ADVIES VAN DE RAAD

van 15 maart 1999

inzake het stabiliteitsprogramma van Duitsland, 1998 - 2002

(1999/C 124/03)

DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE,

Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap,

Gelet op Verordening (EG) nr. 1466/97 van de Raad van 7 juli 1997 over versterking van het toezicht op begrotingssituaties en het toezicht op en de coördinatie van het economisch beleid(1), inzonderheid artikel 5, leden 1 en 2,

Gezien de aanbeveling van de Commissie,

Na raadpleging van het Economisch en Financieel Comité,

HEEFT HET VOLGENDE ADVIES UITGEBRACHT:

Op 15 maart 1999 heeft de Raad zich gebogen over het stabiliteitsprogramma van Duitsland, dat betrekking heeft op het tijdvak 1998 - 2002. De Raad is verheugd dat de Duitse autoriteiten erin geslaagd zijn het stabiliteitsprogramma binnen de gestelde termijn voor te leggen ondanks de korte tijd die de in oktober 1998 geïnstalleerde regering daarvoor tot haar beschikking had. Daardoor is de in het stabiliteitsprogramma verstrekte informatie in bepaalde opzichten minder gedetailleerd dan gewenst, in het bijzonder wat betreft de kwantitatieve effecten van de voorgenomen begrotingsmaatregelen en de bestanddelen van het begrotingssaldo van de algemene overheid. De Raad verwelkomt de toezegging van de Duitse autoriteiten dat deze extra informatie voor de volgende bijwerking van het stabiliteitsprogramma zal worden verstrekt.

De Raad is zich ervan bewust dat het begrotingsbeleid in Duitsland nog steeds gebukt gaat onder de gevolgen van de hereniging. Het programma voorziet in een afname van het begrotingstekort van de algemene overheid tot 1 % van het BBP in 2002, terwijl de brutoschuldquote over dezelfde periode naar verwachting zal worden teruggebracht tot 59,5 % van het BBP. De Raad heeft er nota van genomen dat het programma een vervolg vormt op de omvangrijke begrotingsconsolidatie die is bereikt in de aanloop naar de monetaire unie alsmede de bewerkstelliging van een verdere daling tot onder de begrotingsdoelstelling van het overheidstekort tot naar schatting 2,0 % van het BBP in 1998.

Het programma is gebaseerd op een macro-economische voorspelling van een productiegroei van 2 % in 1999 en 2,5 % per jaar in de periode 2000 - 2002, hetgeen neerkomt op een gemiddelde groei net boven het trendmatige niveau. De Raad acht het groeiscenario realistisch, maar merkt op dat het risico van een lagere productiegroei aanwezig is. Met name indien de huidige internationale vertraging aanhoudt zouden de groeicijfers in 1999 lager kunnen uitvallen; voor de middellange termijn is er een nauwe band tussen groeiverwachtingen en werkloosheid. Het verheugt de Raad dat het stabiliteitsprogramma gericht is op een sterke vermindering van de werkloosheid en hij benadrukt het belang van een gematigde loonontwikkeling en structurele beleidsmaatregelen voor een succesvolle bestrijding van de werkloosheid in het kader van een beleid gericht op continue groei.

De Raad acht het adequaat dat de in het programma voorgenomen begrotingsconsolidatie bereikt wordt door een daling van de uitgavenquote welke slechts gedeeltelijk wordt gecompenseerd door een daling van de inkomstenquote. De Raad is in het bijzonder ingenomen met de voorgenomen methode om de overheidsuitgaven te bedwingen door de totale nominale groei ervan aan een jaarlijks maximum van 2 % te binden. Dit is 2 procentpunten lager dan de verwachte nominale BBP-groei. De Raad heeft er eveneens met tevredenheid kennis van genomen dat de voorgenomen belastinghervorming voorziet in een nettobelastingverlichting, die naar verwachting het banenscheppend vermogen van de economie zal vergroten.

De Raad stelt vast dat de nagestreefde middellangetermijndoelstelling om het tekort terug te brengen tot 1 % van het BBP toereikend zou zijn om de automatische stabilisatoren bij een normale conjuncturele neergang hun werk te laten doen, zonder grote risico's dat de referentiewaarde van 3 % van het BBP wordt overschreden. In dit opzicht komt de Raad tot de conclusie dat de middellangetermijndoelstelling voor het begrotingstekort van het programma in overeenstemming is met de bepalingen van het stabiliteits- en groeipact.

De Raad merkt op dat de algehele doelstelling van een vermindering van het begrotingstekort van de totale overheid met 1,1 % van het BBP en van de brutoschuldquote met 1,5 % van het BBP tussen 1998 en 2002 bescheiden lijkt. De consolidatie-inspanningen zijn overwegend geconcentreerd in het laatste gedeelte van de programmaperiode: ten gevolge van de tijdelijk minder gunstige macro-economische situatie in 1999 is er voor 1999 en 2000 nauwelijks verbetering gepland. De Raad is van mening dat de Duitse autoriteiten zouden moeten streven naar een kleiner tekort dan gepland is voor het eind van de programmaperiode als de groei naar verwachting weer zal aantrekken. De recente uitspraak van het Duitse Constitutionele Hof, op grond waarvan belastingfaciliteiten moeten worden ingevoerd voor de kinderen van echtparen, geeft duidelijk aan dat er begrotingsrisico's bestaan die niets te maken hebben met de conjuncturele situatie. Gezien de minimale begrotingsdoelstelling zou het wenselijk zijn indien de Duitse regering zich uitdrukkelijk zou verbinden tot het treffen van voorzieningen voor dergelijke risico's. De Raad is bovendien van mening dat de Duitse regering alle noodzakelijke maatregelen dient te nemen om te voorkomen dat een hernieuwde stijging van de schuldquote optreedt en dat het ingeval van meevallende economische groei wenselijk zou zijn het tekort verder terug te dringen dan het streefcijfer van 1 % in 2002.

De Raad neemt er nota van dat het welslagen van het stabiliteitsprogramma staat of valt met een strikte coördinatie van het optreden op alle bestuursniveaus; hij roept de Duitse overheid op hier terdege rekening mee te houden.

De Raad merkt op dat het programma voorts een herstructurering van de begroting omvat teneinde meer ruimte te scheppen voor overheidsinvesteringen, echter zonder het huidige aandeel van de totale investeringsuitgaven in het BBP te verhogen. De Raad moedigt de Duitse regering aan meer aandacht te besteden aan investeringen, zonder afbreuk te doen aan de begrotingsdoelstellingen van het programma.

De Raad is verheugd over de hervormingsmaatregelen van het programma, in het bijzonder met betrekking tot het pensioenstelsel en de uitgaven voor de volksgezondheid alsmede het overheidsapparaat, welke van primordiaal belang zijn voor de houdbaarheid van de overheidsfinanciën en de werkgelegenheidsgroei, maar is van mening dat deze zouden moeten worden ondersteund door verdere, op de aanbodzijde van de economie gerichte beleidsmaatregelen. Teneinde de doelstellingen van het stabiliteitsprogramma te realiseren, is het noodzakelijk dat de hervormingen vastberaden ten uitvoer worden gelegd, in combinatie met maatregelen die moeten leiden tot meer flexibiliteit van de product- en arbeidsmarkten, zoals aanbevolen in de globale richtsnoeren voor het economisch beleid en beoogd in het structurele voortgangsverslag van Duitsland voor het Cardiff-process.

(1) PB L 209 van 2.8.1997, blz. 1.