VERORDENING (EU) 2019/1148 VAN HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD

van 20 juni 2019

over het op de markt brengen en het gebruik van precursoren voor explosieven, tot wijziging van Verordening (EG) nr. 1907/2006 en tot intrekking van Verordening (EU) nr. 98/2013

(Voor de EER relevante tekst)

HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE,

Gezien het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, en met name artikel 114,

Gezien het voorstel van de Europese Commissie,

Na toezending van het ontwerp van wetgevingshandeling aan de nationale parlementen,

Gezien het advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité (1),

Handelend volgens de gewone wetgevingsprocedure (2),

Overwegende hetgeen volgt:

In Verordening (EU) nr. 98/2013 van het Europees Parlement en de Raad (3) werden geharmoniseerde voorschriften vastgesteld inzake het aanbieden, het binnenbrengen, het bezit en het gebruik van stoffen of mengsels die kunnen worden misbruikt voor de illegale vervaardiging van explosieven, teneinde de beschikbaarheid van die stoffen en mengsels voor particulieren te beperken, en ervoor te zorgen dat verdachte transacties in de gehele toeleveringsketen adequaat worden gemeld.

Verordening (EU) nr. 98/2013 heeft weliswaar bijgedragen tot een vermindering van de dreiging door precursoren voor explosieven in de Unie, maar toch moet het controlesysteem op precursoren die gebruikt kunnen worden voor de vervaardiging van zelfgemaakte explosieven worden versterkt. Gezien het aantal benodigde wijzigingen is het omwille van de duidelijkheid passend om Verordening (EU) nr. 98/2013 te vervangen.

Bij Verordening (EU) nr. 98/2013 werden de toegang tot, en het gebruik van precursoren voor explosieven door, particulieren beperkt. Niettegenstaande die beperking konden de lidstaten evenwel besluiten om particulieren toegang te verlenen tot die stoffen door middel van een vergunnings- en registratieregeling. Beperkingen en controles op precursoren voor explosieven in de lidstaten liepen derhalve uiteen en konden de handel in de Unie belemmeren, waardoor de werking van de interne markt werd gehinderd. Voorts hebben de bestaande beperkingen en controles geen voldoende niveaus van openbare veiligheid gewaarborgd, omdat zij criminelen niet afdoende afschrikten om precursoren voor explosieven te verwerven. De bedreiging die zelfgemaakte explosieven vormen, is groot gebleven en blijft zich ontwikkelen.

De criteria aan de hand waarvan wordt bepaald welke maatregelen van toepassing moeten zijn op welke precursoren voor explosieven, zijn onder meer het dreigingsniveau van de desbetreffende precursor voor explosieven, de omvang van de handel in die precursor voor explosieven en of het mogelijk is om een concentratieniveau vast te stellen waaronder de precursor voor explosieven nog kan worden gebruikt voor het legitieme doel waarvoor hij wordt aangeboden en waarbij de kans aanzienlijk kleiner is dat die precursor kan worden gebruikt voor de illegale vervaardiging van explosieven.

Het mag particulieren niet worden toegestaan bepaalde precursoren voor explosieven te verwerven, binnen te brengen, te bezitten of te gebruiken in concentraties die hoger zijn dan bepaalde grenswaarden uitgedrukt als een gewichtspercentage (g/g). Het moet particulieren echter wel worden toegestaan sommige precursoren voor explosieven in concentraties boven die grenswaarden voor legitieme doeleinden te verwerven, binnen te brengen, te bezitten of te gebruiken, mits zij daarvoor een vergunning hebben. Wanneer de aanvrager een rechtspersoon is, moet de bevoegde instantie van de lidstaat rekening houden met de achtergrond van de rechtspersoon en van personen die individueel handelen of als onderdeel van een orgaan van de rechtspersoon en die een leidende positie bekleden binnen de rechtspersoon, op basis van een bevoegdheid tot vertegenwoordiging van de rechtspersoon, een bevoegdheid om beslissingen te nemen namens de rechtspersoon of een bevoegdheid om controle uit te oefenen binnen de rechtspersoon.

Voor sommige precursoren voor explosieven waarvoor een beperking geldt in concentraties boven de in deze verordening vastgestelde grenswaarden, bestaat er geen legitiem gebruik door particulieren. Derhalve mogen er geen vergunningen meer worden verleend voor kaliumchloraat, kaliumperchloraat, natriumchloraat en natriumperchloraat. De vergunningsverlening mag alleen worden toegestaan voor een beperkt aantal precursoren voor explosieven waarvoor een beperking geldt en waarvoor een legitieme gebruiksreden voor particulieren bestaat. Dergelijke vergunningsverlening moet worden beperkt tot concentraties die de bovengrenswaarde van deze verordening niet overschrijden. Boven die bovengrenswaarde weegt het risico van de illegale vervaardiging van explosieven zwaarder dan het verwaarloosbare legitieme gebruik van die precursoren voor explosieven door particulieren, aangezien met een alternatief of een lagere concentratie van die precursoren hetzelfde effect kan worden bereikt. In deze verordening moet tevens worden vastgelegd met welke omstandigheden de bevoegde instanties minimaal rekening moeten houden bij de afweging om al dan niet een vergunning te verlenen. Samen met het in bijlage III vastgestelde model van een vergunning, moet dit de erkenning van door andere lidstaten verleende vergunningen faciliteren.

Om de beperkingen en controles van deze verordening toe te passen moeten de marktdeelnemers die verkopen aan professionele gebruikers of particulieren met een vergunning zich kunnen baseren op informatie die hoger in de toeleveringsketen beschikbaar komt. Elke marktdeelnemer in de toeleveringsketen dient derhalve de ontvanger van gereguleerde precursoren voor explosieven ervan in kennis te stellen dat het aanbieden, het binnenbrengen, het bezit of het gebruik door particulieren van die precursoren voor explosieven onderworpen is aan deze verordening, bijvoorbeeld door een passend etiket op de verpakking aan te brengen of door na te gaan of er een passend etiket op de verpakking is aangebracht of door die informatie op te nemen in het veiligheidsinformatieblad dat is opgesteld overeenkomstig bijlage II bij Verordening (EG) nr. 1907/2006 van het Europees Parlement en de Raad (4) .

Het verschil tussen een marktdeelnemer en een professionele gebruiker is dat de marktdeelnemer een precursor voor explosieven aanbiedt aan een andere persoon, terwijl een professionele gebruiker een precursor voor explosieven uitsluitend voor eigen gebruik verwerft of binnenbrengt. Marktdeelnemers die verkopen aan professionele gebruikers, andere marktdeelnemers of aan particulieren met een vergunning, dienen ervoor te zorgen dat hun bij de verkoop van de precursoren voor explosieven betrokken personeel ervan op de hoogte is welke producten die de marktdeelnemer aanbiedt, precursoren voor explosieven bevatten, bijvoorbeeld door de informatie dat een product een precursor voor explosieven bevat, op te nemen in de streepjescode van het product.

Bij het onderscheid tussen professionele gebruikers, aan wie precursoren voor explosieven waarvoor een beperking geldt, dienen te kunnen worden aangeboden, en particulieren, aan wie deze niet mogen worden aangeboden, gaat het erom of de persoon voornemens is de betreffende precursor voor explosieven te gebruiken voor doeleinden die verband houden met zijn specifieke handels-, bedrijfs- of beroepsactiviteit, met inbegrip van bosbouw-, tuinbouw- en landbouwactiviteiten, voltijds of deeltijds, en niet noodzakelijkerwijs gerelateerd aan de grootte van het landoppervlak waarop die activiteit wordt verricht. Derhalve mogen marktdeelnemers geen precursoren voor explosieven waarvoor een beperking geldt, aanbieden aan een natuurlijke of rechtspersoon die professioneel actief is op een gebied waar die specifieke precursor voor explosieven waarvoor een beperking geldt doorgaans niet voor professionele doeleinden wordt gebruikt, of aan natuurlijke of rechtspersonen die betrokken zijn bij activiteiten waaraan geen enkel professioneel doeleinde verbonden is.

Personeel van marktdeelnemers dat is betrokken bij het aanbieden van precursoren voor explosieven, dient onderworpen te zijn aan dezelfde regels van deze verordening die gelden voor particulieren, wanneer het zulke precursoren voor explosieven in persoonlijke hoedanigheid gebruikt.

Marktdeelnemers moeten transactiegegevens bewaren om de autoriteiten wezenlijk te helpen bij het voorkomen, opsporen, onderzoeken en vervolgen van ernstige criminaliteit, gepleegd met zelfgemaakte explosieven en bij de controle op de naleving van deze verordening. De identificatie van alle actoren in de toeleveringsketen en alle klanten is daartoe essentieel, ongeacht of dat particulieren, professionele gebruikers of marktdeelnemers zijn. Het illegaal vervaardigen en gebruiken van zelfgemaakte explosieven zou zich pas aanzienlijke tijd na de verkoop van de precursoren voor explosieven kunnen voordoen en daarom moeten transactiegegevens worden bewaard zolang dit noodzakelijk, proportioneel en passend is om het onderzoek te vergemakkelijken, rekening houdend met gemiddelde inspectieperiodes.

Deze verordening moet ook gelden voor marktdeelnemers die online actief zijn, met inbegrip van hen die actief zijn op onlinemarktplaatsen. Daarom moeten marktdeelnemers die online actief zijn, ook hun personeel opleiden en over passende procedures voor het opsporen van verdachte transacties beschikken. Voorts mogen zij uitsluitend precursoren voor explosieven waarvoor een beperking geldt aanbieden aan een particulier in een andere lidstaat waar overeenkomstig deze verordening een vergunningsregeling wordt behouden of ingevoerd, en uitsluitend na te hebben geverifieerd dat de betreffende particulier een geldige vergunning heeft. Nadat de marktdeelnemer de identiteit van de potentiële klant heeft geverifieerd, bijvoorbeeld via in Verordening (EU) nr. 910/2014 van het Europees Parlement en de Raad (5) bepaalde mechanismen, moet hij controleren of er voor de voorgenomen transactie een vergunning is verleend, bijvoorbeeld door een fysieke controle van de vergunning bij de levering van de precursor voor explosieven of, met toestemming van de potentiële klant, door contact op te nemen met de bevoegde instantie van de lidstaat die de vergunning heeft verleend. Marktdeelnemers die online actief zijn, moeten ook, net als zij die offline actief zijn, professionele gebruikers om een verklaring van eindgebruik vragen.

Onlinemarktplaatsen treden uitsluitend op als tussenpersoon tussen marktdeelnemers enerzijds en particulieren of professionele gebruikers of andere marktdeelnemers anderzijds, Daarom moeten onlinemarktplaatsen niet vallen onder de definitie van een marktdeelnemer en moet van hen niet te worden verlangd dat zij hun personeel dat betrokken is bij de verkoop van precursoren voor explosieven waarvoor een beperking geldt, instructies geven over de verplichtingen uit hoofde van deze verordening om de identiteit en, in voorkomend geval, de vergunning van de potentiële klant te verifiëren of om de potentiële klant om nadere informatie te verzoeken. Gezien de centrale rol van onlinemarktplaatsen bij online transacties, waaronder voor de verkoop van gereguleerde precursoren voor explosieven, moeten zij echter, op duidelijke en doeltreffende wijze, gebruikers die gereguleerde precursoren voor explosieven willen aanbieden met behulp van hun diensten, op de hoogte stellen van de verplichtingen uit hoofde van deze verordening. Daarnaast moeten onlinemarktplaatsen maatregelen nemen om ervoor te zorgen dat hun gebruikers voldoen aan hun eigen verplichtingen ten aanzien van verificatie, bijvoorbeeld door instrumenten aan te bieden om de verificatie van vergunningen te vergemakkelijken. Gezien het toenemende belang van onlinemarktplaatsen voor alle soorten aanbod en het belang van dit aankoopkanaal, waaronder voor terroristische doeleinden, moeten dezelfde opsporings- en meldingsplichten gelden voor onlinemarktplaatsen als voor marktdeelnemers, hoewel de procedures voor het opsporen van verdachte transacties naar behoren moeten worden aangepast aan de specifieke onlineomgeving.

De verplichtingen uit hoofde van deze verordening voor een onlinemarktplaats mogen niet tot een algemene toezichtsverplichting leiden. In deze verordening moeten alleen specifieke verplichtingen worden vastgesteld voor onlinemarktplaatsen met betrekking tot de opsporing en melding van verdachte transacties die plaatsvinden op hun website of waarvoor hun computerdiensten worden gebruikt. Onlinemarktplaatsen mogen niet op grond van deze verordening aansprakelijk worden gesteld voor transacties die niet aan het licht zijn gekomen hoewel de onlinemarktplaats passende, redelijke en evenredige procedures heeft om dergelijke verdachte transacties op te sporen.

Deze verordening verlangt van marktdeelnemers dat zij verdachte transacties melden, ongeacht of de potentiële klant een particulier, een professionele gebruiker of een marktdeelnemer is. De verplichtingen met betrekking tot gereguleerde precursoren voor explosieven, met inbegrip van de verplichting om verdachte transacties te melden, dienen van toepassing te zijn op alle stoffen die zijn vermeld in de bijlagen I en II, ongeacht hun concentratie. Producten die echter precursoren voor explosieven bevatten in een dermate geringe mate en in dermate complexe mengsels dat het technisch extreem moeilijk is de precursoren voor explosieven eruit te extraheren, moeten uitgesloten zijn van het toepassingsgebied van deze verordening.

Om de toepassing van deze verordening te verbeteren, moeten zowel marktdeelnemers als overheidsinstanties voorzien in passende opleidingen met betrekking tot de verplichtingen van deze verordening. De lidstaten moeten inspectie-instanties hebben, regelmatig bewustmakingsacties organiseren, die gericht zijn op de specifieke kenmerken van elke sector, en een permanente dialoog onderhouden met marktdeelnemers op alle niveaus in de toeleveringsketen, met inbegrip van de marktdeelnemers die online actief zijn.

De keuze aan stoffen die criminelen gebruiken voor de illegale vervaardiging van explosieven, kan snel veranderen. Derhalve moet het mogelijk zijn om andere stoffen, zo nodig met spoed, onder de bij deze verordening ingestelde meldingsplicht te brengen. Om rekening te houden met de mogelijke ontwikkelingen in het misbruik van stoffen als precursoren voor explosieven, moet aan de Commissie de bevoegdheid worden overgedragen overeenkomstig artikel 290 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie handelingen vast te stellen tot wijziging van deze verordening door de grenswaarden aan te passen waarboven bepaalde stoffen waarvoor op grond van deze verordening een beperking geldt niet aan particulieren mogen worden aangeboden, en tot opname van aanvullende grondstoffen met betrekking waartoe verdachte transacties gemeld dienen te worden. Het is van bijzonder belang dat de Commissie bij haar voorbereidende werkzaamheden tot passende raadplegingen overgaat, onder meer op deskundigenniveau, en dat die raadplegingen worden verricht overeenkomstig de beginselen die zijn vastgelegd in het Interinstitutioneel Akkoord van 13 april 2016 over beter wetgeven (6) . Met name om te zorgen voor gelijke deelname aan de voorbereiding van gedelegeerde handelingen, ontvangen het Europees Parlement en de Raad alle documenten op hetzelfde tijdstip als de deskundigen van de lidstaten, en hebben hun deskundigen systematisch toegang tot de vergaderingen van de deskundigengroepen van de Commissie die zich bezighouden met de voorbereiding van de gedelegeerde handelingen.

Teneinde om te gaan met stoffen die nog niet worden vermeld in bijlage I of bijlage II, maar waarvan volgens een lidstaat op redelijke gronden kan worden aangenomen dat zij kunnen worden gebruikt voor de illegale vervaardiging van explosieven, moet er een vrijwaringsclausule komen die voorziet in een adequate procedure op het niveau van de Unie. Met het oog op de specifieke risico’s die bij deze verordening moeten worden tegengegaan, is het voorts wenselijk de lidstaten toe te staan in bepaalde omstandigheden ook voor stoffen waarvoor krachtens deze verordening reeds maatregelen gelden, vrijwaringsmaatregelen vast te stellen. Voorts moet het de lidstaten worden toegestaan nationale maatregelen te behouden, waarvan zij de Commissie overeenkomstig artikel 13 van Verordening (EU) nr. 98/2013 reeds op de hoogte hebben gesteld.

Deze verordening schrijft voor dat in het geval van verdachte transacties persoonsgegevens worden verwerkt en verder aan derden worden verstrekt. Dergelijke verwerking en verstrekking komt neer op een inbreuk op de grondrechten tot eerbiediging van de persoonlijke levenssfeer en de bescherming van persoonsgegevens. Bijgevolg moet ervoor worden gezorgd dat het grondrecht op bescherming van persoonsgegevens van de personen wier persoonlijke gegevens worden verwerkt in het kader van de toepassing van deze verordening, naar behoren wordt beschermd. Verordening (EU) 2016/679 van het Europees Parlement en de Raad (7) regelt de verwerking van persoonsgegevens in het kader van deze verordening. Derhalve moet de verwerking van persoonsgegevens die gepaard gaat met de vergunningverlening en de melding van verdachte transacties, worden verricht overeenkomstig Verordening (EU) 2016/679, met inbegrip van de algemene beginselen van rechtmatigheid, behoorlijkheid en transparantie, doelbinding, minimale gegevensverwerking, juistheid, opslagbeperking, integriteit en vertrouwelijkheid, en het vereiste dat de rechten van de betrokkene naar behoren worden geëerbiedigd.

Daar de doelstelling van deze verordening, namelijk de beperking van de toegang voor particulieren tot precursoren voor explosieven, niet voldoende door de lidstaten kan worden verwezenlijkt maar vanwege de omvang en effecten van de beperking beter door de Unie kan worden verwezenlijkt, kan de Unie, overeenkomstig het in artikel 5 van het Verdrag betreffende de Europese Unie neergelegde subsidiariteitsbeginsel, maatregelen nemen. Overeenkomstig het in hetzelfde artikel neergelegde evenredigheidsbeginsel gaat deze verordening niet verder dan nodig is om deze doelstelling te verwezenlijken.

HEBBEN DE VOLGENDE VERORDENING VASTGESTELD:

Deze verordening stelt geharmoniseerde voorschriften vast inzake het aanbieden, het binnenbrengen, het bezit en het gebruiken van stoffen of mengsels die kunnen worden misbruikt voor de illegale vervaardiging van explosieven, teneinde de beschikbaarheid van die stoffen of mengsels voor particulieren te beperken, en om ervoor te zorgen dat verdachte transacties in de gehele toeleveringsketen adequaat worden gemeld.

1. Deze verordening is van toepassing op de in de bijlagen I en II vermelde stoffen en op mengsels en stoffen die de vermelde stoffen bevatten.

Artikel 3

Definities

Voor de toepassing van deze verordening wordt verstaan onder:

1) "stof": een stof zoals gedefinieerd in artikel 3, punt 1, van Verordening (EG) nr. 1907/2006;

2) "mengsel": een mengsel zoals gedefinieerd in artikel 3, punt 2, van Verordening (EG) nr. 1907/2006;

3) "voorwerp": een voorwerp zoals gedefinieerd in artikel 3, punt 3, van Verordening (EG) nr. 1907/2006;

4) "aanbieden": elke levering, al dan niet tegen betaling;

5) "binnenbrengen": het binnen het grondgebied van een lidstaat brengen van een stof, ongeacht de bestemming ervan binnen de Unie, vanuit een andere lidstaat of een derde land, onder elke douaneregeling zoals gedefinieerd in Verordening (EU) nr. 952/2013 van het Europees Parlement en de Raad (10), met inbegrip van doorvoer;

6) "gebruik": gebruik zoals gedefinieerd in artikel 3, punt 24, van Verordening (EG) nr. 1907/2006;

7) "verdachte transactie": elke transactie met betrekking tot gereguleerde precursoren voor explosieven waarvan er, na inachtneming van alle relevante omstandigheden, redelijke vermoedens bestaan dat de betrokken stof of het betrokken mengsel bedoeld is voor de illegale vervaardiging van explosieven;

8) "particulier": elke natuurlijke of rechtspersoon die handelt voor doeleinden die buiten zijn handels-, bedrijfs- of beroepsactiviteit vallen;

9) "professionele gebruiker": elke natuurlijke of rechtspersoon die, elk openbaar lichaam dat, of elke combinatie van dergelijke personen of entiteiten die aantoonbaar een precursor voor explosieven waarvoor een beperking geldt nodig heeft voor doeleinden die verband houden met zijn handels-, bedrijfs-, of beroepsactiviteit, met inbegrip van landbouwactiviteiten, voltijds of deeltijds, en niet noodzakelijkerwijs gerelateerd aan de grootte van het landoppervlak waarop die landbouwactiviteit wordt verricht, mits dergelijke doeleinden niet omvatten het aanbieden van die precursor voor explosieven waarvoor een beperking geldt aan een andere persoon;

10) "marktdeelnemer": elke natuurlijke of rechtspersoon die, elk openbaar lichaam dat of elke combinatie van zulke personen of entiteiten die gereguleerde precursoren voor explosieven op de markt aanbiedt, offline dan wel online, waaronder op onlinemarktplaatsen;

11) "onlinemarktplaats": een aanbieder van een intermediaire dienst die marktdeelnemers enerzijds en particulieren, professionele gebruikers of andere marktdeelnemers anderzijds in staat stelt transacties met betrekking tot gereguleerde precursoren voor explosieven af te sluiten via onlineverkoop- of onlinedienstenovereenkomsten, hetzij op de website van de onlinemarktplaats dan wel op de website van een marktdeelnemer die gebruikmaakt van door de onlinemarktplaats verstrekte computerdiensten;

12) "precursor voor explosieven waarvoor een beperking geldt": een in bijlage I vermelde stof in een concentratie die de in kolom 2 van de tabel in bijlage I bepaalde overeenkomstige grenswaarde overschrijdt, met inbegrip van een mengsel of een andere stof die een in die bijlage vermelde stof bevat in een concentratie die de overeenkomstige grenswaarde overschrijdt;

13) "gereguleerde precursor voor explosieven": een in bijlage I of II vermelde stof, met inbegrip van een mengsel of een andere stof waarin een in deze bijlagen vermelde stof aanwezig is, met uitsluiting van homogene mengsels van meer dan 5 ingrediënten waarin de concentratie van elke in bijlage I of II vermelde stof lager is dan 1 % g/g;

14) "landbouwactiviteit": het produceren, opfokken of kweken van landbouwproducten, met inbegrip van oogsten, melken, fokken van dieren en houden van dieren voor landbouwdoeleinden, of het in goede landbouw- en milieuconditie houden van het landbouwareaal, zoals bepaald in artikel 94 van Verordening (EU) nr. 1306/2013 van het Europees Parlement en de Raad (11).