++++

Ontwerp vierde programma voor de economische politiek op middellange termijn

( Door de Commissie bij de Raad ingediend op 6 oktober 1976 )

DE RAAD VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN EN DE REGERINGEN DER LID-STATEN ,

Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Economische Gemeenschap , inzonderheid op de preambule en de artikelen 6 , 105 en 145 ,

Gezien de beschikking van de Raad van 18 februari 1974 betreffende de verwezenlijking van een hoge mate van convergentie van de economische politiek van de Lid-Staten der Europese Economische Gemeenschap , inzonderheid artikel 6 ,

Gezien het ontwerp van de Commissie , opgesteld op basis van het voorontwerp dat werd voorbereid door het Comité voor economische politiek ,

Gezien het advies van het Europese Parlement ,

Gezien het advies van het Economisch en Sociaal Comité ,

Overwegende dat de door de Lid-Staten gevoerde economische politiek dient te beantwoorden aan de in artikel 104 van het Verdrag tot oprichting van de Europese Economische Gemeenschap vermelde doelstellingen ,

AANVAARDEN HET HIERNA VOLGENDE VIERDE PROGRAMMA VOOR DE ECONOMISCHE POLITIEK OP MIDDELLANGE TERMIJN EN GEVEN UITDRUKKING AAN HUN VOORNEMEN TE HANDELEN OVEREENKOMSTIG DE DAARIN UITGESTIPPELDE PELEIDSLIJNEN :

INHOUD

* Paragraaf * Blz . *

VOORWOORD * 1 tot 13 * 3 *

INLEIDING * 14 tot 17 * 6 *

DEEL I : * * *

Uitgangspunten voor een diagnose * 18 tot 44 * 6 *

A . De economische crisis * 18 tot 29 * 6 *

B . Zwakke punten van de Gemeenschap * 30 tot 44 * 8 *

DEEL II : * * *

De problematiek op middellange termijn en de algemene beleidslijnen voor het economisch beleid * 45 tot 87 * 11 *

A . De problematiek op middellange termijn * 45 tot 67 * 11 *

a ) De internationale situatie * 46 * 11 *

b ) Groei en werkgelegenheid * 47 tot 52 * 11 *

c ) Prijsbeweging en extern evenwicht * 53 tot 56 * 12 *

d ) Besteding der middelen * 57 tot 60 * 13 *

e ) Evolutie van de primaire inkomens en van de openbare financiën * 61 tot 67 * 14 *

B . De kwantitatieve beleidslijnen * 68 tot 76 * 15 *

C . Een gemeenschapsstrategie * 77 tot 87 * 17 *

DEEL III : * * *

Toepassing van de beleidslijnen * 88 tot 150 * 19 *

A . Aanpassing van het beleid van het conjunctuurverloop * 88 tot 92 * 19 *

B . Geleidelijke beteugeling van de inflatie * 93 tot 106 * 20 *

a ) Algemene beleidslijnen * 93 * 20 *

b ) Inkomensontwikkeling en vermogensvorming * 94 tot 95 * 21 *

c ) Concurrentiepolitiek * 95 tot 102 * 22 *

d ) Consumentenbescherming * 103 tot 106 * 23 *

C . Openbare financiën * 107 tot 114 * 24 *

D . Politiek inzake investeringen , werkgelegenheid en arbeidsmarkt * 115 tot 129 * 25 *

a ) Bevordering van de investeringen * 116 tot 120 * 25 *

b ) Werkgelegenheidsbeleid en in het bijzonder arbeidsmarktbeleid * 121 tot 129 * 26 *

E . Versterking van de Gemeenschap * 130 tot 144 * 28 *

a ) Economische en monetaire organisatie * 130 tot 131 * 28 *

b ) Extern economisch beleid * 132 tot 136 * 28 *

c ) Vermindering van de regionale ongelijkheden * 137 tot 142 * 29 *

d ) Ontwikkeling van het gemeenschappelijk beleid op diverse gebieden * 143 tot 144 * 30 *

F . Sociale consensus * 145 tot 150 * 30 *

VOORWOORD

1 . Het vierde programma voor de economische politiek op middellange termijn moet het raamwerk vormen voor het handelen van de Gemeenschap op economisch gebied in de jaren 1976 - 1980 . In dit programma is de op middellange termijn wenselijke economische ontwikkeling aangegeven en worden de consecuenties die daaruit voortvloeien voor de economische politiek uiteengezet . Uit dien hoofde vormt het een hechte onderbouw voor de in de jaren tot en met 1980 te treffen maatregelen om voortgang te maken op de weg naar de Economische en Monetaire Unie .

2 . In het vierde programma zijn de doelstellingen van de Driepartijenconferentie van juni 1976 overgenomen . In het bijzonder is herstel van de volledige werkgelegenheid volgens het programma het voornaamste doel van de economische politiek op communautair en nationaal niveau in de komende vier jaren . Om zowel sociale als economische en politieke redenen is voor de Gemeenschap het voortbestaan van de hoge werkloosheidspercentages van 1975/1976 onaanvaardbaar . De volledige werkgelegenheid zou uiterlijk in 1980 in de Gemeenschap in zijn algemeenheid hersteld moeten zijn . In concreto betekent dit dat aan het eind van de periode het huidige aantal werklozen met ongeveer de helft moet zijn verminderd .

3 . Voor het herstel van de volledige werkgelegenheid is vereist dat ten minste twee fundamentele doelstellingen van de economische politiek tegelijkertijd worden bereikt :

- het BBP moet sneller en regelmatiger groeien dan in de afgelopen vijf jaar het geval was ;

- het inflatietempo moet worden teruggebracht tot draaglijke niveaus .

4 . Onder deze omstandigheden vormt de in het onderhavige programma op middellange termijn voor de periode 1976 - 1980 aangehouden groeivoet van het BBP ( 4,5 tot 5 % per jaar ) een minimum .

De uitbreiding van de produktie van goederen en diensten met ten minste een kwart in de beschouwde periode is zeker geen doel op zichzelf . Deze produktieverhoging lijkt evenwel noodzakelijk om de Gemeenschap in staat te stellen :

- de volledige werkgelegenheid te herstellen ,

- dringend noodzakelijke sociale hervormingen ten uitvoer te brengen ,

- beter te voorzien in de particuliere en collectieve behoeften ,

- de inkomensverschillen tussen de regio's te verminderen en de produktiviteit in de minder begunstigde regio's te verhogen ,

- haar onafhankelijkheid op lange termijn ten aanzien van energie en grondstoffen te vergroten door de nodige investeringen te verrichten ;

- meerdere middelen te besteden aan de verbetering van het milieu in het algemeen en van het arbeidsmilieu in het bijzonder .

5 . Op middellange termijn vergemakkelijkt een snelle economische groei de inspanningen die voor het herstel van de stabiliteit in het werk moeten worden gesteld .

In dit verband moet ook de vermindering van het inflatietempo in alle Lid-Staten tot een uiterlijk in 1980 te bereiken percentage van 4 tot 5 per jaar beschouwd worden als een minimumeis .

Dat ten aanzien van de stabilisering der prijzen een ambitieus doel wordt nagestreefd is onontbeerlijk :

- om redenen van buitenlandse economische politiek . Ook in een stelsel van zwevende wisselkoersen ten opzichte van de rest van de wereld kan de Gemeenschap haar concurrentievermogen op internationaal vlak - dus haar invoercapaciteit - slechts in stand houden door zorg te dragen voor de grootst mogelijke stabiliteit van de interne prijzen ;

- om redenen van economische en sociale politiek . Slechts door het inflatietempo aanzienlijk terug te dringen zal het mogelijk worden de sociale spanningen die zich thans in vele Lid-Staten voordoen weg te nemen ;

- om redenen die verband houden met de integratiepolitiek ; zo lang de inflatiepercentages van de Lid-Staten niet nader tot elkaar zullen zijn gebracht , zullen de pogingen om te komen tot een betere convergentie van de economische politiek en een grotere monetaire stabiliteit en derhalve de vooruitgang op de weg naar de Economische en Monetaire Unie belemmerd worden .

6 . De terugkeer tot de volledige werkgelegenheid moet berusten op een op drie factoren gebaseerde strategie :

- een actief en zowel uit regionaal als sectorieel oogpunt evenwichtig groeibeleid : hoe hoger de groeivoet van het BBP en derhalve van de totale vraag is , des te beter zijn de vooruitzichten voor het opvangen van de werkloosheid ;

- een overtuigd steven van de sociale partners om zich in hun gedrag ten aanzien van de inkomens te richten naar de algemeen-economische vereisten . Hiervan zijn het concurrentievermogen ten opzichte van het buitenland en de mogelijkheden om de werkgelegenheid binnen de Gemeenschap te handhaven en te vergroten , nauw afhankelijk ;

- een actief en vooruitziend werkgelegenheidsbeleid om een betere onderlinge aanpassing van vraag en aanbod op de arbeidsmarkt te bewerkstelligen .

7 . De terugkeer tot stabiliteit is slechts mogelijk als de strijd tussen de grote sociaal-economische groeperingen over de binnenlandse verdeling tot meer normale proporties wordt teruggebracht . Dit is een onontbeerlijk bestanddeel van elke strategie van economische politiek ter bestrijding van de inflatie .

Het groepsegoïsme moet worden ingeperkt . Tegenover de eisen die aan de collectiviteit worden gesteld moeten daarmee overeenkomende verplichtingen worden vastgelegd :

- de sociale groepen moeten in meerdere mate hun eigen belangen ten achter stellen bij die van de collectiviteit . Hiermee zou in vrijheid moeten worden ingestemd ; op dit gebied neemt de overheid de taak op zich met de nodige vasthoudendheid het algemeen belang te behartigen ;

- geen enkele groep moet de indruk hebben uitgeschud of opgeofferd te worden ;

- de regeringen en de Gemeenschap , in overleg met de sociale partners , moeten daartoe de algemeen-economische voorwaarden bespreken en vastleggen .

Een betere sociale consensus in alle Lid-Staten is een conditio sine qua non om de onmatige , dus inflatoire , aanspraken op het BBP te doen ophouden .

8 . Een betere sociale consensus zal slechts tot stand kunnen komen op voorwaarde dat twee belangrijke maatschappelijke problemen snel worden aangepakt :

- de versterking van de medezeggenschap van de werknemers in de besluitvorming in de onderneming ;

- een grotere rechtvaardigheid op het gebied van inkomens , vermogens en belastingen .

Ter gelegenheid van de Driepartijenconferentie van juni 1976 hebben de regeringen en de sociale partners toegezegd maatregelen te zullen nemen om de medezeggenschap van de werknemers in de besluitvorming in de onderneming en in de vermogensvorming te vergroten . Derhalve zouden de discussies in 1977 voornamelijk betrekking moeten hebben op deze twee thema's . Uiterlijk in 1980 zouden in de Lid-Staten concrete hervormingen in deze zin in werking moeten treden .

9 . Het succes van dit programma hangt mede af van concrete maatregelen inzake andere punten van economische en sociale politiek die , naast de betekenis die zij op zichzelf hebben , tevens bijdragen tot de verbetering van de sociale consensus . In dit opzicht moet bijzonder belang worden gehecht aan :

- het beleid op het gebied van de investeringen , de werkgelegenheid en de arbeidsmarkt ;

- het concurrentiebeleid ;

- de consumentenbescherming .

In het bijzonder ten aanzien van de industriepolitiek moet de Commissie de instrumenten verschaffen die nodig zijn voor :

a ) een grondige kennis van de nationale industriële doelstellingen en van hun verenigbaarheid met de communautaire doelstellingen ,

b ) de doorzichtigheid van de door de nationale overheid ter bevordering van deze doelstellingen aangewende middelen ,

c ) de identificering - uitgaande van de communautaire industriële doelstellingen - van de op communautair en nationaal niveau te verwezenlijken grote prioriteiten ,

d ) het bepalen van de benodigde middelen en daarbij de coordinatie en concentratie van de communautaire instrumenten , afgestemd op de prioritaire doelstellingen .

De organisatie van een voortdurende en regelmatige raadpleging van en onderlinge afstemming met de regeringsautoriteiten en de sociale partners zou verder doorgevoerd moeten worden . Ten einde bovendien de doorzichtigheid in bepaalde zeer kapitaalintensieve takken van industrie waar gevaar voor overcapaciteit bestaat , te verbeteren , zal de Commissie overgaan tot een regelmatige bekendmaking van informatie inzake investeringsprojecten .

Op deze gebieden zullen de in het programma geschetste beleidslijnen in de loop van 1977 geconcretiseerd moeten worden .

10 . De terugkeer tot een grotere stabiliteit vereist tevens een aanmerkelijke verlaging van de overheidstekorten en een aanzienlijk langzamere groei van de overheidsuitgaven van de afgelopen vijf jaar . Bij dit streven mag evenwel niet voorbijgegaan worden aan de problemen van conjunctuurpolitiek en begrotingspolitiek welke in sommige Lid-Staten een snelle normalisatie van het aandeel van de overheidsuitgaven in het BBP in de weg staan .

11 . Het onderhavige programma verandert niets aan de wil voort te gaan op weg naar de Economische en Monetaire Unie , een doel dat absoluut gehandhaafd moet worden .

Uit de in dit programma uitgevoerde analyse blijkt dat een afdoende oplossing van de problemen inzake de coordinatie van de economische politiek slechts van politieke en institutionele aard kan zijn . Het feit dat belangrijke institutionele vorderingen thans niet onmiddellijk kunnen worden verwezenlijkt neemt niet weg dat de instrumenten en de methoden van de coordinatie van de economische en monetaire politiek in het huidige politieke en institutionele kader dienen te worden verbeterd en uitgebreid .

De rechtstreekse verkiezing van het Europese Parlement zal ongetwijfeld een nieuwe impuls geven aan de Gemeenschap . Aldus zullen de vooruitzichten voor het dringend noodzakelijke hervatten van de werkzaamheden ter verwezenlijking van de Economische en Monetaire Unie gunstiger worden .

12 . Het is voorts van belang dat in de jaren 1977 - 1980 vooruitgang wordt gemaakt op de volgende punten :

a ) verwezenlijking van een grotere convergentie van de economische ontwikkelingen van de Lid-Staten ;

b ) versterking van de interne en externe coordinatie van de economische politiek van de Lid-Staten . Het economisch-politiek overleg op communautair niveau moet worden geïntensiveerd en alle belangrijke nationale besluiten omvatten . In concreto betekent dit dat :

- het economisch programma op middellange termijn van de Gemeenschap het bestek moet vormen voor de tenuitvoerlegging van de nationale economische politiek . De programma's voor de economische politiek op middellange termijn van de Lid-Staten , de belangrijke structurele hervormingen en de actieplannen op korte termijn zullen voordat zij definitief worden vastgesteld aan een onderzoek worden onderworpen om na te gaan of zij beantwoorden aan de in het vierde programma aangehouden doelstellingen ;

- de jaarlijkse bijstelling van de projecties op middellange termijn aangevuld zal worden met kwantitatieve gegevens inzake de plaats van het conjunctuurverloop in de op middellange termijn te voorziene ontwikkeling , de wenselijke conjuncturele faseverschillen tussen de landen en de overheidsfinanciën . Bijzondere aandacht zal moeten worden besteed aan de werkgelegenheidssituatie ;

- regelmatig de verenigbaarheid van de begrotingspolitiek met de doeleinden van stabiliteit en werkgelegenheid op middellange termijn en met de macro-economische grootheden zal worden onderzocht ;

- de Commissie jaarlijks aan de Raad kwantitatieve doelstellingen voor de monetaire politiek zal voorstellen en periodiek zal nagaan of deze worden nageleefd ;

c ) versterking van het streven om geleidelijk stabiele wisselkoersverhoudingen tussen de valuta's van de negen Lid-Staten tot stand te brengen . Dit betekent in concreto :

- handhaving van het thans bestaande monetaire akkoord tussen vijf Lid-Staten ;

- versterking van de monetaire samenwerking tussen de deelnemers aan het bestaande monetaire akkoord en de vier andere Lid-Staten om geleidelijk te komen tot de hergroepering van alle communautaire valuta's binnen de " slang " ;

- ontwikkeling van het Europees Fonds voor monetaire samenwerking ;

- verbetering van de werking en de organisatie van de kapitaalmarkt ten einde de daadwerkelijke vrijmaking van de kapitaalbewegingen binnen de Gemeenschap te bewerkstelligen ;

d ) afschaffing van de douanecontroles betreffende personen die zich binnen de Gemeenschap verplaatsen ;

e ) voortzetting en versterking van de externe economische politiek .

De Gemeenschap moet een stabiele internationale orde bevorderen welke in het bijzonder dient voor :

- het in stand houden en versterken van de vrijhandel in de wereld ;

- het streven naar vermindering van de wisselkoersschommelingen .

In dit verband moet de Gemeenschap haar vermogen om als een eenheid op te treden verder ontwikkelen . Het is de taak van de Gemeenschap , rekening houdend met de toenemende vervlechting van de volkshuishoudingen op internationaal vlak en het streven naar een meer rechtvaardige verdeling van de rijkdom , een steeds grotere plaats in te ruimen voor de mogelijkheden van de ontwikkelingslanden hun verlangens ten aanzien van hun economische en sociale ontwikkeling te realiseren .

13 . Dit programma vormt een richtinggevend raamwerk dat vertaald zal moeten worden in concrete maatregelen van economische politiek ; de Commissie zal daartoe passende voorstellen indienen .

INLEIDING

14 . De omstandigheden waaronder het vierde programma voor de economische politiek op middellange termijn , bestemd voor het tijdvak 1976 - 1980 , moet worden opgesteld , verschillen sterk van die welke tijdens de voorbereiding van de drie voorgaande programma's heersten .

Ongeacht hun doelstellingen en inhoud hadden de eerste drie programma's gemeen dat zij in een betrekkelijk gunstig klimaat werden ontworpen . De volkshuishoudingen der gemeenschapslanden maakten deel uit van een wereldeconomie welker onafgebroken groei verzekerd leek . Ondanks onvermijdelijke spanningen en tijdelijke verstoringen van het evenwicht werd de opbouw van de Gemeenschap voortgezet en werd aan zijn doelstellingen een steeds wijdere strekking gegeven . Voor het geïndustrialiseerde Westen en met name Europa waren de afgelopen tientallen jaren een tijdperk van uitzonderlijke groei die gepaard ging met een vooruitgang van het maatschappelijk welzijn en een verbreiding van kennis en beschaving , dit alles in een kader van binnenlandse stabiliteit en internationale samenwerking .

15 . Bij de opstelling van het nieuwe programma zal thans van radicaal andere gegevens moeten worden uitgegaan . De Gemeenschap heeft het volle gewicht van de economische crisis der laatste twee jaren te verduren gehad terwijl juist toen bleek hoe kwetsbaar de verworvenheden van de integratie waren .

De periode die door het vierde programma voor de economische politiek op middellange termijn bestreken wordt , zal dus voor de Gemeenschap van vitaal belang zijn . Voor de Lid-Staten zal het erom gaan , te zamen een herstel van de economische bedrijvigheid te bewerkstelligen doch tevens de daarmede verbonden risico's en beperkingen de baas te blijven , de uitholling van de verworvenheden der Gemeenschap tot staan te brengen en nieuwe krachten ter bevordering van de integratie in het leven te roepen , de functie en de plaats van de Gemeenschap in een bestel van wisselende internationale betrekkingen te bepalen en naar een beter antwoord op de in onze samenleving levende verlangens te zoeken .

16 . Naast dit blijvende streven naar ontwikkeling en versterking der economische en sociale structuren behoort het programma bij voorrang op de volgende doelstellingen te worden gericht :

- beteugeling van de inflatie door herstel van het interne evenwicht op de belangrijkste punten en specifieke maatregelen onder andere op structuurgebied alsook het scheppen van omstandigheden waaronder de onderscheidene maatschappelijke groeperingen op het niveau van de Gemeenschap beter tot overeenstemming kunnen geraken ;

- terugkeer naar de toestand van volledige werkgelegenheid , voornamelijk door middel van een gelijkmatige en evenwichtige groei , een beperking van de kostenstijging en een stimulering van de investeringen alsmede door het voeren van een bepaald beleid op specifieke gebieden ;

- voortgang in het herstel van het evenwicht in de betalingsbalansen .

17 . Het programma bestaat uit drie delen . Het eerste deel bevat de uitgangspunten voor een diagnose . Het tweede deel geeft de macro-economische richtsnoeren waaraan de Gemeenschap zich bij haar optreden gedurende de door het programma bestreken periode zal houden en beschrijft een strategie voor de toepassing dezer richtsnoeren . Het derde deel wijdt bijzondere aandacht aan de gebieden waarin met een zekere spoed te werk moet worden gegaan .

In verband met de nog bestaande onzekerheid omtrent de economische ontwikkeling is het vierde programma opgezet als een permanent te herzien instrument waarvan dit eerste document slechts de beginfase vormt . Het is de bedoeling dat het tijdens de hele periode 1976 - 1980 in breedte en diepte zal worden bijgewerkt .

Gedurende dit onafgebroken proces dienen de verderop beschreven macro-economische richtsnoeren regelmatig te worden bezien en zonodig aangepast zodat de diverse economische ontwikkelingen in de Gemeenschap beter met elkaar in overeenstemming kunnen worden gebracht .

DEEL I

UITGANGSPUNTEN VOOR EEN DIAGNOSE

A . De economische crisis

18 . De wereldrecessie van de jaren 1974 en 1975 was van een ongekende hevigheid . Zij bleek in omvang noch in aantal betrokken landen vergelijkbaar met de tijden van slapte die sinds de laatste wereldoorlog zijn voorgekomen .

Het bruto binnenlands produkt van de geïndustrialiseerde OESO-landen bleef in 1974 ongewijzigd en ging in 1975 met 2 % achteruit terwijl het totale aantal ingeschreven werklozen een recordpeil van ongeveer 15 miljoen bereikte ; de Gemeenschap herbergde een derde van dit aantal .

De repercussies van deze crisis zijn , zij het in uiteenlopende vorm , in alle economische gebieden van de wereld voelbaar . In het bijzonder de Gemeenschap is niet gespaard gebleven .

19 . De oorzaak van de recessie moet voornamelijk worden gezocht in de ononderbroken en versnelde voortgang van de inflatie die in het midden van de jaren '60 is begonnen . De toeneming is toe te schrijven aan het samenspel van een aantal factoren waarvan er enkele door de inflatie in het leven zijn geroepen , zoals de verhoging van de aardolieprijzen en het door de Lid-Staten gevoerde restrictiebeleid en bepaalde structurele factoren zoals de verzadiging van de bouwmarkt .

20 . Terwijl de jaarlijke stijging van het algemeen prijspeil in de industrielanden vroeger gemiddeld in de buurt van 3 tot 4 % lag , is deze waarde thans verdrievoudigd . Deze inflatie moet worden toegeschreven aan het samentreffen van een aantal sterk uiteenlopende oorzaken welker betekenis en samenstelling in elk land anders was . Te noemen zijn o.a . :

- het onvoldoende en te laat doorgedrongen besef van de gevaren der inflatie ,

- een overmatige uitzetting van de binnenlandse en internationale liquiditeiten ,

- een te snelle stijging van de inkomens ,

- de buitengewone levendige vlucht die het economische leven sinds 1969 in alle industrielanden heeft genomen met daarnaast de toenemende synchronisatie van de conjunctuurbewegingen binnen de Gemeenschap ,

- het oplopen der grondstoffenprijzen ten gevolge van de economische oververhitting , de schaarste van bepaalde landbouwprodukten en vooral de plotselinge stijging van de aardolieprijs .

21 . Deze factoren , die de versnelling der inflatie in de afgelopen jaren verklaren , gaan in sommige landen gepaard met een structurele en permanente inflatie welke een uitvloeisel is van de economische , sociale en politieke veranderingen die in de laatste 20 jaar zijn opgetreden , te weten :

- de aanspraken van de diverse sociale groeperingen die ten koste van elkaar een groter aandeel in het nationale produkt willen verkrijgen , alsmede de wijzigingen in de inkomensstructuur ,

- een toeneming van de sociale spanningen en steeds groter wordende moeilijkheden bij het bewerkstelligen van politieke en maatschappelijke overeenstemming ,

- een toeneming in aantal en omvang van bedrijven die een machtspositie op de markt innemen waardoor , afgezien van de hieruit voortvloeiende voordelen , de mededingingsverhoudingen worden gewijzigd en de economische betrekkingen verstarren ,

- gebrek aan soepelheid op de arbeidsmarkt .

Het feit dat deze structurele factoren ongelijk verdeeld zijn , vormt althans ten dele een verklaring voor de tegenwoordige verschillen in inflatiepercentage tussen de Lid-Staten .

22 . Voor zover de inflatie structurele oorzaken heeft , kan niet worden volstaan met het van oudsher gebruikelijke beleid waarbij alleen aan de vraagzijde wordt ingegrepen .

In de meeste gemeenschapslanden is niet alleen het vereiste structuurbeleid achterwege gelaten maar daarenboven de ombuiging van het economisch beleid in restrictieve zin te laat ter hand genomen . In het bijzonder door de te sterke aanwas van de binnenlandse liquiditeiten kon de overmatige vraag te lang blijven voortbestaan en werden te zware eisen aan het binnenlands produkt gesteld . Bij gebrek aan een bewust beleid fungeerde de inflatie als het mechanisme dat de verlangens ruwweg beknotte tot het peil der reële mogelijkheden , een economisch en sociaal uiterst kostbaar proces .

23 . De inflatie is mogelijk geworden en versterkt door een ongebreidelde ontwikkeling van de internationale liquiditeiten . Terwijl deze tot in 1968 in betrekkelijk gematigd tempo toenamen , lag de gemiddelde stijging tussen 1969 en 1975 in de buurt van 20 % per jaar . Dit verloop ontstond aanvankelijk door het optreden van betalingsbalanstekorten in de landen met sleutelvaluta's , met name de Verenigde Staten . Het werd daarna versterkt door het gemak waarmee deze tekorten gefinancierd konden worden en door de onbeheerste groei van de eurodeviezenmarkt .

Hoewel de gevaren van een uitholling van het internationale monetaire stelsel zeer vroeg onderkend werden , is in het begin op ruime schaal gebruik gemaakt van de door dit stelsel geboden mogelijkheden om de binnenlandse liquiditeiten zonder ernstig bezwaar voor de betalingsbalans uit te breiden .

Vanaf het ogenblik , ongeveer in het midden van de jaren '60 , dat de Verenigde Staten niet langer het voornaamste stabiliteitscentrum in een stelsel van vaste wisselkoersen vormden , werd het voor de andere stabiliteitseilanden van de tweede orde voortdurend moeilijker om zich geheel aan het inflatoire milieu te onttrekken .

24 . Irreëel geworden wisselkoersen zijn al te lang gehandhaafd . Dit geldt voor een hele reeks munteenheden en in het bijzonder voor de dollar die lange tijd werd overgewaardeerd . Ondanks de vaststelling van een nieuwe pariteitenstructuur in december 1971 was het onmogelijk om evenwichtige verhoudingen tussen de onderscheidene wisselkoersen te handhaven . Dit leidde ertoe dat in februari 1973 een stelsel van zwevende wisselkoersen algemene ingang vond .

25 . Onder het stelsel van veranderlijke wisselkoersen werd het nationaal beleid op steeds meer zelfstandige wijze gevoerd . De landen welker munteenheid een waardedaling onderging hebben evenwel moeten vaststellen dat een koerswijziging - afgezien van de tegennatuurlijke effecten op korte termijn - niet tot verbetering van de betalingsbalans leidt indien geen adequaat binnenlands beleid wordt gevoerd . In deze landen bleek de druk tot aanpassing der nominale inkomens een belemmering voor de overheveling van reële produktiekrachten naar het buitenland te vormen . De landen welker munteenheid een waardestijging onderging , konden de buitenlandse inflatie beter buiten de deur houden doch slaagden hierin niet geheel .

Doordat het door de Lid-Staten gevoerde beleid onderling sterke verschillen vertoonde , ontstonden in bepaalde gevallen wisselkoersschommelingen op korte termijn die veel verder gingen dan de werkelijke afwijkingen in kosten en in prijzen . Sommige munteenheden ondergingen een aanzienlijke waardedaling hetgeen aanleiding gaf tot uitbreiding der inflatieprocessen die reeds werden aangewakkerd door de algemene neiging der prijzen en nominale inkomens om zich vrijwel uitsluitend in opwaartse zin aan te passen .

Door de beweeglijkheid van de wisselkoersen waren de externe onevenwichtigheden evenwel beter te verdragen en kon een algemene invoering van beschermende maatregelen worden voorkomen .

26 . Dank zij de vrijmaking van het handelsverkeer , die in het begin van de jaren '60 reeds vrij sterk was voortgeschreden , kon de wereldhandel zich in aanzienlijke mate ontwikkelen en bijdragen tot de verhoging van de levensstandaard . Daarnaast ontstonden - vaak scheve - verhoudingen van wederzijdse afhankelijkheid op economisch en monetair terrein , zowel tussen geïndustrialiseerde landen onderling als tussen deze laatste en grondstoffen producerende ontwikkelingslanden .

27 . Eind 1973 werd de aardolieprijs aanzienlijk verhoogd . Deze prijsstijging heeft de verschillen in economische structuur tussen geïndustrialiseerde landen en ontwikkelingslanden , alsook tussen deze laatste landen onderling , nog verscherpt . Het door de stijging der aardolieprijzen ontstane tekort is ongelijk over de verschillende importlanden verdeeld waardoor op wereldschaal betalingsbalansproblemen zijn ontstaan , resp . verergerd .

28 . De door de stijging der aardolieprijzen opgetreden verslechtering van de ruilvoet voor de landen die dit produkt importeren , leidde tot een vergroting van de buitenlandse schuld en in een later stadium tot overdrachten in de reële sfeer in de vorm van een grotere uitvoer naar mate de aardolie uitvoerende landen de aanwas van hun inkomsten in een toeneming van hun invoer konden omzetten . Tot op heden functioneerde dit aanpassingsmechanisme echter slechts onvolkomen .

29 . Al deze factoren - en in het bijzonder de in de paragrafen 19 tot en met 21 genoemde - leidden ten slotte tot het uitbreken van de wereldrecessie en een pijnlijke stijging van het werkloosheidscijfer .

Tijdens deze recessie is tevens gebleken dat het om een stabilisatie - en herstructureringscrisis ging . Aan het licht kwamen de ongunstige allocatie der economische middelen over particulier verbruik , investering en buitenlands saldo en de scheve verhoudingen tussen de diverse inkomenscategorieën , tussen de openbare en de particuliere sector , tussen de diverse bedrijfstakken en ook tussen de diverse landen , alsmede de verzadiging van de markt in bepaalde sectoren . De arbeidskosten per eenheid zijn in snel tempo gestegen en de winstcapaciteit van het bedrijfsleven is zo sterk achteruitgegaan dat de omvang der voor de werkgelegenheid van belang zijnde investeringen onvoldoende is gebleven . Zodra de herleving zich aankondigt , rijst de vrees voor een nieuwe versnelling van de inflatie die zal uitgaan boven de drempelwaarde van bijna 10 % die nu voor de Gemeenschap geldt .

B . Zwakke punten van de Gemeenschap

30 . Hoewel tot nu toe het gevaar voor uiteenvallen kon worden bezworen , wordt de Gemeenschap thans ernstig bedreigd en de balans over de door het derde programma bestreken periode wijst op een mislukking . De doelstelling van een gemeenschap van groei en stabiliteit werd niet bereikt , de Economische en Monetaire Unie vertoonde geen voortgang en de Gemeenschap bleek niet in staat om collectief opbouwend op de crisis te reageren .

31 . Ondanks de pogingen tot coordinatie van het economische en monetaire beleid bleek het onmogelijk om het gemiddelde inflatiepercentage van de Gemeenschap binnen de perken te houden , alsook om een spreiding tussen de nationale percentages te voorkomen . Tijdens de uitvoering van het derde programma bedroeg het gemiddelde jaarpercentage der inflatie in het ene land soms het dubbele van dat in een ander land . In 1975 liepen de prijsverhogingen bij het particuliere verbruik uiteen van 6 tot 20 % . De vrijmaking van het kapitaalverkeer binnen de Gemeenschap werd in sommige gevallen stopgezet en in andere teruggedraaid - de liberalisatiegraad is thans lager dan in het begin van de jaren zestig - terwijl het onmogelijk bleek een gemeenschappelijk beleid ten aanzien van het uit derde landen stammende kapitaal op te stellen . Het gemeenschappelijk landbouwbeleid stuitte onafgebroken op moeilijkheden . Van de overige onderdelen van het gemeenschapsbeleid zijn de meeste , ondanks vooruitgang , op bepaalde punten beneden de minimum-doeltreffendheidsdrempel gebleven . De douane-unie voor industriële en daarmee gelijkgestelde produkten blijft weliswaar het voornaamste bindmiddel voor het communautaire bestel maar de aanzienlijke tekorten op de lopende balans van enkele landen vormen nog steeds een bedreiging voor het vrije goederenverkeer tussen de Lid-Staten .

32 . Ten aanzien van de door de ontwikkeling van het internationale monetaire stelsel ontstane problemen kon de Gemeenschap op bepaalde punten zeer zeker tot gecoordineerde of gemeenschappelijke standpunten geraken maar zij bleek niet in staat om een coherente allesomvattende oplossing te verdedigen , laat staan internationaal te doen accepteren . Zij was niet bij machte om de van buiten komende storingen op een afstand te houden en moest in feite van een noemenswaardige vooruitgang op de weg naar de Economische en Monetaire Unie afzien . Het slangarrangement was aan ernstige spanningen blootgesteld en omvat thans nog slechts een deel van de Gemeenschap .

33 . De petroleumscrisis begon op een ogenblik dat de divergenties tussen het economisch beleid der onderscheiden Lid-Staten bijzonder groot waren . Zij leidde tot een verdere vergroting van de verschillen in de betalingsbalanspositie .

De Gemeenschap is niet in staat geweest om een interne strategie uit te werken en toe te passen ter gelegenheid van het petroleumembargo en evenmin ten aanzien van de economische consequenties van de verhoging der aardolieprijzen . Tijdens de diverse internationale onderhandelingen die daarna plaatsvonden , kostte het de grootste moeite om naar buiten een gesloten front te vormen .

Weliswaar heeft de Gemeenschap tot nu toe kunnen voorkomen dat haar leden protectionistische maatregelen jegens elkaar nemen en ook het buitenland van een dergelijke houding af weten te houden doch zij is er niet in geslaagd om zich in internationaal verband voldoende te doen gelden noch om de onderdelen van het eigen beleid doeltreffend te coordineren . Tijdig getroffen en uitgevoerde maatregelen zouden ongetwijfeld de met de crisis samenhangende kosten van economische en sociale aard voor allen hebben kunnen verminderen .

34 . De oorzaken van deze onmacht zijn complex doch niettemin kunnen drie groepen van factoren worden genoemd :

- de ongelijkheid in economische en sociale structuur en de verschillen in prioriteit die aan de diverse doelstellingen van het economisch beleid is toegekend ,

- de verschillen in aanpassing aan de maatschappelijke ontwikkeling en de uitholling van de sociale vrede in sommige landen ,

- de onvoldoende coordinatie van het beleid binnen de Gemeenschap .

35 . De gemeenschappelijke coordinatie wordt geremd doordat de Lid-Staten niet dezelfde prioriteiten aanhouden bij het ontwerpen van hun economisch beleid . De verschillen zijn het gevolg van een ongelijke structuur in economisch , institutioneel en sociaal opzicht ( 1 ) .

Voor een deel houden deze verschillen verband met bij voorbeeld demografische factoren , het produktieapparaat ( in het bijzonder de graad van industrialisatie ) , de internationale verschillen in reëel inkomen per hoofd en de mate waarin de regionale niveaus in elk land uiteenlopen .

Deze situatie is zeer zeker niet nieuw maar er is nog niet voldoende rekening mee gehouden . De regionale verschillen en de daaruit voortspruitende inkomensverschillen zijn het belangrijkst , vooral doordat zij bleven aanhouden en soms zelfs groter zijn geworden waardoor , ondanks de onafgebroken groei , de spanningen tussen de volkshuishoudingen of zelfs binnen ieder land afzonderlijk verergerden . Een onafgebroken groei mag namelijk wel een noodzakelijke voorwaarde voor de oplossing van problemen van regionale ongelijkheid zijn maar is niet voldoende indien daarnaast geen weloverwogen en doelbewust regionaal beleid wordt gevoerd . Het door de Gemeenschap uitgestippelde beleid is , alles bij elkaar genomen , onvoldoende gebleken .

36 . In nationaal verband zijn deze ongelijkheden , afgezien van rechtstreeks ingrijpen door overheveling van financiële middelen , verminderd door het effect van allerlei spontane processen die ontstaan door de aanwezigheid van een geïntegreerd bankenstelsel , her bestaan van een voor het gehele land geldend stelsel van belastingen en sociale zekerheid e.d .

In het verband van de Gemeenschap kon de nivellering door middel van zulke spontane processen zich slechts voltrekken naarmate de geleidelijke integratie van het gehele economische bestel voortschreed . Een toenemende solidariteit in financieel opzicht veronderstelt evenwel een beheersing van het macro-economisch evenwicht en een vooruitgang op institutioneel terrein zonder welke het begrip solidariteit weinig inhoud heeft . In ieder geval dienen de thans bestaande instrumenten van de Gemeenschap op meer doeltreffende wijze gebruikt te worden .

37 . Andere structurele factoren hebben de graad var flexibiliteit van het economisch beleid der onderscheidende Lid-Staten in verschillende mate beïnvloed . Deze factoren - belastingstelsel , graad en vorm van sociale bescherming , inkomensvorming en -verdeling , omvang , samenstelling en financiering van de openbare uitgaven , mededingingsbestel - verschilden en verschillen nog steeds duidelijk van betekenis binnen de Gemeenschap .

38 . Een andere vorm van ongelijkheid houdt verband met de organisatie van het overleg en de samenspraak tussen de sociale groeperingen en met de medezeggenschap op de diverse niveaus waarvan de invloed van land tot land verschillend is . Sterker nog : terwijl in sommige landen de bestaande sociaaleconomische structuur grotendeels wordt aanvaard , wordt deze in andere landen door belangrijke sociale groeperingen afgekeurd ten aanzien van werking en doelstellingen .

39 . De onafgebroken groei van de na-oorlogse jaren maakte een aanzienlijke verhoging van de levensstandaard en het kennispeil mogelijk maar veroorzaakte anderzijds diepgaande veranderingen in de economische en sociale structuur . Voor een groot deel van de bevolking betekende het een andere woonplaats , een ander beroep , een andere leef - en werkomgeving . Men denke bij voorbeeld aan de verhuizing vanuit afgelegen streken naar industriële centra , de trek van het platteland naar de stad , de overgang van kleine zelfstandige ondernemers , boeren , handelaren en handwerkslieden naar de status van loontrekkers binnen grotere organisaties in de industriële of de dienstverlenende sector . Daarnaast boetten de traditionele maatschappijkernen , zoals het grote gezin en de dorpsgemeenschap , vaak aan betekenis in .

40 . Verder ging de economische opbloei gepaard met problemen die verband houden met de onvoldoende beheerste ontwikkeling der stedelijke agglomeraties , de milieuverontreiniging en het steeds ruimere gebruik van natuurlijke hulpbronnen die moeilijk vervangen kunnen worden . Dit proces deed de protesten en de eisen toenemen en de daarop gevolgde reacties sloten niet in alle landen goed bij elkaar aan , noch werden zij altijd als bevredigend ervaren .

In bepaalde gevallen worden de inkomens - en vermogensverschillen tussen en binnen de sociale groeperingen te groot geacht ; zij doen afbreuk aan de doeltreffendheid van het overheidsbeleid . In andere gevallen wordt juist het streven naar inkomensnivellering te kras en de ontwikkeling van het overheidsingrijpen te snel gevonden ; men vreest dan verlamming van de werklust en schade voor het particuliere initiatief .

41 . Door de recessie is de werkgelegenheidsproblematiek uiteraard op de voorgrond gekomen . Ongeacht de omvang en de voorwaarden van de door de diverse landen volgens de verschillende nationale systemen toegekende werkloosheidsuitkeringen wordt de status van ondersteunde toch sociaal en psychologisch als negatief ervaren , zelfs als de reden van ontslag van economische aard is , zoals tegenwoordig voor de meeste werklozen in de Lid-Staten het geval is . Dit betekent dat de aanvaarding van een hoog werkloosheidscijfer gedurende een middellange of lange periode veranderingen in het sociale bestel met zich zal brengen waarvan de sociaal-politieke consequenties niet te voorspellen zijn .

42 . Reeds in de afgelopen jaren van sterke economische groei ontstond er een afwijking tussen de structuur van de door de arbeiders op de arbeidsmarkt aangeboden bekwaamheden en de structuur van de beschikbare arbeidsplaatsen . Voor deze steeds duidelijker wordende discrepantie zijn verschillende oorzaken aan te wijzen . Een daarvan is dat het gestegen peil van algemene ontwikkeling en opleiding der arbeiders uit de aard der zaak tot hogere eisen leidt , niet alleen voor wat de beloning betreft maar ook ten aanzien van de hoedanigheid van het werk en de aard der arbeidsverhoudingen . Anderzijds gaat door de technische omschakeling de structuur van de aangeboden arbeidsplaatsen thans duidelijk een ander beeld vertonen : gevraagd worden , afgezien van personeel voor een beperkt aantal leidende posten , zeer geschoolde arbeiders en , daarnaast , in sommige landen , ongeschoolden die door een snelle opleiding geoefend kunnen worden in het verrichten van steeds dezelfde handelingen .

43 . Daarnaast verheffen zich de stemmen van hen die in grotere mate willen deelnemen aan beleidsbepaling en bestuur in de ondernemingen . In een meer algemeen verband geven de sociale partners uitdrukking aan hun wens om nauwer betrokken te worden bij de voorbereiding en uitvoering der beslissingen van economisch beleid . Zoals ook op ander terrein , lopen de reacties van land tot land sterk uiteen .

Ten slotte zij opgemerkt dat de consument zijn rol van volwaardig deelgenoot in het economische leven niet altijd volledig kan vervullen . Op sommige gebieden functioneert de mededinging slechts gebrekkig en de verbruiker beschikt niet in alle landen over de kennis die hij behoeft om zich tegen de door het bedrijfsleven in het veld gebrachte marktstrategieën te kunnen weren .

44 . De coordinatie binnen de Gemeenschap is onvoldoende gebleken .

De opstelling van een gemeenschappelijk beleid veronderstelt in de eerste plaats de aanwezigheid van een politieke wil en een politiek onderscheidingsvermogen die het gemeenschappelijke belang vorm kunnen geven . Anderzijds is de juistheid van de getroffen beslissingen niet altijd gewaarborgd zodat over een aanvaarding van de begrippen " gemeenschappelijk risico " en " solidariteit " geen twijfel mag bestaan .

Op nationale schaal wordt bij de opstelling en invoering van het economisch beleid aan deze eisen voldaan . Het risico van een verkeerde keuze vindt zijn tegenwicht in de aanwezigheid van een nationale solidariteit en in een politieke verantwoordelijkheid tegenover het Parlement en in laatste instantie tegenover de kiezers . Dientengevolge betekent het falen van de economische politiek in het algemeen nog geen aantasting van de nationale eenheid .

In het kader van de Gemeenschap stuit net vinden van een communautaire oplossing in geval van verschil van mening over de beoordeling van de toestand of de aard van het toekomstige beleid steeds op grote moeilijkheden , en omdat er geen echte politieke verantwoordelijkheid in gemeenschapsverband is , laat men de nationale belangen zwaarder wegen . Onder deze omstandigheden hebben begrippen als " gemeenschappelijk risico " en " solidariteit " noodzakelijkerwijze slechts een geringe draagwijdte . Er ontstaat dan kans op onderlinge verwijdering en spanningen die de eenheid van de Gemeenschap voortdurend in gevaar brengen .

DEEL II

DE PROBLEMATIEK OP MIDDELLANGE TERMIJN EN DE ALGEMENE BELEIDSLIJNEN VOOR HET ECONOMISCH BELEID

A . De problematiek op middellange termijn

45 . De problemen waarmee de Gemeenschap zich in de komende vijf jaar zal moeten bezighouden , zijn geanalyseerd aan de hand van de uitkomsten die de Studiegroep voor de economische vooruitzichten op middellange termijn bij haar werkzaamheden heeft verkregen .

a ) De internationale situatie

46 . Ten gevolge van de zeer sterke afhankelijkheid der Lid-Staten van de buitenwereld is de internationale situatie van grote invloed op de economische ontwikkeling in de Gemeenschap .

In het bijzonder zouden een zwakke ontwikkeling van de wereldhandel , een lagere graad van vrijhandel en een bestendiging van het hoge inflatiepeil in het OESO-gebied de oplossing der economische problemen binnen de Gemeenschap aanzienlijk bemoeilijken en deze tot het voeren van een zeer forse eigen actie dwingen ten einde een al te ongunstige ontwikkeling tegen te gaan .

De aan de hiernavolgende probleemstelling ten grondslag liggende veronderstellingen houden geen dergelijke extreme ontwikkelingen in ; aangenomen is een groei van het volume der ongewogen wereldinvoer met gemiddeld 8 tot 8 1/2 % per jaar . Dit cijfer sluit aan bij de uitkomsten van de jaren '60 en de eerste jaren '70 . Wanneer in aanmerking wordt genomen dat de recessie door een inhaalbeweging wordt gevolgd , valt de trendmatige groeivoet lager uit .

Aangenomen is verder dat de prijs van het bruto binnenlands produkt in de voornaamste industrielanden van het OESO-gebied met 7 à 8 % per jaar zal stijgen . Dit percentage sluit aan bij het verloop van de afgelopen jaren na correctie wegens het effect van de verhoging der aardolieprijzen op het algemene prijspeil . Dit gemiddelde vertoonde in bedoelde jaren een stijgend verloop doch thans wordt verwacht dat een kentering zal optreden en de inflatie in het tijdvak 1976 - 1980 een duidelijke vertraging zal vertonen .

b ) Groei en werkgelegenheid

47 . Gezien de onderbezetting der produktiefactoren in 1975 en het gewoonlijk tijdens een opleving optredende inhaaleffect zou de effectieve groei de potentiële groei tussen nu en 1980 moeten gaan overtreffen om daarna blijvend op hoog peil te blijven .

Een zeker deel van de produktiecapaciteit is evenwel definitief verloren gegaan door bedrijfssluitingen of te lange bedrijfsstilstand , terwijl een ander deel economisch verouderd is door wijzigingen in de relatieve prijzen en de vraagstructuur . Dit proces doet zich altijd gelden maar de recessie schijnt een versnelling te hebben bewerkstelligd . Dit betekent dat de potentiële groei een vlakker verloop gaat vertonen .

Daarnaast ondervindt de potentiële groei tussen nu en 1980 voornamelijk de invloed van de algemene daling der investeringen in de afgelopen twee jaar . In sommige landen , namelijk Duitsland , Italië , Nederland en het Verenigd Koninkrijk , was reeds land voor de crisis van een vermindering der investeringsactiviteit sprake .

48 . Een wederopleving van de strijd om de verdeling en daardoor ook van de ir flatie zou , mede gezien de moeilijkheden welke zich bij het oplossen van de onevenwichtigheden in de handelsbalansen op wereldniveau voordoen , uitlopen op een politiek van " stop and go " waaronder de investeringen te lijden zouden hebben zodat de potentiële groei opnieuw bedreigd wordt . In het bijzonder dient te worden opgemerkt dat de gevolgen van de stijging van de aardolieprijs voor de betalingsbalansen ten dele door de recessie zijn gemaskeerd . Wanneer de opleving inzet , zal niet alleen het onvermijdelijke tekort van de aardolie invoerende landen toenemen maar wellicht ook het touwtrekken om de herverdeling van dit tekort tussen de invoerlanden opnieuw beginnen . Hierdoor ontstaat kans op een devaluatiewedren die nieuwe aanpassingen door middel van inflatie met zich brengt of een beurtelings tegenhouden van de expansie .

Alles bijeen genomen ziet het er niet naar uit dat de effectieve groei in de Gemeenschap ver boven het peil van 4 à 4 1/2 % zal uitkomen als niet alle krachten op economisch-politiek terrein worden ingespannen . De groeivoet zou dan enigszins beneden de trend van het verleden liggen terwijl van de in 1974 en 1975 geleden verliezen niets zou worden ingehaald .

49 . Het bewerkstellingen van een hoge groeivoet zal bijzonder moeilijk blijken voor Italië , Ierland en het Verenigd Koninkrijk . Hier rijst een probleem voor de Gemmeenschap . Deze landen , die het laagste inkomen per hoofd hebben , zullen de kloof met de andere Lid-Staten niet weten te overbruggen .

50 . Het gevaar bestaat dat de werkloosheid zich in de komende jaren uitbreidt . Dat het werkloosheidscijfer momenteel zo hoog is , komt in de eerste plaats door de recessie , maar in sommige landen had ook de sedert enkele jaren optredende vermindering van het aandeel der investeringen in het binnenlands produkt reeds tot een minder snelle uitbreiding van de werkloosheid geleid , vooral in de industrie . Het hoge aandeel van de arbeidskosten leidt , afgezien van het effect op de investeringen in het algemeen , tot een voorkeur voor diepte-investeringen . De inschakeling der werklozen zal vermoedelijk langzaam verlopen omdat de bedrijven momenteel zoveel werknemers zonder volledige dagtaak herbergen .

Verlaging van de werkloosheidsgraad is moeilijker geworden door de verwachte ontwikkeling van het arbeidsaanbod . Als gevolg van bijzondere demografische factoren zal de toevloed van jongeren op de arbeidsmarkt namelijk een versnelling ondergaan terwijl anderzijds de leeftijdsklassen die eventueel voor vervroegd ouderdomspensioen in aanmerking komen , minder gevuld zullen zijn . Na het tijdvak 1980 - 1985 zal de tendentie omkeren door de sterke daling van het geboortecijfer die sinds enkele jaren is ingetreden . Deze vergrijzing van de gemeenschapsbevolking baart grote zorgen en zal nog nader moeten worden bezien .

Er zijn geen redenen om aan te nemen dat de opwaartse beweging in het verloop van de vrouwenarbeid zal afviakken , ook al oefent de arbeidsmarkt thans minder aantrekkingskracht uit . Wel mag een vertraging van de immigratie worden verwacht doch deze zal beperkt worden door de associatieovereenkomsten , de bijzondere afspraken van bepaalde Lid-Staten en het specifieke karakter van de behoeften die deze immigratie vervult .

51 . De overheid droeg in het verleden in belangrijke mate tot de schepping van werkgelegenheid bij doch een dergelijke bijdrage zal in de toekomst waarschijnlijk moeilijker zijn , voornamelijk in verband met de beperkingen die het beheer der openbare uitgaven zijn opgelegd . Aangezien de landbouw steeds minder behoefte aan werkkrachten heeft , zal de schepping van werkgelegenheid in grotere mate van de niet-agrarische bedrijven moeten komen .

Verder wordt de onderlinge aanpassing van vraag en aanbod op de arbeidsmarkt beperkt doordat in de afgelopen jaren de soepelheid op allerlei punten is verminderd . In het bijzonder de weerstand tegen verhuizing naar een andere streek speelt een grote rol . Deze weerstand schijnt zelfs toe te nemen wanneer het migratie binnen een bepaald gebied betreft . De in verband met het werk gestelde eisen , zowel ten aanzien van de beloning als van de taakinhoud , zijn omhooggegaan , vooral aan de zijde der jongeren . Zo wordt de duur der werkloosheid verlengd door het zoeken naar een beschikbare arbeidsplaats die aan de bekwaamheden en de wensen der werklozen beantwoordt .

Ten laatste , de opbouw der lonen naar bedrijfstak en bekwaamheid weerspiegelt niet altijd op juiste wijze de verschillen in aantrekkelijkheid , moeilijkheden en status tussen de diverse vakken en beroepen . Deze storende factor in het arbeidsaanbod leidt tot knelpunten en tot plaatselijke accumulaties van werkloosheid .

52 . Uit al deze analyses te zamen blijkt duidelijk dat het voornaamste vraagstuk van economisch beleid in de komende jaren het herstel van de volledige werkgelegenheid zal zijn . Met een werkloosheid van ongeveer 4 % in 1975 als beginpunt zal een bijzonder actief beleid moeten worden gevoerd om het peil in 1980 beneden 3 % te brengen . Ter vergelijking diene dat het percentage in de jaren '60 tussen 1 1/2 en 2 lag .

c ) Prijsbeweging en extern evenwicht

53 . Het herstel van stabiele verhoudingen zal geleidelijk moeten geschieden . Het voortbestaan van hoge inflatiepercentages brengt evenwel ernstige gevaren voor de groei en de werkgelegenheid met zich , zoals het uit de hand lopen van inkomens en kosten , verscherping der sociale conflicten , een ongunstige allocatie der economische middelen , gebrek aan evenwicht op de betalingsbalansen en de noodzaak tot het opnieuw invoeren van een restrictief beleid .

In verband met de zeer sterke onderlinge afhankelijkheid der volkshuishoudingen is het voor de Gemeenschap niet doenlijk , op prijzengebied met doelstellingen te werken die aanzienlijk van de op internationaal gebied verwachte uitkomsten afwijken zolang er geen sprake is van wisselkoerswijzigingen en een weloverwogen intern beleid . Het is duidelijk dat aanzienlijke divergenties in de Gemeenschap zullen optreden indien , zoals in het verleden is gebeurd , sommige landen zich bij het gemiddelde inflatiepercentage van hun voornaamste handelspartners aansluiten terwijl andere voor een krachtig stabiliseringsbeleid kiezen ten einde zich van de internationale inflatietendens los te maken .

54 . Andere divergenties tussen de inflatiepercentages kunnen veroorzaakt worden door de terugslag op de recente koerswijzigingen . Voozal de landen met een sterk in waarde gedaald , munt hebben reden om zich af te vragen hoe het kostenverloop kan worden gestabiliseerd zodat terugkeer tot een meer bevredigend evenwicht op de betalingsbalans mogelijk wordt en het uitbreken van een wedloop tussen wisselkoersen en prijzen vermeden wordt .

Uit deze mogelijke divergenties in ontwikkeling tussen de diverse landen blijkt wel dat de problemen rondom de aanpassing der kosten en relatieve prijzen en de monetaire spanningen niet gemakkelijk bestreden kunnen worden .

De verwezenlijking van de Economische en Monetaire Unie zou door het aanhouden van belangrijke verschillen in de ontwikkeling van prijzen en kosten belemmerd kunnen worden . Sterker nog , de eenheid van de Gemeenschap loopt gevaar wanneer de bestaande divergenties niet worden verkleind of - wat nog erger zou zijn - mochten toenemen .

55 . In het verleden was een positief saldo op de lopende rekening ( goederen , diensten en factorinkomen ) in de orde van grootte van 1 % van het BBP voldoende voor de Gemeenschap om in evenwicht met de buitenwereld te blijven . Dit overschot financiert nl de overmakingen der gastarbeiders en de ontwikkelingshulp .

Voor de toekomst zal in de eerste plaats rekening moeten worden gehouden met de ontwikkeling van de invoer der petroleu danden . Zolang deze landen met in staat zijn om hun overschot ten opzichte van de industrielanden te absorberen , zal de Gemeenschap in haar geheel haar aandeel in het daardoor omtstane tekort moeten aanvaarden .

De verdeling der " olietekorten " dient eveneens in aanmerking te worden genomen . In 1975 had de Gemeenschap een overschot dank zij de conjuncturele situatie . Tekorten uit hoofde van aardolie-invoer werden in hoofdzaak bij andere industrielanden en voornamelijk bij de ontwikkelingslanden aangetroffen . Het herstel bracht een wijziging in deze situatie ten gunste van laatstbedoelde landen terwijl de Gemeenschap een betalingsbalanstekort moest aanvaarden .

56 . Tegen 1980 zou opnieuw een positief uitvoersaldo ( goederen , diensten en factorinkomens ) kunnen worden bereikt , indien aan de volgende voorwaarden is voldaan :

- de lopende rekening van de OPEC-landen met de industrielanden is in 1980 in evenwicht . In verband met de onderlinge verhoudingen tussen de OPEC-landen betekent dit dat sommige petroleumlanden een tekort en andere nog een duidelijk overschot op hun lopende rekening zullen hebben ,

- de industrielanden gaan voort met het verstrekken van omvangrijke ontwikkelingshulp . Daarnaast zal ook door de aardolielanden en door tussenkomst van internationale organisaties hulp worden verstrekt om het " petroleumtekort " van de armste ontwikkelingslanden te dekken , maar eventueel zal de Gemeenschap eveneens hierin moeten bijdragen ,

- de Gemeenschap geeft verdere uitbreiding aan haar handel met de landen met staatshandel ,

- het handelsverkeer van de Gemeenschap voltrekt zich op evenwichtige wijze ten opzichte van de andere industriegebieden .

Hoewel onder deze voorwaarden verwacht mag worden dat de Gemeenschap in haar geheel tegen 1980 in een bevredigende betalingsbalanspositie zal verkeren , blijft het evenwichtsherstel voor de afzonderlijke Lid-Staten apart beschouwd evenwel een moeilijke zaak , gezien hun uitgangspositie en de mogelijke verschillen in ontwikkeling van kosten en prijzen .

d ) Besteding der middelen

57 . De structuur van de bestedingen van het BBP tegen constante prijzen is gedurende de laatste jaren aanmerkelijk gewijzigd door de recente conjuncturele ontwikkeling doch ook door de werking van een aantal structurele factoren - stijging van de prijzen van aardolie en vooral de ontwikkeling van de lonen , de belastingen en met belastingen gelijk te stellen heffingen .

58 . Tussen 1970 en 1975 is het aandeel van de consumptie en van het overschot in het goederen - en dienstenverkeer met het buitenland in % van het BBP ( tegen prijzen van 1970 ) met 3,5 resp . 2,2 punten gestegen . De stijging van het overschot van goederen en diensten tegen constante prijzen komt overeen met de gedeeltelijke compensatie van de verslechtering van de ruilvoet door overdracht van reële middelen naar het buitenland . Daartegenover is het aandeel van de investeringen sterk gedaald , namelijk met 5,7 punten . Deze wijziging wordt ongeveer voor de helft verklaard door een zuiver conjuncturele voorraadvermindering . Ook voor de bruto-investeringen in vaste activa kan de verschuiving ten dele aan de conjuncturele ontwikkeling worden toegeschreven . Voor het overige gaat het om een trend die zich reeds enige jaren geleden heeft ingezet , in het bijzonder in Italië , Nederland en Duitsland ; in Duitsland geldt dit vooral voor de bedrijfsinvesteringen .

59 . Zoals men gedurende de afgelopen jaren heeft kunnen vaststellen , maakt de afzwakking van de bruto-investeringen in vaste activa de schepping van werkgelegenheid moeilijker en heeft zij een ongunstige invloed op het groeipotentieel . Het aandeel van de produktieve investeringen in het BBP moet dus aanmerkelijk stijgen . De relatieve omvang van de overdracht van reële middelen naar het buitenland ( overschot van goederen en diensten ) moet nog groter worden , niet alleen om de in de internationale ruilvoet opgetreden verslechtering te dekken maar eveneens de interest op de aardolieschuld . In tegenstelling tot dat wat zich in 1974 en 1975 heeft voorgedaan , met al zijn uiterst ongunstige gevolgen voor de ontwikkeling van de werkgelegenheid , moet deze toeneming niet plaatsvinden ten koste van de investeringen .

De last van de vereiste herverdeling van de bestedingen van het bruto binnenlands produkt moet dus rusten op het verbruik en vooral op het particuliere verbruik . De nadruk moet erop worden gelegd dat deze herverdelingen plaats moeten vinden op middellange termijn terwijl conjunctureel gezien het beeld zich anders aftekent . Dit punt wordt behandeld in het derde deel .

60 . Deze algemene beoordeling behoeft schakeringen van land tot land . De landen die zich reeds voor de crisis in een moeilijke betalingsbalanspositie bevonden of door deze crisis het meest werden getroffen - Italië , Verenigd Koninkrijk , Ierland - moeten het verbruik het sterkst aanpassen . Voor de landen waarvan de betalingsbalanspositie solide was , met name Duitsland en de Benelux-landen , is deze eis vanzelfsprekend veel minder dringend . In Frankrijk draagt de aanpassing , hoewel zij van een zekere omvang zal zijn , een hoofdzakelijk conjunctureel karakter .

Het is zeer moeilijk om deze wijzigingen in de structuur van de bestedingen van het BBP te verwezenlijken want daarvoor zijn tot op zekere hoogte ten minste aanpassingen in de verdeling van de inkomens en in de ontwikkeling van de openbare financiën nodig .

e ) Evolutie van de primaire inkomens en van de openbare financiën

61 . Het terugbrengen van het gecorrigeerde loonaandeel tot een normaler peil vormt een van de voorwaarden voor het bereiken van een meer bevredigende groeivoet en een dito werkgelegenheidspeil . Het aandeel van de lonen en salarissen in het BBP , gecorrigeerd voor de ontwikkeling van het aandeel van de werknemers in loondienst in de totale beroepsbevolking vormt bij benadering een maatstaf voor de verdeling van het inkomen over lonen en winsten .

Voor 1970 was deze verhouding op middellange termijn relatief stabiel zowel voor de Gemeenschap als geheel als voor de meeste Lid-Staten afzonderlijk . Van 1970 tot 1975 is zij voor de Gemeenschap als geheel continu gestegen ( van 52,5 % in 1970 tot 57,5 % in 1975 ) . De stijging van de loonkosten heeft gedurende deze periode de toeneming van het algemene prijspeil derhalve met meer dan 9 % overtroffen .

62 . Tal van factoren binnen het mechanisme van de loonvorming hebben tot deze ontwikkeling bijgedragen : de gevolgen van de wijziging van de wisselkoersen , de verslechtering van de ruilvoet die nog niet op het reële inkomen van de werknemers heeft ingewerkt , de verhoging van de fiscale en sociale lasten in zoverre hun effect op het netto-inkomen van de werknemers door extra verhogingen van de brutolonen en -salarissen werd gecompenseerd , de onderschatting van de effecten van de anti-inflatiepolitiek en van het recessierisico bij de afsluiting van de collectieve arbeidsovereenkomsten , enz . Een dergelijke ontwikkeling heeft de winstmarges der ondernemingen aanmerkelijk verkleind en haar investeringsneiging verminderd .

In Frankrijk , Ierland en Luxemburg lijkt de verhoging van de gecorrigeerde loonquote in hoofdzaak toe te schrijven aan de omstandigheid dat geen rekening is gehouden met de verslechtering van de ruilvoet en aan de recessie . Boven het cyclische effect uit is deze stijging in Duitsland , België en Italië en in zekere mate ook in het Verenigd Koninkrijk reeds in 1970 begonnen , terwijl zij in Nederland en in Denemarken in overeenstemming is met een trend op langere termijn . Voor de beide laatstgenoemde lande weerspiegelde deze trend in sterke mate de groeiende betekenis van de overheidsdiensten in het BBP .

63 . In alle Lid-Staten is het aandeel van de overheidsontvangsten en -uitgaven in het BBP van 1960 tot 1973 voortdurend gestegen en in sommige landen zijn aanzienlijke tekorten ontstaan . De financiering van deze tekorten op de kapitaalmarkt staat in concurrentie met de financiering van de bedrijfsinvesteringen . Op middellange termijn , wanneer de particuliere investeringen weer zullen stijgen bij ontbrekende aanzienlijke particuliere besparingen hebben deze landen slechts de keuze tussen sanering van de overheidsfinanciën en een permanente schuld aan het buitenland . De verdeling over deze beide middelen hangt af van de verschillende economische en politieke factoren in elk land doch ook van de eventueel op gemeenschapsniveau getroffen maatregelen .

64 . In de jaren 1974 en 1975 is de verslechtering van de situatie van de openbare financiën van alle Lid-Staten voor een groot deel aan de automatische effecten van de recessie , de prijsstijgingen en de maatregelen tot stimulering van de conjunctuur toe te schrijven . Sommige van deze maatregelen zijn slechts moeilijk in te trekken .

In grote lijnen is de groei van de uitgaven gedurende de laatste twee jaren veel sneller geworden , hoofdzakelijk wegens de sterke toeneming van de overdrachten en - in geringere mate - het overheidsverbruik .

65 . De ontvangsten daarentegen hebben hiermede geen gelijke tred gehouden , vooral wegens de dalende economische bedrijvigheid en in sommige landen als gevolg van ontvangstendervingen door belastinghervormingen ; een uitzondering vormen enkele landen waarin de belastingen in het kader van een bewust beleid werden verhoogd . In 1975 hebben de ontvangsten hun groeitempo op lange termijn gehandhaafd of zich op hun relatieve niveau van 1973 gestabiliseerd . Daaruit zijn tekorten van vaak buitengewone omvang ontstaan . De nettofinancieringsbehoefte van de hele overheidssector bereikt 6 % van het BBP in Duitsland , en is in Ierland meer dan 15 % van het BBP . Weliswaar vullen deze tekorten , gezien de recessie , de ontbrekende investeringen aan , absorberen zij het tijdelijk overschot van de gezinsbesparingen en compenseren zij eventueel ook het tekort op de betalingsbalans zodat zij op korte termijn de vraag en de economische bedrijvigheid ondersteunen maar zij kunnen , als het herstel eenmaal is bereikt , op middellange termijn niet voortduren . In de eerste plaats zou dan het vraagstuk van de financiering van de aanzienlijk gestegen overheidsschulden rijzen . Het externe economische evenwicht en de vereiste bedrijfsinvesteringen zouden eveneens in gevaar worden gebracht waaruit ernstige gevolgen zouden voortvloeien voor het groeipotentieel en de werkgelegenheid . Gezien deze kennelijke tegenstrijdigheid tussen de vereisten op de korte en de middellange termijn is de flexibiliteit van de financiële politiek van de overheid in de conjuncturele ontwikkeling van de komende twee of drie jaren van zeer groot belang .

66 . Behalve aan het probleem van de tekorten moet bijzondere aandacht worden gewijd aan de gestadige stijging van het aandeel van de overheid in het bruto binnenlands produkt . De beslissing over de omvang van de behoeften waarin collectief moet worden voorzien en de daaruit voortvloeiende druk der belastingen en met belastingen gelijk te stellen heffingen is weliswaar essentieel van politieke aard maar zij moet onder volledig begrip van haar economische consequenties worden getroffen .

67 . Gedurende de laatste jaren is gedeeltelijk onder invloed van de inflatoire ontwikkeling een wedloop ontstaan bij de stijging zowel van de collectieve als de particuliere behoeften . In de landen met sterke progressie van de directe belastingen is de belastingdruk zonder uitdrukkelijke politieke beslissing gestegen door het eenvoudige samenspel van de door de inflatie bepaalde inkomensstijging en de fiscale progressie ( fiscal drag ) .

Veelvuldig had de toeneming van de lastendruk ( belasting en sociale verzekeringen ) extra verhogingen van de brutolonen tot gevolg om de normale aanwas van het netto-inkomen te handhaven .

Een dergelijk proces waarin eigenlijk een afwijzing van deze lastenverzwaring tot uitdrukking komt vormt een inflatie aandrijvende kracht of per slot van rekening een heffing op bedrijven als deze de kostenstijgingen niet meer in de prijzen kunnen doorberekenen . In het laatste geval slinken de winstmarges en neemt de investeringsneiging af .

De bestendiging van het tempo van de relatieve groei der overheidsuitgaven stuit dus in vele Lid-Staten op de moeilijkheid om de belastingdruk nog verder te verzwaren zonder de normale functionering van de economie in gevaar te brengen . Dit geldt in het bijzonder voor België , Nederland , Luxemburg , Ierland en Denemarken doch de schoen wringt eveneens in Duitsland . Onder die omstandigheden dient het beroep op een verdere verhoging van de druk van belastingen en met belastingen vergelijkbare heffingen beperkt te blijven .

B . De kwantitatieve beleidslijnen

68 . Geplaatst tegenover de zojuist beschreven problematiek wil de Gemeenschap zich derhalve in het kader van het vierde middellange termijnprogramma doelen stellen die evenwichtig en tegelijkertijd ambitieus zijn , in het bijzonder met betrekking tot de duurzame veiligstelling van de volledige werkgelegenheid en geleidelijke bedwinging van de inflatie . Deze doelstellingen moeten echter realistisch en geloofwaardig zijn .

69 . De werkelijkheidszin gebiedt dat rekening wordt gehouden met de beperkende omstandigheden die de activiteit van de Gemeenschap nog steeds bepalen :

- de mate van de sociale consensus is van land tot land verschillend ,

- de structurele dispariteiten binnen de Gemeenschap zijn nog steeds aanzienlijk ,

- in de Lid-Staten wordt aan de grote economischpolitieke doelstellingen een verschillende graad van prioriteit toegekend .

Momenteel zijn niet alle politieke en institutionele voorwaarden vervuld die een Gemeenschapsactie ter overwinning van deze hindernissen mogelijk maken . De verwezenlijking van de hier gestelde doelen zou echter bijdragen tot de vervulling van deze voorwaarden .

70 . Om de gekozen beleidslijnen geloofwaardig te doen zijn moeten tegelijkertijd de voor hun verwezenlijking noodzakelijke economisch-politieke voorwaarden worden vastgesteld . Verder is nodig dat niet alleen de overheid maar ook alle andere economische subjecten zich van de dreigende gevaren bewust zijn en bijgevolg de noodzaak inzien van een gemeenschappelijke aanvaarding van dit beleid .

Is dit niet het geval , dan moet een aanzienlijk ongunstigere ontwikkeling worden verwacht , die ernstige politieke en sociale consequenties zou hebben .

71 . De hiernavolgende kwantitatieve oriënteringsgegevens zijn macro-economische referentiecijfers op middellange termijn ; zij moeten in een totale strategie worden ingepast en door algemene en specifieke maatregelen worden ondersteund .

Indien de onzekerheden tussen 1976 en 1980 geleidelijk afnemen , en de economische , sociale , politieke en institutionele realiseringsvoorwaarden worden vervuld , zouden deze oriënteringscijfers ambitieuzer kunnen worden gemaakt .

Zij dienen jaarlijks aan een onderzoek te worden onderworpen en eventueel in het kader van het eerste onderzoek van de economische toestand van de Gemeenschap , overeenkomstig het besluit van de Raad van 18 februari 1974 betreffende de verwezenlijking van een hoge mate van convergentie van de economische politiek van de Lid-Staten der Europese Economische Gemeenschap , te worden bijgewerkt .

72 . Ter vermindering van de werkloosheid en berekening van een betere behoeftenbevrediging is een constante en krachtige groei noodzakelijk . Deze is voorwaarde voor het beëindigen van de toestand van onderbezetting van de produktiecapaciteiten en de verspilling van produktiemiddelen , voor de betere oplossing van de allocatie - en verdelingsproblemen en voor de verwezenlijking van de sociale en op de gehele samenleving betrekking hebbende doelstellingen .

Naarmate de gemeenschappelijke actie de Lid-Staten grotere armslag kan geven kan de groeidoelstelling eerzuchtiger worden geformuleerd . Geen Lid-Staat kan voor zich alleen een politiek van krachtige expansie volgen zonder aanzienlijke evenwichtsverstoringen te moeten vrezen . Evenmin is een land alleen in staat de ontwikkeling in de rest van de wereld te beïnvloeden . Derhalve is een geconcerteerde actie ter bereiking van een krachtigere en meer met de eisen van de stabiliteit overeenstemmede groei noodzakelijk , een en ander onder verzekering van een bevredigend evenwicht tussen de Lid-Staten .

Reeds enkel en alleen de aankondiging van een dergelijke politiek der Gemeenschap , die als geheel in de wereldeconomie een gewicht heeft dat in veel opzichten dat van de grote mogendheden overtreft , zou binnen en buiten de Gemeenschap positieve psychologische effecten hebben .

73 . De Gemeenschap heeft als oriënteringscijfer voor de periode 1976 tot en met 1980 een gemiddelde jaarlijkse groei van het reële BBP van 4,5 % tot 5 % . Het groeipercentage van Frankrijk zou bij 5,5 kunnen liggen ; dit is gezien de stijging van de beroepsbevolking noodzakelijk en ook mogelijk daar in Frankrijk de daling van de investeringen minder sterk was dan in vele andere landen . Voor Italië , België , Ierland en Denemarken zou de groei 4,5 % tot 5 % kunnen bedragen . In Duitsland en in Nederland zou de groei tussen 4 en 5 % kunnen liggen . In het Verenigd Koninkrijk is 4 % tot 4,5 % mogelijk als alles wordt gedaan om het groeipotentieel van het land op te voeren . Ten slotte zou de groei van de Luxemburgse economie , rekening houdend met haar structuur - een zeer sterk op staal geconcentreerde industrie - 3 % tot 3,5 % kunnen bedragen .

74 . Een gedurfd richtsnoer voor de vermindering van de werkloosheid impliceert de realisatie van een aanzienlijke groei en tegelijkertijd de uitvoering van een specifiek werkgelegenheidsbeleid . Het conjuncturele herstel moet leiden tot een snelle verdwijning van de conjuncturele werkloosheid . De bevordering van de investering en het specifieke werkgelegenheidsbeleid moeten leiden tot een sterke groei die de structurele werkloosheid doet afnemen .

De Gemeenschap moet zich tot doel stellen tussen heden en 1980 een toestand van volledige werkgelegenheid te bereiken , d.w.z . dat iedereen die verlangend is een arbeidsplaats in te nemen deze ook moet kunnen vinden , zo nodig dank zij een aanvullende opleiding , om aldus aan allen een langdurige of herhaaldelijke werkloosheid te besparen .

75 . Ten aanzien van de prijzen moet de Gemeenschap zich een tweevoudig doel stellen :

- aan de prijsontwikkeling moet een zelfstandige waarde worden verleend , d.w.z . dat zij niet van de internationale prijsontwikkeling moet worden afgeleid , zulks om vooruitgang te bereiken in de richting van een " gemeenschap van stabiliteit en groei " ,

- de divergenties van de prijsontwikkeling in de diverse Lid-Staten moeten worden verminderd om het gevaar van wisselkoerswijzigingen te verkleinen , en daarmede de intracommunautaire handel te bevorderen en de voorwaarden voor verdere vooruitgang op de weg naar de Economische en Monetaire Unie te scheppen .

In alle landen van de Gemeenschap zou het inflatiepeil geleidelijk moeten worden teruggebracht tot een peil dat met een duurzame stabiliteit verenigbaar is en dat op zijn laatst in 1980 ongeveer 4 % tot 5 % zou moeten zijn .

Voor sommige landen is een dusdanig doel ongetwijfeld uiterst ambitieus . Toch moet alles worden gedaan om dit doel te bereiken ; daartoe behoort in het bijzonder dat de in deel III van dit programma uiteengezette maatregelen , waar dit noodzakelijk blijkt te zijn , zoveel mogelijk worden versterkt .

76 . Voor het externe evenwicht van de Gemeenschap dient een meer flexibel oriënteringscijfer te worden gesteld dat is aangepast op wereldniveau aan de betalingsbalanssituatie .

In het eerste gedeelte van de prognoseperiode dient de Gemeenschap een betalingsbalanstekort te aanvaarden , maar in 1980 zou een positief uitvoersaldo ter hoogte van 0,5 tot 1 % van het BBP moeten worden bereikt ( goederen , diensten en factorinkomens ) .

De rentelast van de aardolieschuld is reeds in dit saldo opgenomen en de delging van deze schuld zal waarschijnlijk niet voor 1980 beginnen . Bovendien zullen de overdrachten vooral naar de ontwikkelingslanden , ten minste even hoog moeten blijven als in het verleden . Het gekozen oriënteringscijfer komt derhalve overeen met een betalingsbalans die in evenwicht of licht deficitair is zoals de ervaring tot dusver heeft geleerd . Deze richtlijn is van voorwaardelijke aard daar zij een vrij sterke verslechtering van de betalingsbalanspositie van enkele derde landen veronderstelt . Als dit niet zou gebeuren zou de Gemeenschap , ten behoeve van de prioritaire doelstellingen van groei en werkgelegenheid , zelfs een groter tekort moeten dragen . In dit geval zouden problemen rijzen wanneer het tekort zich bij een klein aantal landen zou concentreren .

C . Een gemeenschapsstrategie

77 . De in het voorgaande aangeduide kwantitatieve beleidslijnen moeten in een strategie worden ingepast die aan de doelstellingen een rangorde toewijst en de economisch-politieke voorwaarden voor hun realisering duidelijk maakt . Deze strategie vormt het kader voor het beleid dat in het derde deel wordt uiteengezet .

In de huidige situatie moet aan het duurzame herstel van de volledige werkgelegenheid de hoogste prioriteit worden gegeven .

Voor een betere bevrediging van de behoeften en een optimale allocatie van de middelen zijn groei en prijsstabiliteit onontbeerlijk ; zij vormen echter tevens een fundamentele voorwaarde voor een bevredigende werkgelegenheid .

De beleidslijnen voor het uitvoersaldo zijn algemene evenwichtsvoorwaarden ; zij moeten overeenkomstig de internationale economische ontwikkeling en het conjunctuurverloop worden gespecificeerd .

78 . Deze vier kwantitatieve beleidslijnen kunnen vanzelfsprekend niet volledig representatief zijn voor alle socio-economische doelstellingen . In de verwachtingen van de bevolking en de motivatie van de politieke leiders nemen andere doelen , die vaak kwalitatief van aard zijn doch ook moeilijker systematisch te formuleren , een belangrijke plaats in . Tot deze doelen behoren vooral het herstel van een regionaal evenwicht , de milieubescherming , een meer rechtvaardige inkomensverdeling en vermindering van ongelijkheid van kansen , de verbetering van de levens - en arbeidsomstandigheden alsmede in het algemeen de sociale en maatschappelijke vooruitgang . Ook kan worden genoemd de behoefte om op energie en schaarse grondstoffen te besparen en hulp te bieden aan de ontwikkelingslanden .

79 . De huidige socio-economische situaties en de reeds verwezenlijkte vooruitgang op deze veeleer kwalitatieve gebieden zijn van land tot land verschillend . Verschillen bij de vaststelling van de prioriteit der doelstellingen ten aanzien van sociale vooruitgang en groei alsmede bij de keuze van de middelen moeten derhalve als normaal worden beschouwd . Ofschoon op deze gebieden niet naar gelijkvormigheid dient te worden gestreefd moet desalniettemin aan bepaalde voorwaarden inzake convergentie op gemeenschapsniveau worden voldaan .

80 . De in sommige landen en bepaalde maatschappelijke lagen der bevolking ervaren tegenstrijdigheid tussen de macro-economische doelstellingen en evenwichten enerzijds en de verwezenlijking van meer kwalititieve doelstellingen anderzijds moet worden overwonnen . Volledige werkgelegenheid berustend op een constante en krachtige groei met stabiliteit en inachtneming van de eisen der macro-economischt evenwichten is de voorwaarde voor de sociale vooruitgang en voor een betere verwezenlijking van de andere kwalitatieve doelen en vormt derhalve het fundament van de sociale stabiliteit .

Te trachten de kwalitatieve doelen door vertraging of zelfs stopzetting van de groei te verwezenlijken is , gezien de omvang van de nog niet bevredigde behoeften , onrealistisch ; naar sociale vooruitgang streven zonder rekening te houden met de nauwer geworden grenzen van het economisch mogelijke vormt in zichzelf een tegenstrijdigheid . Het streven naar een teugelloze groei ter verwezenlijking van de volledige werkgelegenheid en ter uitbreiding van de mogelijkheden van de sociale vooruitgang is niet verenigbaar met de dwingende eis van de macro-economische evenwichten en inzonderheid het externe evenwicht : een sociale vooruitgang " op andermans kosten " kan niet duurzaam zijn . Dit alles kan alleen maar uitlopen op overmatige aanspraken en op conflicten inzake de verdeling van beschikbare middelen die beperkt blijven . Maar tot mislukking gedoemd is eveneens het najagen van macro-economische doeleinden en evenwichten zonder een minimum aan overeenstemming tussen de maatschappelijke groeperingen onderling en tussen hen en de overheid over de definitie van het gemeenschappelijk belang op middellange termijn .

De eerste keuze heeft als enig resultaat op middellange termijn een versnelling van de inflatie , het voortduren van de werkloosheid en een economische neergang . De tweede keuze leidt tot een onbevredigende economische prestatie die de sociale vooruitgang beperkt of belemmert . Beide leiden ten slotte tot de aantasting van de democratische orde .

81 . Een essentiële voorwaarde voor de verwezenlijking van de richtsnoeren van het vierde programma is het bereiken van een echte consensus tussen de sociale partners onderling en tussen hen en de overheid , niet alleen op nationaal vlak maar in grote lijnen ook op Europees vlak . Deze consensus mag zich niet tot de doeleinden van volledige werkgelegenheid , groei en prijsstabiliteit beperken . Hij moet ook de algemene doelstellingen van de kwalitatieve en sociale vooruitgang omvatten waarbij de verenigbaarheid met de eerstgenoemde doelstellingen moet zijn gewaarborgd .

82 . De praktische verwezenlijking van de beleidslijnen van dit programma hangt af van een conjunctuurpolitiek die een constante en krachtige groei onder grotere prijsstabiliteit mogelijk maakt . Bij dit conjunctuurbeloop moet met de conjuncturele faseverschillen tussen de Lid-Staten rekening worden gehouden , een patroon dat voor het herstel van de macro-economische evenwichten binnen de Gemeenschap noodzakelijk is . Het moet door globale besturing en door de juiste opstelling van de sociale partners tegenover de inkomenspolitiek worden bevorderd . Op dit conjunctuurbeloop moet ook het tijdschema van de maatregelen van structuurpolitiek en van economische en sociale hervormingen worden afgestemd .

83 . Het herstel van de volledige werkgelegenheid en het bereiken van een constante en krachtige groei hangen voor een groot deel af van het succes van de inflatiebestrijding . De geleidelijke verdwijning van de inflatieverwachtingen van de economische subjecten moet in het bijzonder worden bereikt via een strengere en meer regelmatige geld - en kredietpolitiek . Eventueel ware te overwegen om tevoren de grenzen van de expansie van de geldhoeveelheid in verhouding tot de nagestreefde groei vast te stellen . Dit vindt in sommige landen reeds plaats en is in andere in studie . Aldus zouden de sociale partners en de overheid over een aanknopingspunt beschikken voor de macro-economisch mogelijke nominale expansie .

De nauwe coordinatie van de aldus opgezette geld - en kredietpolitiek der Lid-Staten zou eveneens een belangrijke factor zijn bij het geleidelijk dichter bij elkaar brengen van de kosten - en prijstrends en het stabiliseren van de wisselkoersen in de Gemeenschap .

84 . Aan begrotingspolitiek valt in deze totale strategie een hoofdrol toe . Zij moet aan de hand van de volgende criteria worden opgezet :

- bijdrage tot een consolidatie van de economische ontwikkeling en voortdurende bewaking van de plaats der financieringstekorten in de macro-economische evenwichten ;

- verkleining of wel wegneming van de structurele tekorten ; de hiervoor noodzakelijke verlaging van het relatieve uitgavenaandeel of de verhogingen van de verplichte heffingen houden het gevaar in verdedigingsreacties van de betrokken sociale groepen op te wekken ;

- voortzetting van de voorziening in de collectieve behoeften via de openbare financiën ; de overheden dienen het voorbeeld te geven van een rationeel financieel beheer dat op een volledige bevrediging van de gerechtvaardighe behoeften is afgestemd doch het opwekken van onmogelijk te bevredigen aanspraken vermijdt en kostbare maatregelen die hun rechtvaardiging hebben verloren intrekt .

Deze globale conceptie van de stabilisatiepolitiek moet worden aangevuld en ondersteund door specifieke maatregelen op het gebied van de concurrentiepolitiek en de consumentenbescherming alsmede door maatregelen die een rechtvaardiger inkomensverdeling en de sociale vooruitgang bevorderen .

85 . Met het oog op de prioriteit die aan de volledige werkgelegenheid worde gegeven moet deze strategie aan de schepping van nieuwe arbeidsplaatsen en de vermindering van de werkloosheid alsmede aan het behoud der bestaande arbeidsplaatsen door beperking van de kostenstijging een bijzondere plaats inruimen .

Schepping van nieuwe arbeidsplaatsen betekent bevordering van productieve investeringen en dus de matiging van het binnenlands verbruik die bovendien een voorwaarde is voor het duurzame herstel van het externe evenwicht . Dit impliceert over de korte termijn een geringere stijging van het beschikbare inkomen der gezinshuishoudingen in ruil voor een op middellange termijn sterkere stijging van het reële inkomen en de werkgelegenheid . Om de investeringsactiviteit der ondernemingen weer te doen opleven en haar arbeidsplaatsen te doen scheppen in plaats van arbeidskrachten te doen vrijmaken moeten de winsten en de relatieve kosten van de factor arbeid weer genormaliseerd worden . De inkomensontwikkeling speelt de hoofdrol in dit proces . De verdelingsmoeilijkheden kunnen worden verminderd door een regulering van het conjunctuurverloop die plotselinge wijzigingen in de inkomensverdeling voorkomt alsmede door de uitvoering van een bezitsvormingsbeleid en maatregelen tot bevordering van het sparen .

86 . De oplossing van het werkgelegenheidsprobleem vereist intussen ook de uitvoering van een specifieke werkgelegenheids - en arbeidsmarktpolitiek .

Maatregelen ter vermindering van het aanbod van arbeidskrachten zoals bij voorbeeld de verlaging van de pensioengerechtigde leeftijd en de verkorting van de werktijd bieden geen algemene oplossing voor het probleem van de werkloosheid ; de effecten daarvan op de sociale vooruitgang en de vermindering van de werkloosheid moeten vergeleken worden met hun kosten voor de maatschappij die , vooral op grond van de demografische ontwikkeling op langere termijn , tot een zeer zware last kunnen worden .

Positieve maatregelen , zoals premies voor de beroepsopleiding van jongeren in de bedrijven , versnellen de vermindering van de conjuncturele werklossheid en hebben in dit geval een hoge maatschappelijke rentabiliteit .

Meer algemene maatregelen ter verbetering van de beroepsopleiding of op het gebied van de omscholing en de mobiliteit dragen , in het bijzonder op middellange termijn , bij tot vermindering van de structurele werkloosheid en verhoging van de flexibiliteit der economie . De politiek van humanisering van het arbeidsmilieu moet worden voortgezet en geïntensiveerd .

Deze aspecten vormen bij uitnemendheid voorbeelden van thema's voor discussie en overeenstemming met de sociale partners . Voorts moet aan de ondernemingen de nodige tijd worden gegund om zich aan de genomen maatregelen aan te passen .

87 . Als de belangrijkste elementen van de hier geschetste algemene strategie in alle Lid-Staten zouden kunnen worden verwezenlijkt zou dit een beslissende vooruitgang voor de versterking van de Gemeenschap betekenen .

Juist het gebruik van het gewicht en de dimensie van de Gemeenschap moet echter op zijn beurt een element vormen van de algemene strategie .

De buitenlandse economische politiek van de Gemeenschap moet aldus worden opgezet dat zij al haar bevoegheden kan uitoefenen ; zij moet , terwijl de reeds vastgestelde richtsnoeren worden gevolgd , worden geïntensiveerd : bevordering van de liberalisatie en bescherming tegen de toenemende gevaren van het protectionisme , ontwikkelingshulp , overdrachten van reële middelen en technologie naar de ontwikkelingslanden , opening van de grenzen voor hun produkten , streven naar een aanvaardbare ordening , berustende op multilaterale verdragen in het kader van de betrekkingen met de overige industrielanden , de ontwikkelingslanden , de OPEC-landen en de landen met staatshandel .

Boven deze belangrijke bijdrage tot een betere ordening van de wereldeconomie uit heeft de Gemeenschap een toereikende omvang om een krachtige groei in stabiliteit , ook tegen eventuele ongunstige internationale economische ontwikkeling in , te handhaven . Dit veronderstelt natuurlijk dat de overige elementen van de algemene strategie worden verwezenlijkt en dat de samenhang van de Gemeenschap kan worden versterkt .

Het streven naar coordinatie , in het kader van de Gemeenschap , van de nationale maatregelen van economische politiek , moet worden voortgezet .

In een aldus verstevigd gemeenschappelijk kader , zouden de gemeenschapssolidariteit , de maatregelen tot vermindering van de regionale en structurele dispariteiten en meer in het algemeen alle vormen van gemeenschappelijke politiek gericht op versterking van de interne structuren binnen de Gemeenschap , zich alle gunstiger kunnen ontwikkelen .

DEEL III

TOEPASSING VAN DE BELEIDSLIJNEN

A . Aanpassing van het beleid aan het conjunctuurverloop

88 . De verwezenlijking van de algemene beleidslijnen van dit programma hangt in beslissende mate af van het conjunctuurverloop in de komende twee of drie jaren . De algemene economische politiek en de houding van de sociale partners ten aanzien van de inkomens mogen dus niet worden beperkt tot wat op korte termijn noodzakelijk is , maar reeds aan het begin van de periode moet rekening worden gehouden met de eisen die worden gesteld door een evenwichtigere groei op middellange termijn .

Gedurende deze periode moet een oplossing worden gezocht voor het voor de hand liggende conflict tussen de economisch-politieke doelstellingen op korte en die op middellange termijn . Immers , in tijden van recessie wordt de economische activiteit geschraagd door begrotingstekorten en het gezinsverbruik ; in een latere fase echter dient het aandeel van het gezins - en overheidsverbruik te worden verminderd om plaats te maken voor investeringen , en het begrotingstekort moet , al naargelang de situatie van het betrokken land , sterk dalen of zelfs verdwijnen . Aanpassing van de daartoe te treffen maatregelen is echter noodzakelijk ingeval de totale vraag zwak is .

Het uitvoersaldo zal bij het begin van de opleving waarschijnlijk teruglopen maar het evenwicht moet op middellange termijn worden hersteld . Dit mag niet ten koste van de investeringen gaan , zoals in 1975 het geval was . Om het conjunctuurherstel te vergemakkelijken moet het verbruik eerst worden gestimuleerd door een daling van de spaarquote van de gezinnen ; bij het aantrekken van de investeringen dienen evenwel spaargelden beschikbaar te zijn om deze te kunnen financieren ; en naarmate het externe evenwicht zich herstelt moeten binnenlandse besparingen de plaats innemen van de met het betalingsbalanstekort verbonden toevoer van buitenlandse besparingen .

89 . Iedere herstelfase houdt risico's in van onevenwichtigheden en sociale conflicten . Als het conjunctuurverloop niet onder controle zou worden gehouden , zou er veel kans bestaan op inflatoire oververhitting gevolgd door een voortijdige onderbreking van de groei ; vooral wanneer verscheidene belangrijke landen zich in dezelfde situatie bevinden .

Hoewel de voornitzichten op korte termijn en deze schets van de verdere ontwikkeling aanzienlijke faseverschillen in het conjuncturverloop tussen de voornaamste landen binnen en buiten de Gemeenschap impliceren , bestaat de mogelijkheid dat de economie in vrijwel alle industrielanden spoedig een krachtige expanse zal vertonen . Multiplier effecten zouden dan inflatoire spanningen op wereldniveau kunnen veroorzaken .

90 . De geplande groeivoeten zouden dan niet meer haalbaar zijn . Daarom moet een te snelle groei worden vermeden en een meer régelmatige groei worden nagestreefd . Hierdoor kunnen de vreesgevoelens en verwachtingen die een onderbreking van de groei zouden oproepen worden vermeden , zodat wordt bijgedragen tot een snel en duurzaam herstel van de investeringsquote . Een krachtig herstel van de investeringen is immers noodzakelijk voor de terugkeer tot volledige werkgelegenheid en het opheffen van de knelpunten , die in sommige sectoren reeds vroeg zouden ontstaan .

91 . Onder deze voorwaarden en gezien de sterke opleving die zich thans in enkele belangrijke landen voordoet , mag derhalve worden aangenomen dat de werkelijke groei in de Gemeenschap in 1977 en 1978 aanmerkelijk boven de potentiële groei zal liggen . Van belang is dat het beleid wordt gericht op het voorkomen van oververhitting . Aan het einde van de periode moet de effectieve groei weer overeenstemmen met de potentiële groei .

Noodzakelijkerwijze zullen zich afwijkingen van het berekende gemiddelde richtcijfer voor de Gemeenschap ( 4,5 - 5 % tussen 1976 en 1980 ) voordoen als gevolg van de bijzondere economische situatie in de verschillende Lid-Staten .

Het herstel in de Gemeenschap is begonnen in Duitsland , gevolgd door de Benelux-landen , Frankrijk en Denemarken . Italië , het Verenigd Koninkrijk en Ierland zullen in de eerste plaats moeten trachten hun prijzen en hun kosten onder controle te krijgen , zodat de uitvoer gangmaker van hun groei kan worden .

92 . In de landen waar een te plotselinge stijging van de winsten gedurende de herstelperiode mogelijk lijkt dienen thans reeds maatregelen te worden voorbereid om , terwijl voorwaarden worden geschapen voor de terugkeer naar een normale rentabiliteit , nieuwe conflicten over de inkomensverdeling te voorkomen . De problemen in verband met de inkomensverdeling zijn gemakkelijker op te lossen , indien de economische ontwikkeling zodanig wordt gestuurd dat abrupte wijzigingen in de allocatie van het nationaal inkomen worden vermeden .

Meer in het algemeen zouden stappen moeten worden ondernomen om een grotere sociale consensus te bereiken en de sociale partners sterk bij de economische besluitvorming te betrekken . Dit punt wordt hierna nog uitvoeriger behandeld .

B . Geleidelijke beteugeling van de inflatie

a ) Algemene beleidslijnen

93 . Voor het beteugelen van de inflatie moet alles in het werk worden gesteld om :

- de moeilijke problemen in verband met de regulering van de vraag , de dosering van de monetaire politiek en het evenwicht van de openbare financiën op te lossen ,

- de meer structurele oorzaken van de inflatie geleidelijk onder controle te krijgen .

Met betrekking tot het beheersen van de liquiditeitenmassa en de ontwikkeling van de openbare financiën worden hier de voor de Gemeenschap wenselijke beleidslijnen kort samengevat :

- de expansie van de binnenlandse liquiditeitenmassa zou beter in de hand moeten worden gehouden ,

- de begrotingstekorten dienen geleidelijk te worden teruggedrongen , in het bijzonder door een strenge controle van de uitgaven , om een nieuwe toeneming van de inflatie ten gevolge van een te sterke stijging van de fiscale en parafiscale lasten te voorkomen ,

- op internationaal vlak zouden handhaving van het vrije handelsverkeer en een betere samenwerking met de rest van de wereld moeten bijdragen tot het indammen van de prijsstijgingen ,

- de wisselkoersschommelingen zouden , voor zover de regeringen deze kunnen beïnvloeden , beperkt moeten blijven tot wat economisch verantwoord is .

Bovendien verdienen de volgende problemen bijzondere aandacht :

- beheersen van de inkomensontwikkeling en het laten deelnemen van brede lagen van de bevolking aan de vermogensvorming ,

- de doelmatigheid van de concurrentiepolitiek .

b ) Inkomensontwikkeling en vermogensvorming

94 . De inflatiebestrijding vereist aanvullende maatregelen , die er voor een deel op gericht moeten zijn de inkomens beter in toom te houden : van belang is namelijk dat de algemene ontwikkeling en de verdeling van de inkomens worden afgestemd op de werkelijke resultaten van de groei en de voorwaarden voor verdere economische groei . Dit veronderstelt in de eerste plaats dat de winsten weer een normaal niveau bereiken , overeenkomend met de noodzakelijke produktieve investeringen , en dat vervolgens de sociale partners ermee instemmen niet te streven naar een maximaal aandeel in het nationale inkomen op korte termijn , maar zich de optimale ontwikkeling van hun reële inkomens op middellange termijn ten doel stellen . Een dergelijke optimale ontwikkeling is slechts mogelijk , indien zij bereid zijn de kosten verbonden aan de terugkeer naar een evenwichtige groei op adequate wijze mede te dragen in de vorm van een geringere inkomensstijging .

Wegens haar belangrijke aandeel in het geheel van de inkomens is de ontwikkeling van de in verhouding tot het binnenlands produkt , gecorrigeerde loonquote op dit punt van beslissende betekenis . De stijging van de reële lonen en salarissen welke de reële groei van het bruto binnenlands produkt per hoofd van de beroepsbevolking mogelijk maakt mag niet volledig beslag leggen op deze groei : de loontrekkenden zullen ook een billijk deel van de prijsverhogingen of inkomensbesnoelingen in verband met een eventuele verslechtering van de ruilvoet en met eventuele fiscale of parafiscale maatregelen moeten dragen .

De aldus van de sociale partners verlangde zelfdiscipline met betrekking tot de inkomens ligt des te meer binnen het bereik naarmate het gevoerde beleid gericht is op een bevredigende lastenverdeling .

In enige Lid-Staten zou een aanpassing van de loon - en salarisschalen ten einde de spreiding te verkleinen , de handenarbeid te herwaarderen en de verschillen tussen mannen - en vrouwenlonen te beperken om redenen van sociale rechtvaardigheid en om economische redenen op haar plaats zijn .

Meer in het algemeen is het noodzakelijk de inkomensverschillen tussen de regio's te verkleinen .

Wat betreft de individuele niet-looninkomens , zou door uitschakeling van bepaalde ongerechtvaardigde winsten - in het bijzonder via een verruiming van de concurrentie in verscheidene beroepen - niet alleen een van de oorzaken van inflatie rechtstreeks kunnen worden bestreden , maar ook de aanvaarding door de andere sociale categorieën van de van hen gevraagde zelfdiscipline kunnen worden vergemakkelijkt .

Een betere inkomensverdeling om de meest belangrijke ongelijkheden te verminderen en een meer rechtvaardige verdeling van de uit de aanpassing voortvloeiende lasten te verkrijgen vereist een vergroting van de kennis van de werkelijke inkomens . In een aantal gevallen is deze kennis namelijk zo beperkt en lopen de individuele situaties zo zeer uiteen , dat men geen duidelijk beeld heeft van de toestand en van de wijze waarop de collectieve inspanning tussen de sociale categorieën en binnen een zelfde categorie over de individuen moet worden verdeeld .

95 . Deze zelfdiscipline kan worden bemoeilijkt door de relatieve ontwikkeling van de verschillende inkomenscategorieën tijdens de conjunctuurcyclus . Zo dienen in de landen waar een te plotselinge stijging van de weer op peil gekomen winsten in de loop van de herstelperiode mogelijk lijkt thans reeds maatregelen te worden voorbereid om , terwijl voorwaarden worden geschapen voor de terugkeer naar een normale rentabiliteit , nieuwe conflicten over de inkomensverdeling te vermijden . Indien de feitelijke economische ontwikkeling sterk verschilt van die welke bij het sluiten van collectieve arbeidsovereenkomsten werd verwacht , moeten de sociale partners kunnen onderhandelen over noodzakelijke aanpassingen om rekening te houden met een onjuiste anticipatie .

In dit verband dient een sterkere deelneming van de loontrekkenden aan de vermogensvorming te worden aangemoedigd , evenwel zonder de investeringsactiviteit te schaden . Het kan daarbij gaan om winstverdelingsregelingen ( door toekenning van aandelen of andere eigendomst * els ) of regelingen op het gebied van " investeringsloon " ( volgens welke een gedeelte van het loon moet worden gespaard en opnieuw geïnvesteerd ) . Een actief beleid tot ontwikkeling van de gezinsbesparingen , waarbij gebruik wordt gemaakt van diverse stimulansen ( premies , spaarplannen , enz . ) zou in het algemeen gunstigere omstandigheden doen ontstaan voor het financieren van de investeringen en tevens bijdragen tot de totstandkoming van een betere sociale consensus .

c ) Concurrentiepolitiek

96 . De uitvoering van dit programma dient te steunen op een actieve concurrentiepolitiek welke de doeltreffendheid van de instrumenten voor globale regulering kan verhogen en in het bijzonder kan bijdragen tot de inflatiebestrijding . Deze politiek moet er in het algemeen belang op gericht zijn :

- een zo rationeel mogelijke micro-economische allocatie van de produktiefactoren tot stand te brengen , door met name voortdurend druk uit te oefenen op kosten en prijzen ,

- een permanente aanpassing van het produktieapparaat te bevorderen door een snelle overschakeling van arbeid en kapitaal naar sectoren met grotere toekomstmogelijkheden in de hand te werken ,

- te voorkomen dat de ondernemingen , door restrictieve maatregelen of misbruik , de markt kunnen verdelen of domineren , of zelfs de vraag kunnen manipuleren .

97 . Om de inflatoire effecten van onvoldoende concurrentie in de particuliere of overheidssector te vermijden , moeten in drie richtingen maatregelen worden getroffen :

- het verbeteren van de informatie en versterken van de controle over machtposities ,