Beschikking van de Commissie

van 8 december 1999

betreffende een procedure overeenkomstig artikel 81 van het EG-Verdrag

(Zaak IV/E-1/35.860-B - Naadloze stalen buizen)

(Kennisgeving geschied onder nummer C(1999) 4154)

(Slechts de tekst in de Duitse, de Engelse, de Franse en de Italiaanse taal is authentiek)

(Voor de EER relevante tekst)

(2003/382/EG)

DE COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN,

Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap,

Gelet op Verordening nr. 17 van de Raad van 6 februari 1962, eerste verordening over de toepassing van de artikelen 85 en 86 van het Verdrag(1), laatstelijk gewijzigd bij Verordening (EG) nr. 1/2003(2), en met name op de artikelen 3 en 15,

Gelet op het besluit van de Commissie van 20 januari 1999 om in deze zaak de procedure in te leiden,

Na de betrokken ondernemingen in de gelegenheid te hebben gesteld hun standpunt kenbaar te maken terzake van de punten van bezwaar welke de Commissie in aanmerking heeft genomen,

Na het Adviesccomité voor mededingingsregelingen en economische machtsposities te hebben geraadpleegd,

Overwegende hetgeen volgt:

I. FEITEN

A. Procedure

(1) Op 1 en 2 december 1994 hebben ambtenaren van de Commissie en vertegenwoordigers van de mededingingsautoriteiten van de betrokken lidstaten, op grond van een beschikking van de Commissie van 25 november 1994, uit hoofde van artikel 14, lid 3, van Verordening nr. 17 verificaties verricht bij een aantal ondernemingen, waaronder British Steel plc, Mannesmannröhren-Werke AG en Vallourec SA, tot welke ondernemingen de onderhavige beschikking is gericht. De bedoeling van de Commissie was om vast te stellen of er sprake was van een inbreuk op artikel 85 van het EG-Verdrag (thans artikel 81 van het EG-Verdrag).

(2) Deze verificaties werden verricht in samenwerking met functionarissen van de Toezichthoudende Autoriteit van de EVA (hierna "ESA" genoemd) naar aanleiding van een verzoek hiertoe uit hoofde van artikel 8, lid 3, van Protocol nr. 23 bij de Overeenkomst betreffende de Economische Ruimte (hierna "EER-overeenkomst" genoemd), teneinde na te gaan of er sprake was van een inbreuk op artikel 53 van de EER-overeenkomst.

(3) Bij beslissing van 6 december 1995 heeft de ESA, overeenkomstig artikel 10, lid 3, van Protocol nr. 23 van de EER-overeenkomst, haar dossier aan de Commissie overgedragen, omdat zij van mening was dat de tijdens de verificaties verzamelde documenten blijk gaven van een ongunstige beïnvloeding van het intracommunautaire handelsverkeer.

(4) Tussen september 1996 en december 1997 werden bij Vallourec SA, Dalmine SpA en Mannesmannröhren-Werke AG aanvullende verificaties verricht uit hoofde van artikel 14, lid 2, van Verordening nr. 17. Vervolgens zijn verzoeken om inlichtingen uit hoofde van artikel 11 van Verordening nr. 17 aan alle ondernemingen toegezonden tot welke de onderhavige beschikking gericht is.

(5) Omdat Dalmine SpA, Siderca SAIC en de Techint-groep weigerden bepaalde gevraagde inlichtingen mee te delen, is op 6 oktober 1997 aan deze ondernemingen uit hoofde van artikel 11, lid 5, van Verordening nr. 17 een beschikking toegezonden. Siderca SAIC en Dalmine SpA zijn bij het Gerecht van eerste aanleg van de Europese Gemeenschappen tegen deze beschikking in beroep gegaan. Het beroep van Dalmine is bij beschikking van 24 juni 1998 kennelijk niet-ontvankelijk verklaard.

(6) Ook Mannesmannröhren-Werke AG heeft geweigerd een aantal van de gevraagde inlichtingen te verstrekken. Aan deze onderneming is op 15 mei 1998 een beschikking uit hoofde van artikel 11, lid 5, van Verordening nr. 17 toegezonden.

(7) Op 20 januari 1999 heeft de Commissie een mededeling van punten van bezwaar gericht tot de adressaten van de onderhavige beschikking evenals tot Siderca SAIC en Tubos de Acero de México SA.

(8) Van 11 februari tot 22 april 1999 hadden de ondernemingen toegang tot het dossier dat de Commissie in deze zaak heeft samengesteld. Bovendien heeft de Commissie op 11 mei 1999 afschriften van de verificatiebeschikkingen van november 1994 toegezonden aan de ondernemingen tot welke deze beschikkingen niet waren gericht en die hiertoe derhalve geen toegang hadden gehad.

(9) Na de mededeling van punten van bezwaar schriftelijk te hebben beantwoord, hebben alle adressaten van de onderhavige beschikking de hoorzitting bijgewoond die op 10 juni 1999 in deze zaak is gehouden.

B. De partijen

1. Mannesmannröhren-Werke AG

(10) Mannesmannröhren-Werke AG (hierna "MRW" genoemd) is een onderneming naar Duits recht en is voor 79 % in handen van Mannesmann AG. Laatstgenoemde is een gediversifieerd Duits concern met activiteiten op het gebied van de machinebouw, de constructie van productie-eenheden in de procesindustrie, informatietechnologie, elektronica, de productie van auto-onderdelen, de productie, verwerking en afzet van ijzer- en staalproducten evenals de dienstverlening terzake. De overige 21 % van MRW zijn in handen van Thyssen Stahl AG, een Duitse staalfabrikant. MRW is de houdstermaatschappij voor alle activiteiten van Mannesmann op het gebied van de buizenproductie. MRW houdt zich bezig met de productie van stalen buizen, van voor de fabricage van buizen bestemde halffabrikaten, evenals met staalverwerking.

(11) In de sector buizenproductie bezit MRW participaties in de volgende ondernemingen: Mannesmannrohr GmbH (100 %), Mannesmannröhren-Werke Sachsen GmbH (100 %), Mannesmann SA - Brazilië (76 %), Mannesmann Sümerbank Boru Endüstrisi TAS - Turkije (60 %), Europipe GmbH (50 %), MHP Mannesmann-Hoesch Präzisrohr GmbH (50 %), Röhrenwerk Gebr. Fuchs GmbH (50 %), International Drill Pipe Assembly SA (49 %) en DMV Stainless BV (33,33 %). Bovendien bezit MRW 100 % van het kapitaal van Mannesmann Handel GmbH, welke onderneming belast is met de distributie van buizen en de handelsactiviteiten van de Mannesmann-groep.

(12) Met ingang van 1 oktober 1997 zijn de activiteiten van MRW in de sector naadloze buizen overgenomen door Vallourec & Mannesmann Tubes, een onderneming waarvan MRW 45 % van het kapitaal bezit.

(13) Sinds de overname door MRW van de participatie van Usinor in Vallourec SA heeft MRW volledige zeggenschap over laatstgenoemde onderneming. De omzet van MRW bedroeg in 1998 4570 miljoen DEM (circa 2321 miljoen EUR).

2. Vallourec SA

(14) Vallourec SA (hierna "Vallourec" genoemd en in de documenten soms met "VLR" aangeduid) is een onderneming naar Frans recht. Via haar dochteronderneming Valtubes is Vallourec actief in de sector van de productie en de verwerking van buizen en aanverwante producten; via haar dochteronderneming Sopretac vervaardigt en verwerkt zij andere ijzerhoudende materialen. De voornaamste dochterondernemingen van Valtubes zijn Vallourec Industries, Valti, Vallourec Précision Étirage, Vallourec Précision Soudage, Valinox Welded, DMV Stainless BV (33,33 %), Vallourec Oil & Gas, International Drill Pipe Assembly SA (51 %), Tubular Industries Scotland Ltd en Valmont. De omzet van Vallourec bedroeg in 1998 14867 miljoen FRF (circa 2252 miljoen EUR).

(15) Op 3 juni 1997 heeft de Commissie goedkeuring verleend voor de overname van Vallourec door MRW en de concentratie van de activiteiten van MRW en Vallourec op het gebied van de productie van naadloze buizen. Vanaf 1 oktober 1997 zijn deze activiteiten overgedragen naar Vallourec & Mannesmann Tubes, waarvan Vallourec 55 % van het kapitaal bezit.

3. British Steel Limited

(16) Ingevolge de fusie van British Steel plc en Koninklijke Hoogovens NV op 6 oktober 1999, is British Steel plc voor 100 % een dochteronderneming geworden van Corus Group plc. Door de fusie werden haar naam en rechtsvorm gewijzigd. Op 8 oktober 1999 is British Steel plc British Steel Limited geworden (hierna "BS" genoemd). BS is één van de grootste Europese ijzer- en staalproducenten. Hoofdactiviteiten zijn de productie en distributie van EGKS-producten. De onderneming produceert eveneens gelaste buizen. Tot 1995 vervaardigde BS warmgewalste en afgewerkte naadloze buizen. Momenteel beperkt de onderneming zich tot het in de handel brengen van naadloze buizen via haar dochteronderneming Tubular Supply Services Limited (TSSL) en het koudtrekken van buizen via haar dochter Cold Drawn Tubes Limited. De omzet van BS bedroeg in 1998 6228 miljoen GBP (circa 9207 miljoen EUR).

4. Dalmine SpA

(17) Dalmine SpA (hierna "Dalmine" genoemd) was de dochteronderneming van Ilva (grootste Italiaanse ijzer- en staalfabrikant) die belast was met de productie van naadloze buizen. Op 27 februari 1996 verkreeg Techint BV, dochteronderneming van Siderca SAIC, de zeggenschap over Dalmine. Naast Dalmine zijn de ondernemingen van de Techint-groep die actief zijn in de naadlozebuizensector, Siderca SAIC (Argentinië) en Tubos de Acero de México SA (Mexico) (hierna "Tamsa" genoemd). Deze drie ondernemingen treden gezamenlijk op onder de naam DST Pipes. Zij produceren tezamen meer dan 2 miljoen t stalen buizen. OCTG (Oil Country Tubular Goods, zie overweging 29) is het product waarin Tamsa is gespecialiseerd en is tevens het belangrijkste product van Siderca SAIC, terwijl Dalmine gespecialiseerd is in de productie van "linepipe" en buizen voor mechanische doeleinden. Dalmine produceert en verkoopt voornamelijk naadloze buizen, maar het bedrijf produceert via zijn dochteronderneming Tubificio di Piombino srl eveneens gelaste buizen met een kleine diameter. De productiecapaciteit van Dalmine op het gebied van naadloze buizen bedraagt 930 kt/jaar. De omzet van Dalmine bedroeg in 1998 1300082 miljoen ITL (circa 669 miljoen EUR).

5. Sumitomo Metal Industries Limited

(18) De Japanse onderneming Sumitomo Metal Industries Limited (hierna "SMI" genoemd) behoort tot de 20 grootste staalproducenten ter wereld. Zij produceert gelaste en naadloze stalen buizen. SMI is de grootste producent van naadloze buizen in Japan. De omzet van het bedrijf bedroeg in 1998 1469418 miljoen JPY (circa 10505 miljoen EUR).

6. Nippon Steel Corporation

(19) De Japanse onderneming Nippon Steel Corporation (hierna "NSC" genoemd) is de tweede grootste staalproducent ter wereld. Het bedrijf produceert gelaste en naadloze stalen buizen. De omzet van NSC bedroeg in 1998 1975062 miljoen JPY (ongeveer 13489 miljoen EUR).

7. Kawasaki Steel Corporation

(20) De Japanse onderneming Kawasaki Steel Corporation (hierna "KSC" genoemd) behoort tot de 15 grootste staalproducenten ter wereld. De onderneming produceert zowel gelaste als naadloze stalen buizen. In 1998 bedroeg de omzet van KSC 836240 miljoen JPY (circa 5711 miljoen EUR).

8. NKK Corporation

(21) De Japanse onderneming NKK Corporation (hierna "NKK" genoemd) behoort tot de tien grootste staalproducenten ter wereld. Zij produceert zowel gelaste als naadloze stalen buizen. De omzet van het bedrijf bedroeg in 1998 1013636 miljoen JPY (circa 6923 miljoen EUR).

C. De markt

1. Stalen buizen in het algemeen

(22) De sector stalen buizen omvat een groot aantal verschillende soorten buizen, bestemd voor uiteenlopend gebruik en vervaardigd volgens verschillende productieprocédés.

(23) Afhankelijk van het productieprocédé kan onderscheid worden gemaakt tussen:

- naadloze stalen buizen die worden vervaardigd op basis van het volledige product, dat warm wordt geperforeerd en geplet zonder dat metaal wordt verwijderd;

- stalen buizen (langsnaad of spiraalvormig gelast) die vervaardigd worden op basis van platte producten welke worden gevormd en gelast. Zij kunnen worden onderverdeeld in buizen met een grote diameter (met een uitwendige diameter van 406,4 mm of meer) en buizen met een kleine of middelgrote diameter (met een uitwendige diameter van minder dan 406,4 mm).

(24) In de afgelopen 25 jaar is het aandeel van naadloze buizen in de markt van geproduceerde en verbruikte buizen teruggelopen ten gunste van het aandeel van gelaste buizen. In 1960 bestond 52 % van de op wereldniveau geproduceerde buizen uit gelaste buizen, tegen 68,5 % thans. Er heeft dus een substitutieproces plaatsgevonden, mede als gevolg van de technologische vooruitgang bij de vervaardiging van gelaste buizen waardoor, met lagere productiekosten, kon worden voldaan aan de eisen waaraan tot dan toe alleen naadloze buizen voldeden. Dit substitutieproces lijkt evenwel zijn grenzen te hebben bereikt: voor bepaalde aanwendingen (zeer hoge druk, grote hardheid, grote hittebestendigheid) kunnen alleen naadloze buizen worden gebruikt.

2. De crisis in de ijzer- en staalindustrie

(25) De ijzer- en staalmarkt van de Gemeenschap maakt sinds de jaren zeventig een langdurige en ernstige crisis door, welke vooral wordt gekenmerkt door een aanhoudend zwakke vraag en de ineenstorting van de prijzen. Deze marktsituatie heeft tot een ernstige overcapaciteit en een zwakke bezettingsgraad van de installaties geleid, terwijl de prijzen te laag waren om de totale productiekosten te dekken en de winstgevendheid van de ondernemingen te waarborgen. Deze crisis heeft niet alleen de ijzer- en staalindustrie van de EGKS getroffen, maar ook sectoren die niet tot de EGKS behoren, zoals de buizensector waarop deze beschikking betrekking heeft. Om deze crisis het hoofd te bieden, heeft de Commissie, op basis van het EGKS-Verdrag, tussen 1977 en 1988 meer of minder strenge systemen inzake productie- of leveringsquota's ingevoerd, welke vergezeld gingen van maatregelen op het gebied van de prijzen en de buitenlandse handel.

(26) Wat meer in het bijzonder de buizensector in de Gemeenschap betreft, heeft de communautaire productie sinds 1980 een ingrijpend herstructureringsproces ondergaan om de capaciteit van de sector aan te passen aan de veranderende marktvoorwaarden. Tegen eind 1990 was de productiecapaciteit voor naadloze buizen met circa 20 % ingekrompen. Tussen 1988 en 1991 zijn in deze sector meer dan 20000 arbeidsplaatsen verloren gegaan. Sinds begin 1991 heeft de toenemende verslechtering van de productiesituatie in de Gemeenschap, in combinatie met een stijgende invoer, geleid tot draconische maatregelen om de capaciteit tot het uiterste minimum te reduceren, en tot de sluiting van verschillende productie-eenheden in Duitsland, Italië en het Verenigd Koninkrijk.

(27) In 1972 sloot de Commissie, in het kader van de door haar vastgestelde handelsmaatregelen ter bestrijding van de crisis, met de Japanse regering een overeenkomst inzake de vrijwillige beperking van de export. Op verzoek van het Japanse Ministerie van Industrie en Buitenlandse Handel (MITI) sloten de zes geïntegreerde Japanse producenten (waarvan vier adressaten zijn van de onderhavige beschikking) in 1975 een overeenkomst waarbij quota werden vastgesteld voor de export van ijzer- en staalproducten naar de Gemeenschap. In 1978 sloot de Commissie, als begeleidende maatregel bij het anticrisisplan van 1977, een overeenkomst met het MITI om tot een prijsdiscipline te komen en verdere verstoringen op de communautaire markt te voorkomen, en aldus de traditionele handelsstromen te handhaven(3). Hoewel de overeenkomst voornamelijk EGKS-producten betrof, bepaalde zij tevens dat de beide partijen zouden trachten verstoringen op de markten van de eerste verwerking van staal (waaronder buizen) te voorkomen. De overeenkomst van 1978 werd tot 1987 verlengd. Op basis van een afsprakenregeling tussen de Commissie en het MITI is de goedkeuring die het MITI had verleend aan de door de Japanse ondernemingen gesloten quotaovereenkomst, tot 1990 verlengd.

3. De productmarkten

(28) De producten waar het in deze zaak om gaat, zijn naadloze buizen van koolstofstaal (d.w.z. met uitzondering van buizen van roestvrij staal) en meer in het bijzonder buizen die bestemd zijn voor de aardolie- en gasindustrie, die tussen 40 en 50 % van het verbruik van naadloze buizen uitmaken(4). Een aardolieput dient om koolwaterstof of gas op te pompen uit de formatie of laag die zich tussen 2000 en 5000 m onder de aarde bevindt, naar de oppervlakte van de bodem (onshore) of van het water (offshore), om vervolgens naar verwerkingsinstallaties te worden gevoerd. Tot de naadloze buizen die door deze sector worden gebruikt behoren twee grote categorieën buizen:

a) Voor boringen bestemde buizen (OCTG)

(29) Buizen voor boringen worden over het algemeen OCTG (Oil Country Tubular Goods) genoemd. Deze OCTG omvatten gladde buizen evenals buizen die van (standaard- of "premium"-) schroefdraad zijn voorzien. Zij bezitten speciale eigenschappen als gevolg van diverse nabehandelings-, afwerkings- en controleoperaties (thermische behandeling, ultrasone controle, proeven met hydrostatische druk, binnen- en buitenbekleding). In de beschikking Mannesmann/Vallourec(5) kwam de Commissie tot de conclusie dat er binnen de OCTG-markt twee verschillende productmarkten kunnen worden onderscheiden:

- bekledingsbuizen (casings) en exploitatiebuizen (tubings). De eerste soort buizen is bedoeld om de wanden van de boorputten te versterken (zij moeten de zeer hoge druk kunnen weerstaan die door grondbewegingen wordt veroorzaakt), terwijl de tweede soort wordt gebruikt voor het oppompen van aardolie of gas. Er is slechts één internationale norm voor bekledings- en exploitatiebuizen (API 5 CT). Het overgrote deel van deze buizen zijn naadloze buizen, hoewel voor bepaalde bekledingsdoeleinden ook gelaste buizen kunnen worden gebruikt;

- boorpijpen (drill pipes). Hierop is de boorbeitel bevestigd en zij hebben een tweevoudige taak: de boorbeitel in een draaiende beweging brengen en zorgen voor de circulatie van de boorspoeling. Zij zijn onderling gekoppeld door middel van een speciale, zeer geperfectioneerde schroefdraad welke bestand moet zijn tegen mechanische trek- en draaibewegingen en waterdicht moet zijn. Er geldt slechts één internationale norm voor deze buizen (API 5 D). Dit zijn uitsluitend naadloze buizen.

(30) De Commissie is van oordeel dat, gezien de inlichtingen waarover zij beschikt, deze marktomschrijving ook in de onderhavige zaak kan worden toegepast.

(31) OCTG kunnen worden verkocht zonder schroefdraad (gladde buizen, die eveneens in de API-standaard zijn opgenomen) of met schroefdraad. De schroefdraad wordt dikwijls in dezelfde fabriek of althans in dezelfde onderneming vervaardigd als de buizen. In dat geval wordt van "mill-joint" gesproken. Soms wordt de schroefdraad in een geheel andere fabriek vervaardigd dan die waar de buizen worden geproduceerd; dan spreekt men van "shop-joint". Dit laatste is de meest voorkomende werkwijze in de Verenigde Staten, maar er bestaan ook schroefdraadfabrieken in het Verenigd Koninkrijk.

(32) De schroefdraadverbinding van OCTG-buizen kan standaard zijn (algemeen API genoemd) of speciaal (meestal "premium" genoemd, welke gewoonlijk door octrooien wordt beschermd). In tegenstelling tot de standaardschroefdraad die niet volkomen waterdicht is (de schroefdraad vormt een natuurlijk lek waartegen het vet, dat bij de montage wordt opgebracht, op den duur niet bestand is), is de "premium"-schroefdraad waterdicht door "metaal op metaal", zodat lekken is uitgesloten. Er zijn verschillende "premium"-verbindingen: VAM (gebruikt door Vallourec, SMI en BS), NS-CC (gebruikt door NSC), Fox (gebruikt door KSC), NK 3SB (gebruikt door NKK), Antares (gebruikt door Dalmine) en BDS (gebruikt door MRW).

(33) De buizen met standaardschroefdraad maken circa 55 % uit van de totale OCTG-afzet van de ondernemingen waarop de onderhavige beschikking betrekking heeft. Wat de afzet in de Gemeenschap betreft (zie bijlage 2) waar vanaf de tweede helft van de jaren tachtig de "premium"-schroefdraad meer gebruikelijk is, bedraagt dit percentage 17 %.

b) Transportbuizen (linepipe)

(34) De buizen voor het transport van olie en gas over middelgrote en korte afstand worden gewoonlijk "linepipe" genoemd. Deze buizen moeten zeer solide en hard zijn, goed bestand zijn tegen hoge of lage temperaturen of roest en goed lasbaar zijn. In de beschikking Mannesmann/Vallourec ging de Commissie ervan uit dat deze buizen een onderscheiden productmarkt vormen. De Commissie is van oordeel dat, gezien de inlichtingen waarover zij beschikt, deze marktomschrijving ook in de onderhavige zaak kan worden toegepast. Binnen deze productmarkt kan onderscheid worden gemaakt tussen de "project"-linepipe, waarvoor bijzondere specificaties gelden en die bestemd is voor bepaalde projecten, en de "handelskwaliteit"-linepipe die gestandaardiseerd is en uit voorraad wordt verkocht. De "project"-linepipe maakt circa 45 % uit van de totale afzet van naadloze linepipe van de ondernemingen tot welke de onderhavige beschikking is gericht. Dit percentage bedraagt 31 % voor de verkoop in de Gemeenschap van deze ondernemingen (zie bijlage 2).

4. De geografische markten

(35) In de beschikking Mannesmann/Vallourec was de Commissie van oordeel dat de OCTG-markt vrijwel zeker een wereldmarkt is, aangezien de transportkosten verwaarloosbaar zijn ten opzichte van de prijs, er slechts één internationale standaard is voor elk soort van deze buizen (API 5 CT voor bekledings- en exploitatiebuizen en API 5 D voor boorbuizen) en het handelsverkeer tussen Europa en de rest van de wereld aanzienlijk is. De Commissie is van oordeel dat, gezien de inlichtingen waarover zij beschikt, deze marktomschrijving ook in de onderhavige zaak kan worden toegepast.

(36) Wat linepipe betreft ging de Commissie er in haar beschikking Mannesmann/Vallourec van uit dat de geografische markt ten minste de Europese markt beslaat, aangezien de transportkosten gering zijn, de vervlechting van de markten aanzienlijk is en de prijzen per land niet uiteenlopen. De Commissie is van oordeel dat, gezien de inlichtingen waarover zij beschikt, deze marktomschrijving ook in de onderhavige zaak kan worden toegepast.

5. Het aanbod

a) Productie en buitenlandse handel

(37) Zoals uit de in bijlage 1 weergegeven tabel blijkt, vormt de Gemeenschap het belangrijkste productiegebied van naadloze buizen in de wereld. Zij voert circa 45 % van haar productie uit en vormt dan ook de grootste exporteur van de wereld, op korte afstand gevolgd door Japan en Latijns-Amerika.

(38) Binnen de Gemeenschap worden naadloze buizen in zes landen geproduceerd. Duitsland, Italië en Frankrijk nemen tezamen 85 % van de communautaire productie voor hun rekening.

(39) OCTG en linepipe maken circa 50 % van de totale wereldproductie van naadloze buizen uit.

(40) De geografische verdeling van de afzet van naadloze OCTG van de adressaten van de onderhavige beschikking is in bijlage 3 weergegeven. De belangrijkste bestemming is China (27 %), gevolgd door Europa (20 %), het Midden-Oosten (10 %) en het Verre Oosten (10 %).

(41) De geografische spreiding van de afzet van naadloze linepipe die door de adressaten van de onderhavige beschikking wordt geproduceerd, is opgenomen in bijlage 4. De voornaamste bestemming is Europa (26 %), gevolgd door het Verre Oosten (24 %), Noord-Amerika (13 %) en het Midden-Oosten (12 %).

b) De voornaamste producenten

(42) Zowel standaardbuizen als meer geavanceerde, hoogwaardige buizen worden met dezelfde walsen en machines vervaardigd en worden vervolgens aan een bijzondere nabehandeling onderworpen naar gelang van het uiteindelijke gebruik dat ervan zal worden gemaakt: schroefdraad, speciale verbindingen, thermische behandelingen, vormgeving, duntrekken. De grootste producenten zijn actief op alle productmarkten (MRW-Vallourec, de Techint-groep, SMI, NSC, NKK, KSC en US Steel). Andere producenten hebben zich op enkele van deze markten gespecialiseerd.

c) Ontwikkeling van de productiecapaciteit

(43) Tussen 1975 en 1994 is de productiecapaciteit van naadloze buizen op wereldniveau met 20 % gestegen. Deze ontwikkeling verliep evenwel in geografisch opzicht niet overal gelijk. In Oost-Europa en de Verenigde Staten deed zich, na een stijging van de capaciteit tussen 1975 en 1980, een geleidelijke daling voor die zich ook thans nog voortzet. In Japan steeg de capaciteit tot 1985, maar begon vervolgens te dalen. In Midden- en Oost-Europa is de productiecapaciteit sinds 1975 min of meer stabiel. In Azië en Latijns-Amerika ten slotte heeft de capaciteit zich onophoudelijk uitgebreid. Er heeft zich derhalve een geografische verplaatsing van het aanbod voorgedaan.

(44) De ontwikkeling van het aanbod van naadloze buizen hangt nauw samen met de ontwikkeling van de aardoliemarkt. Aan het eind van de jaren zeventig steeg de mondiale vraag naar aardoliebuizen dan ook sterk. Als gevolg hiervan werden nieuwe walsinstallaties voor buizen gebouwd in Japan, China en de URSS, die halverwege de jaren tachtig in bedrijf zijn genomen. Met de instorting van de vraag vanaf 1982 is de industrie in een crisis geraakt en bleken capaciteitsreducties noodzakelijk.

(45) Momenteel bestaat er een capaciteitsoverschot in de wereld dat door bepaalde bronnen op 40 % wordt geschat. Dit wordt bevestigd door de adressaten van de onderhavige beschikking in hun antwoord op verzoeken om inlichtingen van de Commissie uit hoofde van artikel 11 van Verordening nr. 17.

6. De vraag

(46) Van 1960 tot 1980 is de mondiale consumptie van naadloze buizen gestaag toegenomen (met uitzondering van 1975) met 5 % per jaar. Na 1980 begon het verbruik te dalen tot een niveau dat thans iets hoger ligt dan dat van 1960 en dat zich volgens sommige bronnen in de toekomst waarschijnlijk zal stabiliseren.

(47) De vraag is aan sterke cyclische schommelingen onderhevig, in samenhang met de fluctuaties op de aardoliemarkt. Volgens het Programma vooruitzichten staal, door de Commissie opgesteld voor het eerste halfjaar van 1999 en het gehele jaar 1999(6), is de zeer gunstige ontwikkeling die de stalenbuizensector in 1997 en tot medio 1998 heeft doorgemaakt, gevolgd door een sterke daling tegen het einde van 1998 welke met name werd veroorzaakt door de instorting van de vraag van de aardoliesector en het ontbreken van nieuwe projecten voor de aanleg van pijpleidingen.

(48) De grootste verbruikers van OCTG en linepipe zijn aardolie-exploratie- en aardoliewinningsmaatschappijen die over het algemeen buizen aankopen door middel van internationale aanbestedingen.

(49) De mondiale consumptie van naadloze OCTG bedraagt circa 5,1 miljoen t per jaar; het wereldverbruik van naadloze linepipe bedraagt eveneens 5,1 miljoen t per jaar(7).

(50) De consumptie van naadloze OCTG in de Gemeenschap evenals in Duitsland, Frankrijk, Italië en het Verenigd Koninkrijk wordt in de volgende tabel weergegeven:

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

Bron:

Opgesteld op basis van door de ondernemingen verstrekte gegevens en van gegevens inzake de buitenlandse handel.

(51) Het verbruik van naadloze linepipe in de Gemeenschap en in Duitsland, Frankrijk, Italië en het Verenigd Koninkrijk is in de volgende tabel opgenomen:

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

Bron:

Opgesteld op basis van door de ondernemingen verstrekte gegevens en van gegevens inzake buitenlandse handel.

(52) Het verbruik in het Verenigd Koninkrijk maakt derhalve circa 35 % uit van de consumptie van naadloze OCTG en linepipe in de Europese Gemeenschap.

D. De Europa-Japan-club

(53) De documenten waarvan de Commissie een kopie heeft genomen tijdens de verificatie van 1 december 1994, maakten melding van bijeenkomsten tussen Europese en Japanse producenten van naadloze buizen onder de naam "Europa-Japan-club". Voorts was er sprake van "fundamentals" die van toepassing leken te zijn op de betrekkingen tussen deze producenten. Op 17 september 1996 legde Vallourec, tijdens een verificatie uit hoofde van artikel 14, lid 2, van Verordening nr. 17, een schriftelijke verklaring af in antwoord op de door de ambtenaren van de Commissie gevraagde mondelinge toelichtingen met betrekking tot de "Europa-Japan-club" en de "fundamentals". Deze verklaring bevatte een beschrijving van de basisregels van de overeenkomst ("fundamentals"), van de betrokken producten, van de looptijd van de overeenkomst evenals van de werking ervan in de praktijk.

(54) Deze verklaring wordt in grote lijnen bevestigd door het antwoord van BS van 31 oktober 1997 op het verzoek om inlichtingen van de Commissie: "[...] In practice, domestic markets were reserved to the local producers in the first instance"(8) (blz. 11932)(9). Deze opmerkingen worden bevestigd door de verklaringen die in juni 1995 ten overstaan van de officier van justitie te Bergamo zijn afgelegd door enkele bestuurders van Dalmine, met name [...], die bevestigde dat hij aan de bijeenkomsten had deelgenomen (blz. 8220 ter 1-29).

1. Begin van de overeenkomst

(55) De "Europa-Japan-club" is in 1977 met zijn activiteiten begonnen. Vallourec schrijft in haar verklaring:

"Ces échanges ont commencé après la chute du marché de 1977 (postérieure au premier boom pétrolier)."

(10) (blz. 6258).

2. De producten, de deelnemers en de organisatie van de "club"

a) De producten

(56) Volgens de schriftelijke verklaring van Vallourec zijn de producten waarop de in het navolgende beschreven overeenkomsten van toepassing zijn, naadloze API OCTG en API project-linepipe.

b) De deelnemers

(57) Volgens de antwoorden van Vallourec (blz. 6355), BS (blz. 11932), NSC (blz. 13547-13549), NKK (blz. 14456 en 14457, 14491-14498), SMI (blz. 14176 en 14177) en KSC (blz. 14605) op de verzoeken om inlichtingen van de Commissie waren de leden van de club aan Europese zijde BS, Dalmine, MRW en Vallourec en aan Japanse zijde KSC, NKK, NSC en SMI.

c) Organisatie

(58) Volgens de verklaring van Vallourec vergaderden de leden van de club op drie niveaus:

- deskundigenbijeenkomsten;

- managersbijeenkomsten;

- bijeenkomsten van presidenten-directeur.

(59) De verbinding tussen deze bijeenkomsten blijkt duidelijk in de "Timetable for OCTG/Linepipe" die door BS tijdens de vergadering van 23 september 1993 werd overhandigd: de Europeanen coördineren hun standpunt tijdens voorbereidende vergaderingen en bespreken deze vervolgens met de Japanners en Latijns-Amerikanen op de in overweging 58 beschreven drie niveaus (blz. 4912)(11).

(60) De bijeenkomsten van de Europa-Japan-club vonden ongeveer tweemaal per jaar plaats met onregelmatige tussenpozen. Tijdens de verificatie van 17 september 1996 uit hoofde van artikel 14, lid 2, van Verordening nr. 17 deelde Vallourec de data van een aantal van deze vergaderingen van 1992 tot 1994 mee (14 april 1992 in Florence, 23 oktober 1992 in Tokio, 19 mei 1993 in Parijs, 5 november 1993 in Tokio en 16 maart 1994 in Cannes) (blz. 6358). In de documenten waarvan bij Vallourec een kopie is genomen (blz. 15586 en 4350), zijn de bijeenkomsten van de Europa-Japan-club vermeld die in 1989 en 1991 zijn gehouden.

3. Beginselen

(61) De overeenkomst inzake OCTG en linepipe zoals door Vallourec beschreven, berust op drie pijlers:

a) de eerbiediging van de nationale markten (de "fundamentals");

b) [...];

c) [...].

a) De "fundamentals"

(62) Volgens de verklaring van Vallourec is het basisvoorschrift van de overeenkomst (in de documenten aangeduid als "fundamentals") de eerbiediging van de binnenlandse markten van de verschillende producenten. Het Verenigd Koninkrijk (offshore) werd als half beschermd beschouwd, dat wil zeggen dat een concurrent contact moest opnemen met de plaatselijke producent van aardoliebuizen alvorens een offerte in te dienen (blz. 6257). Dit beginsel wordt in het document "onderhoud BSC" (blz. 15596-15599) bevestigd.

(63) In haar antwoord op de vragen die tijdens de verificatie van 22 april 1997 uit hoofde van artikel 14, lid 2, van Verordening nr. 17 waren gesteld, beschrijft MRW de "fundamentals" als volgt:

"Mir ist der Begriff 'Fundamentals' nur im Zusammenhang mit Verhaltensweisen europäischer und japanischer Hersteller aus der Vergangenheit (dh vor 1.4.1995) bekannt. Nach meiner Kenntnis, handelt es sich bei den 'Fundamentals' um eine Übereinkunft betreffend OCTG-Rohre und Project linepipe, die im wesentlichen den Schutz der jeweiligen Heimatsmärkte bezweckte. Dies bedeutete, daß japanische Hersteller in diesen Bereichen nicht in europäischen Märkte vordrängen sollten, während europäische Hersteller nicht nach Japan liefern sollten."

(12) (blz. 10990A).

(64) In zijn verklaring van 1 juni 1995 ten overstaan van de officier van justitie van Bergamo merkte [...], die van 1991 tot eind 1992 [...] was van Dalmine en die vervolgens commercieel directeur van deze afdeling werd tot eind 1994, het volgende op:

"Le gare d'appalto [...] venivano costantemente vinte dalla Dalmine, in quanto nelle riunioni dei club dei produttori (cartelli) che si tenevano due volte l'anno, una volta in Europa ed una volta in Giappone, si stabiliva un gentlement agreement per il quale ciascun produttore avrebbe avuto diritto di vincere in patria le gare d'appalto, sulla base di une regola internazionalmente accettata per cui, fatta pari a 100 l'offerta dell'operatore nazionale, gli altri operatori si impegnano ad offrire un prezzo superiore di un tasso variabile tra l'8 e il 10 % [...]. Se taluno degli operatori, in violazione del patto, sottoquota un concorrente sul mercato domestico, subisce come sanzione minacce di ritorsione tali da ritirare l'offerta, ma ciò non capita perché la regola è rigidamente osservata."

(13) (blz. 8220 ter, blz. 12).

(65) In zijn schriftelijke antwoord van 4 april 1997 op een vraag die tijdens de verificatie van 13 februari 1997 was gesteld over de hinhoud van de "fundamental rules", deelt Dalmine mee dat "esse possano riflettere la posizione dell'industria comunitaria dei tubi in acciaio senza saldatura [...] Questa posizione si è sviluppata su due linee: attuazione di un processo di razionalizzazione [...], contatti con l'industria giapponese la cui capacità produttiva superava la domanda. I contatti si riferivano all'esportazione di tubi (specialmente quelli per l'industria petrolifera) in aree diverse dalla CE (quali Russia e Cina) e volgevano anche a limitare l'esportazione di tubi alla CE in seguito alla chiusura degli impianti di British Steel e quindi a proteggere l'industria comunitaria dei tubi senza saldatura."(14) (blz. 15099-15101).

(66) In haar antwoord van 31 oktober 1997 op het verzoek om inlichtingen van de Commissie verklaart BS met betrekking tot de Europa-Japan-club: "In practice, domestic markets were reserved to the local producers in the first instance."(15) (blz. 11933).

(67) De "fundamentals" worden ook genoemd in de interne nota van Vallourec (blz. 15591-15594) betreffende een vergadering die (volgens de interne nota van Vallourec van 24 juli 1990) op 1 juni 1990 was gehouden tussen BS en Vallourec:

"L'analyse de VLR est qu'il ne faut pas ouvrir la porte aux Japs en les favorisant d'un british content. Il faut jouer les fondamentals à fond, la première démarche étant d'écrire via le pt du club aux pt Jap pour signaler les implantations des shojas en UK. Il paraît ambitieux d'imaginer que BSC puisse organiser un sharing key en PJ japonais alors que SMI se casse les dents sur ce point depuis de longs mois."

(16) (blz. 15598).

(68) Een onderzoek van de leveringen van de leden van de Europa-Japan-club toont aan dat dit beginsel in acht werd genomen.

NAADLOZE OCTG EN LINEPIPE

Aandeel van de binnenlandse producent in de afzet van BS, Dalmine, MRW, Vallourec, SMI, KSC, NSC en NKK

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

Bron: Antwoorden van de bedrijven op de verzoeken om inlichtingen uit hoofde van artikel 11.

(69) De volgende zin in de interne nota van Vallourec van 20 juni 1994 moet in het licht van deze bescherming van nationale markten worden geïnterpreteerd: "STDM devrait tout de même respecter à peu près le UK en échange de notre protection du Mexique et de l'Argentine, mais dans le reste du monde il essaiera de développer ses ventes au maximum."(17) (blz. 15813).

b) De "speciale markten"

(70) [...].

(71) [...].

c) De verdeling van de andere markten

(72) [...].

(73) [...].

(74) [...].

(75) [...].

(76) [...].

(77) Deze samenwerking gold ook voor bijzondere projecten (blz. 4283).

4. De leveringscontracten voor gladde buizen tussen BS, Vallourec, Dalmine en MRW

(78) In verband met de bescherming van de nationale markten ("fundamentals") ontstond, doordat BS in 1990 overwoog om de productie van warmgewalste naadloze buizen te staken, het probleem van het "niet-nationale" karakter van de Britse markt. Daarom introduceerden Vallourec en BS het begrip "fundamentals improved". Onder de rubriek "het eerbiedigen van het Verenigd Koninkrijk door de Japanners" wordt in de notulen van een vergadering tussen Vallourec en BS van 24 juli 1990 gesteld:

"MRW est le seul producteur européen qui fasse peur aux japonais et qui puisse donc imposer un respect des 'fundamentals improved'. MRW aurait un intérêt à la défense des 'fundamentals' sur le UK puisqu'il fournirait une partie des plain end pipes après l'arrêt de Clydesdale [...]. VLR insiste sur le fait que toute alliance en Europe doit être faite avec une part suffisamment forte pour MRW."

(18) (blz. 15586 e.v.).

Ter afsluiting van de bijeenkomst:

"BS et VLR s'accordent pour dire que ce renforcement de la CEE est jouable et doit aboutir à des 'fundamentals improved' qui interdiraient aux japonais l'accès du UK même après que Clydesdale aurait été fermé. PhV(19) ajoute qu'un respect à 100 % des 'fundamentals' en UK est impossible mais que si les exceptions ne dépassent pas 15000 tonnes par an, la situation sera supportable. BS évoque toutefois la possibilité d'acheter des plain ends à UTM, SIDERCA et TAMSA pour éviter leur concurrence sauvage."

(20) (blz. 15587).

(79) Na de sluiting van haar fabriek in Clydesdale heeft BS contracten voor de levering van gladde buizen gesloten voor TSSL, haar dochteronderneming op het gebied van thermische behandeling en draadsnijden, met:

- Vallourec (24 juli 1991) voor de voorziening in [...] % van de behoeften van BS (blz. 12867 e.v.);

- Dalmine (4 december 1991) voor de voorziening in [...] % van de behoeften van BS (blz. 12910 e.v.);

- MRW (9 augustus 1993) voor de voorziening in [...] % van de behoeften van BS (blz. 12948 e.v.).

(80) Al in maart en mei 1990 had Vallourec zich, naar aanleiding van de sluiting van Clydesdale, beziggehouden met de hypothese van een verdeling van de levering van gladde buizen onder Europeanen en de koppeling van de prijzen en de door BS verkochte volumes en de verkoop van gladde buizen door de Europeanen: "[...]si [...] on peut obtenir des Japonais qu'ils n'interviennent pas sur le marché UK, et que le problème se règle entre Européens. Dans ce cas on partagerait effectivement les tubes lisses entre MRW, VLR et Dalmine. Dans ce scénario II, on aurait probablement intérêt à lier les ventes de VLR à la fois au prix et au volume du VAM vendu par BSC"(21) (blz. 15624-15625); (In de contracten hingen de prijzen van de gladde buizen die MRW, Vallourec en Dalmine hadden toegezegd aan BS te zullen leveren, af van de prijzen van de door BS verkochte buizen met schroefdraad.) "MRW/DALMINE/VLR obtiennent que BSC achète ses tubes lisses en priorité aux Européens que se répartissent cette fourniture selon une règle stricte"(22) (blz. 15611). Twee maanden later (op 24 juli 1990) werd het feit dat MRW gladde buizen aan BS zou leveren, als een verworvenheid beschouwd ("MRW aurait un intérêt à la défense des 'fundamentals' sur le UK puisqu'il fournirait une partie des plain end pipes après l'arrêt de Clydesdale")(23) (blz. 15586).

(81) Met deze leveringscontracten verplichtte BS zich ertoe:

- alle benodigde gladde buizen waarin vroeger werd voorzien door haar installaties van Clydesdale, van Vallourec ([...] %), MRW ([...]30 %) en Dalmine ([...]30 %) te betrekken;

- driemaandelijks aan Vallourec, MRW en Dalmine de prijzen mee te delen die de onderneming berekende;

- elk jaar aan Vallourec, MRW en Dalmine haar consumptie van gladde buizen mee te delen.

(82) Vallourec, MRW en Dalmine verplichtten zich er op hun beurt toe om niet-vastgestelde (want van tevoren onbekende) hoeveelheden gladde buizen te leveren en de onderneming geen discriminerende prijzen en verkoopvoorwaarden te bieden ten opzichte van andere afnemers in het Verenigd Koninkrijk. Deze overeenkomsten zijn voor een duur van vijf jaar gesloten. Na deze periode blijven zij van kracht zolang geen van de partijen zich met inachtneming van een opzegtermijn van twaalf maanden terugtrekt.

5. De reorganisatie van de club

a) De crisis van 1993

i) Verstorende ontwikkelingen

(83) De overeenkomst kwam door verschillende ontwikkelingen op losse schroeven te staan:

- de herstructurering van de Europese industrie, met name het staken van de naadlozebuizenproductie door BS en de mogelijke sluiting van de onderneming New Tubemeuse (hierna "NTM" genoemd);

- de opkomst van Latijns-Amerikaanse producenten, waardoor de in het kader van de Europa-Japan-club vastgestelde verdeelsleutels moeilijk konden worden gehandhaafd;

- de toenemende betekenis van gelaste OCTG, waarvan het wereldaandeel op 20 % kan worden geschat, ondanks verschillen per regio (het aandeel van gelaste OCTG in Europa is zeer gering (circa 5 %), terwijl dit bijvoorbeeld in de Verenigde Staten 50 % kan bereiken).

ii) De positie van de Europeanen

(84) In het document "Paper for presidents on OCTG and project linepipe" (blz. 4902-4908)(24) (hierna "paper for presidents") en het document "g) Japanese" (blz. 4909-4914)(25) wordt gewag gemaakt van deze verstorende ontwikkelingen en wordt het standpunt van de Europeanen met het oog op de bijeenkomst van 5 november 1993 in Tokio nader verduidelijkt. In wezen willen de Europeanen dat de herstructurering van de Europese industrie voornamelijk ten goede komt aan de Europese producenten doordat de Europese markt aan hen wordt voorbehouden (met inbegrip van de offshoregebieden). Het voorgestelde actieplan bestaat erin:

- het tonnage vast te stellen dat door de Japanners en de Latijns-Amerikanen aan Europa mag worden geleverd;

- de Japanners, indien zij zich hieraan niet houden, ermee te bedreigen dat zij (de Europeanen):

a) [...];

b) [...];

c) de Europese industrie niet zullen herstructureren en niet zullen zorgen voor de sluiting van NTM;

d) een klacht wegens dumping indienen.

b) De vergadering van 5 november 1993

(85) De bijeenkomst in Tokio resulteerde in een nieuwe tripartiete overeenkomst waarvan de inhoud wordt weergegeven in een document (hierna "document 'sharing-key'" genoemd) (blz. 7320), dat op 12 november 1997 aan de Commissie is overhandigd door een belanghebbende bij de procedure (die verzocht heeft zijn identiteit niet bekend te maken) en waarvan de bron, volgens de informant, een handelsagent is van één van de deelnemers aan de genoemde bijeenkomst.

Tijdens de bijeenkomst zijn vooral de drie volgende onderwerpen besproken:

- de gevolgen van de uitbreiding van de club met de Latijns-Amerikanen;

- de gevolgen van de herstructurering van de Europese industrie;

- [...].

i) De gevolgen van de uitbreiding van de club met Latijns-Amerika

(86) Uit het document "sharing key" blijkt dat deze met de Latijns-Amerikanen aangeknoopte contacten gedeeltelijk succesvol waren. [...]. Niettemin maakten de Latijns-Amerikaanse producenten een uitdrukkelijk voorbehoud ten aanzien van de eerbiediging van de Europese markt(26) (blz. 7320) en hebben zij aanzienlijke hoeveelheden afgezet in Europa. Het antwoord van Vallourec op de mondelinge vragen die tijdens de verificatie van 18 december 1997 waren gesteld, wordt uitdrukkelijk tegengesproken door het document "sharing key", evenals de antwoorden van Siderca SAIC en Tamsa op de mededeling van punten van bezwaar, volgens welke de verkennende contacten die eind 1993 door de Europeanen met de Latijns-Amerikanen waren gelegd, zonder gevolg waren gebleven.

ii) De gevolgen van de herstructurering van de Europese industrie voor de overeenkomsten

(87) Zowel in het voorbereidende document als in de overeenkomst zelf moet onderscheid worden gemaakt tussen de sluiting van de Belgische producent NTM en de inkrimping van BS.

De sluiting van NTM

(88) Als gevolg van de afsluiting van de markt van de voormalige USSR en de daling van de wereldvraag naar aardoliebuizen in de loop van de jaren 1992-1993, verslechterde de financiële positie van NTM aanzienlijk. Dit bracht de moedermaatschappij (Soconord) ertoe een partner te zoeken die met name belangstelling had voor de installaties voor schroefdraadsnijden, welke beter konden concurreren dan de warmwalsinstallaties (elektro-oven en walsstoel). Er werden besprekingen gevoerd [...] maar zonder resultaat. De productie van NTM werd op 31 december 1993 volledig stopgezet; de installaties voor schroefdraadsnijden en de walsmachine zijn in augustus 1996 naar Iran overgebracht.

(89) Zoals blijkt uit de documenten "paper for presidents" en "g) japanese", is de eventuele sluiting van NTM als onderhandelingstroef gebruikt om de Japanners tot tegenprestaties te bewegen. Aangezien het grootste deel van de leveringen van NTM voor het Midden- en het Verre Oosten was bestemd en vrij omvangrijk was, was de eventuele sluiting van de onderneming, rekening houdende met de verdeelsleutels, zeer voordelig voor de Japanners en de Latijns-Amerikanen.

De aankoop door Vallourec van de activiteiten van BS op het gebied van afwerking van OCTG

(90) Het voortbestaan, dankzij een rationalisatieprogramma, van de installaties voor buizenproductie in het Verenigd Koninkrijk zou de niet-Europese concurrenten tonen dat het Verenigd Koninkrijk nog steeds een belangrijke producent was binnen een sterke Europese industrie (blz. 4626-4640). Zoals uit het document "paper for presidents" blijkt, wilden de Europeanen zich ervan verzekeren dat, wanneer BS haar activiteiten op het gebied van naadloze buizen zou staken, noch de verdeelsleutels, noch de situatie op de Britse markt zouden veranderen:

"Although the Japanese have agreed not to request changes in our agreements if the EC seamless industry were to restructure, there is no guarantee that they would follow this precept if British Steel were to exit the tubemaking or finishing in the UK."

(27) (blz. 4902).

(91) Op 21 januari 1993 zond BS aan Vallourec (en waarschijnlijk ook aan MRW en Dalmine) een blauwdruk van voorstellen met het oog op de sluiting van een overeenkomst over de herstructurering van de sector naadloze buizen, die besproken zou worden tijdens een bijeenkomst te Heathrow, op 29 januari 1993, tussen MRW/Vallourec/Dalmine/BS (blz. 4628). In dit document wordt opgemerkt: "British Steel has indicated its intention to withdraw eventually from seamless tube manufacture. It seeks to do this in an orderly and controlled manner in order to avoid disruption in the supply of tubes to its customers and to assist these producers who acquire the business to retain the order load [...]. Discussions have been held over the last six months between British Steel and other producers interested in acquiring assets from British Steel and British Steel believes that there is a consensus to proceed along the lines described in this paper."(28). Een van de voorstellen bestond erin de OCTG-activiteiten op Vallourec over te dragen en de leveringscontracten voor gladde buizen tussen BS en Vallourec, MRW en Dalmine te handhaven, in dezelfde verhoudingen. Op dezelfde dag werd een bijeenkomst gehouden tussen MRW en BS waarbij MRW "agreed that Vallourec should take the lead in the future ownership of the OCTG Business"(29) (blz. 4626). In het document van Dalmine met de titel "Seamless steel tube system in Europe and market evolution" (blz. 2053) van mei-augustus 1993 wordt opgemerkt dat een oplossing voor het BS-vraagstuk die voor allen voordelig is, slechts in een Europese context zou kunnen worden gevonden; dat Vallourec de installaties van BS zou overnemen werd ook door Dalmine aanvaard.

(92) Op 22 februari 1994 nam Valtubes (dochteronderneming van Vallourec) de zeggenschap over van de Schotse installaties van BS welke gespecialiseerd zijn in thermische behandeling en draadsnijden volgens het VAM-procédé, en richtte zij de onderneming Tubular Industries Scotland Limited (TISL) op, marktleider in het Noordzeegebied voor de levering van buizen met hoogwaardige of standaardschroefdraadverbinding(30). Vallourec, dat bij deze gelegenheid de mogelijkheid had om de door BS gesloten overeenkomsten te ontbinden (clausule 9 i)) waardoor het een extra afzetgebied zou hebben voor zijn productie van gladde buizen, hernieuwde op 31 maart 1994 de in overweging 79 genoemde leveringscontracten voor gladde buizen welke BS met Dalmine en MRW had gesloten. Het contract met MRW was op 24 april 1997 (datum waarop bij MRW verificatie werd verricht) nog steeds van kracht. Het contract tussen TISL en Dalmine loopt nog steeds, maar na de mededeling van bezwaar hebben de partijen, bij wijze van voorzorgsmaatregel, besloten dat, indien de Commissie in haar eindbeschikking bij haar bezwaren zou blijven, dit contract met terugwerkende kracht per 30 maart 1999 zou worden beëindigd.

(93) Op 31 maart 1994 ondertekende BS met Vallourec (TISL) een contract met betrekking tot de levering door BS [...] voor bepaalde soorten gladde buizen met kleine diameter voor OCTG. Dit contract liep ten einde met de sluiting van Wednesfield in december 1995. Dit kan uiteraard niet los worden gezien van de aankoop door Vallourec, een maand eerder, van de Schotse installaties van BS die gespecialiseerd zijn in thermische behandeling en schroefdraadsnijden volgens het VAM-procédé.

(94) Uit het document "sharing key" blijkt dat de herstructurering van de Europese industrie de onderhandelingen heeft beïnvloed en dat deze, althans ten aanzien van de Japanse producenten, het door de Europeanen gewenste resultaat hebben gehad: Europa was voor hen. De Latijns-Amerikanen gaven evenwel te kennen hiermee niet in te stemmen.

iii) Chinese markt

(95) [...].

6. De beëindiging van de overeenkomst

(96) Ofschoon de laatste bijeenkomst waarvan in het dossier een spoor terug te vinden is, van maart 1994 dateert, blijkt uit de verklaring van Vallourec dat de Europa-Japan-club pas in 1995 zijn activiteiten heeft gestaakt.

(97) MRW verklaart dat de "fundamentals" verleden tijd zijn (d.w.z. van vóór het in functie treden van de heer [...] op 1 april 1995).

II. JURIDISCHE BEOORDELING

A. Algemeen

(98) Artikel 81, lid 1, van het EG-Verdrag verbiedt, wegens onverenigbaarheid met de gemeenschappelijke markt, alle overeenkomsten tussen ondernemingen en alle onderling afgestemde feitelijke gedragingen welke de handel tussen lidstaten ongunstig kunnen beïnvloeden en ertoe strekken of ten gevolge hebben dat de mededinging binnen de gemeenschappelijke markt wordt verhinderd, beperkt of vervalst en met name die welke bestaan in het rechtstreeks of zijdelings bepalen van de aan- of verkoopprijzen of van andere contractuele voorwaarden, het beperken of controleren van de productie, de afzet, de technische ontwikkeling of de investeringen en het verdelen van de markten.

B. De Europa-Japan-club

1. Aard van de inbreuk

(99) De Commissie is van oordeel dat, opdat een beperking wordt beschouwd als een overeenkomst in de zin van artikel 81, lid 1, van het EG-Verdrag, niet vereist is dat deze beoogt in rechte bindend te zijn voor de partijen. Er is sprake van een overeenkomst indien de partijen tot een wilsovereenstemming komen die hun commerciële vrijheid beperkt of kan beperken doordat de lijnen van wat zij op de markt ten opzichte van elkaar doen of niet doen, worden uitgestippeld. Contractuele dwang of afdwingbaarheidsregels zijn niet vereist. Een schriftelijke neerslag van de overeenkomst is evenmin noodzakelijk(31).

(100) Vanaf 1977 kwamen de ondernemingen BS, Dalmine, MRW, Vallourec, KSC, NKK, NSC en SMI tot een wilsovereenkomst inzake hun handelspolitiek met betrekking tot naadloze API OCTG en project-linepipe in verschillende geografische regio's. Het betreft derhalve een overeenkomst in de zin van artikel 81, lid 1, van het EG-Verdrag waarvan het bestaan door verschillende documenten wordt gestaafd, afgezien van de verklaringen van Vallourec en Dalmine (overweging 69): in het reeds in overweging 84 genoemde document "paper for presidents" van 23 september 1993 is sprake van "the current agreements" ("de lopende overeenkomsten") en "our agreements" ("onze overeenkomsten"). In het document "Verslag van het onderhoud met JF in Brussel" worden de "overeenkomsten" genoemd als synoniem van "club" of van "huidig systeem". In het document "sharing key" staat duidelijk vermeld: "The following sharing key was agreed" [...] "% 50 increase of price was agreed" [...] "above agreement is valid through end of march 94."(32) (blz. 7320).

2. Doel en effect van de overeenkomst

(101) In de verklaringen van de verschillende producenten wordt de inhoud van de overeenkomst als volgt gepresenteerd:

- de betrekkingen tussen de producenten onderling worden beheerst door fundamentele regels ("fundamentals") die de producenten verbieden hun producten te verkopen op de nationale markten van de concurrenten die partij zijn bij de overeenkomst;

- [...];

- [...];

- [...].

(102) Deze overeenkomst had eveneens ten doel de concurrentie in de gemeenschappelijke markt te beperken doordat werd bepaald dat de nationale markten van de verschillende producenten (d.w.z. de Duitse, Franse, Italiaanse, Britse en Japanse markt) moesten worden geëerbiedigd in die zin dat het aanbod van naadloze buizen in de lidstaten waar een nationale producent was gevestigd, beperkt werd doordat andere producenten die partij waren bij de overeenkomst, zich ervan onthielden buizen aan deze markten te leveren.

(103) De twee onderdelen van de "Europa-Japan"-overeenkomst [...] zouden eveneens onder artikel 81 van het EG-Verdrag vallen indien zou komen vast te staan dat deze praktijken de producenten in staat stelden het aanbod in de gemeenschappelijke markt te beperken of de prijzen er, rechtstreeks dan wel zijdelings, te bepalen. In het onderhavige geval is de Commissie niet bij machte om het bewijs van een dergelijke restrictieve invloed op de gemeenschappelijke markt te leveren. De Commissie kan evenmin bewijzen dat deze overeenkomst de concurrentie beperkte in het gebied waarop de EER-overeenkomst van toepassing is en dat geen deel uitmaakt van de Gemeenschap. Deze beschikking heeft derhalve uitsluitend betrekking op de "Europa-Japan"-overeenkomst in zoverre hierin de eerbiediging van de nationale markten was voorzien ("fundamentals") en zij lidstaten betrof.

(104) In de zaak ACF Chemiefarma heeft het Hof van Justitie van de Europese Gemeenschappen geoordeeld dat "de verdeling van nationale markten ten doel heeft de mededinging en de handel binnen de gemeenschappelijke markt te beperken."(33). Volgens vaste rechtspraak van het Hof "behoeven, voor de toepassing van artikel 85, lid 1, de concrete gevolgen van een overeenkomst niet in aanmerking te worden genomen, wanneer zij ertoe strekt de vrije mededinging te beperken, te verhinderen of te vervalsen."(34). Uit de in overweging 68 weergegeven tabel blijkt evenwel dat de nationale markten werden geëerbiedigd.

3. Ongunstige beïnvloeding van de handel tussen lidstaten

(105) Een overeenkomst waarbij de nationale markten worden gerespecteerd, heeft een ongunstige invloed op de handel tussen de lidstaten in zoverre zij betrekking heeft op de afzet van de producten van een fabrikant van de gemeenschappelijke markt welke bestemd zijn voor een andere lidstaat, en zelfs op de afzet in de gemeenschappelijke markt van producten die afkomstig zijn van een derde land(35).

(106) De producenten konden immers, door onderling te overleggen, het tonnage buizen wijzigen dat elk van hen zonder dit overleg zou hebben afgezet op de markten van de lidstaten(36). De ongunstige invloed op het intracommunautaire handelsverkeer is merkbaar omdat de levering van producten die voorwerp van de overeenkomst waren, door de ondernemingen waaraan deze beschikking is gericht, in de vier betrokken "nationale" markten circa 15 % van het communautaire verbruik van naadloze OCTG en linepipe vertegenwoordigt.

4. Deelname van de ondernemingen

(107) De Europese en Japanse producenten hebben het bestaan van onderlinge overeenkomsten erkend en hebben toegegeven hieraan deel te nemen. In hun antwoorden op verschillende verzoeken om inlichtingen hebben de ondernemingen de Commissie de data van een aantal van deze bijeenkomsten, die tussen 1992 en 1994 werden gehouden, meegedeeld; zij erkennen evenwel dat de oprichting van de "club" eind jaren zeventig plaatsvond (volgens de verklaring van Vallourec is het overleg in 1977 begonnen). In hun antwoord op de mededeling van punten van bezwaar hebben de Latijns-Amerikaanse producenten de Commissie cijfers verstrekt inzake hun leveringen aan Europa, hetgeen, in combinatie met het uitdrukkelijke voorbehoud dat zij hadden gemaakt wat de eerbiediging van de Europese markt betreft, de Commissie ertoe heeft gebracht de tegen hen geformuleerde klachten in te trekken.

5. Duur van de inbreuk

(108) Volgens de verklaringen van Vallourec zijn de bijeenkomsten van de Europa-Japan-club in 1977 begonnen (blz. 6257). Zij zijn tot 1995 voortgezet (blz. 6257). Gezien evenwel de tussen de Gemeenschap en de Japanse regering gesloten overeenkomsten inzake vrijwillige beperking van de uitvoer, zoals in overweging 27 beschreven, gaat de Commissie ervan uit dat er pas vanaf 1990 sprake was van een inbreuk.

6. Conclusie inzake de toepasselijkheid van artikel 81, lid 1, van het EG-Verdrag

(109) In het licht van het voorafgaande is de Commissie van oordeel dat alle ondernemingen die adressaten zijn van deze beschikking, artikel 81, lid 1, van het EG-Verdrag hebben geschonden door afspraken te maken over de eerbiediging van hun nationale markten.

C. De tussen BS, Vallourec, Dalmine en MRW gesloten contracten

1. Aard van de inbreuk

(110) Ook al gaat het om drie verschillende contracten die op verschillende data zijn gesloten, deze zijn niettemin gebaseerd op een overeenkomst die oorspronkelijk bestond tussen Vallourec en BS (zie overweging 78). Vallourec heeft deze contracten met instemming van BS, Dalmine en MRW verlengd in het kader van de herstructurering van de Europese industrie (zie overweging 91).

2. Doel en effect van de contracten

(111) Het doel van deze contracten was de levering van gladde buizen aan de marktleider voor OCTG in het Noordzeegebied, met het oogmerk een nationale producent in het Verenigd Koninkrijk te handhaven teneinde de "fundamentals" in het kader van de Europa-Japan-club te doen respecteren. Deze contracten hadden tot doel en tot voornaamste gevolg dat de voorziening in de volledige behoefte aan gladde buizen van concurrent BS (vanaf 1994 Vallourec) onder MRW, Vallourec en Dalmine werd verdeeld. Zij lieten de aankoopprijs van gladde buizen afhangen van de prijzen die BS voor buizen met schroefdraad berekende. Aldus beperkten zij de vrijheid van BS (na februari 1994 Vallourec) om zich te bevoorraden en verplichtten zij deze onderneming om haar verkoopprijzen aan haar concurrenten mee te delen, evenals de verkochte hoeveelheden. Op hun beurt verbonden MRW, Vallourec (tot februari 1994) en Dalmine zich ertoe een concurrent (BS, en vanaf maart 1994 Vallourec) producthoeveelheden te leveren die niet van tevoren vaststonden.

(112) In artikel 81, lid 1, van het EG-Verdrag worden overeenkomsten die ertoe strekken of ten gevolge hebben dat de markten worden verdeeld, uitdrukkelijk als onverenigbaar met de gemeenschappelijke markt aangemerkt. Contracten die ertoe strekken en tot gevolg hebben dat de levering van een product wordt voorbehouden aan de grootste producent van buizen met schroefdraad in een markt die bijna de helft van het verbruik van OCTG in de Gemeenschap vertegenwoordigt (zie overweging 50), brengen een merkbare beperking van de mededinging in de gemeenschappelijke markt teweeg.

3. Ongunstige beïnvloeding van de handel tussen lidstaten

(113) Het intracommunautaire handelsverkeer wordt ongunstig beïnvloed omdat het contract betrekking heeft op de levering van producten aan het Verenigd Koninkrijk vanuit Frankrijk, Duitsland en Italië. Deze ongunstige invloed is merkbaar omdat de levering van de producten die voorwerp van de overeenkomst zijn, aan het Verenigd Koninkrijk circa 20 % van het communautaire verbruik van naadloze OCTG uitmaakt.

4. Deelnemers

(114) De deelnemers aan deze overeenkomst waren Vallourec, MRW, Dalmine en BS (laatstgenoemde slechts tot februari 1994).

5. Duur van de inbreuk

(115) Voor BS heeft de inbreuk geduurd van juli 1991 (datum van ondertekening van het contract met Vallourec) tot februari 1994 (datum van de aankoop, door Vallourec, van de installaties van BS). Voor MRW heeft zij geduurd van ten minste augustus 1993 (datum van ondertekening van het contract met BS) tot ten minste 24 april 1997 (zie overweging 92). Voor Vallourec duurde de inbreuk van juli 1991 tot maart 1999. Voor Dalmine duurde zij van december 1991 (datum van ondertekening van het contract met BS) tot maart 1999 (zie overweging 92).

6. Conclusie inzake de toepasselijkheid van artikel 81, lid 1, van het EG-Verdrag

(116) Gezien het voorafgaande is de Commissie van oordeel dat MRW, BS, Dalmine en Vallourec artikel 81, lid 1, van het EG-Verdrag hebben geschonden door contracten te sluiten die geresulteerd hebben in een verdeling van de levering van gladde buizen aan BS (vanaf 1994 Vallourec).

D. Niet-toepasselijkheid van artikel 81, lid 3, van het EG-Verdrag

(117) Aangezien geen enkele van de overeenkomsten waarop de onderhavige beschikking betrekking heeft, is aangemeld en zij evenmin voldoen aan de voorwaarden van artikel 4, lid 2, van Verordening nr. 17, is artikel 81, lid 3, van het EG-Verdrag niet van toepassing.

E. Argumenten van de partijen

1. Met betrekking tot de procedure

a) De verificatiebeschikkingen van november 1994

(118) De Japanse ondernemingen evenals Dalmine en MRW bestrijden de rechtsgeldigheid van de beschikkingen op basis waarvan de Commissie in december 1994 de verificaties heeft verricht en derhalve ook de mogelijkheid voor de Commissie om gebruik te maken van de tijdens deze verificaties verkregen documenten. Volgens deze ondernemingen sluit de methode die bij artikel 56 van de EER-overeenkomst wordt vastgesteld, een overlapping van de bevoegdheden van de ESA en de Commissie uit ("one-stop shop"). Indien de Commissie een inbreuk op artikel 81 van het EG-Verdrag vermoedde, zou alleen zij bevoegd zijn en zou zij niet zijn ingegaan op het verzoek van de ESA.

(119) Volgens de Commissie moet deze redenering worden verworpen omdat de beschikkingen die zij in november 1994 heeft gegeven met betrekking tot het bestaan van overeenkomsten en/of onderling afgestemde feitelijke gedragingen, op basis van de gegevens waarover zij beschikte, als doel hadden om na te gaan of deze praktijken:

- het handelsverkeer tussen de lidstaten van de Gemeenschap ongunstig konden beïnvloeden (inbreuk op artikel 81 van het EG-Verdrag);

- en/of zij de handel tussen de partijen bij de EER-overeenkomst ongunstig konden beïnvloeden (inbreuk op artikel 53 van de Overeenkomst).

Bovendien betrof het verzoek van de ESA slechts een gedeelte van de EER (Noorwegen), terwijl de door de Commissie verrichte verificaties een veel ruimere dimensie hadden, zoals duidelijk uit de tekst van de verificatiebeschikkingen naar voren komt. In tegenstelling tot de argumenten van de ondernemingen was de Commissie derhalve bevoegd om de verificatie op verzoek van de ESA uit te voeren en om haar eigen verificaties te verrichten om de mogelijkheid van andere inbreuken na te gaan.

(120) De toepassing van de tweevoudige rechtsgrond in de verificatiebeschikkingen - EG-Verdrag (met name artikel 85) en EER-overeenkomst (met name artikel 53) - was derhalve wettig omdat de Commissie in de onderzoekfase niet kon vaststellen of de feiten uitsluitend een inbreuk vormden op artikel 81 van het EG-Verdrag of ook op artikel 53 van de EER-overeenkomst. Na de verificatie van de feiten en na de overdracht van de zaak door de ESA, was de Commissie tevens als enige verantwoordelijk voor de voortzetting van de procedure in het kader van de EER-overeenkomst.

b) Het gebruik van het document "sharing key" door de Commissie

(121) Alle ondernemingen, behalve MRW en BS die zich hierover niet hebben uitgelaten, betwisten dat de Commissie zich kan beroepen op het document "sharing key" omdat noch de bron, noch de auteur, noch de datum, noch de gelegenheid waarbij dit document is opgesteld, nader is aangegeven. De Commissie heeft evenwel het recht haar informatiebronnen niet bekend te maken wanneer deze hierom hebben verzocht. Zij kan van een dergelijk document gebruikmaken wanneer het vermoedelijk authentieke karakter ervan door een aantal elementen wordt gestaafd:

- het door Vallourec op 27 januari 1994 opgestelde document (blz. 4822 en 4823) vermeldt het bestaan van "overeenkomsten" of een "huidig systeem" of een "club" en de in het document genoemde cijfers [...] komen overeen met de cijfers die volgens het document "sharing key" in een overeenkomst waren opgenomen;

- bepaalde punten die waren opgenomen in de overeenkomst welke in het document "sharing key" wordt beschreven [...] kwamen specifiek aan de orde in de voorstellen van de Europese producenten voor de bijeenkomst van november;

- de lijst van bijeenkomsten van de club die bij de Commissie bekend zijn (overweging 60), toont aan dat de bijeenkomst die volgde op die van november 1993 in Tokio, in maart 1994 in Cannes is gehouden. Het document "sharing key" vermeldt dat de volgende bijeenkomst van president-directeuren in maart 1994 zal plaatsvinden.

(122) Hoe dan ook heeft de Commissie dit document niet afzonderlijk als bewijs gebruikt, maar als extra grond van vermoeden, welke deel uitmaakt van de gehele bewijslast.

c) De toegang tot het dossier

(123) MRW betoogt dat zij geen toegang heeft gehad tot de interne documenten van de ESA die deze in december 1995 aan de Commissie heeft overgedragen.

(124) De Commissie is van oordeel dat dit werkdocumenten zijn van een openbare autoriteit die zijn overgedragen overeenkomstig artikel 10, lid 3, van Protocol nr. 23 van de EER-overeenkomst. Zij moeten derhalve als interne documenten worden behandeld en kunnen niet ter inzage worden gegeven overeenkomstig de mededeling van de Commissie betreffende de toegang tot een dossier(37).

(125) Dalmine betoogt dat een aantal passages van niet-vertrouwelijke (en dus toegankelijke) versies van bepaalde documenten van het dossier eenvoudig bedekt was zonder dat een samenvatting van de inhoud ervan was verstrekt. Deze handelwijze zou niet in overeenstemming zijn met de bovengenoemde mededeling van de Commissie betreffende de toegang tot een dossier.

(126) De Commissie heeft tot taak het rechtmatig belang van de ondernemingen te beschermen, in die zin dat hun zakengeheimen of andere vertrouwelijke informatie niet aan derden bekend worden gemaakt. De Commissie beschouwt de handelwijze waarbij vertrouwelijke passages worden bedekt doch het algemene begrip van de documenten behouden blijft, als aanvaardbaar.

d) De termijn waarbinnen de mededeling van punten van bezwaar moet worden beantwoord

(127) MRW en Dalmine beweren dat de door de Commissie vastgestelde termijn voor beantwoording van de mededeling van punten van bezwaar niet voldoende was gezien het grote aantal documenten en de verschillende talen waarin deze waren opgesteld.

(128) De Commissie heeft een termijn van twee maanden verleend voor het antwoord van de ondernemingen overeenkomstig de sinds 1993 gebruikelijke praktijk (zie het XXIIIe Verslag over het mededingingsbeleid, punt 207).

2. Met betrekking tot de feiten

a) Bestaan van de overeenkomst

(129) In hun schriftelijke antwoorden op de mededeling van punten van bezwaar en in de loop van de hoorzitting hebben Vallourec en Dalmine uitdrukkelijk het bestaan van de Europa-Japan-overeenkomst erkend zoals deze door de Commissie wordt beschreven met betrekking tot standaard-OCTG en de project-linepipe. BS verklaarde dat zij de feiten niet betwistte, maar desondanks het bestaan van de overeenkomst in twijfel trok: "British Steel submits that if there was an agreement as alleged, it should be assessed in its economic context [...]. The reasons why such an agreement would not have restricted competition within the Community to an appreciable extent, suggest that there would not have been any commercial rationale for such an agreement - which calls into question whether in fact there was an agreement of the kind alleged in the SO"(38). MRW heeft zich niet uitgesproken over de door de Commissie beschreven feiten.

(130) KSC verklaart dat het niet kan aantonen dat de door de Commissie in de mededeling van punten van bezwaar beschreven feiten niet correct zijn. Deze onderneming, evenals NSC, NKK en SMI, bestrijdt echter dat het bewijsmateriaal toereikend zou zijn om hun deelneming aan een overeenkomst welke gericht is op de bescherming van de nationale markten, vast te stellen. NKK erkent weliswaar dat de Europese producenten haar tijdens de bijeenkomsten hadden verzocht hun nationale markten te eerbiedigen, doch verklaart dat zij haar handelsstrategie heeft gehandhaafd welke gebaseerd was op haar eigen beslissingen, zonder zich daarbij aan deze verzoeken gehouden te achten. SMI betoogt dat daarentegen over de nationale markten gesproken werd om deze uit te sluiten van een algemene verdeling van de markt.

(131) Wat de Commissie betreft vormen de in de overwegingen 62 tot 67 en 100 geciteerde documenten, zoals zij ook tijdens de hoorzitting heeft opgemerkt, een geheel van ernstige, nauwkeurige en onderling overeenstemmende aanwijzingen die toereikend zijn om het bestaan en de inhoud van de overeenkomst aan te tonen. Ten eerste is de verklaring van [...] van Vallourec [...] tamelijk duidelijk en nauwkeurig en wordt zij door de andere documenten gestaafd. Ten tweede hebben de Japanse ondernemingen erkend geen gedetailleerde informatie te kunnen verstrekken over de bijeenkomsten van de Europa-Japan-club:

"NSC cannot exclude the possibility that some of its former employees who were responsible for the seamless tube business participated in such meetings prior to July 1995." (blz. 13548). "NSC cannot confirm whether its former employees attended meetings between European and Japanese producers and, if so, in what capacity they attended." (blz. 14159)(39).

"SMI felt it important to stress that it relied on recollections of SMI employees since, without having documents and records, it could not be absolutely certain as to the accuracy of the employees' accounts." (blz. 14430)(40).

"To the best of Mr. [...] (NKK) knowledge, there is no information other than that [...] contained in our reply dated 7 November 1997." (blz. 14493)(41).

"The fact that KSC only has hearsay information concerning these meetings means that the information it can provide to the Commission is necessarily vague." (blz. 14616)(42).

(132) De Japanse ondernemingen betogen dat zij tussen 1977 en 1995 aanzienlijke hoeveelheden OCTG en linepipe op de Britse Noordzeemarkt hebben afgezet. Dat zij niet aan Duitsland, Frankrijk en Italië hebben geleverd, zou objectieve redenen van economische aard hebben waarvoor een overeenkomst inzake de eerbiediging van de nationale markt niet nodig is. Volgens deze ondernemingen heeft de Britse markt namelijk bijzondere kenmerken ten opzichte van de andere drie markten:

- De Noordzee vormt een offshoregebied dat geen deel uitmaakt van het douanegebied van de Gemeenschap. Hierdoor gelden voor de invoer in dit gebied geen douanerechten en kan deze evenmin aan dumpingprocedures worden onderworpen.

- De Noordzeemarkt is zeer aantrekkelijk, zowel in kwantitatief opzicht (het is de grootste markt van de Gemeenschap) als wat de prijzen betreft (de gebruikte buizen zijn voorzien van "premium"-schroefdraad en derhalve duurder). Hierdoor is het absorberen van de transportkosten vanaf Japan economisch levensvatbaar.

(133) Daarentegen bestonden er volgens de Japanse ondernemingen (en BS) in de andere markten van de Gemeenschap belangrijke obstakels voor de afzet door Japanse ondernemingen:

- De handelspolitiek van de Commissie (overweging 27).

- De douanerechten bedroegen 9 % van de prijs van de buizen.

- De hoeveelheden verbruikte buizen waren zeer gering en de gemiddelde omvang van de contracten werd verondersteld zeer klein te zijn.

- De transportkosten: volgens sommige ramingen van de Japanse ondernemingen vertegenwoordigden deze kosten meer dan 20 % van de fob-prijs van buizen met standaardschroefdraad.

- De normen en nationale homologatievereisten.

- De leveringstermijnen vanaf Japan: tussen vier en zes weken.

- De zeer sterke positie van de Europese producenten op hun nationale markten.

- De dreiging van antidumpingprocedures.

- De voorkeur voor nationale producten bij de openbare aardolieproducenten en

- De regelgeving inzake overheidscontracten die niet-communautaire ondernemingen geen rechten verleent.

(134) De Commissie meent dat voldoende is komen vast te staan dat er sprake was van een overeenkomst die onder meer voorzag in de eerbiediging van de nationale markten. Dat de Japanse ondernemingen niet naar de gemeenschappelijke markt exporteerden, is een logisch gevolg van deze overeenkomst. Bovendien concludeert de Commissie, na bestudering van de economische argumenten die door de ondernemingen naar voren zijn gebracht, dat deze het bestaan van de overeenkomst zoals in de overwegingen 61 tot en met 77 is beschreven, niet uitsluiten, en wel om de volgende redenen.

(135) Ten eerste vormden de "fundamentals" slechts een onderdeel van een ruimere overeenkomst waarin het geheel van handelsbetrekkingen tussen de Europese en Japanse producenten (met uitzondering van de markten van de Verenigde Staten en Canada) werd geregeld. Zoals elke overeenkomst berustte zij op een evenwicht tussen de belangen van de partijen, die verschillend kunnen zijn. Tegen deze achtergrond is het, zelfs indien de continentale Europese markten volgens de Japanse ondernemingen niet interessant waren, waarschijnlijk dat de inhoud van de overeenkomst anders zou zijn geweest of dat zelfs het bestaan ervan in het geding zou zijn gekomen indien de eerbiediging van de nationale Europese markten hiervan geen deel zou uitmaken.

(136) Ten tweede sloten de vermeende tariefmuren de mogelijkheid van Japanse afzet op de nationale markten van de Europese producenten niet uit. Integendeel, uit verschillende documenten blijkt dat de Europese ondernemingen de afzet van Japanse ondernemingen, hetzij van eindproducten, hetzij van gladde buizen die ter plaatse van schroefdraad moesten worden voorzien (blz. 15611 en 15623), als een reële bedreiging beschouwden. Dit toont duidelijk aan dat het wel degelijk de overeenkomst inzake de eerbiediging van de nationale markten was die de Japanse producenten verhinderde om naar de Europese markten te exporteren.

(137) De door de ondernemingen naar voren gebrachte economische argumenten kunnen overigens niet worden aanvaard, en wel om de volgende redenen:

- De door de Commissie vastgestelde handelsmaatregelen om de crisis in de ijzer- en staalsector het hoofd te bieden, en meer concreet de met de Japanse autoriteiten gesloten overeenkomst, hadden ten doel marktverstoringen te voorkomen. Deze maatregelen hebben de Japanse ondernemingen er wellicht tot 1990 van weerhouden naar Europa te exporteren, maar zij rechtvaardigen de handhaving van een dergelijk beleid na dat jaar niet.

- Gezien de structurele overcapaciteit in de sector (overweging 45) en de hoge vaste kosten, draagt elke verkoop tegen een hogere prijs dan de variabele kosten ertoe bij de vaste kosten te dekken en hierdoor de kosten van de productie als geheel te verminderen. Daardoor waren zelfs de markten waar de consumptie van de betrokken producten niet erg hoog was, van belang voor alle producenten.

- De Japanse ondernemingen exporteren per schip over de gehele wereld meer dan 95 % van hun productie van aardoliebuizen. In de tijdens de hoorzitting door de ondernemingen gehouden uiteenzettingen werden de vrachtprijzen naar Europa afzonderlijk gepresenteerd, d.w.z. op basis van de veronderstelling dat deze schepen slechts een klein tonnage buizen transporteren en dat de enige plaats van bestemming ervan Europa is. Hierbij wordt evenwel geen rekening gehouden met de mogelijkheid om ladingen samen te voegen, waardoor de kosten ervan worden gedrukt. Bovendien is, bij vervoer per schip, de afstand geen prijsbepalende factor. Overigens waren de genoemde prijzen niet de reële kosten, maar ramingen, omdat geen vergelijking was gemaakt tussen de reële transportkosten die door de ondernemingen worden gedragen, en de reële productiekosten, op grond waarvan eventueel had kunnen worden vastgesteld of de verkoop de kosten al dan niet dekt.

- Wat het beweerde verschil in normen en de nationale homologatievereisten betreft moet worden opgemerkt dat de API-norm een internationale norm is en dat de eventuele eisen van afnemers op het gebied van homologatie overal in de wereld een rol spelen.

- De leveringstermijnen van API OCTG en project-linepipe vanaf Japan zijn hetzelfde als voor buizen met "premium"-schroefdraad, waarvoor de ondernemingen de termijnen niet als een belemmering beschouwden.

- De zeer sterke positie van de Europese producenten op hun nationale markten vormt, veeleer dan een obstakel voor de export van Japanse ondernemingen naar Europa, volgens de Commissie het bewijs dat de "fundamentals" in acht werden genomen.

- Het argument inzake het risico van antidumpingprocedures waardoor de Japanse uitvoer naar Europa zou worden afgeschrikt, kan door de Commissie niet worden aanvaard. Er is tegen de invoer van ijzer- en staalproducten uit Japan geen enkele antidumpingprocedure ingeleid en sommige procedures die tegen andere landen, zijn ingesteld (die overigens naadloze buizen in het algemeen betroffen), zijn zonder gevolg gebleven. Anderzijds zijn Japanse (en Europese) ondernemingen in de Verenigde Staten aan antidumpingprocedures onderworpen voor bepaalde ijzer- en staalproducten, hetgeen er niet toe heeft geleid dat zij zich van de Amerikaanse markt terugtrokken.

- Wat de vermeende voorkeur voor nationale producten van de aardolieproducenten en gasdistributiebedrijven betreft, hebben de Japanse ondernemingen geen voorbeeld gegeven van een aanbieding hunnerzijds die niet zou zijn aanvaard. Zonder aanbiedingen kunnen geen contracten worden gesloten.

- Voor wat de regelgeving op het gebied van overdrachtsopdrachten betreft, beletten deze Japanse ondernemingen niet om contracten aan te gaan.

(138) De Commissie erkent dat Japanse producenten ten aanzien van hun afzet in Europa met bepaalde nadelen kampen als gevolg van de grote afstand en de douanerechten. Deze nadelen kunnen evenwel niet verklaren waarom zij gedurende een zo lange periode afwezig waren op de Europese markt.

b) Duur van de overeenkomst

(139) De Japanse ondernemingen stellen dat volgens de verklaring van Vallourec de contacten na 1977 zouden zijn gelegd, zonder dat evenwel nader wordt verduidelijkt wanneer. Dalmine merkt op dat zelfs indien deze contacten in 1977 zouden zijn gelegd, niets erop wijst dat zij tot een overeenkomst hebben geleid zoals door de Commissie wordt beschreven, en dat deze overeenkomst later kan zijn gesloten. Volgens deze ondernemingen kan de Commissie zich niet eenvoudig baseren op de verklaring van Vallourec om het begin van de overeenkomst in 1977 te dateren. SMI zou er geen bezwaar tegen hebben indien de Commissie ervan uit zou gaan dat de bijeenkomsten in het midden van de jaren tachtig een aanvang hebben genomen.

(140) De Commissie baseert zich wat dit punt betreft op de verklaring van Vallourec en is van oordeel dat geen enkele onderneming nadere gegevens heeft verstrekt waardoor deze verklaring in twijfel zou kunnen worden getrokken.

(141) Wat het einde van de overeenkomst betreft verklaren KSC, SMI, NKK en Dalmine dat zij na 1994 aan geen enkele bijeenkomst van de Europa-Japan-club hebben deelgenomen.

(142) De Commissie is van mening dat het niet nodig is om een bijeenkomst te houden om deel te nemen aan een overeenkomst die al zolang bestaat. De verklaring van Vallourec van 17 september 1996 stelt dat de contacten met de Japanse ondernemingen ruim een jaar eerder waren beëindigd. Bovendien moet rekening worden gehouden met het feit dat de verificaties in december 1994 hebben plaatsgevonden. Om deze redenen is de Commissie in overweging 108 tot de conclusie gekomen dat de overeenkomst van 1977 tot 1995 heeft geduurd (behalve voor BS).

3. Met betrekking tot de juridische beoordeling

a) De Europa-Japan-club

(143) Zowel de Japanse ondernemingen als BS betogen dat, ook al zou er een overeenkomst zijn geweest inzake de eerbiediging van de nationale markten, deze toch geen invloed zou hebben gehad op de concurrentie in de gemeenschappelijke markt omdat de afzet van de Japanse ondernemingen met de in overweging 133 beschreven obstakels werd geconfronteerd; BS op haar beurt voert aan dat zij niet op de nationale markten van de andere producenten heeft verkocht omdat zij er, sinds de bouw van haar walsstoel voor buizen, de voorkeur aan had gegeven zich op haar nationale markt te concentreren, zodat een overeenkomst inzake de eerbiediging van nationale markten geen invloed op de concurrentie zou hebben gehad.

(144) Wanneer evenwel wordt geconstateerd dat een overeenkomst ten doel heeft de mededinging in de zin van artikel 81, lid 1, van het EG-Verdrag te beperken, is het overbodig om de concrete gevolgen ervan voor de markt in overweging te nemen (overweging 104); deze kwestie is immers slechts van belang met het oog op de vaststelling van het bedrag van de eventuele boete(43).

(145) De Japanse ondernemingen voeren tevens aan dat zij rechtstreeks aan de eindverbruikers verkopen (aardoliemaatschappijen) en dat de producten derhalve niet verder worden doorverkocht. Daardoor zou de overeenkomst het intracommunautaire handelsverkeer niet ongunstig beïnvloeden in de zin van artikel 81, lid 1, van het EG-Verdrag. De Commissie is echter van oordeel dat deze redenering voorbijgaat aan het feit dat, afgezien van de vier Japanse ondernemingen, vier Europese ondernemingen aan de overeenkomst hebben deelgenomen, waarvan een van de aspecten de eerbiediging van de nationale markten was. Voor de Commissie is een dergelijke overeenkomst van dien aard dat zij de handelsstromen tussen de betrokken lidstaten beïnvloedt op een wijze die strijdig is met de doelstellingen van een enkele markt tussen lidstaten. Om de in het bovenstaande (overweging 106) uiteengezette redenen kan deze overeenkomst de intracommunautaire handel ongunstig beïnvloeden.

b) De contracten tussen BS, Vallourec, Dalmine en MRW

(146) Ten eerste ontkennen de vier partijen dat de drie contracten voortvloeien uit een onderlinge overeenkomst: zij zouden, na afzonderlijke onderhandelingen, apart en individueel zijn gesloten.

(147) De Commissie is daarentegen van mening dat er, zoals blijkt uit de overwegingen 78 tot en met 81, een overeenkomst was tussen BS en Vallourec (op initiatief van Vallourec in het kader van de verlenging van de VAM-licentieovereenkomst) die inhield dat BS haar gladde buizen zou betrekken bij MRW, Dalmine en Vallourec zodat het "nationale" karakter van de Britse markt ten opzichte van de Japanse ondernemingen bewaard zou blijven. Vervolgens waren de vier ondernemingen in 1993 overeengekomen om deze contracten te verlengen (overweging 91) met het oog op de herstructurering van de Europese industrie, hetgeen zij ook tegenover de Japanse producenten als argument hebben gebruikt. Om deze redenen is de Commissie van oordeel dat deze contracten in strijd zijn met artikel 81, lid 1, van het EG-Verdrag.

(148) In de tweede plaats bepleiten de vier partijen dat deze contracten vanuit commercieel oogpunt gerechtvaardigd waren en dat zij niet in strijd zijn met artikel 81, lid 1, van het EG-Verdrag.

(149) BS betoogt enerzijds dat zij, om interne economische redenen, in 1990 had besloten de productie van warmgewalste naadloze buizen te staken (Clydesdale), wat in april 1991 ook gebeurd is. Haar afwerkingsinstallaties in Airdree ("Imperial") werden nog voor korte tijd opengehouden en hiervoor was een betrouwbare bevoorrading met gladde buizen noodzakelijk. De aan elk van de drie partners toegewezen percentages moesten in die zin worden uitgelegd dat, gezien de volatiliteit van de vraag in het Verenigd Koninkrijk, het voor BS zeer riskant zou zijn om zich ertoe te verbinden gedurende vijf jaar vaste hoeveelheden aan te kopen of om met één enkele leverancier in zee te gaan. Aangezien deze onderneming afhankelijk was van een licentie van Vallourec voor de OCTG-productie, had Vallourec een zeer sterke onderhandelingspositie om de voornaamste leverancier te worden ([...] %). Met het oog op het verminderen van haar voorraden en voorraadkosten zouden Dalmine en MRW een logische keuze zijn, omdat deze ondernemingen het product in een week konden leveren, terwijl Japanse leveringen een aantal weken zouden hebben gevergd. Bovendien betoogt BS dat de gekozen formule voor de berekening van de prijs van gladde buizen iedere leverancier een marge zou geven zonder de mededinging te beperken. Ten slotte zou BS, voor de toepassing van deze formule, slechts de gemiddelde prijzen van het voorgaande kwartaal meedelen.

(150) Volgens Dalmine bood het contract met BS haar de mogelijkheid haar producten op de grootste markt van Europa te verkopen [...]. Overigens beweert Dalmine dat zij zich niet ertoe heeft verbonden hoeveelheden gladde buizen te leveren die niet van tevoren vaststonden, omdat de hoeveelheden elke maand werden vastgesteld. Dalmine houdt vol dat zij op z'n hoogst een secundaire rol heeft gespeeld bij de sluiting van het contract.

(151) MRW verklaart op haar beurt dat het contract met BS haar in staat stelde de benutting van haar productiecapaciteit te verbeteren na de instorting van de markt van de voormalige USSR en nadat de onderneming een rechtsgeschil met Vallourec had verloren met betrekking tot het recht van MRW om haar eigen "premium"-schroefdraadverbinding te gebruiken.

(152) De Commissie meent dat het doel van deze contracten was om BS als producent in het Verenigd Koninkrijk te handhaven in het kader van de "fundamentals" (overweging 146). Immers, gezien de structurele overcapaciteit van de naadlozebuizensector in die periode (Verordening (EEG) nr. 3296/92 van de Commissie(44) tot instelling van een antidumpingrecht op de invoer van bepaalde naadloze buizen van oorsprong uit Hongarije, Polen, Tsjechoslowakije en Kroatië, noemde een benuttingsgraad van de productiecapaciteit van aanmerkelijk minder dan 75 %, "hetgeen als het breakeven-point wordt beschouwd"), hoefde BS niet bang te zijn voor een schaarste van gladde buizen of voor levering tegen oneconomische prijzen. Uit het dossier blijkt tevens (blz. 15611 en 15612) dat, als gevolg van deze contracten, de prijzen op de Britse markt hoog bleven ("Certains clients UK voudront profiter d'opportunité de tubes lisses à prix plus bas que ceux offerts par les Européens à BSC et chercheront à imposer à BSC des tubes lisses d'origine sud-américaine, ce que BSC aura du mal à refuser"(45)). Bovendien had BS, om een "ongebreidelde concurrentie" te voorkomen, zelfs de mogelijkheid genoemd om gladde buizen aan te kopen van andere producenten dan Vallourec, MRW en Dalmine (blz. 15586 en 15587). Ten slotte zouden ook buiten Europa gevestigde producenten in staat zijn geweest gladde buizen te leveren binnen de minimumtermijn van vijf of zes weken die in de genoemde contracten wordt vermeld(46). Overigens was in deze contracten voor een niet-tijdige levering geen andere sanctie opgenomen dan dat het niet geleverde tonnage werd opgenomen in de berekening van het jaartonnage waarop de leverancier recht had, hetgeen slechts tot gevolg zou hebben dat het in de contracten bepaalde leveringspercentage feitelijk werd verlaagd. Hieruit kan worden opgemaakt dat de termijn niet zo belangrijk was als BS wil doen geloven.

(153) Hoe dan ook bevatten de contracten mededingingbeperkende clausules:

- Door de aan BS te leveren hoeveelheden in percentages vast te leggen in plaats van in vaste hoeveelheden, verbonden Vallourec, MRW en Dalmine zich ertoe ten gunste van een concurrent hoeveelheden te leveren die niet van tevoren vaststonden. Aldus zagen zij er, ten gunste van een concurrent, vanaf om op de markt voor buizen met schroefdraad te profiteren van de eventuele stijging van het verbruik, omdat de mogelijkheid voor BS (en vervolgens Vallourec) om bij MRW, Dalmine en Vallourec onbeperkte hoeveelheden gladde buizen aan te schaffen, deze onderneming in staat stelde in deze eventuele stijging van de vraag te voorzien. Vallourec, MRW en Dalmine zouden zich niet hebben verplicht hoeveelheden product te leveren die van tevoren niet vaststonden, zonder de zekerheid te hebben dat BS hiervan niet zou profiteren om haar marktaandeel in de sector buizen met schroefdraad ten koste van hun marktaandeel te verhogen. Om dit te voorkomen konden de leveranciers, op basis van clausule 9 c), de contracten ontbinden indien zij konden aantonen dat de tenuitvoerlegging ervan daadwerkelijk tot verliezen op hun exploitatierekeningen had geleid. Bovendien verstoorde de vaststelling van hoeveelheden in percentages de mededinging tussen MRW, Vallourec en Dalmine ten aanzien van hun leveringen aan BS.

- Als gevolg van de formule die voor de berekening van de prijzen werd gebruikt en waarbij de prijs van de gladde buizen afhing van de prijs van buizen met schroefdraad, had Vallourec, MRW of Dalmine er geen enkel belang meer bij om een concurrentiestrijd aan te gaan met betrekking tot de prijs van buizen met schroefdraad in het Verenigd Koninkrijk. Een verlaging van de prijzen van buizen met schroefdraad zou hebben geleid tot een verlaging van de prijzen van gladde buizen die deze ondernemingen aan BS (en daarna Vallourec) moesten leveren; de vier partijen zorgden er hiermee voor dat de prijzen in het Verenigd Koninkrijk hoog bleven.

- De inlichtingen die BS (vervolgens Vallourec) bij contract verplicht is aan de andere partijen te verstrekken (inzake prijzen en hoeveelheden), zijn inlichtingen waarvoor het zakengeheim geldt. De bekendmaking van deze inlichtingen diende om de Britse marktvoorwaarden onder controle te houden.

(154) Vallourec verklaart dat zij de contracten heeft verlengd om dezelfde redenen als waarom BS de contracten gesloten heeft.

(155) De Commissie is daarentegen van mening dat, zoals uit het dossier blijkt (overweging 91), over de verlenging door Vallourec een overeenkomst was gesloten tussen de vier partijen in het kader van de herstructurering van de Europese industrie, teneinde een "nationale" productie in het Verenigd Koninkrijk te handhaven.

F. Sancties

1. Algemene opmerkingen

(156) De Commissie kan, overeenkomstig artikel 15, lid 2, van Verordening nr. 17, bij beschikking aan ondernemingen geldboeten opleggen van ten minste 1000 en ten hoogste 1 miljoen EUR, of tot een bedrag van ten hoogste 10 % van de omzet van elk der betrokken ondernemingen in het voorafgaande boekjaar, wanneer zij opzettelijk of uit onachtzaamheid inbreuk maken op artikel 81, lid 1, van het EG-Verdrag.

(157) Om het bedrag van de boete vast te stellen, moet de Commissie met alle relevante feiten rekening houden, en met name met de zwaarte en de duur van de inbreuk.

(158) In casu zal de Commissie tevens haar mededeling van 18 juli 1996 betreffende het niet opleggen of verminderen van geldboeten in zaken betreffende mededingingsregelingen(47) toepassen.

2. Zwaarte van de inbreuk

(159) Om de ernst van de inbreuk vast te stellen, houdt de Commissie rekening met de aard van de inbreuk, de concrete weerslag ervan op de markt en de omvang van de betrokken geografische markt.

(160) De Commissie stelt vast dat in het onderhavige geval de buizen waarop de overeenkomst betrekking had (naadloze API OCTG en project-linepipe), slechts een deel van de naadloze buizen vormen die bestemd zijn voor de aardolie- en gasindustrie. De API OCTG en de project-linepipe die door de ondernemingen waaraan de onderhavige beschikking is gericht, in de Gemeenschap worden verkocht, maken slechts circa 19 % van het communautaire verbruik van naadloze OCTG en linepipe uit; in de rest van het verbruik wordt voorzien door naadloze OCTG en linepipe die niet onder de overeenkomst vallen (meer dan 50 %) en invoer uit andere derde landen dan Japan (meer dan 21 %). Overigens kon, door de technologische vooruitgang die in de afgelopen 25 jaar is geboekt bij de vervaardiging van gelaste buizen, in een gedeelte van de vraag naar naadloze OCTG en linepipe worden voorzien door gelaste buizen met een middelgrote diameter, waarvan de productiekosten lager zijn (overweging 24). Hierdoor zijn de concrete gevolgen van de inbreuk voor de markt beperkt gebleven.

(161) De overeenkomst die voorwerp is van de onderhavige beschikking en die de eerbiediging van de nationale markten beoogt, vormt evenwel als zodanig een zeer ernstige inbreuk op het Gemeenschapsrecht omdat zij de goede werking van de interne markt aantast. Zich welbewust van de onwettigheid van hun praktijken hebben de producenten in onderling overleg een geheim en geïnstitutionaliseerd systeem tot stand gebracht met het doel de mededinging in een belangrijke industriële sector te beperken. Bovendien zijn de vier betrokken lidstaten de grootste verbruikers van naadloze OCTG en linepipe in de Gemeenschap en zij vormen derhalve een grote geografische markt.

(162) In het licht van de voorafgaande overwegingen dient de inbreuk als zeer zwaar te worden beschouwd. De Commissie houdt evenwel rekening met het feit dat de verkoop van de betrokken producten door de ondernemingen waaraan de onderhavige beschikking is gericht, in de vier genoemde lidstaten slechts een bedrag van circa 73 miljoen EUR per jaar vertegenwoordigden.

(163) Gezien het bovenstaande is het bedrag van de boete, dat naar gelang van de zwaarte van de inbreuk wordt bepaald, vastgesteld op 10 miljoen EUR.

(164) Wat de contracten tussen BS, MRW, Dalmine en Vallourec betreft, is de Commissie van oordeel dat het in feite gaat om een middel om het in het kader van de Europa-Japan-club afgesproken beginsel van eerbiediging voor de nationale markten ten uitvoer te leggen. De Commissie is om die reden niet voornemens een extra boete op te leggen.

(165) Alle ondernemingen waarop de onderhavige beschikking betrekking heeft, zijn grote ondernemingen. Er is derhalve geen reden om de vastgestelde bedragen te differentiëren.

3. Duur van de inbreuk

(166) Zoals is aangegeven in overweging 108 gaat de Commissie ervan uit dat slechts vanaf 1990 sprake is van een inbreuk. De inbreuk heeft derhalve voor Vallourec, MRW, Dalmine, KSC, NKK, NSC en SMI geduurd van 1990 tot 1995. Voor BS heeft zij geduurd van 1990 tot 1994. Het is derhalve een inbreuk van middellange duur, die een verhoging rechtvaardigt met 10 % per jaar van het uit hoofde van de zwaarte van de inbreuk vastgestelde bedrag.

(167) Het basisbedrag van de boete wordt derhalve vastgesteld op 15 miljoen EUR voor Vallourec, MRW, Dalmine, KSC, NKK, NSC en SMI en op 14 miljoen EUR voor BS.

4. Verzachtende omstandigheden

(168) De Commissie neemt in aanmerking dat de sector stalen buizen een langdurige crisis heeft doorgemaakt zoals in overweging 26 is omschreven. Met name vanaf 1991 verslechterde de situatie van de sector hetgeen, in combinatie met de toenemende invoer, tot capaciteitsverminderingen en fabrieksluitingen heeft geleid.

(169) Deze overwegingen rechtvaardigen een verlaging van de basisbedragen wegens verzachtende omstandigheden met 10 %.

5. Toepasselijkheid van de mededeling van de Commissie betreffende het niet-opleggen of verminderen van geldboeten in zaken betreffende mededingingsregelingen

(170) Vallourec was de enige onderneming waarop de onderhavige beschikking betrekking heeft, die belangrijke informatie heeft verstrekt over het bestaan en de inhoud van de afspraak. Dankzij deze elementen kostte het de Commissie minder moeite om de inbreuk op artikel 81, lid 1, van het EG-Verdrag vast te stellen. Bovendien heeft Vallourec de Commissie meegedeeld dat zij de relevantie van de feiten waarop de Commissie haar mededeling van punten van bezwaar heeft gebaseerd, niet betwistte.

(171) Deze medewerking rechtvaardigt een verlaging met 40 % van het bedrag van de boete op grond van punt D.2, eerste en tweede streepje, van de genoemde mededeling.

(172) In haar schriftelijke antwoord op de mededeling van punten van bezwaar en tijdens de hoorzitting heeft Dalmine de Commissie meegedeeld dat zij de relevantie van de feiten waarop de Commissie haar beschuldigingen baseerde, niet betwistte.

(173) Daarom wordt deze onderneming een verlaging met 20 % toegekend uit hoofde van punt D.2, tweede streepje, van de genoemde mededeling.

(174) Wat MRW betreft acht de Commissie het gedrag van deze onderneming dubbelzinnig: hoewel MRW noch in haar schriftelijke reactie op de mededeling van punten van bezwaar, noch tijdens de hoorzitting de feiten heeft betwist, heeft zij haar standpunt nooit duidelijk uiteengezet. Voorts heeft MRW geweigerd bepaalde inlichtingen te verstrekken waarom de Commissie bij beschikking uit hoofde van artikel 11, lid 5, van Verordening nr. 17 had verzocht. De Commissie is derhalve van mening dat een toepassing van de mededeling in dit geval niet gerechtvaardigd is. Dit geldt tevens voor BS die, hoewel zij verklaarde dat zij de feiten niet betwistte, het bestaan van de overeenkomst zoals die door de Commissie in de mededeling van punten van bezwaar is beschreven, in twijfel trok.

(175) Wat KSC, NKK, NSC en SMI betreft, heeft de Commissie geen enkele vorm van daadwerkelijke medewerking kunnen vaststellen waardoor een toepassing van de voornoemde mededeling gerechtvaardigd zou zijn. Deze ondernemingen hebben het bestaan van de overeenkomst gedurende de gehele procedure betwist,

HEEFT DE VOLGENDE BESCHIKKING GEGEVEN:

Artikel 1

1. Mannesmannröhren-Werke AG, Vallourec SA, British Steel Limited, Dalmine SpA, Sumitomo Metal Industries Limited, Nippon Steel Corporation, Kawasaki Steel Corporation en NKK Corporation hebben het bepaalde van artikel 81, lid 1, van het EG-Verdrag geschonden door, op de wijze en in de mate die in de toelichting op deze beschikking zijn uiteengezet, deel te nemen aan een overeenkomst welke onder andere bepaalde dat hun respectieve nationale markten voor naadloze OCTG-buizen met standaardschroefdraad en naadloze project-linepipe moesten worden geëerbiedigd.

2. De inbreuk duurde van 1990 tot 1995 voor Mannesmannröhren-Werke AG, Vallourec SA, Dalmine SpA, Sumitomo Metal Industries Limited, Nippon Steel Corporation, Kawasaki Steel Corporation en NKK Corporation. Voor British Steel Limited duurde zij van 1990 tot februari 1994.

Artikel 2

1. Mannesmannröhren-Werke AG, Vallourec SA, British Steel Limited en Dalmine SpA hebben het bepaalde van artikel 81, lid 1, van het EG-Verdrag geschonden door, in het kader van de in artikel 1 genoemde inbreuk, contracten te sluiten die resulteerden in een verdeling van de leveringen van gladde OCTG-buizen aan British Steel Limited (vanaf 1994 Vallourec SA).

2. Voor British Steel Limited heeft de inbreuk geduurd van 24 juli 1991 tot februari 1994. Voor Vallourec SA heeft de inbreuk geduurd van 24 juli 1991 tot 30 maart 1999. Voor Dalmine SpA heeft de inbreuk geduurd van 4 december 1991 tot 30 maart 1999. Voor Mannesmannröhren-Werke AG heeft de inbreuk geduurd van 9 augustus 1993 tot 24 april 1997.

Artikel 3

De in de artikelen 1 en 2 genoemde ondernemingen maken onverwijld een einde aan de in deze artikelen genoemde inbreuken voorzover zij dit nog niet hebben gedaan, en onthouden zich ervan de in deze artikelen beschreven handelingen of gedragen te herhalen of maatregelen van gelijke werking te nemen.

Artikel 4

De volgende geldboeten worden opgelegd aan