Beschikking van de Commissie

van 9 juli 2003

betreffende de steun die Spanje voornemens is te verlenen in de vorm van contractgebonden bedrijfssteun voor drie LNG-tankers die door IZAR zijn gebouwd

(kennisgeving geschied onder nummer C(2003) 2009)

(Slechts de tekst in de Spaanse taal is authentiek)

(Voor de EER relevante tekst)

(2003/691/EG)

DE COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN,

Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschappen, en met name op artikel 88, lid 2, eerste alinea,

Gelet op de Overeenkomst betreffende de Europese Economische Ruimte, en met name op artikel 62, lid 1, onder a),

Gelet op Verordening (EG) nr. 1540/98 van de Raad van 29 juni 1998 betreffende de steunverlening aan de scheepsbouw(1), en met name op artikel 3, lid 2,

Na de belanghebbenden overeenkomstig de genoemde artikelen te hebben aangemaand hun opmerkingen te maken(2),

Overwegende hetgeen volgt:

I. PROCEDURE

(1) Op 6 november 2001 heeft Spanje de Commissie in kennis gesteld van zijn verzoek om verlenging van de opleveringstermijn voor vier bij het Spaanse scheepsbouwconcern IZAR bestelde LNG-tankers. Bij schrijven van 24 april 2002 heeft de Commissie Spanje ervan in kennis gesteld dat zij had besloten de procedure van artikel 88, lid 2, van het Verdrag ten aanzien van deze steun in te leiden. Spanje antwoordde bij brief van 4 juni 2002, die op 6 juni 2002 werd ingeschreven.

(2) Het besluit van de Commissie tot inleiding van de procedure werd in het Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen(3) bekendgemaakt. De Commissie verzocht belanghebbenden hun opmerkingen te maken.

(3) De Commissie ontving opmerkingen hierover van de belanghebbenden. Zij deed deze aan Spanje toekomen en stelde dit land in de gelegenheid hierop zijn commentaar te geven; dit werd ontvangen bij brief van 3 december 2002.

II. GEDETAILLEERDE BESCHRIJVING VAN DE STEUN

(4) In artikel 3, lid 2, van Verordening (EG) nr. 1540/98 (hierna "scheepsbouwverordening") wordt bepaald dat het voor een contract geldende steunplafond het op de datum van ondertekening van het definitieve contract geldende plafond is. Daarentegen geldt, voor schepen die meer dan drie jaar na de datum van ondertekening van het definitieve contract worden opgeleverd, het plafond dat drie jaar vóór de opleveringsdatum van het schip van toepassing was.

(5) Overeenkomstig hetzelfde artikel is voor scheepsbouwcontracten tot en met 31 december 2000 productiesteun tot 9 % toegestaan. Voor schepen waarvoor na die datum een contract is gesloten is geen productiesteun toegestaan. Daarom kan, zonder een verlenging van de opleveringstermijn van drie jaar, geen productiesteun worden verleend voor schepen die na 31 december 2003 worden opgeleverd, ook al waren de contracten voor eind 2000 ondertekend. Overeenkomstig artikel 3, lid 2, van de scheepsbouwverordening kan de Commissie de opleveringstermijn van drie jaar verlengen in geval van uitzonderlijke omstandigheden of technische complexiteit van de schepen.

(6) Spanje heeft wegens het technisch ingewikkelde karakter verzocht om verlenging van de opleveringstermijn van drie jaar voor drie door IZAR gebouwde LNG-tankers. Het oorspronkelijke verzoek had betrekking op vier schepen, maar in een brief van 6 maart 2002 liet Spanje de Commissie weten dat één order was geannuleerd en dat het verzoek nu drie schepen betreft. IZAR is in handen van de Spaanse staatsholding SEPI en is een scheepsbouwconcern dat uit zes civiele en drie militaire scheepswerven bestaat.

(7) De aanmelding door Spanje heeft betrekking op de schepen 3 tot en met 5 van de tabel met de overeenkomstige data. De schepen 1 en 2, van dezelfde serie, zijn hier ter vergelijking ook in opgenomen.

TABEL

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

Noot:

S = scheepswerf Sestao, PR = scheepswerf Puerto Real

(8) Spanje heeft een verklaring van de Commissie van 1990(4) genoemd waarin zij stelde dat zij, toen zij de mogelijkheid de leveringstermijn van drie jaar om technische redenen te verlengen voor het eerst voorstelde, met name rekening hield met de bouw van LNG-tankers en zeer grote cruiseschepen. Voorts betoogt Spanje dat deze schepen minstens even ingewikkeld zijn als de productentankers waarvoor de Commissie in 1993 een verlenging verleende(5). Voorts houdt Spanje staande dat de productietijd niet langer is dan die van andere grote scheepswerven die LNG-tankers bouwen of hebben gebouwd.

III. OPMERKINGEN VAN BELANGHEBBENDEN

(9) De Commissie heeft opmerkingen van Frankrijk ontvangen. Frankrijk wijst een bewering in de inleiding van de procedure, dat de normale periode tussen contract en oplevering voor LNG-tankers 36 maanden bedraagt, van de hand en verstrekt cijfers van Japanse en Koreaanse werven waaruit blijkt dat deze termijn dikwijls tussen 35 en 60 maanden bedraagt. Daarom vindt Frankrijk het normaal dat de Spaanse scheepswerven de vijf schepen niet vóór eind 2003 kunnen opleveren. Frankrijk onderstreept echter dat Spanje om verlenging van de opleveringstermijn had moeten verzoeken alvorens de contracten te ondertekenen en niet bijna een jaar daarna. Verlenging met terugwerkende kracht zou de concurrentie met andere werven die in dezelfde orders geïnteresseerd zouden zijn, in zekere mate vervalsen.

IV. COMMENTAAR VAN SPANJE

(10) Spanje was het eens met de opmerkingen van Frankrijk over de tussen contract en oplevering benodigde tijd. Ten aanzien van de aanmelding van de verlenging een jaar nadat de contracten zijn ondertekend, wees Spanje erop dat het in ieder geval het verzoek om verlenging had aangemeld en dat het een beschikking van de Commissie zou afwachten alvorens enige contractgebonden steun te verlenen.

V. BEOORDELING VAN DE STEUN

(11) Overeenkomstig artikel 87, lid 1, van het EG-Verdrag zijn steunmaatregelen van de staten of in welke vorm ook met staatsmiddelen bekostigd, die de mededinging door begunstiging van bepaalde ondernemingen of bepaalde producties vervalsen of dreigen te vervalsen, onverenigbaar met de gemeenschappelijke markt, voorzover deze steun het handelsverkeer tussen de lidstaten ongunstig beïnvloedt. Volgens vaste rechtspraak van de Europese gerechtelijke instanties is de voorwaarde van ongunstige beïnvloeding van het handelsverkeer vervuld wanneer de begunstigde onderneming een economische activiteit uitoefent die het voorwerp is van handel tussen lidstaten. Scheepsbouw is een economische activiteit waarin sprake is van handelsverkeer tussen lidstaten.

(12) Overeenkomstig artikel 87, lid 3, onder e), van het EG-Verdrag kunnen andere soorten van steunmaatregelen aangewezen bij besluit van de Raad, genomen met gekwalificeerde meerderheid van stemmen, op voorstel van de Commissie als verenigbaar met de gemeenschappelijke markt worden beschouwd.

(13) De Commissie merkt op dat, overeenkomstig de scheepsbouwverordening, onder "scheepsbouw" wordt verstaan de bouw van zichzelf voortstuwende commerciële zeeschepen. Voorts wijst de Commissie erop dat de scheepswerven te Puerto Real en Cádiz die eigendom zijn van IZAR dit soort schepen bouwen en dat zij derhalve bedrijven zijn die binnen de werkingssfeer van genoemde verordening vallen.

(14) Overeenkomstig artikel 3, lid 1, van de scheepsbouwverordening was tot en met 31 december 2000 een maximumplafond van 9 % aan contracten gekoppelde bedrijfssteun voor schepen toegestaan. Het voor een contract geldende steunplafond is het op de datum van ondertekening van het definitieve contract geldende plafond. Daarentegen geldt dit plafond niet voor schepen die meer dan drie jaar na de datum van ondertekening van het definitieve contract worden opgeleverd. In die gevallen is het geldende plafond het plafond dat drie jaar vóór de opleveringsdatum van het schip van toepassing was. De uiterste opleveringsdatum voor een schip dat nog voor bedrijfssteun in aanmerking komt is derhalve 31 december 2003.

(15) Artikel 3, lid 2, van de scheepsbouwverordening schrijft echter voor: "de Commissie kan deze termijn van drie jaar verlengen wanneer dit gerechtvaardigd is wegens het technisch ingewikkelde karakter van het betrokken scheepsbouwproject of wegens vertragingen als gevolg van onverwachte, aanzienlijke en aantoonbare verstoringen met betrekking tot het werkprogramma van een scheepswerf die te wijten zijn aan onvoorziene externe uitzonderlijke omstandigheden". Er zij op gewezen dat Spanje zijn verzoek tot verlenging van de opleveringstermijn baseert op het technisch ingewikkelde karakter van het scheepsbouwproject.

(16) De Commissie merkt op dat de kwestie van verlenging van de opleveringstermijn doorslaggevend is om te bepalen of voor de schepen in kwestie contractgebonden bedrijfssteun kan worden verleend. De bedrijfssteun in kwestie betreft financiering met staatsmiddelen van een deel van de kosten die de scheepswerven normaliter zouden moeten maken om een schip te bouwen. Daarom zou de steun die kan worden verleend wanneer de termijn van drie jaar voor de schepen wordt verlengd binnen de werkingssfeer van artikel 87, lid 1, van het EG-Verdrag vallen.

(17) Bij de inleiding van de procedure had de Commissie twijfels over twee aspecten van deze zaak. In concreto zijn dit de productietijd en de periode tussen contract en oplevering van de schepen in kwestie. Deze twijfels worden hieronder geanalyseerd in het licht van de tijdens de procedure ontvangen informatie.

(18) Wat de eerste twijfels - de bouwperiode voor de LNG-tankers - betreft, wees de Commissie er bij de inleiding van de procedure op dat de bouw van dit soort tankers thans ongeveer 30 maanden in beslag neemt. Het feit dat het mogelijk is LNG-tankers binnen een termijn van 36 maanden vanaf de ondertekening van het contract op te leveren leidde tot twijfels of voor deze schepen een verlenging van de termijn van drie jaar wegens het technisch ingewikkelde karakter kan worden verleend.

(19) In dit verband heeft Spanje gewezen op het complexe karakter van de schepen en verzocht de productietermijnen te vergelijken met andere werven in de EU en niet met de meest ervaren Koreaanse scheepswerven. Spanje onderstreepte voorts de noodzaak in de betrokken werven een aantal installaties op te zetten aangezien het de eerste keer is dat daar LNG-tankers werden gebouwd. Ook wijst het erop dat dubbelwandige LNG-tankers die in Spanje worden gebouwd ingewikkelder zijn dan sommige andere LNG-tankers en daarom een langere bouwperiode vereisen.

(20) De tijdens de procedure verstrekte gegevens weerspraken de bij de inleiding van de procedure gedane bewering dat op dit ogenblik de productietijd rond de 30 maanden kan zijn, niet. Desondanks erkent de Commissie dat LNG-tankers technisch bijzonder ingewikkelde schepen zijn en dat zij een lange bouwtijd vereisen. Ook merkt zij op dat het feit dat de twee Spaanse scheepswerven, en IZAR, dit soort schepen voor het eerst bouwen een geldige reden is om een iets langere productietijd te aanvaarden dan in het geval van de Koreaanse scheepswerven die meer ervaren zijn.

(21) Voorts wijst de Commissie op haar verklaring van 1990 waarin zij stelde dat zij, toen zij de mogelijkheid de leveringstermijn van drie jaar om technische redenen te verlengen voor het eerst voorstelde, met name rekening hield met de bouw van LNG-tankers en zeer grote cruiseschepen.

(22) Wat de twijfel ten aanzien van het tweede punt betreft, de periode tussen contract en oplevering van de schepen in kwestie, vroeg de Commissie zich af of deze termijn niet veel langer was dan noodzakelijk kon worden geacht. Zowel Frankrijk als Spanje hebben hierover opmerkingen gemaakt. Spanje betoogt dat de periode tussen contract en oplevering van de LNG-tankers die in de EU worden gebouwd gemiddeld ongeveer 49 maanden bedraagt en voor LNG-tankers die in Azië worden gebouwd ongeveer 42 maanden. Frankrijk is het ermee eens dat de perioden tussen contract en oplevering in de grootste Aziatische scheepswerven 35 tot 60 maanden bedragen.

(23) De Commissie merkt op dat de periode tussen contract en oplevering een combinatie is van de bouwtijd en de periode van de ondertekening van het contract tot de aanvang van de productie. De Commissie zou de opleveringstermijn niet kunnen verlengen indien de periode van contract tot begin van de productie overdreven lang was. In dit geval is de periode van contract tot aanvang van de productie 6, 5 respectievelijk twaalf maanden, hetgeen de Commissie aanvaardbaar acht.

(24) Om hogervermelde redenen is de Commissie van oordeel dat de opleveringstermijn voor de betrokken schepen kan worden verlengd overeenkomstig de hierboven genoemde opleveringsdata.

(25) Er zij op gewezen dat de Commissie bij de inleiding van de procedure vaststelde dat na haar negatieve Beschikking 2000/131/EG betreffende steun die in Spanje aan openbare scheepswerven is verleend in de vorm van belastingkredieten(6), de desbetreffende scheepswerven deze steun niet hebben terugbetaald. Indien de Commissie in haar eindbeschikking in deze zaak voldoende reden zou zien om de verlenging met drie jaar van de opleveringstermijn van een van de drie LNG-tankers goed te keuren, zou zij daarnaast, zolang de bovenvermelde steun nog niet is terugbetaald, de relevantie van het arrest van het Hof van Justitie van 15 mei 1997 in zaak C-355/95, Textilwerke Deggendorf GmbH (TWD) tegen Commissie van de Europese Gemeenschappen en Bondsrepubliek Duitsland (hierna "arrest-Deggendorf")(7) moeten onderzoeken.

(26) De Commissie is in dit verband van oordeel dat zij alleen een besluit tot opschorting van de uitbetaling van met de gemeenschappelijke markt verenigbare steun kan nemen - het beginsel in het arrest-Deggendorf - wanneer de in de nieuwe beschikking verleende steun leidt tot cumulering van steun die de nieuwe steun onverenigbaar maakt. De Commissie is van mening dat het onderhavige geval geen betrekking heeft op het cumulerende effect van de steun op het bedrag dat moet worden goedgekeurd, doch alleen op de vraag of er specifieke voorwaarden voor de verlenging bestaan.

(27) De Commissie stelt derhalve vast dat het feit dat zij niet van mening is dat de hogervermelde onrechtmatige steun is teruggevorderd, Spanje niet belet de aan de drie schepen gekoppelde productiesteun te verlenen.

(28) Ten slotte wijst de Commissie er, met betrekking tot de opmerking van Frankrijk dat verlenging met terugwerkende kracht in zekere zin vervalsing inhoudt van de concurrentie met andere werven die in dezelfde orders geïnteresseerd zouden zijn, op dat in artikel 3, lid 2, van de scheepsbouwverordening niet wordt bepaald dat verzoeken om verlenging van de opleveringstermijn vóór de ondertekening van de contracten moet worden aangemeld. De Commissie wijst er voorts op dat Spanje haar ervan in kennis heeft gesteld dat er voor de schepen in kwestie geen productiesteun zal worden verleend, tenzij de Commissie besluit de opleveringstermijn te verlengen.

VI. CONCLUSIE

(29) Om hogervermelde redenen is de Commissie van oordeel dat een verlenging van de opleveringstermijn van drie jaar voor de betrokken schepen kan worden goedgekeurd. De opleveringstermijn moet worden verlengd tot de eerder genoemde geplande opleveringsdata (15 februari 2004 respectievelijk 30 juni 2004 en 31 december 2004 voor de drie schepen),

HEEFT DE VOLGENDE BESCHIKKING GEGEVEN:

Artikel 1

De opleveringstermijn van drie jaar als bedoeld in artikel 3, lid 2, van Verordening (EG) nr. 1540/98 wordt voor drie door IZAR gebouwde LNG-tankers als volgt verlengd:

a) tot 15 februari 2004 voor schip 321 dat op de scheepswerf van Sestao wordt gebouwd;

b) tot 30 juni 2004 voor schip 103 dat op de scheepswerf van Puerto Real wordt gebouwd; en

c) tot 31 december 2004 voor schip 105 dat op de scheepswerf van Puerto Real wordt gebouwd.

Artikel 2

Deze beschikking is gericht tot het Koninkrijk Spanje.

Gedaan te Brussel, 9 juli 2003.

Voor de Commissie

Mario Monti

Lid van de Commissie

(1) PB L 202 van 18.7.1998, blz. 1.

(2) PB L 33 van 5.2.2000, blz. 6.

(3) PB C 238 van 3.10.2002, blz. 2.

(4) Verklaring opgenomen in de notulen van de Raad Industrie van december 1990 (ref. 10377/90).

(5) Zaak N 727/93 (PB L 175 van 28.6.1994, blz. 5).

(6) PB L 37 van 12.2.2000, blz. 22.

(7) Jurispr. 1997, blz. I-02549.