BESCHIKKING VAN DE COMMISSIE

van 15 september 1999

inzake een procedure op grond van artikel 81 van het EG-Verdrag en artikel 53 van de EER-overeenkomst

(zaak nr. IV/36.748 - Reims II)

(kennisgeving geschied onder nummer C(1999) 2596)

(Voor de EER relevante tekst)

(1999/695/EG)

DE COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN,

Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap,

Gelet op de Overeenkomst betreffende de Europese Economische Ruimte,

Gelet op Verordening nr. 17 van de Raad van 6 februari 1962, eerste verordening over de toepassing van de artikelen 85 en 86 van het EG-Verdrag(1), laatstelijk gewijzigd bij Verordening (EG) nr. 1216/1999(2), inzonderheid op de artikelen 6 en 8,

Gezien het verzoek om een negatieve verklaring en de aanmelding met het oog op een vrijstelling die op 31 oktober 1997 krachtens de artikelen 2 en 4 van Verordening nr. 17 werden ingediend en de bijkomende aanmeldingen welke op 12 januari 1998, 2 februari 1998 en 28 september 1998 werden ingediend,

Gezien de samenvatting van het verzoek en de aanmelding die op grond van artikel 19, lid 3, van Verordening nr. 17 zijn bekendgemaakt(3),

Na raadpleging van het Adviescomité inzake mededingingsregelingen en economische machtsposities,

Overwegende hetgeen volgt:

A. DE FEITEN

I. INLEIDING

(1) Op 31 oktober 1997 werd bij de Commissie overeenkomstig Verordening nr. 17 een door postexploitanten gesloten overeenkomst over eindkosten (de "Reims II-overeenkomst") aangemeld met het oog op het verkrijgen van een negatieve verklaring of een vrijstelling op grond van artikel 81, lid 3, van het EG-Verdrag. Nadat verscheidene andere postbedrijven tot de overeenkomst waren toegetreden, werden de gegevens in de aanmelding bij brieven van 12 januari 1998 en 2 februari 1998 aangevuld en gewijzigd. Ten slotte werd bij een schrijven van 28 september 1998 een aanvullende overeenkomst bij de Commissie aangemeld. De partijen hebben in een brief van 30 juli 1998 verduidelijkt dat hun verzoek eveneens op de relevante voorschriften van de EER-overeenkomst (artikel 53) was gebaseerd.

II. DE PARTIJEN

(2) Op het tijdstip van de aanmelding hadden dertien openbare postexploitanten, hierna "OPE's" genoemd, de Reims II-overeenkomst ondertekend. Sindsdien zijn nog drie OPE's tot de overeenkomst toegetreden. De partijen omvatten thans de OPE's van alle lidstaten van de Gemeenschap, behalve die van Nederland, en de OPE's van Noorwegen en IJsland: Austrian Post, La Poste/De Post (België), Post Danmark, Posten Finland, La Poste (Frankrijk), Deutsche Post, Hellenic Posts ELTA, Iceland Post, An Post (Ireland), Poste Italiane, Entreprise des Postes & Télécommunications (Luxemburg), Norway Post, CTT Correios de Portugal, Correos y Telégrafos (Spanje), Sweden Post en The Post Office (Verenigd Koninkrijk). De partijen zijn de gevestigde postexploitanten in hun respectieve landen.

(3) Tot dusver hebben slechts twee lidstaten van de Gemeenschap (Zweden en Finland) de postsector volledig vrijgemaakt. Aan de OPE's in alle andere betrokken landen is een bij wet voorbehouden sector toegekend waarin zij het uitsluitende recht hebben postdiensten te verrichten. In artikel 7, leden 1 en 2, van Richtlijn 97/67/EG van het Europees Parlement en de Raad van 15 december 1997 betreffende gemeenschappelijke regels voor de ontwikkeling van de interne markt voor postdiensten in de Gemeenschap en de verbetering van de kwaliteit van de dienst(4), hierna "de postrichtlijn" genoemd, is het volgende bepaald:

"1. Voorzover nodig voor de handhaving van de universele dienst zijn de diensten die door elke lidstaat aan de leverancier(s) van de universele dienst kunnen worden voorbehouden, het ophalen, het sorteren, het vervoer, en het bestellen van binnenlandse brievenpost, al dan niet per spoedbestelling besteld, met een prijs van minder dan vijfmaal het openbare tarief van brievenpost van de laagste gewichtsklasse van de snelste standaardcategorie, indien deze bestaat, en een gewicht van minder dan 350 g. Bij de gratis postdienst voor blinden en slechtzienden mogen uitzonderingen op de gewichts- en prijsbeperkingen worden toegestaan.

2. Voorzover nodig voor de handhaving van de universele dienst, kunnen grensoverschrijdende post en direct mail voorbehouden blijven binnen de in lid 1 genoemde prijs- en gewichtsklassen.".

Althans een deel van de postdiensten (met name de exprespostdiensten) staan in alle betrokken landen voor concurrentie open. Elk van de partijen is veruit de belangrijkste postexploitant in hun land. Sommige partijen halen een zeer aanzienlijke omzet. In 1997 boekte de grootste van die exploitanten, Deutsche Post AG, bijvoorbeeld een omzet van 27,136 miljard DEM (13,874 miljard EUR).

III. DE BETROKKEN MARKTEN

(4) De aangemelde overeenkomst betreft de markten van normale grensoverschrijdende post (in tegenstelling tot exprespost) tussen de betrokken landen, meer bepaald post die van een van die landen naar een van de andere landen wordt verzonden. De overeenkomst heeft inzonderheid betrekking op alle brievenpost in de zin van artikel 8 van het Wereldpostverdrag (zie overweging 7 hieronder) met uitzondering van de zogenoemde "M bags"(5). Onder deze omschrijving vallen stukken die in het algemeen tot 2 kg wegen(6). Volgens een recentelijk door de Commissie bestelde studie(7), omvat de markt voor grensoverschrijdende post in de Gemeenschap 5,5 miljard stuks brievenpost (1996) met een geraamde waarde van 1 tot 1,2 miljard EUR (65 % van de totale grensoverschrijdende markt). Het belang van de grensoverschrijdende post verschilt per land. In kleinere lidstaten maakt de grensoverschrijdende post in het algemeen een hoger deel van de totale postmarkt uit dan in grotere lidstaten. Er wordt aangenomen dat de grensoverschrijdende post gemiddeld een stuk minder dan 10 % van de totale postmarkt(8) in de Europese Unie voor haar rekening neemt.

(5) De relevante markt kan verder worden opgedeeld in een markt voor grensoverschrijdende post waarop OPE's en particuliere ondernemingen post van klanten ophalen met het oog op bestelling in andere landen en een ondermarkt voor inkomende grensoverschrijdende post waarop OPE's ten behoeve van andere OPE's en particuliere postbedrijven postbestellingsdiensten voor grensoverschrijdende post aanbieden.

(6) Om historische redenen (onder meer het bestaan van nationale monopolies) is grensoverschrijdende post traditioneel het arbeidsgebied van de OPE's. Particuliere ondernemingen hebben evenwel de markt voor uitgaande grensoverschrijdende post door middel van remailing betreden. Deze term beschrijft de activiteiten van ondernemingen die post ophalen in land A en vervoeren naar land B, waar deze in de reguliere poststroom wordt gebracht. Gewoonlijk worden drie categorieën remailingdiensten onderscheiden(9): "remailing ABC" (waarbij de eindbestemmeling van het poststuk in land C woont), "remailing ABB" (waar de eindbestemmeling van het poststuk in land B woont) en "remailing ABA" (waar de eindbestemmeling van het poststuk in land A woont). Althans sommige OPE's verstrekken tevens remailingdiensten.

IV. ACHTERGROND

1. Eindkosten

(7) Bijna alle staten van de wereld zijn lid van de Wereldpostunie, hierna "WPU" genoemd, die in 1874 werd opgericht. De WPU houdt om de vijf jaar een congres waarop het Wereldpostverdag, hierna "WPU-Verdrag" genoemd, dat het kader voor de operationele betrekkingen tussen de postadministraties verschaft, wordt herzien. In het verdrag zijn de WPU-leden overeengekomen dat zij inkomende grensoverschrijdende post zullen bestellen.

(8) Vóór 1969 bestond er onder de postadministraties geen directe wederzijdse compensatie voor het bestellen van internationale post, aangezien werd aangenomen dat elk poststuk aanleiding gaf tot een antwoord hetgeen resulteerde in een algemeen evenwicht van het verkeer. Die veronderstelling kwam evenwel op losse schroeven te staan naarmate onevenwichtigheden tot stand kwamen.

(9) De WPU reageerde op die ontwikkelingen door in 1969 een regeling in te voeren waarbij in een vergoeding werd voorzien voor de kosten voor het behandelen en bestellen van grensoverschrijdende post in het land van bestemming. De vergoedingen die voor die diensten moeten worden betaald, worden gewoonlijk "eindkosten" genoemd. De gebruikte methode bestond in de vaststelling van een tarief per kilogram dat voor alle betrokken postexploitanten hetzelfde was. Deze regeling voldeed niet, omdat zij geen bruikbare weergave van de kostenstructuren van de afzonderlijke exploitanten bood. Voorts was de methode reeds van binnenuit verzwakt omdat geen rekening werd gehouden met de daadwerkelijke bestellingskosten aangezien het doorgaans goedkoper is één poststuk van 1 kg te bestellen dan 50 brieven van 20 g.

(10) Wegens de gebreken van deze regeling hebben de postbesturen van verscheidene Europese landen een andere regeling tot stand gebracht in het kader van de CEPT (Conférence Européenne des Administrations des Postes et des Télécommunications), een subgroep van de WPU. De gedachtewisselingen van 1987 resulteerden in een regeling, hierna "de CEPT-regeling" genoemd, volgens welke de te betalen vergoeding uit twee onderdelen bestond, een tarief per stuk (laatstelijk 0,147 SDR)(10) en een tarief per kg (laatstelijk 1,491 SDR). Voor een standaardbrief(11) betekent dit 0,205 EUR eindkosten. In vergelijking met het vorige vergoedingsniveau van de WPU-regeling leidde de CEPT-regeling tot aanzienlijke verhogingen voor bijna alle betrokken post. De CEPT-regeling behelsde echter nog steeds geen weergave van de werkelijke bestellingskosten in het land van bestemming.

(11) Ingevolge een klacht welke was ingediend door International Express Carriers Conference (IECC), deed de Commissie in 1993 een mededeling van punten van bezwaar toekomen waarin zij de CEPT-regeling strijdig achtte met artikel 81, lid 1, omdat de regeling een eenvormig tarief voor het bestellen van inkomende internationale post vastlegde. Tevens achtte de Commissie artikel 81, lid 3, niet van toepassing, omdat de overeengekomen eindkosten niet op de werkelijke kosten waren gebaseerd. Dienaangaande was de Commissie van mening dat de methode voor het berekenen van de eindkosten volledig op de werkelijke kosten gebaseerd moest zijn of minstens een nauwkeuriger benadering van die kosten moest bevatten, bijvoorbeeld door de eindkosten te berekenen als een percentage van de binnenlandse tarieven in het land van bestemming. In het licht van de latere ontwikkelingen (die in de volgende punten worden beschreven) besloot de Commissie in die zaak echter geen verbodsbeschikking op te leggen. De benadering van de Commissie werd bevestigd in het arrest van het Gerecht van eerste aanleg van 16 september 1998 in zaak T-110/95, IECC/Commissie)(12).

2. De Reims I-overeenkomst (Reims I)

(12) Op 2 juni 1995 sloten 14 OPE's een overeenkomst betreffende de vergoeding voor het verplicht bestellen van grensoverschrijdende post (de "Reims I-overeenkomst"), die in gewijzigde vorm op 13 december 1995 opnieuw werd ondertekend door 16 OPE's. De partijen omvatten de OPE's uit alle lidstaten van de Gemeenschap Unie, met uitzondering van Spanje, en de OPE's van Noorwegen en IJsland. In december 1995 werd bij de Commissie een verzoek om een negatieve verklaring of vrijstelling ingediend(13).

(13) In de Reims I-overeenkomst werden de eindkosten voor het eerst gekoppeld aan de binnenlandse tarieven op Europees niveau(14). Met de vergoeding van de CEPT-regeling als uitgangspunt diende de vergoeding jaarlijks te worden verhoogd tot uiteindelijk 80 % van het binnenlandse tarief. De verhoging zou 15 % bedragen in 1997 en 1998 en 20 % in 1999 en 2000(15). Een laatste verhoging in 2001 zou de eindkosten tot het eindniveau (80 % van de binnenlandse tarieven) brengen. Die verhogingen waren strikt gekoppeld aan specifieke verbeteringen van de kwaliteit van de dienstverlening. Een postexploitant die de doelstellingen niet haalde, mocht zijn eindkosten niet verhogen.

(14) De geldigheid van de Reims I-overeenkomst was afhankelijk gesteld van de voorwaarde dat de Spaanse OPE op 31 mei 1997 tot de overeenkomst was toegetreden. Omdat aan die voorwaarde niet werd voldaan, verstreek de Reims I-overeenkomst op 30 september 1997.

V. DE REIMS II-OVEREENKOMST

1. Toetreding

(15) Openbare en particuliere exploitanten van een verplichte universele postdienst kunnen tot de overeenkomst toetreden op voorwaarde dat zij ertoe verplicht zijn of aanvaarden die dienst aan de andere partijen te verlenen.

2. De inhoud van de overeenkomst

a) Doel van de overeenkomst

(16) Volgens de partijen is de Reims II-overeenkomst voornamelijk erop gericht 1) de partijen een billijke vergoeding voor de bestelling van grensoverschrijdende post te geven, die de werkelijke bestellingskosten van elke partij beter weergeeft, en 2) de kwaliteit van de grensoverschrijdende postdiensten te verbeteren.

b) Eindkosten

aa) Beginsel

(17) In de Reims II-overeenkomst zijn de eindkosten gekoppeld aan de binnenlandse posttarieven in het land van bestemming en aan de kwaliteit van de dienst die wordt verleend door de postexploitant die de post bestelt. Volgens de overeenkomst moeten de eindkosten tijdens een overgangsperiode worden verhoogd tot 80 % van de binnenlandse tarieven in 2001 (behoudens sancties ingeval de doelstelling inzake de kwaliteit van dienstverlening niet wordt gehaald).

(18) De partijen erkennen dat zij thans niet kunnen bewijzen dat een vergoeding ten bedrage van 80 % van de binnenlandse tarieven overeenstemt met de kosten voor het bestellen van inkomende grensoverschrijdende post. Zij betogen dat dit te wijten is aan de verschillen tussen de kosten die de individuele partijen hebben en het ontbreken van een systeem van kostprijsberekening dat hun de mogelijkheid biedt de kosten van een bepaalde dienst precies te berekenen. De partijen houden evenwel staande dat het gekozen percentage een voldoende betrouwbare weergave is van de daadwerkelijke kosten van de exploitanten. In verband hiermee werden gegevens van verschillende exploitanten overgelegd om de conclusie van de partijen te onderbouwen.

bb) Binnenlandse tarieven als vergelijking

(19) In de binnenlandse tarieven wordt gewoonlijk een onderscheid gemaakt tussen verschillende gewichtsklassen (bijvoorbeeld 20, 50 en 100 g voor brieven). Volgens de overeenkomst worden deze verschillende tarieven op grond van een standaardstructuur omgezet in zogenoemde lineaire tarieven voor het berekenen van de eindkosten. Daarbij wordt in de overeenkomst tussen drie categorieën onderscheiden:

Brieven tot en met formaat C5 met een maximumgewicht van 100 g;

Platte stukken tot en met formaat C4 met een maximumgewicht van 500 g;

Pakketten van willekeurig welke vorm tot aan de WPU-maxima voor gewicht en omvang.

(20) Een voorbeeld volstaat om deze benadering te verduidelijken. Volgens de standaardstructuur die in de overeenkomst wordt gebruikt, omvat 1 ton (of meer precies 999,9 kg) brievenpost 68336 poststukken waarvan 83,01 % brieven zijn met een gewicht van 20 g, 15,71 % brieven tussen 20 en 50 g en 1,28 % brieven tussen 50 en 100 g. Een gemiddelde brief weegt derhalve 14,63 g. Vergelijkbare cijfers en berekeningen worden verstrekt voor platte stukken en pakketten. De lineaire tarieven worden op basis van deze standaardstructuur berekend.

(21) Bij de berekening van de eindkosten wordt slechts rekening gehouden met wijzigingen van de binnenlandse tarieven voorzover zij uiterlijk op 1 september van het jaar dat aan het betrokken jaar voorafgaat, zijn medegedeeld.

cc) Eindkosteniveaus

(22) In de overeenkomst worden vier eindkostenniveaus onderscheiden:

- Niveau 1 - Voorrangsstukken in gemengde postzakken (die brieven, platte stukken en pakketten kunnen bevatten). De eindkosten voor dergelijke stukken zullen op 80 % van de binnenlandse tarieven, exclusief BTW, worden gebracht(16).

- Niveau 2 - De ontvangende OPE kan kortingen op de vergoeding van niveau 1 geven op grond van de werkverdeling of de voorbereiding van de post (bijvoorbeeld het voorsorteren van de post naar formaat of bestemming). Aan alle verzendende OPE's moeten dezelfde kortingen worden aangeboden wanneer aan gelijke voorwaarden is voldaan. De partijen moeten de IPC(17) op 31 december 1998 op de hoogte brengen van de tarieven en voorwaarden voor deze kortingen.

- Niveau 3 - Alle partijen zijn verplicht elkaar toegang te verlenen tot de "algemeen beschikbare binnenlandse tarieven" (onder meer het bulkposttarief voor reclamezendingen, drukwerk en tijdschriften) in het land van bestelling. Dit vergoedingsniveau (dat normaal lager zal zijn dan de andere niveaus) is van bijzonder belang gezien de aanzienlijke hoeveelheid grensoverschrijdende bedrijfspost.

- Poststukken zonder voorrang - Ten aanzien van poststukken zonder voorrang worden eindkosten toegepast die 10 % lager zijn dan de eindkosten voor de poststukken van niveau 1(18).

(23) De eindkosten waarop een partij aanspraak kan maken, zullen in elk geval (en na aftrek van strafbedragen) nooit lager zijn dan de eindkosten van de CEPT-regeling, behalve in landen waar 80 % van de binnenlandse tarieven van de ontvangende OPE lager is dan het CEPT-tarief. In die landen zullen de eindkosten nooit minder dan 80 % van het binnenlandse tarief bedragen.

dd) Overgangsperiode

(24) De eindkosten moeten gedurende een overgangsperiode als volgt worden verhoogd (behoudens sancties indien de doelstelling inzake de kwaliteit van dienstverlening niet wordt bereikt):

1997: CEPT niveau + 15 %(19)

1998: 55 % van de binnenlandse tarieven

1999: 65 % van de binnenlandse tarieven

2000: 70 % van de binnenlandse tarieven

2001: 80 % van de binnenlandse tarieven.

(25) De overgangsperiode moet de postexploitanten en hun klanten de mogelijkheid bieden zich aan de nieuwe regeling aan te passen en moet marktverstoringen door plotse scherpe tariefverhogingen voor uitgaande grensoverschrijdende post vermijden.

(26) Tot eind 1999 worden de eindkosten berekend op grond van de binnenlandse tarieven die uiterlijk op 1 september 1997 van toepassing zijn. Derhalve wordt geen rekening gehouden met verhogingen die na die datum zijn (of worden) ingevoerd(20).

ee) Kwaliteit van de dienstverlening

(27) Reims II voert een stelsel van kwaliteitsnormen voor de dienstverlening in met betrekking tot poststukken van niveau 1 (en niveau 2) teneinde de kwaliteit van de dienstverlening te verbeteren. De normen zijn vastgesteld als het percentage inkomende grensoverschrijdende post (van een bepaalde OPE) dat moet worden besteld binnen één werkdag na de dag van aankomst ("J") in het uitwisselingskantoor van de ontvangende OPE(21), op voorwaarde dat de post aldaar is aangekomen op het uiterste tijdstip van ontvangst, het "Latest Arrival Time", hierna "LAT" genoemd, het kritische tijdstip van binnenkomst, het "Critical Entry Time", hierna "CET" genoemd, en/of het kritische tijdstip van registratie, het "Critical Tag Time", hierna "CTT" genoemd(22). Een norm van 80 % J + 1 betekent bijvoorbeeld dat 80 % van de inkomende post binnen één werkdag op de eindbestemming wordt bezorgd. De IPC zal na overleg met de partijen de voorschriften vaststellen op grond waarvan de LAT, de CET en de CTT zullen worden vastgesteld(23).

(28) De prestaties (met betrekking tot het bestellen van inkomende grensoverschrijdende post) van de afzonderlijke partijen worden gemeten door middel van een door de IPC daartoe ingevoerde beoordelingsregeling. Die metingen zijn al begonnen. De eerste beschikbare cijfers hebben betrekking op 1997.

(29) Met het oog op de vaststelling van de kwaliteitsnormen inzake dienstverlening zijn de partijen in drie groepen ingedeeld. Volgens de partijen is de indeling gebaseerd op geografische en demografische factoren. De Spaanse en Griekse(24) OPE's zijn in groep C ingedeeld. Groep B omvat de OPE's van Duitsland, Frankrijk, Italië, Portugal en het Verenigd Koninkrijk. Alle andere partijen zijn in groep A ingedeeld. In 1998 moest groep A 90 %, groep B 85 % en groep C 80 % J + 1 halen. De respectievelijke doelstellingen voor 1999 en 2000 zijn 95 %, 90 % en 85 %.

(30) De indeling in groepen en de normen worden vóór 31 december 2000 herzien en opnieuw in onderhandeling gebracht.

(31) Er wordt een sanctieregeling (sanctiecurve) toegepast wanneer de overeengekomen normen niet worden gehaald(25). Het niveau van de eindkosten die anders verschuldigd zouden zijn, wordt met 1,5 % (indien de bereikte resultaten tussen 90 % en 100 % van de te halen doelstelling liggen) en 3,5 % (indien de bereikte resultaten tussen 80 % en 90 % van de te halen doelstelling liggen) verlaagd per procent waarmee de betrokken OPE de vereiste kwaliteitsnorm inzake dienstverlening niet haalt(26). In het slechtste geval (d.w.z. indien het daadwerkelijke door de betrokken OPE bereikte resultaat niet meer dan 80 % van de doelstelling bedraagt) zullen de eindkosten waarop de OPE recht heeft, door die sancties aldus met 50 % worden verminderd.

ff) Bijzondere overgangsbepalingen voor de OPE's van Griekenland, Italië, Spanje en Portugal

(32) Teneinde de overgang naar de nieuwe eindkostenregeling te vergemakkelijken gelden voor sommige partijen bijzondere regelingen. Deze bepalingen zijn van toepassing op post die naar en uit Griekenland, Spanje en Italië wordt verzonden. De betrokken OPE's kunnen evenwel de overgangsregelingen beëindigen en tot het normale eindkostenstelsel toetreden. Tevens geldt een bijzondere regeling voor uit Portugal verzonden prentbriefkaarten.

1) Griekenland

1.1. Uitgaande post

(33) De eindkosten voor voorrangspoststukken moesten in 1998 40 % van het binnenlandse tarief bedragen. Het niveau zou in respectievelijk 1999, 2000, 2001, 2002 en ten slotte 2003 worden opgetrokken tot 45 %, 50 %, 60 %, 70 % en 80 %. Indien de Griekse OPE, overeenkomstig deze bepalingen, hogere eindkosten zou moeten betalen dan partijen welke niet aan de overgangsregelingen zijn onderworpen, zal de Griekse OPE slechts de eindkosten moeten betalen die deze partijen verschuldigd zijn.

1.2. Inkomende post

(34) Wat de inkomende post betreft, zijn progressief hogere doelstellingen inzake kwaliteit van dienstverlening vastgesteld die, indien zij worden gehaald, leiden tot verhogingen van de eindkosten die door de andere partijen aan de Griekse OPE verschuldigd zijn. De doelstelling inzake de kwaliteit van dienstverlening was voor 1998 vastgesteld op 50 %, hetgeen zou leiden tot een stijging van de eindkosten met 7 % indien de doelstelling werd gehaald. De overeenkomstige cijfers voor de doelstellingen inzake de kwaliteit van de dienstverlening (en de verhogingen van de eindkosten) zijn 60 % (10 %) voor 1999, 70 % (15 %) voor 2000, 80 % (15 %) voor 2001 en 85 % (20 %) voor 2002. In 2003 zouden de eindkosten stijgen tot 80 % van de binnenlandse tarieven indien de Griekse OPE erin slaagt opnieuw de kwaliteitsnorm inzake dienstverlening van het vorige jaar (85 %) te halen.

2) Spanje

2.1. Uitgaande post

(35) De eindkosten voor voorrangspoststukken en prentbriefkaarten zullen jaarlijks worden verhoogd op grond van het CEPT-tarief in 1998(27). Indien de doelstellingen inzake de kwaliteit van dienstverlening van de ontvangende OPE's worden gehaald, zullen de eindkosten die zij van de Spaanse OPE ontvangen met 10 % stijgen in 1999 en 2000 en met 15 % in 2001, 2002 en 2003. Deze verhogingen mogen niet leiden tot eindkosten die hoger zijn dan de eindkosten welke de andere partijen die niet aan de overgangsregelingen onderworpen zijn, aan de betrokken OPE verschuldigd zijn. Vanaf 2004 zullen deze eindkosten met een derde van het resterende verschil tussen het in 2003 bereikte niveau en het eindniveau van de eindkosten krachtens de Reims II-overeenkomst (meer bepaald 80 % van de binnenlandse tarieven) worden verhoogd. Aldus zal het normale eindkostenniveau in 2006 worden bereikt.

2.2. Inkomende post

(36) Wat inkomende voorrangspost betreft, zal aan de Spaanse OPE het huidige CEPT-tarief worden betaald zolang dit tarief hoger is dan 80 % van het Spaanse binnenlandse tarief voor verzendingen tussen steden.

3) Italië

3.1. Uitgaande post

(37) De eindkosten die de Italiaanse OPE met betrekking tot voorrangspoststukken en prentbriefkaarten aan de andere partijen verschuldigd zijn, zullen jaarlijks toenemen, op voorwaarde dat de ontvangende exploitanten aan de betrokken doelstellingen inzake de kwaliteit van de dienstverlening voldoen. De jaarlijkse verhoging zou in 1998 15 % bedragen en in 1999 en 2000 20 %. Indien de ontvangende OPE's hun doelstellingen niet halen, maar de kwaliteit van hun dienstverlening in zekere mate verbeteren(28), zou de verhoging beperkt worden tot 5 % in 1998 en 7 % in 1999 en 2000. Die verhogingen mogen niet tot eindkosten leiden die hoger zijn dan de eindkosten welke de andere partijen die niet aan de overgangsregelingen onderworpen zijn, aan de betrokken OPE verschuldigd zijn. Een laatste verhoging op 1 januari 2001 zal de door de Italiaanse OPE verschuldigde eindkosten optillen tot het eindniveau van de eindkosten krachtens de Reims II-overeenkomst (80 % van de binnenlandse tarieven).

3.2. Inkomende post

(38) De bovengenoemde regels inzake uitgaande post zullen eveneens van toepassing zijn op inkomende post van andere partijen.

4) Cap system

(39) Een zogenoemd "cap system" (capturing system) is ontworpen om te garanderen dat de OPE's van Griekenland, Spanje en Italië geen misbruik maken van de hun krachtens de bovengenoemde overgangsregelingen toegekende voordelen. Op grond van het systeem worden uitgaande poststromen naar andere partijen bij Reims II ingedeeld in drie categorieën: prentbriefkaarten, andere zendingen en bijkomende post. Prentbriefkaarten zijn niet aan de cap-regeling onderworpen. Zij kunnen dus in aanmerking komen voor de lagere eindkosten die ten behoeve van die OPE's in de overgangsregelingen zijn vastgesteld. De categorie andere zendingen omvat de huidige hoeveelheid poststukken met uitzondering van prentbriefkaarten. Deze categorie omvat tevens een jaarlijkse groei van 5 % ("de organische groeivoet")(29). De categorie andere zendingen komt eveneens voor lagere eindkosten in aanmerking. De categorie bijkomende post is gedefinieerd als de hoeveelheid poststukken (met uitzondering van prentbriefkaarten) die de andere zendingen (na toevoeging van de organische groei) overschrijdt. Deze hoeveelheid zal aan de normale eindkosten worden onderworpen waarop ontvangende OPE's overeenkomstig de Reims II-overeenkomst recht hebben.

(40) Het cap system geldt niet voor het postverkeer tussen landen waarvoor overgangsregelingen gelden, dat wil zeggen Griekenland, Spanje en Italië.

c) Artikel 25 en artikel 49, lid 4, van het Wereldpostverdrag

(41) Artikel 25 van het Wereldpostverdrag geeft richtsnoeren voor het behandelen van in het buitenland geposte binnenlandse zendingen (remail). Artikel 49, lid 4, betreft de eindkosten op inkomende bulkpost. Na afloop van de overgangsperiode zullen de partijen artikel 25 en artikel 49, lid 4, van het Wereldpostverdrag niet langer toepassen.

d) Duur

(42) De overeenkomst is voor onbepaalde duur gesloten. Elke partij kan de overeenkomst te allen tijde opzeggen. De opzegging wordt van kracht aan het eind van het eerste volledige kalenderjaar na de kennisgeving ervan. In bepaalde omstandigheden kan een partij de overeenkomst opzeggen met een opzeggingstermijn van zes maanden.

e) Verhouding ten aanzien van andere overeenkomsten

(43) In de Reims II-overeenkomst, zoals gewijzigd bij de aanvullende overeenkomst, is bepaald dat het de partijen vrij staat onderling bilaterale of multilaterale overeenkomsten inzake eindkosten te sluiten waarin andere voorwaarden, inzonderheid andere eindkostenniveaus, kunnen worden vastgesteld. Indien een partij met een andere partij (of andere partijen) een overeenkomst betreffende lagere eindkosten sluit, moet zij (onverminderd de bepalingen inzake sancties en de bijzondere overgangsbepalingen die in de overwegingen 32 tot en met 40 beschreven zijn) aan alle partijen voorzover de transacties gelijkwaardig zijn, dezelfde eindkosten aanrekenen.

VI. WIJZIGINGEN EN NA DE AANMELDING VERSTREKTE TOELICHTINGEN

(44) Na een eerste onderzoek van de overeenkomst heeft de Commissie de partijen opmerkzaam gemaakt op verscheidene punten welke volgens haar dienden te worden gewijzigd, aangepast of verduidelijkt voordat zij een gunstig standpunt ten aanzien van de overeenkomst in overweging kon nemen.

(45) De partijen hebben daarop een eerste aanvullende overeenkomst bij de Reims II-overeenkomst voorbereid ("de aanvullende overeenkomst"). Deze aanvullende overeenkomst werd op 22 september 1998 gesloten door elf van de zestien partijen bij Reims II. De vijf andere partijen bij Reims II ondertekenden de overeenkomst in een later stadium(30). Die aanvullende overeenkomst bevat de onderstaande wijzigingen en toelichtingen:

1. Het verband tussen eindkosten en kwaliteit van dienstverlening

(46) In de aanvankelijk aangemelde Reims II-overeenkomst konden eindkosten verschuldigd zijn zelfs wanneer de kwaliteit van de door de betrokken OPE verstrekte dienstverlening daadwerkelijk verslechterde. In de gewijzigde overeenkomst is thans het beginsel neergelegd dat de eindkosten in de overgangsperiode niet zullen stijgen wanneer de kwaliteit van de dienstverlening van de betrokken partij afneemt. Teneinde vast te stellen of dit het geval is, wordt de kwaliteit van dienstverlening in een bepaald jaar vergeleken met de gemiddelde kwaliteit van de dienstverlening die door de bedoelde partij in de voorgaande jaren is gehaald met uitgangspunt in 1997. Er is geen ruimte voor interpretatie. Deze regel geldt niet voor die OPE's ten behoeve waarvan overgangsregelingen zijn ingevoerd. De regel is vanzelfsprekend evenmin van toepassing wanneer de kwaliteit van de dienstverlening van een OPE verslechtert, maar nog steeds voldoet aan de betrokken norm die bij de overeenkomst is ingevoerd. De eindkosten kunnen eveneens worden verhoogd indien (en voorzover) kan worden aangetoond dat een kwaliteitsverslechtering van de dienstverlening van een partij veroorzaakt is door bijzondere inspanningen van deze partij ter verbetering van haar postbestellingssysteem, en slechts van tijdelijke aard is. De uiteindelijke beslissing of aan deze voorwaarde is voldaan ligt bij de Commissie. Zij kan een deskundige met die opdracht belasten.

(47) Ten slotte is een bijzondere regel ingevoerd volgens welke partijen die de doelstellingen inzake de kwaliteit van de dienstverlening voor 1998 niet hebben gehaald, bij wijze van uitzondering hun eindkosten met 15 % boven het CEPT-niveau (maar tot hoogstens 55 % van de binnenlandse tarieven) mogen verhogen indien zij de doelstellingen inzake de kwaliteit van de dienstverlening voor 1997 hebben gehaald.

2. Niveau 3

(48) De partijen hebben erop gewezen dat zij krachtens de Reims II-overeenkomst wettelijk verplicht zijn elkaar toegang tot niveau 3 te verlenen. Teneinde deze toegang te vergemakkelijken zullen de partijen, zo dit binnen hun macht ligt, de nationale voorschriften die niet gerechtvaardigd zijn en in de praktijk de toegang van de andere partijen tot de binnenlandse tarieven kunnen belemmeren, ten behoeve van de andere partijen versoepelen. Wanneer de betrokken nationale voorschriften door de staat zijn ingevoerd, zullen de partijen zich naar beste vermogen inspannen om deze voorschriften in samenwerking met de bevoegde nationale instanties op te heffen.

(49) Alle tarieven en voorwaarden die relevant zijn voor de toegang tot niveau 3, zullen alle partijen door een door de IPC beheerde gegevensbank ter beschikking worden gesteld. De partijen hebben zich ertoe verbonden, de gegevensbank bij wijziging van hun tarieven en voorwaarden onmiddellijk bij te werken.

3. Verlate, verloren en beschadigde post

(50) De partijen hebben regels ingevoerd betreffende verlate, verloren en beschadigde post op grond waarvan een regeling voor het behandelen en onderzoeken van klachten zou worden ingevoerd, die voorziet in een ontvangstbevestiging voor elke klacht en standaardtermijnen voor het beantwoorden ervan. De klantendiensten en de toegang tot die diensten zullen worden verbeterd door onder meer een kosteloos telefoonnummer voor klachten in te stellen en met consumentenorganisaties samen te werken.

4. Doorzichtige kostprijsberekening en jaarverslagen

(51) De partijen verbinden zich ertoe aan de verplichtingen te voldoen die de Commissie hun oplegt. Volgens die verplichtingen moeten zij tegen eind 1999 een doorzichtig systeem van kostprijsberekening invoeren, zoals vereist bij artikel 14 van de postrichtlijn en jaarverslagen over de ontwikkeling van de internationale en binnenlandse tarieven en kosten verstrekken, alsook over de ontwikkeling van het grensoverschrijdende postverkeer, inclusief inlichtingen over de toegang tot niveau 3.

5. Andere kwesties

(52) Voorts zijn de partijen overeengekomen zich naar beste vermogen in te spannen om de onderhandelingen over normen inzake de kwaliteit van de dienstverlening en een sanctieregeling voor poststukken zonder voorrang tot een goed einde te brengen. De referentiestandaard voor 1998 en 1999 zou J + 3 moeten worden of de standaard die reeds door een partij is ingevoerd (maar in elk geval niet meer dan J + 4). Ten slotte komen de partijen overeen zich naar beste vermogen in te spannen om voor uitgaande grensoverschrijdende post een dienstverlening te verschaffen die in overeenstemming is met bepaalde in de aanvullende overeenkomst omschreven normen.

VII. OPMERKING VAN DERDEN EN HET ANTWOORD VAN DE COMMISSIE

(53) Op 1 december 1998 heeft de Commissie(31), een bekendmaking overeenkomstig artikel 19, lid 3, van Verordening nr. 17, in het Publicatieblad gepubliceerd waarin de bijzonderheden van de aangemelde overeenkomst werden uiteengezet en werd aangegeven dat zij voornemens was een gunstig standpunt ten aanzien van die overeenkomst in te nemen.

(54) De Commissie heeft in totaal 35 antwoorden ontvangen. Slechts in twee opmerkingen van derden werd goedkeuring van de Reims II-overeenkomst aanbevolen. In alle andere opmerkingen lieten de belanghebbenden zich in meerdere of mindere mate kritisch over de overeenkomst uit. Tot deze laatsten behoorde het Post Office van het Verenigd Koninkrijk, één van de partijen bij de Reims II-overeenkomst. Deze OPE heeft ondertussen evenwel erop gewezen dat hij de overeenkomst verder steunt, gezien het compromis dat onder de partijen werd bereid omtrent de duur van de overgangsperiode (zie overweging 61). De belangrijkste opmerkingen zijn hieronder samengevat.

(55) Het belangrijkste bezwaar betrof de tijdelijke gevolgen van een vrijstelling van de overeenkomst. Overeenkomstig het tijdschema van de Reims II-overeenkomst zouden de eindkosten in 1999 worden verhoogd tot 65 % van de binnenlandse tarieven en zou op 1 januari 2001 het uiteindelijke bedrag van 80 % worden bereikt. Een aanzienlijk aantal belanghebbenden was van mening dat een dergelijke terugwerkende kracht (zoals het door sommigen werd genoemd) ernstige negatieve gevolgen voor de verbruikers zou hebben. Met name werd betoogd dat het voorliggende tijdschema de overgangsperiode zou inkorten tot minder dan twee jaar en tot aanzienlijke prijsverhogingen in een korte periode zou leiden. De meeste belanghebbenden die daarover opmerkingen hebben gemaakt, betoogden dat de overgangsperiode van vier jaar welke oorspronkelijk in de Reims II-overeenkomst was opgenomen, diende te worden gehandhaafd en dat deze termijn slechts mocht ingaan zodra de Commissie de overeenkomst had goedgekeurd.

(56) In verscheidene opmerkingen werd betoogd dat de eindkosten niet op de kosten waren gebaseerd, maar op de tarieven waren georiënteerd en werd gevraagd of een percentage van 80 % van de binnenlandse tarieven wel een getrouwe weergave van de kosten inhield.

(57) Verscheidene belanghebbenden betoogden dat de voorwaarden waaraan moet worden voldaan om toegang tot niveau 3 te krijgen, nog steeds onvoldoende duidelijk waren. Er werd gevreesd dat, bij ontstentenis van normen inzake de kwaliteit van dienstverlening (en sancties) voor dergelijke post, er nauwelijks een aansporing zou zijn om een goede dienstverlening te verstrekken.

(58) Verscheidene belanghebbenden beweerden dat er normen inzake de kwaliteit van dienstverlening moesten komen voor het vervoer van eindpunt tot eindpunt (en sancties met betrekking tot uitgaande post) en niet alleen normen voor de OPE's die grensoverschrijdende post ontvangen en bestellen. In sommige opmerkingen werd betoogd dat de normen eveneens van toepassing moesten zijn op post zonder voorrang en post van niveau 3. De aan de partijen toegekende uitzondering (volgens welke de eindkosten in bepaalde specifieke omstandigheden kunnen worden verhoogd, zelfs wanneer de kwaliteit van de dienstverlening verslechtert) werd gevaarlijk geacht en zou tot misbruik kunnen leiden. Een aanzienlijk aantal belanghebbenden beweerde dat nauwgezet toezicht diende te worden gehouden op het systeem voor het meten van de kwaliteit van de bereikte dienstverlening. In het bijzonder werd erop gewezen dat "cosmetische" kwaliteitsverbeteringen van de dienstverlening gemakkelijk konden worden bereikt door een vervroeging van het LAT waarop de post de ontvangende OPE moet bereiken. De relevante voorschriften dienen derhalve eenvormig te zijn voor alle betrokkenen en te worden toegepast gedurende de looptijd van de overeenkomst. De daadwerkelijke meting dient op een onafhankelijke, nauwgezette en representatieve manier te worden verricht.

(59) Er werd betoogd dat de regeling inzake verlate, verloren en beschadigde post waarin thans in de overeenkomst was voorzien, geen bruikbare of praktische oplossing bood. De voorkeur ging uit naar een geharmoniseerd systeem (met een gestandaardiseerde toezichtregeling).

(60) Verscheidene belanghebbenden spraken hun bezorgdheid uit over het feit dat de Nederlandse OPE buiten de overeenkomst zou blijven. Er werd beweerd dat dit tot discriminatie zou leiden (omdat de Nederlandse OPE andere eindkosten zou betalen). Tevens werd gevreesd dat de partijen bij de Reims-overeenkomst in de toekomst elkaars post eerst zouden behandelen, hetgeen tot een slechtere kwaliteit voor de post uit derde landen zou kunnen leiden.

(61) Na onderzoek van deze opmerkingen kwam de Commissie tot de conclusie dat de overgangsperiode moest worden verlengd om de door de partijen gevreesde negatieve gevolgen weg te nemen. Zij concludeerde tevens dat de uiteindelijke verhoging tot 80 % van de binnenlandse tarieven niet kon worden aanvaard alvorens voldoende gegevens beschikbaar waren op grond waarvan zij zou kunnen oordelen of deze verhoging noodzakelijk was om de eindkosten in overeenstemming met de kosten te brengen. De partijen werden hiervan op de hoogte gebracht. Op een bijeenkomst van 4 maart 1999 deelden de partijen de Commissie mede, dat zij de punten van bezorgdheid die aan de grondslag van de aanpak van de Commissie lagen, erkenden. Zij kondigden aan, dat zij de overeenkomst per 1 april 1999 zouden uitvoeren en dat de eindkosten voor 1999 zouden worden verhoogd tot hoogstens 55 % van de binnenlandse tarieven. Tevens aanvaardden zij dat de duur van een eventuele vrijstelling zou worden beperkt tot de periode die verstrijkt op 31 december 2001, dit wil zeggen voordat de uiteindelijke verhoging tot 80 % van de binnenlandse tarieven zou gebeuren.

B. JURIDISCHE BEOORDELING

I. ARTIKEL 81, LID 1, VAN HET EG-VERDRAG EN ARTIKEL 53, LID 1, VAN DE EER-OVEREENKOMST

1. Overeenkomst tussen ondernemingen

(62) Ongeacht hun specifieke rechtsvorm verrichten alle partijen bij de Reims II-overeenkomst een economische activiteit en moeten zij om die reden worden beschouwd als ondernemingen in de zin van de mededingingsregels van het EG-Verdrag(32). De Reims II-overeenkomst is derhalve een overeenkomst in de zin van artikel 81, lid 1, van het EG-Verdrag en artikel 53, lid 1, van de EER-overeenkomst.

2. Beperkingen van de mededinging

a) Prijsafspraken

(63) In de overeenkomst worden de eindkosten vastgesteld die de partijen elkaar verschuldigd zijn op de markt van de inkomende grensoverschrijdende post. Deze eindkosten zijn de prijs die de OPE in het land van herkomst aan de OPE in het land van bestemming betaalt voor de bestelling. Derhalve moet deze overeenkomst worden beschouwd als een overeenkomst waarin verkoopprijzen worden bepaald in de zin van artikel 81, lid 1, van het EG-Verdrag en artikel 53, lid 1, van de EER-overeenkomst.

(64) In de Reims II-overeenkomst worden evenwel niet de daadwerkelijke bedragen die moeten worden betaald, vastgesteld, maar wordt slechts een percentage vastgesteld. Aangezien dit percentage aan de binnenlandse tarieven is gebonden, heeft de overeenkomst tot gevolg dat de prijzen worden vastgesteld. De partijen behouden evenwel de vrijheid hun eigen binnenlandse tarieven vast te stellen. In theorie kunnen zij dus de eindkosten die krachtens de Reims II-overeenkomst verschuldigd zijn, wijzigen door die binnenlandse tarieven te wijzigen. Voor de meeste OPE's is grensoverschrijdende post evenwel van beperkt belang vergeleken met de omvang van de binnenlandse post. Bovendien moet een wijziging van de binnenlandse tarieven in vele lidstaten worden goedgekeurd door de nationale regelgevende instantie. Derhalve is het zeer waarschijnlijk dat het niveau van de binnenlandse tarieven voornamelijk wordt bepaald door nationale overwegingen. De partijen doen derhalve afstand van of beperken hun vrijheid om het niveau van de vergoeding voor het bestellen van inkomende grensoverschrijdende post te bepalen, door bij een onderlinge overeenkomst eindkosten in te voeren die zijn uitgedrukt als een percentage van de binnenlandse tarieven.

(65) Erkend moet worden dat de Reims II-overeenkomst een prijsvaststellingsovereenkomst is met ongewone kenmerken. Het betreft de prijs van een dienst (bestelling in het land van bestemming) die de OPE in het land van herkomst nodig heeft om ervoor te zorgen dat de post de geadresseerde bereikt en die de OPE niet (of nog niet) in staat is zelf te verstrekken(33). Aangezien een postexploitant vanzelfsprekend recht heeft op een vergoeding voor het bestellen van post die afkomstig is uit een ander land, is het duidelijk dat een bepaalde regeling noodzakelijk is om het niveau van die vergoeding vast te stellen. Dit kon evenwel worden bereikt door het sluiten van een bilaterale overeenkomst met de OPE uit het land waarvan de post is toegezonden, en waarin de beide partijen de verschuldigde eindkosten vaststellen. Deze benadering zou uitmonden in een net van bilaterale overeenkomsten waarvan de inhoud niet noodzakelijkerwijze dezelfde zou zijn(34). In de Reims II-overeenkomst worden de eindkosten voor alle partijen op eenvormige wijze vastgesteld als een bepaald percentage van de binnenlandse tarieven. De overeenkomst (zoals gewijzigd bij de aanvullende overeenkomst) staat de partijen evenwel uitdrukkelijk toe om onderling bilaterale of multilaterale overeenkomsten inzake eindkosten te sluiten. Het is evenwel hoogst onwaarschijnlijk dat de partijen van deze mogelijkheid gebruik zullen maken omdat het sluiten van de Reims II-overeenkomst prikkels om afzonderlijke overeenkomsten onder de partijen te sluiten, heeft weggenomen. Dit lijkt te worden bevestigd door het feit dat, voorzover de Commissie bekend, er slechts één dergelijke bilaterale of multilaterale overeenkomst is gesloten tussen partijen bij Reims II, te weten de Noordse overeenkomst, die lang voordat de Reims II-overeenkomst tot stand kwam, werd gesloten. Er moet worden opgemerkt dat geen andere partij bij Reims II tot die overeenkomst is toegetreden. Derhalve concludeert de Commissie dat ongeacht de specifieke bepaling in de overeenkomst die toestaat dat de partijen onderling bilaterale of multilaterale overeenkomsten sluiten, de Reims II-overeenkomst in de praktijk in grote mate de prikkel wegneemt om overeenkomsten te sluiten die tot verschillende tarieven zouden kunnen leiden welke uit het oogpunt van de verbruiker gunstiger zouden kunnen zijn.

(66) Daar de partijen bij Reims II het grootste deel van de grensoverschrijdende post tussen hun respectieve landen voor hun rekening nemen, moet de hierboven geconstateerde beperking van de mededinging eveneens als aanmerkelijk worden beschouwd.

b) Beperkt lidmaatschap

(67) Het lidmaatschap van de Reims II-overeenkomst is beperkt tot (particuliere of openbare) postexploitanten die een verplichte universele dienst exploiteren. Dit kan worden uitgelegd in die zin dat andere exploitanten worden uitgesloten van de voordelen die de tarieven inhouden voor de partijen bij de Reims II-overeenkomst. Niets in de overeenkomst staat evenwel eraan in de weg dat de partijen gelijke of vergelijkbare overeenkomsten inzake eindkosten sluiten met derden. De voorwaarde voor lidmaatschap van de Reims II-overeenkomst blijkt derhalve geen beperking van de mededinging in te houden.

3. Gevolgen voor de handel

(68) De Reims-overeenkomst betreft de vergoeding voor inkomende grensoverschrijdende postdiensten tussen OPE's en heeft derhalve per definitie gevolgen voor de handel tussen lidstaten en de handel tussen de overeenkomstsluitende partijen in de zin van de EER-overeenkomst. Gezien het belang van de Reims II-partijen voor de markten van inkomende grensoverschrijdende post tussen hun respectieve landen moeten deze gevolgen als aanmerkelijk worden beschouwd. In dit verband mag niet uit het oog worden verloren dat bedrijven de meeste grensoverschrijdende post produceren en dat deze post in het algemeen verband houdt met de handel tussen lidstaten. Hoewel de verhoging van de eindkosten niet noodzakelijkerwijze een vergelijkbare verhoging van de algemene tarieven inhoudt, is het evenwel waarschijnlijk dat deze tarieven zullen worden opgetrokken, althans voor bepaalde categorieën post. Een verhoging van de tarieven voor internationale post heeft duidelijk nadelige gevolgen voor de handel tussen lidstaten.

II. ARTIKEL 81, LID 3, VAN HET EG-VERDRAG EN ARTIKEL 53, LID 3, VAN DE EER-OVEREENKOMST

1. Verbetering van de verdeling der producten/Verbetering van de technische of economische vooruitgang

(69) Het staat vast dat de CEPT-eindkostenniveaus vaak hebben geleid tot een vergoeding voor het bestellen van grensoverschrijdende post die de kosten niet dekte. Dientengevolge moest het daaruit voortvloeiende verlies op inkomende grensoverschrijdende post door de OPE's worden gedekt met winsten uit het verstrekken van binnenlandse postdiensten of uitgaande grensoverschrijdende postdiensten. Een dergelijke kruissubsidiëring is op lange termijn onhoudbaar, met name in het licht van de toenemende liberalisering van de postsector. Postondernemingen hebben ongetwijfeld recht op een vergoeding voor het bestellen van grensoverschrijdende post die de kosten van die activiteit dekt. Een omschakeling naar een systeem dat meer op de kosten is gebaseerd, stelt hun financiële positie veilig en biedt de postondernemingen derhalve de mogelijkheid deze dienst te handhaven en te verbeteren. Dit voordeel kan worden beschouwd als een verbetering van de verstrekking van de betrokken diensten, zoals artikel 81, lid 3, van het EG-Verdrag en artikel 53, lid 3, van de EER-overeenkomst eisen.

(70) Het wezenlijkste voordeel die de overeenkomst wordt geacht op te leveren bestaat in een wezenlijke verbetering van de kwaliteit van de grensoverschrijdende postdiensten. Dit geldt inzonderheid aan de zijde van de ontvangende onderneming, de OPE die de post bestelt. Door de verhogingen van de eindkosten te koppelen aan kwaliteitsverbeteringen van de dienstverlening voert de Reims II-overeenkomst voor de partijen een sterke stimulans in om hun prestatie te verbeteren. De ontvangende exploitant zal slechts hogere eindkosten van de andere partijen kunnen eisen indien hij erin slaagt de ambitieuze doelstellingen inzake de kwaliteit van dienstverlening te halen welke in de overeenkomst zijn vastgesteld. Wanneer de doelstellingen niet worden bereikt, zijn sancties van toepassing die de eindkosten waarop een partij recht heeft, aanzienlijk kunnen drukken. De aldus tot stand gebrachte aansporing voor de ontvangende exploitant zijn kwaliteit te verbeteren wordt niet beïnvloed door het feit dat de kwaliteit van dienstverlening die door de partijen wordt bereikt, op jaarbasis wordt berekend. Deze methode stelt de aansporing de kwaliteit van de dienstverlening te verbeteren, niet uit maar is, naar het voorkomt, de meest logische wijze om te garanderen dat de eindkosten die in een bepaald jaar verschuldigd zijn, met de gedurende dat jaar bereikte kwaliteit van de dienstverlening in overeenstemming zijn.

(71) Met het oog op de vaststelling van de doelstellingen inzake de kwaliteit van de dienstverlening hebben de partijen verschillende groepen(35) tot stand gebracht waarvoor verschillende drempels van toepassing zijn. Aangezien in de overeenkomst is voorzien in speciale overgangsmaatregelen met betrekking tot alle OPE's in groep C, zijn er eigenlijk slechts twee groepen, A en B. De kwaliteit van de dienstverlening die door de OPE's uit groep A moet worden bereikt, ligt enigszins hoger dan de respectieve doelstelling voor de partijen uit groep B. De partijen hebben evenwel uiteengezet dat dit verschil is gebaseerd op demografische en geografische criteria in die zin dat groep A bestaat uit partijen uit landen die naar verhouding klein zijn of waarvan een groot deel van de bevolking is geconcentreerd in een naar verhouding klein gebied. Hoewel deze indeling (die volgens de overeenkomst in de nabije toekomst moet worden herzien) uiteindelijk het resultaat van een compromis tussen de partijen blijkt te zijn, is zij niet op een willekeurige wijze tot stand gebracht. In ieder geval dient erop te worden gewezen dat zelfs de doelstelling voor de OPE's in groep B (90 % J + 1 in 1999) hoog is. Dit onderscheid heeft derhalve geen gevolgen voor de aansporing de kwaliteit van de dienstverlening te verbeteren.

(72) De bijzondere overgangsbepalingen voor sommige partijen zijn eveneens gebaseerd op het beginsel dat de verhogingen van de eindkosten gekoppeld zijn aan een verbetering van de kwaliteit van dienstverlening. In het licht van de bijzondere problemen waarmee de betrokken OPE's te kampen hebben, is de Commissie van mening dat er geen bezwaar kan worden gemaakt tegen het feit dat deze overgangsbepalingen voorzien in een tragere verhoging van de eindkosten (en derhalve indirect van de kwaliteit van de dienstverlening).

(73) De koppeling tussen de verhogingen van de eindkosten en een kwaliteitsverbetering van de dienstverlening die bij de Reims II-overeenkomst wordt ingevoerd, is in hoge mate afhankelijk van het systeem voor de meting van de kwaliteit van de dienstverlening. Zoals sommige derden in hun opmerkingen hebben gesteld, is het van belang na te gaan of dit systeem behoorlijk functioneert. De Commissie werd gewezen op het risico dat een "verbetering" van de kwaliteit van de dienstverlening teweeg zou kunnen worden gebracht door het tijdstip waarop de te bestellen post de ontvangende exploitant moet bereiken, te vervroegen. Om die reden heeft de Commissie onderzocht of het risico zich in de werkelijkheid kan voordoen. Zij kwam tot de vaststelling dat de partijen slechts regels hebben opgesteld betreffende het LAT(36), dat voor de hoofduitwisselingskantoren en de luchtposteenheden respectievelijk niet vroeger dan 16 uur en 15 uur kan zijn. De partijen hebben in antwoord op een vraag van de Commissie bevestigd dat post die aan het aldus vastgestelde LAT voldoet, voor de doelstellingen van de Reims II-overeenkomst wordt geacht tijdig te zijn aangekomen, ongeacht of deze post ook voldoet aan het CET en/of CTT die sommige partijen zouden toepassen.

(74) Er zijn inderdaad geen specifieke doelstellingen inzake de kwaliteit van de dienstverlening overeengekomen met betrekking tot post waarvoor de toegang tot niveau 3 geldt. De toegang tot niveau 3 behelst voornamelijk dat dergelijke post, voor alle doelstellingen, als binnenlandse post wordt behandeld. Wanneer doelstellingen inzake de kwaliteit van de dienstverlening voor binnenlandse post gelden, zullen deze dus ook op de relevante inkomende grensoverschrijdende post van toepassing zijn.

(75) De overeenkomst zal tevens bijdragen tot de verbetering van de algemene kwaliteit van de grensoverschrijdende post. Ingevolge artikel 3, punt 8, van de Reims II-overeenkomst (ingevoerd bij de aanvullende overeenkomst) zijn de verzendende exploitanten verplicht zich naar beste vermogen in te spannen om voor uitgaande voorrangspoststukken een kwaliteit van dienstverlening te bieden die aan de in bijlage 7 opgenomen normen voldoet. Overeenkomstig die bepalingen streven de partijen ernaar in 2002 een norm van 85 % J + 1 te halen. Dit wil zeggen dat 85 % van de uitgaande grensoverschrijdende voorrangspost één dag na de verzending op het uitwisselingskantoor van de ontvangende exploitant moet aankomen(37).

(76) Het feit dat niet alle OPE's uit de Gemeenschap en de EER (of uit andere landen) aan de overeenkomst deelnemen, doet niets af aan de conclusie dat mag worden aangenomen dat de Reims II-overeenkomst tot aanzienlijke verbeteringen met betrekking tot de grensoverschrijdende post zal leiden. Aangezien de Nederlandse Posterijen besloten hebben niet tot de overeenkomst toe te treden, zal zij vanzelfsprekend niet van toepassing zijn op grensoverschrijdende post tussen Nederland en de andere partijen bij Reims II. Dit doet evenwel niets af aan het feit dat de overeenkomst waarschijnlijk voordelen voor het grensoverschrijdende postverkeer tussen de partijen bij de Reims II-overeenkomst zal opleveren.

2. Voordelen voor de verbruikers

(77) De genoemde verbeteringen (inzonderheid de betere kwaliteit van de dienstverlening voor grensoverschrijdende post) zullen eveneens de verbruikers ten goede komen. Om bovengenoemde redenen is de Commissie van oordeel dat een billijk aandeel in de uit de overeenkomst voortvloeiende voordelen de verbruikers ten goede zal komen.

(78) Waarschijnlijk zal althans een aantal ondernemingen ingevolge de Reims II-overeenkomst aanmerkelijk hogere eindkosten betalen. Verwacht mag worden dat de prijzen van grensoverschrijdende post dientengevolge althans in sommige betrokken landen zullen worden verhoogd. Op grond van de door de Commissie in het onderzoek ingewonnen inlichtingen kan om een aantal redenen worden geconcludeerd dat deze mogelijke verhogingen niet zullen verhinderen, dat een billijk aandeel in de voordelen die van de overeenkomst worden verwacht, aan de verbruikers ten goede zullen komen.

(79) Ten eerste zal de overeenkomst slechts een beperking van de kruissubsidiëring die onder de huidige regelingen gebeurt, ten gevolge hebben, indien de verhogingen van de eindkosten tot een eindkostenniveau leiden, dat dichter aansluit bij de werkelijke kosten voor het bestellen van de post. Daar de gebruikers van binnenlandse post of uitgaande grensoverschrijdende post derhalve niet langer (of althans in mindere mate) aan de kosten van de inkomende grensoverschrijdende post behoeven bij te dragen, zullen de OPE's hun tarieven voor binnenlandse post en uitgaande grensoverschrijdende post, waar nodig, kunnen bijstellen.

(80) Ten tweede zouden de tariefsverhogingen voor grensoverschrijdende post gepaard gaan met verbeteringen van de dienstverlening, aangezien de Commissie erop heeft aangedrongen dat de eindkosten slechts kunnen worden verhoogd indien de kwaliteit van de dienstverlening wordt verbeterd. Aangenomen mag worden dat een billijk aandeel in de voordelen aan de verbruikers ten goede komt wanneer de kwaliteit van de dienstverlening verbetert op voorwaarde dat de tarieven niet buitensporig worden verhoogd. Zoals gezegd is er slechts één uitzondering waarin de eindkosten kunnen worden verhoogd ingeval de kwaliteit van de dienstverlening verslechtert. Dit is het geval waarin een dergelijke verslechtering a) aantoonbaar te wijten is aan bijzondere inspanningen om de bestelling te bespoedigen, b) van tijdelijke aard is en c) alleen door de genoemde inspanningen veroorzaakt is. Een voorbeeld hiervan zou de installatie van een nieuw sorteercentrum zijn die tijdelijke gevolgen voor de kwaliteit van de dienstverlening kan hebben. Het is duidelijk dat de toepasselijke criteria in elk geval strikt moeten worden uitgelegd. Bovendien ligt, zoals de partijen in de aanvullende overeenkomst hebben bepaald, de uiteindelijke beslissing of al dan niet aan deze voorwaarden is voldaan, bij de Commissie (of bij door haar aangestelde onafhankelijke deskundige). In deze omstandigheden is de Commissie van mening dat deze uitzondering geen gevaren inhoudt voor het beginsel dat de hogere eindkosten een verbetering van de kwaliteit van de dienstverlening veronderstellen.

(81) Ten derde heeft de Commissie van de partijen geëist dat zij de verhogingen van hun tarieven voor grensoverschrijdende post die zij voor eind 2002 voornemens zijn in te voeren, schriftelijk specificeren. Uit het antwoord van de partijen kan worden geconcludeerd dat het in het algemeen om bescheiden verhogingen zal gaan. Het spreekt vanzelf dat de Commissie nauwgezet toezicht op de ontwikkelingen op dit gebied zal houden. Daartoe worden de partijen in deze beschikking(38) tot verslaggeving verplicht. Indien nodig zal de Commissie van haar bevoegdheden krachtens artikel 82 van het EG-Verdrag gebruik maken wanneer een partij bij de Reims II-overeenkomst prijsverhogingen invoert die buitensporig en niet door de kosten gerechtvaardigd blijken te zijn.

(82) Ten vierde is in de overeenkomst een mogelijkheid voorzien die de negatieve financiële gevolgen welke voor de gebruikers kunnen ontstaan, dat wil zeggen de toegang tot niveau 3, aanzienlijk vermindert. Aangezien het niveau van de eindkosten uit hoofde van de overeenkomst is gebaseerd op de binnenlandse tarieven voor voorrangspost, biedt de toegang tot niveau 3 de mogelijkheid voor verminderde binnenlandse tarieven in aanmerking te komen. Grensoverschrijdende post waarvoor de verzendende OPE's een dergelijke toegang vragen, dient derhalve als binnenlandse post te worden behandeld. Deze mogelijkheid is van bijzonder belang voor bulkpost, maar tevens voor poststukken zoals kranten. Het spreekt vanzelf dat een dergelijke toegang gemakkelijk kan worden belemmerd of zelfs verhinderd door ongepaste voorwaarden op te leggen. Zo zou de mogelijkheid om gebruik te maken van de toegang tot niveau 3 voor kranten, afhankelijk kunnen worden gesteld van de voorwaarde dat het betrokken poststuk in de lidstaat van bestemming moet zijn gedrukt. Door een dergelijke voorwaarde zou een dergelijke toegang voor publicaties uit andere lidstaten denkbeeldig worden. Op uitdrukkelijk verzoek van de Commissie zijn de partijen derhalve overeengekomen dergelijke belemmeringen weg te nemen voorzover dit binnen hun macht ligt. Gezien het belang van de toegang tot niveau 3 voor de verbruikers lijkt het noodzakelijk dat de onderhavige vrijstelling slechts wordt verleend, op voorwaarde dat voldoende toegang tot niveau 3 wordt verleend(39).

(83) Ten vijfde stemt de Commissie in met het door een groot aantal derden ingenomen standpunt dat het oorspronkelijke tijdschema van de Reims II-overeenkomst, gezien de opgelopen vertraging, in een korte periode tot aanzienlijke verhogingen van de eindkosten zou kunnen leiden. Dit zou ernstige nadelige gevolgen voor de belangen van de verbruikers kunnen hebben. Daarom heeft de Commissie erop aangedrongen dat de overgangsperiode met een jaar zou worden verlengd. De huidige vrijstelling wordt afhankelijk gesteld van een voorwaarde die hieraan tegemoet komt(40). Het uiteindelijke eindkostenniveau dat de partijen nastreven, zal derhalve niet vóór 1 januari 2002 worden bereikt. Bovendien heeft de Commissie erop aangedrongen dat de vrijstelling verstrijkt vóórdat het eindniveau van de eindkosten wordt bereikt. Volgens de Commissie is dit een redelijk vergelijk dat verzekert dat de belangen van de verbruikers worden gevrijwaard.

(84) De bepalingen inzake verlate, verloren en beschadigde post die bij de aanvullende overeenkomst zijn ingevoerd, dragen ook ertoe bij dat een billijk aandeel in de voordelen aan de verbruikers ten goede komt. Hoewel de ingevoerde maatregelen voor verbetering vatbaar zijn, betekenen zij althans voor sommige betrokken staten een belangrijke stap voorwaarts in de bescherming van de rechten van de verbruikers.

(85) Het feit dat de overeenkomst slechts van toepassing is op grensoverschrijdende post tussen de partijen doet aan de bovenstaande conclusie niet af. Niets in de overeenkomst staat eraan in de weg dat de partijen grensoverschrijdende post van derden even snel behandelen als grensoverschrijdende post die zij van de partijen bij Reims II ontvangen.

3. Onmisbaarheid

(86) Om voor een vrijstelling krachtens artikel 81, lid 3, van het EG-Verdrag en artikel 53, lid 3, van de EER-overeenkomst in aanmerking te komen, moet de beperking van de mededinging voor het bereiken van de betrokken doelstellingen onmisbaar zijn. Dit veronderstelt dat de eindkostenniveaus welke door de partijen zijn overeengekomen, daadwerkelijk de kosten weergeven die het bestellen van grensoverschrijdende post de bestellende exploitant veroorzaakt. De Reims II-overeenkomst voert geen rechtstreeks verband in tussen de eindkosten en de daadwerkelijke kosten maar drukt de eindkosten uit als een percentage van de binnenlandse tarieven. Dit is voornamelijk te wijten aan het feit dat er tot dusver onvoldoende betrouwbare informatie over de door de betrokken partijen gedragen kosten voorhanden was. De meeste partijen voeren momenteel passende systemen van kostprijsberekening in. Bij ontstentenis van betrouwbare informatie over de kosten, lijkt het aanvaardbaar dat de eindkosten worden gekoppeld aan de binnenlandse tarieven (hetgeen trouwens door de Commissie is gesuggereerd). Ofschoon de tarieven die voor binnenlandse diensten worden aangerekend in het verleden onvermijdelijk in zekere mate door politieke overwegingen waren beïnvloed, zijn zij de meest logische maatstaf voor het beoordelen van de bestellingskosten.

(87) De Commissie is van oordeel dat het sluiten van een overeenkomst waarbij de eindkosten worden vastgesteld tegen hetzelfde percentage van de binnenlandse tarieven en (afgezien van bijzondere onder de partijen overeengekomen overgangsmaatregelen) tegen dezelfde voorwaarden voor alle partijen, in de huidige omstandigheden onmisbaar is om de door de partijen nagestreefde voordelen te bereiken. Zoals blijkt uit de samenvatting van de historische achtergrond in deel A(41), was de totstandkoming van de Reims II-overeenkomst een langzame en moeizame aangelegenheid. Sinds de meer dan een decennium geleden vastgestelde CEPT-regeling blijkt slechts één andere eindkostenovereenkomst te zijn gesloten tussen de partijen bij de huidige overeenkomst. Het is veel betekenend dat deze andere overeenkomst (de Noordse overeenkomst) eveneens multilateraal is. In tegenstelling tot de ondernemingen uit de telecommunicatiesector, blijken de OPE's in de postsector zelden gebruik te hebben gemaakt van bilaterale overeenkomsten inzake eindkosten. Hoewel de partijen bilaterale of multilaterale overeenkomsten inzake eindkosten hadden kunnen sluiten, acht de Commissie het onwaarschijnlijk dat dergelijke onderhandelingen even snel en even efficiënt de voordelen bereiken die van de huidige overeenkomst zijn te verwachten.

(88) Hoewel de Commissie aanvaardt dat de Reims II-overeenkomst voor het bereiken van de nagestreefde doelstellingen onmisbaar kan worden geacht, dient te worden nagegaan of het daadwerkelijk overeengekomen niveau passend is. De partijen hebben geen overtuigende bewijzen aangevoerd waaruit blijkt dat de eindkosten dienen te worden vastgesteld op 80 % van de binnenlandse tarieven. De partijen hebben daarentegen toegegeven dat het cijfer van 80 % slechts een benadering is. Er is evenwel niet bewezen dat dit cijfer een voldoende nauwkeurige benadering van de kosten weergeeft. Anderzijds aanvaardt de Commissie dat het niveau van de eindkosten tot dusver in het algemeen laag is geweest en de exploitanten niet in staat heeft gesteld om de bestellingskosten te dekken. In het licht van deze omstandigheden is de Commissie van mening, dat de meest redelijke oplossing erin bestaat dat de verhogingen van de eindkosten worden toegestaan en dat de uiteindelijke verhoging tot 80 % van de binnenlandse tarieven slechts kan gebeuren nadat de Commissie in de gelegenheid is gesteld de zaak opnieuw te onderzoeken op basis van precieze gegevens inzake kostprijsberekening. Een beperking van de vrijstelling tot de periode die verstrijkt op 31 december 2001, zal de Commissie in staat stellen zich ervan te vergewissen dat de voorgestelde uiteindelijke verhoging passend is, voordat zij wordt uitgevoerd. Het maximumniveau van de eindkosten dat krachtens de onderhavige beschikking wordt toegestaan, zal derhalve niet meer bedragen dan 70 % van de binnenlandse tarieven, hetgeen niet onredelijk lijkt(42).

(89) Artikel 14 van de postrichtlijn verplicht de lidstaten ertoe ervoor te zorgen dat binnen twee jaar na de datum van inwerkingtreding van de richtlijn, dit wil zeggen uiterlijk op 10 februari 2000, passende boekhoudingen worden ingevoerd. Er is evenwel geen garantie dat voldoende betrouwbare cijfers die minstens een volledig kalenderjaar bestrijken, beschikbaar zullen zijn in de tweede helft van 2001 wanneer de Commissie vermoedelijk zal worden verzocht om verlenging van de huidige vrijstelling en om toestemming voor een verhoging tot 80 % van de binnenlandse tarieven. De postrichtlijn is in elk geval slechts bindend voor de lidstaten van de Gemeenschap maar niet voor IJsland en Noorwegen. Derhalve lijkt het noodzakelijk dat de huidige vrijstellingsbeschikking afhankelijk te stellen van de voorwaarde dat de partijen tegen einde 1999 een passend systeem van kostprijsberekening invoeren(43).

4. De uitschakeling van de mededinging

(90) Door de eindkosten te koppelen aan het binnenlandse tarief en door hun eindniveau vast te stellen op 80 % van die tarieven mag worden verwacht dat de Reims II-overeenkomst de op arbitrage gebaseerde remailing aanzienlijk zal terugbrengen. Er is evenwel geen reden dit als een uitschakeling van de mededinging te beschouwen aangezien de invoering van een op de kostprijs gebaseerde vergoedingsregeling slechts de normale mededingingsvoorwaarden herstelt.

III. ARTIKEL 86, LID 2, VAN HET EG-VERDRAG EN ARTIKEL 59, LID 2, VAN DE EER-OVEREENKOMST

(91) Overeenkomstig artikel 86, lid 2, van het EG-Verdrag en artikel 59, lid 2, van de EER-overeenkomst vallen ondernemingen belast met het beheer van diensten van algemeen economisch belang onder de mededingingsregels voorzover de toepassing daarvan de vervulling, in feite of in rechte, van de hun toevertrouwde bijzondere taak niet verhindert.

(92) De partijen betogen dat de Reims II-overeenkomst noodzakelijk is om een kostengerichte vergoeding voor het bestellen van internationale post in te voeren die de universeledienstverplichting waarmee de partijen zijn belast, financiert. Volgens de partijen kan een strikte toepassing van de mededingingsregels hun economisch evenwicht in gevaar brengen en de verrichting van de diensten van algemeen economisch belang waarmee zij zijn belast, verhinderen. De partijen hebben evenwel geen bewijzen aangevoerd op grond waarvan kan worden geconcludeerd dat de toepassing van artikel 81 van het EG-Verdrag of artikel 53 van de EER-overeenkomst op de Reims II-overeenkomst inzake grensoverschrijdende postdiensten (die in het algemeen slechts een klein deel van de door de partijen verwerkte post uitmaken) hun economisch evenwicht in gevaar zou brengen. Evenmin hebben zij bewezen dat de toepassing van deze bepalingen (inclusief lid 3 ervan) het verrichten van de hun toevertrouwde bijzondere taak zou verhinderen. In ieder geval mag niet uit het oog worden verloren dat artikel 86, lid 2, van het EG-Verdrag een uitzondering is en derhalve eng moet worden uitgelegd(44). Hetzelfde geldt voor artikel 59, lid 2, van de EER-overeenkomst.

IV. DUUR VAN DE VRIJSTELLING - VOORWAARDEN EN VERPLICHTINGEN

(93) Overeenkomstig artikel 8 van Verordening nr. 17 wordt een beschikking op grond van artikel 81, lid 3, van het EG-Verdrag voor een bepaalde termijn gegeven en kan zij voorwaarden en verplichtingen inhouden.

1. Duur van de vrijstelling

(94) Normaal geldt de vrijstelling minstens voor de tijd die nodig is om de overeenkomst volledig ten uitvoer te leggen. In deze zaak is de Commissie tot de conclusie gekomen dat de vrijstellingsperiode uitzonderlijk moet eindigen voordat de laatste verhoging van de eindkosten (van 70 % tot 80 % van de binnenlandse tarieven) is uitgevoerd. De reden hiervoor is dat, hoewel de Commissie in het algemeen aanvaardt dat de eindkosten moeten worden verhoogd tot een niveau dat de kosten van de geleverde dienst dekt, thans onvoldoende is bewezen dat de eindkosten daarom moeten worden verhoogd tot 80 % van de binnenlandse tarieven. Omdat dit gebrek aan bewijs voornamelijk te wijten is aan het feit dat de meeste partijen nog niet over een voldoende betrouwbaar en precies systeem voor kostprijsberekening beschikken, lijkt het niet onredelijk de laatste verhoging uit te stellen totdat dergelijke gegevens beschikbaar zijn en de Commissie de gelegenheid heeft gehad deze te beoordelen. De vrij stelling wordt derhalve beperkt tot de periode die ingaat op de datum van inwerkingtreding van de overeenkomst, dat wil zeggen 1 april 1999, en verstrijkt op 31 december 2001.

2. Voorwaarden

a) Inwerkingtreding van de overeenkomst

(95) Zoals uiteengezet(45), achtte de Commissie het noodzakelijk het oorspronkelijk door de partijen voorgenomen tij dschema te wijzigen en de overgangsperiode met een jaar te verlengen om zoveel mogelijk onmiddellijke negatieve gevolgen voor de tarieven te vermijden. De partijen hebben dit aanvaard(46) en 1 april 1999 voorgesteld als de datum van inwerkingtreding van hun overeenkomst. Daar dit niet is opgenomen in de voorliggende overeenkomst, is het noodzakelijk dat de onderhavige beschikking slechts wordt gegeven voorzover aan deze voorwaarde is voldaan. De eindkosten zullen tot eind 1999 hoogstens 55 % van de binnenlandse kosten bedragen. Dit maximum wordt verhoogd tot 65 % in 2000 en 70 % in 2001. De partijen dienen hun overeenkomst zo snel mogelijk in die zin te wijzigen, uiterlijk op de datum van de afrekening van de eindkosten voor 1999.

b) Toegang tot niveau 3

(96) De toegang tot niveau 3 is van groot belang voor de verbruiker. Aangenomen mag worden dat bulkpost en andere soorten commerciële post het belangrijkste deel van de grensoverschrijdende post is. Met het oog op de compensatie van de negatieve gevolgen van de overeenkomst is het derhalve van essentieel belang dat de verzendende OPE's met betrekking tot dergelijke post in aanmerking kunnen komen voor de binnenlandse tarieven van de bestellende exploitant. Artikel 2, lid 6, van de overeenkomst verplicht alle partijen een dergelijke toegang tot niveau 3 te verlenen(47). Om dit te vergemakkelijken zijn de partijen verplicht de binnenlandse voorwaarden voor andere partijen te versoepelen wanneer deze regels niet gerechtvaardigd zijn en in de praktijk de toegang tot de binnenlandse tarieven voor andere partijen kunnen verhinderen. Wanneer dit niet binnen hun macht ligt, spannen zij zich naar beste vermogen in om bij de betrokken nationale instanties opheffing van deze regels te verkrijgen. Teneinde te garanderen dat de partijen aan dit vereiste voldoen en elkaar daadwerkelijk toegang tot niveau 3 verlenen, is het noodzakelijk de vrijstellingsbeschikking te voorzien van een voorwaarde met deze werking.

3. Verplichtingen

a) Systemen van kostprijsberekening

(97) Om zich ervan te kunnen vergewissen of de door de partijen overeengekomen eindkostenniveaus daadwerkelijk de kosten van het bestellen van grensoverschrijdende post weergeven, moet de Commissie kunnen beschikken over betrouwbare en nauwkeurige gegevens over die kosten. Om die reden is het passend de partijen ertoe te verplichten voor eind 1999 een doorzichtig systeem van kostprijsberekening in te voeren, teneinde te verzekeren dat alle significante kostenelementen kunnen worden vastgesteld, gekwantificeerd, vergeleken en gecontroleerd. Deze verplichting moet garanderen dat de partijen een passend systeem van kostprijsberekening invoeren zoals vereist bij artikel 14 van de postrichtlijn.

b) Jaarlijkse verslagen

(98) Teneinde de Commissie in staat te stellen na te gaan of de overeenkomst behoorlijk functioneert en met name of aan de hiervoor genoemde voorwaarden is voldaan, moeten de partijen jaarlijks op uiterlijk 31 maart verslag uitbrengen over de ontwikkeling van de binnenlandse tarieven, de tarieven voor grensoverschrijdende post en de kosten, alsook over de ontwikkeling van de grensoverschrijdende verkeersstromen. Deze verslagen moeten inlichtingen over de tenuitvoerlegging van de toegang tot niveau 3 bevatten (waaronder voorbeelden van tegen niveau 3-voorwaarden gesloten overeenkomsten met exploitanten uit andere landen, alsook van vergelijkbare overeenkomsten met binnenlandse afnemers). Om dezelfde redenen moeten de partijen de Commissie in kennis stellen van de wijziging die is ingevoerd om te voldoen aan de in overweging 95 gestelde voorwaarde, zodra deze wijziging is ondertekend,

HEEFT DE VOLGENDE BESCHIKKING GEGEVEN:

Artikel 1

Overeenkomstig artikel 81, lid 3, van het EG-Verdrag en artikel 53, lid 3, van de EER-overeenkomst, worden de bepalingen van artikel 81, lid 1, van het EG-Verdrag en artikel 53, lid 1, van de EER-overeenkomst voor de periode van 1 april 1999 tot 31 december 2001 buiten toepassing verklaard ten aanzien van de Reims II-overeenkomst inzake eindkosten, zoals gewijzigd bij de aanvullende overeenkomst.

Artikel 2

Aan de in artikel 1 verleende vrijstelling zijn de onderstaande voorwaarden en verplichtingen verbonden:

1. Voorwaarden

a) De overeenkomst treedt niet vóór 1 april 1999 in werking. De in de overeenkomst vastgestelde overgangsperiode wordt verlengd, teneinde te garanderen dat de eindkosten over de rest van 1999 hoogstens tot 55 % van de binnenlandse tarieven worden verhoogd en dat de eindkosten in 2000 hoogstens tot 65 % van de binnenlandse tarieven en in 2001 hoogstens tot 70 % van de binnenlandse tarieven worden verhoogd. De partijen zullen hun overeenkomst zo snel mogelijk in die zin wijzigen, doch uiterlijk op de datum waarop de eindafrekening van de eindkosten over 1999 gebeurt.

b) De partijen nemen de nodige maatregelen om elkaar daadwerkelijk toegang tot niveau 3 te verlenen. Teneinde die toegang te vergemakkelijken, versoepelen de partijen de binnenlandse voorwaarden voor andere partijen, wanneer deze regels niet gerechtvaardigd zijn en in de praktijk de toegang tot de binnenlandse tarieven voor andere partijen kunnen verhinderen. Wanneer dit niet binnen hun macht ligt, spannen zij zich naar beste vermogen in om bij de betrokken nationale instanties opheffing van deze regels te verkrijgen.

2. Verplichtingen

a) De partijen moeten voor einde 1999 een doorzichtig systeem van kostprijsberekening in de zin van Richtlijn 97/67/EG invoeren ten einde te verzekeren dat alle significante kostenelementen kunnen worden vastgesteld, gekwantificeerd, vergeleken en gecontroleerd.

b) De partijen brengen jaarlijks op uiterlijk 31 maart verslag uit over de ontwikkeling van de binnenlandse tarieven, de tarieven voor grensoverschrijdende post en de kosten alsook over de ontwikkeling van de grensoverschrijdende verkeersstromen. Deze verslagen moeten inlichtingen over de tenuitvoerlegging van de toegang tot niveau 3 bevatten (waaronder voorbeelden van tegen niveau 3-voorwaarden gesloten overeenkomsten met exploitanten uit andere landen en vergelijkbare overeenkomsten met binnenlandse afnemers). De partijen zullen de Commissie in kennis stellen van de wijziging die is ingevoerd om te voldoen aan de in punt 1, onder a) gestelde voorwaarde, zodra deze wijziging is ondertekend.

Artikel 3

Deze beschikking is gericht tot:

Post und Telekom Austria AG Postgasse 8 A - 1011 Wien

Post Danmark Tietgensgade 37 DK - 1566 København

Suomen Posti Oy/Posten Finland Ab Mannerheiminaukio 1A P.O. Box 102 FIN - 00011 Posti

La Poste 4, quai du Point du Jour F - 92777 Boulogne Billancourt Cedex

Deutsche Post AG

Generaldirektion

Heinrich-von-Stephan-Straße 1 D - 53175 Bonn

Hellenic Post - ELTA Apellou 1 GR - 101 88 Athina

Iceland Post IS - 150 Reykjavik

Poste Italiane SpA Viale Europa, 190 I - 00144 Roma

Entreprise des Postes & Télécommunications 8a, avenue Monterey L - 2020 Luxembourg

Norway Post PO Box 1181 Sentrum N - 0107 Oslo

CTT Correios de Portugal, SA Rua de S. José, 20 P - 1166 Lisboa Codex

Correos y Telégrafos c/Aduana 29 E - 28070 Madrid

The Post Office

Royal Mail International Headquarters

49 Featherstone Street London EC1Y 8SY United Kingdom

De Post Muntcentrum B - 1000 Brussel

Posten AB Vasagatan 7 SE - 105 00 Stockholm

An Post

General Post Office

O' Connell Street Dublin 1 Ireland

Gedaan te Brussel, 15 september 1999.

Voor de Commissie

Karel VAN MIERT

Lid van de Commissie

(1) PB 13 van 21.2.1962, blz. 204/62.

(2) PB L 148 van 15.6.1999, blz. 5.

(3) PB C 371 van 1.12.1998, blz. 7.

(4) PB L 15 van 21.1.1998, blz. 14.

(5) Zakken bulkpost voor één bestemmeling.

(6) De definitie omvat drukwerk en stukken die boeken en pamfletten bevatten en tot 5 kg wegen en literatuur voor blinden die tot 7 kg wegen.

(7) PricewaterhouseCoopers, Liberalisation of incoming and outgoing intra-Community cross-border mail, december 1998.

(8) In de studie van PricewaterhouseCoopers (voetnoot 7) wordt het cijfer van 6,3 % genoemd. In de studie werd evenwel geen rekening gehouden met de toestand in alle lidstaten van de Gemeenschap.

(9) Zie het arrest van het Gerecht van eerste aanleg van de Europese Gemeenschappen in zaak T-110/95, IEEE/Commissie, Jurispr. 1998, blz. II-3605, r.o. 2.

(10) Special Drawing Right. In 1997 bedroeg 1 SDR 0,824 ECU.

(11) Op grond van de cijfers in de Reims II-overeenkomst weegt een standaardbrief 14,63 gram.

(12) Tegen dit arrest is beroep ingesteld bij het Hof van Justitie (Zaak C-449/98P).

(13) Zaak nr. IV/35.849. Een bekendmaking aangaande deze overeenkomst werd bekendgemaakt in PB C 42 van 14.2.1996, blz. 7.

(14) De vijf landen die lid zijn van de Noordse Postunie (Denemarken, Finland, IJsland, Noorwegen en Zweden) passen sinds 1989 een regeling toe waarbij hun postexploitanten elkaar een vergoeding voor het postverkeer tussen die landen betalen die een percentage (eerst 60, later 70 %) van het binnenlandse tarief van het land van bezorging is. Het niveau van de vergoeding is gekoppeld aan de kwaliteit van de verstrekte dienstverlening zowel wat de inkomende als de uitgaande post betreft. Indien de normen inzake de kwaliteit van de dienstverlening niet worden gehaald, wordt een bedrag van de vergoeding afgetrokken.

(15) Voor Griekenland zouden de verhogingen respectievelijk 7 %, 11 %, 15 % en 20 % bedragen.

(16) In landen waar de postdiensten volledig geliberaliseerd zijn, in het gehele land een gelijk tarief wordt toegepast en BTW wordt geheven over binnenlandse postdiensten, moet het binnenlandse tarief dat voor de berekening van de eindkosten wordt gebruikt, met een percentage worden verhoogd dat gelijk is aan de helft van het BTW-tarief, maar niet hoger is dan 12,5 %.

(17) International Post Corporation, een te Brussel gevestigde instantie die partijen (onder meer) bij de uitvoering van de Reims II-overeenkomst bijstaat.

(18) Bij wijze van uitzondering zullen de eindkosten voor poststukken zonder voorrang welke door het Post Office van het Verenigd Koninkrijk worden besteld, in het licht van de lage binnenlandse tarieven voor poststukken met voorrang in het Verenigd Koninkrijk, slechts 5 % lager zijn dan de eindkosten welke tot eind 2000 verschuldigd zijn voor poststukken met voorrang. Het Post Office moet echter voor 31 oktober 2000 een nieuwe offerte indienen inzake eindkosten die verschuldigd zijn vanaf 1 januari 2001. Als bijkomende uitzondering is het de OPE's van IJsland, Luxemburg, Griekenland (tot eind 2003) en Spanje (tot eind 2005) toegestaan alle inkomende post te behandelen als voorangspost en uit dien hoofde eindkosten voor voorrangspoststukken te ontvangen.

(19) Die verhoging zou slechts zijn toegepast indien de betrokken OPE aan de kwaliteitsdoelstelling zou hebben voldaan. Anderzijds zouden geen sancties worden toegepast.

(20) Er werd een uitzondering gemaakt voor de Luxemburgse OPE voor zover die exploitant ertoe zou besluiten om vóór 1 oktober 1998 nieuwe tarieven toe te passen. Er werd evenwel geen gebruik gemaakt van die uitzondering, die derhalve zonder voorwerp is geworden.

(21) Zaterdagen worden als weekdagen beschouwd voor die OPE's die op zaterdag binnenlandse post bestellen.

(22) De LAT-termijn is gedefinieerd als het uiterste tijdstip van ontvangst waarbij luchtpoststukken nog de volgende werkdag kunnen worden besteld. De CET-termijn is het uiterste tijdstip van bestelling in het platform van een uitwisselingskantoor of een luchtposteenheid dat of die voorzien is van poorten met sensoren. De CTT-termijn is gedefinieerd als het uiterste tijdstip waarop de transponders de van sensoren voorziene poorten moeten passeren.

(23) Volgens deze voorschriften kunnen de partijen in hun hoofduitwisselingskantoor in de hoofdstad of in een andere belangrijke stad van maandag tot zaterdag geen vroegere CTT dan 16 uur toepassen. Vroegere CTT's in andere uitwisselingskantoren kunnen om operationele redenen gerechtvaardigd zijn. De CTT in de luchtposteenheid kan vroeger zijn dan 16 uur maar niet vroeger dan 15 uur.

(24) Ongeacht deze classificatie gelden voor Spanje en Griekenland bijzondere voorschriften (zie overwegingen 32 tot en met 40).

(25) Tot dusver worden de sancties berekend op basis van de kwaliteit van dienstverlening die in het algemeen (dit wil zeggen met betrekking tot alle post die een OPE van de andere partijen ontvangt) wordt bereikt door de onderscheiden OPE's. Na de overgangsperiode zullen die sancties gebaseerd zijn op de kwaliteit van dienstverlening die door een ontvangende OPE wordt bereikt met betrekking tot elke afzonderlijke verzendende OPE.

(26) Wanneer de doelstelling inzake de kwaliteit van dienstverlening bepaalt dat 90 % van de inkomende grensoverschrijdende post de volgende dag moet worden besteld en slechts 87 % van die post binnen die tijd is besteld, betekent dit dat 97 % van de doelstelling is gehaald (87 is 97 % van 90). Het kwaliteitsverlies bedraagt derhalve 3 %. Aangezien dit cijfer binnen de bandbreedte 90 % - 100 % ligt, komt er een sanctie van 1,5 % per procent. De sanctie bedraagt derhalve drie keer 1,5 % = 4,5 % van de verschuldigde eindkosten. Dit betekent dat de betrokken OPE slechts 95,5 % (100 % - 4,5 %) van de eindkosten mag aanrekenen waarop hij anders aanspraak had kunnen maken. In 1998 (toen de eindkosten in niveau 1 55 % van de binnenlandse tarieven bedroegen) zou de OPE aldus eindkosten ontvangen die 52,5 % van de binnenlandse tarieven bedragen (dit wil zeggen 95,5 % van 55 %).

(27) Dezelfde eindkosten zijn van toepassing voor prentbriefkaarten uit Portugal.

(28) Een kwaliteitsverhoging van de dienstverlening met 10 procent of meer is vereist wanneer de prestatie onder 55 % lag of daaraan gelijk was (bijvoorbeeld van 31 % tot 41 % of meer), met 5 procent of meer wanneer de prestatie tussen 55 % en 80 % lag (bijvoorbeeld van 62 % tot 67 % of meer) en met 3 procent of meer wanneer de prestatie minstens 80 % bedroeg (bijvoorbeeld van 81 % tot 84 % of meer).

(29) De Spaanse OPE kan zijn organische groeivoet in 1999, 2000 of 2001 met een bijkomende 5 % verhogen.

(30) De Spaanse OPE (die de laatste was om tot de overeenkomst toe te treden), ondertekende de aanvullende overeenkomst op 28 januari 1999).

(31) Zie voetnoot 3.

(32) Zie het arrest van het Hof van Justitie van 23 april 1991 in zaak C-41/90, Höfner en Elsner/Macrotron, Jurispr. 1991, I, blz. 1979, r.o. 21.

(33) Er kan een zekere parallel worden getrokken met de overeenkomsten in de telecommunicatiesector waarbij telecommunicatieondernemingen uit verschillende landen gewoonlijk de prijs overeenkwamen (het zogenoemde verrekeningstarief) die zou worden aangerekend voor de afhandeling van internationale gesprekken.

(34) Dit is wat in de telecommunicatiesector is gebeurd. De verrekeningstarieven (zie voetnoot 33) die door een bepaalde onderneming worden toegepast verschillen per land.

(35) Zie overweging 29.

(36) Zie overweging 27.

(37) De doelstelling is iets lager (80 %) voor Griekenland, IJsland, Portugal en Spanje.

(38) Zie overweging 98.

(39) Zie overweging 96.

(40) Zie overweging 95.

(41) Zie overweging 7 en volgende.

(42) Er zij op gewezen dat dit percentage ook in de Noordse overeenkomst wordt gebruikt.

(43) Zie overweging 97.

(44) Zie onder meer het arrest van het Hof van Justitie van 23 oktober 1997 in zaak C-157/94, Commissie/Nederland, Jurispr. 1997, I, blz. 5699, r.o. 37.

(45) Zie overweging 83.

(46) Zie het schrijven van de partijen van 4 juni 1999.

(47) Artikel 2, lid 6, van de overeenkomst verplicht de partijen een dusdanige toegang te verlenen aan de andere partijen. Wat de toegang ten behoeve van derden betreft, zie punt 2.8 van de mededeling van de Commissie inzake de postsector (PB C 39 van 6.2.1998, blz. 2).