PROGRAMMA VOORUITZICHTEN STAAL VOOR DE TWEEDE HELFT EN HET GEHELE JAAR 1999

(1999/C 206/04)

(Voor de EER relevante tekst)

INLEIDING

Het ziet ernaar uit dat de negatieve internationale ontwikkelingen, die aan de basis liggen van de voor 1999 verwachte aanzienlijke economische verzwakking van de Europese Unie, zich in de loop van het jaar zullen stabiliseren. De ombuiging van de groei van de communautaire economie zal dus wellicht beperkt blijven tot de eerste helft van het jaar, want er wordt reeds voor de tweede helft van 1999 een zeker herstel verwacht, hetgeen met name voor de industriële activiteit betere vooruitzichten biedt.

De economische verzwakking in de eerste jaarhelft, die nog versterkt wordt door de algemene neiging tot wegwerken van de voorraden, zal dus waarschijnlijk worden gevolgd door een toename van de industriële activiteit en in het bijzonder van die van de staalverbruikende sectoren. De verwachte verbetering van de vraag op korte termijn, gecombineerd met een beperking van het aanbod wegens de achteruitgang van de productie, de normalisering van de voorraden en de lagere druk van de invoer zal tot voorwaarden op de communautaire staalmarkt leiden die de noodzakelijke prijsstijging mogelijk maken.

Door de problemen bij de uitvoer van staal van de Gemeenschap naar markten van derde landen, alsmede door de kansen dat het internationale aanbod wordt verlegd wegens de toename van protectionistische maatregelen, blijft er niettemin enige onzekerheid over de mogelijkheid van een duurzame stabilisering van de staalmarkt van de Unie. Derhalve hebben alle marktdeelnemers op de communautaire staalmarkt er belang bij de ontwikkelingen die zich aandienen van nabij te volgen.

1. DE ECONOMISCHE SITUATIE IN DE EUROPESE UNIE

De economische prognoses van het voorjaar van 1999 bevestigen de groei van het BBP van de Europese Unie en de eurozone voor 1998, respectievelijk met 2,9 % en 3 %, zoals in de vorige prognose van het voorbije najaar was aangekondigd.

Het opmerkelijke niveau van de interne vraag lag aan de basis van deze groeicijfers, ook al heeft de communautaire economie door de achteruitgang op internationaal niveau in de tweede helft van 1998 aan kracht ingeboet ten gevolge van de inkrimping van de uitvoer die de industriële productie en de investeringen heeft beïnvloed.

Voor 1999 wijzen de jongste prognoses op een tragere groei van de communautaire economie in vergelijking met die welke in de vorige prognose van het najaar van 1998 was aangekondigd. Zo wordt verwacht dat de groei van het BBP van de Europese Unie nog slechts 2,1 % zal bedragen en die van de eurozone 2,2 %, hetgeen respectievelijk 0,3 en 0,4 procentpunt lager is dan verwacht en zelfs 0,8 procentpunt lager dan de overeekomstige groeicijfers van het vorige jaar.

Diverse factoren die samenhangen met de tamelijk negatieve ontwikkelingen van de internationale context liggen aan de basis van die herzieningen, hoewel zij ten minste gedeeltelijk worden gecompenseerd door de economische prestaties van de Verenigde Staten, die beter zijn dan verwacht.

De economische basisgegevens binnen de Europese Unie blijven niettemin goed dankzij het ontbreken van inflatoire spanningen en de zeer lage rentevoeten en een groot vertrouwen van de consumenten.

De tekenen van een geleidelijke stabilisering van het internationale milieu laten dan ook veronderstellen dat de ombuiging van de groei van de communautaire economie van korte duur zal zijn en er zich in de tweede helft van 1999 een zeker herstel zal voordoen.

Van de bestanddelen van de vraag zullen de uitvoer en de uitrustingsinvesteringen in 1999 wellicht het meest te lijden hebben, terwijl de consumptie en de investeringen in de bouw groter zullen zijn. Niettemin wordt verwacht dat de groei van de investeringen in het algemeen 3,7 % zal bereiken, tegenover 4,9 % in 1998, en dat die van de privé-consumptie zich op 2,6 % zal stabiliseren.

De inflatie, die sinds 1991 voortdurend gedaald is tot op een niveau van 1,5 % in 1998, zal in 1999 wellicht nog verder dalen tot 1,3 %, een historisch niveau voor de laatste decennia.

De werkgelegenheid, die in 1998 met 1,1 % is toegenomen en aldus haar hoogste niveau sinds 1990 heeft bereikt, zal in 1999 wellicht nog stijgen, zij het minder snel wegens de vertraging van de groei.

Overigens zal de tijdelijke aard van de voor 1999 aangekondigde ombuiging van de productie naar verwachting niet tot een groot banenverlies leiden, waardoor de werkloosheid met 0,4 procentpunt kan dalen tot 9,6 % van de beroepsbevolking, te vergelijken met 10 % in 1998.

Dankzij de aanzienlijke vooruitgang die de jongste jaren bij de begrotingssanering werd bereikt, kon het gemiddelde overheidstekort van de Europese Unie worden teruggebracht van 6,1 % van het BBP in 1993 tot 2,3 % in 1997 en 1,5 % in 1998. Een tragere groei en meer bescheiden inspanningen om de begroting aan te passen, zullen in 1999 evenwel wederom tot een gemiddeld tekort van de Unie van 1,5 % leiden.

2. SITUATIE EN VOORUITZICHTEN OP DE STAALMARKT

2.1. DE RUWSTAALPRODUCTIE IN DE EUROPESE UNIE

De communautaire staalproductie is vanaf augustus 1998 een negatieve tendens beginnen te vertonen na een tamelijk lange periode van aanzienlijke maandelijkse groei. De forse versnelling van deze trendbreuk heeft ertoe geleid dat de gemiddelde stijging van ongeveer 7 % die in het midden van het jaar was vastgesteld, over het hele jaar teniet is gedaan.

De zeer aanzienlijke verslechtering van de marktsituatie in de tweede helft van het jaar en de voorraadvermindering hebben tot een zeer grote daling van de staalproductie geleid, respectievelijk met 10 en 21 % in november en december, ook al heeft de totale productie van 1998 zich op de niveaus van 1997 gestabiliseerd, d.i. op een niveau van 159,6 miljoen ton (+ 0,1 %), hetgeen 1,5 % lager is dan de in het vorige programma vermelde raming(1).

Tijdens de eerste drie maanden van 1999 is de communautaire staalproductie aanzienlijk blijven achteruitgaan en ten opzichte van het overeenkomstige kwartaal van 1998 bedroeg de gecumuleerde daling van het eerste kwartaal circa 10 %.

In april en mei vertoonde de productie nog een duidelijk dalende trend, zodat ondanks de vertraging van deze negatieve tendens wordt geraamd dat de productie in de eerste jaarhelft ongeveer 76,5 miljoen ton zal bedragen, hetgeen 9,7 % lager is dan het niveau van de eerste jaarhelft van 1998.

Toch zal de communautaire productie zich na een periode van voorraadvermindering en met kleinere invoervolumes dan in 1998 waarschijnlijk positief ontwikkelen in de tweede helft van 1999. De gecombineerde effecten van deze factoren en het verwachte grotere dynamisme van de vraag van de staalverbruikende sectoren zal dan ook wellicht een nieuwe stijging van het productietempo tot gevolg hebben, waardoor in de tweede jaarhelft een niveau van 78,5 miljoen ton kan worden bereikt, d.i. circa 4,5 % hoger dan het niveau van de laatste zes maanden van 1998.

Op jaarbasis zal de staalproductie in de Unie aldus waarschijnlijk ongeveer 155 miljoen ton bedragen, hetgeen 2,6 % lager is dan de productie van het vorige jaar en 1 % lager dan de vorige raming(2). De trendombuiging van de productie in de tweede helft van 1999 zal bijgevolg wellicht tot uiting komen in een betere benutting van de installaties.

Er dient evenwel nogmaals tot voorzichtigheid te worden aangemaand, want de situatie op de wereldmarkt blijft de zeer negatieve invloed van de ingrijpende veranderingen ten gevolge van het aanbodoverschot in bepaalde geografische zones ondergaan, ook al zal de verstoring van de internationale markt op het niveau van de staalhandel van de Unie minder groot zijn dan in 1998.

In tabel 1 "Vraag en aanbod van ruwstaal" van de bijlage wordt enerzijds een overzicht gegeven van de cijfers en ontwikkelingen van het verbruik, de buitenlandse handel en de staalproductie en -voorraden in de Europese Unie en zijn anderzijds indicatieve cijfers opgenomen omtrent de verwachte ontwikkelingen in de tweede helft van 1999 en voor het jaar 1999 in zijn geheel.

2.2. VOORUITZICHTEN VOOR DE TWEEDE HELFT EN HET GEHELE JAAR 1999

De aanzienlijke verzwakking van de communautaire economie in 1999, die wordt toegeschreven aan de internationale economische crisis die de handel, de industriële productie en de investeringen heeft beïnvloed, zal wellicht van korte duur zijn en voor de tweede jaarhelft wordt een, zij het matig, herstel verwacht.

In dat perspectief zal het einde van de lange periode van een algemene tendens naar voorraadvermindering, gecombineerd met de verbetering van het externe milieu, het vertrouwen van de industrie wellicht geleidelijk herstellen. Dit maakt een zekere toename van de totale vraag mogelijk door een betere oriëntatie van de interindustriële bestellingen en door het toenemende dynamisme van de gezinsconsumptie. De verbetering die met name op de Aziatische markten zichtbaar wordt, de goede niveaus van de externe bestellingen en de stevigheid van de Amerikaanse dollar kunnen een langzaam herstel van de uitvoer in de loop van het jaar in de hand werken, tenzij het protectionisme zou toenemen.

Het in april vastgestelde herstel van de vertrouwensindicator voor de industrie wijst op een geleidelijke verbetering van de economische activiteit in de tweede helft van 1999, gelet op het nog steeds gunstige klimaat bij de consumenten.

In een dergelijke veranderende context zal de industriële activiteit wellicht geleidelijk toenemen en met name die in de belangrijkste staalverbruikende sectoren, waar de vraag naar staal tot begin 1999 negatief werd beïnvloed door de behoefte aan voorraadvermindering.

Tijdens recente ontmoetingen hebben de staalproducenten evenwel gewag gemaakt van hun ongerustheid, niet zozeer over de aanzienlijke achteruitgang van het schijnbare staalverbruik, maar vooral over de invoer en de door bepaalde derde landen genomen of geplande protectionistische maatregelen. Zij vrezen voor een eventuele verlegging van uitvoerstromen naar de communautaire markt, hetgeen de noodzakelijke opleving van de interne staalprijzen in de weg staat.

De staalhandelaars daarentegen hebben tijdens deze ontmoetingen blijk gegeven van een gematigd optimisme, want zij verwelkomen de ontwikkelingen die zich op de communautaire staalmarkt aandienen, aangezien de invoer uit landen die traditioneel niet naar de Europese Unie uitvoeren reeds volledig verdwenen lijkt te zijn of snel verdwenen zal zijn.

De geleidelijke toename van de activiteit in de staalverbruikende sectoren (waarvan sommige in dit programma nader worden geanalyseerd) wijst aldus op een verbetering van de consumptie van staalproducten voor de tweede helft van 1999. Ondanks enkele problemen bij de uitvoer zal de automobielindustrie blijven profiteren van een forste interne vraag. In de elektrische en elektronische industrieën zal de tendens wellicht gunstig blijven. In de machinebouw, die des te meer onder de uitvoermoeilijkheden lijdt, zal de tendens langzamer zijn, terwijl de bouwsector zijn reeds lang durende groei zal versterken.

Deze intensifiëring van de activiteit in de tweede helft van 1999 zal aldus wellicht een forse inhaalbeweging mogelijk maken na de aanzienlijke verzwakking van de vraag in de eerste jaarhelft, met name ten gevolge van het aanspreken van de voorraden. Voor heel 1999 kan dit voor het staalverbruik leiden tot iets lagere resultaten dan in 1998.

Het einde van de voorraadvermindering kan dan ook leiden tot een groter dynamisme van de vraag naar staal in de tweede helft van 1999, een feit waarvan de binnenlandse industrie des te meer kan profiteren.

De situatie op de staalmarkt zal dus in de loop van het jaar enigszins gesaneerd worden, hetgeen bijdraagt tot een geleidelijk herstel van de staalprijzen dat nodig is om het rendement van het in de sector geïnvesteerde kapitaal te kunnen garanderen.

De tabellen 2 en 2a in de bijlage bevatten de indicatoren voor de bedrijvigheid in de belangrijkste staalverbruikende sectoren voor de tweede helft van 1999 en voor het hele jaar. Deze indicatoren moeten evenwel met voorzichtigheid worden geïnterpreteerd want de basisgegevens daarvoor, die door de betrokken sectoren werden verstrekt, worden niet altijd unaniem gedeeld.

2.2.1. De sector "Primaire staalverwerking"

De activiteit in alle industrietakken die deel uitmaken van de sector "Primaire staalverwerking" is sterk vertraagd nadat de verbetering van de economische toestand van het begin van het jaar in de tweede helft van 1998 was onderbroken. Sinds de eerste maanden van 1999 worden de negatieve tendensen van de vraag en de prijzen van de uit deze activiteiten ontstane producten voortgezet, aangezien zij met name de gecombineerde effecten van voorraadvermindering en algemene economische achteruitgang in de Europese Unie ondergaan. Hoewel de belangrijkste staalverbruikende sectoren tijdens deze lange negatieve periode goede resultaten zijn blijven behalen, met name wat de volumes betreft, hebben de forse daling van de vraag naar en prijzen van de door de primaire staalverwerking geproduceerde producten geleid tot een steeds groter pessimisme in de sector en met name bij de fabrikanten van stalen buizen.

De in de vorige prognose aangekondigde verslechtering van de situatie op de markt van deze producten heeft dus plaatsgevonden, ook al moet een en ander enigszins worden gerelativeerd gezien de uitstekende beginsituatie. Overigens zijn er, behalve wat buizen betreft, onbetwistbaar goede perspectieven voor een geleidelijke verbetering van de activiteit van deze industrietakken, gelet op de daling van de invoervolumes, het einde van de voorraadvermindering en vooral de positieve ontwikkeling in de staalverbruikende sectoren, hetgeen uitzicht biedt op een stijging van de vraag in de komende maanden. Behalve voor de buizenindustrie, die met een zeer negatieve situatie wordt geconfronteerd, zullen de resultaten van deze industrietakken voor het gehele jaar 1999 dus wellicht slechts iets lager liggen dan die van 1998.

A. Stalen buizen

Zoals in het vorige programma was aangekondigd, zijn de uitstekende resultaten van begin 1998, wat de verkoopvolumes op het gebied van stalen buizen betreft, nagenoeg tenietgedaan door de achteruitgang van de condities op de markt van deze producten in de tweede helft van het jaar. Zo is de totale productie van stalen buizen in de Unie in 1998 met slechts ongeveer 1,9 % gestegen, waarbij deze stijging uitsluitend te danken is aan de aanzienlijke stijging van de productie van grote gelaste buizen ten gevolge van eerdere uitvoerverbintenissen, die sindsdien overigens niet meer vernieuwd zijn. In de eerste helft van 1999 is de buizenfabricage dan ook sterk beïnvloed door de aanhoudende zware druk van de invoer en vooral van de invoer tegen zeer lage prijzen, gecombineerd met de slechte conjunctuur in de olie- en gassector, alsmede met de nefaste gevolgen van de voorraadvermindering. Dit heeft zelfs geleid tot een verdere daling van de reeds zwakke benuttingsgraad van de installaties in deze sector en bijgevolg tot werktijdverkorting.

De huidige situatie in de communautaire buizenindustrie kan als dramatisch worden bestempeld, want er is op korte termijn geen enkele aanwijzing voor een omkering van de situatie op de markt van deze producten.

Op het gebied van naadloze buizen heeft de constante achteruitgang van de vraag sinds de tweede helft van 1998, die te wijten is aan de annulering van bestellingen, de afwezigheid van nieuwe projecten van de oliemaatschappijen en de tendens naar voorraadvermindering voor OCTG-buizen, zich voortgezet tot in de eerste helft van 1999, zonder dat er tekenen van stabilisatie zijn. Voor de tweede jaarhelft verwachten de communautaire producenten hooguit een stabielere marktsituatie, zonder dat men evenwel kan hopen dat de voor 1999 geraamde achteruitgang van de productie met ongeveer 25 % kan worden vermeden.

Ook al zijn de marktcondities voor kleine gelaste buizen (met een diameter van minder dan 406,4 mm) sinds eind 1998 eveneens veslechterd, toch wijzen de goede vooruitzichten voor de belangrijkste verbruikssectoren, de normalisatie van de voorraden en de verzwakking van de invoer op een geleidelijke verbetering van de activiteit in de loop van 1999, waardoor de daling van de productie voor het gehele jaar tot slechts ongeveer 2 % kan worden beperkt.

Op het gebied van grote gelaste buizen (met een diameter van meer dan 406,4 mm) zijn de vooruitzichten evenwel heel slecht. In 1998 kon dankzij de oude uitvoercontracten weliswaar een zekere activiteit worden gehandhaafd, maar in 1999 zal de afwezigheid van nieuwe investeringsprojecten op internationaal niveau wellicht tot een duidelijke achteruitgang van de productie leiden. Zo is er in deze industrie steeds meer sprake van werktijdsverkorting teneinde het naderende einde van de weinige lopende contracten te vertragen en te vermijden dat de huidige situatie tot volledige fabriekssluitingen leidt.

B. Draad en andere getrokken producten

De verkoopvolumes voor draadproducten zijn in 1998 in totaal met ongeveer 3 % gestegen, ondanks de aanzienlijke achteruitgang in de tweede helft van het jaar. Wat de externe handel in deze producten betreft, is de invoer op de markt van de Unie in 1998 aanzienlijk gestegen. Anderzijds is ook de communautaire uitvoer van draadproducten fors gestegen. De vanaf de tweede helft van 1998 vastgestelde activiteitsdaling heeft zich in het eerste kwartaal van 1999 voortgezet, vooral ten gevolge van de algemene tendens tot vermindering van de voorraadoverschotten. Voor de tweede jaarhelft zijn er evenwel tekenen die op een verbetering van de marktsituatie wijzen, waardoor voor heel 1999 een tot 2 % beperkte daling van de volumes mag worden verwacht. De activiteiten in deze sector zal zich in de komende maanden waarschijnlijk goed blijven ontwikkelen, gelet op de goede vooruitzichten in de verbruikssectoren, de verwachte daling van de invoer en de voorziene stijging van de uitvoer ten gevolge van de opwaardering van de dollar en de aanhoudende groei van de Amerikaanse economie.

In de industrie voor getrokken producten is het jaar 1998 afgesloten met een stijging van de verkoopvolumes met ongeveer 7 à 8 %, met name dankzij het hoge niveau van de vraag van de autofabrikanten. In de staalhandel van de Unie op dit gebied hebben zich grote ontwikkelingen voorgedaan met enerzijds een stijging van de invoer met 20 % en anderzijds een vergelijkbare tendens in de communautaire uitvoer. De sinds begin 1999 geconstateerde daling van de volumes met 8 à 10 % lijkt, net als voor de draadproducten, veeleer te wijten te zijn aan de tendens naar normalisering van de voorraden dan aan een reële achteruitgang van het verbruik.

Voor de tweede helft van 1999 wordt een opleving van de vraag verwacht, want ook al stabiliseert de activiteit in de auto-industrie zich, toch kan het einde van de voorraadvermindering bij de verbruikers tot grotere leveringen leiden dan in de tweede helft van 1998. De daling van de verkoopvolumes voor draadproducten zal voor heel 1999 dus wellicht beperkt zijn tot 5 % ten opzichte van de leveringen in 1998.

C. Koudgewalst staal en profielen

De resultaten van de industrie van het koudgewalst bandstaal waren in 1998 zeer behoorlijk, ook al waren ze minder spectaculair dan de jongste prognose aangaf. De sector beschouwt 1998 in absolute termen als het beste jaar van de naoorlogse periode, met verkoopvolumes die, hoewel zij uiteindelijk slechts met 3 % zijn gestegen, een ongekende rentabiliteit van de installaties mogelijk maakten.

Omdat de conjunctuurcycli in deze sector net als in de eigenlijke staalnijverheid door de voorraadontwikkelingen worden versterkt, loopt het aantal nieuwe bestellingen in deze bedrijfstak sinds eind 1998 duidelijk terug. Dit is niettemin slechts het tijdelijke effect van de behoefte aan normalisatie van de voorraden, want in de automobielindustrie, de belangrijkste klant van de walserijen, is er nog steeds een zeer intense activiteit. Gelet op de forse daling van het aantal bestellingen in de laatste maanden is het evenwel niet uitgesloten dat de verkoopvolumes van de sector voor 1999 eindigen met een daling van 10 % ten opzichte van de volumes van 1998 en zo terugkeren naar de volumes van 1996.

De periode met een negatieve tendens heeft de walserijen dan ook pessimistisch gestemd omdat zij hun productie moeten inkrimpen door gebruik te maken van werktijdverkorting, terwijl de concurrentie van de invoer en van alternatieve producten op de communautaire markt een prijsstijging zichtbaar in de weg staat. De walserijen verbergen niet dat zij sceptisch staan tegenover een verbetering van de vooruitzichten op zeer korte termijn.

De activiteit in de sector brede profielen was in 1998 in het algemeen stabiel met evenwel een zekere verbetering voor de fabricage van geribde staalplaten, die vooral bij de sanering van bepaalde types gebouwen worden gebruikt.

Zoals in de andere branches van de industrie van de primaire staalverwerking zijn de vraag naar en de prijzen van zowel sandwichpanelen als geribde staalplaten sinds midden 1998 geleidelijk gezakt. Deze negatieve tendensen zijn evenwel niet alleen te wijten aan de invoer maar ook aan de voorraadvermindering en de terugkeer naar minder dure alternatieve producten voor bepaalde toepassingen. De vraag naar dit type profielen is begin 1999 eveneens gedaald. Gelet op de langzaam stijgende tendens in de bouwsector in Europa kan voor heel 1999 evenwel een consolidering van de resultaten van 1998 worden verwacht voor deze branche, die haar capaciteit dan ook op slechts 60 % zal blijven benutten.

In tegenstelling tot de andere branches van de primaire staalverwerking heeft zich in 1998 in de industrie voor lange profielen een gunstiger ontwikkeling voorgedaan dan verwacht, met een toename van de leveringen met ongeveer 15 %. Dit lijkt toe te schrijven aan een veel zwakker herstel tijdens de laatste twee jaar, alsmede aan de kleinere invloed van de conjunctuurcycli op de ontwikkelingen in de sector.

De negatieve tendens van de vraag, die omstreeks eind 1998 is begonnen, heeft zich nadrukkelijker voortgezet tot begin 1999. De afremming van de activiteiten in deze branche zal nochtans wellicht beperkt blijven tot het eerste halfjaar zodat de verkoopvolumes voor het hele jaar slechts 2 à 3 % lager zullen liggen dan in 1998. De fragmentering van de sector blijft concentraties stimuleren waardoor de grote bedrijven zich meer op de internationale markt kunnen richten. Gelet op de lage benuttingsgraad van de installaties moeten de kleine bedrijven uit deze branche zich daarentegen meer specialiseren om hun levensvatbaarheid te behouden.

2.2.2. Vooruitzichten van de bouwsector

Het herstel van de bouwsector wordt bevestigd, na verscheidene jaren met een negatieve conjunctuur. De totale bouwactiviteit in de Unie heeft in 1998 een volumeverandering van circa 2 % ondergaan en voor 1999 wordt een stijging van de groei van de sector verwacht. Het ziet er ook naar uit dat deze activiteit in 1999 positief zal zijn in alle landen van de Unie behalve in Denemarken, waar de tendens van de sector waarschijnlijk negatief zal blijven. Ook in Duitsland lijkt de bouwsector uiteindelijk uit de recessie te zijn geklommen, hoewel het aanbodoverschot in de nieuwe deelstaten de opleving enigszins vertraagt.

Op het gebied van de woningbouw doet zich in de meeste landen een positieve ontwikkeling voor dankzij de stijging van de gezinsinkomsten en de daling van de rentevoeten. Denemarken, dat geconfronteerd wordt met een achteruitgang van de particuliere woningbouw, maakt daarop een uitzondering. Er worden heel wat nieuwe woningen begonnen in Frankrijk, het Verenigd Koninkrijk, Nederland, België, Zweden en Duitsland.

De utiliteitsbouw zal in 1999 blijven vooruitgaan onder de impuls van de particuliere activiteit, want de overheidsinvesteringen volstaan ten hoogste om na vier jaar negatieve resultaten een stabilisering te bereiken, ondanks de goede vooruitzichten voor de overheidsactiviteit in Spanje, Italië, Nederland en Zweden.

De weg- en waterbouw, die er in 1998 door de goede resultaten in volume van Spanje, Italië, Frankrijk, Nederland en Zweden licht op vooruit is gegaan, zal de positieve tendens in 1999 wellicht nog versterken dankzij de uitstekende vooruitzichten voor deze activiteit in diezelfde landen en de duidelijke verbetering van de situatie op dit gebied in Duitsland.

2.2.3. De automobielmarkt

In 1998 waren de resultaten op het gebied van de inschrijving van voertuigen in de Unie veel beter dan verwacht, met een volumestijging van 7 % ten opzichte van 1997. Deze ontwikkeling wijkt aanzienlijk af van de verwachte stijging van 4 % die overeenkwam met de gemiddelde opgaande tendens van de afgelopen vijf jaar.

Uit de algemene onderschatting van de markten in de Unie, die te wijten is aan het verbazingwekkende en onverwachte hoge niveau van de interne vraag, alsmede aan de nieuwe modellen en de daling van de prijzen, blijkt hoezeer de automobielsector een tendens heeft gekend die duidelijk afwijkt van de flauwte die sinds het najaar van 1998 in de meeste andere sectoren heerst.

In de eerste vijf maanden van 1999 is het aantal inschrijvingen van nieuwe voertuigen nog fors blijven stijgen, zodat eind mei een gecumuleerde gemiddelde stijging van 7,6 % werd bereikt met pieken van 22 % in Spanje en 12 % in Frankrijk. Zelfs een geleidelijke daling van het aantal inschrijvingen van voertuigen in de komende maanden, gevolgd door een zwakke trendomkering, zullen niet beletten dat in 1999 een zeer bevredigend resultaat wordt bereikt. De daling van het aantal inschrijvingen, die momenteel voor het lopende jaar wordt verwacht, zal wellicht beperkt zijn tot ongeveer 2 % in plaats van de eerder geraamde achteruitgang met 4 %. Deze herziening is gerechtvaardigd wegens de goede vooruitzichten voor de conjunctuur in Spanje, die uitzicht bieden op nog een jaar van forse stijging van de inschrijvingen, en wegens de minder grote achteruitgang van de inschrijvingen van voertuigen in Italië, ondanks het einde van de stimuleringsmaatregelen.

Wat de autofabricage betreft, vertoonde de communautaire industrie in 1998 een groei van circa 8 %, waardoor het absolute record van 16 miljoen vervaardigde eenheden voor personenauto's en lichte bedrijfsvoertuigen werd overschreden. Rekening houdend met het hoge niveau van de uitvoer enerzijds en de verwachte lagere daling van de inschrijvingen op de diverse markten van de Unie anderzijds, zal de totale productie van personenauto's en lichte bedrijfsvoertuigen van de binnenlandse industrie wellicht met ongeveer 2,5 % dalen ten opzichte van 1998, hetgeen toch overeenkomt met meer dan 15,5 miljoen vervaardigde eenheden.

2.3. VOORUITZICHTEN VOOR DE INVOER EN UITVOER VAN STAALPRODUCTEN

2.3.1. Statistieken met betrekking tot de buitenlandse staalhandel van de Europese Unie

Hoewel de gegevens vlugger worden doorgestuurd dan in het verleden, waren er bij de opstelling van dit programma voor alle landen van de Europese Unie samen alleen gegevens beschikbaar voor 1998, ook al heeft een aantal landen meer recente statistieken verstrekt voor de eerste maanden van 1999.

Uit de analyse van de gegevens over de buitenlandse handel in staalproductenen blijkt dat de communautaire staalinvoer in 1998 met ongeveer 46 % is toegenomen ten opzichte van de in 1997 ingevoerde volumes, terwijl de communautaire uitvoer in dezelfde periode met ongeveer 20 % is ingekrompen. Wat de invoer betreft, zij erop gewezen dat er de laatste maanden van 1998 een aanzienlijke vertraging is geconstateerd ten opzichte van de zeer forse stijging in de eerste zes maanden van het jaar, toen de tendensen veel sterker waren. Deze statistieken bevestigen niettemin de spectaculaire toename van de invoer op de communautaire markt in 1998 en met name van de invoer van staalproducten uit Azië, waarvan de volumes in bruto staalequivalent bijna 4 miljoen ton bedroegen, dit is ongeveer achtmaal meer dan in 1997.

Voor de uitvoer daarentegen laten de statistieken van de buitenlandse handel van de Unie voor 1998 wat het totale niveau betreft tijdens het hele jaar een dalende tendens zien, die wordt gekenmerkt door een achteruitgang van de uitvoer naar Azië met 59 % en een stijging van de communautaire uitvoer naar de landen van Midden- en Oost-Europa (LMOE).

De communautaire markt heeft in 1998 dan ook een periode van grote veranderingen in de staalhandel met derde landen meegemaakt, die niet alleen tot een instorting van de binnenlandse prijzen heeft geleid, maar ook tot een omkering van het saldo van de buitenlandse handel van de Unie dat, hoewel het traditioneel een overschot vertoont, voor de eerste maal voor ongeveer 1,5 miljoen ton negatief is geworden.

Zoals uit de eerste aanwijzingen blijkt, zal de staalinvoer van de Unie in de eerste helft van 1999 wellicht blijven dalen ten gevolge van een tijdelijke achteruitgang van de vraag naar staal, die in hoofdzaak te wijten is aan de behoefte tot voorraadvermindering bij de tussenhandelaars en de gebruikers. Dit kan tot uiting komen in een langzamere daling van de communautaire invoer, die voor heel 1999 wellicht een daling met ongeveer 15 % zal vertoenen ten opzichte van het zeer hoge niveau van 1998.

Een dergelijk scenario houdt geen rekening met een eventuele toename van protectionistische maatregelen die het niveau van de staalhandel op markten met gunstige perspectieven, zoals die van de Unie, kunnen beïnvloeden. Wat de uitvoer betreft daarentegen laten de perspectieven van een lagere druk op de wereldmarkt ten gevolge van de geleidelijke opleving van bepaalde Aziatische economieën en het hoge niveau van de dollar op de financiële markten vermoeden dat, zelfs als er in 1999 geen echt herstel van de communautaire staaluitvoer plaatsheeft, er ten minste een stabilisering op de niveaus van het vorige jaar zal zijn.

De situatie op de communautaire staalmarkt, die negatief wordt beïnvloed door de onzekerheden op internationaal niveau en problematisch is geworden door de duur van de crisis in diverse geografische zones, biedt op dit ogenblik geen enkele garantie voor stabiliteit. Daarom blijft de Commissie de betrokken partijen ertoe aanzetten hun gedrag aan te passen aan de reële marktsituatie teneinde in het belang van alle marktdeelnemers snel voor betere perspectieven en duurzame stabiliteit te zorgen. Bovendien verklaart de Commissie bereid te zijn in te grijpen als de betrokken partijen zich bezighouden met illegale praktijken of zich gedragen in strijd met de regels voor de internationale handel, teneinde de communautaire belangen in de staalsector te beschermen.

2.3.2. Ontwikkeling van de wereldeconomie in 1999

De voor 1999 verwachte mondiale economische groei is herhaaldelijk neerwaarts herzien wegens de verslechtering van de internationale conjunctuur in 1998 die werd veroorzaakt door de uitbreiding van de Aziatische crisis naar andere zones en met name naar Rusland en Latijns-Amerika.

De uitstekende groeicijfers in Amerika, de verbetering van de conjunctuur in de Unie in de loop van het jaar en de stabilisatie die zich in de Aziatische landen aftekent, zullen de verzwakking van de wereldeconomie in 1999 evenwel beperken, waarbij groeicijfers van ongeveer 2 % zullen worden opgetekend tegenover een geraamd 2,4 % voor 1998.

In die context zullen de Verenigde Staten in de eerste plaats en ook de Europese Unie de enige stabiele groeikernen van de wereldeconomie blijven, aangezien Latijns-Amerika zich in een fase van recessie bevindt evenals het Gemenebest van onafhankelijke staten (GOS).

Gezien de ontwikkeling van de conjunctuur kan het mondiale staalverbruik dit jaar met ongeveer 3 % dalen. Aangezien de in 1998 opgestapelde voorraadoverschotten in de eerste helft van 1999 wellicht zullen worden weggewerkt, mag vanaf de tweede helft van dit jaar een afzwakking van de huidige spanning op de internationale markt worden verwacht. Zo zullen de staalprijzen, die door de aanzienlijke productiedalingen van de laatste maanden worden beïnvloed, na de huidige stabilisatie waarschijnlijk geleidelijk stijgen.

Hoewel de internationale staalhandel dit jaar aanzienlijk is verminderd, met name wegens de hogere zelfvoorzieningsgraad van bepaalde landen, zal de kans op ernstige verstoringen voor de meer open markten blijven bestaan in geval van een heroriëntatie van bepaalde uitvoerstromen, die door het heersende protectionisme kan worden uitgelokt.

2.3.2.1. De Verenigde Staten

De Amerikaanse economie blijft verbazing wekken door de lange periode van forse groei die in 1998 een gemiddelde stijging van het BBP met ongeveer 3,9 % liet zien, maar in het vierde kwartaal het niveau van 6 % wellicht heeft overschreden.

In het eerste kwartaal van 1999 is de economische activiteit in de Verenigde Staten wederom met 4 à 5 % gestegen en de vooruitzichten blijven gunstig, met een inflatie die nog steeds onder controle is en een onwrikbaar vertrouwen van de consumenten. Ondanks de vertraging die voor de komende maanden wordt verwacht, zal deze economie, waarvan de groei dit jaar naar verwachting 2 à 2,5 % zal bedragen, dan ook de belangrijkste aantrekkingspool van de wereld blijven.

Wegens de stijgende tendensen, met name wat de begonnen woningen en de autoverkoop betreft, mag worden aangenomen dat het staalverbruik in de Verenigde Staten op de hoge niveaus van 1998 zal blijven. Door de verwachte stijging van de productie ten gevolge van de ingebruikneming van nieuwe capaciteit en de behoefte aan voorraadvermindering zal de staalinvoer sterk dalen, waardoor het grote tekort, op de handelsbalans van 1998 zal verminderen. De toename van het protectionisme in dit land zal hiertoe bijdragen.

2.3.2.2. Japan

De Japanse economie, die zich in 1998 nog in een recessie bevond met een daling van het BBP met 2,5 %, lijkt zich in 1999 geleidelijk te stabiliseren door het effect van een reeks regeringsmaatregelen. Zo zullen de overheidsinvesteringen en de vermindering van de belastingen, ondanks zwakke particuliere investeringen, waarschijnlijk gunstige effecten hebben op de vraag, met name op het gebied van de woningbouw. Overigens ziet het ernaar uit dat de industriële productie, die ook van deze maatregelen profiteert, zal stijgen, hetgeen de verwachting schept dat het staalverbruik in de tweede helft van 1999 zal toenemen. Daardoor zal de Japanse staalproductie, na een periode van voorraadaanpassing in het eerste halfjaar, zich stabiliseren en zal de staaluitvoer van dat land verminderen ten gevolge van de geleidelijke opleving van de binnenlandse vraag. De recentste prognoses bieden voor heel 1999 evenwel geen uitzicht op enige verbetering ten opzichte van de resultaten van 1998, ten minste niet wat staal betreft.

2.3.2.3. Economische ontwikkelingen in China en Zuidoost-Azië

De eerste tekenen van herstel van de belangrijkste economieën in Zuidoost-Azië kwamen er omstreeks eind 1998 en in 1999 kan de gemiddelde groei in deze zone licht positief zijn dankzij de goede prestaties die met name in de verwerkende industrie worden verwacht. Het staalverbruik in deze zone zal in 1999 waarschijnlijk met ongeveer 2 % toenemen, parallel met de binnenlandse productie. Op commercieel niveau zal het staaltekort van de totaliteit van deze landen evenwel onveranderd blijven omdat bepaalde investeringen in de staalsector uitgesteld zijn. De, overigens zeer gunstige, ontwikkeling in Zuid-Korea vormt de belangrijkste factor van de opleving die zich momenteel in de zone voordoet.

In China blijft de conjunctuur gunstig en is de economie er in 1998 met 7,5 % op vooruitgegaan. Voor 1999 wordt een groei van 6,5 % verwacht. De investeringen en de binnenlandse consumptie zullen een fundamentele rol blijven spelen voor deze economie en in de tweede jaarhelft zal de activiteit zowel in de machinebuw als in de civiele en industriële bouw wellicht toenemen. De export zal daarentegen nog steeds te lijden hebben van de concurrentie van andere landen met een zwakke munt. Het Chinese staalverbruik kan aldus in 1999 met ongeveer 4 % stijgen, waardoor een lichte toename van de invoer mag worden verwacht, ook als men rekening houdt met de verwachte productiestijging.

2.3.2.4. De landen van Latijns-Amerika

De Latijns-Amerikaanse economieën werden vooral in de tweede helft van 1998 ernstig getroffen door de economische crisis in Azië en de financiële crisis in Rusland. De devaluatie van de Braziliaanse munt, die plaatshad toen de conjuntuur in het land reeds verzwakt was, zal dit jaar de economische activiteit van de belangrijkste handelspartners van de zone beïnvloeden, zodat deze regio in 1999 met een recessie zal worden geconfronteerd, ondanks het verwachte goede herstel in bepaalde landen zoals Argentinië, Chili en Peru in de tweede jaarhelft. Naar verwachting zal het staalverbruik, dat door de zeer hoge rentevoeten ten gevolge van de devaluatie van de Braziliaanse real beïnvloed zal worden, in 1999 in alle landen van Latijns-Amerika dalen, evenals de binnenlandse productie. Met deze vooruitzichten zal de positieve handelsbalans van deze zone wellicht dalen, gezien de moeilijkheden om het aanbodoverschot op de internationale markt af te zetten.

2.3.2.5. Conjunctuur in de LMOE en in het GOS

In de meeste LMOE kende het in 1994 begonnen herstel in 1998 geen onderbreking, al was er in bepaalde landen van deze zone een duidelijke vertraging waar te nemen. De totale groei bedroeg dan ook minden dan 1 %.

De economische groei in de LMOE kan in de loop van 1999 licht toenemen zonder evenwel een gemiddelde stijging van 1,5 % te overschrijden. In de tweede helft van dit jaar moet de economische activiteit in deze landen in ieder geval des te meer kunnen profiteren van de verbetering van de internationale situatie, hetgeen tot een lichte stijging van het staalverbruik ten voordele van de binnenlandse productie kan leiden.

Na de zwakke tekenen van herstel in 1997 werd Rusland in 1998 opnieuw met een ernstige recessie geconfronteerd en ook in 1999 zal de economie van dit land nog een negatieve tendens vertonen.

Ook de economieën van de andere republieken werden door de financiële crisis in Rusland beïnvloed, waardoor zij dezelfde negatieve tendens kregen.

De staalproductie van deze regio zal in 1999 wellicht verder dalen, meer bepaald wegens de moeilijkheden om de productie die de binnenlandse behoeften overschrijdt op de internationale markt af te zetten.

2.4. PRIJSONTWIKKELING

Door de aanzienlijke inkrimping van het wereldstaalverbruik in 1998, met name wegens de crisissituatie in diverse geografsiche zones, hebben het aanbodoverschot en de verstoring van de internationale handel geleid tot een ineenstorting van de staalprijzen, waarvan de daling in het begin van 1999 nochtans is gestopt.

Tussen het eerste kwartaal van 1998 en het begin van 1999 hebben de platte producten op de wereldmarkt tussen 25 en 40 % van hun waarde verloren. De lange producten hebben in dezelfde periode 15 à 35 % aan waarde ingeboet.

Het ziet er evenwel naar uit dat aan deze dalende tendens een einde is gekomen. Sinds enkele maanden merkt men, naar gelang van de producten, een stabilisatie of zelfs een lichte stijging van de prijzen, met name voor betonstaal en warmgewalst breedband.

In de Verenige Staten was de daling van de staalprijzen vergelijkbaar met die in de Europese Unie. Dankzij het dynamisme van de Amerikaanse economie maar ook door de getroffen of aangekondigde commerciële maatregelen (antidumpingklachten en antisubsidiemaatregelen, invoerquota, enz.) heeft er vanaf eind 1998 een omkering van de algemene prijstendens plaatsgehad. Voor de producenten liggen de Amerikaanse prijzen momenteel dan ook ongeveer 15 à 20 % hoger dan die op de communautaire markt.

In Japan en Zuid-Korea heeft de opwaardering van de munten tot een zekere verbetering van het niveau van de marktprijzen geleid. De prijzen in deze landen blijven in het algemeen evenwel lager dan die in de Europese Unie, hoewel het verschil kleiner wordt.

Op de communautaire markt kon door de afgenomen druk van de invoer en de daling van de productie opnieuw een beter evenwicht tussen vraag en aanbod worden bereikt. De ongekende achteruitgang van de prijzen die in 1998 werd waargenomen, lijkt in het begin van 1999 dan ook eindelijk ten einde. De staalprijzen hebben zich dus onlangs gestabliseerd en er worden eindelijk prijsstijgingen waargenomen, met name voor warmgewalst breedband en licht lange producten zoals walsdraad, betonstaal en staafstaal.

Wat de prijsontwikkeling voor de komende maanden betreft, zullen de door de Verenigde Staten aangekondigde of reeds genomen commerciële maatregelen op termijn waarschijnlijk hun doel bereiken, namelijk het beperken van de invoer op de Amerikaanse markt. Dit kan tot gevolg hebben dat de uitvoer in bepaalde gevallen naar de markt van de Unie wordt verlegd, met het risico dat het recentlijk herstelde en nog wankele evenwicht tussen vraag en aanbod wordt verstoord. Wanneer men evenwel rekening houdt met een reeks andere factoren, is het desondanks waarschijnlijk dat de licht stijgende tendens van de prijzen op de communautaire markt in de loop van 1999 bevestigd wordt.

2.5. TENDENSEN PER PRODUCT

Platte producten

- Warmgewalst breedband

Na de problemen in 1998 is de marktsituatie voor warmgewalst breedband aanzienlijk verbeterd. Deze verbetering is het resultaat van de daling van de invoer, met name ten gevolge van de antidumpingklachten en antisubsidiemaatregelen, de versterking van de dollar ten opzichte van de euro, waardoor de uitvoer wordt gestimuleerd, almede de voorraadvermindering bij de voorraadhoudende handelaars en de dienstcentra. Dit betere evenwicht tussen vraag en aanbod heeft vanaf het eerste kwartaal van 1999 dan ook geleid tot lichte prijsstijgingen, die werden bevestigd door de noteringen van het tweede kwartaal.

- Koudgewalste plaat

De vraag naar koudgewalste plaat is gunstig, de voorraden van de gebruikers en de voorraadhouders hebben weer een aanvaardbaar niveau bereikt en de invoer is eveneens sterk gedaald. Hoewel deze factoren gunstig zijn voor een stijging van de prijzen, hebben deze laatste zich in het eerste kwartaal van 1999 slechts gestabiliseerd op hun laagste niveau. Vanaf het tweede kwartaal kan hierin evenwel verandering komen wegens de gezondere marktsituatie. Wat de uitvoer betreft, blijft de situatie daarentegen moeilijk wegens het niet-winstgevende prijsniveau op de wereldmarkt.

- Beklede plaat

De Zuid-Aziatische crisis blijft gevolgen hebben voor de communautaire markt, met name doordat het aanbod nog steeds groter is dan de vraag. De forse stijging van de invoer van beklede plaat heeft een direct effect op de leveringen van de communautaire producenten gehad. Parallel daarmee oefent het aanbod uit derde landen een sterke druk uit op het algemene niveau van de marktprijzen, die in de loop van het eerste kwartaal van 1999 zijn blijven dalen. Niettemin zullen twee positieve factoren een prijsstijging in de komende maanden stimuleren, namelijk het gunstige niveau van de vraag uit de automobielsector enerzijds en de opgaande tendens van de prijzen van warmgewalst breedband.

- Kwartoplaat

De uitvoermarkt voor platen staat momenteel sterk onder druk en als gevolg van de Amerikaanse commerciële maatregelen (antidumping, invoerquota, enz.) worden internationale handelsstromen naar andere bestemmingen verlegd. Op de communautaire markt is de vraag gunstig, behalve voor de sector grote gelaste buizen die nog altijd onder het uitblijven van herstel in de oliesector lijdt. De antidumpingklachten die door de Europese producenten tegen bepaalde derde landen werden ingediend, lijken evenwel reeds te hebben bijgedragen tot de daling van de invoer van zware platen op de communautaire markt. Deze factor, alsmede de terugkeer naar beter aan het verbruik aangepaste voorraadniveaus, moet een trendomkering van de prijzen vanaf het tweede kwartaal van 1999 mogelijk maken.

Lange producten

- Zware profielen en balken

De invoer van deze producten is in 1998 aanzienlijk gestegen en de niveaus ervan blijven hoog, met name wat de invoer uit de LMOE en de Zuid-Korea betreft. Op de totaliteit van de markten van de Unie is er evenwel een behoorlijke vraag en hebben de voorraden weer normale niveaus bereikt. Derhalve mag vanaf de leveringen van het tweede kwartaal een stijging van de prijzen van balken worden verwacht.

Bij de uitvoer is de vraag uit Azië zwak en staan de prijzen onder zware druk. In deze zone is de situatie dan ook weinig aantrekkelijk voor de communautaire producenten. Verder heeft het buitenlandse aanbod op de markt van de Verenigde Staten de prijzen geleidelijk omlaag geduwd, waarbij de dreigende commerciële acties van de Amerikaanse overheid de toegangsmogelijkheden tot deze markt in de loop van 1999 kunnen beperken.

- Walsdraad

Op de interne markt bieden de gunstige situatie in de automobielsector (walsdraad van hoge kwaliteit), een zekere opleving in de bouwsector (draad voor wapeningsnetten) en de normalisatie van de voorraadniveaus uitzicht op een zekere verbetering van de prijzen tijdens het hele jaar. Op de wereldmarkt daarentegen is de concurrentie hevig en zijn de prijzen niet altijd winstgevend. Gezien de tekenen van economisch herstel in Zuidoost-Azië mag evenwel worden verwacht dat er minder Koreaanse walsdraad op de uitvoermarkt komt, hetgeen de druk op de prijzen kan verminderen.

- Betonstaal

Dit product is het eerste waarvoor de negatieve tendens van de prijzen van 1998 sinds begin 1999 is doorbroken. Dankzij het gunstige niveau van de vraag op de meeste grote markten van de Unie en het herstel, dat bevestigd lijkt te worden in de bouwsector, zal die tendens in de komende maanden waarschijnlijk gehandhaafd kunnen worden of zelfs nog toenemen.

Wat de uitvoer betreft, is de situatie daarentegen veel minder schitterend omdat men zich in een situatie van zeer lage prijzen bevindt wegens de concurrentie van alle producerende landen, zoals de landen van Midden- en Oost-Europa, Rusland, Turkije, Zuidoost-Azië, enz.

- Staafstaal

Zoals voor de andere lichte lange producten zijn de voorraden sterk verminderd, stijgt de consumptie weer en vertonen de prijzen opnieuw een opwaartse tendens. De tijdelijke stijging van de prijzen voor schroot, die de laatste weken werd waargenomen, leidt weliswaar tot een toename van de productiekosten, maar draagt er ook toe bij dat de tendens naar verbetering van de prijzen van deze producten krachtinger wordt.

2.6. RUWSTAALBALANS VOOR DE TWEEDE HELFT VAN HET JAAR EN HERZIENING VAN DE PROGNOSES VOOR 1999

Het ziet ernaar uit dat de communautaire economie dit jaar nog meer dan in 1998 de negatieve gevolgen van de verslechtering van het internationale klimaat zal ondergaan. De aanzienlijke vertraging van de groei in de Unie, die door deze externe component wordt veroorzaakt, zal waarschijnlijk evenwel slechts van korte duur zijn, want voor de tweede helft van 1999 wordt een geleidelijke verbetering van de economische activiteit verwacht onder de invloed van de verwachte opleving van de wereldeconomie.

De opleving van de industriële activiteit die zich na de eerste maanden van 1999 heeft aangekondigd, zal in de loop van het jaar dan ook worden bevestigd, hetgeen goede perspectieven biedt voor een herstel van de vraag naar staal.

Op die manier zullen de gevolgen van de normalisatie van de voorwaarden en de daling van de invoerniveaus, gecombineerd met een geleidelijk toename van de nieuwe bestellingen, waarschijnlijk bijdragen tot een verbetering van de condities op de communautaire staalmarkt, die tot het einde van het eerste kwartaal van dit jaar zeer terneergedrukt was.

Aangezien het pessimisme van het begin van dit jaar op deze markt eerst plaats heeft gemaakt voor een stabilisering en daarna een bescheiden verbetering in april, mag voor de tweede helft van 1999 en versterking van de positieve tendensen van de vraag en de prijzen worden verwacht.

De toename van het externe protectionisme kan evenwel nog een domper zetten op de gunstige perspectieven van de communautaire staalmarkt, omdat de mogelijkheid bestaat dat deze wordt verstoord door een verlegging van de internationale handelsstromen.

Volgens de in dit programma aangekondigde tendensen, zoals vermeld in tabel 1 "Vraag en aanbod van ruwstaal", kan het reële verbruik in de tweede helft van 1999 78,5 miljoen ton bedragen, d.i. 1,9 % meer dan in de overeenkomstige periode van 1998. Het schijnbare verbruik, dat zich aan het einde van de periode van voorraadvermindering op hetzelfde niveau van 78,5 miljoen ton bevindt, zal wellicht met 3,2 % toenemen. Gelet op de stabilisering van de invoer en de bescheiden vooruitgang van de uitvoer ten opzichte van de respectieve volumes van de tweede helft van 1998, zal het evenwichtspunt van de productie op 78,5 miljoen ton liggen, hetgeen overeenstemt met een stijging van 4,5 % ten opzichte van de communautaire staalproductie van de tweede helft van verleden jaar.

De verbeteringen die na een eerste zeer middelmatig halfjaar voor het tweede halfjaar worden verwacht, bieden voor 1999 in zijn geheel uitzicht op een reëel verbruik van 156 miljoen ton, d.i. 1,4 % minder dan in 1998. Rekening houdend met een kleine voorraadvermindering zal het schijnbare staalverbruik daarentegen 154 miljoen ton bedragen, d.i. 4,5 % minder dan in 1998. Rekening houdend met een daling van de invoer met ongeveer 15 % en een lichte stijging van de uitvoer, wordt het evenwichtspunt van de productie op 155 miljoen ton geraamd, hetgeen 2,9 % lager ligt dan de productie van verleden jaar.

3. GRONDSTOFFEN

3.1. DE SCHROOTMARKT

De daling van de wereldproductie voor staal, die volgde op de verslechtering van de economische situatie in diverse landen, had gedurende het hele jaar 1998 een algemene achteruitgang van de vraag en de schrootprijzen tot gevolg.

Begin 1999 maakten de prijzen van deze grondstof op de Amerikaanse en communautaire markten een kleine inhaalbeweging. De perspectieven voor 1999 wijzen op een geleidelijk herstel, wegens verschillende factoren, zoals de toename van de Koreaanse en Turkse bestellingen, de inbedrijfstelling van nieuwe elektrische staalfabrieken, met name in de Verenigde Staten, de daling van de kosten voor martitiem vervoer na de stijging van eind 1998 en de stijging van de prijs van staalproducten.

3.2. IJZERERTS

Na vier opeenvolgende jaren van stijging zijn de prijzen van ijzererts in 1998 gezakt wegens de daling van de vraag die het gevolg was van de crisis in Azië, waarvan de effecten de mondiale staalindustrie zwaar hebben getroffen door de algemene daling van de staalprijzen.

Wat het staalaanbod betreft, dat begin 1999 nog een overschot vertoonde ten opzichte van de tamelijke zwakke vraag, heeft er een aanpassing van de mondiale staalproductie plaatsgehad. In verband hiermee is onderhandeld over lagere ijzerertsprijzen, die in 1999 gemiddeld 11 % lager zullen liggen dan in 1998.

Waarschijnlijk zal een zeker herstel van de vraag naar staal vanaf de tweede helft van 1999 tot een geleidelijke stijging van de mondiale staalproductie en het verbruik van ijzererts leiden. De prijzen van deze grondstof kunnen in het jaar 2000 dan ook een lichte aanpassing aan de situatie op de staalmarkt ondergaan.

De markt van voorgereduceerd staal had te kampen met concurrentie van schroot en gietijzer, waarvoor de prijzen spectaculair gedaald zijn. Deze effecten waren beperkt tot de bescheiden hoeveelheden DRI (direct gereduceerd ijzer) die werden verkocht, want nagenoeg de totale hoeveeldheid van deze grondstof wordt door de producenten zelf verbruikt. Deze situatie heeft ook geen invloed gehad op de expansie van de wereldcapaciteit die, na de installatie van een extra 10 miljoen ton, momenteel 40 miljoen ton overschrijdt. In de loop van 1999 zal nog eens 5 miljoen ton nieuwe capaciteit in gebruik worden genomen.

3.3. FERROLEGERINGEN

Na de geleidelijke verslechtering van de situatie op de markt in de tweede helft van 1998 doet zich in de eerste helft van 1999 een opleving van de vraag naar ferrolegeringen voor, een tendens die naar verwachting tot het einde van het jaar zal worden voortgezet. Intussen heeft de vermindering van het aanbod op de markt ten gevolge van de achteruitgang van de productie ertoe geleid dat er een einde is gekomen aan de daling van de prijzen, die zich uiteindelijk gestabiliseerd hebben.

In de tweede helft van 1999 wordt een bevredigend evenwicht op de markt verwacht, waardoor men ervan mag uitgaan dat de prijzen van ferrolegeringen stabiel zullen zijn of licht zullen stijgen.

3.4. TIN, ZINK EN NIKKEL

In vergelijking met 1997 is de productie van tin in 1998 met ongeveer 5 % toegenomen, terwijl het schijnbare verbruik van dit metaal met 3 % is gedaald. Na een periode van stabilisering in het begin van het jaar verwacht men voor de tweede helft van 1999 dat een daling van de uitvoer uit China tot een beter evenwicht op de markt en een stijging van de metaalprijzen zal leiden.

Het wereldverbruik van zink, dat in 1998 mit 0,7 % was toegenomen, kan dit jaar nog met 2,2 % stijgen tot 8,05 miljoen ton. In Europa zal de ontwikkeling van het zinkverbruik wellicht beperkt zijn tot een stijging met 1,7 % voor heel 1999.

De wereldproductie van deze grondstof, die in 1998 met 2,2 % was gestegen, kan in 1999 nogmaals stijgen met 2,1 %, zodat een niveau van 8,2 miljoen ton wordt bereikt.

Na een periode van verzwakking hebben de zinkprijzen zich hersteld, zodat ze nu een prijs van iets meer dan 1000 USD per ton bereiken, een niveau dat naar verwachting tot eind 1999 stabiel zal zal blijven.

Voor 1999 raamt de Internationale Studiegroep voor Nikkel het mondiale evenwicht tussen vraag en aanbod voor nikkel op 1,04 miljoen ton. Om dat niveau te bereiken, moet de wereldproductie van nikkel in 1999 met 2 % toenemen ten opzichte van het niveau van 1998, terwijl het verbruik met 3 % moet stijgen. Op de communautaire markt wordt voor het nikkelverbruik in 1999 nog een grotere stijging verwacht tot een niveau van 412000 ton, hetgeen in vergelijking met 1998 een stijging van 8 % inhoudt.

De prijzen van dit metaal hebben zich sinds het begin van het jaar hersteld als gevolg van het hoge niveau van de vraag naar staal in het Westen, de voortdurende vermindering van de voorraden binnen de London Metal Exchange en de aangekondige productiedaling. De nikkelprijzen kunnen aldus tot eind 1999 stabiel blijven.

4. WERKGELEGENHEID

Overal in Europa verandert de situatie van de werkgelegenheid voortdurend wegens de aanhoudende technologische ontwikkelingen en de noodzaak, voor de bedrijven, om hun concurrentievermogen op peil te houden.

Om die redenen zijn ook voor de staalactiviteit vooral hooggeschoolde werknemers nodig die zich aan de almaar hogere eisen kunnen aanpassen. Een efficiënt personeelsbeheer is dan ook een essentiële factor voor succes geworden op een staalmarkt die steeds meer op mondiaal niveau werkt en met een almaar grotere concurrentie geconfronteerd wordt. Tezelfdertijd is het van het hoogste belang dat er een strategie wordt uitgewerkt die anticipeert op de komende veranderingen, zodat de ondernemingen zich geleidelijk kunnen aanpassen.

De werkgelegenheid in de staalindustrie vertoont dan ook een steeds grotere specialisatie, in overeenstemming met het concurrentievoordeel dat de Europese Unie in het algemeen heeft bij de fabricage van producten van hoge kwaliteit. Door de industriële veranderingen, die tot geautomatiseerde productietechnieken leiden, en de tendens naar concentratie van ondernemingen, maar ook door de crisis in Azië en de protectionistische maatregelen op de Amerikaanse markt, nemen de bedreiging voor de werkgelegenheid in de communautaire staalindustrie evenwel toe. Het massale aanbod van programma's voor vervroegde uittreding, dat gedurende vele jaren het schrappen van banen begeleidde, heeft de leeftijdspiramide in de staalindustrie van de Unie duidelijk uit het evenwicht gebracht en een verlies van ervaring bij het personeel van de ondernemingen veroorzaakt. Omdat de lasten van deze maatregelen voor de lidstaten zeer hoog zijn, wordt momenteel eerder de voorkeur gegeven aan alternatieve, soms innoverende maatregelen, teneinde de sociale gevolgen van het schrappen van banen zo klein mogelijk te houden en het verlies aan ervaring binnen de onderneming te beperken.

Volgens de meest recente prognoses zullen in 1999 ongeveer 11000 banen verloren gaan. Dit cijfer geeft aan dat er nog altijd problemen zijn op de markten, maar is niet te vergelijken met het banenverlies in de jaren dat de staalindustrie met een diepgaande crisis werd geconfronteerd. Voor de werknemers van de sector die door herstructureringsmaatregelen of fabriekssluitingen worden getroffen, zal de Commissie de uitvoering van haar sociaal beleid blijven voortzetten en, met uitzondering van de steun voor opleidingen die voor medefinanciering door het Europees Sociaal Fonds in aanmerking komen, zullen alle andere maatregelen waarin op grond van artikel 56, lid 2, onder b), door bilaterale overeenkomsten inzake steun voor omscholing is voorzien, tot aan het aflopen van het EGKS-Verdrag op 23 juli 2002 gehandhaafd blijven.

Het voor 1999 verwachte verlies van ongeveer 11000 banen stemt evenwel niet overeen met het aantal werknemers dat voor EGKS-steun in aanmerking komt, omdat bepaalde lidstaten niet deelnemen aan het omscholingsbeleid en bij de toekening van steun voor omscholing tevens rekening wordt gehouden met het banenverlies van het vorige jaar. Op de gewijzigde EGKS-begroting is 75 miljoen EUR uitgetrokken voor de traditionele steun voor omscholing voor de kolen- en staalindustrie.

(1) PB C 24 van 29.1.1999.

(2) PB C 24 van 29.1.1999.

BIJLAGE

Tabel 1

Vraag en aanbod van ruwstaal

EU-15

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

Tabel 2

Indicatoren voor de bedrijvigheid - EU-12

(Niet voor seizoensinvloeden gecorrigeerde indexcijfers)

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

Tabel 2a

Ontwikkelingen in de staalverbruikende sectoren in de voornaamste landen

(Index van de bedrijvigheid)

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

Tabel 3

Ontwikkeling van de werkgelegenheid in de staalindustrie

(inclusief leerlingen)

>RUIMTE VOOR DE TABEL>