Besluit tot instelling van een tijdelijke enquêtecommissie

(96/C 7/01)

Het Europees Parlement,

- gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap, inzonderheid op artikel 138 C,

- gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap voor Kolen en Staal, inzonderheid op artikel 20 B,

- gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap voor Atoomenergie, inzonderheid op artikel 107 B,

- gezien het besluit van het Europees Parlement, de Raad en de Commissie van 19 april 1995 tot vaststelling van de wijze van uitoefening van het enquêterecht van het Europees Parlement (1),

- gelet op artikel 136 van zijn Reglement,

- gezien het bij dit besluit gevoegde verzoek van meer dan een vierde van zijn leden tot instelling van een tijdelijke enquêtecommissie om vermeende inbreuken of gevallen van wanbeheer in het kader van het communautair douanevervoer te onderzoeken,

- gezien het voorstel van de Conferentie van voorzitters van 7 december 1995 naar aanleiding van dit verzoek,

1. besluit een tijdelijke enquêtecommissie in te stellen om vermeende inbreuken of gevallen van wanbeheer in het kader van het communautair douanevervoer te onderzoeken;

2. besluit dat de tijdelijke enquêtecommissie uiterlijk over twaalf maanden vanaf de datum van publikatie van dit besluit in het Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen aan het Parlement verslag zal uitbrengen;

3. besluit dat deze tijdelijke enquêtecommissie zal bestaan uit zeventien leden.

(1) PB nr. L 113 van 19. 5. 1995, blz. 2.

BIJLAGE

VERZOEK TOT INSTELLING VAN EEN TIJDELIJKE ENQUÊTECOMMISSIE VOOR HET ONDERZOEKEN VAN VERMEENDE INBREUK EN WANBEHEER IN HET KADER VAN DE COMMUNAUTAIRE DOUANEVERVOERSREGELING (opgesteld overeenkomstig het besluit van de Conferentie van voorzitters van 7 december 1995)

De ondergetekende leden van het Europees Parlement verzoeken overeenkomstig artikel 138 C van het EG-Verdrag om instelling van een enquêtecommissie om in het kader van de huidige communautaire douanevervoersregeling gevallen van inbreuk of wanbeheer bij de toepassing van het Gemeenschapsrecht te onderzoeken. Zij zetten in dit verband het volgende uiteen:

1. DOEL VAN DE ENQUÊTE

1.1. De communautaire douanevervoersregeling

Zoals te lezen staat in het Jaarverslag 1994 van de Commissie over de "Bescherming van de financiële belangen van de Gemeenschap - Fraudebestrijding" (1) (afdeling 5 van hoofdstuk 1), kunnen dankzij de communautaire douanevervoersprocedure goederen onder douanetoezicht van het ene punt op het grondgebied van de Gemeenschap naar een ander punt worden vervoerd met opschorting van rechten en heffingen alsook van alle andere maatregelen van het gemeenschappelijk beleid.

De procedure is gebaseerd op de aanwijzing van een natuurlijke of rechtspersoon als aangever die verplicht is zekerheid te stellen voor de rechten of andere lasten die in geval van onregelmatigheid verschuldigd zijn en de goederen binnen de vastgestelde termijn in goede staat aan te brengen bij het douanekantoor van bestemming. Als de doorvoerverrichting als regelmatig zijnde wordt beschouwd, is de aangever van zijn verplichtingen ontslagen.

In geval van onregelmatigheid daarentegen worden de verschuldigde rechten en heffingen gevorderd van de dader van de inbreuk als die bekend is, zo niet van de aangever; als deze niet tot betaling in staat is, wordt de zekerheid voor de doorvoerverrichting invorderbaar verklaard.

1.2. Huidige problemen

De Commissie stelt in haar document dat de douanevervoersregeling een favoriet werkterrein is geworden voor de georganiseerde misdaad, die het stelsel misbruikt voor frauduleuze transacties. Het verkeer van zwaarbelaste goederen (sigaretten en andere, door het GLB gefinancierde produkten) levert in dat opzicht grote risico's op. Deze opmerking was overigens ook door de Raad gemaakt in zijn resolutie van 23 november 1995 over de automatisering van de douanevervoersregelingen (2).

Volgens de Commissie wordt de fraude met name op de volgende twee manieren gepleegd:

- het niet-aanbrengen van de goederen bij het douanekantoor van bestemming en deze binnen de Gemeenschap op de markt te brengen zonder betaling van de verschuldigde rechten en heffingen;

- het vervalsen van de douanedocumenten ten bewijze van het aanbrengen van de goederen bij het douanekantoor van bestemming, door middel van gestolen of nagemaakte stempels.

In deze gevallen worden de goederen op onregelmatige wijze op de communautaire markt binnengebracht en afgezet, zonder betaling van de verschuldigde rechten en heffingen.

1.3. Doel van de tijdelijke enquêtecommissie

Aangezien dit verschijnsel de Commissie grote zorgen baart, keurde zij op 29 maart 1995 een mededeling goed die de titel droeg "Fraude bij de douanevervoersprocedure - overwogen oplossingen en toekomstperspectieven" (3). Ook de Rekenkamer heeft zich over dit probleem gebogen en heeft haar analyse en de resultaten van haar initiatieven verwerkt in het jaarverslag over het begrotingsjaar 1994. Beide documenten doen echter meer vragen rijzen dan dat zij antwoorden behelzen, met name met betrekking tot de aard en de omvang van gevallen van wanbeheer bij de toepassing van het Gemeenschapsrecht op dit terrein.

Deze enquêtecommissie moet dan ook vaststellen of de gesignaleerde gevallen gegrond zijn en welke gevolgen zij voor de betrokken bestuurlijke instanties meebrengen, zodat vervolgens die aanbevelingen kunnen worden gedaan welke bedoeld zijn in artikel 4, lid 3, van het Besluit van het Europees Parlement, de Raad en de Commissie van 19 april 1995 houdende de uitvoeringsvoorwaarden voor de uitoefening van het enquêterecht van het Europees Parlement (4), alsook in artikel 136, lid 10, van het Reglement van het Parlement (5).

2. GEDETAILLEERDE TOELICHTING

In bovengenoemde documenten constateren de Commissie (punt 4.2) en de Rekenkamer (punt 1.48) dat de nationale administraties verantwoordelijk zijn voor de kwaliteit van de administratieve controles en het beheer van het stelsel, maar dat deze controles de afgelopen jaren geleidelijk kwalitatief verslechterd zijn.

Deze ontoereikende administratieve controle zou de hoofdoorzaak zijn van het omvangrijke en groeiende probleem van de fraude ten nadele van de Gemeenschap.

De oorzaken van de zeer sterke achteruitgang van de kwaliteit van de administratieve controle kunnen worden onderverdeeld in de volgende drie categorieën van vermeende gevallen van inbreuk of wanbeheer:

2.1. Vertragingen/het gedogen van niet-naleving van de termijnen

- de economische subjecten dienen de goederen en de documenten binnen de vastgestelde termijn (bv. 20 dagen bij luchtvervoer, 45 voor zeevervoer) aan te brengen bij het douanekantoor van bestemming; deze termijnen lijken in de praktijk niet te worden gerespecteerd en overschrijding ervan lijkt niet te worden bestraft;

- aangezien de enquêteprocedures voor niet-afgewikkelde verrichtingen te laat worden ingeleid, wordt fraude vaak zeer laat geconstateerd;

- het late terugsturen van een kopie van het douanedocument naar het douanekantoor van vertrek leidt tot een opeenstapeling van niet-afgehandelde documenten. In sommige gevallen worden de dossiers met zoveel vertraging van het ene douanekantoor naar het andere doorgestuurd dat de in de communautaire regelgeving vastgelegde termijnen niet meer in acht kunnen worden genomen zonder bijzondere inspanningen om de opgelopen achterstand in te lopen.

2.2. Slecht beheer van het stelsel

- de enquêteprocedures worden niet met de vereiste prioriteit en gestrengheid uitgevoerd, aangezien de bestuurlijke instanties van de Lid-Staten wellicht onvoldoende voorrang geven aan de desbetreffende douanecontroles;

- de wijze van toepassing door de Lid-Staten van de regelgeving en van de huidige bestuursrechtelijke bepalingen lijkt niet altijd borg te kunnen staan voor een goed beheer;

- het toezicht op het laden en lossen in douane-entrepots lijkt soms absoluut onvoldoende.

2.3. Mededeling en terugvordering van bedragen

- op het gebied van de eigen middelen zouden de bedragen die de Lid-Staten in verband met fraude of onregelmatigheden op grond van Verordening (EEG/Euratom) nr. 1552/89 van de Raad van 29 mei 1989 betreffende de toepassing van het stelsel van eigen middelen van de Gemeenschap (1) mededelen, veel te laag zijn, namelijk circa een derde van de bekende fraudebedragen;

- de teruggevorderde bedragen zouden miniem zijn;

- de vigerende communautaire regelgeving voorziet in sancties (waarvan de vaststelling en tenuitvoerlegging door de nationale wetgevingen worden geregeld), maar die zouden vrijwel nooit worden toegepast;

- overigens zou slechts een gering percentage van de gevallen die uit hoofde van bovengenoemde verordening worden gemeld, tot strafrechtelijke vervolging leiden.

Met betrekking tot deze drie op zich reeds zeer vergaand uitgewerkte en belangrijke categorieën van gevallen van inbreuk of wanbeheer lijken de verslagen van de Rekenkamer en de Commissie echter geen duidelijk antwoord te geven omtrent de vraag waarom dergelijke tekortkomingen en gevallen van wanbeheer, of zelfs van inbreuken op de van toepassing zijnde bepalingen van het Gemeenschapsrecht, blijven voorkomen en in de loop der jaren steeds toenemen.

3. MANDAAT VAN DE TIJDELIJKE ENQUÊTECOMMISSIE

Deze tijdelijke enquêtecommissie zal derhalve worden ingesteld om de aard en de oorzaken vast te stellen van deze gevallen van wanbeheer bij de bevoegde nationale instanties, die tot de fraude in het kader van de douanevervoersprocedure en tot inbreuken op het Gemeenschapsrecht leiden.

Ook zal zij aanbevelingen formuleren voor verbeteringen op het gebied van het opsporen en voorkomen van fraude, de bescherming van de economische en financiële belangen van de Gemeenschap en het terugvorderen van de verschuldigde bedragen.

De commissie zal zich met name buigen over:

- de oorzaken van het ontstaan van de crisis in het douanevervoersstelsel;

- de gebreken en tekortkomingen in de procedures;

- de maatregelen ter verbetering van de procedures;

- de met onmiddellijke ingang te nemen extra maatregelen;

- de reeds genomen of nog te nemen maatregelen om gederfde rechten en heffingen terug te vorderen en de overtreders te bestraffen.

4. DUUR VAN DE TIJDELIJKE ENQUÊTECOMMISSIE

De tijdelijke enquêtecommissie zal uiterlijk twaalf maanden na de publikatie van het besluit van het Europees Parlement tot instelling ervan, verslag uitbrengen.

(1) COM(95) 0098.

(2) PB nr. C 327 van 7. 12. 1995, blz. 2.

(3) COM(95) 0108.

(4) PB nr. C 113 van 19. 5. 1995, blz. 2.

(5) PB nr. L 293 van 7. 12. 1995, blz. 1.

(1) PB nr. L 155 van 7. 6. 1989, blz. 1.