*****

BESCHIKKING VAN DE COMMISSIE

van 30 november 1988

betreffende een regionale steunmaatregel ten gunste van de mandarijnentelers op Sicilië

(Slechts de tekst in de Italiaanse taal is authentiek)

(89/204/EEG)

DE COMMISSIE VAN DE EUROPESE

GEMEENSCHAPPEN,

Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschappen, inzonderheid op artikel 93, lid 2, eerste alinea,

Gelet op Verordening (EEG) nr. 1035/72 van de Raad van 18 mei 1972 houdende een gemeenschappelijke ordening der markten in de sector groenten en fruit (1), laatstelijk gewijzigd bij Verordening (EEG) nr. 2238/88 (2), inzonderheid op artikel 31,

Na de belanghebbenden overeenkomstig artikel 93, lid 2, van het Verdrag te hebben aangemaand hun opmerkingen te maken (3),

Overwegende hetgeen volgt:

I

1. Bij schrijven van 23 juni 1987, geregistreerd op 29 juni 1987, heeft de Permanente Vertegenwoordiging van Italië bij de Europese Gemeenschappen de Commissie, overeenkomstig artikel 93, lid 3, van het Verdrag, in kennis gesteld van wetsontwerp nr. 86/A tot instelling van steun voor de citruscultuur en voor het herstel van de schade die de bedrijven hebben geleden door het slechte weer van september 1986 tot en met maart 1987.

Bij schrijven van 30 juli 1987 heeft de Permanente Vertegenwoordiging van Italië de Commissie meegedeeld dat het gewestelijk parlement van Sicilië de omzetting van het wetsontwerp in wet nr. 24 van 27 mei 1987 heeft goedgekeurd. Door de wet van kracht te laten worden zijn de Italiaanse autoriteiten hun verplichtingen in het kader van artikel 93, lid 3, van het Verdrag niet nagekomen. Voor zover de steun reeds is toegekend, moet hij als onwettig worden aangemerkt.

2. In artikel 9 van de wet is bepaald dat de gewestelijke assessor voor land- en bosbouw gemachtigd is om aan mandarijnentelers steun toe te kennen via de in de Italiaanse wetgeving erkende producentengroeperingen; de steun is gelijk aan het bedrag dat op communautair vlak voor de verwerking van sinaasappelen van de variëteit »biondo commune" voor het lopende verkoopseizoen is vastgesteld (4). Dit bedrag was voor het verkoopseizoen 1986/1987 6,51 ecu/100 kg en voor het verkoopseizoen 1987/1988 6,39 ecu/100 kg.

Voor het begrotingsjaar 1987 voorziet de wet in een totaal steunbedrag van 5 miljard lire (ongeveer 3,4 miljoen ecu); de regionale maatregel zou dus voor ongeveer 50 000 ton mandarijnen kunnen worden toegepast.

De regionale steun wordt aan de telers toegekend via erkende producentengroeperingen die met de industrie contracten voor verwerking hebben gesloten. De verwerkende bedrijven moeten zich ertoe verplichten de producenten een bepaalde minimumprijs te betalen; deze minimumprijs komt overeen met de gemiddelde prijs die voor het lopende verkoopseizoen is vastgesteld voor de produkten van klasse twee volgens de gemeenschappelijke normen.

II

1. Bij schrijven nr. SG(87)D/10832 van 28 augustus 1987 heeft de Commissie de Italiaanse Regering medegedeeld dat zij had besloten om ten aanzien van deze steun de procedure van artikel 93, lid 2, van het Verdrag in te leiden.

2. De Commissie heeft de Italiaanse autoriteiten daarbij laten weten dat deze steun volgens haar een vorm van steun voor de bedrijfsvoering is die geen enkel duurzaam effect voor de ontwikkeling van de betrokken sector kan hebben; wanneer de maatregel wordt opgeheven, verdwijnen namelijk ook de effecten ervan. De Commissie is van oordeel dat dergelijke maatregelen in beginsel onverenigbaar zijn met de gemeenschappelijke markt.

Voorts is de gemeenschappelijke ordening der markten in de sector groenten en fruit (Verordening (EEG) nr. 1035/72) een compleet en afgerond geheel van voorschriften dat de Lid-Staten elke mogelijkheid ontneemt om autonome aanvullende maatregelen te nemen ter ondersteuning van het inkomen van de telers van deze produkten. Deze marktordening voorziet niet in steun voor de verwerking van mandarijnen, maar wel voor de verwerking van sinaasappelen.

De regionale steunmaatregel is dus een inbreuk op de communautaire voorschriften.

3. De Commissie heeft de Italiaanse Regering in het kader van de betrokken procedure aangemaand haar opmerkingen te maken.

De Commissie heeft ook de andere Lid-Staten en de overige belanghebbenden aangemaand hun opmerkingen te maken.

III

Bij schrijven van 29 oktober 1987 heeft de Italiaanse Regering op de aanmaning van de Commissie gereageerd. Zij heeft daarbij de volgende opmerkingen gemaakt:

a) de voortdurende moeilijkheden op de mandarijnenmarkt zijn de Commissie bekend; zij hebben ertoe geleid dat in de loop van het verkoopseizoen 1986/1987 1 557 071 ton uit de markt is genomen;

b) op grond van deze situatie worden met de regionale maatregel drie doelstellingen nagestreefd:

i) ervoor zorgen dat minder produkten uit de markt moeten worden genomen, hetgeen het mogelijk moet maken om ook de communautaire uitgaven te beperken,

ii) de marktwaarde van de produkten verhogen en zodoende voorkomen dat zij moeten worden doorgedraaid,

iii) de telers een billijker inkomen verschaffen;

c) de regionale maatregel is een interventiemaatregel die coherent is met het beleid van de Gemeenschap inzake de stabilisatoren; hij stelt immers een garantiedrempel vast voor de afzet van de betrokken produkten;

d) volgens de regionale overheid gaat het om een maatregel met een buitengewoon karakter; hij geldt alleen voor het huidige verkoopseizoen;

e) artikel 31 van Verordening (EEG) nr. 1035/72 voorziet in de mogelijkheid van toekenning van steun door de Staten op voorwaarde dat deze steun aan de criteria van de artikelen 92 tot en met 94 van het Verdrag voldoet.

IV

Wat de door de Italiaanse autoriteiten aangevoerde argumenten betreft dient het volgende te worden onderstreept:

a) De moeilijkheden op de mandarijnenmarkt zijn niet nieuw: deze markt wordt immers gekenmerkt door permanente structurele overschotten, die ondanks de communautaire programma's voor structuurverbetering die in de citrusvruchtensector in Italië zijn opgezet, nog steeds niet zijn verminderd. De in 1987 toegekende regionale steun heeft misschien wel voor meer afzetmogelijkheden voor het gesubsidieerde produkt gezorgd, maar dan uitsluitend op regionaal vlak; een dergelijke maatregel zet de telers er niet toe aan de structurele maatregelen te nemen die nodig zijn om de aanhoudende moeilijkheden in Italië te verhelpen.

Indien de maatregel, zoals door de gewestelijke autoriteiten wordt beweerd, een uitzonderingsmaatregel was, mochten de wettelijke bepalingen geen machtiging inhouden waardoor de bevoegde gewestelijke assessor voor de landbouw ieder jaar dergelijke maatregelen kan nemen.

De toekenning van deze steun bevordert de instandhouding van de huidige produktie en zelfs een toename van de mandarijnenproduktie. Hij kan dus onrechtstreeks tot gevolg hebben dat grotere hoeveelheden op de markt worden aangeboden en daardoor een weerslag hebben op het intracommunautaire handelsverkeer.

Voorts is de regionale steun een aanvulling op de communautaire penetratiepremie of financiële compensatie waarin is voorzien in artikel 6 van Verordening (EEG) nr. 2511/69 van de Raad van 9 december 1969 houdende bijzondere maatregelen voor de verbetering van de produktie en de afzet van citrusvruchten in de Gemeenschap (1), en die onder bepaalde voorwaarden wordt toegekend, met name voor mandarijnen die in de overige Lid-Staten worden afgezet.

b) Alle maatregelen die nodig zijn om de moeilijkheden op de mandarijnenmarkt te verhelpen, moeten in communautair verband worden genomen, met name om te voorkomen dat nog grotere moeilijkheden ontstaan, want door eenzijdige nationale maatregelen zouden problemen waarmee de regio's waar steun wordt verleend, te kampen hebben, naar andere mandarijnen producerende regio's waar dergelijke steun niet bestaat, kunnen worden overgedragen.

c) Doordat de artikelen 92 tot en met 94 van het Verdrag van toepassing zijn op de produktie van en de handel in de betrokken produkten, kan de Commissie bepaalde steunmaatregelen als verenigbaar met de gemeenschappelijke markt beschouwen in zoverre zij in aanmerking komen voor een van de uitzonderingen als bedoeld in artikel 92. Zoals hieronder evenwel wordt uiteengezet, beantwoordt de betrokken maatregel niet aan de criteria voor toepassing van een van de uitzonderingen.

d) Rekening houdend met het vorenstaande kunnen de argumenten die door de Italiaanse autoriteiten worden aangevoerd, niet in aanmerking worden genomen.

V

Op de markt voor mandarijnen zijn er, vooral in Italië, structurele overschotten. De mandarijnenproduktie bedroeg in Italië 291 000 ton in 1985/1986, 283 100 ton in 1986/1987 en 196 100 ton in 1987/1988 (1). Meer dan 50 % van de Italiaanse produktie wordt voortgebracht in Sicilië en in 1983 bedroeg het areaal op het eiland 8 412 ha (2). De communautaire maatregelen om mandarijnen uit de markt te nemen zijn in 1985/1986 toegepast voor 248 000 ton, in 1986/1987 voor 201 400 ton en in 1987/1988 voor 5 608 ton (1). De uitvoermogelijkheden zijn vrij beperkt, en het betrokken produkt moet concurreren met andere citrusvruchten, in het bijzonder met clementines.

De totale uitvoer van mandarijnen uit Italië bedraagt jaarlijks gemiddeld minder dan 2 % van 's lands produktie. Onder de Lid-Staten die in 1987 mandarijnen telen en naar de overige landen van de Gemeenschap uitvoeren (7 490 ton) (1) neemt Italië de tweede plaats in (1 840 ton), na Spanje (2 956 ton). Italië voert geen mandarijnen in.

In 1987 is de regionale steun voor ongeveer 50 000 ton verleend en deze hoeveelheid vertegenwoordigde ongeveer een kwart van de Italiaanse mandarijnenproduktie voor 1987. De regionale steun (ongeveer 3,4 miljoen ecu) heeft betrekking op een hoeveelheid die groter is dan de totale uitvoer naar de wereldmarkt.

VI

1. Op grond van artikel 31 van Verordening (EEG) nr. 1035/72 zijn de artikelen 92 tot en met 94 van het Verdrag van toepassing op de produktie van en de handel in mandarijnen.

De betrokken steun levert voor de Siciliaanse mandarijnentelers een bijzonder voordeel op door hun op kunstmatige wijze financiële middelen te verschaffen die zij normaal niet op de markt zouden kunnen opnemen. De steun leidt derhalve tot concurrentievervalsing tussen de telers die van de steun kunnen profiteren en die welke het in Italië en in de andere Lid-Staten zonder steun moeten stellen.

De bepalingen van artikel 9 van wet nr. 24/87, en meer in het bijzonder de toekenning van de steun in 1987, moedigen de mandarijnentelers zoniet tot verhoging dan toch tot handhaving van hun produktie aan door hun gegarandeerde afzetmogelijkheden en een vaste minimumprijs te bieden. Het kunstmatige financiële voordeel dat diegenen die van de regionale steun gebruik kunnen maken, te beurt valt, zal hen in staat stellen op de marktprijzen voor verse mandarijnen neerwaartse druk uit te oefenen, in het bijzonder bij de uitvoer naar de andere Lid-Staten. De maatregel kan daardoor ongunstige gevolgen hebben voor de intracommunautaire handel in in Sicilië geteelde mandarijnen. De steun beïnvloedt dus het intracommunnautaire handelsverkeer nadelig.

Hij kan ook gevolgen hebben voor verwerkte produkten op basis van mandarijnen (vruchtesap, parfumextracten en schillen voor de bereiding van veevoeder). Door de regionale steun kunnen de verwerkende industrieën ertoe worden aangezet grotere hoeveelheden te produceren dan zij anders zouden hebben gedaan. De omvang van de uitvoer van verwerkte produkten naar andere Lid-Staten kan derhalve eveneens door de toekenning van de steun worden beïnvloed. De onderzochte maatregel beantwoordt dus aan de criteria van artikel 92, lid 1, van het Verdrag; daarin is bepaald dat dergelijke steun in beginsel onverenigbaar is met de gemeenschappelijke markt.

2. De uitzonderingen op deze onverenigbaarheid, die zijn vermeld in artikel 92, lid 2, zijn duidelijk niet van toepassing op de betrokken wet. De uitzonderingen die zijn vermeld in lid 3 van bovenbedoeld artikel geven bepaalde doelstellingen aan die in het belang van de Gemeenschap, en niet alleen maar in het belang van bepaalde sectoren van de nationale economie, moeten worden nagestreefd. Deze uitzonderingsbepalingen dienen strikt te worden geïnterpreteerd.

Zij kunnen met name slechts worden toegepast in gevallen waarin de steun noodzakelijk is voor de verwezenlijking van een van de in de betrokken bepalingen genoemde doelstellingen. Dergelijke uitzonderingen toestaan voor steunmaatregelen waarvoor niet aan deze voorwaarde is voldaan zou betekenen dat aantasting van het handelsverkeer tussen de Lid-Staten en uit communautair oogpunt niet te verantwoorden concurrentievervalsingen mogelijk zouden worden gemaakt, en als pendant daarvan ten onrechte voordelen voor bepaalde Lid-Staten.

Voor deze steun kan niet worden geconstateerd dat de bedoelde voorwaarde is vervuld. De Italiaanse Regering heeft geen enkel element kunnen aanvoeren en de Commissie heeft geen element kunnen ontdekken op grond waarvan de steun zou voldoen aan de voorwaarden voor de toepassing van een van de uitzonderingen van artikel 92, lid 3, van het Verdrag.

Het gaat niet om een maatregel om de verwezenlijking van een belangrijk project van gemeenschappelijk Europees belang te bevorderen in de zin van artikel 92, lid 3, onder b), aangezien de maatregel door het effect dat hij kan hebben voor het handelsverkeer, in strijd is met het gemeenschappelijk belang.

Er is evenmin sprake van een maatregel waarmee een ernstige verstoring in de economie van een Lid-Staat kan worden opgeheven in de zin van dezelfde bepaling.

Wat de uitzonderingen als bedoeld in artikel 92, lid 3, onder a) en c), betreft, die gelden voor steunmaatregelen ter bevordering of vergemakkelijking van de economische ontwikkeling van bepaalde streken of van de ontwikkeling ven bepaalde vormen van bedrijvigheid als bovenvermeld bedoeld onder c), dient te worden geconstateerd dat deze maatregel de toestand in de economische sector waarvoor de steun geldt, niet duurzaam kan verbeteren, aangezien, zodra de steun wordt stopgezet, de structurele toestand in deze sector weer dezelfde zal zijn als vóór de toekenning van deze overheidssteun. In het onderhavige geval zou de steun de bestaande moeilijkheden in de sector zelfs kunnen bestendigen of doen toenemen.

De maatregel dient derhalve te worden beschouwd als steun voor de bedrijfsvoering en tegen dergelijke steun is de Commissie principieel steeds gekant geweest omdat de

toekenning ervan niet van zodanige voorwaarden afhankelijk wordt gesteld dat een van de uitzonderingen als bedoeld in artikel 92, lid 3, onder a) en c), kan worden toegepast.

Voorts is in dit geval sprake van produkten die onder een gemeenschappelijke marktordening vallen, en de bevoegdheid van de Lid-Staten om rechtstreeks in te grijpen in het functioneren van gemeenschappelijke marktordeningen met een systeem van gemeenschappelijke prijzen is beperkt; het is namelijk zo dat nu alleen de Gemeenschap ter zake bevoegd is.

Door de toekenning van de betrokken steun wordt bijgevolg het beginsel volgens hetwelk de Lid-Staten over de inkomens van de landbouwers niet meer eenzijdig kunnen beslissen, ernstig geschonden.

Alleen al omdat de steunmaatregel inbreuk maakt op de bepalingen van de gemeenschappelijke marktordening, is toepassing van een van de in artikel 92, lid 3, bedoelde uitzonderingen in dit geval uitgesloten.

3. Door de gevolgen die de Siciliaanse maatregel kan hebben voor de produktie van mandarijnen en van verwerkte produkten op basis van mandarijnen, kan hij ook ertoe leiden dat de uitgaven van het Europees Oriëntatie- en Garantiefonds voor de Landbouw stijgen. In dit opzicht dient de maatregel als strijdig met het algemene belang te worden aangemerkt.

4. Uit het vorenstaande volgt dat de steunmaatregel onverenigbaar is met de gemeenschappelijke markt in de zin van artikel 92 van het Verdrag, en moet worden afgeschaft.

5. Met deze beschikking wordt niet vooruitgelopen op de consequenties die de Commissie eventueel aan deze zaak zal verbinden op het stuk van de financiering van het gemeenschappelijke landbouwbeleid door het Europees Oriëntatie- en Garantiefonds voor de Landbouw (EOGFL),

HEEFT DE VOLGENDE BESCHIKKING GEGEVEN:

Artikel 1

De steun waarin is voorzien bij artikel 9 van de Siciliaanse regionale wet nr. 24 van 27 mei 1987 ten gunste van de mandarijnentelers is in strijd met artikel 93, lid 3, van het Verdrag. Voorts is deze steun onverenigbaar met de gemeenschappelijke markt in de zin van artikel 92 van het Verdrag en dient hij te worden afgeschaft.

Artikel 2

De Italiaanse Regering deelt de Commissie binnen twee maanden na de datum van kennisgeving van deze beschikking mede welke maatregelen zij heeft genomen om aan deze beschikking te voldoen.

Artikel 3

Deze beschikking is gericht tot de Italiaanse Republiek.

Gedaan te Brussel, 30 november 1988.

Voor de Commissie

Ray MAC SHARRY

Lid van de Commissie

(1) PB nr. L 118 van 20. 5. 1972, blz. 1.

(2) PB nr. L 198 van 26. 7. 1988, blz. 1.

(3) Brieven van de Commissie aan de Regeringen van de andere Lid-Staten van 3. 11. 1987 en mededeling aan de overige belanghebbenden (PB nr. C 290 van 30. 10. 1987, blz. 3).

(4) Verordening (EEG) nr. 2601/69 van de Raad van 18. 12. 1969 (PB nr. L 324 van 27. 12. 1969, blz. 21).

(1) PB nr. L 318 van 18. 12. 1969, blz. 1.

(1) Bron: Eurostat.

(2) Bron: Annuario di statistica agraria.