FORMULIER VOOR RECHTSBIJSTAND

Iedere natuurlijke of rechtspersoon die, al of niet bijgestaan door een advocaat, rechtsbijstand wil aanvragen met het oog op het instellen van een beroep bij het Gerecht of in het kader van een zaak waarin hij partij is, wordt verzocht de hiernavolgende informatie aandachtig te lezen alvorens de verschillende rubrieken van het formulier in te vullen.

1. Toepasselijke bepalingen

De bepalingen over rechtsbijstand zijn opgenomen in het Reglement voor de procesvoering van het Gerecht (artikelen 146-150) en in de Praktische uitvoeringsbepalingen voor het Reglement voor de procesvoering van het Gerecht (punten 1, 17-19, 33, 51, 57, 120, 121 en 198-207) (hierna „praktische uitvoeringsbepalingen” genoemd).

Het Reglement voor de procesvoering van het Gerecht en de praktische uitvoeringsbepalingen zijn beschikbaar op de website van het Hof van Justitie van de Europese Unie (http://curia.europa.eu), onder „Gerecht” en vervolgens „Procedure”.

2. Regels inzake de vertegenwoordiging voor het Gerecht

Om bij het Gerecht een beroep te kunnen instellen, moeten natuurlijke en rechtspersonen worden vertegenwoordigd door een advocaat die is toegelaten tot de uitoefening van zijn beroep bij een rechterlijke instantie van een lidstaat of een andere staat die partij is bij de Overeenkomst betreffende de Europese Economische Ruimte (artikel 51 van het Reglement voor de procesvoering). Deze regel legt het beginsel van de verplichte vertegenwoordiging van de verzoekende partij door een advocaat vast.

Indien deze persoon, gezien zijn financiële situatie, geheel of ten dele niet in staat is om de proceskosten te dragen, voorziet het Reglement voor de procesvoering erin dat hij voor rechtsbijstand in aanmerking moet kunnen komen (artikel 146, lid 1, van het Reglement voor de procesvoering). Anders dan bij het beroep, dat moet worden neergelegd door een advocaat die de verzoekende partij vertegenwoordigt, kan de aanvraag voor rechtsbijstand worden ingediend met of zonder bijstand van een advocaat.

3. Bevoegdheden van het Gerecht en voorwaarden voor ontvankelijkheid

Het Gerecht kan geen rechtsbijstand toekennen wanneer het kennelijk onbevoegd is om kennis te nemen van de rechtsvordering waarvoor hij wordt aangevraagd (artikel 146, lid 2, van het Reglement voor de procesvoering).

Krachtens de Verdragen en het Protocol betreffende het Statuut van het Hof van Justitie van de Europese Unie is het Gerecht bevoegd om uitspraak te doen op:

— de rechtstreekse beroepen die worden ingesteld door particulieren of door de lidstaten (1) die ertoe strekken om de nietigverklaring van handelingen van de instellingen, organen en instanties van de Unie te verkrijgen, een onrechtmatig verzuim van laatstgenoemden om te handelen te doen vaststellen of om vergoeding van de geleden schade te verkrijgen en de beroepen gebaseerd op een arbitragebeding;

— de beroepen die strekken tot nietigverklaring van de beslissingen van de kamers van beroep van het Bureau voor intellectuele eigendom van de Europese Unie (EUIPO) en van het Communautair Bureau voor plantenrassen (CPVO).

Daaruit volgt dat een aanvraag voor rechtsbijstand zal worden geweigerd wegens onbevoegdheid van het Gerecht om op het beroep uitspraak te doen, wanneer het wordt ingesteld om:

— de wettigheid te bestrijden van een handeling die door nationale autoriteiten is vastgesteld (ongeacht of dit administratieve of gerechtelijke autoriteiten zijn);

— een beslissing te bestrijden van een internationale instantie die niet onder het institutionele stelsel van de Europese Unie valt (bijvoorbeeld het Europees Hof voor de Rechten van de Mens).

Rechtsbijstand kan evenmin worden toegekend indien de rechtsvordering waarvoor hij wordt aangevraagd, kennelijk niet-ontvankelijk of kennelijk rechtens ongegrond voorkomt (artikel 146, lid 2, van het Reglement voor de procesvoering).

Daaruit volgt onder meer dat een aanvraag die wordt ingediend vóór het beroep waarop hij betrekking heeft, maar na het verstrijken van de beroepstermijn voor dat beroep, zal worden afgewezen, omdat het beroep kennelijk niet-ontvankelijk zou worden verklaard omdat het te laat is ingesteld.

4. Verplicht formulier voor rechtsbijstand

Het formulier voor rechtsbijstand, dat in het Publicatieblad van de Europese Unie is gepubliceerd, is beschikbaar op de website van het Hof van Justitie van de Europese Unie, onder „Gerecht” en vervolgens „Procedure”.

Van dit formulier moet verplicht gebruik worden gemaakt om rechtsbijstand aan te vragen, zowel voorafgaand aan de instelling van een beroep als in het kader van een aanhangige zaak. Een aanvraag voor rechtsbijstand die niet per formulier wordt gedaan, wordt niet in aanmerking genomen (artikel 147 van het Reglement voor de procesvoering en punt 198 van de praktische uitvoeringsbepalingen).

Een aanvraag voor rechtsbijstand die bij het Gerecht wordt ingediend nadat het Gerecht de beslissing heeft gegeven waarbij het uitspraak doet op het beroep waarop deze aanvraag betrekking heeft, wordt niet in aanmerking genomen.

5. Inhoud van de aanvraag voor rechtsbijstand en bewijsstukken

Het formulier voor rechtsbijstand strekt ertoe het Gerecht overeenkomstig artikel 147, leden 3 en 4, van het Reglement voor de procesvoering de nodige informatie te verschaffen om naar behoren op de aanvraag voor rechtsbijstand te kunnen beslissen. Het gaat om:

— gegevens betreffende de financiële situatie van de aanvrager en,

— ingeval het beroep nog niet is ingesteld, gegevens over het voorwerp van dit beroep, de feiten van de zaak en de aangevoerde argumenten (punt 201 van de praktische uitvoeringsbepalingen).

a) Financiële situatie van de aanvrager

De aanvraag voor rechtsbijstand moet vergezeld gaan van de nodige gegevens en bewijzen op grond waarvan de financiële situatie van de aanvrager kan worden beoordeeld, zoals een van de bevoegde nationale autoriteiten afkomstige verklaring die deze financiële situatie bevestigt (artikel 147, lid 3, van het Reglement voor de procesvoering).

De financiële draagkracht van de aanvrager wordt beoordeeld aan de hand van elementen die zijn behoeftigheid aantonen:

— een natuurlijk persoon kan er dus niet mee volstaan om het Gerecht te voorzien van gegevens over zijn inkomsten, maar moet bijvoorbeeld ook belastingaangiften, salarisstroken, verklaringen van socialebijstandsinstanties of de werkloosheidsverzekering, verklaringen van de bank of rekeninguittreksels en gegevens op basis waarvan zijn kapitaal kan worden beoordeeld (waarde van roerende of onroerende goederen) overleggen;

— een rechtspersoon kan er niet mee volstaan om zijn onvermogen om te betalen aan te voeren, maar moet inlichtingen over zijn rechtsvorm, zijn eventuele winstoogmerk en de financiële draagkracht van zijn venno(o)t(en) of aandeelhouders verschaffen en bijvoorbeeld boekhoudkundige balansen of enig ander bewijs van zijn boekhoudkundige situatie overleggen, alsook alle bewijs ter ondersteuning van een gestelde staat van faillissement, gerechtelijke bewindvoering, staking van betaling of gerechtelijke afwikkeling.

Plechtige verklaringen die door de aanvrager zelf zijn opgesteld en ondertekend, volstaan niet voor het bewijs van zijn behoeftigheid.

De in het formulier vermelde gegevens betreffende de financiële situatie van de aanvrager en de tot staving van deze gegevens overgelegde bewijsstukken strekken ertoe een volledig beeld te geven van zijn financiële situatie.

Een aanvraag die niet rechtens genoegzaam aantoont dat de aanvrager niet tot betaling van de proceskosten in staat is, zal worden afgewezen.

b) Voorwerp van het voorgenomen beroep

Indien de aanvraag voor rechtsbijstand wordt ingediend voordat het beroep waarop hij betrekking heeft is ingesteld, moet de aanvrager een summiere uiteenzetting geven van het voorwerp van dit beroep, de feiten van de zaak en de argumenten die hij ter ondersteuning van dit beroep wil aanvoeren. Daarvoor is een rubriek voorzien in het formulier voor rechtsbijstand.

Als bijlage moeten afschriften van alle bewijsstukken die relevant zijn voor de beoordeling van de ontvankelijkheid en de gegrondheid van het in te stellen beroep worden gevoegd. Daarbij kan het bijvoorbeeld gaan om correspondentie met de toekomstige verwerende partij of, in geval van een beroep om nietigverklaring, het besluit waarvan de wettigheid wordt bestreden.

Het formulier voor rechtsbijstand moet naar behoren worden ingevuld en de bewijsstukken moeten begrijpelijk zijn op zich.

c) Aanvulling

De aanvraag voor rechtsbijstand kan niet achteraf worden aangevuld door de neerlegging van addenda. Indien dergelijke addenda worden ingediend zonder dat het Gerecht daarom heeft verzocht, worden zij geweigerd. Het is dus van wezenlijk belang om alle nodige informatie in het formulier op te nemen en om een afschrift bij te voegen van elk document dat deze informatie kan staven.

In buitengewone gevallen kunnen evenwel bewijsstukken betreffende de behoeftigheid van de aanvrager achteraf nog worden aanvaard, mits een passende uitleg wordt gegeven voor de te late indiening ervan (punt 205 van de praktische uitvoeringsbepalingen).

6. Indiening van de aanvraag

a) Door de aanvrager zelf

De indiener van een aanvraag voor rechtsbijstand die niet door een advocaat wordt vertegenwoordigd, moet de papieren versie van het naar behoren ingevulde en ondertekende formulier, vergezeld van de daarin vermelde bewijsstukken, toezenden aan of neerleggen bij de griffie van het Gerecht, die zich op het volgende adres bevindt:

Griffie van het Gerecht van de Europese Unie Rue du Fort Niedergrünewald L-2925 Luxemburg

Het formulier moet met de hand worden ondertekend door de aanvrager (artikel 147, lid 6, van het Reglement voor de procesvoering en punt 199 van de praktische uitvoeringsbepalingen). Wanneer het niet met de hand is ondertekend, wordt het formulier niet in behandeling genomen.

b) Door de advocaat van de aanvrager

Wanneer de indiener van de aanvraag voor rechtsbijstand wordt vertegenwoordigd door een advocaat ten tijde van de indiening van het formulier voor rechtsbijstand, moet laatstgenoemde het formulier met behulp van de applicatie e-Curia indienen, met inachtneming van de vereisten in de „Gebruiksvoorwaarden voor de applicatie e-Curia” (punt 200 van de praktische uitvoeringsbepalingen).

7. Schorsing en hervatting van de beroepstermijn

De indiening van een aanvraag voor rechtsbijstand schorst voor de aanvrager de voor de instelling van het beroep voorziene termijn tot en met de datum van betekening van de beschikking waarbij op die aanvraag wordt beslist, of, wanneer in deze beschikking geen advocaat wordt aangewezen om de betrokkene te vertegenwoordigen, tot en met de datum van betekening van de beschikking waarbij een advocaat wordt aangewezen die met de vertegenwoordiging van de indiener van de aanvraag wordt belast (artikel 147, lid 7, van het Reglement voor de procesvoering).

De beroepstermijn loopt dus niet gedurende de periode waarin de aanvraag voor rechtsbijstand door het Gerecht wordt onderzocht.

Na de betekening van de beschikking waarbij op die aanvraag wordt beslist, of, wanneer in deze beschikking geen advocaat wordt aangewezen om de betrokkene te vertegenwoordigen, de beschikking waarbij een advocaat wordt aangewezen die met de vertegenwoordiging van de indiener van de aanvraag wordt belast, kan de resterende beroepstermijn voor neerlegging van het verzoekschrift zeer kort zijn. De begunstigde van de rechtsbijstand, die naar behoren door een advocaat wordt vertegenwoordigd, wordt aanbevolen er bijzonder nauwlettend op toe te zien dat de wettelijke termijn in acht wordt genomen (punt 207 van de praktische uitvoeringsbepalingen).

8. Aanvullende precisering

De originelen van de overgelegde bewijsstukken worden niet teruggezonden. Aangeraden wordt dus om fotokopieën van de bewijsstukken over te leggen.

(1) Met uitzondering van die welke het Statuut van het Hof van Justitie van de Europese Unie voorbehoudt aan het Hof van Justitie.