BESCHIKKING VAN DE COMMISSIE

van 30 maart 1999

inzake de staatssteun die Frankrijk voornemens is om bij wijze van ontwikkelingshulp te verlenen voor de verkoop van twee passagiersschepen die door Chantiers de l'Atlantique worden gebouwd en door Renaissance Financial in Frans-Polynesië worden geëxploiteerd

(Kennisgeving geschied onder nummer C(1999) 903)

(Slechts de tekst in de Franse taal is authentiek)

(Voor de EER relevante tekst)

(1999/719/EG)

DE COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN,

Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap, en met name op artikel 93, lid 2, eerste alinea,

Gelet op Richtlijn 90/684/EEG van de Raad van 21 december 1990 betreffende de steunverlening aan de scheepsbouw(1), zoals verlengd bij Verordening (EG) nr. 2600/97(2), en met name op artikel 4, lid 7,

Na belanghebbenden te hebben verzocht overeenkomstig genoemde artikelen hun opmerkingen kenbaar te maken;

Overwegende hetgeen volgt:

I. PROCEDURE

In zijn brief van 4 februari 1998 heeft Frankrijk de Commissie in kennis gesteld van zijn voornemen om steun te verlenen voor twee passagiersschepen die gebouwd zouden worden door de werf Chantiers de l'Atlantique. In zijn brief van 20 maart 1998 heeft Frankrijk de Commissie hierover aanvullende informatie verstrekt.

In haar brief van 18 juni 1998 en in een corrigendum van 30 juli 1998 heeft de Commissie Frankrijk in kennis gesteld van haar besluit om ten aanzien van deze steun de procedure van artikel 93, lid 2, van het Verdrag in te leiden.

De Commissie heeft haar besluit om de procedure in te leiden bekendgemaakt in het Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen(3). Zij nodigde daarin alle belanghebbenden uit hun opmerkingen met betrekking tot deze steunverlening aan de Commissie kenbaar te maken.

De Commissie heeft geen opmerkingen van belanghebbenden ontvangen. Frankrijk heeft zijn opmerkingen kenbaar gemaakt in brieven van 9 juli 1998, 31 augustus 1998 en 25 februari 1999.

II. OMSCHRIJVING VAN DE STEUN

De ontwikkelingshulp aan Frans-Polynesië moet in de vorm van een aan de aanschaf van twee, door Chantiers de l'Atlantique te bouwen passagiersschepen gekoppeld belastingvoordeel worden verleend. De steunverlening is bekendgemaakt overeenkomstig artikel 4, lid 7, van Richtlijn 90/684/EEG, hierna de "scheepsbouwrichtlijn" genoemd.

De steun moet krachtens een fiscale regeling(4) worden verleend die voorziet in belastingvoordelen voor investeringen in Franse overzeese gebiedsdelen en departementen. De Commissie heeft deze regeling goedgekeurd bij brief van 27 januari 1993(5), waarin zij toelichtte dat de toepassing van deze regeling aan communautaire voorschriften, richtlijnen en kaderregelingen met betrekking tot steunverlening in verschillende sectoren en met verschillende doeleinden is onderworpen.

De passagiersschepen moeten worden verkocht aan investeerders wier financiële positie van dien aard is dat zij kunnen profiteren van de belastingvrijstelling voor investeerders die hun behaalde winst in de schepen herinvesteren. Het betreft een belastingvoordeel van 41,6 %, dat wil zeggen het niveau van de steunintensiteit. De groep investeerders zal de schepen verhuren aan Renaissance Financial, hierna "RF" genoemd. RF is verplicht de schepen gedurende ten minste vijf jaar (zeven jaar vanaf plaatsing van de order) in Frans-Polynesië te exploiteren. Bovendien heeft de onderneming zich ten aanzien van de investeerders verplicht de schepen na afloop van deze periode van hen terug te kopen. De passagiersschepen hebben een contractwaarde van [...](6) FRF.

RF, een dochteronderneming van de Amerikaanse onderneming Renaissance Cruise Inc., is opgericht met het doel de twee passagiersschepen aan te schaffen en te exploiteren. Ten tijde van de bekendmaking was RF te Parijs gevestigd. Frankrijk wijst erop dat de rederij zonder steun de schepen nooit onder normale marktvoorwaarden zou kunnen kopen omdat de normale rentetarieven te hoog zijn om de schepen in Frans-Polynesië te kunnen exploiteren. Zonder het voordeel dat uit de steunverlening voortvloeit, is de exploitatiebegroting van de schepen slechts in evenwicht wanneer hun bezettingsgraad voor meer dan 75 % wordt benut. Het is in feite zelfs waarschijnlijk dat de reder gedurende de eerste vijf exploitatiejaren jaarlijks een verlies van 50 miljoen FRF zal lijden. De conclusie van de Franse autoriteiten luidt dan ook dat het project zonder steun niet haalbaar is.

Frankrijk voert voorts aan dat de regionale autoriteiten van Frans-Polynesië zich tot doel hebben gesteld verdere uitbreiding te geven aan het toerisme, en in het bijzonder aan de cruisevakanties. Het nagestreefde doel is het jaarlijkse groeipercentage van het toerisme van thans 3,2 % tot 9 % rond 2010 op te voeren. Frankrijk benadrukt dat het project volmaakt in deze doelstelling past. Met de twee passagiersschepen met elk 350 hutten kan het cruiseaanbod per eind 1999 verdriedubbeld worden. De plaatselijke autoriteiten van Frans-Polynesië zouden overigens tegenover dit project zeer positief staan.

De Commissie heeft besloten de procedure van artikel 93, lid 2, van het Verdrag in te leiden, omdat zij betwijfelde of de ontwikkelingshulp wel met de voorwaarden van artikel 4, lid 7, van de scheepsbouwrichtlijn verenigbaar was.

In artikel 4, lid 7, van deze richtlijn is bepaald dat steun die in de vorm van ontwikkelingshulp aan een ontwikkelingsland wordt verleend, als verenigbaar met de gemeenschappelijke markt kan worden beschouwd indien hij in overeenstemming is met de daartoe door de OESO-werkgroep nr. 6 in haar akkoord over de uitlegging van de artikelen 6, 7 en 8 van de Overeenkomst inzake exportkredieten voor schepen vastgestelde bepalingen, of met enig later addendum bij of corrigendum op genoemde overeenkomst, hierna "de OESO-criteria" genoemd. De Commissie moet de bijzondere ontwikkelingscomponent van het steunvoornemen nagaan en zich ervan vergewissen dat deze steun onder de werkingssfeer van het voornoemde akkoord valt.

De OESO-criteria houden onder andere in dat de donor de verzekering moet geven dat de werkelijke eigenaar inwoner is van het begunstigde land en dat de begunstigde onderneming niet een niet-operationele dochtermaatschappij van een buitenlandse vennootschap is(7).

In het onderhavige geval is de Commissie van mening dat deze bepaling aldus moet worden uitgelegd, dat de eigenaar van de schepen ertoe wordt verplicht in Frans-Polynesië woonachtig te zijn. Aangezien de investeerders in Frankrijk woonachtig waren en de exploitant in Parijs geregistreerd stond, uitte de Commissie twijfel ten aanzien van de verenigbaarheid van de beoogde steun met de OESO-criteria.

Hoewel toerisme een prioritaire sector is in de ontwikkeling van de regio van de Stille Oceaan, was de Commissie bovendien niet ervan overtuigd dat het project in het licht van de bijzondere uitvoeringsbepalingen werkelijk een ontwikkelingscomponent inhield. De ontwikkelingscomponent van deze steunverlening aan Frans-Polynesië leek beperkt, aangezien de rechtstreekse begunstigden van de steun investeerders waren die van een belastingvrijstelling genoten. Met andere woorden, de begunstigden van de concrete steun zouden niet in het gebiedsdeel in ontwikkeling woonachtig zijn. Het enige voordeel dat Frans-Polynesië mogelijk van deze steun zou hebben, was dat er eventueel meer passagiers dit gebiedsdeel zouden aandoen, en dit voordeel zou dan voornamelijk voortvloeien uit de uitgaven van deze toeristen tijdens hun bezoek aan de eilanden, hetgeen met name een gunstige uitwerking zou hebben op de plaatselijke werkgelegenheid.

Bovendien was de Commissie niet ervan overtuigd dat de haalbaarheid van het project zo gering was als uit de ramingen naar voren kwam, ervan uitgaande dat de Franse particuliere ondernemingen hun behaalde winsten in de passagiersschepen zouden investeren. Een investeerder steekt logischerwijs pas kapitaal in een project wanneer hij denkt dat dit hem ook winst zal opleveren.

De Commissie heeft derhalve de procedure ingeleid omdat het in deze fase van het onderzoek twijfelachtig was of aan de OESO-criteria was voldaan en of de aanwezigheid van de ontwikkelingscomponent wel kon worden vastgesteld.

III. OPMERKINGEN VAN FRANKRIJK

In de loop van de procedure heeft Frankrijk verklaard dat de Commissie eerder de toepassing van de "wet-Pons" op vergelijkbare projecten had goedgekeurd. De Commissie had in het verleden ermee ingestemd dergelijke projecten die in een overzees gebiedsdeel worden geëxploiteerd, niet nader te onderzoeken. Zo had de Commissie bij een soortgelijke procedure, die in 1995 was ingeleid, in haar brief SG(97) D/500 van 23 januari 1997 aangegeven dat voor toepassing van de wet slechts beperkingen golden voor schepen die voor de overzeese departementen bedoeld waren. Daardoor kunnen schepen als de Club Med II of, recenter, de Paul Gauguin van de regeling van artikel 4, lid 7, van de scheepsbouwrichtlijn blijven genieten, zolang zij hoofdzakelijk voor de overzeese gebiedsdelen worden ingezet.

Het eigenlijke doel van de "wet-Pons" is om overzeese rederijen te helpen hun activiteiten te ontwikkelen teneinde de specifieke handicaps te compenseren waaraan zij het hoofd moeten bieden (in het geval van Frans-Polynesië is dat het insulaire karakter van dit gebied). Door de steun kunnen investeerders zich verenigen voor een gezamenlijk eigendom ("co-propriété") die de schepen ter beschikking van de reder stelt. De in Parijs gevestigde vennootschap RF huurt de schepen van de investeerders om deze gedurende ten minste vijf jaar (zeven jaar vanaf plaatsing van de order) in Frans-Polynesië te exploiteren. Bovendien heeft RF zich tegenover de investeerders verplicht de schepen na afloop van deze periode weer over te nemen. De rentabiliteit is gekoppeld aan fiscale maatregelen, aangezien het voordeel van de steun naar de exploitant van de schepen wordt overgeheveld, zodat deze de werkelijke begunstigde is. Deze constructie maakt het mogelijk het belastingvoordeel uiteindelijk ten goede aan de exploitant te laten komen.

Oorspronkelijk was het de bedoeling dat RF in Frankrijk (moederland) gevestigd zou worden, teneinde de investeerders meer zekerheid te bieden doordat zij met een in het moederland gevestigde onderneming zaken zouden doen. Dit doet evenwel geen afbreuk aan het feit dat de exploitatie daadwerkelijk in Frans-Polynesië gebeurt. Toch heeft Frankrijk de Commissie toegezegd dat de bedrijfsactiviteiten van de vennootschap RF naar Frans-Polynesië zouden worden verplaatst, hetgeen echter ongeveer drie maanden zou vergen, maar in ieder geval vóór de ingebruikneming van het eerste schip, die voor juli 1999 is voorzien. Deze nieuwe onderneming zal geen zetel in Frankrijk (moederland) hebben, en RF zal slechts als participatiemaatschappij fungeren.

Frankrijk legt bovendien de nadruk erop dat de exploitatie van de passagiersschepen een zeer gunstig effect zal hebben op de economische ontwikkeling van Frans-Polynesië. Het toerisme is een prioritaire sector in het strategisch programma voor Frans-Polynesië dat de regering van dit gebiedsdeel voor de periode 1996-2005 heeft goedgekeurd. Na afloop van deze periode moet het toerisme de eilandengroep jaarlijks netto-inkomsten van rond 3 miljard FRF opleveren. In deze context zijn de groeimogelijkheden voor cruises in Frans-Polynesië zeer aanzienlijk, aangezien de eilandengroep in ongeveer vier miljoen vierkante kilometer oceaangebied is gelegen en uit honderden grotere en kleinere eilanden van uiterst uiteenlopende aard bestaat.

De door RF geplande cruises zijn afgestemd op de door de regering van Frans-Polynesië nagestreefde doelen. Zij bevatten hotelovernachtingen aan land en verblijven in havens, waarbij een beroep zal worden gedaan op de diensten van lokale dienstverleners. De organisatoren van de cruises hebben al drie voorbereidende reizen gemaakt om aanlegplaatsen te zoeken, contacten met plaatselijke ondernemers te leggen en per eiland de beste bezoekfrequentie vast te stellen zodat groepen passagiers van redelijke omvang kunnen worden samengesteld zonder schade aan het milieu te berokkenen. Het blijkt dat de huidige infrastructuur, de aanvullende aanpassingen die de lokale autoriteiten de komende twee jaar zullen doorvoeren meegerekend, op de grootte van de schepen bij de ingebruikneming ervan is afgestemd.

De kosten per schip worden in het door de organisatoren vastgestelde excursieprogramma op [...](8) FRF per jaar geschat. Deze ramingen zijn gebaseerd op de bedragen die de verkoop van excursies aan wal tijdens cruises naar de Seychellen met passagiersschepen van de moedermaatschappij RF heeft opgeleverd. Bij dit bedrag moet nog [...](9) FRF per jaar worden opgeteld voor uitgaven voor vluchten, en nog eenzelfde bedrag aan bestedingen van passagiers op de lokale markten (souvenirs, kunstnijverheid, bloemen, versnaperingen ...). Bovendien zal een aanzienlijk deel van de exploitatiekosten van RF (havengelden, bevoorrading, lokale onderhoudskosten ...) in het gebiedsdeel worden uitgegeven. Op grond van de exploitatierekening kunnen deze uitgaven ten goede van het gebiedsdeel op ongeveer [...](10) FRF per jaar per schip worden geraamd. Samenvattend kan dus gesteld worden dat de economische spin-off voor Frans-Polynesië rond 145 miljoen FRF per jaar per schip zal zijn.

Tot slot onderstreept Frankrijk dat de komst van de passagiersschepen in het gebiedsdeel nieuwe banen zal scheppen. Naast het veertigtal arbeidsplaatsen aan boord of aan wal dat door de rederij wordt gecreëerd, zullen er namelijk ook banen ontstaan bij de toeristische voorzieningen, de ontvangst van de toeristen en in verschillende activiteiten die daaruit voortvloeien (toeristische en folkloristische activiteiten en kunstnijverheid). Bovendien zal ook werkgelegenheid ontstaan als gevolg van de vraag naar van de landbouw afkomstige voedingswaren op de lokale markt. Bij elkaar levert de ingebruikneming van deze passagiersschepen 852 rechtstreekse of onrechtstreekse arbeidsplaatsen op.

IV. BEOORDELING VAN DE STEUN

In artikel 4, lid 7, van de scheepsbouwrichtlijn is bepaald dat steun die in de vorm van ontwikkelingshulp aan een ontwikkelingsland wordt verleend, niet aan het plafond is onderworpen. Deze steun kan als verenigbaar met de gemeenschappelijke markt worden beschouwd indien hij in overeenstemming is met de daartoe door de OESO-werkgroep nr. 6 vastgestelde bepalingen die in haar akkoord over de uitlegging van de artikelen 6, 7 en 8 van de Overeenkomst inzake exportkredieten voor schepen zijn opgenomen, of met een later addendum bij of corrigendum op genoemde overeenkomst. Elk afzonderlijk steunvoornemen van dien aard moet vooraf aan de Commissie worden medegedeeld. De Commissie gaat de bijzondere ontwikkelingscomponent van het steunvoornemen na en vergewist zich ervan dat deze steun onder de werkingssfeer van het voornoemde akkoord valt.

Zoals de Commissie in haar brief SG(89) D/311 van 3 januari 1989 aan de lidstaten heeft laten weten, moeten ontwikkelingshulpprojecten aan de volgende OESO-criteria voldoen:

1. De steun mag niet worden toegekend voor de bouw van schepen die bestemd zijn om onder een goedkope vlag te varen.

2. Ingeval de steun niet kan worden ingedeeld als openbare ontwikkelingshulp in het kader van de OESO, moet de donor bevestigen dat hij deel uitmaakt van een overeenkomst tussen regeringen.

3. De donor moet de verzekering geven dat de werkelijke eigenaar inwoner is van het begunstigde land en dat de begunstigde onderneming niet een niet-operationele dochteronderneming van een buitenlandse vennootschap is.

4. De begunstigde moet beloven het schip niet zonder voorafgaande goedkeuring van de overheid te verkopen.

Bovendien moet de toegekende steun een subsidiepercentage van ten minste 25 % bevatten.

In haar brief SG(97) D/4333 van 10 juni 1997 aan de lidstaten heeft de Commissie een bijgewerkte lijst bekendgemaakt van landen die overeenkomstig de scheepsbouwrichtlijn voor ontwikkelingshulp in aanmerking komen.

Op basis van de aanmelding en de in de loop van de procedure door Frankrijk gemaakte opmerkingen, is de Commissie van oordeel dat in dit geval aan alle in haar brieven SG(89) D/311 en SG(97) D/4333 gestelde voorwaarden inzake ontwikkelingshulp is voldaan:

1. De schepen worden onder Franse vlag geëxploiteerd, derhalve niet onder goedkope vlag.

2. Frans-Polynesië komt voor in de bijlage bij brief SG(97) D/4333 inzake de landen die voor ontwikkelingshulp in aanmerking kunnen komen.

3. De Commissie aanvaardt de door Frankrijk geopperde argumenten dat RF de werkelijke begunstigde van de steun is en dat, gezien het feit dat RF verplicht is de schepen over te nemen, deze kan worden beschouwd als de feitelijke eigenaresse. Daarnaast zijn de huidige eigenaars weliswaar Franse investeerders, maar zij kunnen in elk willekeurig Frans gebiedsdeel elders ter wereld zijn gevestigd. Bovendien kan de eigenaresse, als RF zich, zoals Frankrijk aangeeft, in Frans-Polynesië laat registreren, als in dit gebiedsdeel gevestigd worden beschouwd. Ook is RF geen niet-operationele dochteronderneming van een buitenlandse onderneming.

4. De reder is verplicht de schepen gedurende ten minste vijf jaar (zeven jaar vanaf plaatsing van de order) in Frans-Polynesië te exploiteren. Aangezien RF zich jegens de Franse autoriteiten heeft verplicht de schepen in Frans-Polynesië te exploiteren, kunnen deze niet buiten medeweten van de Franse regering om worden verkocht.

Ook overschrijdt de steun het vereiste OESO-subsidiepercentage van 25 %.

Wat de ontwikkelingscomponent van het project betreft, erkent de Commissie het belang van een toename van het toerisme in Frans-Polynesië. Zij heeft geen gegevens gevonden die bevestigden waarvoor zij aanvankelijk beducht was, namelijk dat de rentabiliteit van de passagiersschepen lager is dan door Frankrijk voorzien. Frankrijk heeft overigens toegelicht dat voor de investeerders de investeringen gunstig zullen zijn, hoewel de reder verwacht de eerste vijf jaar verlies te zullen lijden.

Bovendien is de Commissie op basis van de door Frankrijk verrichte analyse, waarin melding wordt gemaakt van een globale economische "spin-off" voor Frans-Polynesië van bijna 300 miljoen FRF per jaar en de schepping van meer dan 800 arbeidsplaatsen, tot de overtuiging gekomen dat de passagiersschepen een aanzienlijke bijdrage tot de economische ontwikkeling zullen leveren en een positief effect op de werkgelegenheid zullen hebben. Daarenboven acht de Commissie de steun noodzakelijk omdat de passagiersschepen zonder die steun waarschijnlijk niet in Frans-Polynesië geëxploiteerd zouden worden. Ten eerste zou RF niet verplicht zijn de schepen in die regio te exploiteren, en in de tweede plaats zijn de winstverwachtingen in Frans-Polynesië dermate gering dat dit de exploitant ertoe zou aanzetten om de schepen elders in te zetten. Aangezien Renaissance Cruise Inc. al actief is op andere bestemmingen, zou zij dus haar programma's kunnen aanpassen en de schepen op plaatsen gaan exploiteren waar zij een grotere rentabiliteit verwacht. De Commissie is daarom van mening dat de steun noodzakelijk is om ervoor te zorgen dat de schepen daadwerkelijk in Frans-Polynesië worden geëxploiteerd en aldus tot de ontwikkeling van dat gebiedsdeel bijdragen.

Het is duidelijk dat de passagiersschepen, indien zij niet in Frans-Polynesië worden geëxploiteerd, geen enkele bijdrage tot de economische ontwikkeling in dat gebiedsdeel zullen leveren. Het is dan ook van fundamenteel belang dat aan de steunverlening de voorwaarde wordt verbonden dat de schepen in Frans-Polynesië worden ingezet. Frankrijk heeft toegezegd dat de schepen gedurende ten minste vijf jaar uitsluitend in dat gebiedsdeel worden geëxploiteerd. De Commissie heeft besloten deze voorwaarde aan de goedkeuring van de steun te verbinden, teneinde de ontwikkelingscomponent van het project veilig te stellen.

Opgemerkt moet worden dat, indien niet aan deze voorwaarde wordt voldaan en de steun dus niet als in overeenstemming met artikel 4, lid 7, van de scheepsbouwrichtlijn kan worden beschouwd, de steun als steun aan de werf moet worden beschouwd. In dat geval zal de Commissie Frankrijk opdragen het steunbedrag van de werf terug te vorderen. Bovendien ontslaat het feit dat de Commissie in het verleden projecten heeft goedgekeurd waarin dezelfde regeling werd toegepast om ontwikkelingshulp aan Franse gebiedsdelen te verlenen, haar niet van de verplichting om per afzonderlijk geval na te gaan of aan de scheepsbouw verleende steun in overeenstemming is met de regels betreffende staatssteun aan de scheepsbouw.

V. CONCLUSIES

In het licht van het voorafgaande hebben de aanmelding en de door Frankrijk in de loop van de procedure ingediende opmerkingen de twijfel die voor de Commissie aanleiding vormde om de procedure in te leiden, weggenomen. Onder het voorbehoud dat RF haar vestigingsplaats van Parijs naar Frans-Polynesië verplaatst, en dat de schepen gedurende ten minste vijf jaar uitsluitend in dit gebiedsdeel worden gebruikt, beschouwt de Commissie de steunverlening als in overeenstemming met artikel 4, lid 7, van de scheepsbouwrichtlijn te zijn,

HEEFT DE VOLGENDE BESCHIKKING GEGEVEN:

Artikel 1

De steun die Frankrijk voornemens is te verlenen in de vorm van fiscale voordelen verbonden aan de verkoop van twee passagiersschepen door Chantiers de l'Atlantique, en waarvan de intensiteit volgens de aanmelding 41,6 % bedraagt, is verenigbaar met de gemeenschappelijke markt, onder voorbehoud van de voorwaarden genoemd in artikel 2.

Artikel 2

Frankrijk moet ervoor zorg dragen dat, voordat het eerste passagiersschip wordt opgeleverd, de onderneming Renaissance Financial wordt ingeschreven in Frans-Polynesië. Bovendien mogen de passagiersschepen gedurende ten minste vijf jaar uitsluitend in Frans-Polynesië worden geëxploiteerd.

Artikel 3

Frankrijk stelt de Commissie binnen twee maanden na kennismaking van deze beschikking in kennis van de maatregelen die het heeft genomen om hieraan te voldoen.

Artikel 4

Deze beschikking is gericht tot de Franse Republiek.

Gedaan te Brussel, 30 maart 1999.

Voor de Commissie

Karel VAN MIERT

Lid van de Commissie

(1) PB L 380 van 31.12.1990, blz. 27.

(2) PB L 351 van 23.12.1997, blz. 18.

(3) PB C 307 van 7.10.1998, blz. 6.

(4) De gewijzigde wet van 11 juli 1986 inzake productieve investeringen in de overzeese gebiedsdelen en departementen.

(5) SG(93) D/1300.

(6) Gedeelten van de onderhavige tekst zijn bewerkt om ervoor zorg te dragen dat vertrouwelijke gegevens niet worden bekendgemaakt. Die gedeelten zijn aangeduid door een van een asterisk voorziene open ruimte tussen vierkante haken.

(7) Brief SG(89) D/311 van 3 januari 1989 van de Commissie aan de lidstaten.

(8) Gedeelten van de onderhavige tekst zijn bewerkt om ervoor zorg te dragen dat vertrouwelijke gegevens niet worden bekendgemaakt. Die gedeelten zijn aangeduid door een van een asterisk voorziene open ruimte tussen vierkante haken.

(9) Gedeelten van de onderhavige tekst zijn bewerkt om ervoor zorg te dragen dat vertrouwelijke gegevens niet worden bekendgemaakt. Die gedeelten zijn aangeduid door een van een asterisk voorziene open ruimte tussen vierkante haken.

(10) Gedeelten van de onderhavige tekst zijn bewerkt om ervoor zorg te dragen dat vertrouwelijke gegevens niet worden bekendgemaakt. Die gedeelten zijn aangeduid door een van een asterisk voorziene open ruimte tussen vierkante haken.