Beschikking van de Commissie

van 11 juli 2001

inzake de steunregeling die door Spanje ten behoeve van de ondernemingen in Guipúzcoa in de vorm van een belastingkrediet van 45 % van de investeringen ten uitvoer is gelegd

(Kennisgeving geschied onder nummer C(2001) 1764)

(Slechts de tekst in de Spaanse taal is authentiek)

(Voor de EER relevante tekst)

(2002/894/EG)

DE COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN,

Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap, en met name op artikel 88, lid 2, eerst alinea,

Gelet op de Overeenkomst betreffende de Europese Economische Ruimte, en met name op artikel 62, lid 1, onder a),

Na de belanghebbenden overeenkomstig voornoemde artikelen in de gelegenheid te hebben gesteld hun opmerkingen te maken(1),

Overwegende hetgeen volgt:

I. PROCEDURE

(1) In verband met de procedures die na klachten wegens staatssteun ten behoeve van de bedrijven Daewoo Electronics Manufacturing España SA(2) en de bedrijven Ramondín SA en Ramondín Cápsulas SA(3) waren ingeleid, kwam een niet-aangemelde regeling in het kader waarvan in Álava, Spanje, investeringssteun in de vorm van een belastingkrediet van 45 % aan bedrijven wordt verleend, ter kennis van de Commissie. Daarnaast werd zij, via onofficiële kanalen, van het bestaan van soortgelijke maatregelen in Guipúzcoa in kennis gebracht; deze provincie heeft namelijk dezelfde autonomie op fiscaal gebied als Álava. Daarom zonden de diensten van de Commissie op 15 maart 1999 een brief aan de permanente vertegenwoordiging van Spanje waarin zij om nadere inlichtingen hierover verzochten. Bij brieven van 13 april 1999 en 17 mei 1999 van hun permanente vertegenwoordiging verzochten de Spaanse autoriteiten om verlengingen van de voor de beantwoording vastgestelde termijn. Bij brief van 25 mei 1999 deelden de diensten van de Commissie mede dat een tweede termijnverlenging niet werd verleend uit hoofde van Verordening (EG) nr. 659/1999 van de Raad van 22 maart 1999 tot vaststelling van nadere bepalingen voor de toepassing van artikel 93 van het Verdrag(4). Ten slotte verstrekten de Spaanse autoriteiten, bij brief van 2 juni 1999 van hun permanente vertegenwoordiging, nadere gegevens betreffende de genoemde fiscale steunmaatregelen.

(2) Bij bericht van 17 augustus 1999 (SG(99) D/6871) stelde de Commissie Spanje in kennis van haar besluit de procedure van artikel 88, lid 2, van het Verdrag ten aanzien van deze steun in te leiden.

(3) Bij schrijven van hun permanente vertegenwoordiging van 9 november 1999, ingeschreven op 12 november 1999, zonden de Spaanse autoriteiten hun opmerkingen in het kader van de procedure.

(4) Het besluit van de Commissie om de procedure in te leiden werd in het Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen(5) bekendgemaakt. De Commissie verzocht belanghebbenden hun opmerkingen over de steun in kwestie binnen een maand vanaf de datum van hogervermelde bekendmaking te maken.

(5) Hierop ontving de Commissie opmerkingen van: het autonome gewest Castilla y León (3 januari 2000); de Baskische ondernemersvereniging - Euskal Entrepresarien Konfederakuntza (hierna "Confebask") (4 januari 2000), alsook aanvullende opmerkingen, die niet binnen de gestelde termijn werden ontvangen, bij brief van 29 december 2000, die op 3 januari 2001 werd ingeschreven; van de regering van Rioja (5 januari 2000); van het Colegio Vasco de Economistas (Baskisch verbond van economen) - Ekonomilarien Euskal Elkargoa (5 januari 2000); van de Círculo de Empresarios Vascos (vereniging van Baskische ondernemers) (5 januari 2000); en van de Asociación Profesional de Asesores Fiscales de la Comunidad del País Vasco (beroepsvereniging van belastingconsulenten van het autonome gewest Baskenland) (7 januari 2000). Bij brief van 1 maart 2000 (D/50912) deed de Commissie de ontvangen opmerkingen aan Spanje toekomen en stelde zij de Spaanse autoriteiten in de gelegenheid hierover opmerkingen te maken, die zij echter - afgezien van een verzoek om verlenging van een termijn voor het inzenden van opmerkingen met 20 dagen - niet ontving.

(6) Bij brief van hun permanente vertegenwoordiging van 22 juni 2000 stelden de Spaanse autoriteiten de Commissie in kennis van de vanaf 18 maart 2000 geldende afwijking, ingevoerd bij Norma Foral nr. 3/2000 van 13 maart 2000(6) en de zevende aanvullende bepaling van Norma Foral nr. 7/1997 van 22 december 1997(7), die de rechtsgrondslag voor de invoering van het belastingkrediet van 45 % vormde.

II. GEDETAILLEERDE BESCHRIJVING VAN DE STEUN

(7) Volgens de gegevens waarover de Commissie beschikt en die noch door de Spaanse autoriteiten noch door belanghebbenden in twijfel zijn getrokken, werden de fiscale steunmaatregelen in kwestie op 1 januari 1997 op grond van de tiende aanvullende bepaling van Norma Foral nr. 7/1997(8) van kracht.

(8) Ten aanzien van het belastingkrediet van 45 % dat vanaf 1 januari 1997 van toepassing was, luidt de tekst van de tiende aanvullende bepaling van Norma Foral nr. 7/1997 als volgt:

"Vanaf 1 januari 1997 gedane investeringen in nieuwe materiële vaste activa, die 2,5 miljard ESP overschrijden, komen volgens het besluit van de Diputación Foral van Gipuzkoa in aanmerking voor een belastingkrediet van 45 % van het bedrag van de investering zoals vastgesteld door de Diputación Foral van Gipuzkoa, dat wordt verrekend met de verschuldigde inkomstenbelasting.

De aftrek die niet wordt toegepast omdat de verschuldigde belasting onvoldoende hoog is, kan worden toegepast gedurende de belastingperioden die worden afgesloten gedurende de vijf opeenvolgende jaren die onmiddellijk volgen op het jaar waarin de overeenkomst inzake de verlening van deze steun is vastgesteld.

De periode waarin de aftrek kan plaatsvinden, kan ingaan in het eerste jaar waarin binnen de verjaringstermijn positieve resultaten worden geboekt.

In het besluit waarnaar in lid 1 van dit artikel wordt verwezen worden de termijnen en de maximumbedragen vastgelegd die in de afzonderlijke gevallen van toepassing zijn.

De in het kader van deze bepaling toegestane voordelen zijn onverenigbaar met elk ander, op dezelfde investering van toepassing zijnd belastingvoordeel.

De Diputación Foral van Gipuzkoa stelt tevens de duur van het investeringsproces vast, dat zich ook kan uitstrekken over investeringen die zijn gedaan in de fase van voorbereiding van het project waarop de investeringen, ten aanzien waarvan het belastingvoordeel werd verleend, betrekking hebben.".

(9) Kortom: uit deze bepalingen valt af te leiden dat de doelstelling van de steun enerzijds de investering in nieuwe materiële vaste activa in de periode vanaf 1 januari 1997 is en, anderzijds, de investeringskosten(9) betreft die zijn gedaan in de fase van voorbereiding van het project waarop de investeringen betrekking hebben, voor zover deze meer dan 2,5 miljard ESP bedragen.

(10) Aangezien de regeling niet voorschrijft dat de investering die het recht op steun verleent, in Guipúzcoa wordt gedaan, kan een onderneming waarvan de fiscale zetel zich in de regio bevindt een belastingkrediet krijgen van 45 % van het bedrag van de investeringen die buiten Guipúzcoa zijn gedaan.

(11) De regeling is voort van toepassing op investeringen in eender welke sector; ondernemingen hoeven derhalve aan geen enkele sectorale voorwaarde te voldoen zoals de voorwaarden die zijn vervat in de communautaire sectorale regels, zoals die inzake de productie, verwerking en het op de markt brengen van de landbouw- en visserijproducten die in bijlage I bij het Verdrag worden opgesomd, de steenkolenindustrie, ijzer- en staalindustrie, vervoer, scheepsbouw, synthetische vezels en de automobielindustrie.

(12) Daarenboven kan iedere onderneming het belastingkrediet van 45 % krijgen, ongeacht haar economische en financiële situatie en zelfs wanneer zij in moeilijkheden verkeert.

(13) Hoewel het genoemde belastingkrediet van 45 % niet verenigbaar is met enig ander fiscaal voordeel dat op grond van dezelfde investeringen wordt verleend, is de cumulering van het belastingkrediet van 45 % met andere steun in de vorm van subsidies, gesubsidieerde leningen, garanties, overname van deelnemingen, enz., daarentegen niet uitgesloten.

(14) In het besluit tot inleiding van de procedure wijst de Commissie erop dat het voor de toepassing van de communautaire voorschriften inzake staatssteun van weinig belang is of het om steun van fiscale aard gaat, aangezien artikel 87 van het EG-Verdrag op steunmaatregelen "in welke vorm ook" van toepassing is. De Commissie wees er niettemin op dat, om als steun te worden beschouwd, de maatregelen in kwestie moeten voldoen aan elk van de vier in artikel 87 van het EG-Verdrag vervatte criteria die hieronder worden toegelicht.

(15) In de eerste plaats wijst de Commissie erop dat hogervermeld belastingkrediet aan de begunstigden een voordeel ten belope van 45 % van het investeringsbedrag verschaft en hun gebruikelijke financiële lasten door een gedeeltelijke verlaging van de verschuldigde belasting verlicht.

(16) Ten tweede vindt de Commissie dat het belastingkrediet in kwestie een verlies aan belastinginkomsten met zich brengt en daarom overeenstemt met gebruik van overheidsmiddelen in de vorm van belastinguitgaven.

(17) Ten derde is de Commissie op dit ogenblik van oordeel dat het belastingkrediet van 45 % de concurrentie en het handelsverkeer tussen de lidstaten ongunstig beïnvloedt. Aangezien de gesteunde bedrijven een economische activiteit uitoefenen die het voorwerp van handelsverkeer tussen lidstaten kan vormen, en de steun de positie van de begunstigde bedrijven ten opzichte van andere concurrenten in het intracommunautaire handelsverkeer versterkt, beïnvloedt de steun het intracommunautaire handelsverkeer negatief. Bovendien kunnen de begunstigde bedrijven een hoger nettoresultaat (winst na belastingen) en aldus een betere rentabiliteit behalen. Zij zijn zodoende in staat om met andere ondernemingen die geen aanspraak op de steun kunnen maken, te concurreren.

(18) Ten slotte vond de Commissie vooralsnog dat het bij het belastingkrediet van 45 % in zoverre een specifieke of selectieve maatregel betreft dat deze bepaalde bedrijven bevoordeelt. Immers, alleen ondernemingen die investeringen doen voor een bedrag dat het minimumbedrag van 2,5 miljard ESP (15025303 EUR) overschrijdt, kunnen op het belastingkrediet in kwestie aanspraak maken. Alle overige ondernemingen die investeringen doen zonder het genoemde bedrag van 2,5 miljard ESP te overschrijden, zijn van steun uitgesloten.

(19) Daarnaast is de Commissie vooralsnog van oordeel dat het karakter van selectief voordeel ook verband houdt met een discretionaire bevoegdheid van de belastingdienst. In het onderhavige geval stelt zij vast dat de Diputación Foral van Guipúzcoa over een discretionaire bevoegdheid beschikte om te bepalen hoelang het investeringsproces duurde en wat de duur was van de fase van de voorbereiding van het project waarop de investeringen betrekking hadden.

(20) De Commissie komt dan ook voorlopig tot de conclusie dat het belastingkrediet van 45 % staatssteun is overeenkomstig de bepalingen in artikel 87, lid 1, van het EG-Verdrag en artikel 61, lid 1, van de EER-overeenkomst, omdat deze aan de desbetreffende criteria beantwoordt: het vormt een voordeel, het wordt door de staat uit overheidsmiddelen toegekend, het heeft gevolgen voor het handelsverkeer tussen de lidstaten en vervalst de mededinging door begunstiging van bepaalde ondernemingen.

(21) Aangezien de fiscale steun in kwestie niet wordt verleend onder met name de voorwaarde dat deze in een periode van drie jaar een bedrag van 100000 EUR niet mag overschrijden kan zij naar de mening van de Commissie ook niet als de-minimissteun(10) worden beschouwd.

(22) Staatssteun die niet onder de de-minimisregel valt moet overeenkomstig artikel 88, lid 3, van het EG-Verdrag en artikel 62, lid 2, van de EER-overeenkomst van tevoren worden aangemeld. De Spaanse autoriteiten zijn deze verplichting echter niet nagekomen. Daarom beschouwt de Commissie de steunmaatregelen in kwestie vooralsnog als onwettig.

(23) Naar de mening van de Commissie is het belastingkrediet van 45 % een steunmaatregel, waarvoor het doen van een investering(11) als voorwaarde geldt. Aangezien echter een precieze definitie van de subsidiabele kosten ontbreekt, kan de Commissie op dit ogenblik niet uitsluiten dat een gedeelte van de investeringskosten, waarvoor het belastingkrediet van 45 % wordt toegekend, onder de communautaire definitie van de initiële investering valt(12).

(24) Bij de investeringskosten die aan de communautaire definitie beantwoorden is het belastingkrediet van 45 % naar de mening van de Commissie geheel of ten dele investeringssteun. Zij zal deze derhalve aan de communautaire voorschriften inzake investeringssteun toetsen. Steun voor investeringskosten die niet onder de communautaire definitie vallen, kan daarentegen niet als investeringssteun worden beschouwd, maar als met een ander doel verleende steun, bijvoorbeeld bedrijfssteun.

(25) Het belastingkrediet van 45 % in kwestie, waarvoor geen enkele sectorale beperking geldt, kan zonder sectorale beperking worden verleend aan ondernemingen die aan de voor bepaalde economische sectoren geldende communautaire voorschriften zijn onderworpen. Onder deze omstandigheden is het volgens de Commissie niet duidelijk of de genoemde steun met het EG-Verdrag verenigbaar is indien de ontvanger van de steun activiteiten heeft in een sector waarvoor specifieke communautaire voorschriften gelden.

(26) Hetzelfde geldt voor verlening van een belastingkrediet van 45 % aan ondernemingen in moeilijkheden overeenkomstig de communautaire richtsnoeren voor reddings- en herstructureringssteun aan ondernemingen in moeilijkheden. Op de verlening van de genoemde fiscale steun zijn de in deze richtsnoeren genoemde voorwaarden echter niet van toepassing. Indien deze voorwaarden niet in acht worden genomen, rijst er twijfel over de vraag of dit soort steun aan ondernemingen in moeilijkheden met de gemeenschappelijke markt verenigbaar is.

(27) Ten aanzien van de toepassing van de afwijking als bedoeld in artikel 87, lid 3, onder c), van het EG-Verdrag op de investeringssteun in Guipúzcoa wijst de Commissie erop dat zij bij besluit van 26 juli 1995 betreffende wijziging van de regionale-steunkaart in Spanje opmerkte dat investeringssteun ten behoeve van regionale ontwikkeling uit hoofde van de afwijking van artikel 87, lid 3, onder c) van het EG-Verdrag in het gehele grondgebied van Guipúzcoa als verenigbaar met de gemeenschappelijke markt kon worden beschouwd mits de grote ondernemingen het maximumpercentage van 25 % nettosubsidie-equivalent (NSE) niet overschreden.

(28) De Commissie wijst erop dat deze maxima alleen gelden voor bepaalde subsidiabele kosten die in de eenvormige belastinggrondslag zijn vervat en op voorwaarde dat deze sporen met de communautaire definitie van initiële investering, wat onder andere investeringen voor vervanging uitsluit. Voor de steun die voor de periode van 1 januari tot 31 december 1999 werd ingevoerd gelden bovendien de genoemde regionale richtsnoeren. Daarom zijn op investeringssteun die deze maximumgrenzen niet overschrijdt ook een aantal in genoemde regionale richtsnoeren vastgelegde aanvullende voorwaarden van toepassing.

(29) In ieder geval stelde de Commissie voorlopig vast dat fiscale steun in de vorm van belastingkredieten van 45 % ten aanzien van de grote ondernemingen niet beperkt was tot 25 % NSE, noch, ten aanzien van middelgrote en kleine bedrijven, tot 30 % NSE beperkt was. Voorts is het mogelijk dat de subsidiabele kosten met de in hogervermelde belastinggrondslag vervatte kosten overeenkwamen. Onder deze omstandigheden kan volgens de Commissie niet worden uitgesloten dat het bij deze steunmaatregel om bedrijfssteun gaat, aangezien de steun bestemd was om de lopende kosten van de begunstigde ondernemingen te verminderen. Derhalve heeft de Commissie twijfels over de verenigbaarheid van de fiscale steunmaatregelen in kwestie met de voorschriften inzake regionale steun.

(30) Ten aanzien van de periode na 1 september 1998 kan de Commissie bovendien niet uitsluiten dat de gesteunde investeringen binnen de werkingssfeer van de multisectorale kaderregeling (98/C 107/05) vallen. Voor de fiscale steunmaatregelen in kwestie geldt geen verplichting inzake aanmelding in het geval van de reeds genoemde grote projecten en evenmin geldt dienovereenkomstig een uit de beoordeling van de Commissie voortvloeiende vermindering van de steunintensiteit. De Commissie heeft daarom twijfels ten aanzien van de verenigbaarheid van deze fiscale steunmaatregelen in het geval van grote investeringsprojecten.

(31) De Commissie uit dan ook haar twijfels over de verenigbaarheid van de fiscale steunmaatregelen in kwestie met de gemeenschappelijke markt, overeenkomstig de afwijking van artikel 87, lid 3, onder c), van het EG-Verdrag, volgens welke als verenigbaar met de gemeenschappelijke markt kunnen worden beschouwd "steunmaatregelen om de ontwikkeling [...] van bepaalde regionale economieën te vergemakkelijken...". Dit geldt ook ten aanzien van de overige uitzonderingen van artikel 87, leden 2 en 3, van het EG-Verdrag. De steun in kwestie kan immers niet worden beschouwd als steun van sociale aard, in de zin van artikel 87, lid 2, onder a), deze moet evenmin dienen tot herstel van de schade veroorzaakt door natuurrampen of andere buitengewone gebeurtenissen, in de zin van artikel 87, lid 2, onder b), en valt niet onder de bepalingen van artikel 87, lid 3, onder c), die betrekking hebben op "steunmaatregelen om de ontwikkeling [...] van bepaalde vormen van economische bedrijvigheid te vergemakkelijken...". Evenmin is de steun bestemd om de verwezenlijking van een belangrijk project van gemeenschappelijk Europees belang te bevorderen of een ernstige verstoring in de economie van een lidstaat op te heffen, in de zin van artikel 87, lid 3, onder b). De bevordering van de cultuur en de instandhouding van het culturele erfgoed, als bedoeld in artikel 87, lid 3, onder d), zijn evenmin doelstellingen voor de verwezenlijking waarvan de steun in kwestie is bedoeld.

(32) Behalve het aan de Spaanse autoriteiten gerichte verzoek, in het kader van de procedure van artikel 88, lid 2, van het EG-Verdrag hun opmerkingen te maken, heeft de Commissie hun tevens verzocht haar alle voor het onderzoek van de fiscale maatregelen in de vorm van een belastingkrediet van 45 % in Guipúzcoa nuttige gegevens te verschaffen. Daartoe behoorden, naar de Commissie aangaf, gegevens over eventuele fiscale steun in de vorm van een belastingkrediet voor investeringen in alle jaren van de periode 1986-1994, of enkele jaren van die periode, afschriften van de besluiten inzake de verlening van steun in de jaren 1995 tot 1997 en afschriften van de officiële mededelingen van de betrokken ondernemingen aan de Diputación Foral in de periode 1998-1999, waarin ten minste werden vermeld: de aard van de investeringskosten die het voorwerp van de steun uitmaken, het bedrag van het belastingkrediet aan elk van de begunstigden, de aan elk van de begunstigden uitgekeerde steun en het saldo van de nog te betalen bedragen, de eventuele indeling van de begunstigde bedrijven als ondernemingen in moeilijkheden overeenkomstig de communautaire kaderregeling voor reddings- en herstructureringssteun aan ondernemingen in moeilijkheden, de bijzonderheden over eventuele cumulering (bedrag, subsidiabele kosten, eventueel toegepaste steunregelingen, enz.), alsook de precieze en gedetailleerde definitie van de begrippen "investering" en "investeringen in de voorbereidingsfase".

III. OPMERKINGEN VAN DE SPAANSE AUTORITEITEN

(33) De Spaanse autoriteiten deden bij brief van hun permanente vertegenwoordiging van 9 november 1999 hun opmerkingen aan de Commissie toekomen. Naar de mening van de Spaanse autoriteiten is het belastingkrediet in kwestie geen staatssteun in de zin van artikel 87 van het EG-Verdrag. Hierin bestrijden de Spaanse autoriteiten de opvatting van de Commissie dat de steunregeling het handelsverkeer tussen de lidstaten beïnvloedt, omdat de economische activiteiten van de begunstigde ondernemingen het voorwerp van handelsverkeer tussen de lidstaten kunnen zijn. Naar hun mening kan niet in zijn algemeenheid worden beweerd, zoals de Commissie doet, dat het handelsverkeer ongunstig wordt beïnvloed, maar kan zulks slechts in ieder concreet geval worden vastgesteld, omdat in een aantal gevallen van ongunstige invloed mogelijkerwijs geen sprake is. In al deze gevallen is derhalve aan één van de voorwaarden om een overheidsmaatregel als steun aan te merken niet voldaan.

(34) Voorts houden de Spaanse autoriteiten staande dat de maatregel specifiek noch selectief is. Aangezien deze maatregel voor alle sectoren en voor alle belastingplichtigen die aan de desbetreffende criteria beantwoorden kan worden genomen, is van de specifieke maatregel geen sprake. Hierbij moet voorts worden aangetekend dat, aangezien er in Spanje vijf fiscale regelingen bestaan, waarvan één in Guipúzcoa, de in dit gebied geldende belastingvoorschriften het karakter hebben van een algemene maatregel voor belastingplichtigen waarop zij worden toegepast. Zij hebben dan ook geen regionaal specifiek karakter.

(35) Het specifieke karakter is niet aanwezig omdat de maatregel voor alle sectoren en alle belastingplichtigen geldt. In dit verband wijzen de Spaanse autoriteiten erop dat de voorwaarde dat de investering minimaal 2,5 miljard ESP moet bedragen geen discriminerende, maar een objectieve voorwaarde is die voortvloeit uit de noodzaak de doeltreffendheid van de maatregel te waarborgen om het beoogde doel te bereiken. Indien de Commissie niettemin vasthoudt aan aanmerking van de maatregel als een specifieke maatregel, zou deze "door de aard of de opzet van het stelsel" worden gerechtvaardigd, overeenkomstig de bepaling in mededeling 98/C 384/03(13). De maatregel in kwestie wordt immers gerechtvaardigd door de aard van het belastingstelsel, aangezien deze deel uitmaakt van het enige op het grondgebied van Guipúzcoa geldende belastingstelsel. De maatregel valt derhalve onder de bevoegdheid van de Diputación Foral om belastingvoorschriften vast te stellen. Daarnaast wordt de maatregel gerechtvaardigd door de interne opzet van het stelsel, waarmee de bevordering van de economische activiteit wordt beoogd. Daarenboven is het logisch dat de stimuleringsmaatregelen voor omvangrijke investeringen worden geboden omdat enerzijds alleen deze Guipúzcoa op lange termijn werkelijk ten goede komen en de belastingdienst meer belastinginkomsten verschaffen dan de initiële fiscale uitgaven voor de investeringen en anderzijds het minimumbedrag van de investering in zoverre geen negatieve gevolgen voor kleine en middelgrote bedrijven heeft daar deze bedrijven al van talrijke communautaire financieringsprogramma's profiteren.

(36) Voorts betwisten de Spaanse autoriteiten de bewering dat de maatregelen in kwestie een discretionair karakter hebben, omdat de steun automatisch wordt verleend zolang aan de voorwaarde is voldaan dat de investering ten minste 2,5 miljard ESP moet bedragen. De Diputación Foral beperkt zich er derhalve toe te verifiëren of aan alle voorwaarden om voor steun in aanmerking te komen is voldaan, zonder de steun zelf of de verlening daarvan van nog andere voorwaarden afhankelijk te kunnen maken. Daarnaast wijzen de Spaanse autoriteiten erop dat in het Spaanse belastingrecht willekeurige beslissingen bij het bepalen van de wezenlijke kenmerken van de fiscale verplichtingen van de belastingplichtigen niet mogelijk zijn.

(37) Ook wijzen de Spaanse autoriteiten het argument van de hand dat de belastingvoorschriften niet aan de voorwaarden voor sectorale voorschriften voldoen. Naar hun mening moet de Commissie precies aangeven welke voorwaarden niet aan de belastingvoorschriften in kwestie voldoen. Wat de toepassing van de belastingvoorschriften op ondernemingen in moeilijkheden betreft, zijn de Spaanse autoriteiten van oordeel dat de voorwaarde dat de investering ten minste 2,5 miljard ESP moet bedragen het deze ondernemingen zeer moeilijk maakt de steun te verkrijgen. Deze voorwaarde biedt eerder een garantie dat de belastingvoorschriften niet op deze ondernemingen zullen worden toegepast. Wat de toepassing van de voorschriften op regionale steunmaatregelen betreft, zijn de Spaanse autoriteiten van mening dat deze hier niet relevant is omdat het in dit concrete geval niet om staatssteun gaat.

(38) De Spaanse autoriteiten zijn dan ook van mening dat de Commissie de door haar ingeleide procedure moet afsluiten met een beschikking waarin zij vaststelt dat de fiscale maatregelen in kwestie niet aan de voor steunmaatregelen van de staten geldende voorwaarden beantwoorden.

(39) Bovendien zijn de Spaanse autoriteiten van mening dat de verzoeken van de Commissie om inlichtingen, met name over de beslissingen betreffende het verlenen van het belastingkrediet, niet behoeven te worden gehonoreerd, aangezien er geen steunelementen aanwezig zijn. Zij verstrekken dan ook geen van de gegevens waarom door de Commissie in haar besluit tot inleiding van de procedure is gevraagd.

IV. ANDERE DOOR DE COMMISSIE ONTVANGEN OPMERKINGEN

(40) De Commissie wijst erop dat de onderstaande opmerkingen niet vooruitlopen op de vraag of de partijen die die opmerkingen hebben doen toekomen kunnen worden beschouwd als belanghebbenden in de zin van artikel 88, lid 2, van het EG-Verdrag.

Opmerkingen van het autonome gewest Castilla y León

(41) Het autonome gewest Castilla y León wijst er in de eerste plaats op dat de betrokken fiscale maatregelen deel uitmaken van een reeks fiscale maatregelen welke door de betrokken Diputación Foral zijn goedgekeurd en die zowel op het interne niveau van de lidstaat als op communautair niveau zijn betwist.

(42) Voorts wijst het autonome gewest Castilla y León erop dat de betrokken fiscale maatregelen staatssteun zijn omdat zij cumulatief voldoen aan de vier criteria van artikel 87 van het EG-Verdrag. Ter schraging van deze bewering worden in hoofdzaak dezelfde argumenten aangehaald als in het besluit tot inleiding van de procedure.

(43) Voor het overige is het autonome gewest Castilla y León van mening dat de betrokken fiscale maatregelen niet als verenigbaar kunnen worden beschouwd uit hoofde van de afwijkingen van artikel 87. Bovendien is ten aanzien van deze maatregelen de aanmeldingsverplichting van artikel 88, lid 3, van het EG-Verdrag niet nageleefd.

(44) Het autonome gewest Castilla y León is derhalve van mening dat de fiscale steun in kwestie als staatssteun en als onwettig moet worden beschouwd omdat de aanmeldingsprocedure van artikel 88, lid 3, niet in acht is genomen, en als onverenigbaar met de gemeenschappelijke markt moet worden beschouwd.

Opmerkingen van de Confederación Empresarial Vasca - Euskal Entrepresarien Konfederakuntza ("Confebask")

(45) Confebask benadrukt in de eerste plaats de historische wortels van de huidige autonome bevoegdheid van Álava. Ten aanzien van de grond van de zaak wijst Confebask voornamelijk op het volgende:

a) De vermeende vermindering van de belastingschuld. De Commissie is ten onrechte van mening dat er een belastingschuld zou bestaan waarvan de vermindering een verlies aan belastingopbrengsten inhoudt. Indien deze redenering juist zou zijn, zou iedere belastingaftrek altijd een verlies aan belastingopbrengsten meebrengen ten aanzien van het bedrag dat normaal betaald had moeten worden. Confebask verzoekt de Commissie derhalve haar standpunt te herzien aangezien anders zou kunnen worden betoogd dat de belastingen op onrechtmatige wijze worden geharmoniseerd doordat een normaal bedrag wordt bepaald ten aanzien waarvan de mogelijke verliezen aan belastingopbrengsten moeten worden vastgesteld.

b) De ongunstige beïnvloeding van het handelsverkeer. Volgens de Commissie verstoren de betrokken fiscale maatregelen het handelsverkeer voorzover de begunstigde ondernemingen activiteiten uitoefenen die het voorwerp zijn van handelsverkeer. De verschillen tussen de belastingstelsels houden echter altijd een ongunstige beïnvloeding van het handelsverkeer in. Om de ongunstige beïnvloeding van het handelsverkeer vast te stellen zou de Commissie dan ook het gehele belastingstelsel moeten onderzoeken en niet alleen enkele bepalingen. Confebask benadrukt in dit verband dat de belastingdruk in Baskenland volgens een studie hoger is dan in de rest van Spanje. De Commissie zou moeten verklaren waarom juist deze concrete maatregelen het handelsverkeer ongunstig beïnvloeden en andere belastingverschillen niet. Indien een dergelijke ongunstige beïnvloeding zou bestaan, zou zij in elk geval slechts kunnen worden opgeheven door de methode van de harmonisatie en niet door staatssteun.

c) Selectief karakter van de steun. Confebask is van mening dat het selectieve karakter van de fiscale maatregelen dient te worden beoordeeld als een machtigingsregeling die de belastingautoriteiten de bevoegdheid verleent later een concreet voordeel toe te kennen, dan wel als een regel die het fiscale voordeel rechtstreeks toekent zonder dat een later uitvoeringsbesluit noodzakelijk is. De Commissie gebruikt evenwel een argument dat past in de eerstgenoemde context en een ander dat past in de tweede. Rekening houdend met de alternatieve aard van deze contexten zou de Commissie moeten toelichten in welke context de betrokken fiscale maatregelen behoren, aangezien het niet consequent zou zijn te trachten beide te gebruiken.

- Confebask betwist de benadering waarbij de fiscale maatregelen als machtigingsregels worden beschouwd, aangezien de vermindering automatisch wordt toegekend en de autoriteiten noch vóór 1997 noch daarna discretionaire bevoegdheid hadden. De autoriteiten gaan slechts na of de gegadigde voldoet aan de voorwaarden om voor de steun in aanmerking te komen. Indien de betrokken fiscale maatregelen worden beschouwd als machtigingsregels op grond waarvan steun kan worden verleend, zou de huidige procedure bovendien in zoverre zinloos zijn dat de regels worden betwist en niet de concrete gevallen van toepassing daarvan. Volgens de eerste paragraaf van de brief van de Commissie van 1989 aan de lidstaten(14) wordt een algemene bepaling die voordelen toekent slechts als een steunmaatregel beschouwd "zodra het wetgevende mechanisme op grond waarvan de steun zonder nadere formaliteiten kan worden verleend, tot stand is gebracht". De machtigingsregel kan, wegens zijn abstracte karakter, echter niet als een steunmaatregel worden beschouwd en kan derhalve ook niet worden getoetst op grond van de gevolgen die deze voor de mededinging en voor het handelsverkeer tussen de lidstaten heeft.

- Ten aanzien van de beoordeling van de fiscale maatregelen als regels waarbij rechtstreeks steun wordt verleend, wijst Confebask erop dat volgens de punten 19, 20 en 17 van hogervermelde mededeling (98/C 384/03) een fiscale maatregel specifiek en derhalve een steunmaatregel kan zijn, ook wanneer deze uitsluitend gericht is op overheidsbedrijven, bepaalde vormen van ondernemingen of op ondernemingen in een bepaalde regio. De fiscale maatregelen in kwestie vertonen echter geen van deze kenmerken en hebben zelfs geen territoriale specificiteit aangezien zij van toepassing zijn op het gehele grondgebied waarvoor de regionale autoriteiten die de maatregel hebben ingevoerd, bevoegd zijn. Ten aanzien van de specificiteit van de drempel van 2,5 miljard ESP is Confebask van mening dat het gebruik van objectieve drempels een normale praktijk is bij nationale en communautaire fiscale voorschriften. Bovendien wijst Confebask op verschillende arresten van het Hof van Justitie van de Europese Gemeenschappen en beschikkingen van de Commissie waarin tot dusverre nooit is geoordeeld dat het bestaan van een drempel een specificiteit met zich brengt. Daarenboven erkent de Commissie zelf in punt 14 van genoemde mededeling dat het feit dat sommige sectoren meer dan andere profiteren niet automatisch inhoudt dat de maatregelen specifiek zijn; anderzijds erkent zij, in punt 207 van het mededingingsverslag 1998, dat maatregelen die "sectoroverschrijdende effecten sorteren en bedoeld zijn om de gehele economie te ondersteunen" algemene maatregelen en geen staatssteun zijn. Kortom: de fiscale maatregelen in kwestie zijn geen specifieke maatregelen omdat zij niet een concrete sector of bepaalde ondernemingen ondersteunen. Integendeel, zij kunnen ten goede komen aan alle sectoren en aan alle bedrijven die zijn gevestigd op het grondgebied waar de gewestelijke autoriteiten hun jurisdictie hebben.

d) Onwettig karakter van het belastingkrediet van 45 %. Onverminderd het feit dat zij het karakter van staatssteun, dat noodzakelijk is om de maatregelen in kwestie als onwettig aan te merken, blijft weerleggen, houdt Confebask staande dat het onwettige karakter van de steun de beginselen van het legitiem vertrouwen, verbod op arbitraire besluiten van de instellingen, rechtszekerheid en proportionaliteit, in gevaar brengt omdat de Commissie al in haar beschikking van 1993(15) de fiscale steunregelingen in Baskenland verenigbaar met de gemeenschappelijke markt bevond. In laatste instantie zou de Commissie haar standpunt voor toekomstige gevallen kunnen wijzigen, maar niet voor gevallen uit het verleden. Daarenboven is Confebask van mening dat de belastingmaatregelen in kwestie bestaande steun zijn. In 1983 bestonden er immers al bepalingen betreffende hetzelfde soort subsidies (aftrek wegens nieuwe investeringen van 65 % van het verschuldigde belastingbedrag). In 1984 werd het drempelbedrag van 500 miljoen ESP ingevoerd om voor een belastingkrediet van 50 % van de investeringen te kunnen kiezen. Volgens de definitie van bestaande steun zoals vervat in artikel 1, onder a), van Verordening (EG) nr. 659/1999 wordt onder bestaande steun verstaan "alle steun die vóór de inwerkingtreding van het Verdrag in de respectieve lidstaat bestond, d.w.z. steunregelingen en individuele steun die voor de inwerkingtreding van het Verdrag tot uitvoering zijn gebracht en die na de inwerkingtreding nog steeds van toepassing zijn". In het onderhavige geval is de steun dientengevolge wettig overeenkomstig artikel 88, lid 3, van het EG-Verdrag.

e) Onverenigbaarheid met de gemeenschappelijke markt. Indien de belastingmaatregelen in kwestie worden beschouwd als machtigingsregels, kan de verenigbaarheid ervan volgens Confebask niet worden beoordeeld zolang de steun niet wordt verleend via een besluit van de overheid. De procedure zou zinloos zijn en per definitie ongeschikt om tot de conclusie te leiden inzake de verenigbaarheid van de steun. Indien de belastingmaatregelen worden beschouwd als voorschriften voor de directe verlening van steun, moeten de maatregelen, overeenkomstig de beschikkingenpraktijk van de Commissie en de rechtspraak van het Hof van Justitie, op een bepaalde sector zijn gericht om de verenigbaarheid van de steun met de gemeenschappelijke markt te kunnen toetsen. Bovendien zou enerzijds de algemene belastingdruk waaraan de ondernemingen zijn onderworpen en anderzijds de referentiebelastingdruk moeten worden vastgesteld. Ten slotte zou deze benadering leiden tot de absurde conclusie dat elke belastingdruk die lager is dan de hoogste belastingdruk van de onderscheiden lidstaten als staatssteun zou worden aangemerkt. Voorts betwist Confebask ook het argument van de Commissie volgens welk de betrokken belastingmaatregelen onverenigbaar met de gemeenschappelijke markt zijn omdat zij geen specifieke bepalingen bevatten voor sectorale steun, regionale steun, steun voor grote investeringen, enz.; op grond van het feit dat de belastingvoorschriften immers dergelijke verduidelijkingen kunnen noch mogen bevatten. Volgens het Hof van Justitie van de Europese Gemeenschappen(16) moet de Commissie in haar beschikkingen duidelijk aangeven welke de ongunstige gevolgen voor de mededinging zijn en daarbij het daadwerkelijke effect van de onderzochte maatregelen vaststellen. Derhalve kan de onverenigbaarheid niet in abstracte situaties welke eigen zijn aan een belastingstelsel, worden vastgesteld aangezien aldus alle verschillen tussen belastingstelsels noodzakelijkerwijze steunmaatregelen zouden worden. Confebask wijst er dan ook nogmaals op dat er geen sprake is van een normale belastingschuld die door de betrokken belastingmaatregel wordt verminderd.

f) Derhalve verzoekt Confebask de Commissie de procedure te beëindigen met een beschikking waarin wordt verklaard dat de betrokken fiscale steunmaatregelen sporen met het Gemeenschapsrecht.

(46) Met de aanvullende opmerkingen van Confebask, die aan de Commissie zijn toegezonden bij brief van 29 december 2000, welke op 3 januari 2001 is ingeschreven, is geen rekening gehouden omdat deze de Commissie bereikten na het verstrijken van de gestelde termijn(17). Bovendien wijst de Commissie erop dat Confebask niet had verzocht om verlenging van de termijn op grond van artikel 6, lid 1, van genoemde Verordening (EG) nr. 659/1999.

Opmerkingen van de regering van Rioja

(47) De regering van Rioja wijst erop dat de betrokken belastingmaatregelen staatssteun behelzen aangezien zij voldoen aan de vier criteria van artikel 87 van het EG-Verdrag. Ter staving van deze bewering wijst zij met name op het feit dat het belastingkrediet van 45 % ten doel en als gevolg heeft de begunstigde te bevrijden van een deel van de belastingdruk die anders op zijn winst zou hebben gewogen. Derhalve bevat het belastingkrediet een financieel voordeel voor de begunstigde ondernemingen dat, bij gebrek aan tegenprestaties ten gunste van de overheid, een verlies aan belastingopbrengsten inhoudt. Bovendien wordt de economische activiteit van de begunstigden daardoor bevoordeeld en genieten zij aldus een concurrentievoordeel ten opzichte van alle andere ondernemingen. Naast de materiële specificiteit in de vorm van een minimuminvestering van 2,5 miljard ESP, wijst de regering van Rioja erop dat de discretionaire aard van het belastingkrediet van 45 % in kwestie ten dele voortvloeit uit de mogelijkheid die de overheid heeft om de subsidiabele investeringen, de termijnen en de drempels vast te stellen en ten dele uit het feit dat het belastingkrediet van 45 % niet automatisch wordt toegekend.

(48) Anderzijds is de regering van La Rioja van mening dat de betrokken fiscale maatregel niet gerechtvaardigd kan worden door het bestaan van vijf belastingstelsels in Spanje. In dit verband herinnert zij eraan dat Advocaat-generaal Saggio in de conclusies in de gevoegde zaken C-400/97, C-401/97 en C-402/97 van oordeel was dat de fiscale bevoegdheden van de autoriteiten in een bepaald gebied geen discriminatie ten gunste van de in dat gebied gevestigde ondernemingen rechtvaardigen. Bovendien zijn deze maatregelen noch door de aard noch door de opzet van het belastingstelsel gerechtvaardigd aangezien zij de verbetering van de concurrentiepositie van de begunstigde ondernemingen beogen.

(49) Overigens is de regering van Rioja van oordeel dat de fiscale maatregelen in kwestie niet verenigbaar kunnen worden geacht op grond van de afwijkingen van artikel 87. Bovendien hebben de Spaanse autoriteiten de uit artikel 88, lid 3, van het EG-Verdrag voortvloeiende verplichting om de maatregelen aan te melden, niet in acht genomen.

(50) De regering van Rioja is dan ook van mening dat de betrokken fiscale maatregelen moeten worden beschouwd als onwettige staatssteun, aangezien niet is voldaan aan de aanmeldingsverplichting van artikel 88, lid 3, en als onverenigbaar met de gemeenschappelijke markt moeten worden beschouwd.

Opmerkingen van het Colegio Vasco de Economistas - Ekonomilarien Euskal Elkargoa (hierna "CVE")

(51) CVE is van mening dat de respectieve belastingstelsels van de onderscheiden Baskische provincies niet aan het specificiteitcriterium van artikel 87, lid 1, van het EG-Verdrag voldoen omdat zij slechts van toepassing zijn in een deel van de lidstaat. Ter ondersteuning van dit argument betoogt CVE dat de praktijk van de Commissie waarbij een fiscale maatregel als specifiek wordt aangemerkt wanneer deze van toepassing is in een deel van een lidstaat, slechts bruikbaar is in geval er slechts één belastingstelsel bestaat. Die benadering geldt evenwel niet wanneer binnen dezelfde lidstaat verschillende belastingstelsels bestaan. Bovendien is een dergelijke benadering strijdig met de samenhang van het Spaanse belastingstelsel dat in wezen uit verschillende deelstelsels bestaat. Ieder stelsel is immers uitsluitend van toepassing op een deel van het grondgebied en is aldus geen regionaal stelsel maar het enige vigerende stelsel op dat grondgebied. Ook leiden de verliezen aan belastingopbrengsten, die het gevolg zijn van bepaalde fiscale maatregelen, niet tot overdrachten van de centrale regering. Ze moeten daarentegen gecompenseerd worden door een verhoging van andere belastingopbrengsten of door een vermindering van overheidsuitgaven. Bovendien mag de specifieke aard van het Spaanse belastingstelsel niet leiden tot een bestraffing ingevolge de toepassing van het Gemeenschapsrecht. Voorts moeten de eventuele concurrentieverstoringen die worden veroorzaakt door het bestaan van vijf belastingstelsels worden aangepakt via communautaire voorschriften inzake fiscale harmonisatie.

(52) CVE sluit evenwel niet uit dat de Diputaciones Forales (gewestraden) bij de uitoefening van hun fiscale autonomie fiscale maatregelen kunnen goedkeuren die binnen de werkingssfeer vallen van artikel 87, lid 1, van het EG-Verdrag. In het onderhavige geval is CVE echter van mening dat het belastingkrediet van 45 % niet binnen de werkingssfeer van dit artikel valt aangezien het slechts voldoet aan het criterium betreffende de toekenning uit overheidsmiddelen. Het belastingkrediet vervalst de mededinging daarentegen niet doordat de uitkering ervan impliceert dat er van winst sprake is. Bovendien kan het bedrag ervan niet a priori worden vastgesteld aangezien bijvoorbeeld geen steun wordt uitgekeerd wanneer er geen winst wordt gemaakt en bij onvoldoende winst de steun minder dan 45 % zou bedragen. Hetzelfde geldt voor de ongunstige beïnvloeding van het handelsverkeer. Een dergelijke beïnvloeding moet immers afzonderlijk worden vastgesteld en een mogelijk ongunstige beïnvloeding volstaat niet. Voor het overige gaat CVE na of de specificiteit voortvloeit uit de minimumdrempel van 2,5 miljard ESP dan wel voortvloeit uit de noodzaak om de instemming van de gewestraad te verkrijgen om het belastingkrediet toe te passen. In dit opzicht is CVE van oordeel dat de drempels geen specificiteit inhouden aangezien zij objectief en niet-discriminerend zijn. Ten aanzien van de bevoegdheid van de Diputaciones Forales om 1. vast te stellen ten aanzien van welke activa het belastingkrediet van 45 % wordt toegekend; 2. de termijnen en maximumbedragen van de aftrek vast te leggen en 3. de duur vast te stellen van het investeringsproces, dat zich ook kan uitstrekken over investeringen die zijn gedaan in de fase van voorbereiding van het project waarop de investeringen betrekking hebben, is CVE van mening dat het niet een arbitraire, noch een discretionaire bevoegdheid betreft, maar dat deze is onderworpen aan voorschriften en, in laatste instantie, aan gerechtelijke controle onderworpen is.

(53) CVE concludeert dat het belastingkrediet van 45 %, dat een algemene maatregel is welke is vastgesteld binnen de fiscale bevoegdheden van Guipúzcoa, niet binnen de werkingssfeer van artikel 87 van het EG-Verdrag valt.

Opmerkingen van de Círculo de Empresarios Vascos en de Asociación Profesional de Asesores Fiscales de la Comunidad del País Vasco (hierna "CEV en APCPV")

(54) Aangezien deze verenigingen afzonderlijk vergelijkbare en zelfs identieke opmerkingen hebben ingediend, is onderstaande samenvatting gemeenschappelijk.

(55) CEV en APCPV betwisten de beoordeling van de Commissie volgens welke het belastingkrediet van 45 % in kwestie door regionale specificiteit wordt gekenmerkt. Naar hun mening heeft ieder voorschrift dat, zoals het belastingkrediet van 45 %, door de Diputaciones Forales in het kader van hun bevoegdheden is vastgesteld het karakter van een algemene maatregel. Daarenboven is het krediet niet-specifiek vanwege de bestaande drempel van 2,5 miljard ESP of vanwege het feit dat de instemming van de Diputación Foral voor de toepassing van het krediet vereist is. Het drempelbedrag is namelijk een objectief criterium dat vaak wordt gebruikt op belastinggebied en in de communautaire regelgeving inzake BTW of betreffende de belastingen van het midden- en kleinbedrijf. Wat de instemming van de Diputación Foral met de uitvoering van het belastingkrediet van 45 % betreft: dit is een louter administratieve daad van voorafgaande controle die voortvloeit uit de noodzaak van rechtszekerheid en een goed beheer van het belastingstelsel. De autoriteiten kunnen de begunstigden niet aanwijzen noch het bedrag van het belastingkrediet van 45 % of de tijdslimiet voor de toepassing van de maatregel bepalen.

(56) Wat de ongunstige beïnvloeding van het handelsverkeer betreft, wijzen CEV en APCPV erop dat dit per geval moet worden vastgesteld, in tegenstelling tot de algemene analyse die door de Commissie is verricht. Er kunnen bijvoorbeeld begunstigden zijn die alleen voor de lokale markten produceren. In dat geval wordt het intracommunautaire handelsverkeer niet door de fiscale maatregelen gewijzigd. Hetzelfde geldt voor de mededinging. Bovendien kan het belastingkrediet van 45 % ten behoeve van ondernemingen die actief zijn op nog niet geliberaliseerde markten de mededinging niet vervalsen. Daarnaast kan het verlies aan belastingopbrengsten niet worden beoordeeld indien slechts één maatregel, meer bepaald het belastingkrediet van 45 %, in aanmerking wordt genomen en de algemene belastingdruk buiten beschouwing wordt gelaten. In dit opzicht wijzen CEV en APCPV erop dat de totale belastingdruk in het Baskenland hoger is dan in de rest van Spanje.

(57) Bovendien heeft de Commissie in haar beschikking van 10 mei 1993 betreffende Norma Foral nr. 8/1988 van 5 juli 1988 de steun in kwestie wegens het bestaan van een minimuminvesteringsdrempel niet betwist. Zij kon daarom het belastingkrediet van 45 % niet betwisten zonder het uit die beschikking voortvloeiende gewettigd vertrouwen te schaden.

(58) Bovendien zijn CEV en APCPV van mening dat de Commissie met de inleiding van de procedure tegen het belastingkrediet van 45 % een fiscale harmonisatie beoogt. Daartoe gebruikt zij de artikelen 87 en 88 van het EG-Verdrag en aldus misbruikt zij haar bevoegdheden.

(59) Rekening houdend met het voorgaande concluderen CEV en APCPV dat het belastingkrediet van 45 % niet binnen de werkingssfeer van artikel 87 van het EG-Verdrag valt.

V. MEDEDELING VAN DE OPMERKINGEN VAN BELANGHEBBENDEN AAN SPANJE

(60) Bij brief van 1 maart 2000 aan de permanente vertegenwoordiging van Spanje heeft de Commissie, overeenkomstig artikel 6, lid 2, van Verordening (EG) nr. 659/1999 de opmerkingen van eerdergenoemde belanghebbenden aan Spanje medegedeeld en dit land uitgenodigd binnen een maand vanaf de dagtekening van de brief te reageren; zij ontving echter geen opmerkingen, maar wel een verzoek om verlenging van de termijn voor beantwoording met 20 dagen. Derhalve heeft Spanje niet op de hogervermelde opmerkingen gereageerd.

VI. BEOORDELING VAN DE STEUN

VII. KARAKTER VAN DE STAATSSTEUN

(61) De Commissie wijst erop dat de fiscale aard van de betrokken maatregelen van geen belang is voor de toepassing van de communautaire voorschriften inzake staatssteun, omdat artikel 87 van het Verdrag van toepassing is op steunmaatregelen "in welke vorm ook". Niettemin benadrukt de Commissie dat de betrokken maatregelen, om als steun te worden aangemerkt, moeten voldoen aan de vier criteria van artikel 87 die hieronder worden uiteengezet.

(62) In de eerste plaats moet de maatregel de begunstigde ondernemingen een voordeel opleveren dat de lasten verlicht die zij normaal moeten dragen. Dit voordeel kan worden verkregen via verschillende vormen van verlaging van de belastingdruk van de onderneming en met name via een volledige of gedeeltelijke vermindering van het belastingbedrag. Het belastingkrediet van 45 % in kwestie voldoet aan dit criterium, aangezien het de belastingdruk van de begunstigde bedrijven vermindert met een bedrag dat gelijk is aan 45 % van het bedrag van de subsidiabele investering. Zonder deze vermindering van de belastinggrondslag zou de begunstigde onderneming het volledige verschuldigde belastingbedrag moeten betalen. Het belastingkrediet van 45 % houdt dus een uitzondering in op het belastingstelsel dat algemeen van toepassing is.

(63) Ten tweede is de Commissie van mening dat het belastingkrediet van 45 % een derving van belastinginkomsten inhoudt en derhalve moet worden beschouwd als het verbruik van staatsmiddelen in de vorm van belastinguitgaven. Dit criterium geldt eveneens voor steun die door regionale of lokale organen van lidstaten wordt verleend(18). Staatssteun kan voorts worden verleend zowel door middel van wettelijke of bestuursrechtelijke bepalingen als via besluiten van de belastingdienst. In het onderhavige geval vindt het optreden van de staat plaats in de vorm van een wetsbepaling van de gewestraad van Guipúzcoa.

(64) Ten aanzien van het argument dat in bepaalde opmerkingen van belanghebbenden naar voren is gebracht, namelijk dat het onjuist zou zijn om het belastingkrediet van 45 % te beschouwen als een derving van belastinginkomsten in vergelijking met het normale verschuldigde bedrag (door de Commissie vastgesteld), moet erop worden gewezen dat het normale belastingniveau uit het belastingstelsel in kwestie en niet uit een besluit van de Commissie voortvloeit. Bovendien moet worden gewezen op de bepaling in de eerste paragraaf en het tweede streepje van punt 9 van hogervermelde mededeling (98/C 384/03) die als volgt luidt: "In de eerste plaats moet de maatregel de begunstigden een voordeel verschaffen dat de lasten verlicht die zij normaal moeten dragen. Een dergelijk voordeel kan worden verschaft door een vermindering van de belastingdruk voor de onderneming in verschillende vormen, met name: [...] door een volledige of gedeeltelijke vermindering van het belastingbedrag (vrijstelling, belastingkrediet, enz.)". Het belastingvoordeel dat een gedeeltelijke vermindering met 45 % door het belastingkrediet in kwestie met zich brengt, voldoet aan dit criterium. Derhalve is dit argument dat door een aantal belanghebbenden in hun opmerkingen naar voren is gebracht, niet gefundeerd.

(65) In de derde plaats moet de maatregel de mededinging en het handelsverkeer tussen de lidstaten ongunstig beïnvloeden. In dit verband zij erop gewezen dat volgens een verslag(19) over de buitenlandse afhankelijkheid van de Baskische economie in het tijdvak 1990-1995, de uitvoer naar het buitenland steeg(20), niet in absolute termen, maar vooral ten nadele van de uitvoer naar de rest van Spanje. Zo verving de buitenlandse markt gedeeltelijk de markt van de rest van Spanje. Volgens een ander statistisch verslag(21) over de buitenlandse handel van het Baskenland zou de uitvoerquote (verhouding tussen uitvoer en BBP - bruto binnenlands product) van de Baskische economie 28,9 % bedragen en hoger zijn dan die van Duitsland en de andere Europese landen waarvan de exportquote ongeveer 20 % bedraagt. Voorts vertoonde volgens dit verslag, de Baskische handelsbalans in de periode 1993-1998 een duidelijk overschot. Met name in 1998 bedroeg voor elke 100 ESP aan invoer, de uitvoer 144 ESP. De Baskische economie is dan ook een zeer open en op export gerichte economie. Gezien deze kenmerken van de Baskische economie is het duidelijk dat de begunstigde ondernemingen economische activiteiten uitoefenen die het voorwerp kunnen zijn van handelsverkeer tussen de lidstaten. Derhalve versterkt de steun de positie van de begunstigde bedrijven ten aanzien van hun concurrenten in het intracommunautaire verkeer en wordt dit handelsverkeer aldus ongunstig benïnvloed. Bovendien wordt de rentabiliteit van de begunstigde bedrijven verhoogd door de toename van hun nettoresultaat (winst na belasting). Hierdoor kunnen zij ondernemingen die niet voor het belastingkrediet in aanmerking komen beconcurreren, hetzij omdat zij geen investeringen hebben gedaan, hetzij omdat hun investeringen niet de drempelwaarde van 2,5 miljard ESP bereikten nadat het belastingkrediet van 45 % in kwestie was vastgesteld.

(66) Gelet op het feit dat de belastingvoorschriften die in deze zaak worden onderzocht algemeen en abstract zijn, wijst de Commissie erop dat het onderzoek van de bedoelde ongunstige beïnvloeding alleen kan worden verricht op dit algemene en abstracte niveau zonder dat die ongunstige beïnvloeding kan worden gevoerd op een bepaalde markt, in een bepaalde sector of ten aanzien van een bepaald product zoals wordt beweerd in bepaalde eerder genoemde opmerkingen van belanghebbenden. Dit standpunt is bevestigd in een vaste rechtspraak van het Hof van Justitie(22).

(67) Wat bepaalde opmerkingen van belanghebbenden betreft volgens welke de beïnvloeding van het handelsverkeer door de Commissie moet worden beoordeeld op grond van een vergelijking van het geheel van belastingstelsels, wijst de Commissie erop dat de concurrentieverstoringen die het voorwerp uitmaken van de onderhavige procedure op grond van de artikelen 87 en 88 van het EG-Verdrag, het gevolg zijn van een afwijkende norm die bepaalde ondernemingen begunstigt ten aanzien van de andere ondernemingen van Guipúzcoa; het betreft geen potentiële verstoringen van de mededinging die voortvloeien uit verschillen tussen de belastingstelsels van de lidstaten welke in voorkomend geval binnen de werkingssfeer van de artikelen 93 tot en met 97 van het EG-Verdrag zouden vallen.

(68) Wat de specifieke aard betreft die de steunmaatregelen moeten hebben, is de Commissie van mening dat het belastingkrediet van 45 % in kwestie specifiek of selectief is in die zin dat het aan bepaalde ondernemingen ten goede komt, aangezien alleen die ondernemingen welke investeringen doen voor een bedrag dat het drempelbedrag van 2,5 miljard ESP (15025303 EUR) overschrijdt, na 1 januari 1997, voor het reeds genoemde belastingkrediet van 45 % in aanmerking komen. Alle overige ondernemingen die investeringen doen maar niet de genoemde drempel van 2,5 miljard ESP overschrijden, zijn van de steun uitgesloten. Overigens verhindert de objectieve aard van de genoemde drempel niet, zoals de Spaanse autoriteiten beweren en zoals in sommige opmerkingen van belanghebbenden wordt beweerd, dat de maatregel selectief is en ondernemingen die niet aan de betrokken voorwaarden voldoen, uitsluit.

(69) De Commissie is subsidiair van oordeel van het belastingkrediet van 45 % specifiek is wegens discretionaire bevoegdheid van de belastingdienst. In het onderhavige geval stelt de Commissie vast dat de Diputación Foral (gewestraad) van Guipúzcoa over een discretionaire bevoegdheid beschikte om de duur van het investeringsproces en de duur van de voorbereidingsfase van de investeringen ten aanzien waarvan steun werd toegekend, vast te stellen. Hierbij moet worden aangetekend dat de regionale voorschriften waarbij de begrippen "investeringsproces" en "voorbereidingsfase van de investering" zijn ingevoerd, dit begrip niet nader omschrijven. In tegenstelling tot het begrip "investeringen in nieuwe materiële vaste activa", waarvan de definities zijn opgenomen in de boekhoudkundige normen(23) en in andere wetsbepalingen(24) zijn vervat, is er geen nauwkeurige en algemeen aanvaarde definitie van het "investeringsproces" of de "voorbereidingsfase van de investering". Aangezien dus een nauwkeurige definitie ontbreekt beschikken de regionale autoriteiten over een beoordelingsmarge om het concrete bedrag van het "investeringsproces" of van de investering in de "voorbereidingsfase" van iedere begunstigde onderneming vast te stellen.

(70) Daarnaast moet worden onderstreept dat het feit dat de Commissie in de hogervermelde Beschikking 93/337/EEG het criterium van ruimtelijke en sectorale specificiteit enkel gebruikte om het specifieke of selectieve karakter van de steun in het kader van de steunregeling in kwestie te rechtvaardigen, dit niet uitsluit dat de steun in kwestie andere specifieke kenmerken met betrekking tot andere criteria kan hebben. Om een steunmaatregel van de staat in het kader van de overheidssteun als selectief of specifiek aan te merken, is namelijk een enkel kenmerk genoeg. Daarom is het niet noodzakelijk dat in ieder besluit van de Commissie alle specifieke kenmerken worden opgesomd die de steun in kwestie kan hebben om het selectieve karakter ervan te rechtvaardigen. Het in sommige opmerkingen van belanghebbenden gehanteerde argument dat het feit dat het selectieve karakter van het minimuminvesteringsbedrag om voor de steun in aanmerking te komen impliceert dat de Commissie dit niet selectief achtte, kan daarom niet worden aanvaard.

(71) Ten aanzien van het bestaan in andere lidstaten van fiscale maatregelen in de vorm van belastingkredieten voor investeringen die een bepaalde drempel overschrijden, welke door de Commissie, gelet op deze drempelwaarde, niet als specifiek werden beschouwd, hetgeen volgens bepaalde opmerkingen van belanghebbenden aan de oorsprong zou liggen van een gewettigd vertrouwen ten aanzien van alle soortgelijke belastingkredieten, wijst de Commissie erop dat de regelingen die door sommige belanghebbenden zijn genoemd sterk verschillen van het belastingkrediet van 45 %. Bovendien zou het, in de veronderstelling dat sommige regelingen vergelijkbaar zouden zijn en de Commissie daarop niet heeft gereageerd, niet gerechtvaardigd zijn in het onderhavige geval deze onjuiste benadering te volgen. In dit opzicht moet erop worden gewezen dat, volgens de rechtspraak van het Hof van Justitie, "een lidstaat zich ter rechtvaardiging van een eventuele schending van een uit het Verdrag voortvloeiende verplichting in verband met het verbod van artikel 92 niet kan beroepen op het feit dat andere lidstaten die verplichting evenmin nakomen; dat de gevolgen van meerdere distorsies van de mededinging in het handelsverkeer tussen de lidstaten elkaar niet opheffen, doch juist een cumulatief effect hebben, waardoor de nadelige uitwerking ervan op de gemeenschappelijke markt nog wordt versterkt"(25).

(72) Met betrekking tot de vraag die in een aantal opmerkingen van belanghebbenden ter sprake wordt gebracht, namelijk of het om een machtigingsvoorschrift dan wel om een voorschrift houdende rechtstreekse steunverlening gaat, wijst de Commissie erop dat in het onderhavige geval de voorschriften waarbij het belastingkrediet van 45 % werd ingevoerd het karakter van een steunregeling hebben. Zij baseert zich bij haar beoordeling op de bepalingen van artikel 1, onder d), van hogervermelde Verordening (EG) nr. 659/1999, waarin het begrip steunregeling is gedefinieerd als "elke regeling op grond waarvan aan de ondernemingen die in de regeling op algemene en abstracte wijze zijn omschreven, individuele steun kan worden toegekend zonder dat hiervoor nog uitvoeringsmaatregelen vereist zijn...". Het feit dat het om een steunregeling zou gaan doet niets af, zoals in bepaalde opmerkingen van belanghebbenden wel wordt beweerd, aan de vraag of er al dan niet sprake is van discretionaire bevoegdheid bij de tenuitvoerlegging van de regeling. De discretionaire bevoegdheid bij de toekenning van de steunmaatregelen zal afhangen van de concrete kenmerken van de regeling.

(73) Wat de rechtvaardiging van het belastingkrediet van 45 % wegens de aard of de opzet van het belastingstelsel betreft, zoals de Spaanse autoriteiten staande houden, wijst de Commissie er met klem op dat het van belang is na te gaan of de betrokken fiscale maatregelen beantwoorden aan de inherente doelstellingen van het belastingstelsel dan wel gericht zijn op andere, weliswaar legitieme, doelstellingen die vreemd zijn aan dit belastingstelsel. In het onderhavige geval beantwoordt het belastingkrediet van 45 % niet aan de interne doelstellingen van het Spaanse belastingstelsel dat, afgezien van de inherente hoofddoelstelling van elk belastingstelsel, namelijk het innen van middelen voor de financiering van de overheidsuitgaven, onder andere zijn basis heeft in de beginselen van gelijkheid en progressiviteit(26). In dit verband moet erop worden gewezen dat het belastingkrediet van 45 % discriminatie ten gunste van grote economische eenheden inhoudt(27) ten nadele van andere eenheden van geringere omvang en capaciteit, zonder dat deze discriminatie wordt gerechtvaardigd door de interne logica van het belastingstelsel. Kortom: wanneer de aan het belastingstelsel inherente interne beginselen niet in acht worden genomen, wordt het belastingkrediet van 45 % niet door de aard of de opzet van dit stelsel gerechtvaardigd. De Commissie wijst er overigens op dat het feit dat het belastingkrediet van 45 % is ingevoerd door de gewestelijke autoriteiten die de bevoegdheid op dit gebied hebben evenmin betekent, in tegenstelling tot hetgeen de Spaanse autoriteiten in hun opmerkingen betogen, dat dit krediet overeenstemt met de aard van het belastingstelsel.

(74) Anderzijds geven de Spaanse autoriteiten in hun opmerkingen aan dat het belastingkrediet van 45 % gericht is op het bevorderen van de economische activiteit. In die zin beantwoordt het krediet aan de doelstellingen op het gebied van het industriebeleid die door de Baskische regering worden nagestreefd. Volgens het document "Política Industrial. Marco General de Actividades 1996-1999" van de Baskische regering zijn "[...] fiscale maatregelen onontbeerlijk voor het stimuleren van de economische ontwikkeling en voor het bevorderen van industriële projecten die de industriële ontwikkeling van [Basken]land ondersteunen" [bladzijde 131]; voorts staat in het hoofdstuk "Instrumentos de política fiscal" dat "[...] de fiscale autonomie die wij [het Baskenland] genieten ons in staat stelt te zoeken naar creatieve", "op maat gemaakte' fiscale maatregelen voor bijvoorbeeld prioritaire projecten of om grote ondernemingen een fiscale stimulans te bieden" [bladzijde 133]. Het belastingkrediet van 45 % in kwestie past derhalve in de context van een industrieel beleid waarvan de doelstellingen niet aan het belastingstelsel zelf inherent zijn.

(75) Samenvattend stelt de Commissie vast dat het belastingkrediet van 45 %, zoals is aangegeven door de Spaanse autoriteiten, gericht is op een doelstelling op het gebied van het economisch beleid die niet inherent is aan het belastingstelsel. Deze vermindering wordt derhalve niet gerechtvaardigd door de aard of de opzet van het stelsel.

(76) Ten aanzien van het in sommige opmerkingen van belanghebbenden genoemde argument dat de algemene belastingdruk in Baskenland hoger zou zijn, wees de Commissie er andermaal op dat dit argument in de onderhavige zaak niet relevant is aangezien de procedure is ingeleid tegen een welbepaalde maatregel en niet tegen het gehele belastingstelsel van elk van de drie Baskische provincies.

(77) Ten slotte is de Commissie van oordeel dat het betrokken belastingkrediet van 45 % een steunmaatregel is in de zin van artikel 87, lid 1, van het Verdrag en artikel 61, lid 1, van de EER-overeenkomst, aangezien het een maatregel betreft die door de staat is verleend, met staatsmiddelen is bekostigd, het handelsverkeer tussen de lidstaten ongunstig beïnvloedt en de mededinging vervalst door bepaalde ondernemingen te begunstigen.

VIII. ONWETTIG KARAKTER VAN HET BELASTINGKREDIET VAN 45 %

(78) Aangezien in de betrokken regeling niet is voorzien in toezegging door de Spaanse autoriteiten om de steun toe te kennen met inachtneming van de voorwaarde(28) betreffende de-minimissteun, is de Commissie van oordeel dat deze maatregelen niet als de-minimissteun kunnen worden beschouwd. In dit verband zij erop gewezen dat de Spaanse autoriteiten tijdens de procedure nooit hebben betoogd dat de steun in kwestie geheel of gedeeltelijk de-minimissteun behelsde. Bovendien kan de steun in kwestie niet aan de de-minimis-normen voldoen, met name omdat er geen enkele garantie bestaat dat het plafond van 100000 EUR niet wordt overschreden. Het betreft evenmin bestaande steun, aangezien niet is voldaan aan de voorwaarden van artikel 1, onder b), van Verordening (EG) nr. 659/1999.

(79) Het karakter van bestaande steun dat het belastingkrediet van 45 % volgens opmerkingen van enkele belanghebbenden heeft, moet worden uitgesloten. Ter ondersteuning van dit argument wordt in bepaalde opmerkingen van belanghebbenden het bestaan genoemd van twee belastingkredieten voordat het belastingkrediet van 45 % werd ingevoerd. Wanneer men deze twee regelingen onderzoekt, stelt men echter vast dat zij wezenlijk verschillen van het belastingkrediet van 45 % in kwestie. In de eerste regeling is namelijk geen drempelwaarde vastgelegd en in de tweede was een drempelwaarde van 500 miljoen ESP vastgelegd, welk bedrag aanzienlijk lager is dan het drempelbedrag van 2,5 miljard ESP. Overeenkomstig artikel 1, onder c), van Verordening (EG) nr. 659/1999 wordt onder nieuwe steun verstaan "alle steun, d.w.z. steunregelingen en individuele steun die geen bestaande steun is, met inbegrip van wijzigingen in bestaande steun". Derhalve heeft het belastingkrediet in kwestie, dat aanzienlijke wijzigingen ten opzichte van de eerder genoemde regelingen inhoudt, het karakter van nieuwe steun en moet deze, overeenkomstig artikel 2, lid 1, van deze verordening worden aangemeld, tenzij anders is bepaald in verordeningen(29) op grond van artikel 89 van het Verdrag. Bovendien hadden zelfs de reeds genoemde regelingen kennelijk niet het karakter van bestaande steun aangezien zij schijnbaar niet van kracht waren op 1 januari 1986, de datum van toetreding van Spanje tot de Europese Unie. Derhalve beantwoordden zij niet aan het hogervermelde criterium van artikel 1, onder b), punt i), van Verordening (EG) nr. 659/1999, namelijk dat zij vóór de datum van toetreding tot uitvoering zijn gebracht en na die datum nog steeds van toepassing zijn.

(80) De Commissie wijst erop dat steun die niet binnen het toepassingsgebied van de de-minimisvoorschriften valt en geen bestaande steun is, van tevoren moet worden aangemeld op grond van artikel 88, lid 3, van het EG-Verdrag en artikel 62 van de EER-overeenkomst. De Spaanse autoriteiten zijn de verplichting evenwel niet nagekomen en om die reden is de Commissie van mening dat de steun als onwettig moet worden beschouwd. De Commissie betreurt in dit verband dat de Spaanse autoriteiten hun verplichting om de betrokken steun van tevoren aan te melden niet zijn nagekomen.

(81) Het in een aantal opmerkingen van belanghebbenden aangevoerde argument waarin voornamelijk wordt verwezen naar een vermeende schending van het gewettigd vertrouwen en de rechtszekerheid moet door de Commissie worden verworpen omdat het belastingkrediet van 45 % enerzijds geen bestaande steun betreft en anderzijds niet is aangemeld op grond van artikel 88, lid 3, van het EG-Verdrag, zodat de Commissie zich niet heeft kunnen uitspreken over de verenigbaarheid ervan met de gemeenschappelijke markt. Daarnaast is de Commissie van mening dat de gegronde verwachtingen betreffende verenigbaarheid van het belastingkrediet van 45 % niet gerechtvaardigd kunnen zijn omdat, zoals in bepaalde opmerkingen van belanghebbenden wordt betoogd, het Baskische belastingstelsel al aan het Gemeenschapsrecht is getoetst in hogervermelde beschikking van de Commissie (93/337/EEG) betreffende een regeling inzake fiscale investeringssteun. In deze beschikking stelt de Commissie immers dat deze fiscale steun het karakter heeft van staatssteun en dat hierop derhalve de communautaire bepalingen inzake staatssteun van toepassing waren (regionale bepalingen of bepalingen inzake het midden- en kleinbedrijf, cumulering en sectorale bepalingen). Indien, zoals in een aantal opmerkingen van belanghebbenden wordt betoogd, het belastingkrediet van 45 % in kwestie een soortgelijke steunmaatregel was als de regeling die het voorwerp van hogervermelde beschikking van 1993 uitmaakte, had deze enerzijds aangemeld moeten worden omdat het een nieuwe steunmaatregel is en anderzijds in overeenstemming moeten zijn met name met de regionale voorschriften of de bepalingen inzake het midden- en kleinbedrijf, cumulering en sectorale bepalingen. Om die redenen kunnen de begunstigde bedrijven zich met betrekking tot het belastingkrediet van 45 % niet op het gewettigd vertrouwen of de rechtszekerheid inzake staatssteun beroepen.

Ten aanzien van het gewettigd vertrouwen of de rechtszekerheid die in opmerkingen van belanghebbenden worden genoemd wordt er derhalve op gewezen dat de Commissie noch aan de Spaanse autoriteiten noch aan belanghebbenden concrete garanties heeft gegeven. Zij konden daarom geen gewettigd vertrouwen koesteren in de wettigheid en verenigbaarheid van de steun in kwestie. In dit verband zij eraan herinnerd dat, "volgens vaste rechtsspraak [...] op het beginsel van bescherming van het gewettigd vertrouwen een beroep [kan] worden gedaan door iedere particulier die zich in een situatie bevindt waaruit blijkt dat de communautaire administratie bij hem gegronde verwachtingen heeft opgewekt"(30). Integendeel: het argument van de schending van het gewettigd vertrouwen of de rechtszekerheid moet in dit geval worden verworpen.

(82) De Commissie herinnert er in dit verband bovendien aan dat zij bij Beschikking 93/337/EEG bepaalde fiscale maatregelen die door de provincies Álava, Guipúzcoa en Biskaje in 1988 werden ingevoerd, als steunmaatregelen heeft beschouwd.

IX. BEOORDELING VAN DE VERENIGBAARHEID MET DE GEMEENSCHAPPELIJKE MARKT

(83) Ten eerste herhaalt de Commissie dat het belastingkrediet van 45 % het karakter van een steunregeling heeft. Gelet op het algemene en abstracte karakter van steunregelingen is de Commissie niet bekend met de situatie van de ondernemingen die voor de steun in aanmerking komen of in aanmerking zullen komen. Derhalve kan zij niet onderzoeken welke gevolgen de regeling heeft voor de concurrentiepositie van de individuele ondernemingen. In deze context volstaat het vast te stellen dat de potentiële begunstigde bedrijven in aanmerking kunnen komen voor steun die niet in overeenstemming is met de richtlijnen, communautaire richtsnoeren en kaderregelingen die op dit punt van toepassing zijn. Daarnaast wijst de Commissie erop dat zij in haar beslissing tot inleiding van de procedure om alle relevante gegevens met betrekking tot de steun en de bijzondere omstandigheden van iedere begunstigde heeft gevraagd. De Spaanse autoriteiten hebben echter geen enkele inlichting verstrekt. Het is dan ook tegenstrijdig om de Commissie te verwijten, zoals in een aantal opmerkingen van belanghebbenden is gedaan, dat haar beoordeling niet nauwkeurig is en terzelfder tijd te weigeren de gevraagde gedetailleerde gegevens te verschaffen.

(84) Steunmaatregelen in de vorm van een belastingkrediet van 45 % bevorderen omvangrijke investeringen die een bedrag van 2,5 miljard ESP overschrijden. In dit verband herinnert de Commissie eraan dat in bijlage I bij de richtsnoeren inzake regionale steunmaatregelen 98/C 74/06 is bepaald dat "fiscale steun kan worden beschouwd als steun die verband houdt met investeringen, indien de grondslag ervan die investering is. Voorts kan alle fiscale steun onder deze categorie worden gebracht, indien een maximum ervoor is bepaald dat wordt uitgedrukt als percentage van de investering". In het onderhavige geval beantwoordt het belastingkrediet van 45 %, althans gedeeltelijk, aan deze voorwaarde aangezien enerzijds de belastinggrondslag uit investeringskosten bestaat en, anderzijds, het bedrag 45 % van de investering beloopt. De Commissie is daarom van mening dat het belastingkrediet van 45 % in kwestie in zoverre het karakter van investeringssteun heeft dat het aan de genoemde criteria beantwoordt. Het krediet dient derhalve aan de communautaire voorschriften inzake investeringssteun te worden getoetst.

(85) Wil men dat op investeringssteun een van de afwijkingen als bedoeld in artikel 87, lid 3, onder a) of c), van het EG-Verdrag van toepassing is, dan moet de regio waarop deze was toegepast zijn aangemerkt als regio welke in aanmerking komt voor een van deze uitzonderingen op de regionale-steunkaart. De Commissie herinnert eraan dat Guipúzcoa nooit in aanmerking is gekomen voor de uitzondering van artikel 87, lid 3, onder a), van het EG-Verdrag omdat het BBP per inwoner(31) van Baskenland, een regio van niveau NUTS II(32) waartoe Guipúzcoa behoort, steeds hoger is geweest dan 75 % van het communautaire gemiddelde. Volgens de voorschriften inzake regionale steun(33) is al voldaan aan de voorwaarden voor toepassing van de afwijking van artikel 87, lid 3, onder a)(34), wanneer de regio, voor het niveau NUTS II, een BBP per inwoner heeft dat 75 % van het communautaire gemiddelde niet overschrijdt.

(86) Met betrekking tot de vraag of Guipúzcoa in aanmerking komt voor de afwijking van artikel 87, lid 3, onder c), van het EG-Verdrag, wijst de Commissie erop dat in de periode van 1 januari 1997 tot 18 maart 2000 successievelijk twee regionale-steunkaarten van kracht waren. Ten eerste was er de steunkaart die was vastgesteld bij beschikking van 26 juli 1995(35) die in de periode van 26 september 1995 tot 31 december 1999 van kracht was. Volgens deze kaart was de gehele provincie Guipúzcoa een regio waar investeringssteun ten behoeve van de regionale ontwikkeling overeenkomstig de afwijking van artikel 87, lid 3, onder c), van het EG-Verdrag verenigbaar met de gemeenschappelijke markt kan worden beschouwd mits deze het maximum van 25 % NSE in het geval van grote bedrijven niet overschrijdt. Ten aanzien van de periode daarna herinnert de Commissie eraan dat zij, bij beschikking van 11 april 2000, de Spaanse regionale-steunkaart voor de periode 2000-2006 heeft goedgekeurd. Volgens deze steunkaart blijft Guipúzcoa een regio waar regionale steun uit hoofde van de afwijking van artikel 87, lid 3, onder c), van het Verdrag als verenigbaar met de gemeenschappelijke markt kan worden beschouwd mits deze bij grote ondernemingen het maximum van 20 % NSE niet overschrijdt, in plaats van het in de vorige steunkaart toegestane maximum van 25 % NSE.

(87) De Commissie herinnert er tevens aan dat, wat het midden- en kleinbedrijf betreft(36) de intensiteit van de investeringssteun, overeenkomstig de communautaire kaderregeling(37) inzake steun aan het midden- en kleinbedrijf de maximale regionale steunintensiteit die voor grote ondernemingen geldt met 10 % mag overschrijden, mits het totaal niet meer dan 30 % NSE overschrijdt.

(88) Voorts zij erop gewezen dat bij investeringssteun de kosten van de materiële investering die met name beantwoorden aan de communautaire definities van initiële investering en standaardgrondslag, als subsidiabel worden beschouwd(38). Daarentegen worden alle overige investeringskosten die niet onder deze definities vallen, zoals vervangingsinvesteringen of andere uitgaven dan terreinen, gebouwen en uitrusting, niet als subsidiabele investeringskosten beschouwd. Weliswaar is het belastingkrediet van 45 % steun die slechts wordt verleend indien is voldaan aan de voorwaarde dat een materiële investering wordt gedaan(39) in nieuwe materiële vaste activa, toch sluit dit vervangingsinvesteringen(40) of uitgaven in verband met de "investeringsprocessen" en de "investeringen in de voorbereidingsfase" niet uit. Bij gebrek aan een nauwkeurige definitie van deze termen kan niet worden uitgesloten dat de doelstelling van het belastingkrediet van 45 % in kwestie niet alleen de uitgaven betreft welke in de standaardgrondslag zijn vervat, maar ook uitgaven die verband houden met vervangingsinvesteringen of andere uitgaven die niet onder genoemde grondslag vallen. De Commissie is dan ook van oordeel dat het voorwerp van de steunmaatregelen in kwestie de initiële investering kan zijn, maar ook kan worden gevormd door andere uitgaven die niet aan de communautaire voorschriften ter zake kunnen worden getoetst, zoals investeringsuitgaven.

(89) De Commissie wijst er bovendien op dat, sinds het van kracht worden van hogervermelde richtsnoeren voor regionale steun 98/C 74/06, steun waarop de ontheffing als bedoeld in artikel 87, lid 3, onder c), van het EG-Verdrag in Guipúzcoa van toepassing kan zijn, niet alleen moet voldoen aan de reeds genoemde communautaire definities van initiële investering en standaardgrondslag en aan de reeds genoemde maxima, maar tevens aan andere voorwaarden moet voldoen. In het onderhavige geval moet de steun aan bepaalde criteria beantwoorden: minimumaandeel van de begunstigde van 25 % van de investering (punt 4.2), indiening van de steunaanvraag vóór de aanvang van de uitvoering van de investeringsprojecten (punt 4.2), behoud van de investering gedurende een periode van minimaal vijf jaar (punt 4.10) en naleving van de respectieve maximumsteunplafonds in geval van cumulering (punten 4.18 tot en met 4.21).

(90) In dit concrete geval merkt de Commissie op dat de fiscale steun in de vorm van een belastingkrediet van 45 % (gedurende de periode van 1 januari 1997 tot 31 december 1999) niet beperkt was tot 25 % NSE waar het grote ondernemingen betrof of 30 % NSE waar het het midden- en kleinbedrijf betrof. Wat de perioden vanaf 1 januari 2000 betreft is de steun evenmin voor grote ondernemingen beperkt tot 20 % NSE en voor kleine en middelgrote bedrijven tot 30 % NSE beperkt. Ook stelt de Commissie vast dat de subsidiabele kosten in zoverre mogelijk niet geheel in overeenstemming zijn met die waarvan in hogervermelde standaardgrondslag sprake is, dat hierbij enerzijds vervangingsinvesteringen niet zijn uitgesloten en het, anderzijds, om subsidiëring van andere uitgaven zou kunnen gaan. Gelet op het voorgaande vindt de Commissie dat wanneer een belastingkrediet dat 45 % van de investeringen beloopt, niet aan de geldende regionale communautaire voorschriften voldoet, dit niet verenigbaar kan worden beschouwd met de gemeenschappelijke markt op grond van de ontheffing voor regionale steun als bedoeld in artikel 87, lid 3, onder c), van het EG-Verdrag.

(91) Wat de steun betreft ten behoeve van de investeringsuitgaven(41) die niet aan de communautaire definitie beantwoorden, deze kan niet als investeringssteun worden beschouwd. Overeenkomstig bijlage I van genoemde richtsnoeren (98/C 74/06) kan namelijk iedere fiscale steunmaatregel onder de categorie investeringssteun vallen wanneer het ermee gemoeide bedrag een in percentage van de investeringsuitgaven overeenkomstig de communautaire voorschriften uitgedrukte grenswaarde bereikt. In het onderhavige geval echter bereikt het steunbedrag een percentage van de investeringsuitgaven dat niet met de communautaire voorschriften in overeenstemming is. Om die reden kan deze steun, volgens deze voorschriften, niet als investeringssteun worden beschouwd. Deze steun kan daarentegen wel dienen ter financiering van noodzakelijke uitgaven van periodieke aard zoals uitgaven in verband met vervangingsinvesteringen. Dit soort lopende of periodieke uitgaven is het soort uitgaven dat een onderneming in het kader van het dagelijkse beheer of in het kader van haar gewone activiteiten moet doen. Steun voor dit soort investering maakt dan ook deel uit van de categorie exploitatiesteun waarvoor specifieke bepalingen gelden.

(92) In dit verband herinnert de Commissie eraan dat, overeenkomstig de mededeling(42) van 1988 en de hogervermelde richtsnoeren (98/C 74/06) regionale steun die de vorm aanneemt van exploitatiesteun in beginsel verboden is. Niettemin kan dergelijke steun bij uitzondering worden verleend in regio's in de zin van artikel 87, lid 3, onder a), voorzover is voldaan aan de voorwaarden genoemd in punt 6 van hogervermelde mededeling en in de punten 4.15 tot en met 4.17 van de richtsnoeren, of in ultraperifere regio's of regio's met een geringe bevolkingsdichtheid wanneer die steun is bedoeld om de extra vervoerskosten te compenseren. De regio van niveau NUTS III Guipúzcoa komt niet in aanmerking voor afwijking van artikel 87, lid 3, onder a), van het EG-Verdrag en voldoet evenmin aan de genoemde voorwaarden voor exploitatiesteun. Bovendien is de regio van het niveau NUTS III Guipúzcoa geen ultraperifere regio(43), noch een regio met een geringe bevolkingsdichtheid(44). Derhalve zijn de elementen van de exploitatiesteun welke zijn vervat in de verlaging van de belastinggrondslag verboden, met name omdat zij niet zijn toegekend in een regio die in aanmerking komt voor de afwijking van artikel 87, lid 3, onder a), van het Verdrag en evenmin in een ultraperifere regio of een regio met een lage bevolkingsdichtheid zijn toegekend. Deze steun is in het onderhavige geval dientengevolge onverenigbaar.

(93) De Commissie is dan ook van oordeel dat de betrokken fiscale steunregeling niet kan worden beschouwd als verenigbaar met de gemeenschappelijke markt uit hoofde van de reeds genoemde afwijkingen van artikel 87, lid 3, onder a) en c), van het EG-Verdrag, aangezien deze niet voldoet aan de genoemde criteria inzake regionale steunmaatregelen.

(94) Wat de investeringen betreft die door middelgrote en kleine ondernemingen buiten Guipúzcoa zijn gedaan, herinnert de Commissie eraan dat in deze gevallen de steun in kwestie niet als regionale steun kan worden beschouwd. De voor regionale steun bedoelde afwijking van artikel 87, lid 3, onder c), van het Verdrag kan derhalve niet op deze steun worden toegepast. Dit is het geval bij investeringen door grote ondernemingen. Daarentegen kan, overeenkomstig de communautaire richtsnoeren voor overheidssteun aan het midden- en kleinbedrijf, wanneer het begunstigde bedrijf een middelgrote of kleine onderneming is, de andere afwijking als bedoeld in artikel 87, lid 3, onder c), van het Verdrag, die is bedoeld om bepaalde activiteiten te bevorderen, worden toegepast. In dit verband zij erop gewezen dat de richtsnoeren, naast het feit dat hierin de voorwaarden zijn vervat die gelden voor toepassing van de definitie van de initiële investering en de subsidiabele kosten van de standaardgrondslag, ook voorschrijven dat de afwijking van toepassing zal zijn op steun voor materiële investering mits hierbij de intensiteit van 15 % voor kleine bedrijven en van 7,5 % in het geval van middelgrote bedrijven niet wordt overschreden. De Commissie merkt evenwel op dat fiscale steun in de vorm van een belastingkrediet van 45 % niet tot een intensiteit van 15 % brutto-subsidie-equivalent bij kleine ondernemingen en tot 7,5 % BSE bij middelgrote bedrijven is beperkt. Ook stelt de Commissie vast dat de subsidiabele investeringen niet geheel sporen met de definitie van initiële investering zoals beschreven in punt 4.2.1 van de reeds genoemde richtsnoeren (96/ C 213/04), en de subsidiabele kosten evenmin voldoen aan de in hetzelfde punt 4.2.1 vastgelegde definitie van de standaardgrondslag, omdat de vervangingsinvesteringen noch de uitgaven die afwijken van de standaardgrondslag, zijn uitgesloten. De Commissie vindt daarom dat deze fiscale steun niet kan worden beschouwd als verenigbaar met de gemeenschappelijke markt op grond van de afwijking van artikel 87, lid 3, onder c), van het EG-Verdrag ten behoeve van de ontwikkeling van bepaalde vormen van economische bedrijvigheid.

(95) Ook moet erop worden gewezen dat van het toepassingsgebied van de hogervermelde richtsnoeren inzake regionale steun (98/C 74/06) de sectoren van de productie, de verwerking en het op de markt brengen van de landbouw- en visserijproducten uit bijlage I bij het Verdrag en de steenkoolindustrie zijn uitgesloten. Ten aanzien van vervoer, ijzer- en staalindustrie, scheepsbouw, synthetische vezels en de automobielindustrie gelden speciale voorschriften die de in hogervermelde richtsnoeren genoemde voorschriften aanvullen. Daarnaast gelden specifieke bepalingen voor de in de multisectorale kaderregeling (98/C 107/05) genoemde investeringen. Derhalve moet bij het onderzoeken van de verenigbaarheid van de steun in kwestie met de gemeenschappelijke markt met deze bepalingen rekening gehouden worden, wanneer de begunstigde onderneming tot een van deze sectoren behoort of wanneer de investering binnen het toepassingsgebied van de multisectorale kaderregeling valt.

(96) Naast de toepassing van de afwijking inzake de ontwikkeling van bepaalde vormen van bedrijvigheid van artikel 87, lid 3, onder c), van het Verdrag in de genoemde gevallen dient de mogelijke toepassing van de afwijking voor andere doeleinden te worden onderzocht. In dit verband kan worden vastgesteld dat de betrokken vermindering van de belastinggrondslag niet gericht is op de ontwikkeling van een economische bedrijvigheid in de zin van artikel 87, lid 3, onder c), met name de ontwikkeling van maatregelen ten gunste van kleine en middelgrote ondernemingen, onderzoek en ontwikkeling, milieubescherming, het scheppen van werkgelegenheid of opleiding overeenkomstig de betreffende communautaire voorschriften. Derhalve kan de fiscale steun in kwestie op grond van de genoemde doelstellingen niet in aanmerking komen voor de uitzondering inzake de ontwikkeling van bepaalde vormen van bedrijvigheid in de zin van artikel 87, lid 3, onder c).

(97) Bovendien kan het betrokken belastingkrediet van 45 %, dat aan geen enkele sectorale beperking is onderworpen, onbeperkt worden toegekend aan ondernemingen uit de gevoelige sectoren ten aanzien waarvan specifieke communautaire voorschriften gelden zoals die welke van toepassing zijn op de productie, de verwerking en de afzet van de in bijlage I bij het EG-Verdrag vermelde producten, de visserij, de steenkoolindustrie, de ijzer- en staalindustrie, het vervoer, de scheepsbouw, de synthetische vezelindustrie en de automobielindustrie(45). De Commissie is dan ook van oordeel dat de fiscale steun in de vorm van een belastingkrediet van 45 % niet in overeenstemming is met de sectorale voorschriften. In het onderhavige geval voldoet het belastingkrediet van 45 % niet aan de voorwaarde dat de totstandkoming van nieuwe productiecapaciteit niet mag worden bevorderd om te vermijden dat de problemen van overcapaciteit waarmee deze sectoren van oudsher te kampen hebben, nog erger worden. De Commissie is dan ook van oordeel dat, wanneer de begunstigde tot een van de genoemde sectoren behoort, deze steun onverenigbaar is op grond van de uitzondering van artikel 87, lid 3, onder c), van het EG-Verdrag met betrekking tot de bevordering van bepaalde vormen van bedrijvigheid aangezien deze niet aan de genoemde sectorale voorschriften is onderworpen.

(98) Wat de periode na 1 september 1998 betreft, vindt de Commissie voorts dat men niet uit het oog mag verliezen dat van de investering ten aanzien waarvan de steun is verleend, in de multisectorale kaderregeling (98/C 107/05)(46) sprake is. Op alle investeringsprojecten ten belope van ten minste 50 miljoen EUR (15 miljoen EUR voor de textielsector of de confectiesector), met een intensiteit van meer dan 50 % van het regionale steunplafond en een steun per arbeidsplaats ten bedrage van ten minste 40000 EUR (30000 EUR per arbeidsplaats in de textiel- en kledingindustrie), alsook de investeringsprojecten waarvan de totale steun meer dan 50 miljoen EUR beloopt, zijn namelijk de in genoemde richtsnoeren vastgelegde voorwaarden van toepassing. In het onderhavige geval moet elk investeringsproject van tevoren worden aangemeld, overeenkomstig artikel 88, lid 3, van het Verdrag, zodat de Commissie de maximumintensiteit van de steun die met de gemeenschappelijke markt verenigbaar is kan vaststellen. De fiscale steun in kwestie is echter onderworpen noch aan aanmelding in het geval van de zogenoemde grote projecten, noch aan een mogelijke vermindering van de steunintensiteit ten gevolge van de beoordeling door de Commissie. Daarom is de Commissie van mening dat de fiscale steun in kwestie onverenigbaar is met de gemeenschappelijke markt op grond van de afwijking als bedoeld in artikel 87, lid 3, onder c), van het Verdrag, aangezien de uitzondering als bedoeld in artikel 87, lid 3, onder a), van het Verdrag niet in Guipúzcoa geldt.

(99) Aangezien bij de toekenning van de fiscale steun in kwestie geen rekening wordt gehouden met de economische en financiële toestand van de begunstigde ondernemingen, is de Commissie van mening dat niet kan worden uitgesloten dat de begunstigde een onderneming in moeilijkheden is in de zin van de richtsnoeren(47) (99/C 288/02) hoewel het, naar de mening van de Spaanse autoriteiten, weinig waarschijnlijk is dat het belastingkrediet, zoals het is vormgegeven, op ondernemingen in moeilijkheden van toepassing is. In dit verband wijst de Commissie erop dat de verlening van de fiscale steun in kwestie niet onderworpen is aan de in hogervermelde communautaire richtsnoeren vastgelegde voorwaarden(48). Punt 20 van de genoemde richtsnoeren luidt immers als volgt: "De Commissie is van mening dat reddings- en herstructureringssteun kan bijdragen tot de ontwikkeling van de economische bedrijvigheid zonder het handelsverkeer ongunstig te beïnvloeden en daardoor het gemeenschappelijke belang te schaden, indien wordt voldaan aan de in deze richtsnoeren uiteengezette voorwaarden". Indien aan deze vereisten niet wordt voldaan, is de steun onverenigbaar met de gemeenschappelijke markt wanneer deze aan ondernemingen in moeilijkheden wordt verstrekt. De Commissie is dan ook van oordeel dat de fiscale steun in kwestie ten behoeve van ondernemingen in moeilijkheden niet verenigbaar met de gemeenschappelijke markt kan zijn uit hoofde van de afwijking als bedoeld in artikel 87, lid 3, onder c) van het Verdrag met betrekking tot de bevordering van bepaalde vormen van economische bedrijvigheid.

Toepassing van andere uitzonderingen

(100) De steun in kwestie, die niet in aanmerking komt voor de afwijkingen van artikel 87, lid 3, onder a) en c), van het Verdrag, kan evenmin in aanmerking komen voor de andere afwijkingen van artikel 87, leden 2 en 3, aangezien deze steun niet kan worden beschouwd als steun van sociale aard in de zin van artikel 87, lid 2, onder a), en evenmin is bestemd voor het herstel van de schade veroorzaakt door natuurrampen of andere buitengewone gebeurtenissen in de zin van artikel 87, lid 2, onder b). Bovendien is de steun niet gericht op het bevorderen van de verwezenlijking van een belangrijk project van gemeenschappelijk Europees belang, en evenmin op het opheffen van een ernstige verstoring in de economie van een lidstaat in de zin van artikel 87, lid 3, onder b). De steun is, ten slotte, ook niet erop gericht de cultuur en de instandhouding van het culturele erfgoed te bevorderen, zoals bedoeld in artikel 87, lid 3, onder d).

Samenvatting

(101) De Commissie is van oordeel dat de afwijking als bedoeld in artikel 87, lid 3, onder a) van het EG-Verdrag niet van toepassing is op deze staatssteun in de vorm van een belastingkrediet van 45 % omdat Guipúzcoa niet in aanmerking komt voor de toepassing van deze uitzondering, en evenmin voor de uitzondering van artikel 87, lid 3, onder a), van het EG-Verdrag inzake "steunmaatregelen ter bevordering van de [...] ontwikkeling van [...]", aangezien zij niet aan de communautaire bepalingen inzake regionale steunmaatregelen voldoen. De afwijking als bedoeld in artikel 87, lid 3, onder c), betreffende "steunmaatregelen om de ontwikkeling van bepaalde vormen van economische bedrijvigheid [...] te vergemakkelijken" is evenmin op de steun in kwestie van toepassing omdat deze, enerzijds, niet beantwoordt aan de communautaire voorschriften die in dit verband op het midden- en kleinbedrijf van toepassing zijn, en anderzijds, wat de grote ondernemingen betreft, vallen bepaalde activiteiten niet onder de regeling. Andere afwijkingen als bedoeld in artikel 87, leden 2 en 3, van het Verdrag zijn ook niet op deze steun van toepassing, omdat de steun niet kan worden beschouwd als steunmaatregelen van sociale aard; de steun is evenmin bestemd voor het herstel van de schade veroorzaakt door natuurrampen of andere buitengewone gebeurtenissen, zoals bedoeld in artikel 87, lid 2, onder b). De steun heeft evenmin tot doel de verwezenlijking van een belangrijk project van gemeenschappelijk Europees belang te bevorderen of een ernstige verstoring in de economie van een lidstaat op te heffen in de zin van artikel 87, lid 3, onder b), en kan evenmin in aanmerking komen voor de afwijking van artikel 87, lid 3, onder d), aangezien deze er niet op gericht is de cultuur en de instandhouding van het culturele erfgoed te bevorderen. Derhalve is de steun in kwestie onverenigbaar met de gemeenschappelijke markt.

(102) Aangezien de belastingaftrek die niet is toegepast wegens ontoereikendheid van het verschuldigde belastingbedrag kan worden toegepast in de jaren die volgen op de goedkeuring van het besluit tot verlening van de steun(49), kan worden verondersteld dat een gedeelte van de fiscale steun nog moet worden uitgekeerd. Deze steun is echter onwettig en onverenigbaar. De Spaanse autoriteiten moeten dan ook de uitkering van het eventuele saldo van het belastingkrediet van 45 % waarop een aantal begunstigden mogelijk nog aanspraak kunnen maken, opheffen.

(103) Wat de reeds uitgekeerde onrechtmatige steun betreft, zij erop gewezen dat de begunstigden zich volgens de eerder genoemde argumenten niet kunnen beroepen op de algemene beginselen van het Gemeenschapsrecht zoals gewettigd vertrouwen of rechtszekerheid. Daarom staat niets de toepassing van de bepalingen van artikel 14, lid 1, van Verordening (EG) nr. 659/1999 in de weg, die als volgt luiden: "Indien negatieve beschikkingen worden gegeven in gevallen van onrechtmatige steun beschikt de Commissie dat de betrokken lidstaat alle nodige maatregelen dient te nemen om de steun van de begunstigde terug te vorderen". De Spaanse autoriteiten moeten dan ook in de onderhavige zaak alle nodige maatregelen treffen om de reeds uitgekeerde steun terug te vorderen teneinde de economische toestand te herstellen waarin de begunstigde ondernemingen zouden hebben verkeerd indien hun geen onwettige steun was verleend. De steun moet worden teruggevorderd in overeenstemming met de procedures en bepalingen van de Spaanse wetgeving en alle verschuldigde rente omvatten berekend vanaf de datum van de verlening van de steun tot de datum van de daadwerkelijke terugbetaling ervan, tegen de referentierentevoet die op die datum gehanteerd wordt voor de berekening van het nettosubsidie-equivalent van regionale maatregelen in Spanje(50).

(104) Deze steun komt niet in aanmerking voor de afwijking van artikel 87, lid 3, onder a), van het EG-Verdrag en evenmin voor de afwijking van artikel 87, lid 3, onder c), inzake "steunmaatregelen om de ontwikkeling van (...) bepaalde regionale economieën te vergemakkelijken...", aangezien zij niet aan de communautaire bepalingen inzake regionale steunmaatregelen voldoen. De afwijking als bedoeld in artikel 87, lid 3, onder c), betreffende "steunmaatregelen om de ontwikkeling van bepaalde vormen van economische bedrijvigheid [...] te vergemakkelijken" is evenmin op de steun in kwestie van toepassing omdat deze, enerzijds, niet beantwoordt aan de communautaire voorschriften die in dit verband op het midden- en kleinbedrijf van toepassing zijn, en anderzijds, wat de grote ondernemingen betreft, vallen bepaalde activiteiten niet onder de regeling. Andere afwijkingen als bedoeld in artikel 87, leden 2 en 3, van het Verdrag zijn ook niet op deze steun van toepassing, omdat de steun niet kan worden beschouwd als steunmaatregelen van sociale aard; de steun is evenmin bestemd voor het herstel van de schade veroorzaakt door natuurrampen of andere buitengewone gebeurtenissen, zoals bedoeld in artikel 87, lid 2, onder b). De steun heeft evenmin tot doel de verwezenlijking van een belangrijk project van gemeenschappelijk Europees belang te bevorderen of een ernstige verstoring in de economie van een lidstaat op te heffen in de zin van artikel 87, lid 3, onder b), en kan evenmin in aanmerking komen voor de afwijking van artikel 87, lid 3, onder d), aangezien deze er niet op gericht is de cultuur en de instandhouding van het culturele erfgoed te bevorderen. Derhalve is de steun in kwestie onverenigbaar met de gemeenschappelijke markt.

(105) Aangezien de belastingaftrek die niet is toegepast wegens ontoereikendheid van het verschuldigde belastingbedrag kan worden toegepast in de jaren die volgen op de goedkeuring van het besluit tot verlening van de steun(51), kan worden verondersteld dat een gedeelte van de fiscale steun nog moet worden uitgekeerd. Deze steun is echter onwettig en onverenigbaar. De Spaanse autoriteiten moeten dan ook de uitkering van het eventuele saldo van het belastingkrediet van 45 % waarop een aantal begunstigden mogelijk nog aanspraak kunnen maken, opheffen.

(106) Wat de reeds uitgekeerde onrechtmatige steun betreft, zij erop gewezen dat de begunstigden zich volgens de eerder genoemde argumenten niet kunnen beroepen op de algemene beginselen van het Gemeenschapsrecht zoals gewettigd vertrouwen of rechtszekerheid. Daarom staat niets de toepassing van de bepalingen van artikel 14, lid 1, van Verordening (EG) nr. 659/1999 in de weg, die als volgt luiden: "Indien negatieve beschikkingen worden gegeven in gevallen van onrechtmatige steun beschikt de Commissie dat de betrokken lidstaat alle nodige maatregelen dient te nemen om de steun van de begunstigde terug te vorderen". De Spaanse autoriteiten moeten dan ook in de onderhavige zaak alle nodige maatregelen treffen om de reeds uitgekeerde steun terug te vorderen teneinde de economische toestand te herstellen waarin de begunstigde ondernemingen zouden hebben verkeerd indien hun geen onwettige steun was verleend. De steun moet worden teruggevorderd in overeenstemming met de procedures en bepalingen van de Spaanse wetgeving en alle verschuldigde rente omvatten berekend vanaf de datum van de verlening van de steun tot de datum van de daadwerkelijke terugbetaling ervan, tegen de referentierentevoet die op die datum gehanteerd wordt voor de berekening van het netto-subsidie-equivalent van regionale maatregelen in Spanje(52).

(107) Deze beschikking heeft betrekking op de regeling en moet onmiddellijk ten uitvoer worden gelegd, met inbegrip van de terugvordering van eventueel op grond van bedoelde regeling uitgekeerde afzonderlijke steun. De Commissie herinnert er tevens aan dat deze beschikking, zoals steeds het geval is, niets afdoet aan de mogelijkheid dat individuele steunmaatregelen geheel of gedeeltelijk als verenigbaar met de gemeenschappelijke markt kunnen worden beschouwd op grond van hun eigen merites dan wel in de context van een latere beschikking van de Commissie of op grond van de vrijstellingsverordeningen.

X. CONCLUSIES

(108) Gelet op het voorgaande concludeert de Commissie:

- Spanje heeft in Guipúzcoa onwettig een belastingkrediet ten belope van 45 % van de investeringen toegekend en aldus op de bepalingen van artikel 88, lid 3, inbreuk gemaakt.

- Het belastingkrediet van 45 % van de investeringen is onverenigbaar met de gemeenschappelijke markt.

- De Spaanse autoriteiten moeten de betaling van het eventuele saldo van het belastingkrediet waarover een aantal begunstigden nog beschikken ongedaan maken. Wat de reeds uitgekeerde met de gemeenschappelijke markt onverenigbare steun betreft, moeten de Spaanse autoriteiten alle noodzakelijke maatregelen treffen om deze terug te vorderen teneinde de economische toestand te herstellen waarin de begunstigde ondernemingen zouden hebben verkeerd indien aan hun geen onrechtmatige steun was verleend,

HEEFT DE VOLGENDE BESCHIKKING