++++

BESCHIKKING VAN DE COMMISSIE

van 7 december 1984

inzake een procedure op grond van artikel 85 van het EEG-Verdrag

( IV/28.930 - Milchforderungsfonds )

( Slechts de tekst in de Duitse taal is authentiek )

( 85/76/EEG )

DE COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN ,

Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Economische Gemeenschap ,

Gelet op Verordening nr . 17 van de Raad van 6 februari 1962 , eerste verordening over de toepassing van de artikelen 85 en 86 van het Verdrag ( 1 ) , laatstelijk gewijzigd bij de Akte van Toetreding van Griekenland , en met name op artikel 3 ,

Gelet op Verordening nr . 26 van de Raad van 4 april 1962 inzake de toepassing van bepaalde regels betreffende de mededinging op de voortbrenging van en de handel in landbouwprodukten ( 2 ) , gewijzigd bij Verordening nr . 49 ( 3 ) , en met name op de artikelen 1 en 2 ,

Gezien het besluit van de Commissie van 22 juni 1982 om de procedure in te leiden ,

Gehoord het Milchforderungsfonds overeenkomstig artikel 19 van Verordening nr . 17 juncto Verordening nr . 99/63/EEG van de Commissie van 25 juli 1963 over het horen van belanghebbenden en derden overeenkomstig artikel 19 , leden 1 en 2 , van Verordening nr . 17 van de Raad ( 4 ) ,

Geraadpleegd het Adviescomité voor mededingingsregelingen en economische machtsposities ,

Overwegende hetgeen volgt :

I . DE FEITEN

( 1 ) Bij besluit van de president van het Deutsche Bauernverband en het Deutsche Raiffeisenverband van 1 januari 1955 is tot bevordering van de kwaliteit en de afzet van melk en melkprodukten het Milchforderungsfonds opgericht . Rechtssubject is bij dit fonds een door de landelijke organisaties van het Deutsche Bauernverband en het Deutsche Raiffeisenverband , door het Deutsche Bauernverband , het Deutsche Raiffeisenverband en door het Zentralverband der Privatmolkereien opgerichte vennootschap naar burgerlijk recht .

( 2 ) De middelen van het Milchforderungsfonds mogen volgens de richtlijnen voor het bijeenbrengen en besteden van het fonds van 1 januari 1955 in de versie van 7 februari 1973 ( 5 ) voor de volgende doeleinden worden gebruikt :

a ) financiering van maatregelen die de kwaliteitsverbetering van de melkprodukten , de georganiseerde reclame , een beter transport van consumptiemelk en melkprodukten naar de consument of op enigerlei andere wijze de bevordering van de kwaliteit en de afzet van melk en melkprodukten kunnen dienen ;

b ) financiering van de opslag van melkprodukten , voorzover deze volgens de in overleg met de Bondsminister voor Voeding , Landbouw en Bosbouw genomen besluiten van het curatorium ( van het Milchforderungsfonds ) voor de ordening van de binnenlandse markt noodzakelijk blijkt .

( 3 ) Het Milchforderungsfonds wordt bijeengebracht uit vrijwillige bijdragen van de Duitse melkproducenten . De zuivelcooperaties en de particuliere zuivelbedrijven houden van elke geleverde liter melk het door het curatorium van het Milchforderungsfonds vastgestelde bedrag , doch maximaal 0,5 Pfennig in met toestemming van de leverancier . Het thans ingehouden bedrag is 0,05 Pfennig . De door de zuivelcooperaties en de particuliere zuivelbedrijven ingehouden bedragen worden via een bij het bevoegde Landes-Bauernverband , Landes-Raiffeisenverband en Landesverband van het Zentralverband der Privaten Milchwirtschaft bijeengebrachte trustrekening zonder enige aftrek gestort op een bij de Deutsche Genossenschaftskasse in Frankfort onder de benaming " doelvermogen ter bevordering van het melkbedrijf " geopende rekening . De ingehouden bijdragen verlaten het eigendom van de melkproducenten en gaan over in het fiduciaire eigendom van het rechtssubject van het fonds . Alleen deze is gerechtigd daarover te beschikken , maar is als trustee aan het bestedingsdoel gebonden .

( 4 ) Het beheer van het Milchforderungsfonds is opgedragen aan het curatorium . Dit is samengesteld uit de presidenten van het Deutsche Bauernverband , het Bundesverband der Raiffeisen Warengenossenschaften , de Landesbauernverbaende , de Landes-Raiffeisenverbaende , het Zentralverband der Privaten Milchwirtschaft en het Milchindustrieverband .

Dit curatorium is het beslissende beheersorgaan van het Milchforderungsfonds . Het legt de besteding van de middelen van het Milchforderungsfonds telkens voor een half jaar van tevoren in bestedingsrichtlijnen bindend vast . Deze richtlijnen bevatten de afzetbevorderingsmaatregelen , de voor deze maatregelen beschikbaar gestelde kaderbedragen , de afzetbevorderingsperioden en de steuntarieven . De bestedingsrichtlijnen worden aangevuld met besluiten van het curatorium . Aanspraak op steunverlening bestaat niet . De steun wordt in het kader van de voor de afzetbevorderingsperioden beschikbaar gestelde middelen op basis van de vastgestelde steuntarieven uitbetaald . Het curatorium oordeelt en beslist over de aanvragen in overeenstemming met zijn opdracht .

( 5 ) Bij de besteding van de middelen uit het fonds ligt het accent momenteel bij de stimulering van de export van melk en melkprodukten met het doel de Duitse markt te ontlasten . De steun voor stimulering van de export schommelde in de jaren 1978 tot 1980 tussen 4 651 558,24 DM en 14 915 577,58 DM . Van het laatstgenoemde bedrag is 6 083 083,43 DM besteed aan de bevordering van export naar Gemeenschapslanden , 922 772,27 DM aan de bevordering van export naar Gemeenschapslanden en derde landen , en het overblijvende bedrag aan bevordering van export naar derde landen .

In 1981 bedroeg de aan exportbevordering uitgegeven steun 9 484 609,59 DM . Daarvan ging 3 621 137,90 DM naar de bevordering van export naar Gemeenschapslanden , 1 262 010,29 DM naar de bevordering van export naar Gemeenschaps - en derde landen en het overblijvende bedrag naar de bevordering van export naar derde landen .

( 6 ) De exportsteun wordt bij de leverantie van boter , kaas en volle-melkpoeder en in mindere mate bij de leverantie van gecondenseerde melk , zuigelingenmelkvoeding , houdbare melkmengdranken en houdbare consumptiemelk en room toegekend . De omvang van de steun richt zich naar de produkten , de landen van bestemming en de afzetbevorderingsperioden . Het steuntarief lag in 1981 voor boter en kaas tussen 5,00 DM en 20,00 DM per 100 kg en voor volle-melkpoeder tussen 3,00 DM en 5,00 DM per 100 kg .

( 7 ) De perioden waarin steun wordt verleend zijn niet steeds gelijkmatig over het gehele kalenderjaar te verdelen , maar in een reeks gevallen meer of minder kort van duur . Bovendien zijn de afzetbevorderende maatregelen geconcentreerd op de export naar bepaalde Gemeenschapslanden , zodat de steun naar bepaalde accenten wordt verdeeld . De besteding van de fondsmiddelen ter bevordering van de export geeft over 1980 het volgende beeld te zien :

( 8 )

Land van bestemming * Geëxporteerde hoeveelheid in kg * Steunbedrag in DM *

Boter * * *

Verenigd Koninkrijk * 10 684 750,00 * 3 038 089,00

Italië , Frankrijk * 9 324 580,94 * 783 915,62 *

Derde landen * 34 754 424,16 * 2 506 137,10 *

Afzetbevordering boter in totaal : * 6 328 141,72 *

Kaas * * *

Italië * 8 614 539,70 * 1 086 236,18 *

Verenigd Koninkrijk , Ierland , Denemarken * 10 299 406,10 * 1 163 940,63 *

Griekenland * 109 020,00 * 10 902,00 *

Derde landen * 36 450 761,52 * 3 914 199,86 *

Gemeenschaps - en derde landen * 5 253 812,90 * 892 401,62 *

Afzetbevordering kaas in totaal : * 7 067 680,29 *

Volle-melkpoeder * * *

Derde landen * 19 758 527,00 * 987 926,35 *

Gecondenseerde melk * * *

Derde landen * 20 000 964,00 * 300 013,45 *

Zuigelingenmelkvoeding * * *

Derde landen * 1 249 920,00 * 124 992,00 *

Melkmengdranken * * *

Derde landen * 2 548 437,10 * 76 453,12 *

Land van bestemming * Geëxporteerde hoeveelheid in kg * Steunbedrag in DM *

Consumptiemelk en room * * *

Gemeenschaps - en derde landen * 1 012 345,40 * 30 370,65 *

Totaal : * 14 915 577,58 *

( 9 ) Het bovengenoemde totaalbedrag van de in 1980 toegekende exportsteun ten bedrage van 14 915 577,58 DM is verdeeld over in totaal 150 Duitse zuivelfabrieken .

( 10 ) Over 1981 ziet dit overzicht er als volgt uit :

Land van bestemming * Exporthoeveelheid in kg * Steunbedrag in DM *

Boter * * *

Verenigd Koninkrijk * 9 847 907,00 * 1 388 761,85 *

Frankrijk * 3 049 329,00 * 304 932,90 *

Griekenland * 497 201,80 * 74 580,27 *

Derde landen * 15 364 220,86 * 1 123 474,98 *

Marketingkosten * * 20 000,00 *

Afzetbevordering boter in totaal : * 2 911 750,00 *

Kaas * * *

Italië * 8 267 970,02 * 826 797,00 *

Verenigd Koninkrijk , Ierland , Denemarken * 8 172 271,01 * 1 026 065,88 *

Gemeenschaps - en derde landen * 8 129 140,06 * 1 105 977,63 *

Derde landen * 22 515 544,25 * 2 089 144,10 *

Afzetbevordering kaas in totaal : * 5 047 984,61 *

Houdbare consumptiemelk en houdbare room * * *

Gemeenschaps - en derde landen * 3 120 651,84 * 156 032,66 *

Derde landen * 10 189 029,42 * 305 670,90 *

Melkmengdranken * * *

Derde landen * 1 197 587,18 * 35 927,14 *

Volle-melkpoeder * * *

Derde landen * 22 383 862,00 * 1 025 600,88 *

Gecondenseerde melk * 190 560,00 * 1 643,40 *

Afzetbevordering melk in totaal : * 1 524 874,98 *

Totaal : * 9 484 609,59 *

( 11 ) Het bovengenoemde totaalbedrag van de in 1981 toegekende exportsteun ten bedrage van 9 484 609,59 DM is verdeeld over in totaal 117 Duitse zuivelfabrieken .

( 12 ) Aangaande de afzetbevorderingsmaatregelen voor leveranties van boter naar het Verenigd Koninkrijk bevatten de bestedingsrichtlijnen voor het gebruik van middelen uit het Bundes-Milchforderungsfonds van 23 november 1979 , resp . 4 december 1980 de volgende bepaling :

" Voor een actieve marketing voor Duitse boter in Groot-Brittannië wordt een kaderbedrag ter hoogte van 3 miljoen DM voor het gehele jaar 1980 , resp . ter hoogte van 2 miljoen DM voor het gehele jaar 1981 uitgetrokken .

Het oogmerk is , de leveranciers van Duitse boter voor de Britse markt daardoor te steunen bij hun streven weer continu te kunnen leveren . Voor deze leverantie moet een marketing plaatsvinden die overeenkomt met de Britse omstandigheden . " .

( 13 ) De betrokken bepaling in de toepassingsrichtlijnen van 12 december 1978 bevat nog de volgende toelichting :

" Het doel van het beschikbaarstellen der middelen is , een marketing te ontwikkelen die in overeenstemming is met de Britse omstandigheden . Het oogmerk is , op te treden tegen de sterke verdringing van de Duitse boter in de jaren 1977 en 1978 . " .

( 14 ) Het oogmerk was dat door de afzetbevorderingsmaatregelen voor leveranties van halfzachte snijkaas naar Italië de economie zou worden aangespoord en ondersteund bij een meer dan normale inspanning bij de afzetreclame . Met dit doel hebben de begunstigde ondernemingen volgens de gegevens van het Milchforderungsfonds in 1980 een gerichte afzetbevordering met speciale acties en de werving van nieuwe klanten doen plaatsvinden . Bij deze afzetbevordering stond de merkreclame centraal .

( 15 ) Ten opzichte van de exportbevordering heeft de inschakeling van fondsmiddelen voor maatregelen op de binnenlandse markt tot stabilisatie van de markt en tot bevordering van de afzet in het binnenland sinds enkele jaren steeds meer aan betekenis ingeboet . De voor afzetbevorderingsmaatregelen bestede bedragen daalden van 5 597 733,63 DM in 1971 tot 356 181,38 DM voor de centrale aanbieding van boter aan het interventiebureau in 1981 .

II . JURIDISCHE BEOORDELING

A . Artikel 2 van Verordening nr . 26

( 16 ) De werkzaamheid van het Milchforderungsfonds bestaat uit de particuliere afzetbevordering van in bijlage II van het Verdrag genoemde produkten ( 6 ) , waarop de artikelen 1 en 2 van Verordening nr . 26 van toepassing zijn . Artikel 1 van die verordening bepaalt dat de artikelen 85 tot en met 90 van het Verdrag op de genoemde produkten van toepassing zijn ; artikel 2 bevat uitzonderingsbepalingen voor de toepassing van artikel 85 van het Verdrag op landbouwprodukten . Volgens lid 1 , eerste volzin , van artikel 2 , geldt artikel 85 , lid 1 , van het Verdrag niet voor overeenkomsten , besluiten en gedragingen met betrekking tot de handel in de in bijlage II van het Verdrag genoemde produkten , die een wezenlijk bestanddeel uitmaken van een nationale marktorganisatie of die vereist zijn voor de verwezenlijking van de in artikel 39 van het Verdrag omschreven doelstellingen . Het artikel is volgens de tweede volzin in het bijzonder niet van toepassing op de overeenkomsten , besluiten en gedragingen van landbouwondernemers , verenigingen van landbouwondernemers of verenigingen van deze verenigingen binnen één Lid-Staat , voorzover deze , zonder de verplichting in te houden een bepaalde prijs toe te passen , betrekking hebben op de voortbrenging of de verkoop van landbouwprodukten of het gebruik van gemeenschappelijke installaties voor het opslaan , behandelen of verwerken van landbouwprodukten , tenzij de Commissie vaststelt dat de mededinging zodoende wordt uitgesloten of dat de doeleinden van artikel 39 van het Verdrag in gevaar worden gebracht .

( 17 ) De besluiten van het Milchforderungsfonds komen niet in aanmerking voor toepassing van de in artikel 2 , lid 1 , eerste volzin , van Verordening nr . 26 vervatte uitzonderingsbepalingen , en wel om de volgende redenen :

( 18 ) Zij maken geen wezenlijk bestanddeel uit van een nationale marktorganisatie , omdat zulk een organisatie in de melksector in de Bondsrepubliek Duitsland niet bestaat . In die sector zijn namelijk de nationale marktorganisaties , voor zover zij al bestonden , door de gemeenschappelijke marktordening vervangen , welker voorschriften zijn vastgelegd in Verordening ( EEG ) nr . 804/68 van de Raad ( 7 ) .

( 19 ) De besluiten van het Milchforderungsfonds zijn ook niet noodzakelijk ter verwezenlijking van de doelstellingen van artikel 39 van het EEG-Verdrag . Enerzijds komt namelijk volgens de derde considerans van Verordening nr . 26 deze uitzondering alleen in aanmerking voor zover de toepassing van artikel 85 , lid 1 , van het Verdrag de verwezenlijking van de doelstellingen van het gemeenschappelijk landbouwbeleid in de sector van het betrokken produkt in gevaar zou brengen . Anderzijds werden de middelen die voor de verwezenlijking van de in artikel 39 van het Verdrag genoemde doeleinden van het gemeenschappelijk landbouwbeleid in de melksector worden ingeschakeld , aangewezen bij Verordening ( EEG ) nr . 804/68 . Aan produkten gebonden steun door de Lid-Staten ter bevordering van de export naar andere Gemeenschapslanden is rechtstreeks in strijd met de gemeenschappelijke marktordening ( zie zaak 177/78 , Pigs and Bacon Commission/McCarren , Arrest van 26 . 6 . 1979 , 14e overweging , Jur . 1979 , blz . 2161 ) . Zo is volgens artikel 24 , lid 1 , van Verordening ( EEG ) nr . 804/68 steun , waarvan de omvang wordt vastgesteld aan de hand van de hoeveelheid der betrokken produkten uitdrukkelijk verboden . Wel geldt dit artikel slechts voor staatssteun , terwijl het bij de steun van het Milchforderungsfonds om particuliere maatregelen gaat ; die hebben echter voor de correcte toepassing van de in Verordening ( EEG ) nr . 804/68 voor de verwezenlijking van de doeleinden van het gemeenschappelijk landbouwbeleid genomen maatregelen dezelfde schadelijke werking . Bijgevolg kunnen de besluiten van het Milchforderungsfonds niet noodzakelijk worden geacht ter verwezenlijking van de doeleinden van artikel 39 van het Verdrag .

( 20 ) Zij leveren voor deze verwezenlijking zelfs een belemmering op . Zij brengen namelijk de in artikel 39 , lid 1 , sub c ) , van het Verdrag bedoelde stabilisatie van de markten in gevaar , waarmee aanpassing van het aanbod aan de vraag beoogd wordt , ten einde de afzet van de produktie van de Gemeenschap tegen lonende prijzen te waarborgen , die niet aan te grote schommelingen onderheving mogen zijn . Ter verwezenlijking van dit oogmerk in de melksector zijn op grond van Verordening ( EEG ) nr . 804/68 een uniform prijsmechanisme en een uniforme handelsregeling aan de buitengrenzen van de Gemeenschap ingevoerd , die ten doel hebben de communautaire markt op een bepaald prijsniveau te stabiliseren . Deze stabilisatie zou door de toekenning van exportsteun in gevaar worden gebracht . Daarom zijn nationale steunmaatregelen , welker omvang , als in het onderhavige geval , wordt vastgesteld aan de hand van de boeveelheid van de betrokken produkten , in artikel 24 van Verordening ( EEG ) nr . 804/68 uitdrukkelijk verboden .

( 21 ) Aangezien aan geen van de beide bovengenoemde , in artikel 2 , lid 1 , eerste volzin , van Verordening nr . 26 vermelde voorwaarden wordt voldaan , kan toepassing van de in de tweede volzin opgenomen uitzondering niet worden overwogen . Zij is namelijk een speciaal geval van de in de eerste volzin vervatte regeling en kan niet worden toegepast indien niet tegelijkertijd aan de voorwaarden voor één van beide uitzonderingen ingevolge de eerste volzin is voldaan ( 8 ) .

( 22 ) Zelfs indien de in de tweede volzin opgenomen speciale uitzondering naar haar aard een lex specialis zou zijn , zou echter deze verdere zelfstandige voorwaarde voor een uitzondering niet aanwezig zijn . De door de Landesverbaende van het Deutsche Bauernverband en van het Deutsche Raiffeisenverband , door het Deutsche Bauernverband en het Deutsche Raiffeisenverband en door het Zentralverband der Privatmolkereien opgerichte vennootschap naar burgerlijk recht , die draagster van de rechten van het Milchforderungsfonds is , is namelijk een vereniging van bedrijfsorganisaties die de gemeenschappelijke economische belangen van hun leden waarnemen . Zij is echter geen vereniging van landbouwondernemersverenigingen in de zin van artikel 2 , lid 1 , tweede volzin , die , zoals dat bij landbouwcooperaties het geval is , voor haar leden via een gemeenschappelijk beheer de vervulling van taken op zich nemen , die de produktie of de afzet van agrarische produkten of het gebruik van gemeenschappelijke installaties voor het opslaan , behandelen of verwerken van landbouwprodukten betreffen .

( 23 ) Het Milchforderungsfonds betoogt in dit verband dat het een eigen hulpinrichting van de Duitse melkproducenten is en dat de door de laatstgenoemden gestorte bijdragen door het curatorium van het fonds slechts als trustee worden beheerd .

( 24 ) Weliswaar is juist , dat de drager van rechten van het fonds slechts fiduciair eigenaar van de fondsmiddelen is en als trustee voor de besteding dezer middelen aansprakelijk . Dit betekent dat er in het onderhavige geval van een taakrelatie sprake is die inhoudt , dat de bovengenoemde Verbaende , die dragers van rechten van het Milchforderungsfonds zijn , van de melkproducenten de opdracht hebben gekregen de fondsmiddelen te beheren en voor een bepaald doel aan te wenden . Deze taakrelatie laat echter de bedrijfsorganisaties in hun wezen intact en maakt deze niet tot verenigingen van agrarische produktiebedrijven .

De bovengenoemde Verbaende kunnen derhalve naar hun aard geen verenigingen zijn in de zin van artikel 2 , lid 1 , tweede volzin , van Verordening nr . 26 .

( 25 ) Overigens zou de toepassing van de in deze bepaling vervatte uitzondering uitgesloten zijn doordat de werkzaamheid van het Milchforderungsfonds , zoals hierboven is uiteengezet , het in artikel 39 , lid 1 , sub c ) , van het Verdrag genoemde doel , te weten de stabilisatie van de markten , in gevaar brengt .

( 26 ) De uitzonderingsbepalingen in artikel 2 van Verordening nr . 26 zijn derhalve in het onderhavige geval niet van toepassing en staan daarom een toepassing van artikel 85 van het EEG-Verdrag niet in de weg .

B . Artikel 85 , lid 1 , van het EEG-Verdrag

( 27 ) De door het Milchforderungsfonds te ondernemen maatregelen ter bevordering van de afzet worden bij besluit van het curatorium , het daartoe bevoegde beheersorgaan van het fonds , voor dit fonds bindend vastgesteld . Aangezien de drager van rechten bij dit fonds een door de Landesverbaende van het Deutsche Bauernverband en van het Deutsche Raiffeisenverband , het Deutsche Bauernverband en het Deutsche Raiffeisenverband alsmede het Zentralverband der Privatmolkereien opgerichte vennootschap naar burgerlijk recht is , gaat het bij de besluiten van het Milchforderungsfonds om besluiten van een vereniging van ondernemersverenigingen . Besluiten van verenigingen van ondernemersverenigingen vallen weliswaar naar de bewoordingen van artikel 85 , lid 1 , van het Verdrag niet uitdrukkelijk onder het toepassingsgebied van deze bepaling , maar artikel 85 , lid 1 , geldt daarvoor wel . Voor de toepassing van dit artikel op besluiten is het namelijk slechts de vraag of door een vereniging besluiten worden genomen waardoor de leden van de vereniging , zoals in het onderhavige geval , worden gebonden .

( 28 ) De toepasselijkheid van artikel 85 , lid 1 , van het Verdrag op besluiten van een vereniging van ondernemersverenigingen wordt overigens door artikel 2 , lid 1 , tweede volzin , van Verordening nr . 26 bevestigd . Deze uitzonderingsbepaling gaat namelijk van de principiële toepasselijkheid van artikel 85 , lid 1 , op besluiten van verenigingen van landbouwondernemersverenigingen uit , waar zij besluiten van dergelijke verenigingen aan de toepassing van dit artikel onttrekt indien aan bepaalde voorwaarden is voldaan .

( 29 ) De besluiten van het Milchforderungsfonds hebben een vervalsing van de mededinging binnen de gemeenschappelijke markt ten doel en ten gevolge , voor zover zij aan de begunstigde ondernemingen rechtstreeks de mogelijkheid geven hun verkoopprijzen te verlagen . Door de toekenning van steun aan export binnen de Gemeenschap wordt immers de economische situatie van de begunstigde Duitse exportondernemingen ten overstaan van gelijkaardige concurrenten in de andere Gemeenschapslanden , die geen dergelijke bijstand genieten , binnen de gemeenschappelijke markt op kunstmatige wijze versterkt . Men helpt de begunstigde ondernemingen maatregelen ter bevordering van de afzet van hun produkten op de exportmarkten te nemen , dit wil zeggen exportmarkten te ontsluiten en hun afzet op deze markten uit te bouwen , doordat zij hun afnemers op deze markten gunstiger verkoopcondities kunnen bieden , dan hun zonder de toekenning van de steun mogelijk zou zijn .

( 30 ) Voor zover de exportsteun voor reclame - en verkoopbevorderingsmaatregelen ten behoeve van halfzachte snijkaas in Italië werd gebruikt , versterkte deze steun eveneens de concurrentiepositie van de begunstigde Duitse exportondernemingen . Deze maatregelen hadden namelijk betrekking op bepaalde produktmerken en konden worden uitgevoerd zonder de verkoopprijs indirect met de overeenkomstige kosten te belasten .

( 31 ) Voor zover de besluiten van het Milchforderungsfonds steunmaatregelen inhouden voor export naar andere Gemeenschapslanden kunnen zij bovendien de handel tussen Lid-Staten ongunstig beïnvloeden . De omstandigheid dat deze steunmaatregelen tot een versterkte uitwisseling van produkten tussen Lid-Staten leiden , kan in het onderhavige geval niet uitsluiten dat tot een ongunstige beïnvloeding van de handel tussen Lid-Staten moet worden geconcludeerd . Het EEG-Verdrag streeft namelijk niet naar een toename van de uitwisseling als doel op zichzelf ; het wil een systeem van onvervalste concurrentie in het leven roepen .

( 32 ) De concurrentievervalsing als gevolg van de toekenning van exportsteun is binnen de gemeenschappelijke markt waarneembaar . De begunstigde Duitse exportondernemingen ontvangen niet-onaanzienlijke bedragen ( in 1980 6 076 181,43 DM ) welke zij voor afzetbevorderende maatregelen en voor verbetering van hun verkoopcondities op de exportmarkten in de Gemeenschap kunnen gebruiken .

( 33 ) Dat de door het Milchforderungsfonds uitgekeerde bedragen inderdaad een waarneembare financiële hulp opleveren , blijkt reeds uit een brief van het Zentralverband der Privaten Milchwirtschaft e . V . te Bonn , van 25 april 1973 aan het Milchforderungsfonds , waarin er uitdrukkelijk op wordt gewezen dat de export met behulp van de exportbevordering in zeer wezenlijke mate is gesteund en uitgebouwd , zodat voor bepaalde groepen produkten een verhoging van de marktaandelen in het buitenland kon worden bereikt .

( 34 ) Daarmee zijn de gebruiksrichtlijnen voor de inschakeling van middelen van 12 december 1978 , 23 november 1979 en 4 december 1980 in overeenstemming , volgens welke de steun ter bevordering van de export van boter naar het Verenigd Koninkrijk , die in 1980 3 038 089,00 DM bedroeg , en actieve marketing mogelijk moet maken die rekening houdt met de Britse omstandigheden . Het oogmerk is dat de steun de leveranciers van Duitse boter voor de Britse markt daarbij helpt om weer continu te kunnen leveren en de sterke verdringing van de Duitse boter in vroegere jaren tegen te gaan .

( 35 ) In dit verband is illustratief in hoeverre de exportsteun de positie van de Duitse boter op de Engelse markt heeft verstevigd .

Bij de Engelse import van Duitse boter ging het in 1980 bijna uitsluitend en in 1981 uitsluitend om ondersteunde leveranties . Tegenover de gesteunde hoeveelheden van 1980 ( 10 685 ton ) en 1981 ( 9 847 ton ) staat namelijk Engelse import ter hoogte van 11 164 ton in 1980 ( 9 ) en van 9 041 ton in 1981 ( 10 ) . De Duitse leveranciers die na uitputting van de voor deze bevorderingsmaatregelen beschikbaar gestelde fondsmiddelen geen steun meer ontvingen , waren derhalve niet in staat zonder steun boter op de Engelse markt af te zetten . Dit betekent dat het marktaandeel voor Duitse boter in het Verenigd Koninkrijk zonder inschakeling van de exportsteun bijna nihil zou zijn . De marktaandelen van de Duitse merken bedroegen in 1980 4,1 % en in 1981 3,2 % ( 11 ) . Inschakeling van de exportsteun leidde derhalve tot een verhoging van de marktaandelen voor Duitse merkboter op de Engelse markt met 4,1 % resp . 3,2 % . Op grond daarvan mag tot een waarneembare vervalsing van de concurrentie worden geconcludeerd .

( 36 ) Zo hebben dus de afzetbevorderingsmaatregelen op de Britse botermarkt reeds op zichzelf beschouwd geleid tot een waarneembare vervalsing van de mededinging binnen de gemeenschappelijke markt , maar bovendien moet worden opgemerkt dat voor andere leveranties naar Gemeenschapslanden ook nog exportsteun is verleend die de concurrentievervalsende werking van het optreden van het Milchforderungsfonds nog versterken . Naast de bovengenoemde afzetbevorderingsmaatregelen voor boter ten bedrage van 3 038 089,00 DM in 1980 en 1 388 761,85 DM in 1981 , bedroegen de verdere exportsteunmaatregelen in 1980 3 034 092,43 DM en in 1981 2 232 376,05 DM ( alleen al voor kaasleveranties naar Italië 1 086 236,18 DM in 1980 en 826 797,00 DM in 1981 ) . Bovendien zijn voor de afzet in EEG - en derde landen te zamen fondsmiddelen ter hoogte van 428 856,26 DM in 1980 en 1 262 010,29 DM in 1981 besteed , die tot een extra vervalsing van de mededinging leidden .

( 37 ) Bijgevolg kan worden vastgesteld dat de afzetmogelijkheden van concurrerende ondernemingen die niet in het genot der steunbedragen kwamen op waarneembare wijze werden verslechterd .

( 38 ) De beoordeling zou anders uitvallen indien het ging om exportsteun aan reclame - en verkoopbevorderingsinitiatieven van algemene aard , die met name niet zouden zijn gericht op produktmerken . Dan zouden de acties alle concurrenten ten goede komen en er zou van een waarneembare concurrentiebeperking geen sprake zijn . De reclame - en verkoopbevorderingsmaatregelen zouden echter niet ten doel mogen hebben , het kopen van niet uit Duitsland afkomstige zuivelprodukten te ontraden of deze produkten in de ogen van buitenlandse consumenten in diskrediet te brengen . Zij zouden ook geen aanbeveling aan de buitenlandse consumenten mogen inhouden om de Duitse zuivelprodukten uitsluitend wegens hun nationale herkomst te kopen .

( 39 ) Van een waarneembare concurrentiebeperking zou evenmin sprake zijn , wanneer men bij de reclame speciaal de nadruk zou leggen op bijzondere eigenschappen van het betrokken zuivelprodukt , of bij de verkoop van bepaalde soorten zuivelprodukten reclame maakte met de speciale kenmerken daarvan , zelfs indien deze soorten typerend waren voor de Duitse produktie . Zulk een reclame is namelijk te onbepaald om concrete invloed op de mededinging te kunnen uitoefenen .

( 40 ) Het is in overeenstemming met de praktijk van het fonds , de omvang van zijn uitkeringen aan te passen aan de wisselende marktsituatie . Daarbij mag niet worden uitgesloten dat het fonds de steun aan export naar andere Gemeenschapslanden in bepaalde jaren zo sterk verlaagt dat de feitelijke gevolgen van zijn optreden voor de handel tussen Lid-Staten in de betrokken periode geringer zijn .

( 41 ) Deze verminderingen laten echter het door het Milchforderungsfonds in het leven geroepen systeem van steunverlening in zijn bestaande vorm intact . Ongeacht de schommelingen van de gemiddelde uitkeringen in de tijd blijft dit systeem , zoals uit de conclusies van de Commissie voor de jaren 1980 en 1981 blijkt , naar zijn aard geschikt , de mededinging en de handel tussen Lid-Staten merkbaar te beïnvloeden . Dientengevolge vormt de activiteit van het fonds , voorzover zij betrekking heeft op de gemeenschappelijke markt , in haar totaliteit een inbreuk op het verbod van artikel 85 , lid 1 , van het EEG-Verdrag .

C . Artikel 85 , lid 3 , van het EEG-Verdrag

( 42 ) Er kan reeds daarom geen verklaring conform artikel 85 , lid 3 , van het EEG-Verdrag worden afgegeven , omdat de activiteit van het Milchforderungsfonds niet overeenkomstig artikel 4 , lid 1 , van Verordening nr . 17 bij de Commissie is aangemeld . Aangezien de besluiten van het Milchforderungsfonds betrekking hebben op de export tussen Lid-Staten en daaraan niet slechts twee ondernemingen deelnemen , vallen zij evenmin onder de uitzonderingsbepaling van genoemd artikel 4 , lid 2 , sub 1 en 2 , volgens welke onder bepaalde voorwaarden ook zonder aanmelding vrijstelling kan worden verleend .

( 43 ) Zelfs wanneer de activiteit van het Milchforderungsfonds was aangemeld , dan nog zou een vrijstelling ingevolge artikel 85 , lid 3 , van het EEG-Verdrag niet kunnen worden overwogen , want aan ten minste één van de voor waarden voor de toepassing van deze bepaling is niet voldaan , omdat de activiteit van het fonds tot verbetering van de produktie of van de verdeling der produkten noch tot bevordering van de technische of economische vooruitgang bijdraagt .

( 44 ) De steun aan export naar andere Gemeenschapslanden draagt weliswaar tot een ruimer en groter aanbod in de landen van bestemming bij omdat hij de begunstigde Duitse exportondernemingen de mogelijkheid geeft hun produkten ook op de exportmarkten af te zetten of hun afzet aldaar uit te bouwen , maar deze kunstmatige uitbreiding van het aanbod ten nadele van de marktkansen van de concurrenten kan niet als een echte verbetering van de verdeling der produkten in de zin van artikel 85 , lid 3 , van het EEG-Verdrag worden beschouwd ,

HEEFT DE VOLGENDE BESCHIKKING GEGEVEN :

Artikel 1

De besluiten van het Milchforderungsfonds tot verlening van exportsteun vormen , voor zover zij betrekking hebben op de gemeenschappelijke markt , een inbreuk op artikel 85 , lid 1 , van het EEG-Verdrag .

Artikel 2

Het Milchforderungsfonds wordt verboden in de toekomst te besluiten tot de toekenning van exportsteun voor de gemeenschappelijke markt voor zover , door het ontbreken van de nodige voorzorgsmaatregelen van het Milchforderungsfonds , de mogelijkheid blijft bestaan dat deze steun door de begunstigde ondernemingen wordt gebruikt voor de verlaging van de verkoopprijzen of voor reclame - en verkoopbevorderingsmaatregelen die

- gericht zijn op produktmerken ,

- ten doel hebben de koop van niet uit Duitsland afkomstige zuivelprodukten te ontraden of deze produkten in de ogen van de buitenlandse consumenten in diskrediet te brengen ,

- de buitenlandse consumenten raden , de betrokken zuivelprodukten alleen wegens hun nationale herkomst te kopen .

Artikel 3

Deze beschikking is gericht tot Milchforderungsfonds , Andreas-Hermes-Haus , Godesberger Allee 142-148 , D-5300 Bonn 2 .

Gedaan te Brussel , 7 december 1984 .

Voor de Commissie

Frans ANDRIESSEN

Lid van de Commissie

( 1 ) PB nr . 13 van 21 . 2 . 1962 , blz . 204/62 .

( 2 ) PB nr . 30 van 20 . 4 . 1962 , blz . 993/62 .

( 3 ) PB nr . 53 van 1 . 7 . 1962 , blz . 1571/62 .

( 4 ) PB nr . 127 van 20 . 8 . 1963 , blz . 2268/63 .

( 5 ) Deze richtlijnen vormen het bovengenoemde besluit van de president van het Deutsche Bauernverband en het Deutsche Raiffeisenverband van 1 januari 1955 .

( 6 ) Lijst bij artikel 38 van het Verdrag , hoofdstuk 4 .

( 7 ) PB nr . L 148 van 28 . 6 . 1968 , blz . 13 .

( 8 ) Tweede verslag over het Mededingingsbeleid , nr . 75 ; voorts ook HvJ EG 15 . 5 . 1975 , Jur . 1975 , 563 , 581 FRUBO , wanneer daar als in Verordening nr . 26 opgenomen uitzonderingsvoorwaarden slechts de uitzonderingen worden genoemd die in de eerste volzin zijn vervat .

( 9 ) Nimexe 1980 .

( 10 ) Nimexe 1981 .

( 11 ) Uit : Butterdane .