  moeizamer 
hebben  kunnen  functioneren. 
In het eerste  hoofdstuk  zullen  de gebeurtenissen  op 
de wisselmarkten  de revue  passeren  terwijl  het twee-
de hoofdstuk  de in het vooruitzicht  van  de verwezen-
lijking  van de economische  en monetaire  unie  bereik-
te institutionele  realisaties  alsmede  de anti-inflatie-
maatregelen  beschrijft.  Het  derde  hoofdstuk  is ge-
wijd  aan  de economische  en financiële  ontwikkeling 
in de Gemeenschap  terwijl  het vierde  hoofstuk  een 
samenvatting  geeft  van  de werkzaamheden  van  het 
Comité  op monetair  gebied,  zowel  communautair  als 
internationaal. 
HOOFDSTUK  I 
DE WISSELMARKTEN  IN 1973 
1. De  voortdurende  instabiliteit  van  het internatio-
nale monetaire  stelsel  heeft  zich  in 1973  gemanifes-teerd  door  grillige  bewegingen  op de valutamarkt. 
Factoren  van  speculatieve,  monetaire,  economische  en 
Nr. C 123/2 Publikatieblad  van  de Europese  Gemeenschappen 14.10.  74 
zelfs  politieke  aard  hebben  tal van  landen  gedwon-
gen tot het  nemen  van  maatregelen  op het  gebied 
van de valutamarkten  zodanig  dat in de loop  van  het 
jaar volstrekt  nieuwe  wisselkoersen  zijn  ontstaan.  De 
dollar,  het  pond,  de lire,  de yen  en de Zwitserse 
frank  zweefden,  terwijl  tegelijkertijd  zes communau-
taire  munten  ten  opzichte  van  alle  andere  valuta's 
gezamenlijk  hebben  gezweefd.  De bedoelde  maatre-
gelen  gingen  in de meeste  landen  vergezeld  van  nieu-
we restricties  van  het kapitaalverkeer  en hebben  teza-
men met  de verbetering  van  de betalingsbalans  der 
Verenigde  Staten,  die zich  vanaf  de herfst  manifes-
teerde  en het vertrouwen  in de dollar  allengs  terug-
bracht,  geleid  tot een zekere  kalmte  op de meeste  va-
lutamarkten  gedurende  de laatste  maanden  van  1973. 
2. De  instelling  van  een  dubbele  valutamarkt  in 
Italië  met  het oog  op de afremming  van het wegstro-
men van  kapitaal  (22 januari  1973)  en het stopzetten 
van de interventies  der Zwitserse  autoriteiten  op de 
valutamarkt  waartoe  werd  besloten  ten einde  de toe-
stroming  van  vreemd  kapitaal  te ontmoedigen  (23 ja-
nuari  1973)  hebben  het begin  ingeleid  van  een van  de 
grootste  speculatiegolven  die  het internationale  mo-
netaire  stelsel  ooit  heeft  gekend.  Het  latente  wan-
trouwen  tegenover  de internationale  valutabetrekkin-
gen en zeer  in het  bijzonder  ten  opzichte  van  de 
koers  van  de dollar  heeft  geleid  tot een vloedgolf  van 
kapitaal  naar  de meeste  landen  van  de Gemeenschap, 
vooral  de Bondsrepubliek  Duitsland,  alsmede  naar 
Japan.  De administratieve  maatregelen  ter beheersing 
van de kapitaalbewegingen  zoals  die welke  werden 
genomen  door  de Bondsrepubliek  Duitsland  op 5 fe-
bruari  b.v.  bleken  ondoeltreffend  te zijn  tegenover 
het zeer  speculatieve  karakter  van  deze  kapitaalbewe-
gingen,  zodanig  dat tussen  1 en 9 februari  meer  dan 
10 miljard  dollar  werd  omgezet  in andere  valuta's. 
Deze  situatie  noopte  de meeste  industrielanden  en 
met name  alle  landen  van  de Gemeenschap  de wissel-
markten  te sluiten.  Na overleg  van  diverse  aard  als-
mede  bilaterale  en multilaterale  conferenties,  waar-
van het hoofdresultaat  was  het besluit  van  de Ameri-
kaanse  Regering  (*) om  (op  12 februari)  de dollar 
met 10 °/o te devalueren,  konden  alle  wisselmarkten 
op 14 februari  weer  worden  geopend. 
Tevoren,  namelijk  op 13 februari,  had  Italië  besloten 
om onder  handhaving  van  de dubbele  valutamarkt 
eveneens  de commerciële  lire  te laten  zweven.  Even-
als het Verenigd  Koninkrijk  in juni  1972  onttrok  Ita-
lië zich  aldus  aan  de overeenkomst  inzake  de verklei-
ning  van  de marges  tussen  de valuta's  der  E.E.G. 
Ten slotte  besloot  Japan  op 14 februari  eveneens  zijn 
valuta  te laten  zweven.  De  beide  laatstgenoemde 
maatregelen  hebben  geleid  tot een  geleidelijke  depre-
ciatie  van  de commerciële  lire en een appreciatie  van 
de yen. 
(1) De devaluatie  van  de dollar  van  de Verenigde  Staten 
die de officiële  prijs  van  een  once  fijn  goud  verhoogde 
van 38 tot 42,22  $, werd  op 18 oktober  1973  aan  het 
I.M.F.  voorgelegd,  dat  het  op  diezelfde  dag  goed-
keurde. 3. De  kalmering  op de wisselmarkten  bleek  echter 
slechts  kortstondig  te zijn.  Het  wantrouwen  tegen-
over de nieuwe  wisselkoersen  is weer  snel  terugge-
keerd  en bracht  opnieuw  enorme  kapitaalmassa's  in 
beweging.  Zo  ontstond  op 1 maart  opnieuw  een 
massale  kapitaaltoestroming  naar  verscheidene  lan-
den die de pariteit  van  hun  valuta  binnen  bepaalde 
grenzen  hadden  gehandhaaft.  De  Bondsrepubliek 
Duitsland  is daarvan  het voornaamste  slachtoffer  ge-
weest:  geheel  alleen  heeft  zij op één  dag  het record-
bedrag  van  2,8 miljard  dollar  moeten  opnemen.  Deze 
situatie  dwong  de meeste  industrielanden  opnieuw 
tot sluiting  van  hun  wisselmarkten,  nl. op 1 en 2 
maart. 
Na verscheidene  conferenties,  eerst  van  de E.E.G.-
landen  en vervolgens  van  een  ruimere  groep  van  lan-
den (de  „uitgebreide  groep  van  Tien")  kwan  aan 
deze crisis  een einde  door  het besluit  van  zes Lid-Sta-
ten van  de E.E.G.  (2) het communautaire  wisselsys-
teem  te aanvaarden  dat bestaat  in de handhaving  van 
een schommelingsmarge  van  2,25  °/o tussen  »de res-
pectieve  valuta's  (de  „slang")  doch  onder  beëindi-
ging van  de interventies  op de wisselmarkten  ter be-
waring  van  de vaste  marges  ten opzichte  van  de dol-
lar (de  „tunnel").  Deze  besluiten  van  11  en 
12 maart,  waarbij  Noorwegen  en Zweden  zich  op 
14 maart  hebben  aangesloten,  traden  in werking  op 
19 maart  met  de heropening  der  wisselmarkten.  Op 
dezelfde  dag  werd  de Duitse  mark  met  3 % gere-
valueerd.  Voorts  gingen  verscheidene  landen  van  de 
Gemeenschap  over  tot verscherping  van  de maatrege-
len tot indamming  van de toestroming  van kapitaal. 
4. Het  gemeenschappelijk  zweven  van  verscheide-
ne communautaire  valuta's  en de daarmede  gepaard 
gaande  maatregelen  van  sommige  deelnemende  lan-
den leidden  aanvankelijk  tot een  ontspanning  van  de 
internationale  monetaire  situatie.  De schommelingen 
van de  wisselkoers  binnen  de  communautaire 
„slang"  waren  tamelijk  regelmatig,  hoewel  de slang 
zelf geleidelijk  buiten  de vroegere  tunnel  terecht 
kwam  in zoverre  de valuta's  der deelnemende  landen 
ten opzichte  van  de dollar  een  appreciatie  ondergin-
gen. 
Tegen  het eind  van  de maand  juni  ontstond  echter 
plotseling  een nieuwe  verslechtering  van  het monetai-
re klimaat.  De onmiddellijke  oorzaak  van  deze  crisis, 
die overigens  belangrijk  minder  ernstig  was  dan  die 
van het voorjaar,  was  eens  te meer  de Amerikaanse 
dollar,  waarvan  de wisselkoers,  na massale  kapitaal-
exporten,  instortte.  De vraag  was  vooral  gericht  op 
de Duitse  mark.  Deze  situatie  heeft  de Duitse  au-
toriteiten  en die van  andere  aan  het gemeenschappe-
lijk zweven  deelnemende  landen  verplicht  massaal  te 
interveniëren  in Duitse  mark  en geleid  tot  een 
toestroming  van  ongewenste  liquiditeiten  naar  de 
(2) België,  Denemarken,  Duitsland,  Frankrijk,  Nederland 
en Luxemburg.  Het  Verenigd  Koninkrijk,  Ierland  en 
Italië  bleven  bij het  vrij  en individueel  laten  zweven 
van hun  valuta  (zie  ook  paragraaf  9). 
14.10.  74 Publikatieblad  van  de Europese  Gemeenschappen Nr. C 123/3 
Bondsrepubliek  Duitsland.  De Duitse  Regering  heeft 
daarom,  na overleg  te hebben  gepleegd  met  zijn 
E.E.G.-partners,  besloten  de  Duitse  mark  per 
29 juni  met  5,5 °/o te revalueren,  zulks  onder  handha-
ving van  de schommelingsmarge  van  2,25  °/o ten 
opzichte  van  de andere  valuta's  van  „de  slang", 
doch  vanzelfsprekend  op basis  van  de nieuwe  intra-
communautaire  pariteiten  die  uit  deze  revaluatie 
voortvloeiden. 
5. In  de maand  juli  bereikte  de koers  van  de dol-
lar een  peil  dat  ongeveer  15 °/o beneden  zijn  nomi-
nale pariteit  ten  opzichte  van  de valuta's  van  de 
communautaire  slang  lag.  Na een  vergadering  van  de 
presidenten  der  belangrijkste  centrale  banken  op 
8 juli 1973  in het hoofdkantoor  van  de Bank  voor  In-
ternationale  betalingen  heeft  een gezamenlijk  door  de 
Amerikaanse  monetaire  autoriteiten  en sommige  cen-
trale  banken  voorbereide  actie  bijgedragen  tot het tot 
staan  brengen  van  de depreciatie  van de koers  van  de 
Amerikaanse  dollar  en zelfs  tot het  begin  van  een 
tendens  in omgekeerde  richting.  De maatregelen  be-
stonden  enerzijds  in interventies  ter ondersteuning 
van de Amerikaanse  valuta  en anderzijds  in een  op 
internationaal  plan  beter  geharmoniseerde  rentepoli-
tiek en zulks  vooral  van  de zijde  der Verenigde  Sta-
ten. 
6. Na  de revaluatie  van  5 % van  de Nederlandse 
gulden  op 17 september,  die  werd  gerechtvaardigd 
door  de sterke  positie  van  de Nederlandse  betalings-
balans  en deel  vormde  van  een  programma  tot be-strijding  van  de binnenlandse  inflatie,  maakte  zich 
opnieuw  een  gevoel  van  onzekerheid  meester  van  de 
valutamarkt.  De speculatie  richtte  zich  vooral  op de 
Franse  en de Belgische  frank  en wel  als anticipatie  op 
een devaluatie  van  de Franse  frank  en een  revaluatie 
van de Belgische  frank.  Er trad  echter  tamelijk  snel 
weer  een kalmering  in nadat  de betrokken  monetaire 
autoriteiten  tot massale  steunaankopen  waren  over-
gegaan  en in het bijzonder  hun  rentetarieven  hadden 
aangepast. 
7. Ten  slotte  trad  er op de internationale  valuta-
markten  in het  begin  van  de maand  november  een 
fundamentele  kentering  in. De bekendmaking  van  ui-
terst gunstige  Amerikaanse  handelsbalansresultaten 
over de maand  september,  welke  een  tendens  die 
men reeds  eerder  had  kunnen  ontwaren  bevestigde, 
deed  de positie  van  de dollar  aanmerkelijk  verbete-
ren. Deze  ontwikkeling  werd  nog  versneld  door  de 
aardoliecrisis  aangezien  men  op de wisselmarkten 
klaarblijkelijk  aannam  dat de economische  en mone-
taire  gevolgen  van  de nieuwe  energiesituatie  minder 
ernstig  zouden  zijn  voor  de Verenigde  Staten  dan 
voor  de meeste  andere  industrielanden.  Aldus  werd 
de zogenaamde  derde  devaluatie  van  de dollar,  die 
zich in feite  op de valutamarkten  tussen  februari  en 
juli had  voorgedaan,  in enkele  weken  weer  ongedaan 
gemaakt:  aan  het eind  van  het jaar  had  de koers  van 
de dollar  zijn  nominale  pariteit  ten opzichte  van  het 
geheel  der  valuta's  van  de communautaire  slang 
weer  bereikt. 
HOOFDSTUK  II 
DE ECONOMISCHE  EN  MONETAIRE  UNIE 
8. Tijdens  hun  conferentie  van  19 en 20 oktober 
1972  hebben  de Regerings-  en Staatshoofden  van  de 
E.E.G.  onder  andere  verklaard  dat gedurende  het jaar 
1973  de nodige  beslissingen  moesten  worden  geno-
men ten  einde  de overgang  naar  de tweede  etappe 
van de Economische  en Monetaire  Unie  per 1 januari 
1974  mogelijk  te maken.  Hoewel  de opeenvolgende 
monetaire  crises  sindsdien  uitzonderlijke  moeilijkhe-
den hebben  doen  ontstaan  konden  niettemin  enkele 
beslissingen  in bedoelde  zin worden  genomen. 
9. Zo  werd  door  de Raad  op 11 maart  1973  beslo-
ten tot de aanpassing  van  het communautaire  valuta-
stelsel:  de schommelingsmarge  voor  de Duitse  mark, 
de Deense  kroon,  de Nederlandse  gulden,  de Belgi-
sche frank,  de Luxemburgse  frank  en de Franse 
frank  werd  door  dit besluit  opnieuw  vastgesteld  op 
2,25 % en de centrale  banken  waren  niet  langer  ge-
houden  tot steunaankopen  ten behoeve  van  de Ame-
rikaanse  dollar.  De Raad  kwam  voorts  overeen  dat 
ter versterking  van  dit communautaire  stelsel,  dat be-
doeld  was  om geordende  koersverhoudingen  te verde-
digen,  de richtlijn  van  21 maart  1972  door  de Lid-staten  strenger  zal worden  toegepast  met  het oog  op 
het beletten  van verstorende  kapitaalbewegingen. 
10. Bovendien  heeft  de Raad  overeenkomstig  het 
eindcommuniqué  van  de genoemde  conferentie  van 
19 en 20 oktober  1972  en na onderzoek  door  het 
Comité  van  Presidenten  der  centrale  banken,  het 
Monetair  Comité  en de conferentie  van ministers  van 
Financiën  op 3 april  1973  de verordening  vastgesteld 
waarbij  een  Europees  Fonds  voor  monetaire  bij-
stand  (1) werd  opgericht.  Dit  Fonds  dat  op 1 juni 
1973  in werking  trad  is bestemd  op een  later  tijdstip 
op te gaan  in een  communautaire  organisatie  der 
centrale  banken  en dient  binnen  het kader  van  zijn 
bevoegdheden  bij te dragen  tot: 
— de goede  functionering  van  de geleidelijke  ver-
nauwing  van  de onderlinge  fluctuatiemarges  der 
communautaire  valuta's; 
— de interventies  in communautaire  valuta's  op de 
wisselmarkten; 
(!) PB nr. L 89 van  5. 4. 1973. 
Nr. C 123/4 Publikatieblad  van  de Europese  Gemeenschappen 14.10.74 
— de regelingen  tussen  centrale  banken  gericht  op 
een in gezamenlijk  overleg  opgezet  beleid  ten 
aanzien  van  de reserves. 
In het eerste  stadium  van  zijn  werking  is de taak  van 
het Fonds: 
— de voor  de goede  functionering  van het in de Ge-
meenschap  ingevoerde  koerssysteem  noodzakelij-
ke samenwerking  te verzekeren; 
— de saldi  voortvloeiende  uit de interventies  van  de 
centrale  banken  in communautaire  valuta  alsme-
de de intracommunautaire  regelingen  multilate-
raal te maken; 
— de financiering  op zeer  korte  termijn,  als voor-
zien bij het akkoord  van  10 april  1972  tussen  de 
centrale  banken  van  de vergrote  Gemeenschap  en 
de monetaire  bijstand  op korte  termijn  door  de 
centrale  banken  van  de Gemeenschap  volgens  het 
akkoord  van  9 februari  1970,  waarbij  de centrale 
banken  van  Denemarken,  Ierland  en het Verenigd 
Koninkrijk  zich  per  8 januari  1973  hebben  aan-
gesloten,  op zich  te nemen;  deze  beide  regelingen 
moeten  trouwens  tot  één  nieuwe  worden  ver-
enigd. 
11. Met  het oog  op de overgang  naar  de tweede 
etappe  van  de Economische  en Monetaire  Unie  heeft 
de Commissie  in de loop  van  de verslagperiode  ver-
scheidene  initiatieven  ontplooid  op economisch  en 
monetair  terrein.  Op 19 april  1973  heeft  zij een me-
dedeling  aanvaard  inzake  „het  overzicht  van  de tij-
dens  de eerste  etappe  van  de Economische  en Mone-
taire  Unie  bereikte  vooruitgang,  de voor  de goede 
werking  van  de Economische  en Monetaire  Unie  ver-
eiste  verdeling  van  de bevoegdheden  en verantwoor-
delijkheden  tussen  de instellingen  van  de Gemeen-
schap  en de Lid-Staten  en de tijdens  de tweede  etap-
pe van  deze  Unie  te treffen  maatregelen".  In dit 
overeenkomstig  de  resolutie  van  de  Raad  van 
22 maart  1971  en de verklaring  van  de Topconferentie 
van Parijs  opgestelde  document,  maakt  de Commis-
sie zoals  gezegd  een  balans  op van  de tijdens  de eer-
ste etappe  geboekte  vooruitgang  en trekt  zij daaruit 
de volgende  conclusies:  de voor  deze  eerste  etappe 
voorziene  maatregelen  moeten  worden  verstevigd  en 
streng  worden  toegepast  met  name  die  betreffende 
harmonisatie  van  het  economisch  beleid;  aan  de 
structurele  en regionale  vraagstukken  moet  bij voor-
rang  aandacht  worden  besteed;  op sommige  belang-
rijke  gebieden  moeten  op communautair  niveau  ef-
fectieve  verantwoordelijkheden  komen  te liggen;  de 
Gemeenschap  moet  zo spoedig  mogelijk  tot een  zelf-
standige  monetaire  zone  worden;  de voornaamste 
economische  en maatschappelijke  krachten  moeten 
met de communautaire  onderneming  worden  verbon-
den. In dezelfde  mededeling  geeft  de Commissie  de 
hoofdlijnen  aan  van  een  actieprogramma  voor  de 
tweede  etappe  dat op 1 januari  1974  een aanvang  zal 
moeten  nemen. Voorts  heeft  de Commissie,  conform  een  desbetref-
fende  opdracht  van  de Raad  van  4 februari  1973,  op 
27 juni  1973  een verslag  ingediend  inzake  de aanpas-
sing van  de monetaire  steun  op korte  termijn  en de 
voorwaarden  voor  het gemeenschappelijk  maken  van 
de reserves.  In dit verslag  stelt  de Commissie  voor 
meer  belangrijke  taken  toe t.e vertrouwen  aan  het Eu-
ropees  Fonds  voor  Monetaire  Samenwerking;  zij is 
van oordeel  dat  de kredietverlening  en het gemeen-
schappelijk  maken  van  de reserves  nauw  verbonden 
zaken  zijn  die gelijktijdig  en onverwijld  moeten  wor-
den geregeld.  Volgens  deze  voorstellen  zouden  de 
Lid-Staten  reeds  op 1 januari  1974  hebben  moeten 
beginnen  met  het gemeenschappelijk  maken  van  hun 
reserves  en het in gereedheid  brengen  van  de mecha-
nismen  voor  het communautaire  krediet. 
12. Op  basis  van  de resultaten  der  besprekingen 
over deze  documenten,  die op 14 en 15 mei  en op 
28 juni  1973  in de Raad  plaats  vonden  en van de door 
het Comité  van  Presidenten  van  centrale  banken  en 
het Monetair  Comité  uitgebrachte  adviezen  heeft  de 
Commissie  op 14 november  1973  een  stuk  aanvaard 
onder  de titel  „Werkzaamheden  met  betrekking  tot 
de Economische  en Monetaire  Unie"  (*) dat  een 
reeks  juridische  besluiten  inhoudt  bestemd  om  de 
overgang  naar  de tweede  etappe  van  de Economische 
en Monetaire  Unie  mogelijk  te maken. 
Tijdens  de eerste  behandeling  van  deze  voorstellen 
op haar  zitting  van  3 en 4 december  1973  heeft  de 
Raad  besloten  de kredietregeling  voor  de bijstand  op 
korte  termijn  los te maken  van  het  gemeenschappe-
lijk maken  van  de reserves.  Zij heeft  het Monetair 
Comité,  het Comité  van  de Presidenten  der  centrale 
banken  en de Raad  van  Bestuur  van  het  Europees 
Fonds  voor  Monetaire  Samenwerking  verzocht 
vóór  31 maart  1974  verslag  uit te brengen  over  de 
technische  vraagstukken  die  door  de samenvoeging 
van de reserves  in het geding  komen  en de Commis-
sie verzocht  haar  voorstellen  in het  licht  van  deze 
verslagen  vóór  30 april  1974  te herzien.  De Raad 
heeft  verklaard  dat  het  in zijn  voornemen  lag  het 
herziene  voorstel  van  de Commissie  uiterlijk  op 
30 juni  1974  te behandelen.  De  Commissie  werd 
voorts  verzocht  een nieuw  voorstel  uit te werken  voor 
de regeling  van  de monetaire  steun  op korte  termijn 
zodat  de Raad  daarover  vóór  eind  1973  een beslissing 
kon nemen. 
13. Tijdens  haar  zitting  van  17 december  1973 
hebben  de Raad  en de Vertegenwoordigers  der Rege-
ringen  der  Lid-Staten  in principe  hun  goedkeuring 
gehecht  aan  een  resolutie  betreffende  de verwezenlij-
king van  de tweede  etappe  van  de Economische  en 
Monetaire  Unie  in de Gemeenschap.  In deze  resolutie 
worden  de doelstellingen  voor  de tweede  etappe,  die 
loopt  van  1 januari  1974  tot 31 december  1976,  op-
gesomd;  deze  doelstellingen  vormen  een  voorwaarde 
(») PB nr. C 114  van  27. 12. 1973. 
14.10.  74 Publikatieblad  van  de Europese  Gemeenschappen Nr. C 123/5 
voor  de volledige  realisering  van  de Economische  en 
Monetaire  Unie.  De resolutie  kon  echter  formeel  niet 
worden  aangenomen  wegens  de vraagstukken  in ver-
band  met  de oprichting  van  het  Regionaal  Ontwik-
kelingsfonds.  Gedurende  dezelfde  zitting  hechtte  de 
Raad  in beginsel  zijn  goedkeuring  aan  een  reeks  be-
langrijke  besluiten  ter versterking  van  de Economi-
sche en Monetaire  Unie. 
Deze  besluiten,  formeel  goedgekeurd  op 18 februari 
1974,  omvatten: 
— een  richtlijn  betreffende  de stabiliteit,  de groei  en 
de volledige  werkgelegenheid  in de  Gemeen-
schap  (1); de Lid-Staten  verbinden  zich  hierbij 
hun economische  beleidsinstrumentarium  aan  te 
vullen  om aldus  aan  de onontbeerlijke  voorwaar-
de te scheppen  voor  een meer  doeltreffende  coör-
dinatie  van  hun  economisch  beleid  op commu-
nautair  niveau; 
— een  beschikking  betreffende  de verwezenlijking 
van een  hoge  mate  van  convergentie  van  de eco-
nomische  politiek  van  de  Lid-Staten  der 
E.E.G.  (*); deze  beschikking  heeft  ten  doel  de 
procedures  van  overleg  op economisch  en mone-
tair terrein  zoals  deze  thans  worden  toegepast 
binnen  alle  betrokken  communautaire  instanties 
(Raad,  Comité  van  Presidenten  der  centrale  ban-
ken, Monetair  Comité,  Coördinatiegroep)  belang-
rijk te versterken  en te verbeteren; 
— een  Besluit  tot instelling  van  een  Comité  voor 
economische  politiek  (*) waarin  de Comités  voor 
de begrotingspolitiek,  voor  de conjunctuurpoli-
tiek en voor  de economische  politiek  op middel-
lange  termijn  opgaan,  ter vergroting  van  de doel-
treffendheid  bij de bestudering  van  de commu-
nautaire  vraagstukken  en, als orgaan  van  overleg, 
bij de formulering  van  technische  adviezen  over 
bepaalde  problemen; 
— een  resolutie  nopens  de monetaire  steun  op korte 
termijn  waarbij  de Raad  van  Bestuur  van  het 
Monetair  Fonds  voor  Monetaire  Samenwerking 
verzoekt  het mechanisme  van  monetaire  steun  op 
korte  termijn  te wijzigen,  met  het doel  de debet-
quota  te verdubbelen,  de credietquota  te vervier-
voudigen  en het  totaal  der  extra-debetbedragen 
evenals  dat van  de extra-credietbedragen  tot ma-
ximaal  1 500 miljoen  rekeneenheden  op te voe-
ren. 
14. In  uitvoering  van  de resolutie  van  de Raad  van 
5 december  1972  hebben  de Lid-Staten  weliswaar  een 
reeks  maatregelen  genomen  ter bestrijding  van  de in-
flatie  (zie  paragraaf  26)  maar  de doeltreffendheid 
daarvan  is beperkt  gebleken:  in 1973  heeft  de stijging 
van het  prijspeil  in de Gemenschap  zich  voortgezet 
PB nr. L 63 van  5. 3. 1974. en wel  in een tempo  dat ten opzichte  van  de vooraf-
gaande  jaren  nog  sneller  is geworden. 
Hoewel  de invloed  van  externe  oorzaken  niet  mag 
worden  onderschat  werd  het  inflatieproces  in de 
Lid-Staten  toch  voor  een  groot  deel  door  factoren 
van interne  oorsprong  aangewakkerd. 
Het is duidelijk  dat het voortduren  van  een  hoog  in-
flatietempo  in de Lid-Staten  een  ernstige  bedreiging 
vormt  voor  een  bevredigende  groei  en de realisatie 
van de economische  en monetaire  unie.  Onder  deze 
omstandigheden  hebben  de Lid-Staten  in de loop  van 
het jaar  bijzondere  aandacht  besteed  aan  het vraag-
stuk van  de inflatiebestrijding  en aan  de harmonisa-
tie van de op dat terrein  genomen  maatregelen. 
15. Op  basis  van  een  mededeling  van  de Commis-
sie betreffende  de aanpassing  van  de richtsnoeren 
voor  het economisch  beleid  voor  1973  is de Raad  op 
22 maart  overeenkomstig  artikel  2 van  de Beschik-
king  van  de Raad  van  22 maart  1971  strekkende  tot 
versterking  van  de coördinatie  van  het economische 
beleid  op middellange  termijn  der Lid-Staten  overge-
gaan  tot een eerste  onderzoek  van  de economische  si-
tuatie  voor  het jaar  1973.  Na de resultaten  van  het 
anti-inflatoire  actieprogramma  te hebben  geanaly-
seerd  dat  in de resolutie  van  5 december  1972  was 
opgesteld,  heeft  de Raad  de groep  voor  Coördinatie 
van het  economische  en financiële  beleid  op korte 
termijn,  het Monetair  Comité,  het  Comité  voor  de 
conjunctuurpolitiek  en het  Comité  voor  begrotings-
politiek  verzocht  vóór  1 juni  1973  hun  rapporten 
uit te brengen  over  de methoden  van  toezicht  op de 
ontwikkeling  van  prijzen  en inkomsten,  de uitvoering 
van de overheidsbegrotingen  en de ontwikkeling  van 
de totale  geldhoeveelheid. 
16. In  het licht  van  deze  rapporten  heeft  de Com-
missie  een mededeling  uitgewerkt  met  het oog  op de 
voorbereiding  van  het tweede  onderzoek  van  de eco-
nomische  situatie  in de Gemeenschap  waartoe  de 
Raad  op 28 juni  1973  is overgegaan.  Wegens  de aan-
houdende  stijging  van het prijspeil  heeft  de Raad  tij-
dens  deze  zitting  op voorstel  van  de Commissie  een 
resolutie  aanvaard  betreffende  nieuwe  maatregelen 
ter bestrijding  van de inflatie  (2). 
17. Ook  gedurende  het  derde  onderzoek  van  de 
conjuncturele  toestand  van  de Gemeenschap  door  de 
Raad  op 9 november  1973  stond  het inflatieprobleem 
in het brandpunt  van  de debatten.  Tijdens  deze  zit-
ting heeft  de Commissie  de maatregelen  behandeld 
die de Lid-Staten  in uitvoering  van  de resolutie  van 
14 september  1973  hadden  genomen  en op voorstel 
van de Commissie  het jaarverslag  over  de economi-
sche situatie  van  de Gemeenschap  (3) aanvaard.  Hij 
heeft  bovendien  zijn  goedkeuring  gehecht  aan  die 
(2) Deze  resolutie  werd  formeel  eerst  op  14  septem-
ber 1973  aanvaard  (PB  nr. C 75 van  19.  9. 1973). 
(3) PB  nr. C 107  van  8. 12.  1973. 
Nr. C 123/6 Publikatieblad  van  de Europese  Gemeenschappen 14.10.  74 
richtsnoeren  voor  het  economisch  beleid  voor  1974 
die het rapport  aangeeft.  Voorts  heeft  de Raad  gezien 
de gewijzigde  energiesituatie  tijdens  zijn  zitting  van 
3 en 4 december  besloten  tot vaststelling  van  aanvul-
lende  maatregelen  tot bestijding  van de inflatie. 
18. De  Raad  heeft  op voorstel  van  de Commissie 
deze  aanvullende  maatregelen  op 3 en 4 december 
vastgelegd  in de resolutie  betreffende  het tegengaan 
van de prijsstijgingen  en het  handhaven  van  een hoog  niveau  van  werkgelegenheid  in de Gemeen-
schap  (*). Het  programma  van  actie  dat  onverwijld 
en parallel  in de verschillende  landen  van  de Ge-
meenschap  moet  worden  uitgevoerd  omvat  maatrege-
len op het gebied  van  de begrotingspolitiek,  monetai-
re- en kredietpolitiek,  prijzen-  en inkomenspolitiek, 
landbouwpolitiek  en handelspolitiek. 
(*) Deze  resolutie  is gedateerd  17 december  1973  (PB  nr. 
C 116  van  29.  12. 1973). 
HOOFDSTUK  III 
DE ECONOMISCHE  EN  MONETAIRE  ONTWIKKELING  IN DE  GEMEENSCHAP 
19. De  gebeurtenissen  op  de  wisselmarkten  in 
1973  hebben  geen  merkbaar  ongunstige  weerslag  ge-
had op de internationale  handel.  Deze  heeft  èen zeer 
grote  vlucht  genomen  onder  invloed  van  een  aan-
zienlijke  versnelling  van  de economische  groei  in de 
industrielanden,  in het  bijzonder  in het  eerste  half-
jaar.  Terwijl  de Verenigde  Staten  hun  groeitempo 
ongeveer  handhaafden  op het  hoge  niveau  van  het 
vorige  jaar  (6 °/&),  vertoonden  Japan  en de andere 
landen  van  de O.E.S.O.,  die geen  lid van  de Gemeen-
schap  zijn,  een aanzienlijk  hogere  groei  dan  in 1972. 
In vele  ontwikkelingslanden  heeft  eveneens  de aan-
merkelijk  hogere  opbrengst  van  de grondstoffenuit-
voer bijgedragen  tot een versnelling  van  de economi-
sche expansie.  Deze  verschillende  factoren  hebben 
een krachtige  impuls  gegeven  aan  de internationale 
handel,  waarvan  de volumestijging  ongeveer  13 °/o 
bedroeg.  Deze  expansie  van  de wereldhandel  werd 
evenwel  begeleid  door  een  prijsstijging,  die in vrijwel 
alle landen  records  bereikte. 
20. In  bijna  alle  Lid-Staten  van  de Gemeenschap 
heerste  in 1973  een klimaat  van  hoogconjunctuur.  De 
economische  activiteit  ontwikkelde  zich  vooral  gedu-
rende  het eerste  halfjaar  in een  zeer  snel  tempo.  Pas 
in het tweede  halfjaar  leidden  de verschillen  in ont-
wikkeling  tussen  landen  en bedrijfstakken  over  het 
geheel  genomen  tot een zekere  groeivertraging. 
Niettemin  was  de toeneming  van  het reële  bruto  na-
tionaal  produkt  van  de Gemeenschap  in 1973  groter 
dan in 1972  (+ 5 % tegenover  3,7%).  Vergele-
ken met  het  voorafgaande  jaar  gaf  de expansie  in 
vrijwel  alle  Lid-Staten,  met  name  Frankrijk,  de 
Bondsrepubliek  Duitsland,  Ierland,  Luxemburg,  Ita-
lië en het  Verenigd  Koninkrijk,  een  versnelling  te 
zien. 
21. In  het algemeen  gesproken  vormde  de buiten-
landse  vraag  gedurende  het gehele  jaar  een  sterk  dy-
namische  groeifactor.  In Denemarken  en Italië  was 
de groei  van  het uitvoervolume  evenwel  geringer  dan 
in 1972. 
De binnenlandse  vraag  heeft  zich  eveneens  in de 
meeste  landen  in een  zeer  snel  tempo  ontwikkeld, hoewel  er in de tweede  helft  van  het  jaar  tekenen 
van vertraging  optraden. 
Terwijl  de overheidsinvesteringen  in matig  tempo 
stegen  of gelijk  bleven  is het groeitempo  van  de par-
ticuliere  investeringen  in Frankrijk,  België,  Dene-
marken,  Ierland,  Italië  en het  Verenigd  Koninkrijk 
aanzienlijk  versneld. 
De krachtige  nominale  inkomensstijging  van  de ge-
zinshuishoudingen  en het aanhoudend  anticiperen  op 
de inflatie,  gepaard  gaande  met  een  verminderde 
spaarneiging,  zoals  in bepaalde  landen  aan  het einde 
van het jaar  kon  worden  waargenomen,  vormden  een 
stimulans  voor  het  gezinsverbruik,  waarvan  de stij-
ging vooral  in Ierland  en Italië  bijzonder  sterk  was. 
De nominale  stijging  van  de overheidsconsumptie  is 
in Frankrijk,  België  en Ierland  enigszins  gedaald, 
doch  in de Bondsrepubliek  Duitsland  en Italië  ge-
stegen.  In Nederland  kwam  — reëel  gezien  een einde 
aan de daling  van deze  uitgaven. 
Ten slotte  hebben  de aanhoudende  stijging  van  een 
groot  aantal  grondstoffenprijzen  en de anticipatie  op 
nieuwe  prijsstijgingen  mede  bijgedragen  tot  een 
soms  aanzienlijke  voorraadvorming. 
22. De  verhoogde  economische  activiteit  leidde  tot 
»an het einde  van  de herfst  in alle  landen  tot een toe-
neming  van  de werkgelegenheid.  Deze  toeneming 
was bijzonder  markant  in Italië  en het Verenigd  Ko-
ninkrijk.  De ontwikkeling  van  de arbeidsmarkt  was 
daarentegen  enigszins  teleurstellend  in België  en in 
Nederland,  waar  het  zeer  hoge  werkloosheidcijfer 
vergeleken  met  het voorgaande  jaar  nauwelijks  kon 
worden  verlaagd.  In deze  landen  heeft,  evenals  in en-
kele andere  landen  waar  een  soms  groot  aantal  bui-
tenlandse  werknemers  werkzaam  zijn,  de werkloos-
heid ten dele  structurele  oorzaken.  Aan  het einde  van 
het jaar  werd  in de meeste  landen  een toeneming  van 
de werkloosheid  geconstateerd  en een  soms  aanzien-
lijke  stijging  van  het  aantal  gedeeltelijk  werklozen, 
met name  als gevolg  van de energiecrisis. 
14.10.  74 Publikatieblad  van  de Europese  Gemeenschappen Nr. C 123/7 
23. Het  klimaat  van  hoogconjunctuur  in de Ge-
meenschap  ging  gedurende  het  gehele  jaar  gepaard 
met zeer  ernstige  inflatoire  spanningen.  Hoewel  aan 
het begin  van  de zomer  in enkele  landen  nog  een ge-
ringe  vertraging  van  de prijsstijging  kon  worden  ge-
constateerd,  gaven  alle  Lid-Staten  gedurende  de laat-
ste maanden  een nieuwe  versnelling  van  de inflatie  te 
zien.  De consumptieprijzen  vertoonden  voor  de Ge-
meenschap  als geheel  in december  1973  een  stijging 
van meer  dan  8 % ten  opzichte  van  december 
1972.  In Denemarken,  Ierland,  Italië  en het Verenigd 
Koninkrijk  was  de stijging  van de kosten  van  levens-
onderhoud  in deze  periode  zelfs  hoger  dan  10 °/o. 
Deze  ontwikkeling  kan  worden  toegeschreven  aan  de 
bijzonder  krachtige  stijging  van  de grondstoffenprij-
zen alsmede  aan  een  stijging  van  de arbeidskosten, 
welke  de produktiviteitsstijging  aanzienlijk  overtrof. 
De krachtige  uitbreiding  van  de binnenlandse  en bui-
tenlandse  vraag  in de meeste  landen  kwam  reeds  in 
de eerste  maanden  van  1973  tot uiting  in een  hoge 
bezetting  van  de produktiecapaciteiten.  Zelfs  in lan-
den die,  zoals  Italië,  aan  het  begin  van  de periode 
nog over  een  zeker  produktiepotentieel  beschikten 
heeft  de versnelling  van  de economische  activiteit  ge-
leid tot knelpunten  die de produktiegroei  in bepaalde 
sectoren  hebben  beperkt.  Bovendien  werd  aan  het 
einde  van  het jaar>  de situatie  nog  verergerd  wegens 
de krachtige  verhoging  van  de aardolieprijzen  en het 
herstel  van de dollarkoers  op de wisselmarkten. 
24. De  krachtige  stijging  van  de  binnenlandse 
vraag,  gepaard  gaande  met  een  aanzienlijke  stijging 
van de invoer  hebben  geleid  tot een  aanmerkelijke 
verslechtering  van  de lopende  rekening  van  de beta-
lingsbalans  van  de Gemeenschap,  waarvan  het over-
schot  terugliep  van  6,7  miljard  dollar  in 1972  tot 
0,7 miljard  dollar  in 1973 
Achter  dit algemene  beeld  gaan  van  land  tot land 
verschillende  ontwikkelingen  schuil.  De  verslechte-
ring van  de lopende  rekening  van  de betalingsbalans 
was zeer  geprononceerd  in Italië  en het Verenigd  Ko-
ninkrijk  — met  name  wegens  de ongunstige  ontwik-
keling  van  de ruilvoet  —,  evenals  in Denemarken. 
Zo vertoonde  de handelsbalans  van  het Verenigd  Ko-
ninkrijk  in 1973  een  tekort  van  2 375 miljoen  pond 
en de lopende  rekening  een tekort  van  1 468 miljoen 
pond  tegenover  een  overschot  van  69 miljoen  pond 
in 1972;  in Italië  bedroeg  het tekort  op de handels-
balans  in 1973  3 366 miljard  lire terwijl  het tekort  op 
de lopende  rekening  op kasbasis  opliep  tot 2 352 
miljard  lire;  in Denemarken  is het tekort  op de lo-
pende  rekening  eveneens  aanzienlijk  gestegen,  met 
name  wegens  de verslechtering  van  het saldo  van  de 
handelsbalans.  Daarentegen  bereikte  in de Bondsre-
publiek  Duitsland,  waar  de verslechtering  van de ruil-
voet werd  getemperd  door  het matigende  effect  van 
de revaluatie  van  de DM  op het invoerprijspeil,  het 
overschot  op de handelsbalans  het recordbedrag  van 
33 miljard  DM,  terwijl  de lopende  rekening  een overschot  vertoonde  van  12,4  miljard  DM  (tegen  3,3 
miljard  DM  in 1972). 
25. Tegenover  deze  over  het geheel  genomen  mid-
delmatige  ontwikkeling  van  de lopende  rekening  van 
de betalingsbalans  van  de Gemeenschap  staat  een 
aanzienlijke  verbetering  van  de buitenlandse  handel 
van de Verenigde  Staten.  Na de zeer  hoge  tekorten  in 
het eerste  halfjaar  van  1973,  vertoonde  de Ameri-
kaanse  betalingsbalans  op officiële  kasbasis  in het 
derde  en vierde  kwartaal  overschotten  van  respectie-
velijk  2,1  en 2,7  miljard  dollar  (gecorrigeerd  voor 
seizoen),  zodat  het  tekort  voor  het  gehele  jaar  5,3 
miljard  dollar  bedroeg,  tegen  11 miljard  dollar  in 
1972.  Deze  tendensommekeer  kan  vooral  worden 
toegeschreven  aan  de ontwikkeling  van  de handels-
balans  (op  fob-basis),  waarvan  het  saldo  in plaats 
van een  tekort  van  6,4  miljard  dollar  in 1972  een 
overschot  van  1,7 miljard  dollar  in 1973  te zien  gaf. 
De basisrekening  sloot  met  een  overschot  van  1,2 
miljard  dollar,  terwijl  deze  in 1972  nog  een  tekort 
van 9,8 miljard  dollar  te zien  gaf.  Door  deze  ontwik-
keling  konden  de Amerikaanse  autoriteiten  reeds  in 
november  de restricties  op de kapitaaluitvoer  ver-
zachten. 
26. De  alarmerende  prijsstijging  was  voor  de mees-
te Lid-Staten  aanleiding  reeds  aan  het begin  van  het 
jaar over  te gaan  tot een restrictieve  conjunctuurpoli-
tiek;  in Italië  evenwel,  waar  de voorgaande  twee  ja-
ren door  een stagnatie  waren  gekenmerkt,  zijn  de au-
toriteiten  hiertoe  pas  overgegaan  aan  het  einde  van 
het tweede  kwartaal.  Ter  bestrijding  van  de inflatie 
werd  beurtelings  gebruik  gemaakt  van  een groot  aan-
tal instrumenten,  welke  varieerden  van  monetaire  en 
budgetaire  politiek  tot prijs-  en inkomenspolitiek. 
De in de meeste  Lid-Staten  reeds  in 1972  doorge-
voerde  politiek  van monetaire  verkrapping  werd  in de 
loop  van  het jaar  herhaaldelijk  verscherpt.  Deze  poli-
tiek werd  vergemakkelijkt  door  het  zweven  van  de 
dollar  en de hoge  rentetarieven  op de belangrijkste 
buitenlandse  markten  en de internationale  markt, 
welke  de speelruimte  van  de monetaire  autoriteiten 
hebben  vergroot. 
De meeste  landen  hebben  herhaaldelijk  de herfinan-
cieringsplafonds  van  de kredietinstellingen  verlaagd 
en de kasreservepercentages  tegenover  de verplichtin-
gen van  de banken  hetzij  globaal,  hetzij  selectief  ver-
hoogd,  indien  nodig,  ook  voor  bepaalde  activa.  Bo-
vendien  hebben  enkele  landen  een  meer  direkte  vorm 
van kredietrestrictie  ingevoerd  dan  wel  verscherpt. 
Ter bescherming  van  de binnenlandse  economie  te-
gen invloeden  van  buiten  en verzachting  van  de re-
percussies  daarvan  op  het  communautaire  wissel-
koersstelsel  werden  kapitaalbewegingen  aan restricties 
onderworpen,  welke  betrekking  hadden  op de netto-
buitenlandse  positie  van  de handelsbanken,  de tegoe-
den van  niet-ingezetenen  of het beroep  van  de niet-
banksector  op buitenlands  krediet. 
Nr. C 123/8 Publikatieblad  van  de Europese  Gemeenschappen 14.10.74 
De monetaire  autoriteiten  van  alle  Lid-Staten  hebben 
de kosten  van  herfinanciering  van  de banken  bij de 
centrale  bank  verhoogd  door  hun  voorwaarden  her-
haaldelijk  te verscherpen.  Zo bereikten  in vrijwel  alle 
Lid-Staten  de disconto-tarieven  aan  het einde  van  het 
jaar recordniveaus.  Deze  maatregelen  hebben  geleid 
tot een  aanzienlijke  stijging  van  de rentetarieven  op 
de geldmarkt  en — behalve  in Italië  — tot een  aan-
ming  van  het internationaal  monetair  geldstelsel. 
De monetaire  expansie  werd,  behalve  in Italië  en Ne-
derland,  aanzienlijk  vertraagd  door  de soms  intensief 
gevoerde  monetaire  politiek.  De toeneming  van  de li-
quiditeitenmassa,  inclusief  de besparingen  op korte 
termijn,  gaf evenwel  een  matige  vertraging  te zien, 
terwijl  in bepaalde  landen  zelfs  een zekere  versnelling 
plaatsvond.  Deze  ontwikkeling  kan  in hoofdzaak worden  toegeschreven  aan  de zeer  krachtige  expansie 
van de bancaire  kredietverlening. 
Bovendien  vormden  in landen  met  sterke  vraagspan-
ningen  de begrotingspolitiek  niet  steeds  voldoende 
steun  voor  het  corrigerend  optreden  der  monetaire 
autoriteiten.  Slechts  in drie  landen,  namelijk  Frank-
rijk, de Bondsrepubliek  Duitsland  en Denemarken, 
vertoonde  de begroting  van  de collectieveoverheid, 
als gevolg  van  de budgettaire  maatregelen  ter bestrij-
ding van  de inflatie,  een aanzienlijk  overschot.  In het 
Verenigd  Koninkrijk  werden  aan  het  einde  van  het 
jaar maatregelen  genomen  ter beperking  van  de over-
heidsuitgaven,  doch  het  effect  daarvan  zal  pas  in 
1974  doorwerken.  In de andere  landen  was  de begro-
tingspolitiek  neutraal  of droeg  eerder  bij tot uitbrei-
ding  van  de geldhoeveelheid,  wat  vooral  in Italië  en 
in mindere  mate  in België  het geval  was. 
HOOFDSTUK  IV 
WERKZAAMHEDEN  VAN  HET  MONETAIR  COMITÉ 
27. Het  Monetair  Comité  heeft  zich  in hoofdzaak 
bezig  gehouden  met  een  analyse  van  de problemen, 
voortvloeiende  uit de monetaire  gebeurtenissen,  met 
het onderzoek  van  de maatregelen  ter verwezenlij-
king  van  de Economische  en Monetaire  Unie  alsmede 
met de voorbereiding  — op communautair  niveau  —>• 
van de werkzaamheden  in verband  met  de hervor-
ming  van  het internationaal  monetair  geldstelsel. 
28. Naar  aanleiding  van  de monetaire  crisis  van 
februari  heeft  het Comité  de consequenties  bespro-
ken van  het besluit  van  de Regering  van  de Verenig-
de Staten  tot devaluatie  van  de dollar  alsmede  dat 
van de Italiaanse  Regering  de commerciële  lire te la-
ten zweven.  Bovendien  werden  de door  de Bondsre-
publiek  Duitsland  op 5 februari  1973  getroffen  maat-
regelen  tot afweer  van de invoer  van  buitenlands  ka-
pitaal  besproken.  Met  name  werd  vastgesteld  dat het 
beroep  op de vrijwaringsclausule  van  artikel  109  van 
het E.E.G.-Verdrag  de afwijking  van artikel  67, waar-
op genoemde  maatregelen  betrekking  hebben,  recht-
vaardigt. 
29. De  monetaire  gebeurtenissen  in maart  en de 
oplossing  van  de daaruit  voortvloeiende  crisis  heb-
ben het  Monetair  Comité  herhaaldelijk  in actie  ge-
bracht.  Zo werd  allereerst  de zitting  van  de Raad 
van 4 maart  voorbereid  met  de bespreking  van  een 
mondelinge  mededeling  van  de Commissie  inzake  de 
instelling  van  een  communautair  wisselkoersstelsel. 
Overeenkomstig  het door  de Raad  gegeven  mandaat 
werden  vervolgens  de voorstellen  besproken  die  de 
Commissie  op 4 maart  bij de Raad  heeft  ingediend 
evenals  de verschillende  suggesties  die op deze  zitting 
werden  gedaan  ter overwinning  van  de crisis.  Het 
Comité  heeft  de resultaten  van  zijn  gedachtenwisse-
ling neergelegd  in twee  documenten.  Het  eerste  be-
treft  „Invoering  van  een  communautair  wisselkoers-stelsel",  dat  als basis  diende  voor  de werkzaamhe-
den van  de Raad  op de zitting  van  11 en 12 maart, 
toen besloten  werd  bepaalde  communautaire  valu-
ta's gezamenlijk  te laten  zweven.  Het  tweede  docu-
ment,  dat  betrekking  heeft  op de „Maatregelen  van 
internationale  samenwerking  ter verdediging  van  de 
wisselkoerspariteiten  in mondiaal-verband",  vormde 
de basis  van  het standpunt  van  de Gemeenschap  bij 
het internationaal  overleg  in de uitgebreide  Groep 
van Tien  op 9 maart. 
30. In  het kader  van  de werkzaamheden  voor  het 
tot stand  brengen  van  de Economische  en Monetaire 
Unie  heeft  het Comité  op de vergadering  van  6 en 
7 maart  een  advies  aangenomen  over  een  voorstel 
voor  een beschikking  tot oprichting  van een Europees 
Fonds  voor  monetaire  samenwerking  (1). Bovendien 
heeft  het Comité  advies  uitgebracht  over  de monetai-
re aspecten  van  de mededeling  van  19 april  1973  van 
de Commissie  aan  de Raad  met  betrekking  tot „de 
tijdens  de eerste  etappe  van  de Economische  en Mo-
netaire  Unie  bereikte  vooruitgang,  de voor  de goede 
werking  van  de Economische  en Monetaire  Unie  ver-
eiste  verdeling  van  bevoegdheden  en verantwoorde-
lijkheden  tussen  de Instellingen  van  de Gemeenschap 
en de Lid-Staten  en de tijdens  de tweede  etappe  van 
deze  Unie  te treffen  maatregelen"  (2). Ten  slotte 
heeft  het Comité,  overeenkomstig  het door  de Raad 
op 28 juni  1973  verstrekte  mandaat,  op de vergade-
ringen  van  10 en 19 oktober  1973  het „Verslag  van de 
Commissie  aan  de Raad  betreffende  het beheer  van 
de monetaire  steun  op korte  termijn  en de voorwaar-
den tot  samenvoeging  van  de reserves"  besproken 
en een advies  over  dit voorstel  aangenomen  (3). 
(*) Advies,  zie bijlage  I. 
(z) Advies,  zie bijlage  II. 
(3) Advies,  zie bijlage  III. 
14. 10.74 Publikatieblad  van  de Europese  Gemeenschappen Nr. C 123/9 
Ter voorbereiding  van  de overgang  naar  een  tweede 
etappe  van  de Economische  en Monetaire  Unie  heeft 
het Comité  de monetaire  aspecten  behandeld  van  het 
voorstel  voor  een beschikking  van  de Raad  betreffen-
de de verwezenlijking  van een hoge  mate  van  conver-
gentie  in de economische  politiek  van  de Lid-Staten 
van de E.E.G.  alsmede  de resolutie  van  de Raad  be-
treffende  de monetaire  steun  op korte  termijn.  Dank-
zij deze  voorbereidende  werkzaamheden  welke  wer-
den verricht  in samenwerking  met  het  Comité  van 
Presidenten  van  de centrale  banken  hechtte  de Raad 
op 17 december  1973  in beginsel  zijn  goedkeuring 
aan deze  voorstellen. 
31. Wegens  de voortdurende  instabiliteit  van  de 
internationale  monetaire  toestand  zag  het  Comité 
zich herhaaldelijk  genoopt  om  overeenkomstig  Ver-
ordening  nr. 129  van  de Raad  de problemen  te be-
handelen  met  betrekking  tot de rekeneenheid  en de 
omrekening  ervan  in nationale  valuta's  in het kader 
van de uitvoering  van  het  gemeenschappelijk  land-
bouwbeleid  en mondelinge  of schriftelijke  adviezen 
hierover  uit te brengen.  De  raadplegingen  hadden 
met name  betrekking  op de omrekeningskoersen  van 
het pond  sterling,  het  Ierse  pond,  de Nederlandse 
gulden  en de Italiaanse  lire  voor  de toepassing  van 
het gemeenschappelijk  landbouwbeleid  alsmede  voor 
de invoering  van  een  nieuwe  berekeningsmethode 
voor  de compenserende  heffingen  en bedragen  welke 
zijn gebaseerd  op de gezamenlijk  zwevende  valuta 
der Gemeenschap  en niet  meer  op de dollar. 
32. Ook  is het  Monetair  Comité  regelmatig  de 
monetaire  en financiële  toestand  van  de Lid-Staten 
blijven  volgen.  Overeenkomstig  artikel  III van  de 
overeenkomst  betreffende  de monetaire  steun  op 
korte  termijn  tussen  de centrale  banken  van  de Ge-
meenschap  werd  de vergadering  van  19 en 20 juli 
1973  besteed  aan  een  bijzondere  raadpleging  over  de 
toestand  in Italië  als gevolg  van  de verlening  van 
steun  aan  dit land  in juni.  De conclusies  van  deze 
raadpleging  zijn  neergelegd  in een  verslag  dat  werd 
toegezonden  aan  de voorzitter  van  de Commissie,  de 
fungerend  voorzitter  van  de Raad,  de voorzitter  van 
het Comité  van  Presidenten  van  de centrale  banken 
en de Raad  van  Bestuur  van  het  Europees  Fonds 
voor  Monetaire  Samenwerking,  alsmede  aan  de Ita-
liaanse  Minister  van  Financiën.  Bij de verlenging  van 
deze  steun  heeft  het Comité  de situatie  in Italië  aan 
een nieuw  onderzoek  onderworpen  en in het bijzon-
der de economische  maatregelen  die inmiddels  door 
de Italiaanse  autoriteiten  zijn  genomen. 
Ten slotte  heeft  het Comité  diepgaand  van  gedachten 
gewisseld  over  de monetaire  consequenties  van  de 
energiecrisis  voor  de Gemeenschap.  Met  name  werd 
uiting  gegeven  aan  het  voornemen  regelmatig  aan-
dacht  te besteden  aan  de maatregelen  welke  de Lid-
Staten  zouden  kunnen  treffen  om de gevolgen  van 
deze  crisis  te verzachten. 33. Op  de vergadering  van  6 en 7 februari  heeft 
het Monetair  Comité  het mandaat  uitgebreid  dat hij 
in 1972  heeft  gegeven  aan  de groep  „Kapitaalbewe-
gingen  op korte  termijn"  (zie  paragraaf  20 van  het 
veertiende  verslag  van  de werkzaamheden).  Aan  deze 
groep  werd  opgedragen  de mogelijkheden  te bestude-
ren van  de harmonisatie  van  de geldende  beperkin-
gen op het vrije  kapitaalverkeer  en na te gaan  welke 
uitzonderingen  ten  gunste  van  transacties  tussen  de 
Lid-Staten  zouden  kunnen  worden  gemaakt. 
Op 9 oktober  1973  heeft  de groep  aan  het  Comité 
verslag  uitgebracht  over  de twee  delen  van  dit man-
daat.  Met  betrekking  tot het  tweede  deel  van  het 
mandaat  werd  opgemerkt  dat het niet  mogelijk  is de 
instrumenten  van  wisselkoerspolitiek  te harmonise-
ren en een preferentiële  regeling  in te voeren  ten gun-
ste van  communautaire  transacties  zolang  er — poli-
tiek gezien  — geen  impuls  wordt  gegeven  aan  de 
oplossing  van  bepaalde  problemen  die buiten  de be-
voegdheid  van  het  Comité  vallen.  Met  name  werd 
naar voren  gebracht  dat  de technische  studies  met 
betrekking  tot de harmonisatie  van  de controle  en de 
uitzonderingen  ten  gunste  van  transacties  tussen  de 
Lid-Staten  slechts  voortgang  kunnen  vinden  naarma-
te op het terrein  van  de Economische  en Monetaire 
Unie  zelf  voortgang  wordt  geboekt.  De groep  stelt 
het Monetair  Comité  voor  een eventuele  voortzetting 
van haar  werkzaamheden  op het gebied  van  de har-
monisatie  in drie  etappen  te doen  verlopen,  waarbij 
in de eerste  etappe  een  instantie  in het leven  wordt 
geroepen  waarin  de technische  gegevens  over  de ver-
schillende  maatregelen  tot regulering  van  de wissel-
koersen  zullen  worden  gecentraliseerd  en uitgewis-
seld. 
34. De  werkgroep  „Effectenmarkten"  heeft  haar 
werkzaamheden  ten aanzien  van  de ontwikkeling  van 
de kapitaalmarkten  van  de Lid-Staten  en de interna-
tionale  markten  voortgezet,  evenals  die met  betrek-
king  tot de kapitaalmarktpolitiek.  Zij heeft  een ver-
slag van haar  werkzaamheden  gepresenteerd  waarvan 
de conclusies  door  het Monetair  Comité  zijn  goedge-
keurd  (x). 
35. Het  Monetair  Comité  en het Comité  van  Pre-
sidenten  van  de centrale  banken  werden  reeds  bij re-
solutie  van  de Raad  en de Vertegenwoordigers  van 
de Lid-Staten  van  22 maart  1971  betreffende  de ver-
wezenlijking  in etappes  van  de Economische  en Mo-
netaire  Unie  (punt  III5)  verzocht  de werkzaamheden 
betreffende  de harmonisatie  van  de instrumenten  van 
de monetaire  politiek  in nauwe  samenwerking  voort 
te zetten.  Overeenkomstig  dit mandaat  hebben  de 
twee  Comité's  een  gemengde  werkgroep  „Harmoni-
satie  van  de instrumenten  van  de monetaire  poli-
tiek"  ingesteld,  doch  deze  kon  om  technische  rede-
nen nog  geen  begin  maken  met  haar  werkzaamhe-
den. In overeenstemming  met  het Comité  van  Presi-
denten  van  de centrale  banken  heeft  het  Monetair 
(*) Verslag,  zie bijlage  V. 
Nr. C 123/10 Publikatieblad  van  de Europese  Gemeenschappen 14. 10. 74 
Comité  besloten  een  nieuw  mandaat  te verstrekken 
aan deze  groep,  die haar  taak  onmiddellijk  zou  moe-
ten uitvoeren. 
Ten slotte  hebben  het  Monetair  Comité  en het Co-
mité  van  Presidenten  van  de centrale  banken  over-
eenkomstig  de resolutie  van  de Raad  van  14 septem-
ber 1973  betreffende  de aanvullende  maatregelen  ter 
bestrijding  van  de inflatie  de groep  van  deskundigen 
over de „Ontwikkeling  van  de liquiditeitenmassa", 
welke  werd  voorgezeten  door  de heer  Bastiaanse,  op-
gedragen  een verslag  samen  te stellen  over  de resulta-
ten welke  op het  gebied  van  het  monetaire  beleid 
door  toepassing  van deze  resolutie  werden  bereikt. 
36. De  werkzaamheden  van  het Monetair  Comité 
op het gebied  van  het internationale  monetaire  beleid 
hebben  vooral  betrekking  gehad  op de voorbereiding 
op communautair  niveau  van  de bijeenkomsten  van 
het Comité  van  Twintig  en de plaatsvervangers  daar-
van, welke  belast  waren  met  het doen  van  voorstel-
len tot hervorming  van  het  internationaal  monetair 
stelsel.  Dit  heeft  het de Gemeenschap  mogelijk  ge-
maakt  een  gemeenschappelijk  standpunt  in te nemen 
ten aanzien  van  bepaalde  belangrijke  punten  van  de 
hervormings  werkzaamheden  op  de  bijeenkomsten 
van het Comité  van  Twintig  in maart  en juli,  alsme-
de op de jaarvergadering  van  het Internationaal  Mo-
netair  Fonds  in september. 
Na aanneming  van  een  document  over  „Het  aanpas-
singsproces  — Gebruik  van  kwantitatieve  indicato-
ren" (zie  bijlage  IV van  het  Veertiende  verslag  van 
de werkzaamheden),  kon  het Comité  op de vergade-
ring van  1 mei  een  gemeenschappelijk  standpunt  be-
reiken  inzake  het  probleem  van  de „Reserve  activa 
en convertibiliteit"  en dit doen  toekomen  aan  de 
plaatsvervangers  van  het Comité  van  Twintig  (*). Bo-vendien  werd  bij deze  instantie  een verslag  ingediend 
betreffende  een „Stelsel  van  interventies  in multipele 
valuta's"  dat  werd  uitgewerkt  door  de groep  van 
deskundigen  onder  voorzitterschap  van  de  heer 
Théron  op verzoek  van  het Monetair  Comité  en het 
Comité  van  Presidenten  van  de centrale  banken. 
Andere  problemen,  zoals  de toekomstige  structuur 
van het Internationaal  Monetair  Fonds,  de consolida-
tie van  dollartegoeden,  de keuze  van  een  numeratri-
ce, de functie  van  het goud,  de definitie  van  bijzon-
dere trekkingsrechten  (SDR's)  en het  probleem  van 
de bijzondere  belangen  van  de ontwikkelingslanden 
konden  door  het Monetair  Comité  nog  niet  definitief 
worden  behandeld,  hoewel  een  aanzienlijke  toenade-
ring van  de standpunten  op bepaalde  terreinen  reeds 
is gebleken. 
Ten slotte  heeft  het  Comité  herhaaldelijk  het  pro-
bleem  van  de waarde  van  de SDR's  aangesneden,  dat 
wil zeggen  de omrekening  daarvan  in nationale  valu-
ta's. De  toepassing  van  het  „principe  van  gelijke 
waarde"  en van  de „Rule  0.3"  op de bijzondere 
trekkingsrechten  leidde  ertoe  dat met  name  door  de 
krachtige  depreciatie  van  de dollar  op de wisselmark-
ten de SDR's  steeds  minder  bruikbaar  waren  in het 
systeem  van  intracommunautaire  verrekeningen. 
Dankzij  de in overleg  met  het Comité  van  Presiden-
ten van  de centrale  banken  ondernomen  werkzaam-
heden  kon  een voorlopige  oplossing  worden  gevonden 
welke  begin  november  door  de Raad  van  Bestuur 
van het  Internationaal  Monetair  Fonds  werd  goed-
gekeurd.  Hierbij  is het toegestaan  de schulden  tus-
sen de leden  van  het Europees  Fonds  voor  Monetaire 
Samenwerking  te verrekenen  tegen  de pariteit  van 
1 SDR  = 1 Europese  monetaire  rekeneenheid 
(E.M.R.E.).  De toepassing  van  de reglementaire  bepa-
lingen  van  het I.M.F.  op dit gebied  is tot uiterlijk  31 
oktober  1974  geschorst. 
(*) Document,  zie bijlage  IV. 
14. 10. 74 Publikatieblad  van  de Europese  Gemeenschappen Nr. C 123/11 
LIJST  VAN  LEDEN  EN  PLAATSVERVANGENDE  LEDEN  VAN  HET  MONETAIR  COMITÉ 
Voorzitter 
B. Clappier 
(tot 31. 12. 1973) 
Vice-voorzitter 
Dr. O. Emminger 
Prof.  Dr. C. J. Oort 
Leden 
S. Andersen 
F. Boyer  de la Giroday 
B. J. Breen 
M. D'Haeze 
C. de Strycker 
C. W. Fogarty 
J-Y. Haberer 
"(vanaf  19. 10. 1973) 
K. Hansen 
Dr. D. Hiss 
(tot 31. 12. 1973) 
C. Lamboray 
A. W. R. Baron  Mackay 
(tot 31. 12. 1972) 
C. W. McMahon 
Prof.  G. Miconi 
Dott.  U. Mosca 
S. F. Murray 
Dott.  R. Ossola 
C. Pierre-Brossolette 
(tot 19. 10. 1973) 
J. Schmitz 
Drs. A. Szasz 
Voorzitter  van  de plaatsvervangende 
leden  van  het  Monetair  Comité 
Prof.  dr. J. Mertens  de Wilmars Sous-gouverneur  de la Banque  de France 
(Parijs) 
Vizeprasider.t  der  Deutschen  Bundesbank 
(Frankfurt  am  Main) 
Thesaurier-generaal  bij het  Ministerie  van  Financiën 
(Den  Haag) 
Gouverneur,  Danmarks  Nationalbank  (Kopenhagen) 
Directeur  bi)  het  Directoraat-generaal  Economische  en 
financiële  zaken,  Commissie  van  de Europese  Gemeen-
schappen  (Brussel) 
Central  Bank  of Ireland  (Dublin) 
Directeur-generaal  van  het  Bestuur  der  Thesaurie  en de 
Openbare  Schuld,  Ministerie  van  Financiën  (Brussel) 
Vice-gouverneur  van  de Nationale  Bank  van  België 
(Brussel) 
H. M.  Treasury  (Londen) 
Chef  du service  des  affaires  internationales  a la direction 
du trésor  — Ministère  de 1'économie  et des  finances 
(Parijs) 
Directeur-generaal  — Det  0konomiske  Sekretariat 
(Kopenhagen) 
Ministerialdirektor,  Bundesministerium  der  Finanzen 
(Bonn) 
Directeur-adjoint  de la Caisse  d'Epargne  de 1'Etat 
(Luxemburg) 
Directeur  der  Nederlandsche  Bank  N.V.  (Amsterdam) 
Director  — Bank  of England  (Londen) 
Direttore  generale  del tesoro,  Ministero  del Tesoro  (Rome) 
Directeur-generaal  Economische  en financiële  zaken, 
Commissie  van  de Europese  Gemeenschappen  (Brussel) 
Department  of Finance  (Dublin) 
Vicedirettore  generale  della  Banca  d'Italia  (Rome) 
Directeur  du  trésor  au Ministère  de 1'économie  et des 
finances  (Parijs) 
Conseiller  de gouvernement  au Ministère  des  Finances 
(Luxemburg) 
Directeur  van  de Nederlandsche  Bank  N.V.  (Amsterdam) 
Economisch  adviseur  van  de Nationale  Bank  van  België 
(Brussel) 
Plaatsvervangers 
M. J. Balfour Bank  of England  (Londen) 
Nr. C 123/12 Publikatieblad  van  de Europese  Gemeenschappen 14.10.  74 
J-M.  Bloch-Lainé 
(vanaf  19.10.  1973) 
Drs. D. H. Boot 
(vanaf  1. 1. 1973) 
H. Dalgaard 
J. de Larosière 
(tot 19. 10. 1973) 
Drs. G. de Man 
A. Dondelinger 
Dr. W. Flandorffer 
(vanaf  1. 3.1973) 
Dott.  L. Fronzoni 
(tot 31.12.1973) 
Dott.  D. Gagliardi 
(tot 1. 2. 1973) 
G. Jennemann 
H. Koch 
J. G. Littler 
D. Lynch 
D. McCormack 
M. Meulemans 
(tot 31. 12. 1973) 
Dr. B. Molitor 
J. E. Nash 
{vanaf  15.6.1973) 
Dott.  S. Palumbo 
(vanaf  1. 2.1973) 
M. Schmit 
N. Ussing 
Dr. G. Willmann 
(tot 28. 2.1973) 
G. Wissels 
(tot 31. 3.1973) Sous-directeur  a la direction  du trésor 
Péconomie  et des  finances  (Parijs) Ministère  de 
Onderdirecteur  van  de Nederlandsche  Bank  N.V. 
(Amsterdam) 
Chef  de division  — Danmarks  Nationalbank 
(Kopenhagen) 
Chef  du service  des  affaires  internationales  a la direction 
du trésor  — Ministère  de 1'économie  et des finances  (Parijs) 
Ministerie  van  Financiën  (Den  Haag) 
Commissaire  au controle  des banques  (Luxemburg) 
Ministerialrat  — Bundesministerium  für Wirtschaft  (Bonn) 
S'.A.D.I.B.A.  (Perugia) 
Ispettore,  Ministero  del commercio  estero  (Rome) 
Bankdirektor,  Deutsche  Bundesbank  (Frankfurt  am Main) 
Directeur  général  des  services  étrangers  a la Banque  de 
France  (Parijs) 
H. M.  Treasury  (Londen) 
Department  of Finance  (Dublin) 
Central  Bank  of Ireland  (Dublin) 
Adviseur  van  het  Bestuur  der  Thesaurie  en de Openbare 
Schuld,  Ministerie  van  Financiën  (Brussel) 
Directeur  bij  het  Directoraat-generaal  Economische  en 
financiële  zaken,  Commissie  van  de Europese  Gemeen-
schappen  (Brussel) 
Directeur  bij  het  Directoraat-generaal  Economische  en 
financiële  zaken,  Commissie  van  de Europese  Gemeen-
schappen  (Brussel) 
Dirigente  generale  al ministero  del tesoro  (Rome) 
Inspecteur  des  finances  (Luxemburg) 
Chef  de division  — Det  0konomiske  Sekretariat 
(Kopenhagen) 
Regierungsdirektorin,  Bundesministerium  der  Finanzen 
(Bonn) 
Directeur  bij  het  Directoraat-generaal  Economische  en 
financiële  zaken,  Commissie  van  de Europese  Gemeen-
schappen  (Brussel) 
Secretariaat 
G. Morelli 
G. Lermen 
14.10.  74 Publikatieblad  van  de Europese  Gemeenschappen Nr. C 123/13 
BIJLAGE  I 
ADVIES  VAN  HET  MONETAIR  COMITÉ  INZAKE  HET  EUROPEES  FONDS  VOOR 
MONETAIRE  SAMENWERKING 
De Commissie  heeft  om een advies  verzocht  van het Mo-
netair  Comité  over  het voorstel  van  een  beschikking  tot 
instelling  van een Europees  Fonds  voor  monetaire  samen-
werking  dat zij bij de Raad  zal indienen.  Het  Comité  is 
tijdens  zijn  zitting  van  6 en 7 maart  1973  tot het onder-
zoek  van  dit voorstel  overgegaan;  het Comité  verklaart 
zich in principe  akkoord  met  het voorstel,  met  dien  ver-
stande  dat het aanleiding  heeft  gegeven  tot de hiernavol-
gende  opmerkingen. 
Sommige  leden  stellen  voor  de overwegingen  te bekorten 
en te vereenvoudigen  onder  bewaring  van  de voornaam-
ste elementen,  zulks  met  het oog  op de accentuering  van 
het plechtig  karakter  van de akte  waarbij  het Fonds  over-
eenkomstig  het Top-communiqué  wordt  ingesteld. 
Artikelen  van  de Verordening 
Artikel  4 
De leden  merken  op dat de redactie  van  het begin  van 
dit artikel  een  grammaticale  tegenstrijdigheid  inhoudt 
(het is moeilijk  in te zien  hoe  „de bepalingen  voorkomen-
de in de akkoorden  ... in de plaats  treden  van  deze  ak-
koorden")  en dubbelzinnigheden  bevat.  De  tekst  zou 
verhelderd  worden  als in de tweede  regel  het  woord 
„en" wordt  vervangen  door  „die".  Sommige  leden  zijn 
eerder  voor  de volgende  bewoordingen:  „het  Fonds  past 
in het kader  van  zijn  beheer  de bepalingen  toe voorko-
mende  in de overeenkomsten  genoemd  in artikel  3, derde 
alinea"  (de rest blijft  ongewijzigd). 
Voorts  stellen  de leden  zich  de vraag  welke  procedure  zal 
worden  gekozen  voor  het  aanbrengen  van  eventuele 
amendementen  op de beschikking  en op de statuten, 
zulks  wegens  het feit dat het Fonds  zich  nog  in ontwikke-
ling bevindt. 
Statuten 
Artikel  1 
Een der  leden,  acht  het wenselijk  een  vetorecht  toe te 
kennen  aan  het lid van  de Commissie  dat aan  de bespre-
kingen  van  de Raad  van  Bestuur  deelneemt  teneinde  te 
verzekeren  dat het communautaire  belang  in acht  wordt 
genomen. 
Artikel  2 
Diverse  amendementen  op de redactie  van  de eerste  ali-
nea van  dit artikel  worden  voorgesteld:  een groep  leden 
is van oordeel  dat het voldoende  ware  de termen  van  het 
Top-communiqué  te herhalen.  Deze  leden  en sommige 
andere  zouden  ook  kunnen  instemmen  met  de hierna  vol-
gende  formulering:  „De  Raad  van  Bestuur  treedt  op met 
het oog  op het  bereiken  van  de doelstellingen  van  het 
Fonds  in het kader  van de algemene  economische  beleids-
lijnen  vastgesteld  door  de Raad  (van  Ministers)  krachtens 
het Verdrag  en overeenkomstig  de richtlijnen  betreffende de beginselen  van  het beheer  van  het Fonds  door  hem 
aanbevolen". 
Een andere  groep  van leden  is voor  de volgende  formule-
ring:  „De  Raad  van  Bestuur  treedt  op, ... door  de Raad 
(van Ministers)  en overeenkomstig  de instructies  die deze 
zou kunnen  vaststellen  telkens  wanneer  hij dit nodig  oor-
deelt". 
De leden  die zich  voor  één van  beide  in het bovenstaan-
de tot uiting  gebrachte  varianten  uitspreken  zijn  voorts 
van oordeel  dat er onder  deze  omstandigheden  aanleiding 
is de procedure  te bepalen  die door  de Raad  van  Mini-
sters zou worden  gevolgd. 
Een laatste  groep  van  leden  ten slotte  stelt  voor  de door 
de Commissie  opgestelde  tekst  te handhaven  met  uitzon-
dering  van de woorden:  „volgens  de procedures  voorzien 
bij artikel  103 van het Verdrag". 
Artikel  3 
De leden  stellen  voor  aan deze  eerste  alinea  toe te voegen 
de woorden  „en het in rechte  te vertegenwoordigen". 
Artikel  4, tweede  alinea 
De leden  zijn  van oordeel  dat het voorbarig  is in de sta-
tuten  bepalingen  op te nemen  betreffende  de bestemming 
van de eventuele  winsten. 
Artikel  5 
Sommige  leden  zijn  van  oordeel  dat de redaktie  van  dit 
artikel  beantwoordt  aan de behoeften  die voortvloeien  uit 
de taken  die aan het Fonds  in het eerste  stadium  van  zijn 
bestaan  worden  toevertrouwd.  De tekst  zou  dus  voorlo-
pig kunnen  worden  aangehouden  met  dien  verstande  dat 
de bewoordingen  van  de laatste  alinea  aan  de politieke 
overheden  de mogelijkheid  biedt  de definitie  van  de 
rekeneenheid  op elk moment  te wijzigen. 
Andere  leden  zijn  van  oordeel  dat het onder  de huidige 
omstandigheden  wenselijk  ware  aan  te duiden  dat de de-
finitie  van de rekeneenheid  en de procedures  van  de wij-
ziging  daarvan  in de bijlage  voorkomt  en voorlopig 
wordt  aanvaard. 
Andere  leden  ten slotte  onderstrepen  dat zij niet  in staat 
zijn zich  uit te spreken  aangezien  het Comité  dit probleem 
niet voldoende  heeft  kunnen  uitdiepen.  Voor  hen  zou 
het volmaakt  denkbaar  zijn  het Fonds  in te stellen  zonder 
dat het vraagstuk  van  de rekeneenheid  is geregeld  met 
dien verstande  dat op zo kort  mogelijke  termijn  wordt 
overgegaan  tot een studie  terzake,  met  name  op basis  van 
het technische  rapport  van een groep  deskundigen. 
Voorts  brengt  de meerderheid  der leden  de wenselijkheid 
naar voren  van  een  verwijzing  in de laatste  alinea  naar 
de Raad  van Bestuur  van het Fonds. 
Nr. C 123/14 Publikatieblad  van  de Europese  Gemeenschappen 14.10.74 
Artikel  6 
De leden  stellen  voor  dit artikel  aan  te vullen  wat  betreft 
de handelingsbevoegdheid  van  het  Fonds.  Men  zou  dan 
na de woorden  „onroerende  of roerende"  de volgende 
passage  moeten  invoegen  „rekeningen  openen  bij de Cen-
trale  Banken  van  de Lid-Staten  van  de Gemeenschap  en 
daarmede  overeenkomsten  sluiten". 
Artikelen  7, 8 en 9 
Het Comité  heeft  de juridische  vraagstukken  die deze  ar-
tikelen  stellen  evenmin  als de kwestie  van  een  financiële 
controle  van  het Fonds  diepgaand  behandeld. 
Ten slotte  volgen  hierna  de voorstellen  voor  redactionele 
wijzigingen: 
— één  van  de leden  is van  oordeel  dat  de derde  consi-
derans  als volgt  zou  moeten  worden  gelezen:  „Over-
wegende  dat  de Raad  in het  bezit  is gesteld  van  het 
verslag  „over  de opzet,  de functies  en de statuten  van 
een Europees  Fonds  voor  monetaire  samenwerking" om hetwelk  het Monetair  Comité  en het  Comité  van 
Presidenten  der centrale  banken  was  verzocht  alsmede 
van hun  adviezen  van  5 en 11 september  1972  en dat 
de vergadering  van  de staatshoofden  en regeringslei-
ders . . (de  rest  blijft  ongewijzigd); 
— het akkoord  tussen  de centrale  banken  van  de Ge-
meenschap  inzake  de monetaire  bijstand  op korte  ter-
mijn  draagt  de datum  van  9 februari  1970  (vierde 
considerans  en artikel  3 van de beschikking); 
— het  tweede  lid van  artikel  2 van  de beschikking  zou 
als volgt  moeten  worden  gelezen  „—  de interventies 
in communautaire  valuta's  op de wisselmarkten"; 
— in de Duitse  versie  van  artikel  1, alinea  3, van  de Sta-
tuten  moeten  de woorden  „van  het  Groothertogdom 
Luxemburg"  worden  vervangen  door  „van  de Lu-
xemburgse  monetaire  autoriteiten"  overeenkomstig 
de Franse  versie; 
— het cijfer  1 moet  telkens  na het woord  „bijlage"  wor-
den weggelaten; 
— ter vermijding  van  elke  verwarring  moet  in de Franse 
versie  het  woord  „Conseil"  zo nodig,  nauwkeuriger 
worden  gesteld  al naar  gelang  het gaat  om de „Raad 
van Ministers"  danwel  de „Raad  van  Bestuur  van 
het Fonds". 
BIJLAGE  11 
ADVIES  OVER  DE  MEDEDELING  VAN  DE  COMMISSIE  AAN  DE  RAAD 
19 APRIL  1973 
Op zijn  zitting  van  21 en 22 juni  1973  heeft  het Monetair 
Comité  de mededeling  van  de Commissie  aan  de Raad 
van 19 april  1973  inzake  de tijdens  de eerste  etappe  van 
de Economische  en Monetaire  Unie  bereikte  vooruitgang, 
de voor  de goede  werking  daarvan  vereiste  verdeling  van 
bevoegdheden  en verantwoordelijkheden  tussen  de instel-
lingen  van  de Gemeenschap  en de Lid-Staten  en de tij-
dens  de tweede  etappe  van  deze  Unie  te treffen  maatrege-
len behandeld. 
Overeenkomstig  zijn  bevoegdheden  heeft  het Comité  het 
geheel  der monetaire  kwesties,  aangeroerd  door  het docu-
ment  van  de Commissie,  de revue  doen  passeren.  Wat  dit 
betreft  en zonder  een  standpunt  in te nemen  inzake  alle 
bijzondere  voorstellen  die in het  document  van  de Com-
missie  voorkomen  wenst  het  een  aantal  opmerkingen  te 
maken  die als volgt  en in de volgorde  waarin  de voorstel-
len van  de Commissie  worden  gedaan  kunnen  worden  sa-
mengevat. 
I. DE  GEDURENDE  DE  EERSTE  ETAPPE  VAN  DE 
ECONOMISCHE  EN  MONETAIRE  UNIE  BEREIKTE 
VOORUITGANG 
Het Comité  is het in grote  lijnen  eens  met  de analyse  van 
de in de loop  van  de eerste  etappe  behaalde  resultaten. 
Sommige  leden  brengen  echter  de wens  naar  voren  dat de 
oorzaken  die aan  de basis  hebben  gelegen  van  de op ver-
schillende  terreinen  geconstateerde  mislukkingen  nauw-
keuriger  worden  bestudeerd.  Andere  leden  wijzen  erop 
dat bij de beoordeling  van  de balans  van  de eerste  etappe rekening  moet  worden  gehouden  met  het  uitzonderlijke 
karakter  van  deze  periode,  gekenmerkt  als  deze  werd 
door  de opeenvolgende  crises  van  het  internationale  mo-
netaire  stelsel.  Ondanks  deze  tegenslagen  werden  gedu-
rende  deze  moeilijke  periode  doorslaggevende  successen 
bereikt  zoals  met  name: 
— interventies  in communautaire  valuta's  in het  kader 
van beperkte  schommelingsmarges; 
— gemeenschappelijk  standpunt  ten  aanzien  van  de dol-
lar; 
— oprichting  van  een  Europees  Fonds  voor  monetaire  sa-
menwerking. 
Het Comité  hoopt  dat  alle  Lid-Staten  zich  zo snel  moge-
lijk bij al deze  samenwerkingsregels,  die een  belangrijke 
communautaire  verworvenheid  vormen,  kunnen  aanslui-
ten overeenkomstig  de resoluties  betreffende  de eerste 
etappe  en de beschikkingen  van  de Raad  van  11 maart 
1973. 
II. HET  ACTIEPROGRAMMA  VOOR  DE  TWEEDE 
ETAPPE 
1. Algemeen 
Het Comité  betuigt  eveneens  zijn  instemming  met  de 
grondgedachte  van  de door  de Commissie  gedane  voor-
stellen  die tenderen  naar  een  stel  van  evenwichtige  acties 
die zowel  het  monetaire  als het  economische  terrein  be-
strijken. 
14. 10. 74 Publikatieblad  van  de Europese  Gemeenschappen Nr. C 123/15 
Het Comité  legt  evenwel  nogmaals  de nadruk  op het ver-
eiste  dat bij de uitvoering  van  dit actieprogramma  het be-
ginsel  van  het parallelisme  tussen  de vooruitgang  op het 
gebied  van  de monetaire  en dat der economische  politiek 
in het algemeen,  beginsel  waarvan  de noodzaak  werd  er-
kend  in de Resolutie  van  de Raad  van  22 maart  1971, 
wordt  gerespecteèrd. 
Rekening  houdende  met  de beperkte  vooruitgang  die tij-
dens  de eerste  etappe  werd  bereikt  wat  betreft  de doel-
treffende  coördinatie  van  het interne  economische  en mo-
netaire  beleid  impliceert  het beginsel  van  het parallelisme 
dat de Gemeenschap  al haar  aandacht  moet  wijden  aan 
de pogingen  die op dit terrein  nog  in het werk  moeten 
worden  gesteld  terwijl  zij tezelfdertijd  vooruitgang  maak-
te op het gebied  van de externe  monetaire  politiek. 
2. De specifieke  voorstellen  op monetair  gebied 
a) Financiering  van de begrotingstekorten 
Het Comité  hecht  groot  belang  aan  de coördinatie  van 
het beleid  met  betrekking  tot de financiering  van  de be-
grotingstekorten.  Het  stelt  voor  dat de coördinatie  op dit 
gebied  eerder  betrekking  heeft  op de omvang  van  de be-
grotingstekorten  en op de methode  van  hun  financiering 
dan op het overleg  voorafgaande  aan elke  lening. 
Het Comité  is namelijk  van  oordeel  dat overleg  vóór  de 
lancering  van  een  nationale  lening  niet  gemakkelijk  is 
aangezien  de onontbeerlijke  geheimhouding  van  datum 
en voorwaarden  van  dergelijke  leningen  zeer  moeilijk  is 
te garanderen,  zulks  te meer  daar  in sommige  landen  het 
systeem  van  financiering  der begrotingstekorten  elk voor-
afgaand  overleg  verhindert.  Verder  wil het  Comité  enig 
voorbehoud  betrachten  met  betrekking  tot het  voorstel 
van de Commissie  om „plafonds"  vast  te stellen  voor  de 
financiering  op korte  termijn  der  begrotingstekorten. 
Aangezien  de behoeften  van  de Schatkist  in de tijd  sterk 
varieren,  en het zeer  moeilijk  is daarvan  een nauwkeurige 
prognose  te geven  terwijl  voorts  de monetaire  invloed 
van de verschillende  vormen  van  schuldopneming  op kor-
te termijn  uiteenloopt,  lijkt  het realistischer  dat vraagstuk 
van de financiering  der begrotingssaldi  aan  een  gezamen-
lijk opgezet  en periodiek  onderzoek  te onderwerpen. 
b) Coördinatie  van  de monetaire  politiek 
Naar  de mening  van  het Comité  zijn  de coördinatie  van 
het monetaire  en het  kredietbeleid  binnen  de Gemeen-
schap  en de intensivering  van  de ter harmonisatie  van  de 
instrumenten  van  dit beleid  genomen  en te nemen  maat-
regelen  van  groot  belang.  Doel  van  deze  harmonisatie  is 
de definitie  van een  gamma  van  instrumenten  waaruit  de 
monetaire  autoriteiten  der  Lid-Staten  die  instrumenten 
zouden  kunnen  kiezen  waarvan  de gebruikmaking  het 
best aan  de omstandigheden  van  het ogenblik  is aange-
past. 
Het Comité  is voorts  van  oordeel  dat het in het huidige 
stadium  van  de ontwikkeling  van  de Economische  en 
Monetaire  Unie  nuttig  noch  wenselijk  zou  zijn  over  te 
gaan  tot vaststelling  van  uniforme  regels  voor  het natio-
nale monetaire  beleid.  Volgens  het  Comité  is de beste 
methode  deze  dat de te kiezen  monetaire  variabelen  ge-
meenschappelijk  worden  bepaald  en dat  te dien  einde 
normen  worden  uitgewerkt  waarin  rekening  wordt  ge-houden  met  de uiteenlopende  situaties  waarin  de Lid-Sta-
ten verkeren. 
Het Comité  erkent  dat  de Gemeenschap  moet  trachten 
een gemeenschappelijk  standpunt  te bereiken  — eventueel 
tot uitdrukking  gebracht  door  één  woordvoerder  — op 
het gebied  van  de internationale  monetaire  betrekkingen. 
Sommige  leden  herinneren  er wat  dit betreft  aan  dat op 
de Topconferentie  van  Parijs  is overeengekomen  dat  de 
Lid-Staten  er door  een  gemeenschappelijke  houding  naar 
zullen  streven  bij te dragen  tot de hervorming  van  het in-
ternationale  monetaire  stelsel  en dat zij in staat  zouden 
moeten  zijn  eventueel  genuanceerde  meningen  naar  voren 
te brengen. 
c) Het  wisselkoerssysteem  en  het Europees  Fonds  voor 
monetaire  samenwerking 
Terecht  wijst  de Commissie  op het belang  van  de opne-
ming  van  de valuta's  van  alle  Lid-Staten  in het  stelsel 
van communautaire  wisselkoersen.  Teneinde  evenwel  te 
verzekeren  dat  dit stelsel  op een  stevige  basis  rust  en 
nieuwe  mislukkingen  worden  vermeden,  is het van  belang 
dat de economische  voorwaarden  zich  daartoe  lenen  en 
dat een doeltreffende  coördinatie  van  het beleid  op com-
munautair  plan  wordt  verzekerd.  Dezelfde  overwegingen 
gelden  voor  elk later  verminderen  van  de schommelings-
marges.  Het  bestaan  van  een  doeltreffend  functionerend 
Europees  Fonds  voor  monetaire  samenwerking  zou  de 
oplossing  van  de in dit verband  rijzende  vraagstukken 
kunnen  vergemakkelijken. 
Het Comité  wenst  zich  nog  niet  uit te spreken  over  de 
kwestie  van  de kapitaalvoorziening  van  het  Europees 
Fonds  voor  monetaire  samenwerking  en over  de mogelij-
ke ontwikkeling  van  de Europese  rekeneenheid  voordat 
de Commissie  het verslag  betreffende  de aanpassing  van 
de monetaire  steun  op korte  termijn  en het geleidelijk  sa-
menvoegen  der reserves  uitbrengt. 
In de resolutie  van de Raad  van  22 maart  1971  wordt  ge-
zegd  dat het Fonds  later  moet  opgaan  in het communau-
taire  stelsel  van  centrale  banken.  De verlening  aan  het 
Fonds  van functies  aan een centrale  bank  en de latere  uit-
breiding  van  deze  functies  zouden  moeten  geschieden 
langs  lijnen  van geleidelijkheid. 
De noodzaak  van  een  doeltreffende  controle  op versto-
rende  kapitaalbewegingen  is overduidelijk  aangetoond 
door  de recente  monetaire  crises.  Het  Comité  sluit  zich 
dan ook  aan  bij het voorstel  dat door  de Commissie  ter 
zake  is gedaan.  Het  wil  echter  onderstrepen  dat  bij de 
harmonisatie  van  de nationale  controle-instrumenten  en 
hun gebruikmaking  in de intra-  en éxtracommunautaire 
relaties  rekening  moet  worden  gehouden  met  de structu-
rele omstandigheden  van  de verschillende  Lid-Staten  en 
met de divergenties  van het economisch  beleid. 
Het Comité  stemt  in met  het door  de Commissie  gestelde 
beginsel  van  een recht  van  communautair  toezicht  op pa-
riteitswijzigingen.  Het  merkt  evenwel  op dat het voorstel 
van de Commissie  een  aantal  ingewikkelde  institutionele 
en praktische  vraagstukken  opwerpt.  Het  Comité  is hoe 
dan ook  van  oordeel  dat dit voorstel  de huidige  situatie, 
waarin  de eindbeslissing  ter zake  van  de volumepariteit 
bij de betrokken  Lid-Staten  blijft,  niet wijzigt;  elke  ande-
re oplossing  kan  slechts  worden  overwogen  in een  latere 
ontwikkelingsetappe  van  de Economische  en Monetaire 
Unie. 
Nr. C 123/16 Publikatieblad  van  de Europese  Gemeenschappen 14. 10. 74 
d) De kapitaalmarkt 
Hoewel  een  gemeenschappelijke  markt  een gemeenschap-
pelijke  externe  strategie  impliceert,  houdt  deze  niet  nood-
zakelijkerwijs  een beperking  van  het kapitaalverkeer  met 
derde  landen  in. Naar  het  oordeel  van  sommige  leden 
komt  de verdragsverplichting  van  de Gemeenschap  om 
een liberale  houding  ter zake  in te nemen,  in zoverre  de 
omstandigheden  dit toelaten,  niet  voldoende  in de over-
wegingen  van het document  tot uiting. 
Voorts  kan,  in de situatie  waarin  het internationale  mo-
netaire  stelsel  thans  verkeert,  de handhaving  van  contro-
les op bepaalde  kapitaalbewegingen  ook  binnen  de Ge-
meenschap  noodzakelijk  blijken.  Het  Comité  is er zich 
echter  van  bewust  dat deze  uitzonderingsgevallen  tot een 
minimum  beperkt  moeten  blijven. e) De  communautaire  begroting 
De Commissie  stelt  voor  dat in het kader  van  het toe-
komstige  stelsel  van  de eigen  middelen  de Gemeenschap 
eventueel  de bevoegdheid  ontvangt  communautaire  be-
grotingstekorten  op korte  termijn  te financieren  door  een 
beroep  op de geldmarkt.  Er zullen  regels  en procedures 
moeten  worden  uitgewerkt  ten einde  te voorkomen  dat 
de beperkingen  waaraan  de begrotingspolitiek  van  de Ge-
meenschap  is onderworpen  niet  te zwak  worden  gemaakt 
en het algemene  monetaire  evenwicht  en in het bijzonder 
de stabiliteit  van de geldmarkten  niet  worden  verstoord. 
Sommige  leden  zijn  overigens  van oordeel  dat een beroep 
op dergelijke  communautaire  leningen  noodzakelijk  noch 
raadzaam  is. 
BIJLAGE  111 
ADVIES  INZAKE  HET  VERSLAG  VAN  DE  COMMISSIE  AAN  DE  RAAD 
VAN  27 JUNI  1973 
Op zijn  zittingen  van  10 en 19 oktober  1973  heeft  het 
Monetair  Comité  in uitvoering  van  de op 28 juni  1973 
door  de Raad  der  Europese  Gemeenschappen  verstrekte 
opdracht  het „Verslag  van  de Commissie  aan  de Raad 
betreffende  de aanpassing  van  de monetaire  steun  op 
korte  termijn  en de geleidelijke  samenvoeging  van  de re-
serves"  behandeld. 
I. Algemene  overwegingen 
Het rapport  van  de Commissie  bevat  voorstellen  strek-
kende  tot het aanbrengen  van  belangrijke  elementen  van 
de grondslag  van  de Economische  en Monetaire  Unie. 
Het beantwoordt  aan  het verzoek  der Staatshoofden  en 
Regeringsleiders  te Parijs  op 19 en 20 oktober  1972  om 
twee  rapporten  uit te brengen  over  resp.  de aanpassing 
van de monetaire  steun  op korte  termijn  — vóór  30 sep-
tember  1973  — en de voorwaarden  voor  de geleidelijke 
samenvoeging  van de reserves  — vóór  31 december  1973  —. 
Tijdens  zijn  vergadering  van  14 februari  1973  heeft  de 
Raad  de Commissie  verzocht  vóór  30 juni  1973  een ver-
enigd  rapport  over  deze  beide  kwesties  uit te brengen. 
Een zodanig  rapport  kan  een  algemeen  inzicht  geven  in 
beide  vraagstukken  die,  hoewel  onderscheiden,  nauw  met 
elkaar  verbonden  zijn. 
Het aldus  door  de Commissie  ingediende  rapport  is ge-
plaatst  in het kader  van  de drie  doelstellingen  geformu-
leerd  onder  punt  I van de resolutie  van 22 maart  1971. 
Ondanks  ongunstige  omstandigheden  binnen  en buiten  de 
Gemeenschap,  was  het mogelijk  een communautair  stelsel 
van wisselmarkten  en een Europeese  Fonds  voor  monetai-
re samenwerking  in het leven  te roepen.  Het  streven  van 
de Gemeenschap  moet  gericht  blijven  op de verbetering 
van de coördinatie  van het economische  en monetaire  be-
leid, onder  andere  op het gebied  van  de rentevoet  en het 
in de hand  houden  van  de evenwichtsverstorende  kapi-
taalbewegingen.  Op dit gebied  is een snellere  en intensie-
vere vooruitgang  van  het allergrootste  belang.  Doel  van het streven  van de Gemeenschap  moet  eveneens  de hand-
having  en de versterking  van  het communautaire  valuta-
stelsel  zijn  opdat  nieuwe  vooruitgang  worde  geboekt  ten 
aanzien  van  stabiele  wisselkoersen  tussen  de valuta's  van 
de Lid-Staten  der Gemeenschap.  In het verslag  dat voor-
werp  vormt  van  het onderhavige  advies  doet  de Commis-
sie voorstellen  die aan  deze  doelstellingen  trachten  tege-
moet  te komen. 
In het onderhavige  advies  heeft  het Comité  de technische 
vraagstukken  die in het verslag  van  de Commissie  wor-
den aangeraakt  niet  in detail  behandeld;  deze  werden 
reeds  behandeld  in het advies  van  het Comité  van  Presi-
denten  van  de centrale  banken  der Lid-Staten  van de Ge-
meenschap  en van de Raad  van  Bestuur  van  het E.F.M.S. 
II. Herziening  van het Kredietstelsel 
Het door  de Commissie  beoogde  systeem  (zie Bijlage)  zou 
tot gevolg  hebben  dat  het  potentiële  kredietbedrag,  dat 
van rechtswege  gelijktijdig  aan de Lid-Staten  die daarop 
een beroep  doen  zou  kunnen  worden  toegekend,  aanzien-
lijk zou  aanzwellen;  terwijl  in het huidige  stelsel  één en-
kel land  het grootste  deel  van  de beschikbare  middelen 
kan uitputten,  zou  het  bedrag  dat  elke  Lid-Staat  van 
rechtswege  zou kunnen  trekken  in het voorgestelde  stelsel 
niet worden  beïnvloed  door  de steun  aan  andere  Lid-Sta-
ten. In het kader  van  de gewenste  acties  ter bewaring  en 
versterking  van  het  communautaire  valutastelsel  is het 
van belang  de bestaande  kredietmechanismen  te verbete-
ren. Het  Comité  is van oordeel  dat een vergroting  van de 
beschikbare  kredieten  gerechtvaardigd  is onder  passende 
voorwaarden.  De meningen  lopen  echter  uiteen  inzake  de 
nieuwe  omvang  van  het beschikbare  kredietvolume,  over 
de looptijd  van  de kredieten  en over  de mate  waarin  zij 
automatisch  zouden  worden  verstrekt. 
Sommige  leden  zijn  van oordeel  dat de door  de Commis-
sie voorgestelde  verhoging  van  de debiteurenquota  gerin-
ger zou moeten  zijn,  vooral  met  het oog  op de inflatiege-
varen  die uit een aanzienlijke  verhoging  van de kredietfa-
14.10.  74 Publikatieblad  van  de Europese  Gemeenschappen Nr. C 123/17 
ciliteiten  zouden  kunnen  ontstaan,  en gezien  de eis van 
een betere  controle  op de schepping  van  liquiditeiten  in 
het vernieuwde  internationale  monetaire  stelsel.  Boven-
dien zou een verhoging  van de automatische  faciliteiten  het 
integratie-element,  inherent  aan  het communautaire  valu-
tastelsel,  kunnen  verzwakken.  Volgens  deze  leden  moet 
voorts  het gevaar  worden  vermeden  dat één  enkel  land 
de totale  last van de financiering  krijgt  te dragen.  De an-
dere leden  kunnen  de door  de Commissie  voorgestelde 
verhoging  van de kredietfaciliteiten  aanvaarden  met  name 
gezien  de omvang  die de evenwichtsverstorende  kapitaal-
bewegingen  tussen  de Lid-Staten  kunnen  aannemen  en de 
financieringsbehoeften  die daaruit  kunnen  voortvloeien. 
Zij leggen  er de nadruk  op dat de aanvaarding  van  het 
door  de Commissie  voorgestelde  nauwe  verband  tussen 
de aanpassing  van de kredietfaciliteiten  en het samenvoe-
gen van  de reserves  tot gevolg  zou  hebben  dat de finan-
ciering  van  de kredieten  zal worden  verzekerd  door  het 
E.F.M.S.  zelf en uit dien  hoofde  over  alle  Lid-Staten  met 
vorderingen  op het Fonds  zal worden  verdeeld. 
Evenzo  wordt  de door  de Commissie  voorgestelde  verlen-
ging van de looptijd  van  het krediet  in het kader  van  de 
monetaire  steun  op korte  termijn  van  een maximum  van 
zes maanden  tot een maximum  van twaalf  maanden  door 
sommige  leden  als bijzonder  wenselijk  beschouwd,  terwijl 
voor anderen  de thans  geldende  duur  bevredigend  is. 
Ten slotte  zijn  de meningen  der  leden  wat  betreft  de 
mate  van automaticiteit  bij de verlening  van de kredieten 
eveneens  verdeeld.  Sommige  leden  kunnen  de aanbevelin-
gen van  de Commissie  als zodanig  aanvaarden  en zijn 
met name  van  oordeel  dat de voorgestelde  overlegproce-
dures  bevredigend  zijn.  Voorts  achten  zij het nuttig  de 
modaliteiten  en de voorwaarden  volgens  welke  de facili-
teiten  op korte  termijn  eventueel  zouden  kunnen  worden 
omgezet  in een steun  op middellange  termijn  te bestude-
ren. De overige  leden  zijn  van  oordeel  dat de opzet  van 
het systeem  hoofdzakelijk  zou moeten  worden  gefundeerd 
op voorwaardelijke  kredieten  ten einde  te verzekeren  dat 
een grotere  bijdrage  wordt  geleverd  tot de coördinatie 
van de economische  politiek. 
III. Geleidelijke  Samenvoeging  van  de Reservemiddelen 
Het geleidelijk  samenvoegen  der reserves  vormt  een  be-
langrijk  element  van de Economische  en Monetaire  Unie. 
Zij kan  evenwel  niet  worden  opgevat  als een op zichzelf 
staande  actie  want  parallel  moet  vooruitgang  worden  ge-
realiseerd  op andere  terreinen. 
Drie belangrijke  kwesties  rijzen  in dit verband:  de aard 
van de samenvoegingstransactie,  het  ogenblik  waarop 
deze transactie  wordt  ingezet  en het tempo  van  haar  uit-
voering. 
Het standpunt  van  de Commissie  is dat de aanpassing 
van het krediet  en de samenvoeging  der reserves  onder-
ling nauw  verbonden  zijn  en simultaan  en zonder  verwijl 
moeten  worden  gerealiseerd.  Het  samenvoegen  der reser-
ves zou  volgens  de Commissie  niet  de vorm  moeten  aan-
nemen  van het afstaan  aan het Fonds  zonder  tegenpresta-
tie, maar  die van  een  uitwisseling  van de ingebrachte  re-
serves  tegen  een  Europees  reservetegoed,  gecreëerd  door het E.F.M.S.  Het  communautaire  stelsel  dat de Commissie 
voorstaat  zou naar  haar  oordeel  de huidige  moeilijkheden 
ten aanzien  van de verrekening  kunnen  doen  overwinnen, 
en voorts  het multilaterale  karakter  van  het stelsel  en de 
rol van  het Fonds  ontwikkelen  als orgaan  van  monetaire 
samenwerking  alsmede  die van de Europese  monetaire  re-
keneenheid  versterken. 
Sommige  leden  delen  het standpunt  van  de Commissie 
niet. Zij zijn  van oordeel  dat de samenvoeging  der reser-
ves bij de huidige  stand  van  de coördinatie  der economi-
sche politiek  niet  is gerechtvaardigd;  zij is namelijk  niet 
noodzakelijkerwijs  een element  dat deze  coördinatie  zal 
versterken  en kan  deze  zelfs  verzwakken;  verder  is naar 
hun oordeel  het gemeenschappelijk  maken  van  de reser-
ves geen  noodzakelijke  voorwaarde  voor  de aanpassing 
van het kredietstelsel.  Zij wijzen  er voorts  op dat op het 
huidige  tijdstip  de overdracht  van  bepaalde  reserve-ele-
menten  naar  het Fonds  wordt  bemoeilijkt  door  factoren 
van technische  aard  (zie  advies  van  het Comité  van  de 
Presidenten  van  de centrale  banken  en van  de Raad  van 
Bestuur  van het Fonds,  sectie  II, § I). 
De meerderheid  van  de leden  van  het Comité  sluit  zich 
in principe  aan  bij de zienswijze  van  de Commissie  — 
zonder  echter  allen  van  oordeel  te zijn  dat de aanpassing 
van het  kredietstelsel  noodzakelijkerwijze  verbonden  is 
met een  begin  van  samenvoeging  der reserves  — en is 
van oordeel  dat,  met  name  uit overwegingen  van  psycho-
logische  en politieke  aard,  zo snel  mogelijk  een  begin 
moet  worden  gemaakt  met  het gemeenschappelijk  maken 
van de reserves,  hoe bescheiden  ook.  Deze  leden  zijn  van 
oordeel  dat de door  de Commissie  voorgestelde  methode 
van samenvoeging  der reserves  een nuttige  stap  vormt  op 
de weg  naar  de realisatie  van  het einddoel  en dat zij het 
eveneens  door  hen  onderschreven  principe  van  het paral-
lelisme  tussen  de vooruitgang  op het economische  gebied 
enerzijds  en het  monetaire  anderzijds  niet  aanpast.  Zij 
zijn van oordeel  dat naar  oplossingen  voor  de in het vo-
renstaande  aangestipte  technische  moeilijkheden  zou kun-
nen worden  gezocht  zodra  op politiek  vlak  een principe-
besluit  is genomen.  Voorts  zou  de vorming  van  gemeen-
schappelijke  reserves  kunnen  beantwoorden  aan  de nage-
streefde  doelstelling  om de Gemeenschap  een  autonome 
monetaire  persoonlijkheid  te geven. 
IV. Kapitaal  van  het fonds 
Het Comité  erkent  de wenselijkheid  het Fonds  van  een 
kapitaal  te voorzien.  De Commissie  is van  oordeel  dat 
door  de Lid-Staten  op het kapitaal  van  het Fonds  wordt 
ingeschreven  in communautaire  valuta's  middels  een  in 
de begroting  opgenomen  bedrag.  Hoewel  sommige  leden 
zich bij dit voorstel  kunnen  aansluiten  is daarentegen  de 
grote  meerderheid  van  oordeel  dat de kapitaaltoekenning 
zou moeten  geschieden  via de centrale  banken.  Gezien 
het feit dat de kapitaalinkomsten  bestemd  zijn  om de huis-
houdelijke  begroting  van  het Fonds  te financieren,  is het 
Comité  van  oordeel  dat het aanvankelijk  voldoende  zou 
zijn om een beperkt  deel  van het kapitaal  in het Fonds  te 
storten.  Vervolgens  zou  het kapitaal  worden  vrijgemaakt 
afhankelijk  van de ontwikkeling  van  de activiteiten  van 
het Fonds. 
Nr. C 123/18 Publikatieblad  van  de Europese  Gemeenschappen 14. 10. 74 
Bijlage 
De hierna  volgende  vergelijking  tussen  het  huidige  kredietstelsel  en het  voorgestelde  krediet-
stelsel  geldt  uitsluitend  bij wijze  van  illustratie  en dekt  dus  niet  alle  aspecten  van  het  vraagstuk. 
1. Beschikbare  kredietmiddelen  (in miljoenen  rekeneenheden) 
M.B.K.T. 
(a) 
Automatische 
quota Totaal  van 
de niet-
automatische 
verlengingen 
(ü) Voorstellen  van 
de Commissie 
(b) 
Deutsche  Bundesbank 
Banque  de France 
Bank  of England 
Banca  d'Italia 
Banque  Nationale  de Belgique 
Nederlandsche  Bank 
Danmarks  National  Bank 
Central  Bank  of Ireland 300 
300 
300 
200 
100 
100 
45 
17,5 1 362,5 1 800 
1 800 
1 800 
1 200 
600 
600 
270 
105 
In het  huidige  stelsel  van  monetaire  bijstand  op korte  termijn  (M.B.K.T.)  vertegenwoordigt 
het bedrag  voorkomend  in kolom  ii) de maximale  verlenging  openstaande  aan  elk  land. 
Het totale  bedrag  der  verlengingen  mag  evenwel  dit bedrag  nooit  overtreffen.  De crediteur-
landen  zijn  niet  gehouden  kredieten  te verlenen  boven  hun  crediteurquotum.  In het  voor-
gestelde  stelsel  valt  deze  beperking  weg. 
2. Looptijd  van  het  krediet 
. — huidig  stelsel: 
(i) Akkoorden  van  Bazel:  automatische  kredieten  IV2 maand  + verlenging  met  3 maanden 
bij bilaterale  overeenkomst 
(ii) M.B.K.T:  3 + 3 maanden  (overleg  bij de eerste  trekking) 
— voorgestelde  stelsel: 
(i) Overeenkomsten  van  Bazel:  automatische  kredieten  IV2  maand 
(ii) Krediet  op korte  termijn:  6 + 6 maanden  (overleg  bij de verlenging). 
BIJLAGE  IV 
RESERVEMIDDELEN  EN  CONVERTIBILITEIT 
1. Inleiding 
De landen  van  de Europese  Economische  Gemeenschap 
beschouwen  het  toekomstige  internationale  reservesysteem 
als één  van  de belangrijkste  aspecten  van  de internationa-
le monetaire  hervorming.  De monetaire  crises  die  in het 
recente  verleden  de wereld  herhaaldelijk  hebben  geteisterd 
waren  in niet  geringe  mate  het  gevolg  van  een  ongecon-
troleerde  toeneming  van  valutareserves.  Dit  heeft  de in-flatoire  tendensen  in de wereld  aanzienlijk  versterkt  en 
deed  spanningen  ontstaan  in het  systeem  welke  telkens 
wanneer  twijfels  rezen  aangaande  de houdbaarheid  van 
de wisselkoersen  van  de  reservecentra  tot  uitbarsting 
dreigden  te komen. 
Wij hebben  bij  verschillende  gelegenheden  gesteld  dat 
naar  onze  mening  de rol  van  de reservevaluta's  kleiner 
zou moeten  worden  en die  van  de SDR  groter.  In het 
14.10.  74 Publikatieblad  van  de Europese  Gemeenschappen Nr. C 123/19 
eindstadium  zouden  reservevaluta's  geheel  uitgeschakeld 
moeten  zijn,  uitgezonderd  voor  de normale  transactiebe-
hoeften. 
Aangezien  wij  deze  materie  van  essentieel  belang  achten 
voor  de hervorming  van het internationaal  monetair  systeem 
hebben  vertegenwoordigers  van  onze  landen  verschil-
lende  oplossingen  in overweging  gegeven  van  de vraag-
stukken  betreffende  reservemiddelen  en convertibiliteit. 
Als een  poging  verder  bij te dragen  tot vorderingen  op 
dit gebied  hebben  wij  een  gemeenschappelijk  voorstel 
aangenomen  dat  hierbij  wordt  voorgelegd  aan  het  Co-
mité  van  Twintig. 
Dit memorandum  behandelt  geen  overgangsvraagstukken. 
In het  bijzonder  komt  de consolidatie  van  de bestaande 
saldi  aan  reservevaluta's  door  middel  van  bilaterale  rege-
lingen  en/of  door  een  vervangende  faciliteit  bij het IMF 
hier niet  aan  de orde.  "Wij  zijn  ons  er niettemin  van  be-
wust  dat dit vraagstuk  nauw  verband  houdt  met  converti-
biliteit  en dat  het  zeer  zeker  een  essentiële  voorwaarde 
vormt  voor  een  behoorlijk  functioneren  van  het hervorm-
de systeem.  Wij  zijn  voornemens  op dit belangrijke  punt 
voorstellen  te formuleren  in een afzonderlijke  nota. 
2. Doelstellingen 
Wij geven  in overweging  de voorstellen  voor  een  toekom-
stig systeem  van  reservemiddelen  en convertibiliteit  te 
beoordelen  aan  de hand  van  de volgende  hoofddoelein-
den, welke  voornamelijk  afgeleid  zijn  uit wat  naar  onze 
mening  de grootste  gebreken  zijn  van het huidige  systeem. 
Naast  deze  hoofddoeleinden  gelden  een  aantal  overwe-
gingen  welke  wij  niet  expliciet  zullen  vermelden.  Een 
voorbeeld  hiervan  is het verlangen  van  de landen  vrij  te 
blijven  ten aanzien  van  de samenstelling  van  hun  officiële 
reserves.  Daar  wij  van  mening  zijn  dat  deze  vrijheid  be-
perkt  moet  worden  in het  belang  van  stabiliteit  hebben 
wij deze  overwegingen  niet  overgenomen  als  een  van 
onze  doelstellingen.  Wij  erkennen  evenwel  dat  het  een 
aanvaardbare  doelstelling  is de beperkingen  op de natio-
nale vrijheid  van  handelen,  voor  zo ver  verenigbaar  met 
de hoofddoelstellingen  van  de hervorming,  zo gering  mo-
gelijk  te maken. 
(a) Betalingsbalanstekorten  en  -overschotten  dienen  tot 
uiting  te komen  in reserveveranderingen. 
In tegenstelling  tot  andere  landen  zijn  reservecentra  in 
staat  hun  tekorten  te financieren  door  liquide  verplichtin-
gen in hun  eigen  valuta  aan  te gaan.  Voor  zover  buiten-
landse  houders  extra  bedragen  aan  reservevaluta's  niet  in 
hun eigen  valuta  of in primaire  reservemiddelen  omzetten 
of kunnen  omzetten,  werkt  het  systeem  asymmetrisch  en 
heeft  het  de tendens  in bepaalde  gevallen  de noodzaak 
van fundamentele  betalingsbalansaanpassingen  aan  het 
oog te onttrekken.  Ten  einde  deze  asymmetrie  op te hef-
fen en de instabiliteit  welke  voortvloeit  uit het  te laat 
treffen  van  aanpassingsmaatregelen  en uit een  uitzonder-
lijk sterke  toeneming  van  valutareserves  te voorkomen, 
zouden  reservecentra  hun  betalingsbalanstekorten  niet 
moeten  financieren  door  het  aangaan  van  liquide  ver-
plichtingen  in hun  eigen  valuta.  Omgekeerd  zou  het  sy-
steem  moeten  verzekeren  dat  reservemiddelen  toevloeien 
naar  reservecentra  wanneer  deze  een overschot  hebben. (b) Internationaal  toezicht  op  de  totale  hoeveelheid 
wereldreserves. 
In het verleden  is de wereldliquiditeit  op volkomen  onge-
controleerde  wijze  toegenomen  als een  gevolg  van  beta-
lingsbalanstekorten  van  reservecentra.  Dit  heeft  een  extra 
en zeer  ongelegen  komende  stimulans  gegeven  aan  de we-
reldinflatie;  het heeft  de hoeveelheid  potentieel  snel  ver-
plaatsbaar  internationaal  kapitaal  vergroot  en het  heeft 
een erfenis  achtergelaten  in de vorm  van  een  uitzonder-
lijk grote  officiële  liquiditeit  in de wereld.  Reservecreatie 
dient  in het  toekomstig  systeem  uitsluitend  plaats  te vin-
den op basis  van  internationale  besluiten  en op grond 
van de wereldbehoefte  aan  additionele  reserves.  Zoals  in 
de inleiding  werd  opgemerkt  zal de wijze  waarop  het  te-
veel aan  internationale  liquiditeit  kan  worden  weggeno-
men,  in dit stadium  niet  worden  besproken. 
(c) De instabiliteit  als  gevolg  van  verschuivingen  in  de sa-
menstelling  van  de officiële  reserves  dient  te worden 
opgeheven. 
Verschuivingen  in de samenstelling  van  de officiële  reser-
ves tussen  primaire  reserves  en reservevaluta's  zowel  als 
tussen  verschillende  reservevaluta's  (met  inbegrip  van 
verschillende  nieuwe  reservevaluta's)  hebben  het  vraag-
stuk van  de te grote  internationale  liquiditeitscreatie  nog 
gecompliceerd  en omvangrijke  kapitaalstromen  bewerk-
stelligd  die de neiging  hadden  een  ordelijke  werking  van 
het stelsel  van  wisselkoersen  te belemmeren. 
Zoals  wij  in de inleiding  hebben  opgemerkt  zijn  wij  van 
mening  dat deze  vraagstukken  voornamelijk  opgelost  die-
nen te worden  door  de rol van  de reservevaluta's  te ver-
kleinen  en die van  de SDR  te vergroten.  Het  uiteindelijke 
doel diende  te zijn  de bedragen  aan  reservevaluta's  die 
worden  aangehouden  door  niet-reserve  landen  te vermin-
deren  tot de normale  transactiebehoeften. 
3. Multilaterale  saldering  met  reservemiddelen 
Ook vóór  het  opschorten  van  de convertibiliteit  van  de 
US-dollar  vertoonde  het bestaande  systeem  in verschillen-
de opzichten  duidelijke  gebreken.  De  primaire  reserves 
van de reservecentra  ondergingen  met  systematisch  wijzi-
gingen  als  gevolg  van  betalingsbalanstekorten  of -over-
schotten,  aangezien  andere  landen  hun  collectieve  over-
schotten  of tekorten  ten  opzichte  van  het  reservecentrum 
konden  afrekenen  door  toevoeging  of onttrekking  aan 
hun valutareserves  en zulks  ook  deden.  Om  dezelfde  re-
den konden  de totale  wereldreserves  toenemen  of afne-
men,  niet  als een  gevolg  van  een  internationaal  besluit, 
maar  als  de onbedoelde  consequentie  van  tekorten  of 
overschotten  van  de reservecentra  en van  de ongecoördi-
neerde  besluiten  van  andere  landen  om  overschotten  te 
accumuleren  in de vorm  van  reservaluta's  of de samen-
stelling  van  hun  reserves  te veranderen  ten gunste  van  va-
lutareserves. 
Saldering  met  reservemiddelen  heeft  tot doel  deze  tekort-
komingen  van  het bestaande  systeem  op te heffen  door  te 
eisen  dat  de reservecentra  hun  betalingsbalanstekorten 
afrekenen  met  primaire  reservemiddelen,  waarbij  tevens 
moet  worden  verzekerd  dat  de reservecentra  primaire  re-
servemiddelen  ontvangen  als zij een  overschot  hebben.  In 
deze  zin  geïnterpreteerd  beantwoordt  de saldering  met 
reservemiddelen  duidelijk  aan  de doelstellingen  (a) en (b) 
van het hervormde  systeem. 
Nr. C 123/20 Publikatieblad  van  de Europese  Gemeenschappen 14.10.74 
De saldering  met  reservemiddelen  kan  op twee  manieren 
worden  georganiseerd.  Een  ervan  zou  zijn  alle  deelnemers 
aan het systeem  te verplichten  tot het bilateraal  omzetten 
van alle  nieuw  ontvangen  valutareserves  in primaire  re-
servemiddelen  in het land  van  uitgifte.  De andere  moge-
lijkheid  wordt  gevormd  door  een stelsel  van  multilaterale 
saldering  met  reservemiddelen  via een speciale  salderings-
rekening  bij het Fonds,  waarvan  het  voornaamste  ken-
merk  zou  zijn  dat  de reservecentra  de verplichting  op 
zich nemen  primaire  reservemiddelen  aan  het  Fonds  te 
verkopen  of primaire  reservemiddelen  van  het  Fonds  te 
kopen  telkens  wanneer  zij een  tekort  of overschot  heb-
ben. In het laatstgenoemd  systeem  is saldering  geen  bila-
terale  transactie  meer,  maar  een  geheel  van  rechten  en 
verplichtingen  van  de reservecentra  ten opzichte  van  het 
Fonds  enerzijds  en rechten  en verplichtingen  van  de 
niet-reservecentra  ten opzichte  van  het Fonds  anderzijds. 
Deze  twee  aspecten  van  multilaterale  saldering  met  reser-
vemiddelen  zullen  in die volgende  paragraaf  afzonderlijk 
worden  behandeld. 
Wij steunen  de gedachte  van  multilaterale  saldering  met 
reservemiddelen.  Daarmee  worden  de politieke  en econo-
mische  spanningen  voorkomen  die inherent  zijn  aan  het 
alternatieve  systeem,  te weten  verplichte  bilaterale  inwis-
seling.  Met  multilaterale  saldering  met  reservemiddelen 
ontkomt  men  voorts  aan  het moeilijke  probleem  van  het 
maken  van  onderscheid  tussen  „oude"  en „nieuwe"  re-
servevalutasaldi,  een  probleem  dat zich  voordoet  bij een 
systeem  van  verplichte  bilaterale  inwisseling.  Juist  gedefi-
niëerd  en toegepast  zal multilaterale  saldering  met  reserve-
middelen  inderdaad  (a) bewerkstelligen  dat de betalings-
balanspositie  van  de reservecentra  tot uiting  komt  in de 
veranderingen  in hun  primaire  reservemiddelen  en (b) 
elke ongecontroleerde  toeneming  van  de totale  wereldre-
serves  als gevolg  van tekorten  van  de reservecentra  voor-
komen. 
Multilaterale  saldering  met  reservemiddelen  zal op zich-
zelf niet  voldoen  aan doelstelling  (c). Daarvoor  is nodig  dat 
speciale  voorzieningen  worden  getroffen  tegen  destabilise-
rende  veranderingen  in de samenstelling  van  de reserves 
in het bijzonder  door  te voorkomen  dat nieuwe  reserve-
valuta's  ontstaan. 
4. Rechten  en verplichtingen  van  reservecentra 
In het  systeem  van  multilaterale  salderin^jmet  reserve-
middelen  zal een reservecentrum  het recht  hebben  primai-
re reservemiddelen  te kopen  van  het  Fonds  als het een 
betalingsbalansoverschot  heeft,  maar  slechts  voor  zover 
dit overschot  niet  reeds  tot uiting  is gekomen  in de stij-
ging van zijn  primaire  reserves  (voortvloeiende  uit het feit 
dat de andere  landen  hun  tekorten  met  het  reservecen-
trum  hebben  afgerekend  met  primaire  reservemiddelen). 
Omgekeerd  zou  een  reservecentrum  verplicht  zijn  primai-
re reservemiddelen  aan  het Fonds  te verkopen  als het een 
betalingsbalanstekort  zou  hebben,  maar  ook  uitsluitend 
voor  zover  dit tekort  niet  reeds  tot uiting  is gekomen  in 
een daling  van  zijn  primaire  reserves  (*). In de beide  ge-
vallen  is de vermelde  restrictie  nodig  om vrijwillige  bila-
terale  verrekening  in primaire  reservemiddelen,  welke  niet 
(') Deze  regels  zouden  uiteraard  gewijzigd  kunnen  worden  om 
rekening  te houden  met  de bijzondere  problemen  in de overgangs-
periode.  In het  bijzonder  zouden  de verplichtingen  van  de reserve-
centra  gedurende  de  in'erimperiode  tijdelijk  beperkt  kunnen 
worden.  Aangezien  deze  nota  voornamelijk  de  hervorming  van 
het stelsel  betreft  zullen  wij  deze  problemen  van  de interimperiode 
hier niet  nader  behandelen. kan en niet  hoeft  te worden  verboden  in een systeem  van 
multilaterale  saldering  met  reservemiddelen,  mogelijk  te 
maken.  Het  voornaamste  voordeel  van  deze  multilaterale 
saldering  voor  het reservecentrum  is echter  dat  het niet 
geconfronteerd  kan worden  met  verzoeken  tot inwisseling 
die voortvloeien  uit tekorten  uit het verleden:  elke  bilate-
rale verrekening  door  het reservecentrum  zou  zuiver  vrij-
willig  zijn. 
De keuze  van  het  specifieke  verrekeningscriterium  (dat 
wil zeggen  de definitie  van  een  betalingsbalansoverschot 
of -tekort  van  het reservecentrum)  is van  zeer  groot  be-
lang.  Dit is veel  meer  dan  een  kwestie  van  definitie,  daar 
dit criterium  bepalend  is voor  de voornaamste  kenmerken 
van het hele  systeem. 
In het  kader  van  reservecreatie  is de logische  definitie 
van een  tekort  of overschot  van  het  reservecentrum  die 
welk  gebaseerd  is op de officiele  betalingsbalans.  Multila-
terale  saldering  met  reservemiddelen  gebaseerd  op deze 
definitie  houdt  in dat elke  vermeerdering  van  de liquide 
verplichtingen  van  een  reservecentrum  jegens  buitenland-
se monetaire  autoriteiten  via het Fonds  met  primaire  re-
servemiddelen  afgerekend  moet  worden.  Deze  regel  be-
antwoordt  aan  onze  tweede  doelstelling  zowel  als aan  de 
eerste,  aangezien  de totale  wereldreserves  niet  langer  zou-
den kunnen  toenemen  als gevolg  van de accumulatie  door 
landen  van  valutareserves:  elke  zodanige  accumulatie  van 
valutareserves  zou  geheel  gecompenseerd  worden  door 
het verlies  aan  primaire  reserves  door  het reservecentrum 
via het mechanisme  van  multilaterale  saldering  met  reser-
vemiddelen  (2). 
Hoewel  de multilaterale  saldering  op basis  van  de offi-
ciële betalingsbalans  een logisch  aanvaardbaar  systeem  is 
heeft  het bepaalde  economische  en praktische  bezwaren. 
De economische  bezwaren  ervan  zijn  dat  de saldering 
met reservemiddelen  door  het  reservecentrum  vertraagd 
kan worden  door  het aangaan  van  liquide  verplichtingen, 
niet jegens  buitenlandse  monetaire  autoriteiten  maar  je-
gens niet  officiële  buitenlandse  houders  (in de praktijk: 
buitenlandse  particuliere  banken).  Als gevolg  daarvan  kan 
een reservecentum  in een  later  stadium  gedwongen  wor-
den primaire  reservemiddelen  aan  het Fonds  af te staan, 
niet op grond  van  enigerlei  fundamentele  factor  aangaan-
de de heersende  economische  situatie  maar  omdat  eerder 
aangegane  liquide  verplichtingen  jegens  niet  officiële  hou-
ders worden  omgezet  in officiële  reserves. 
Om deze  potentiële  instabiliteit  van  het  systeem  op te 
heffen  zou  het denkbaar  zijn  dat de multilaterale  salde-
ring wordt  gebaseerd  op de liquiditeitsbalans  van  de re-
servecentra,  welke  veranderingen  in de liquide  verplich-
tingen  niet  alleen  aan  buitenlandse  monetaire  autoriteiten, 
maar  aan  alle.  buitenlandse  houders  omvat.  Moeilijk  kan 
echter  worden  ingezien  hoe  dit systeem  in de praktijk  zou 
kunnen  werken  aangezien  niet  officiële  tegoeden  in reser-
vevaluta's  geen  reserves  zijn,  niet  gebruikt  kunnen  wor-
den voor  betalingsbalansverrekeningen  en niet  door  het 
Fonds  aangewezen  kunnen  worden. 
Aangezien  wij in de praktijk  het economisch  meer  bruik-
bare begrip  liquiditeitsbalans  niet  in het systeem  van mul-
tilaterale  saldering  kunnen  gebruiken  zou  het veeleer  dan 
in de officiële  betalingsbalans  een  rol kunnen  spelen  in 
het aanpassingsproces.  Aangezien  de reservecentra  voor 
(s) Uitgezonderd  uitzettingen  op  de Eurovalutamarkt.  Zie  met  betrek-
king  hiertoe  paragraaf  5. 
14.10.  74 Publikatieblad  van  de Europese  Gemeenschappen Nr. C 123/21 
niet officiële  liquide  verplichtingen  niet  verplicht  zijn  tot 
saldering  met  reservemiddelen,  hebben  zij een bijzondere 
verantwoordelijkheid  op dit gebied,  in het bijzonder  bij 
het bepalen  van  hun  binnenlandse  policy  mix,  bijvoor-
beeld  bij een betere  afstemming  van het monetair  beleid  op 
externe  omstandigheden.  Het  is duidelijk  dat andere  lan-
den ook  zullen  moeten  bijdragen  tot de coördinatie  van 
het monetair  beleid  met  het doel  renteverschillen  te voor-
komen  als gevolg  van  een  uitzonderlijke  toeneming  van 
niet officiële  tegoeden  in reservevaluta's. 
5. Rechten  en verplichtingen  van  andere  landen 
Wij zijn  van mening  dat de voorstellen  welke  in de voor-
gaande  paragrafen  worden  geformuleerd  met  betrekking 
tot de relaties  tussen  de reservecentra  en het Fonds  beant-
woorden  aan  de eerste  twee  doelstellingen  van  de hervor-
ming,  met  uitzondering  van  een  belangrijk  aspect,  te we-
ten de omzetting  van  de verplichtingen  aan  officiële  hou-
ders in particuliere  vorderingen  op de reservecentra  via 
de Eurovalutamarkt.  Officiële  uitzettingen  op de Euro-
valutamarkt  leiden  tot een  ongecontroleerde  toeneming 
van de totale  reserves  voor  zover  vorderingen  op de reserve-
centra  die  worden  uitgezet  op de Eurovalutamarkt  in 
handen  komen  van  andere  officiële  houders.  Deze  leemte 
in het systeem  dient  door  passende  maatregelen  met  be-
trekking  tot de beperking  van  de uitzetting  van  officiële 
reserves  op de Eurovalutamarkt  gevuld  te worden. 
Afgezien  van  dit laatste  probleem  is aan  de eerste  twee 
doelstellingen  van  de hervorming  voldaan  met  de voor-
stellen  die  zijn  vervat  in de voorgaande  paragraaf.  Zij 
dragen  echter  niet  noodzakelijkerwijs  bij tot het bereiken 
van de derde  doelstelling,  te weten  de vermindering  van 
de functie  van de reservevaluta's  ter wille  van  de stabili-
teit, welke  uiteraard  alle  reservevaluta's  moet  betreffen, 
zowel  de traditionele  als andere. 
Valutareserves  nemen  toe  voor  zover  reservecentra  een 
betalingsbalanstekort  financieren  door  vergroting  van  de 
liquide  verplichtingen.  In het  systeem  van  multilaterale 
saldering  worden  de additionele  reservevalutategoeden 
niet bilateraal  omgezet  in primaire  reservemiddelen,  uit-
gezonderd  voor  zover  het  reservecentrum  bereid  is dit 
vrijwillig  te doen.  In het algemeen  fcal de saldering  plaats-
vinden  via het Fonds,  waarbij  het reservecentrum  primai-
re reservemiddelen  aan  het  Fonds  verkoopt  ten  belope 
van zijn  tekort. 
Ten einde  de beschikking  te krijgen  over  de reservavalu-
ta's die het Fonds  nodig  heeft  om de primaire  reserve-
middelen  te betalen  kan  eventueel  de methode  van  de 
aanwijzingsprocedure  worden  toegepast.  Dit  zou  leiden 
tot een  vervanging  van  de nieuw  gecreëerde  reservevalu-
tasaldi  door  SDR's  en zou  geheel  beantwoorden  aan  het 
doel een nieuwe  accumulatie  van  reservevaluta's  te voor-
komen  (1). De  aanwijzingsprocedure  kan  uiteraard  ge-
dwarsboomd  worden  als landen  vrijelijk  hun reservevaluta-
saldi  weer  op het oude  peil  zouden  kunnen  brengen  door 
SDR's  te gebruiken.  Derhalve  zou  de betalingsbalansbe-
hoefte  in principe  gehandhaafd  moeten  worden  als een 
criterium  voor  het gebruik  van  de SDR's,  tenzij  andere 
middelen  worden  gevonden  om de landen  ertoe  te bren-
gen een  beperking  op hun  reservevalutategoeden  te aan-
vaarden. 
(') Aangezien  niet  alle  landen  in het  SDR-systeem  deelnemen  zouden 
moeilijkheden  kunnen  ontstaan  met  de  aanwijzingsprocedure  als 
niet deelnemende  landen  grote  overschotten  gaan  vertonen.  Dit 
probleem  zal  grondig  moeten  worden  onderzocht. De aanwijzingsregels  in een systeem  van  multilaterale  sal-
dering  zouden  nader  uitgewerkt  moeten  worden.  Een  mo-
gelijke  regel  zou  kunnen  zijn  ofwel  harmonisatie  van  de 
samenstelling  van de reserves  ofwel  aanwijzing  in verhou-
ding tot de nieuw  verkregen  reservevalutategoeden.  Ook 
zou het mogelijk  zijn  de aanwijzingsprocedure  uitsluitend 
te gebruiken  voor  zover  de vrijwillige  transacties  niet  toe-
reikend  zijn.  Om  aanvaardbaar  te zijn  moet  de aanwij-
zing voor  de deelnemende  landen  een zo gering  mogelijke 
last vormen  door  de SDR-tegoeden  aantrekkelijk  te ma-
ken ten opzichte  van  de reservevalutategoeden.  Dit  zou 
ook nuttig  zijn  om de mate  waarin  daadwerkelijk  wordt 
afgedaan  aan de nationale  vrijheid  ten aanzien  van  de sa-
menstelling  van  de officiële  reserves  te verminderen.  De 
positie  van  de SDR's  zal in elk geval  versterkt  worden 
door  verhoging  van  de rente  op SDR's  maar  het  zal 
uiteraard  zowel  onuitvoerbaar  als ongewenst  zijn dit rente-
tarief  te allen  tijde  geheel  concurrerend  te maken  met  de 
geldmarkttarieven  in de voornaamste  reservecentra.  De 
passende  rente  op SDR-tegoeden  dient  gezocht  te worden 
in verhouding  tot de bepalingen  inzake  de waarde  ervan 
en alle  eventuele  bepalingen  die worden  vastgesteld  om 
het aanhouden  van  reservevaluta's  te ontmoedigen.  Ter-
wijl aanwijzing  geheel  passend  is in het geval  van reserve-
centrumtekorten  geldt  dit niet  voor  overschotten,  althans 
zolang  als de reservevalutategoeden  nog  niet  verlaagd  zijn 
tot het  niveau  van  de normale  transactiebehoeften.  Als 
een reservecentrum  een  overschot  heeft,  heeft  het  het 
recht  bij het Fonds  SDR's  aan  te kopen.  Gezien  het doel 
het bedrag  der  reservevalutategoeden  in het  systeem  te 
verlagen  zou  het volkomen  ongewenst  zijn  de reserveva-
luta's  die het Fonds  verkrijgt  aan  de andere  deelnemers 
aan het systeem  op te dringen  door  een proces  van  „om-
gekeerde  aanwijzing". 
Het Fonds  zou  daarentegen  deze  saldi  moeten  consolide-
ren met  het reservecentrum.  De aldus  door  het  reserve-
centrum  aangegane  schuld  zou  een  SDR-wisselkoersga-
rantie  moeten  hebben  aangezien  de salderingstransactie 
inhoudt  dat  het  reservecentrum  in SDR's  luidende  ver-
plichtingen  krijgt. 
6. Mobiele  kapitaalstromen 
Voor  zover  mobiele  kapitaalstromen  destabiliserend  wer-
ken zijn  zij ongewenst  en dienen  voorkomen  te worden. 
De methoden  om dit te bereiken  vormen  onderwerp  van 
afzonderlijke  besprekingen  en zullen  derhalve  in deze 
nota niet  aan de orde  komen.  Wij  kunnen  slechts  de con-
sequenties  van  deze  stromen  voor  het systeem  van  multi-
laterale  saldering  met  reservemiddelen  behandelen. 
Als overweging  is naar  voren  gebracht  dat  het  systeem 
van de multilaterale  saldering  soepeler  gemaakt  zou  moe-
ten worden  ingeval  van  destabiliserende  kapitaalafvloei-
ïng uit een  reservecentrum,  aangezien  de volledige  sal-
dering  een te zware  last  zou  vormen  voor  het reservecen-
trum  en een te zware  druk  zou  leggen  op het systeem  als 
geheel.  Het  leidt  geen  twijfel  dat het systeem  voldoende 
elastisch  moet  zijn  om zulke  gevallen  op te vangen.  Des-
betreffende  bepalingen  bestaan  reeds  in de vorm  van  de 
Algemene  Leningsarrangementen,  swapovereenkomsten 
tussen  centrale  banken,  enz.  Zonodig  kunnen  deze  rege-
lingen  worden  uitgebreid.  Het  is echter  niet  wenselijk  dat 
de algemene  verplichting  om tekorten  af te rekenen  met 
primaire  reservemiddelen  wordt  verruimd  (afgezien  voor 
zover  zulks  voortvloeit  uit de swapregelingen),  of dat dit 
Nr. C 123/22 Publikatieblad  van  de Europese  Gemeenschappen 14.10.  74 
uitsluitend  wordt  gedaan  ten  behoeve  van  de reservecen-
tra. Zulks  zou  gemakkelijk  een  belangrijke  leemte  in het 
systeem  kunnen  vormen  aangezien  destabiliserende  kapi-taalstromen  zoals  bekend  zeer  moeilijk  met  enige  mate 
van objectieve  nauwkeurigheid  kunnen  worden  geïdentifi-
ceerd. 
BIJLAGE  V 
VERSLAG  VAN  WERKZAAMHEDEN  VAN  DE  WERKGROEP  „EFFECTENMARKTEN" 
In de meeste  landen  van  de Gemeenschap  ontwikkelde  de 
kapitaalmarkt  zich  in de verslagperiode  (4e kwartaal  1972 
tot eind  1973)  tegen  de achtergrond  van  een  monetaire 
politiek  die  wegens  de aanhoudende  inflatoire  spannin-
gen, afgezien  van  enige  duidelijke  uitzonderingen,  steeds 
restrictiever  werd.  Een  der  belangrijkste  hierbij  gebruikte 
instrumenten  was  het  rentebeleid  dat  werd  vergemakke-
lijkt door  het  afnemen  van  de externe  belemmeringen, 
met name  ten gevolge  van  het gezamenlijk  zweven  van  de 
voornaamste  communautaire  valuta's.  De opeenvolgende 
verhogingen  van  het  officiële  disconto,  dat  in de meeste 
Lid-Staten  aan  het  eind  van  dit  jaar  een  recordhoogte 
had bereikt,  hebben  tezamen  met  de maatregelen  ter be-
perking  van  de liquiditeit  der banken  geleid  tot een  flinke 
stijging  van  de korte  rentetarieven.  Behalve  in Luxemburg 
en Italië  hebben  deze,  zij het minder  geprononceerd,  ge-
leid tot een  stijging  van  de rente  op de kapitaalmarkt.  In 
vele landen  overvleugelde,  met  name  aan  het  eind  van 
het jaar,  de stijging  van  de korte  rente  die van  de lange 
rente.  Van  oktober  1972  tot eind  1973  zijn  de rentetarie-
ven, op basis  van  de beursrendementen  van  overheids-
obligaties,  ten minste  met  0,5 °/o gestegen  in Italië,  en met 
minder  dan  1 % in Luxemburg  en in België;  in Duitsland, 
Frankrijk  en Nederland  was  de rendementstoeneming  1,4 
tot 1,9 %, terwijl  zij in Denemarken,  Ierland  en het  Ver-
enigd  Koninkrijk  zelfs  2,3 tot 3 % beliep. Deze  algemene  ontwikkeling  verhult  echter,  in vrijwel 
alle landen,  een  aanzienlijk  gebrek  aan  regelmaat  bij de 
spreiding  van  de emissies.  In Denemarken  en het  Ver-
enigd  Koninkrijk  is in het  eerste  halfjaar  zeer  veel  kapi-
taal aangetrokken  waardoor  de later  geregistreerde  mid-
delmatige  resultaten  (Denemarken)  hetzij  konden  worden 
gecompenseerd  of hun  weerslag  over  het  gehele  jaar  kon 
worden  afgezwakt.  In Frankrijk,  Italië  en Duitsland  wis-
selden  perioden  van  sterke  activiteit  elkaar  af met  peri-
oden  van  marktverzadiging.  Tegen  het eind  van  1973  was 
de opnamecapaciteit  van  de  markt  onvoldoende,  met 
name  in Duitsland,  Frankrijk,  het Verenigd  Koninkrijk  en 
Denemarken. 
De leningnemers  en de monetaire  autoriteiten  reageerden 
op verschillende  wijze  op de marktspanningen.  In bepaal-
de landen  werd  het  marktevenwicht  gewaarborgd  door 
onderbreking  van  de emissies  of door  spreiding  over  een 
zekere  tijd  en/of  een  verhoging  van  de rentetarieven.  In 
Italië  daarentegen,  waar  een  verhoging  van  de kapitaal-
marktrente  om  conjunctuurpolitiekredenen  ongewenst 
werd  geacht,  heeft  de Banca  d'Italia  soms  aanzienlijke 
hoeveelheden  waardepapier  aangekocht.  Ook  in het  Ver-
enigd  Koninkrijk  is de waardepapierportefeuille  van  de 
emissie-afdeling  van  de Bank  van  Engeland  soms  aanzien-
lijk toegenomen. 
Verder  zag  men  over  het algemeen  een  voortdurende  ren-
testijging,  die  eind  1973  haar  hoogtepunt  bereikte  (met 
uitzondering  van  Duitsland,  waar  het  maximum  reeds  in 
juli was  bereikt).  Deze  stijging  had  ten  gevolge,  dat  de 
rentepercentages  in de verschillende  landen  van  de Ge-
meenschap  steeds  verder  uit  elkaar  kwamen  te liggen. 
Terwijl  het verschil  minder  dan  3 % bedroeg  aan  het  be-
gin van  deze  periode,  beliep  het aan  het eind  van  het jaar 
5,5 %>. Een dergelijke  ontwikkeling  werd  mogelijk  gemaakt 
door  de  handhaving  van  de  scheidsmuren  tussen  de 
markten,  die door  de meerderheid  van  de regeringen  der 
Lid-Staten  nog  enigszins  zijn  versterkt  ten  einde  bij het 
voeren  van  hun  marktbeleid  voldoende  speelruimte  te 
hebben.  Zo zagen  de Duitse  autoriteiten  zich  in februari 
1973  genoopt  de aankoop  van  Duitse  waardepapieren 
door  niet-ingezetenen  aan  een  restrictief  toegepaste  ver-
gunningsprocedure  te onderwerpen. 
Bij het  emissievolume  vielen  van  land  tot land  tamelijk 
verschillende  ontwikkelingen  te zien.  In Frankrijk,  Italië 
en Denemarken  zijn  de in 1972  bereikte  resultaten  duide-
lijk overschreden.  In België  was  het  emissievolume  iets 
hoger  dan  in het afgelopen  jaar;  de opnamecapaciteit  van 
de Duitse  kapitaalmarkt  was  iets  geringer  dan  in 1972, 
dat wel  een  uitzonderlijk  gunstig  jaar  was.  Daarentegen 
was het emissievolume  in het Verenigd  Koninkrijk  en Ne-
derland  duidelijk  lager  dan  in het voorgaande  jaar. De coördinatie  van  het  kapitaalmarktbeleid  werd  in de 
verslagperiode  nog  niet  verwezenlijkt;  de economische  si-
tuatie  liep  in de Lid-Staten  sterk  uiteen,  waardoor  het na-
tional  economische  beleid  zich  richtte  op verschillende 
doelstellingen.  Zo bestaan  nog  steeds  uiteenlopende  op-
vattingen  inzake  het rentebeleid. 
De betalingsbalansen  van  de  verschillende  Lid-Staten 
maakten  in de verslagperiode  zeer  verschillende  ontwik-
kelingen  door:  bij sommige  viel  een  sterke  verslechtering, 
en bij andere  een  merkbare  of zelfs  zeer  geprononceerde 
verbetering  te zien.  Zo kwamen  de landen  met  tekorten 
ertoe  om de kapitaaluitvoer  onder  controle  te stellen,  ten 
einde  een  verdere  verslechtering  van  hun  uitvoersaldo  te 
voorkomen,  terwijl  de overschotlanden,  ter voorkoming 
van een  kapitaaltoevloed  die  hun  monetair  beleid  zou 
kunnen  ontregelen,  verschillende  maatregelen  namen  ter 
beperking  van  de invoer  en/of  bevordering  van  de uitvoer 
van kapitaal.  Door  al deze  maatregelen  wordt  de liberali-
satie  van  de kapitaalbewegingen  weer  duidelijk  terugge-
draaid. 
In alle  landen  is de aandelenmarkt  met  name  in het twee-
de halfjaar  beïnvloed  door  anti-inflatiemaatregelen  en, 
aan het  eind  van  de verslagperiode,  door  onzekerheid 
over  de gevolgen  van  de energiecrisis  voor  de bedrijfsko-
stenstructuur  en de toekomstige  economische  groei.  Aan 
het eind  van  het  jaar  lagen  de koersen  op alle  beurzen 
14.10.  74 Publikatieblad  van  de Europese  Gemeenschappen Nr. C 123/23 
zonder  uitzondering  soms  zeer  aanzienlijk  onder  het  ni-
veau  aan  het  begin  van  de periode. 
In Duitsland  werd  de ontwikkeling  van  de kapitaalmarkt 
met name  bepaald  door  het  effect  van  de door  de Cen-
trale  Bank  toegepaste  kredietpolitiek. 
In het  gehele  jaar  was  het  emissievolume  betrekkelijk 
aanzienlijk,  hoewel  wat  minder  dan  in 1972,  dat  echter 
een uitzonderlijk  jaar  was.  Evenals  in de voorgaande  ja-
ren droegen  de aankopen  van  de niet-banksector  en met 
name  de gezinsbestedingen  in aanzienlijke  mate  bij tot dit 
bevredigende  resultaat. 
De afneming  van  het  emissievolume  in het vierde  kwar-
taal van  1972  werd  toegeschreven  aan  de doeltreffend-
heid van  de restrictieve  monetaire  politiek  en aan  het feit 
dat een  nieuwe  stijging  van  de rentetarieven  werd  ver-
wacht. 
In het tweede  kwartaal  van  1973  nam  het emissievolume, 
dat in het  eerste  kwartaal  zeer  hoog  bleef,  opnieuw  af, 
terwijl  zich  tegelijkertijd  een  voortdurende  rendementsstij-
ging voordeed  tot juli,  toen  de emittenten  concessies  de-
den aan  de beleggers  om  de plaatsing  van  leningen  te 
waarborgen.  Ten  slotte  namen  de overheden  gedurende 
het tweede  kwartaal  nieuwe  conjunctuur-politieke  maat-
regelen  om de inflatie  af te remmen,  waardoor  de nomi-
nale rente  op het  recordpeil  van  10 °/o en de rendemen-
ten op meer  dan  10 °/o werden  gebracht,  waardoor  de 
beleggers  meer  belangstelling  gingen  vertonen  voor  de ob-
ligatiemarkt.  Gezien  de situatie,  en eveneens  om het  ren-
tepeil  in het  kader  van  het  anti-inflatiebeleid  hoog  te 
houden,  hebben  de overheden  een  hoog  emissievolume 
aangemoedigd.  Tegen  het  einde  van  het  derde  kwartaal 
was de eerder  door  de conjunctuur  versterkte  vraag  naar 
kapitaal  echter  voldoende  afgenomen  om  een  lichte  da-
ling van  de rentevoet  en het  rendement  mogelijk  te ma-
ken, tot circa  9,5 %. 
Na het  tweede  kwartaal  liep  het  volume  buitenlandse 
DM-emissies  duidelijk  terug;  het totale  emissiebedrag  was 
20 tot 25 % lager  dan  in het  vorige  jaar  (2 200 miljoen 
DM in 1973  tegen  2 716 miljoen  DM  in 1972). 
Evenals  in de afgelopen  jaren,  werden  alle  buitenlandse 
emissies  bij niet-ingezetenen  geplaatst,  zodat  er geen  netto 
kapitaaluitvoer  op lange  termijn  plaatsvond;  bovendien 
heeft  de regering  de bestaande  maatregelen,  waardoor  de 
aankoop  van  Duitse  aandelen  door  buitenlanders  wordt 
belemmerd,  versterkt  en uitgebreid.  Het  rendement  van 
internationale  DM-emissies  bleef  tot het midden  van  het 
jaar stabiel  op ongeveer  7%,  ongeveer  3 °/o lager  dan 
dat van  Duitse  emissies.  Nadien  vertoonde  het rendement 
een lichte  stijging  die tegen  het eind  van  het jaar  versnel-
de, waardoor  dit tenslotte  op een  hoger  niveau  kwam  te 
liggen  dan  dat van  de binnenlandse  obligaties. 
Voor  de aandelenmarkt  was  het een  slecht  jaar.  De markt 
was eind  1972  na de Bundestagverkiezingen  flauw,  her-
stelde  zich  aan  het  begin  van  het  jaar,  bood  weerstand 
aan de monetaire  crisis  van  maart  1973,  terwijl  de stem-
ming  in juli weer  ongeanimeerd  was.  Hoewel  het emissie-
volume  over  het gehele  jaar  niet  zeer  sterk  is teruggelo-
pen (2 000 miljoen  DM  in 1973  tegen  2 400 miljoen  DM in 1972)  is de koersindex  (eind  1965  = 100)  die  eind 
1972  op 149  stond,  en in maart  was  opgelopen  tot 168,  in 
december  1973  weer  teruggevallen  tot 123. 
Op de Franse  markt  van  waardepapieren  lag het volume 
van de obligatie-emissies  voor  geheel  1973  35 % hoger 
dan in 1972,  waarbij  particuliere  bedrijven  en financiële 
instellingen  de voornaamste  deelnemers  in deze  markt 
bleven.  In het eerste  kwartaal  functioneerde  de obligatie-
markt  erg  soepel  ten  gevolge  van  de plaatsing  van  de 
overheidslening  en een  betrekkelijke  marktverzadiging. 
De door  de autoriteiten  genomen  maatregelen  ter bestrij-
ding van  deze  situatie,  namelijk  beperktere  en minder 
veelvuldige  emissies,  hogere  rentetarieven  en rendemen-
ten, leidden  echter  tot een  nieuw  emissierecord  in het eer-
ste halfjaar.  Nadien  daalde  het  emissievolume  in het  3e 
kwartaal  ten  opzichte  van  het  overeenkomstige  kwartaal 
van 1972,  om in oktober  en november  weer  flink  te stij-
gen, totdat  de markt  in december  opnieuw  tekenen  van 
verzadiging  vertoonde. 
De ontwikkeling  van  de rentetarieven  volgde  verregaand 
de ontwikkeling  van  de obligatiemarkt.  Begin  1973  waren 
de rendementspercentages,  die bij 8,35  °/o lagen,  voldoen-
de attractief,  met  name  voor  de institutionele  beleggers. 
Ten einde  de emissies  te kunnen  vergroten,  moest  het 
rendement  in het midden  van  het jaar  op 9 °/o worden  ge-
bracht.  In het  derde  kwartaal  werd  een  nieuwe  rende-
mentsstijging  waargenomen,  ondanks  een  vertraging  in de 
emissies.  In december  bleven  de rendementen  stijgen  tot 
aan het  eind  van  het  jaar,  toen  zij meer  den  9,75  % be-
droegen. 
Naast  het beroep  op de obligatiemarkt,  heeft  het particu-
liere bedrijfsleven  dit jaar  in grotere  mate  gebruik  ge-
maakt  van  de aandelenmarkt  als financieringsbron.  De 
aandelenemissies  namen  elk kwartaal  toe,  in totaal  20 % 
in verhouding  tot 1972.  De index  van  de aandelénkoersen 
steeg  tot april  1973  voortdurend,  doch  lag  aan  het  eind 
van het jaar  ongeveer  5 punten  onder  het peil  van  het be-
gin van  het  jaar.  De vrees  voor  een  aanzienlijke  daling 
van het  groeipercentage  en de financiële  moeilijkheden 
ten gevolge  van  de aardoliecrisis  waren  voor  deze  ont-
wikkeling  — evenals  in de meeste  andere  landen  — dui-
delijk  de voornaamste  verantwoordelijke  factoren. 
Wegens  het aanzienlijke  tekort  op de betalingsbalans,  de 
snelle  stijging  van  de consumptieprijzen  en de opleving 
van de industriële  produktie  hebben  de Italiaanse  autori-
teiten  midden  1973  een reeks  beperkende  maatregelen  ge-
nomen  waarmee  de vroeger  gevoerde  expansiepolitiek 
werd  verlaten.  Deze  maatregelen  waren  gericht  op een  se-
lectieve  kredietregulering,  het  duurder  maken  van  kort 
krediet,  de vermindering  van  de kapitaaluitvoer  door  de 
instelling  van  een  renteloos  deposito  van  50 °/o van  de 
aankopen  van  buitenlandse  aandelen  door  ingezetenen, 
terwijl  de banken  werden  verplicht  meer  op de obligatie-
markt  te investeren,  waardoor  een  rechtstreekse  en indi-
recte  invloed  werd  uitgeoefend  op de kapitaalmarkt. 
Het emissievolume  was  in 1973  aanzienlijk  groter  dan  in 
het voorgaande  jaar.  In het  eerste  en tweede  kwartaal 
van 1973  werden  minder  obligatieleningen  op de binnen-
landse  markt  geëmitteerd  dan  in de overeenkomstige 
kwartalen  van  1972,  gezien  de terughoudendheid  van  de 
Nr. C 123/24 Publikatieblad  van  de Europese  Gemeenschappen 14.10.  74 
investeerders,  doch  de  emissies  op  de  internationale 
markt  — aangemoedigd  door  de Banca  d'Italia  — heb-
ben het  betrekkelijk  bescheiden  binnenlandse  emissievolu-
me meer  dan  gecompenseerd.  In het  derde  en  vierde 
kwartaal  van  1973  zijn  de emissies  — zowel  nationaal  als 
op de Euro-emissiemarkt  — sterk  toegenomen. 
Het bruto-bedrag  van  de binnenlandse  emissies  beliep  in 
1973  8 874  miljard  lire  tegen  5 879  miljard  lire  in 1972, 
terwijl  dat  van  de Euro-emissies  in 1973  1 900  miljard  lire 
bedroeg  tegen  448  miljard  lire  in 1972. 
De rentepercentages  zijn  stabiel  gebleven  op  ongeveer 
7% (met  rendementen  van  ongeveer  7,5  %>)  door  het  ge-
voerde  regeringsbeleid  gericht  op  aanmoediging  van  de 
investeringen  en verhoging  van  de industriële  produktie. 
De autoriteiten  zijn  erin  geslaagd  de rentepercentages  op 
een in vergelijking  met  de situatie  in het  buitenland  vrij 
bescheiden  peil  te houden,  dankzij  de genomen  maatrege-
len tot  tegengaan  van  kapitaaluitvoer  (zie  hierboven) 
waardoor  in de praktijk  de Italiaanse  obligatiemarkt  van 
de rest  van  de wereld  werd  geïsoleerd. 
Eind  1972  en begin  1973  kon  een  stijging  van  het  volume 
der aandelenemissies  worden  waargenomen  en het  aldus" 
bereikte  niveau  bleef  gedurende  de rest  van  de periode 
gehandhaafd,  waarbij  een  toenemend  deel  van  het  kapi-
taal naar  ter beurze  genoteerde  vennootschappen  ging. 
De aandelenkoersen  zijn  tot  midden  1973  voortdurend 
blijven  stijgen  onder  invloed  van  de opleving  van  de indu-
striële  produktie  en de hogere  ondernemingswinsten.  Bo-
vendien  leken  aandelen  bescherming  te bieden  tegen  de 
inflatie.  In het  3e en 4e kwartaal  van  1973  werd  deze 
hoop  echter  de bodem  ingeslagen  door  de daling  van  de 
aandelenkoersen  ten  gevolge  van  de  kredietverkrapping 
en de anti-inflatiepolitiek  van  de regering. 
Eind  1972  waren  de markten  in het  Verenigd  Koninkrijk 
kalm,  en had  meer  dan  de helft  van  de transacties  betrek-
king  op overheidspapier.  Begin  1973  schreven  de mone-
taire  autoriteiten  echter  aanzienlijke  overheidsleningen 
uit, en slaagden  er zelfs  in omvangrijkere  bedragen  te 
plaatsen  in het  tweede  kwartaal.  In het  derde  kwartaal 
was de markt  over  het  algemeen  kalm  met  geringe  verko-
pen van  overheidspapier.  In het  vierde  kwartaal  was  de 
markt  ten  gevolge  van  de  economische  situatie  zwak, 
hoewel  aanzienlijke  overheidsleningen  in oktober  en mid-
den december  werden  geplaatst.  De  transacties  met  be-
trekking  tot andere  vastrentende  waarden  vertoonden  een 
stabieler  beeld  tot december,  toen  het  volume  aanzienlijk 
afnam. 
Evenals  de rendementen  op de andere  markten  is het ren-
dement  van  overheidspapier  in de tweede  helft  van  het 
jaar sterk  toegenomen  van  circa  10%  in juni  tot  iets 
meer  dan  11 °/o in oktober  en tot 12,5  °/o in december.  Dit 
was een  reactie  op het  restrictievere  monetair  beleid  in 
juli (toen  de „minimum  lending  rate"  op 11,5  % werd  ge-
bracht)  en opnieuw  in november  (toen  de „lending  rate" 
op 13  °/o werd  gebracht  en  de  „special  deposits"  op-
nieuw  met  2%  werden  verhoogd).  De  rendementen  van 
de andere  vastrentende  waarden  namen  eveneens  sterk 
toe. 
De aandelenmarkt  was  instabiel:  het  binnenlandse  emis-
sievolume  lag  aanzienlijk  lager  dan  in 1972  (138  miljoen 
pond  in 1973  tegen  680  miljoen  pond  in 1972)  en de in-dex van  de aandelenkoersen  daalde  in de loop  van  het 
jaar met  meer  dan  30 °/o, van  504  tot  344  en ten  slotte 
midden  december  tot 306,  juist  voor  de aankondiging  van 
de nieuwe  deflatoire  maatregelen. 
De Ierse  kapitaalmarkt  wordt  met  name  gekenmerkt  door 
zijn nauwe  afhankelijkheid  van  de Engelse  kapitaalmarkt, 
met name  met  betrekking  tot de rentetarieven.  Dit  is het 
gevolg  van  het  vrije  verkeer  van  kapitaal  tussen  de twee 
landen,  het  verschil  in omvang  tussen  de twee  markten  en 
(recentelijk)  van  de samensmelting  van  de beurzen  van 
het Verenigd  Koninkrijk  en Ierland. 
De ontwikkeling  van  de rentepercentages  sloot  nauw  aan 
op die  in het  Verenigd  Koninkrijk,  met  name  onder  in-
vloed  van  de marktkrachten  en deels  ten  gevolge  van  de 
door  de  autoriteiten  genomen  maatregelen  ter  voorko-
ming  van  aanzienlijke  kapitaaluitvoer.  Begin  1973  zijn 
deze  percentages  sterk  gestegen  en tegen  het  einde  van 
het jaar  bereikte  de rente  een  hoogtepunt  onder  invloed 
van de op de geldmarkten  in het  Verenigd  Koninkrijk 
geldende  tarieven.  De rendementen  van  overheidsleningen 
maakten  dezelfde  ontwikkeling  door,  en bereikten  in fe-
bruari  1973  10 %>, een  historisch  record.  Na  een  lichte 
daling  tegen  het  midden  van  het  jaar  werd  in december 
met 12,5  % een  nieuw  hoogtepunt  bereikt. 
De meeste  emissies  op de markt  bestaan  uit overheidsle-
ningen,  waarvoor  machtiging  van  de Minister  van  Finan-
ciën is vereist,  hetgeen  betekent  dat  de autoriteiten  een 
zeer strenge  controle  uitoefenen  op het  emissievolume. 
In het  tweede  kwartaal  van  1973  kon  een  toeneming  van 
de emissies  worden  waargenomen,  waardoor  de banken 
in staat  werden  gesteld  hun  secundaire  liquiditeiten  op 
peil te houden.  Ondanks  een  afneming  van  de emissies  in 
het derde  kwartaal,  waarin  het  bedrag  van  de aflossingen 
hoger  was  dan  het  emissievolume,  leefde  de vraag  in het 
vierde  kwartaal  weer  op,  toen  de nominale  verkoop  24 
miljoen  pond  beliep  tegen  12 miljoen  pond  in het  vierde 
kwartaal  van  1972,  hoewel  deze  vraag  voornamelijk  af-
komstig  was  van  de banken  en zich  beperkte  tot  papier 
op kortere  termijn. 
Het feit  dat  90 % van  de obligatieleningen  worden  uitge-
schreven  door  hypotheekbanken  is een  structureel  ken-
merk  van  de Deense  kapitaalmarkt.  Dit  betekent  dat  de 
markt  sterk  wordt  beïnvloed  door  de conjunctuur  in de 
huisvestingssector,  en dat  de maatregelen  van  de regering 
met betrekking  tot  de waardepapiermarkt  voornamelijk 
betrekking  hebben  op deze  sector. 
De opnamecapaciteit  van  de markt  was  zeer  groot  in het 
vierde  kwartaal  van  1972,  toen  het  emissievolume  een 
hoog  peil  bereikte,  dat  ongeveer  30 % boven  dat  van  de 
overeenkomstige  periode  van  1971  lag.  Begin  1973  kwa-
men  de  koersen  echter  onder  sterke  spanning  te staan 
door  een  uitgifte  van  een  grote  hypothecaire  obligatiele-
ning,  ondanks  de steunoperaties  van  de centrale  bank. 
Gezien  deze  situatie  hebben  de  hypotheekbanken,  na 
raadpleging  van  de autoriteiten,  maxima  gesteld  voor  de 
uitgifte  von  hypothecaire  obligatieleningen,  ter afremming 
van de toenemende  vraag  naar  kapitaal  en vermindering 
van de dispariteit  tussen  de investeringen  in de huisve-
stingssector  en de industriële  investeringen.  Het  emissie-
volume,  dat  in de eerste  maanden  van  1973  zeer  hoog 
was,  nam  in het  derde  en vierde  kwartaal  af en lag  ten-
slotte  ongeveer  15 °/o hoger  dan  in de overeenkomstige  pe-
riode  van  1972;  voor  geheel  1973  was  het  emissievolume 
25 % hoger  dan  in 1972. 
14. 10. 74 Publikatieblad  van  de Europese  Gemeenschappen Nr. C 123/25 
De aanzienlijke  stijging  van  de obligatiekoersen,  die na 
het referendum  van  2 oktober  1972  inzake  de toetreding 
tot de E.E.G.  werd  waargenomen,  werd  in november  ge-
volgd  door  een  daling,  die zich  tot midden  maart  voort-
zette:  uit dien  hoofde  nam  de reële  gemiddelde  emissie-
rente  met  1 °/o en zelfs  meer  toe.  Na een  opleving  in 
april,  waardoor  een  gering  deel  van  de geleder^  verliezen 
werd  gecompenseerd,  zag  men  in juli  en augustus  op-
nieuw  een steile  daling  van  de koersen;  eerst  in december 
kon een  zekere  stabilisatie  tot stand  komen,  daar  de 
koersen  slechts  gering  daalden.  Het  gemiddelde  effectieve 
rendement  van  alle  obligaties  beliep  aan  het eind  van  het 
jaar ongeveer  13,5  %, waardoor  het niveau  van  eind  1972 
met 2,5  %> en dat  van  eind  november  1972  met  3,5 °/o 
werd  overschreden.  Deze  stijging  was  echter  iets  minder 
geprononceerd  voor  bepaalde  typen  hoogrentende  waar-
den. 
De aandelenmarkt,  die traditioneel  een weinig  belangrijke 
kapitaalbron  is, vertoonde  na de toetreding  van  Dene-
marken  tot de Gemeenschap  tekenen  van  opleving.  In het 
eerste  halfjaar  van 1973  was  de buitenlandse  vraag  naar 
Deense  aandelen  groot  en viel  een stijging  van emissie-  en 
koerspeil  waar  te nemen.  In het tweede  halfjaar  keerden 
zowel  vraag  als emissies  terug  tot een  normaler  niveau, 
toen de netto-aankopen  van  Deense  aandelen  door  niet-
ingezetenen  wegvielen,  en in de plaats  daarvan  een netto-
verkoop  plaatsvond.  De index  van  de aandelenkoersen  is 
tot eind  augustus  gestegen,  doch  vervolgens  weer  gedaald 
— in aansluiting  op ontwikkeling  van  de marktactiviteit 
— en stond  aan  het eind  van  het jaar  op 177  (tegen  217 
in augustus). 
Op de Nederlandse  kapitaalmarkt  stabiliseerde  het volu-
me nieuwe  emissies,  dat in het  eerste  halfjaar  voortdu-
rend afnam,  zich  in het tweede  halfjaar  op het  niveau 
van het vorig  jaar. 
Eind  1972  leidde  de stijging  van  de korte  rentetarieven 
tot een  verkrapping  van  de kapitaalmarkt,  ten  gevolge 
van het uit deze  markt  terugtrekken  van  bepaalde  midde-
len, die daar  met  name  door  de banken  waren  geplaatst. 
Bovendien  namen  de institutionele  beleggers,  die een stij-
ging van  de lange  rentetarieven  verwachtten,  een afwach-
tende  houding  aan.  In de eerste  maanden  van  1973  toen 
de geldmarkt  door  de ontwikkeling  op de valutamarkt 
zeer ruim  was,  gaven  de leningnemers  er de voorkeur  aan 
zich tot deze  markt  te wenden  ten einde  zich  in hun  fi-
nancieringsbehoeften  te voorzien  met  kortlopend  kapi-
taal. In het tweede  halfjaar  werd  door  het hoge  peil  van 
de korte  rentetarieven  en de voortdurend  groter  worden-
de liquiditeitsvoorkeur  van  de inventeerders  een  optrek-
king van  de lange  rentetarieven  noodzakelijk:  eerst  toen 
het rendement  van  de onderhandse  leningen  begin  sep-
tember  9 °/o bereikte,  gingen  de institutionele  beleggers 
weer  enige  belangstelling  vertonen  voor  de kapitaalmarkt. 
Dit was  slechts  van  korte  duur;  bij het optreden  van  de 
aardoliecrisis  verslechterde  de markt  opnieuw  en stabili-
seerde  zich  aan  het einde  van  het jaar  ongeveer  op het 
reeds  bereikte  rendementsniveau  (9,5  — 9,75  %). Over 
het geheel  was  de emissie-activiteit  bescheiden  en weer-
spiegelden  de emissie-onderbrekingen  in de loop  van  het 
jaar een duidelijke  terughoudendheid  van de beleggers. 
De autoriteiten  hebben  een  aantal  monetaire  maatregelen 
genomen  ter bestrijding  van de inflatie;  het disconto  werd 
herhaaldelijk  verhoogd,  om  te grote  verschillen  ten op-
zichte  van  andere  landen  te vermijden.  Het  gehele  jaar  is een gematigd  restrictieve  monetaire  politiek  gevoerd,  die 
er met  name  op gericht  was  een sterke  toeneming  van  de 
liquiditeit  van  banken  en particulieren  te verhinderen;  de 
ontwikkeling  van  de werkloosheid  en de relatief  beschei-
den industriële  investeringen  hebben  niet  geleid  tot het 
voeren  van een strengere  politiek. 
Ondanks  de in januari  genomen  liberalisatiemaatregelen 
(waarbij  de ingezetenen  voortaan  mochten  inschrijven  op 
Euro-guldensleningen  („notes")  van  andere  ingezetenen) 
viel op de markt  van  Euro-guldens  „notes"  over  de ge-
hele periode  slechts  geringe  activiteit  waar  te nemen.  In 
het tweede  halfjaar  van  1973  werden  de emissies  zelfs 
volledig  gestaakt,  terwijl  de rendementen  op de secundai-
re markt  meer  dan 10 % waren. 
Zoals  gebruikelijk  vonden  in de periode  betrekkelijk  wei-
nig aandelenemissies  plaats.  De koersindex,  die eind  1972 
op 130  stond,  bereikt  in april  144  en was  in december 
1973  weer  teruggevallen  op 101. 
Het bruto-emissiebedrag  op de Belgische  obligatiemarkt 
was voor  het  gehele  jaar  1973  iets  groter  dan  in 1972 
(Bfr.  267 miljard  in 1973  tegen  Bfr.  238 miljard  in 1972). 
De emittenten  ondervonden  geen  grote  moeilijkheden  bij 
het plaatsen  van  de aangekondigde  emissies,  hoewel  twee 
overheidsemissies  in de loop  van  het jaar  werden  verscho-
ven, teneinde  een  regelmatiger  spreiding  van  nieuwe 
emissies  te verzekeren. 
Bij deze  gemakkelijke  plaatsing  kon  de overheid  met 
name  een deel  van  haar  vlottende  schuld  consolideren  en 
de buitenlandse  schuld  aflossen  voor  een  bedrag  van 
Bfr. 3,4 miljard. 
Het voornaamste  kenmerk  van  de kapitaalmarkt  was  de 
stabiliteit  van  de rentetarieven  en de rendementen  die 
over het gehele  jaar  van  7 % tot iets minder  dan  8 °/o zijn 
opgelopen,  ondanks  het buitengewoon  hoge  niveau  in de 
buurlanden. 
De aandelenmarkt  was  kalm;  het emissievolume  heeft  het 
niveau  van  1972  niet  bereikt,  hoewel  een  record  aantal 
vennootschappen  officiële  notering  had  aangevraagd.  De 
index  van  de aandelenkoersen  is na een lichte  stijging  tot 
het midden  van  het jaar  weer  gedaald  tot ongeveer  het 
peil aan het begin  van het jaar. 
In het Groothertogdom  Luxemburg  zijn  de binnenlandse 
emissies,  die eind  1972  een v^rij  hoog  peil  hadden  bereikt, 
begin  1973  afgeremd  en vervolgens  zelfs  gestaakt  om een 
toevloed  van speculatief  kapitaal  te voorkomen. 
In de laatste  twee  kwartalen  hebben  de autoriteiten  de 
markt  weer  opengesteld  voor  emittenten,  die bereid  zijn 
de opbrengst  van  hun  emissies  snel  te converteren  en uit 
te voeren. 
Aan het einde  van  het jaar  kon  een  zekere  verkrapping 
van de markt  worden  waargenomen,  die  ten  dele  kan 
worden  toegeschreven  aan  het  streven  naar  de handha-
ving van een betrekkelijke  stabiliteit  van  de rentetarieven, 
gezien  de zeer  hoge  rente  op de geldmarkt. 
Het globale  emissievolume  beliep  aldus  2 700 miljoen 
Luxemburgse  franken  tegen  3 300 miljoen  in 1972. 
Nr. C 123/26 Publikatieblad  van  de Europese  Gemeenschappen 14.10.  74 
Belangwekkend  is nog  de formule,  die  door  de Luxem-
burgse  Staat  voor  een  lening  van  300  miljoen  is gebruikt, 
waarop  alleen  natuurlijke  personen  konden  intekenen  en 
waarbij  aflosbare  kapitalisatiebiljetten  werden  uitgegeven 
met een  premie,  overeenkomende  met  de gekapitaliseerde 
rente,  waarover  geen  inkomstenbelasting  wordt  geheven. 
Gedurende  de gehele  periode  zijn  de rendementen  betrek-
kelijk  stabiel  gebleven;  het écart  beliep  hoogstens  0,77  %. 
In tegenstelling  tot voorgaande  jaren  had  de aanhouden-
de monetaire  onzekerheid  in het  afgelopen  jaar  een  sterke 
weerslag  op de internationale  markten,  zowel  ten  aanzien 
van het  bedrag  en de samenstelling  van  het  emissievolu-
me als ten  aanzien  van  de verdeling  van  emissies  naar  de-
biteurland,  en de ontwikkeling  van  de rentepercentages. 
Het emissievolume,  dat  in het  vierde  kwartaal  van  1972 
een recordpeil  van  1 980  miljoen  EUR  had  bereikt  (1), 
nam  in het  eerste  en tweede  kwartaal  van  1973  sterk  af 
ten gevolge  van  de monetaire  gebeurtenissen  in februa-
ri/maart  en de val  van  de dollarkoers.  Na  een  nieuwe  en 
aanzienlijke  teruggang  in het  derde  kwartaal  (616  miljoen 
EUR  aan  emissies)  viel  in het  laatste  kwartaal  een  flinke 
opleving  waar  te nemen;  de resultaten  van  dit  kwartaal 
— en ook  van  de andere  kwartalen  van  1973  — zijn  ech-
ter duidelijk  onder  die  van  de overeenkomstige  periode 
van het  voorgaande  jaar  gebleven.  Zo was  het  totale  in-
ternationale  emissievolume  — 4 556  miljoen  EUR  in 1973 
— 35 % minder  dan  in 1972.  De emissies  in alle  geldeen-
heden  zijn  door  deze  vermindering  beïnvloed,  met  uitzon-
dering  van  die  in Zwitserse  franken,  die in 1973  zelfs  het 
hoge  peil  van  1972  licht  overschreden. 
Uit de verdeling  van  de emissies  naar  geldeenheid  blijkt 
een lichte  teruggang  van  de dollaremissies  (van  51 tot 
45 % van  het  totale  volume)  en een  aanzienlijke  toeneming 
van de emissies  in DM  en Zwitserse  franken  (25  en 15 °/o 
in 1973,  in plaats  van  20 en 10%  in 1972).  In deze  niet 
in dollars  luidende  emissies  nam  het  aandeel  van  de bui-
tenlandse  DM-leningen  toe  van  42%  tot  46%,  en  het 
overeenkomstige  deel  van  de'emissies  in Zwitserse  frank 
van 19 % tot  meer  dan  28 %. Daarentegen  zijn  de inter-
nationale  emissies  in guldens  en Franse  franken  duidelijk 
teruggelopen;  sinds  het  midden  van  het  jaar  zijn  dergelij-
ke emissies  vrijwel  niet  meer  gelanceerd. 
Het aandeel  van  de emissies  in rekeneenheden,  dat  in 
1972  onbeduidend  was,  is in 1973  aanzienlijk  toegeno-
men,  met  name  dankzij  de nieuw  „EURCO"-formule. 
De EURCO  is een  rekeneenheid  samengesteld  uit  een 
compositum  van  de negen  munten  van  de Lid-Staten  van 
de Gemeenschap.  De in één  der  negen  geldeenheden  (of in 
een andere  valuta)  uitgedrukte  waarde  fluctueert  dage-
lijks  volgens  de wisselkoersfluctuaties  en resulteert  uit het 
totaal  van  de  bedragen,  verkregen  door  de  betrokken 
geldeenheid  te converteren  in de  verschillende  valuta's 
waaruit  het  geheel  is samengesteld.  Twee  emittenten  van 
de Gemeenschap  hebben  zich  in de herfst  van  1973  van 
deze  formule  bediend  voor  een  bedrag  van  50 miljoen 
Eurco. 
De statistisch  geregistreerde  particuliere  beleggingen  zijn 
in het  afgelopen  jaar  opnieuw  slechts  van  zeer  geringe 
(!) Deze  gegevens,  zoals  alle  volgende,  hebben  de «Fédération  Bancaire 
de la C.E.E.»  als  bron. betekenis  geweest  (37  miljoen  EUR  tegen  48 miljoen  in 
1972). 
De vermindering  van  het  emissievolume  ging  gepaard  met 
een buitengewone  toeneming  van  de bankkredieten  in eu-
rodollars,  die in 1973  waarschijnlijk  ten  minste  24 miljard 
dollar  hebben  belopen,  dat  wil  zeggen  bijna  viermaal  zo-
veel als  in 1972.  Hieruit  kan  worden  opgemaakt  dat  de 
sterke  vermindering  van  het  emissievolume  niet  te wijten 
valt aan  een  onvoldoende  kapitaalaanbod  op alle  mark-
ten, doch  aan  de terughoudendheid  van  emittenten  en be-
leggers  op lange  termijn  verbintenissen  aan  te gaan  onder 
de huidige  omstandigheden.  Ook  hebben  de emittenten 
meer  gebruik  gemaakt  van  het  Eurokrediet,  waardoor 
meer  kapitaal  ineens  kan  worden  bijeengebracht  dan 
door  een  obligatielening. 
Voorts  zijn  aanzienlijke  wijzigingen  waargenomen  bij  de 
verdeling  van  emissies  naar  debiteurland:  terwijl  het  aan-
deel van  de E.E.G.  van  1972  tot 1973  zeer  sterk  steeg,  na-
melijk  van  27 tot  45 °/o, vertoonde  dat  van  de V. S. een 
aanzienlijke  daling,  van  25 % tot minder  dan  19 %. 
De gebeurtenissen  op de valutamarkten  hebben  met  name 
hun invloed  doen  gevoelen  op de ontwikkeling  van  de 
rentevoet  op de internationale  kapitaalmarkten.  Een  lich-
te daling  van  de rentetarieven,  die zich  eind  1972  voor  in 
dollars  luidende  emissies  voordeed,  kon  worden  be-
schouwd  als voorteken  van  het  herstel  van  vertrouwen  in 
de Amerikaanse  munt.  Zij  heeft  met  name  geleid  tot  toe-
nadering  van  de tarieven  op de markt  van  dollaremissies 
en op  bepaalde  Eurodeviezen-markten.  De  speculatieve 
bewegingen  in februari  en maart  en de sterke  druk,  waar-
onder  de dollar  in de daaropvolgende  maanden  is ko-
men  te staan,  hebben  echter  nadien  geleid  tot  een  flinke 
stijging  van  de rente  voor  dollaremissies,  hoewel  het  volu-
me daarvan  voortdurend  was  verminderd;  het  maximum 
werd  in juli  bereikt  met  een  beursrendement  van  9,25  %. 
Dit daalde  weliswaar  tot  8,75  °/o aan  het  eind  van  1973, 
doch  gezien  naar  het  begin  van  de betrokken  periode  be-
tekent  dit toch  een  verhoging  van  de reële  rente  van  meer 
dan 1,5 %. 
De stijging  van  de rentetarieven  voor  buitenlandse  DM-
emissies  was  zelfs  nog  geprononceerder.  De  rendements-
daling,  die  sinds  het  laatste  kwartaal  van  1972  (7,25  %) 
tot aan  begin  maart  (6,75  %) kon  worden  waargenomen, 
maakte  plaats  voor  een  aanhoudende  stijging.  Ten  gevol-
ge van  de zwakkere  positie  van  de DM  op  de valuta-
markt  kwamen  de koersen  van  de buitenlandse  leningen 
in DM  met  ingang  van  oktober  onder  een  toenemende 
druk  te staan,  zodat  het  rendement  van  deze  emissies  in 
november  gelijk  was  aan  dat  van  de binnenlandse  emis-
sies en aan  het  eind  van  het  jaar  zelfs  bijna  0,5 °/o hoger 
lag. Voor  de gehele  periode  nam  het  rendement  van  de 
buitenlandse  leningen  in DM  met  ongeveer  3 % toe. 
De enige  belangrijke  emissiemunteenheid  die  niet  door  de 
internationale  stijging  van  de rentepercentages  werd  beïn-
vloed  was  de  Zwitserse  frank.  Het  emisserendement 
schommelde  gedurende  de betrokken  periode  meestal  tus-
sen 6 en 6,5 %. Aangezien  het  rendement  van  in Zwitser-
se franken  luidende  obligaties  reeds  het  geringste  was  van 
alle internationale  emissies,  is het  verschil  met  het  rende-
ment  van  emissies  in andere  munteenheden  nog  aanzien-
lijk vergroot. 
14.10.  74 Publikatieblad  van  de Europese  Gemeenschappen Nr. C 123/27 
In de politiek  van  de monetaire  autoriteiten  van  de Lid-
staten  is in het afgelopen  jaar  geen  belangrijke  wijziging 
gekomen.  De Duitse  autoriteiten  hebben  echter  de emis-
siebanken  verzocht  het volume  van  in DM  luidende  inter-
nationale  leningen  te beperken  exclusief  de emissies  van 
internationale  organisaties.  Voorts  zijn  overeenkomsten 
gesloten  inzake  de tijdslimiet  voor  conversie  en de over-
dracht  van  de emissieopbrengst.  Anderzijds  is een  in juni 
1972  gesloten  gentlemen's  agreement,  volgens  welke  de 
banken  zich  verplicht  hebben  om  aan  niet-ingezetenen 
geen  deelnemingen  in buitenlandse  leningen  in DM  uit ei-
gen portefeuille  te cederen,  van kracht  gebleven. 
In Nederland  zijn  ingezetenen  gemachtigd  tot intekening 
op internationale  emissies  in guldens,  wanneer  de emit-
tent zelf  ingezetene  is. 
Na de invoering  door  de Italiaanse  autoriteiten,  in juli 
1973,  van  een  soort  „kasgelddeposito"  voor  kapitaaluit-
voer,  is de activiteit  van  Italiaanse  beleggers  op de inter-
nationale  markten  vrijwel  opgehouden,  behalve  ten aan-
zien van  leningen  van  Europese  instellingen  die  kunnen 
worden  verworven  — zowel  op de primaire  als op de se-
cundaire  markt  — met  vrijstelling  van  het kasgelddeposi-
to. Anderzijds  is uit betalingsbalansoverwegingen  de in-
voer van  kapitaal  aangemoedigd,  onder  andere  in de vorm 
van leningen  van  bedrijven  en financiële  instellingen  op 
de internationale  kapitaalmarkten.  De daaruit  voortvloei-
ende  compensatoire  financiering  beliep  in 1973  ongeveer 
4 miljard  dollar. 
Naast  de regelmatige  analyse  van  de ontwikkeling  van  de 
nationale  en internationale  kapitaalmarkten  heeft  de groep-
ook nagegaan,  op welke  wijze  de samenwerking  tussen 
de financiële  autoriteiten  van  de Lid-Staten  zou  kunnen 
worden  versterkt.  Zij is van  oordeel  dat  dit zou  moeten 
geschieden  in het kader  van  het besluit  van  de Raad  van 
22 maart  1971,  dat voorziet  in de instelling  van  een  pro-cedure  waardoor  het  kapitaalmarktbeleid  van  de Lid-Sta-
ten geleidelijk  kan  worden  gecoördineerd.  Er wordt  nog 
steeds  van  gedachten  gewisseld  over  de mogelijkheden  tot 
confrontatie  van  de doelstellingen  op korte  termijn  van 
het kapitaalmarktbeleid  en de voor  de kapitaalmarkt  be-
langrijke  structurele  hervormingsprojecten.  De  groep 
heeft  reeds  een  principe-akkoord  bereikt  inzake  wederke-
rige mededeling  van  alle  maatregelen  die uit het oogpunt 
van de kapitaalmarkt  van  belang  kunnen  zijn. 
Voorts  heeft  de groep  een  begin  gemaakt  met  de behan-
deling  van  de problemen  in verband  met  de bescherming 
van de houder  van  vastrentende  effecten  tegen  de geld-
ontwaarding.  Uitgangspunt  van  deze  overwegingen  is de 
sterke  en aanhoudende  stijging  van  het  prijspeil  die  in 
praktisch  alle  Lid-Staten  wordt  waargenomen.  Een  geld-
ontwaarding  als de huidige  zou  de beleggingen  van spaar-
gelden  in vastrentende  fondsen  kunnen  afschrikken  en de 
functionering  van  de markt  van  deze  effecten  kunnen 
schaden.  De  groep  heeft  onder  andere  enkele  formules 
bestudeerd  waarvan  de toepassing  thans  door  de spaarder 
geleden  verliezen  zou  kunnen  compenseren  en de obliga-
tiemarkt  als belangrijke  bron  van  financiering  der particu-
liere en ook  overheidskapitaalbehoeften  zou  kunnen  be-
waren.  Men  denkt  in dit verband  aan  indexatie,  verho-
ging der rentetarieven,  verkorting  der vervaltermijnen  als-
mede  fiscale  maatregelen.  Bij de analyse  is nogmaals  naar 
voren  gekomen  dat  een  niet-gecoördineerde  actie  schade 
zou kunnen  toebrengen  aan  de pogingen  voor  hergroepe-
ring van  de nationale  markten  in één  Europese  financiële 
markt.  De groep  hoopt  zijn  werkzaamheden  binnenkort 
te kunnen  voltooien  en de resultaten  daarvan  aan  het 
Monetair  Comité  te kunnen  overleggen. 
Ten slotte  moge  worden  opgemerkt  dat de groep  een  bij-
zondere  vergadering  heeft  gewijd  aan  een  onderzoek  van 
de structuur  van  de Britse  kapitaalmarkt.  Met  analyses 
van de kapitaalmarkten  van  Ierland  en Denemarken  zul-
len de structuurstudies  binnenkort  worden  afgerond. 
Bijlage 
LIJST  VAN  DE  LEDEN  VAN  DE  WERKGROEP  „EFFECTENMARKTEN" 
Voorzitter  F.  De  Voghel,  ere  vice-gouverneur  van  de Nationale  Bank  van 
België,  voorzitter  van  het  Herdiscontering-  en Waarborginstituut, 
Brussel  (tot  15. 2. 1973). 
M. D'Haeze,  Directeur-generaal  van  het  bestuur  der  Thesaurie  en 
de Openbare  schuld,  Brussel  (vanaf  15.  5. 1973). 
DUITSLAND  Dr.  K. Andreas,  Leiter  der Hauptabteilung  Kredit,  Deutsche  Bundes-
bank,  Frankfurt. 
Ministerialrat  Borgböhmer,  Bundesministerium  der  Finanzen,  Bonn. 
Ministerialrat  G. Wetzler,  Bundesministerium  der  Finanzen,  Bonn 
(tot 30. 3. 1973). 
Regierungsdirektor  D. Thorand,  Bundesministerium  der  Finanzen, 
Bonn  (vanaf  1. 4. 1973). 
BELGIË  M.  D'Haeze,  Directeur-generaal  van  het bestuur  der Thesaurie  en de 
Openbare  schuld,  Brussel  (tot  15. 5. 1973). 
F. Junius,  Nationale  Bank  van  België,  Brussel. 
Nr. C 123/28 Publikatieblad  van  de Europese  Gemeenschappen 14.10.  74 
DENEMARKEN 
FRANKRIJK 
IERLAND 
ITALIË 
LUXEMBURG 
NEDERLAND 
VERENIGD 
KONINKRIJK 
COMMISSIE  VAN 
DE EUROPESE 
GEMEENSCHAPPEN E. Kestens,  Inspecteur-generaal  bij het Ministerie  van  Financiën, 
Brussel. 
M. Esselens,  Inspecteur-generaal  van  het  bestuur  der  Thesaurie, 
Brussel  (vanaf  15. 5. 1973). 
J. Kjser,  Kontorchef,  Danmarks  Nationalbank,  Kopenhagen. 
H. Olsen,  Fuldmaegtigt,  Handelsministeriet,  Kopenhagen. 
Y. Berger,  conseiller  auprès  du gouvernement  de la Banque  de 
France,  Parijs. 
J. M. Bloch-Lainé,  sous-directeur  des  affaires  multilatérales  a la 
direction  du trésor,  ministère  de 1'économie  et des finances,  Parijs 
(vanaf  1. 11. 1973). 
Ph. Cosserat,  direction  du trésor,  ministère  de Péconomie  et des 
finances,  Parijs  (tot 31.'8.  1973). 
J. de la Motte  de Broöns,  direction  du trésor,  ministère  de Pécono-
mie! et des finances,  Parijs  (vanaf  1. 9. 1973). 
P. de Larosière,  sous-directeur  des  affaires  internationales  a la 
direction  du trésor,  ministère  de Péconomie  et des finances,  Parijs 
(tot 31. 10. 1973). 
Mevr.  L. Beauvais,  Banque  de France,  Parijs. 
C. O'Carra,  Department  of Finance,  Dublin. 
M. Coffey,  Central  Bank  of Ireland,  Dublin. 
Dott.  B. Bianchi,  servizio  studi,  Banca  d'Italia,  Rome. 
Dott.  G. Monterastelli,  condirettore  centrale,  Banca  d'Italia,  Rome. 
Dott.  M.  Napolitano,  ispettore  generale,  direzione  generale  del 
Tesoro,  ministero  del Tesoro,  Rome  (tot  31. 3. 1973). 
Dott.  V. Platino,  ispettore  capo  del Tesoro,  direzione  generale  del 
Tesoro,  ministero  del Tesoro,  Rome  (vanaf  1. 4. 1973). 
A. Dondelinger,  commissaire  au controle  des banques,  Luxemburg. 
E. Israël,  directeur  a la Banque  Internationale,  Luxemburg. 
P. Weides,  conseiller  adjoint  au commissariat  au controle  des 
banques,  Luxemburg. 
Drs. M. M. Keyzer,  Nederlandsche  Bank  N.V.,  Amsterdam. 
Drs. P. C. Timmermann,  Onderdirecteur  van  de Nederlandsche 
Bank  N.V.,  Amsterdam. 
Drs. J. Grooters,  directeur  binnenlands  geldwezen,  Ministerie  van 
Financiën,  Den  Haag. 
J. Kelley,  Treasury  Chambers,  Londen. 
D. A. G. Nendick,  Cashiers  department,  Bank  of England,  Londen. 
F. Boyer  de la Giroday,  Directeur  Monetaire  zaken  I, Directoraat-
generaal  Economische  en financiële  zaken,  Brussel  (tot  30. 6. 1973). 
J. E. Nash,  Directeur  Monetaire  zaken  II, Directoraat-generaal 
Economische  en financiële  zaken,  Brussel  (vanaf  1. 7. 1973). 
M. Sarmet,  Hoofd  van  de afdeling  Financiële  instellingen  en kapi-
taalmarkten,  Directoraat-generaal  Economische  en financiële  zaken, 
Brussel  (tot  30. 6. 1973). 
A. Kees,  Hoofd  van  de afdeling  Monetaire  politiek  en nationale  en 
communautaire  kredieten,  Directoraat-generaal  Economische  en 
financiële  zaken,  Brussel  (vanaf  1. 7. 1973). 
M. Zucker,  Directoraat-generaal  Economische  en financiële  zaken, 
Brussel. 
SECRETARIAAT  G.  Morelli,  secretaris  van  het Monetair  Comité,  Brussel. 
G. Lermen,  Brussel.