Verklaring van de Commissie naar aanleiding van de presentatie van Richtlijn (EU) 2020/739 van de Commissie aan het Europees Parlement en de Raad betreffende de preventie en bescherming van de gezondheid en de veiligheid van werknemers die beroepshalve aan SARS-CoV-2 worden of kunnen worden blootgesteld

(2020/C 212/03)

1. De Commissie streeft naar een zo hoog mogelijk niveau van bescherming van de gezondheid en veiligheid van werknemers in de Unie. Sinds de pandemie is begonnen, hebben de EU en haar lidstaten ongekende maatregelen genomen om levens en inkomens te beschermen. De EU heeft nationale inspanningen ondersteund om de gezondheidscrisis aan te pakken en de gevolgen van de economische klap op te vangen. Zij heeft elke beschikbare euro in haar begroting gemobiliseerd voor de bestrijding van het virus en heeft de flexibiliteit van de begrotings- en staatssteunregels volledig benut. Zij heeft verschillende initiatieven genomen om persoonlijke beschermingsmiddelen beschikbaar te stellen om burgers en werknemers te helpen beschermen.

2. De Commissie benadrukt dat het voorstel betreffende REACT-EU voor de periode 2020-2022 extra middelen ten belope van 58,3 miljard EUR voor de structuurfondsen ter beschikking zal stellen. Deze zullen onder meer dienen voor de ondersteuning van werknemers, met name voor hun bescherming tegen SARS-CoV-2, en van kleine en middelgrote ondernemingen, de gezondheidsstelsels en de groene en digitale transitie, en zullen voor alle sectoren beschikbaar zijn.

3. De Commissie is van mening dat Richtlijn (EU) 2020/739 van de Commissie (1) voor een aanzienlijke verbetering van het bestaande beschermingsniveau zorgt door SARS-CoV-2 — het virus dat COVID-19 veroorzaakt — op te nemen in bijlage III bij Richtlijn 2000/54/EG van het Europees Parlement en de Raad (2) (Richtlijn biologische agentia), met name wat de bescherming van de werknemers in de frontlinie betreft.

4. De Commissie herinnert eraan dat wat gezondheid en veiligheid op het werk betreft, Kaderrichtlijn 89/391/EEG van de Raad (3) voorziet in een niet-onderhandelbare verplichting voor alle werkgevers om een volledige en actuele risicobeoordeling overeenkomstig de artikelen 6 en 9 uit te voeren. Dit houdt in dat alle risico’s — met inbegrip van blootstelling aan SARS-CoV-2 — op de werkplek in onderlinge samenhang moeten worden onderzocht en beoordeeld, met inbegrip van de interactie tussen psychosociale, biologische, chemische en andere risico’s.

5. De Commissie benadrukt dat als gevolg hiervan relevante preventieve en beschermende maatregelen moeten worden genomen, ook in het specifieke geval van mogelijke blootstelling aan SARS-CoV-2, en dat de werkgever alle nodige informatie moet verstrekken over het geheel van de risico’s voor de veiligheid en de gezondheid en van alle beschermings- en preventiemaatregelen en -activiteiten, zowel voor het bedrijf en/of de inrichting in het algemeen als voor elk type werkplek en/of elke soort functie.

6. De Commissie herinnert er tevens aan dat een adequate opleiding van werknemers die aan SARS-CoV-2 kunnen worden blootgesteld, van het grootste belang is, alsook het recht van elke werknemer om dergelijke opleiding te krijgen, met name in de vorm van informatie en instructies die specifiek zijn voor zijn werkplek of functie.

7. De Commissie vestigt voorts de aandacht op de volgende specifieke, strikte verplichtingen in verband met gezondheid en veiligheid die zijn vastgesteld in de Richtlijn biologische agentia: — artikel 6, dat gedetailleerde maatregelen omvat ter beperking van risico’s, met inbegrip van collectieve en individuele beschermende maatregelen, hygiënemaatregelen, werkprocessen om blootstelling te voorkomen of tot een minimum te beperken, en het gebruik van relevante waarschuwingstekens; — artikel 8 betreffende de hygiëne en de individuele bescherming, dat onder meer voorziet in het recht van werknemers om passende beschermende kleding of andere geschikte bijzondere kleding te krijgen; — artikel 9 betreffende informatie en opleiding, dat werknemers het recht geeft op duidelijke informatie over bijvoorbeeld potentiële gezondheidsrisico’s, voorzorgsmaatregelen die moeten worden genomen om blootstelling te voorkomen, hygiëne en het dragen en gebruiken van persoonlijke beschermingsmiddelen; — artikel 10, dat de werkgevers verplicht te zorgen voor schriftelijke instructies en aanplakbiljetten, onder meer in verband met de procedure die moet worden gevolgd ingeval zich een ernstig ongeval of incident met een biologisch agens voordoet, ongeacht de classificatie ervan.

8. De Commissie benadrukt dat alle bovengenoemde bepalingen van toepassing zijn op alle werknemers en op alle werkplekken. De enige uitzondering hierop vormt lid 1, onder b), van artikel 10. Deze bepaling verwijst naar instructies voor werknemers die met een biologisch agens van groep 4 werken; deze verplichting is een minimumvereiste en sluit derhalve niet uit dat dit voor andere werknemers geldt, en heeft betrekking op werknemers die daadwerkelijk met het virus werken en niet op degenen die er onopzettelijk aan worden blootgesteld. De Commissie moedigt de lidstaten ten zeerste aan ervoor te zorgen dat schriftelijke instructies worden verstrekt aan alle werknemers die aan SARS-COV-2 worden blootgesteld, zoals ook wordt aanbevolen in de richtsnoeren van de EU betreffende de bescherming van werknemers (4).

9. De Commissie bevestigt dat zij vastbesloten is te zorgen voor een strikte uitvoering door de lidstaten, met inbegrip van de verplichting om op de werkplek te zorgen voor schriftelijke instructies en, in voorkomend geval, aanplakbiljetten, die ten minste de procedure omvatten die moet worden gevolgd ingeval werknemers aan dit biologisch agens worden blootgesteld. Zij zal het Comité van hoge functionarissen van de arbeidsinspectie uitnodigen om in dit verband ondersteunende handhavingsmaatregelen uit te voeren. In nauwe samenwerking met het tripartiete Raadgevend Comité voor veiligheid en gezondheid op de arbeidsplaats zal de Commissie op het niveau van de werkplek de opneming in alle gevallen van de als goede praktijk te volgen procedures op dit gebied bevorderen en zal zij het EU-OSHA ook opdragen deze goede praktijk op te nemen in het desbetreffende online-instrument en de desbetreffende onlinerichtsnoeren betreffende risicobeoordeling.

10. De Commissie wijst erop dat, aangezien het virus SARS-CoV-2, net zoals SARS-CoV-1 en MERS, is ingedeeld in risicogroep 3, wat betekent dat in materiële termen de specifieke, strikte rechten en verplichtingen van de artikelen 7, 11 en 13, artikel 14, lid 4, en de artikelen 15 en 16 zullen gelden. Daartoe behoren onder meer het recht om te beschikken over en de daarmee samenhangende verplichting tot verstrekking van een noodplan, een lijst van blootgestelde werknemers (waarbij wordt aangegeven welk soort werk zij verricht hebben, registers over blootstellingen, ongevallen en incidenten), een voorafgaande kennisgeving aan de bevoegde instantie van het eerste gebruik, medische dossiers die worden bijgehouden voor een bepaald aantal jaren en de in de bijlagen V en VI vermelde beheersingsmaatregelen.

11. De Commissie benadrukt voorts dat er geen verschil is in de bescherming van werknemers volgens de classificatie in groep 3 of 4, of de activiteit plaatsvindt buiten laboratoria, in industriële processen waarbij monsters van het virus worden gehanteerd en gemanipuleerd, bijvoorbeeld om een vaccin te ontwikkelen of te produceren, of in isolatievoorzieningen waar er patiënten zijn die besmet zijn of vermoedelijk besmet zijn met het virus.

12. Voor deze voorzieningen gelden de bepalingen van de bijlagen V en VI die specifiek zijn voor deze processen. Deze bepalingen zijn zonder enige flexibiliteit van toepassing voor de agentia van groep 4. De meeste daarvan zijn ook van toepassing op de agentia van groep 3, waarbij de strengste voorschriften worden “aanbevolen”, wat betekent dat zij in beginsel van toepassing zijn, tenzij uit de resultaten van de risicobeoordeling het tegenovergestelde blijkt.

13. De Commissie merkt op dat de lijst van geclassificeerde biologische agentia, overeenkomstig bijlage III, punt 6, bij de Richtlijn biologische agentia, in overeenstemming is met de stand van de kennis ten tijde van de opstelling ervan en dat deze lijst wordt bijgewerkt zodra deze daarmee niet meer in overeenstemming is. De Commissie erkent dat de wetenschap voortdurend evolueert en verbindt zich er derhalve toe deze classificatie voortdurend te herzien in het licht van de wetenschappelijke ontwikkelingen. Dit is ook in overeenstemming met artikel 19 van de Richtlijn biologische agentia en met artikel 16 van Kaderrichtlijn 89/391/EEG. De Commissie verbindt zich ertoe het Europees Parlement en de Raad regelmatig op de hoogte te houden van de resultaten van deze herzieningen.

14. De Commissie benadrukt dat de nieuwe maatregelen reeds zijn genomen en dat de lidstaten deze uiterlijk binnen vijf maanden moeten omzetten in nationale wetgeving. De Commissie zal de lidstaten ondersteunen om de maatregelen zo spoedig mogelijk om te zetten. De Commissie merkt in dit verband op dat verschillende lidstaten de classificatie in groep 3 zoals vastgelegd in Richtlijn (EU) 2020/739 reeds toepassen.

15. De Commissie zal in het nieuwe strategische kader voor gezondheid en veiligheid op het werk nagaan of er behoefte is aan verdere maatregelen ter verbetering van de werking van het bestaande EU-regelgevingskader inzake veiligheid en gezondheid, met name in geval van een pandemie. Daartoe zal de Commissie zorgen voor de nauwe betrokkenheid van het Europees Parlement, het Raadgevend Comité voor veiligheid en gezondheid op de arbeidsplaats en het Comité van hoge functionarissen van de arbeidsinspectie.

16. De Commissie zal onverwijld beoordelen of het nodig is de Richtlijn biologische agentia te wijzigen naar aanleiding van de lessen die zijn getrokken uit de ongekende crisis, met het oog op een betere paraatheids- en reactieplanning op alle werkplekken, en het Europees Parlement uiterlijk eind 2020 hiervan op de hoogte stellen.

(1) PB L 175 van 4.6.2020, blz. 11.

(2) PB L 262 van 17.10.2000, blz. 21.

(3) PB L 183 van 29.6.1989, blz. 1.

(4) COVID-19:TERUG NAAR DE WERKPLEK — Aanpassing van werkplekken en veiligheidsmaatregelen voor werknemers.