BIJLAGE

1. Algemeen kader en doelstellingen

Ruimtevaartproducten, die door een toenemend aantal gouvernementele en niet-gouvernementele entiteiten worden geëxploiteerd, bieden de wereld enorme voordelen die slechts een paar decennia geleden nog ondenkbaar waren. Heden ten dage gaan deze voordelen gepaard met aanzienlijke uitdagingen als gevolg van gevaarlijk rondvliegend ruimtepuin en de daarmee gepaard gaande mogelijkheid van destructieve botsingen, de hoge dichtheid aan geostationaire satellieten, de toenemende verzadiging van het radiofrequentiespectrum en de dreiging van opzettelijke verstoring. Deze uitdagingen vereisen een serieuze inbreng van alle staten, om een grotere veiligheid en beveiliging in de ruimte te bewerkstelligen.

Naar aanleiding van de Resoluties 61/75 van 6 december 2006 en 62/43 van 5 december 2007 van de Algemene Vergadering van de VN, over transparantie- en vertrouwenwekkende maatregelen bij ruimteactiviteiten en als reactie op het verzoek van de secretaris-generaal van de VN aan de VN-leden om „concrete voorstellen” inzake transparantie- en vertrouwenwekkende maatregelen, presenteerde de Unie in september 2007 het voorstel voor een vrijwillige gedragscode. Er gingen eerste overlegrondes met derde staten van start en op 8 en 9 december 2008 werd door de Europese Raad het eerste ontwerp van een „gedragscode voor ruimteactiviteiten” goedgekeurd. In het licht van verder overleg met de geïnteresseerde staten bekrachtigde de Raad op 27 september 2010 een herziene versie van de ontwerpgedragscode en verleende hij de hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid (HV) een mandaat om verder en breder overleg te plegen teneinde te komen tot een tekst van een gedragscode die voor een zo groot mogelijk aantal staten aanvaardbaar is, en deze te kunnen vaststellen.

Bij de uitvoering van deze opdracht werd het overleg voortgezet en tijdens een multilaterale bijeenkomst op 5 juni 2012 in Wenen werd een herziene versie van de gedragscode formeel aan de internationale gemeenschap voorgelegd. Vervolgens werd een proces van open overleg over de ontwerptekst gestart, met het doel het proces transparanter en inclusiever te maken. Er zijn drie overlegrondes gehouden, de laatste twee over herziene versies van de tekst: op 16 en 17 mei 2013 in Kiev, van 20 tot en met 22 november 2013 in Bangkok, en tot slot op 27 en 28 mei 2014 in Luxemburg. Bij elk van deze bijeenkomsten waren deelnemers uit meer dan 60 staten aanwezig, en voor de hele cyclus deelnemers uit meer dan 80 staten.

Aan het einde van het open overleg van 27 en 28 mei 2014 in Luxemburg, concludeerde de voorzitter dat het proces van drie rondes open overleg dat in 2013-2014 werd georganiseerd door de EDEO en waar UNIDIR bij werd betrokken, waardevol was geweest omdat de deelnemende staten er een beter begrip van elkaars standpunten en bedenkingen door hadden gekregen. Veel deelnemers in Luxemburg waren er sterk voorstander van om onverwijld over te gaan van de overlegfase naar de onderhandelingsfase. Daarbij zou de tijdens het open overleg opgestelde ontwerptekst van de gedragscode, waaraan veel staten hebben bijgedragen en die nog verder gewijzigd kan worden, als basis voor toekomstige multilaterale onderhandelingen kunnen dienen. Een aantal deelnemers had gewezen op de noodzaak van een of andere vorm van ondersteuning door de VN. Na het open overleg in Luxemburg, zou de Unie een nieuwe ontwerptekst van de gedragscode opstellen; zij bleef tevens bereid na te denken en overleg te plegen over de wijze waarop zij de toekomstige multilaterale onderhandelingen, alsmede het onderschrijven en toepassen van de gedragscode verder kan ondersteunen.

De Algemene Vergadering van de VN heeft in het licht van het rapport van de secretaris-generaal op grond van Resolutie 61/75, op 8 december 2010 Resolutie 65/68 aangenomen, waarin zij de secretaris-generaal verzoekt een groep van regeringsdeskundigen op het gebied van transparantie- en vertrouwenwekkende maatregelen bij ruimteactiviteiten op te richten om een studie over dergelijke maatregelen te maken. De Unie, die vindt dat een gedragscode zou kunnen bijdragen aan transparantie- en vertrouwenwekkende maatregelen bij ruimteactiviteiten, heeft de VN-groep van regeringsdeskundigen tijdens de drie vergaderingen van de groep in juli 2012, april 2013 en juli 2013 ingelicht over de voortgang met betrekking tot de werkzaamheden in verband met de gedragscode. De VN-groep van regeringsdeskundigen heeft in juli 2013 haar studie en aanbevelingen afgerond. Aanbevolen wordt dat staten en internationale organisaties, op vrijwillige basis en onverminderd de nakoming van verplichtingen die voortvloeien uit bestaande juridische verbintenissen, de in het verslag van de groep regeringsdeskundigen beschreven transparantie- en vertrouwenwekkende maatregelen bij ruimteactiviteiten onderzoeken en uitvoeren, en steun verlenen aan inspanningen om tot politieke afspraken te komen, bijvoorbeeld in de vorm van eenzijdige verklaringen, bilaterale afspraken of een multilaterale gedragscode, een en ander ter bevordering van verantwoordelijke acties in, en het vreedzame gebruik van de kosmische ruimte. De conclusie van de groep regeringsdeskundigen luidde dat vrijwillige politieke maatregelen de basis kunnen vormen voor beraad over concepten en voorstellen voor juridisch bindende verplichtingen.

Op 5 december 2013 heeft de Algemene Vergadering van de VN bij consensus Resolutie A/RES/68/50 inzake transparantie- en vertrouwenwekkende maatregelen bij ruimteactiviteiten aangenomen. De Algemene Vergadering van de VN heeft zich daarbij ingenomen getoond met het rapport van de secretaris-generaal van de VN dat de studie van de groep van regeringsdeskundigen bevat, en nota genomen van de presentatie door de Unie van het ontwerp van een gedragscode. In die Resolutie worden de VN-lidstaten verder aangemoedigd om de door de groep regeringsdeskundigen voorgestelde transparantie- en vertrouwenwekkende maatregelen te evalueren en uit te voeren, en wordt de secretaris-generaal verzocht het rapport toe te zenden aan de betrokken entiteiten en organisaties van de VN, opdat zij kunnen bijdragen aan een doeltreffende uitvoering van de conclusies en aanbevelingen in het rapport. De betrokken VN-entiteiten en -organisaties worden verder aangemoedigd tot onderlinge coördinatie van kwesties in verband met de aanbevelingen in het rapport.

Sinds de eerste presentatie van de ontwerpgedragscode aan de internationale gemeenschap in juni 2012 hebben de activiteiten in het kader van Besluit 2012/281/GBVB „ter ondersteuning van het voorstel van de Unie voor een internationale gedragscode voor ruimteactiviteiten” een grote rol gespeeld bij de bewustmaking omtrent de gedragscode en de ondersteuning van het multilaterale proces. In het kader van de bijdrageovereenkomst die in juni 2012 is ondertekend, heeft UNIDIR een aantal regionale studiebijeenkomsten georganiseerd (in Kuala Lumpur, Addis Abeba, Mexico-Stad en Astana) en vier grotere door de EDEO georganiseerde multilaterale bijeenkomsten gesteund (in Wenen, Kiev, Bangkok en Luxemburg). Al deze bijeenkomsten werden ondersteund door middel van reissponsoring, om de deelname van ambtenaren en deskundigen te faciliteren.

Besluit 2012/281/GBVB heeft bijgedragen aan de verspreiding van informatie en de gedachtewisseling over de gedragscode en heeft ertoe geleid dat experten en beleidsmakers, zowel op regionaal als op internationaal niveau, beter bekend zijn geraakt met de gedragscode en er meer inzicht in hebben gekregen. Het heeft de Unie geholpen te laten zien dat zij bereid is het traject naar de vaststelling van de gedragscode te beheren en een transparant en inclusief karakter te geven. De bijeenkomsten die zijn georganiseerd in het kader van dat Besluit van de Raad hebben ook gediend als platform voor overleg met de staten die kritisch staan tegenover de gedragscode; deze werden aangemoedigd om hun bedenkingen te verwoorden in een multilateraal kader, met de mogelijkheid tegenargumenten te laten horen en te debatteren.

Gezien de dynamiek die is ontstaan in de discussies over de gedragscode en, in het bijzonder, het belangrijke gegeven dat de VN-groep van regeringsdeskundigen haar steun heeft betuigd, het feit dat Resolutie A/RES/68/50 van de Algemene Vergadering van de VN bij consensus is aangenomen en de resultaten van het open overleg van 27 en 28 mei 2014 in Luxemburg, dient de Unie actief steun te blijven verlenen aan het ontwikkelen van transparantie- en vertrouwenwekkende maatregelen bij ruimteactiviteiten door te blijven ijveren voor en toe te werken naar de vaststelling van de gedragscode.

Met dit doel voor ogen en puttend uit de ervaringen die zijn opgedaan in het kader van Besluit 2012/281/GBVB dient de Unie steun te verlenen aan de volgende activiteiten:

— blijven werken aan het verbeteren van de bekendheid met, de kennis van en het inzicht in transparantie- en vertrouwenwekkende maatregelen zoals voorgesteld in het rapport van de groep van regeringsdeskundigen, met inbegrip van het voorstel voor een internationale gedragscode en het proces dat door de Europese Unie wordt geleid;

— een kader blijven bieden voor het multilaterale proces inzake het voorstel voor een internationale gedragscode voor ruimteactiviteiten, een proces dat de internationale gemeenschap in staat zal stellen te blijven streven naar een zo breed mogelijke consensus voor het vaststellen van de gedragscode, en daartoe steun te verlenen voor multilaterale bijeenkomsten voor onderhandelingen over de ontwerpgedragscode en voor de formele vaststelling ervan.

2. Projecten

a) Project 1: Outreach: Bevordering van politieke afspraken ter aanmoediging van verantwoordelijke acties in en vreedzaam gebruik van de kosmische ruimte, met inbegrip van het voorstel voor een internationale gedragscode voor ruimteactiviteiten 1. Doel van het project 1. Door het organiseren van outreachactiviteiten samenwerken met de stakeholders om te zorgen voor nog meer bekendheid met, kennis van en inzicht in de inspanningen om te komen tot politieke afspraken voor het aanmoedigen van verantwoordelijke acties in en vreedzaam gebruik van de kosmische ruimte, met inbegrip van het voorstel voor een internationale gedragscode voor ruimteactiviteiten, in de context van het bevorderen van transparantie- en vertrouwenwekkende maatregelen bij ruimteactiviteiten. 2. Projectresultaten/-uitvoeringsindicatoren 1. Er hebben ten minste drie outreachactiviteiten plaatsgevonden in de marge van internationale conferenties, wat bij de stakeholders heeft geleid tot een grotere bekendheid met, kennis van en inzicht in transparantie- en vertrouwenwekkende maatregelen bij ruimteactiviteiten, met inbegrip van de voorgestelde internationale gedragscode, inclusief de voorschriften die nodig zijn voor de praktische uitvoering. 2. Er zijn vier regionale studiebijeenkomsten georganiseerd waaraan ten minste een meerderheid van de staten uit de betrokken gebieden heeft deelgenomen. 3. Een beter klimaat voor politieke vooruitgang, hetgeen tot uiting komt in het aantal aanwezigen op de multilaterale bijeenkomsten in het kader van project 2, dat hoger ligt dan bij het open overleg over de gedragscode (61 staten) dat werd ondersteund in het kader van Besluit 2012/281/GBVB. 3. Projectbeschrijving 1. Er zijn ten hoogste vier regionale of subregionale studiebijeenkomsten gepland om te debatteren over transparantie- en vertrouwenwekkende maatregelen bij ruimteactiviteiten, met het accent op de toekomstige gedragscode en het praktische functioneren ervan, met inbegrip van de nationale uitvoeringsplannen, wat ertoe moet leiden dat staten zich bij de gedragscode kunnen aansluiten. 2. Organisatie van ten hoogste vier kleine outreachevenementen op regionaal en/of internationaal niveau, bijvoorbeeld in de marge van de Algemene Vergadering van de VN of de Conferentie over ontwapening, ter bevordering en ondersteuning van de volgende fase van het proces. 3. Het besluit over de locaties zal worden genomen door de HV, zo mogelijk in overleg met de EU-lidstaten, op basis van voorstellen van het uitvoeringsorgaan.

b) Project 2: Organisatie van ten hoogste drie multilaterale bijeenkomsten met deelname van alle geïnteresseerde staten teneinde de onderhandelingen te faciliteren op basis van de via het open overleg opgestelde ontwerptekst voor een internationale gedragscode, die moeten leiden tot de afronding en formele vaststelling van de gedragscode 1. Doel van het project 1. Uitvoering van de aanbevelingen in het rapport van de VN-groep van regeringsdeskundigen, om vertegenwoordigers van geïnteresseerde staten en andere partijen samen te brengen voor onderhandelingen over het voorstel voor een internationale gedragscode voor ruimteactiviteiten, teneinde die gedragscode vast te stellen. 2. Projectresultaten/-uitvoeringsindicatoren 1. Voltooiing van een diplomatiek proces dat onderhandelingen over het voorstel voor een gedragscode mogelijk heeft gemaakt, met inbegrip van het organiseren van een onderhandelingsconferentie en een aansluitingsconferentie. 2. Ruime internationale steun voor het voorstel voor een gedragscode, waardoor de internationale gemeenschap deze in de eerste helft van 2016 zou kunnen vaststellen. 3. Projectbeschrijving 1. Organisatie van ten hoogste drie multilaterale openoverlegbijeenkomsten waarvoor de lidstaten van de VN en de betrokken organisaties zullen worden uitgenodigd, met inbegrip van: a) ten hoogste twee onderhandelingsconferenties waarop de internationale gemeenschap zich kan beraden over de gedragscode, zoals die er uitziet na het open overleg, met het oog op afronding van de tekst; b) een conferentie voor het zich aansluiten bij de gedragscode. 2. Het besluit over de locaties zal worden genomen door de HV, zo mogelijk in overleg met de EU-lidstaten, op basis van voorstellen van het uitvoeringsorgaan.

3. Procedurele aspecten, coördinatie

a) Met de uitvoering van de projecten zal een aanvang worden gemaakt door een stuurcomité, dat de samenwerkingsprocedures en -regels vaststelt. De uitvoering wordt regelmatig — ten minste om de zes maanden — door het comité geëvalueerd, onder meer langs digitale weg en per videoconferentie.

b) Het stuurcomité zal bestaan uit vertegenwoordigers van de hoge vertegenwoordiger, UNODA, UNIDIR en de betrokken VN-instellingen, al naar gelang het geval.

c) De HV neemt op basis van een voorstel van UNIDIR en UNODA een besluit over de locatie en de structurele samenstelling van de workshops en bijeenkomsten voor dit project, zo mogelijk in overleg met de EU-lidstaten.

4. Verslaglegging en beoordeling

a) Aan het eind van het eerste projectjaar brengen de uitvoeringsorganen een narratief en een financieel verslag uit aan de HV; zij trachten daarbij de rapportagecyclus van de VN te volgen.

b) Wanneer het project is voltooid, leggen de uitvoeringsorganen aan de HV een eindverslag voor.

c) Alle voortgangs- en situatieverslagen, publicaties, persmededelingen en updates van de uitvoeringsorganen worden terstond aan de HV en aan de Commissie meegedeeld.

5. Duur

De verwachte uitvoeringstermijn voor dit project is 24 maanden.

6. Begunstigden

a) De VN-lidstaten.

b) Niet-gouvernementele stakeholders, met inbegrip van het maatschappelijk middenveld en het bedrijfsleven.

7. Vertegenwoordigers van derden

a) Ter bevordering van de regionale inbreng in de internationale gedragscode voor ruimteactiviteiten kan op grond van dit besluit de deelname worden gefinancierd van deskundigen van buiten de Unie, met name uit betrokken regionale en internationale organisaties.

b) Deelname van vertegenwoordigers van UNODA, UNIDIR en het VN-Bureau voor ruimtezaken (United Nations Office for Outer Space Affairs — UNOOSA) aan activiteiten in het kader van dit besluit zal gefinancierd worden, zoals vereist.

8. Uitvoeringsorgaan

a) De technische uitvoering van dit besluit wordt toevertrouwd aan UNODA voor de uitvoering van subproject 3.2 (outreachactiviteiten) van project 1, en de uitvoering van project 2, en aan UNIDIR voor de uitvoering van subproject 3.1 (regionale en subregionale studiebijeenkomsten) van project 1.