Bekendmaking van de Commissie van 18 december 1978 betreffende de beoordeling van toeleveringsovereenkomsten in het licht van artikel 85, lid 1, van het Verdrag tot oprichting van de Europese Economische Gemeenschap

1. De Commissie van de Europese Gemeenschappen geeft in deze bekendmaking haar oordeel over wat rechtens de positie van toeleveringsovereenkomsten is in het licht van artikel 85, lid 1, van het EEG-Verdrag. Dit type overeenkomst vertegenwoordigt thans een vorm van arbeidsverdeling, waarin elke onderneming ongeacht haar omvang geïnteresseerd kan zijn, doch die met name ontwikkelingsmogelijkheden biedt voor de kleine en middelgrote ondernemingen.

De Commissie is van oordeel dat de overeenkomsten krachtens welke een onderneming, de "opdrachtgever", al of niet in aansluiting op een bestelling van een derde partij een andere onderneming, de "toeleverancier", belast met het volgens zijn richtsnoeren vervaardigen van produkten, verlenen van diensten of uitvoeren van werken, welke bestemd zijn om te worden geleverd aan de opdrachtgever, dan wel voor zijn rekening dienen te worden verricht, als zodanig niet onder het in artikel 85, lid 1, neergelegde verbod vallen.

De uitvoering van bepaalde toeleveringsovereenkomsten in overeenstemming met de richtsnoeren van de opdrachtgever kan echter het gebruik van specifieke kennis of uitrusting vergen, die de opdrachtgever aan de toeleverancier ter beschikking moet stellen. Ten einde de economische waarde van deze kennis of uitrusting te handhaven, kan er voor de opdrachtgever aanleiding zijn om de gebruikmaking daarvan door de toeleverancier te beperken tot de uitvoering van de overeenkomst. De vraag rijst derhalve of deze beperkingen onder artikel 85, lid 1, vallen. De beoordeling van deze beperkingen geschiedt aan de hand van het voorwerp van dergelijke overeenkomsten, waardoor zij worden onderscheiden van de gebruikelijke octrooi- en know-how-licentie-overeenkomsten.

2. De Commissie is van oordeel dat onder het verbod van artikel 85, lid 1, niet vallen clausules krachtens welke: - de van de opdrachtgever afkomstige kennis of uitrusting niet mag worden gebruikt voor andere doeleinden dan de uitvoering van de overeenkomst,

- de van de opdrachtgever afkomstige kennis of uitrusting niet ter beschikking van derden mag worden gesteld,

- de produkten, diensten of werken welke uit de gebruikmaking daarvan resulteren alleen aan de opdrachtgever mogen worden geleverd, of alleen voor zijn rekening verricht mogen worden, indien en voor zover deze kennis of deze uitrusting noodzakelijk is om de toeleverancier in staat te stellen onder redelijke voorwaarden de produkten te vervaardigen, de diensten te leveren of de werken uit te voeren volgens de richtsnoeren van de opdrachtgever. In zoverre verricht de toeleverancier immers een activiteit, waarvoor hij niet als onafhankelijke aanbieder op de markt optreedt.

Dit is over het algemeen het geval wanneer de uitvoering van de toeleveringsovereenkomst de gebruikmaking door de toeleverancier vereist van - door de opdrachtgever gehouden of te zijner beschikking staande rechten van industriële eigendom in de vorm van octrooien, gedeponeerde gebruiksmodellen, tekeningen en modellen of andere beschermende rechten,

of

- in het bezit van de opdrachtgever zijnde of te zijner beschikking staande technische kennis of vervaardigingsprocédés die een geheim karakter dragen (know-how),

of ook

- door of voor de opdrachtgever uitgewerkte studies, plannen en specifieke documenten

of

- matrijzen, mallen, werktuigen en toebehoren eigen aan de opdrachtgever,

die, zelfs zonder het onderwerp te vormen van een recht van industriële eigendom of zonder een geheim karakter te dragen het mogelijk maken een produkt te vervaardigen waarvan vorm, werking of samenstelling zich onderscheiden van andere produkten die op de markt worden geproduceerd of geleverd.

Daarentegen is de toepassing van de bovenbedoelde clausules niet gerechtvaardigd indien de toeleverancier zelf de noodzakelijke kennis en uitrusting tot zijn beschikking heeft of onder redelijke voorwaarden kan verkrijgen om de produkten, diensten of werken te realiseren. Dit is hoofdzakelijk het geval wanneer de opdrachtgever zich ertoe beperkt hem algemene gegevens te verstrekken die alleen dienen ter beschrijving van de opdracht. Onder deze voorwaarden kunnen dergelijke beperkingen de toeleverancier immers de mogelijkheid ontnemen een onafhankelijke economische activiteit te ontplooien op de gebieden die het voorwerp van de overeenkomst vormen.

3. Ook de volgende beperkingen die in verband met het door de opdrachtgever doorgeven van technische kennis worden opgelegd, kunnen naar de mening van de Commissie in toeleveringsovereenkomsten worden opgenomen zonder aanleiding te geven tot bezwaren uit hoofde van artikel 85, lid 1: - de verbintenis van elk der contractspartijen om de geheime technische kennis of vervaardigingsprocédés alsmede de vertrouwelijke inlichtingen die hem door zijn partner bij de onderhandelingen over en de uitvoering van de overeenkomst worden medegedeeld niet bekend te maken, zolang deze inlichtingen niet algemeen bekend zijn geworden;

- de verbintenis van de toeleverancier om de gedurende de looptijd van de overeenkomst ontvangen geheime technische kennis of vervaardigingsprocédés, zolang deze niet algemeen bekend zijn geworden, zelfs na de tenuitvoerlegging van de toeleveringsovereenkomst niet te exploiteren;

- de verbintenis van de toeleverancier de door hem gedurende de looptijd van de overeenkomst ontdekte technische verbeteringen op niet-exclusieve basis aan de opdrachtgever mede te delen, of, indien het om door de onderaannemer gedane octrooieerbare uitvindingen gaat, aan de opdrachtgever voor de duur van het door deze gehouden octrooi niet-exclusieve verbeterings- of toepassingsoctrooilicenties te verlenen.

De verbintenis van de toeleverancier kan exclusief zijn ten voordele van de opdrachtgever voor zover de door de toeleverancier gedurende de looptijd van de overeenkomst uitgewerkte verbeteringen of gedane uitvindingen niet kunnen worden gebruikt zonder de geheime technische kennis of het octrooi van de opdrachtgever, aangezien dit dan geen merkbare beperking van de mededinging vormt.

Daarentegen kan elke verbintenis van de toeleverancier inzake het recht van beschikking over de toekomstige resultaten van zijn eigen onderzoeks- of ontwikkelingswerkzaamheden die zelfstandig zullen kunnen worden geëxploiteerd, de mededinging beperken. Onder deze omstandigheden is de toeleveringsbetrekking niet voldoende om af wijken van de algemeen geldende mededingingsregels betreffende de beschikking over rechten van industriële eigendom of geheime technische kennis.

4. Wanneer de toeleverancier gerechtigd is om in het kader van de toeleveringsovereenkomst een merk, de handelsbenaming of een bepaalde presentatie te gebruiken, kan de opdrachtgever ook aan de toeleverancier verbieden zulks te doen met betrekking tot de produkten, diensten of werken die niet zijn bestemd om aan hem te worden geleverd.

5. Deze bekendmaking, waardoor de ondernemingen er over het algemeen geen belang meer bij zullen hebben om door een individuele beschikking van de Commissie te doen ophelderen hoe de positie rechtens is, doet niet af aan de mogelijkeid voor de betrokken ondernemingen om een negatieve verklaring in de zin van artikel 2 van Verordening nr. 17 te verzoeken of de overeenkomst bij de Commissie aan te melden conform artikel 4, lid 1, van die verordening (1) (1).

De bekendmaking van 1968 betreffende samenwerking tussen ondernemingen (2), waarin een reeks overeenkomsten worden opgenoemd die gezien hun aard de mededinging niet beperken, wordt aldus aangevuld op het gebied van de toeleveringsovereenkomsten. De Commissie herinnert er eveneens aan dat zij met het oog op de bevordering van de samenwerking tussen kleine en middelgrote ondernemingen een "bekendmaking inzake overeenkomsten van geringe betekenis die niet onder artikel 85, lid 1, van het EEG-Verdrag vallen" heeft gepubliceerd (3).

Op het eventuele oordeel van het Hof van Justitie van de Europese Gemeenschappen over de betrokken overeenkomsten wordt door deze bekendmaking niet vooruit gelopen. (1) Eerste verordening betreffende toepassing van de artikelen 85 en 86 van het EEG-Verdrag, PB nr. 13 van 21.2.1962, blz. 204/62. (2) Bekendmaking van de Commissie inzake overeenkomsten, besluiten en onderling afgestemde feitelijke gedragingen betreffende de samenwerking tussen ondernemingen, PB nr. C 75 van 29.7.1968, blz. 3. (3) PB nr. C 313 van 29.12.1977, blz. 3.