*****

BESCHIKKING VAN DE COMMISSIE

van 4 december 1981

betreffende een steunmaatregel die de Belgische Regering voornemens is te verlenen ten behoeve van bepaalde investeringen van een onderneming in de chemische sector voor de produktie van polyether-polyol

(Slechts de teksten in de Nederlandse en de Franse taal zijn authentiek)

(82/4/EEG)

DE COMMISSIE VAN DE EUROPESE

GEMEENSCHAPPEN,

Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Economische Gemeenschap, inzonderheid op artikel 93, lid 2, eerste alinea,

Na belanghebbenden overeenkomstig artikel 93 te hebben aangemaand hun opmerkingen te maken,

I

Overwegende dat bij de Belgische wet van 17 juli 1959, ingevoerd bij Koninklijk Besluit van 17 augustus 1959 (1), algemene steunmaatregelen zijn ingevoerd ten behoeve van de Belgische economie, met name bepaalde rentesubsidies voor leningen die zijn aangegaan met het oog op investeringen, staatsgaranties voor door ondernemingen met banken gesloten leningen, waarvoor een rentesubsidie wordt verleend, alsmede vrijstelling gedurende vijf jaar van belasting op onroerend goed;

Overwegende dat zij bij haar onderzoek van de Belgische wet conform artikel 93, leden 1 en 2, van het EEG-Verdrag stelde dat hier sprake was van een algemene steunregeling zonder sectoriële of regionale strekking en dat op grond van deze wet steun kon worden verleend voor investeringen van ongeacht welke onderneming in ongeacht welk gebied of welke bedrijfstak; dat deze wet derhalve een algemene steunregeling vormt die als zodanig niet in aanmerking kon komen voor toepassing van één der uitzonderingsbepalingen van artikel 92, lid 3, sub a) of c), van het EEG-Verdrag; dat zij, nu deze doelstelling ontbrak, de gevolgen van de steunregeling voor het handelsverkeer tussen Lid-Staten en voor de mededinging niet kon beoordelen en derhalve niet kon nagaan of zij verenigbaar was met de gemeenschappelijke markt;

Overwegende dat zij ten aanzien van dergelijke algemene steunregelingen nu de vaste politiek volgt hiermede akkoord te gaan, mits aan één der volgende twee voorwaarden wordt voldaan, namelijk dat de Lid-Staat haar in kennis stelt hetzij van een regionaal of sectorieel programma voor de toepassing of, wanneer zulks niet mogelijk wordt geacht, van belangrijke individuele toepassingsgevallen;

Overwegende dat zij bij Beschikking 75/397/EEG (2) de eis stelde dat de Belgische Regering haar vooraf en tijdig mededeling doet van belangrijke toepassingsgevallen van de Belgische wet van 17 juli 1959 tot invoering van maatregelen ter bevordering van de economische expansie en de oprichting van nieuwe industrieën, zodat de Commissie zich kan uitspreken over de verenigbaarheid van de voorgestelde steunmaatregelen met de gemeenschappelijke markt;

II

Overwegende dat de Belgische Regering de Commissie bij telex van 18 januari 1979 in kennis heeft gesteld van haar voornemen, de in de genoemde wet bedoelde steunmaatregelen toe te passen ten behoeve van investeringen van een chemische onderneming in Antwerpen;

Overwegende dat de door de Belgische Regering voorgenomen steun bestemd is om de totstandbrenging van een investering te vergemakkelijken voor de oprichting van een jaarlijkse produktiecapaciteit van 50 000 ton polyether-polyol; dat door deze investering 45 nieuwe arbeidsplaatsen zouden worden gecreëerd;

Overwegende dat in de begunstigde onderneming 3 000 personen werkzaam zijn en dat zij in 1977 een omzet heeft behaald van 21 miljard Bfr., waarvan 78 % via export naar de overige Lid-Staten; dat een aanzienlijk deel van de nieuwe produktiecapaciteit bestemd is voor export naar de overige Lid-Staten;

Overwegende dat de steun zou worden gegeven in de vorm van een rentevergoeding van 3 % gedurende vijf jaar over een krediet dat neerkomt op tweederde van de investering (519 miljoen Bfr.); dat deze steun volgens de Belgische autoriteiten gelijk staat met een subsidie ter waarde van 8 % van de investering;

III

Overwegende dat de Belgische Regering meent dat het in het onderhavige geval gaat om een normale ontwikkeling van de vestiging van de begunstigde onderneming te Antwerpen en dat de steun naar haar oordeel voornamelijk bestemd is om bepaalde kosten goed te maken die in België hoger zijn dan in het land van de hoofdvestiging van de betrokken groep;

Overwegende dat de Belgische Regering voorts van mening is dat de ongunstige invloed welke voor het handelsverkeer zou kunnen onstaan uit het bestaan van de nieuwe capaciteit wordt verminderd door het feit dat het grotendeels gaat om overdrachten binnen deze groep;

IV

Overwegende dat er, bij de raadpleging der belanghebbenden, door de Regering van een der Lid-Staten op gewezen wordt dat voor de door de Belgische Regering geprojecteerde steunmaatregel geen rechtvaardiging lijkt te kunnen worden gevonden in redenen die samenhangen met de polyether-polyolmarkt; dat de regering van een andere Lid-Staat, zich in dit geval weliswaar niet verzet tegen de voorgenomen steunmaatregel, maar het principiële standpunt van de Commissie ten aanzien van dit soort steunmaatregelen deelt;

V

Overwegende dat de door de Belgische Regering voorgestelde steun derhalve het handelsverkeer tussen de Lid-Staten vermoedelijk nadelig zal beïnvloeden en de concurrentie dreigt te vervalsen door begunstiging van de betrokken onderneming of van de produktie van haar goederen in de zin van artikel 92, lid 1, van het EEG-Verdrag;

Overwegende voorts dat het feit dat een nationale maatregel, althans in principe bepaalde ongelijkheden kan goedmaken die van invloed zijn op de kosten van de ondernemingen in de ene Lid-Staat ten opzichte van de andere, daaraan niet het karakter van steun ontneemt, en dat het Hof van Justitie met volstrekte duidelijkheid in die zin uitspraak heeft gedaan in de arresten van 10 december 1969 (1) en 2 juli 1974 (2), waarin de Franse en Italiaanse Regeringen, ter rechtvaardiging van bepaalde steunmaatregelen een beroep hadden gedaan op verschillen tussen Lid-Staten, in het ene geval in de rentevoeten, en in het andere in de omvang van bepaalde loonkosten;

Overwegende dat volgens de bepalingen van het EEG-Verdrag steunmaatregelen die aan de in artikel 92, lid 1, vermelde criteria voldoen, onverenigbaar zijn met de gemeenschappelijke markt; dat de in artikel 92, lid 3, vermelde uitzonderingen op deze onverenigbaarheid betrekking hebben op doelstellingen die in het belang van de Gemeenschap en niet dat van de individuele begunstigde worden nagestreefd; dat deze uitzonderingen strikt moeten worden geïnterpreteerd bij de behandeling van regionale of sectoriële steunregelingen en van individuele toepassingen van een algemene steunregeling; dat een uitzondering met name slechts dan mag worden toegestaan wanneer kan worden vastgesteld dat bij ontstentenis van deze maatregelen de begunstigde ondernemingen via het marktmechanisme alleen niet zouden overgaan tot de verwezenlijking van één der doelstellingen waarop deze uitzonderingen betrekking hebben;

Overwegende dat de toekenning van een uitzondering zonder tegenprestatie als rechtvaardigingsgrond zou neerkomen op aanvaarding van een ongunstige beïnvloeding van het handelsverkeer tussen de Lid-Staten en van vervalsing van de mededinging zonder dat daarmede enig belang van de Gemeenschap wordt gediend terwijl men er zich anderzijds bij neerlegt dat sommige Lid-Staten ten onrechte bevoordeeld worden;

Overwegende dat bij haar onderzoek van de steunprogramma's, zij bij de hantering van bovenbedoelde beginselen voor de behandeling van individuele gevallen van algemene steunregelingen ervan overtuigd dient te zijn dat er aan de zijde van de begunstigde in kwestie tegenprestatie als specifieke rechtvaardigingsgrond aanwezig is voor de conclusie dat toekenning van de steun nodig is om het bereiken van één van de in artikel 92, lid 3, bedoelde doelstellingen te bevorderen; dat het, wanneer zulks niet kan worden aangetoond en in het bijzonder wanneer de gesteunde investering in ongewijzigde vorm zou worden verricht, vast staat dat de steun niet tot het bereiken van de in de uitzonderingsbepalingen genoemde doelstellingen bijdraagt doch tot versterking van de financiële positie van de bewuste onderneming dient;

Overwegende dat in het onderhavige geval een dergelijke tegenprestatie als rechtvaardigingsgrond van de zijde van de begunstigde onderneming kennelijk niet aanwezig is;

Overwegende dat de Belgische Regering geen argument heeft kunnen geven en de Commissie geen rechtvaardiging heeft kunnen ontdekken voor de conclusie dat de voorgestelde steun voldoet aan de voorwaarden die de toepassing van één der uitzonderingsbepalingen van artikel 92, lid 3, van het EEG-Verdrag rechtvaardigen;

Overwegende voorts dat, niettegenstaande de omstandigheid dat in België een zo grote werkloosheid heerst dat de Commissie een uitzondering heeft toegestaan ten behoeve van een steunregeling voor de werkgelegenheid op grond van het feit dat er sprake is van een ernstige verstoring in de economie van België, niet mag worden geconcludeerd dat iedere andere steunmaatregel van welke aard ook, die door de Belgische Regering wordt voorgesteld, automatisch in aanmerking komt voor toepassing van één der uitzonderingsbepalingen van artikel 92, lid 3, aangezien iedere aangemelde steunmaatregel op zichzelf moet worden beoordeeld in het licht van de daarvoor geldende specifieke criteria;

Overwegende dat, voor zover de uitzonderingsbepalingen van artikel 92, lid 3, sub a) en c), betrekking hebben op steunmaatregelen ter bevordering of ondersteuning van de ontwikkeling van bepaalde streken, de regio Antwerpen nog steeds in een gunstiger sociaal-economische situatie verkeert dan de andere Belgische regio's; dat, in zoverre ook in de regio Antwerpen het algemene probleem van gebrek aan werkgelegenheid aanwezig is, zij reeds onder de algemene werkgelegenheidssteunregeling valt en dat mitsdien geen reden bestaat om weer een afwijking voor onderhavige steunmaatregel toe te staan op grond van de stelling dat deze de ontwikkeling van de regio zal bevorderen of vergemakkelijken, voor welk doel deze steunmaatregel bovendien niet was bestemd;

Overwegende, in verband met de uitzondering van artikel 92, lid 3, sub b), dat dit soort investeringen in elk geval door normale marktkrachten zou worden bewerkstelligd; dat de onderhavige investering geen bijzonderheden vertoont die haar de hoedanigheid geven van een project van gemeenschappelijk Europees belang of van een project om een ernstige verstoring in de economie van een Lid-Staat op te heffen, welks bevordering een afwijking ex artikel 92, lid 3, sub b), van de in artikel 92, lid 1, neergelegde onverenigbaarheid van steunmaatregelen rechtvaardigt;

Overwegende ten slotte dat uit het onderzoek naar de situatie op de polyether-polyolmarkt in het licht van de afwijking van artikel 92, lid 3, sub c), van het EEG-Verdrag ten behoeve van »steunmaatregelen om de ontwikkeling van bepaalde vormen van economische bedrijvigheid te vergemakkelijken", blijkt dat het mechanisme van vraag en aanbod alleen, dus zonder overheidsinterventie, een normale ontwikkeling van deze bedrijvigheid zou moeten kunnen waarborgen; dat bovendien het grootste deel van de produktie van polyether-polyol naar andere Lid-Staten zal worden geëxporteerd en dat de verlening van de steun dus de voorwaarden waaronder het handelsverkeer plaatsvindt zodanig dreigt te veranderen dat het gemeenschappelijk belang wordt geschaad;

Overwegende dat het namelijk in het onderhavige geval gaat om een sector waarin de benuttingsgraad van de produktiecapaciteiten normaal is en iedere steun waardoor extra-capaciteiten kunnen worden gecreëerd problemen in het leven kan roepen voor de reeds bestaande capaciteiten, en de rentabiliteit van de met name in de andere Lid-Staten op dit gebied werkzame ondernemingen kan verkleinen;

Overwegende dat het voor de begunstigde onderneming trouwens gaat om een normale uitbreiding van de vestiging te Antwerpen, in het kader van de algemene strategie van de groep waarvan de onderneming deel uitmaakt;

Overwegende in verband met het voorgaande dat de ontwerp-steunmaatregel van de Belgische Regering niet voldoet aan de vereiste voorwaarden om in aanmerking te komen voor de toepassing van één der uitzonderingsbepalingen van artikel 92, lid 3, van het EEG-Verdrag,

HEEFT DE VOLGENDE BESCHIKKING GEGEVEN:

Artikel 1

Het Koninkrijk België mag geen uitvoering geven aan zijn voornemen, dat bij telex van 18 januari 1979 ter kennis van de Commissie is gebracht, om de steun bedoeld in de wet van 17 juli 1959 »tot invoering en ordening van maatregelen ter bevordering van de economische expansie en de oprichting van nieuwe industrieën" te verlenen ten behoeve van bepaalde investeringen door een chemische onderneming te Antwerpen.

Artikel 2

Het Koninkrijk België zal de Commissie, binnen twee maanden na de datum van de kennisgeving van deze beschikking, mededeling doen van de maatregelen die hij getroffen heeft tot nakoming daarvan.

Artikel 3

Deze beschikking is gericht tot het Koninkrijk België.

Gedaan te Brussel, 4 december 1981.

Voor de Commissie

Frans ANDRIESSEN

Lid van de Commissie

(1) Belgisch Staatsblad van 29. 8. 1959.

(2) PB nr. L 177 van 8. 7. 1975, blz. 13.

(1) Gevoegde zaken 6 en 11/69, Jurisprudentie vol. 1969, blz. 523.

(2) Zaak 173/73, Jurisprudentie vol. 1974, blz. 709.