CONCLUSIES VAN DE RAAD van 22 september 1997 inzake onderwijs, informatie- en communicatietechnologie en de opleiding van leraren voor de toekomst (97/C 303/03)

DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE,

Gezien de resolutie van de Raad van 6 mei 1996 inzake educatieve multimediasoftware op het gebied van onderwijs en opleiding. Er nota van nemend dat in deze resolutie ruim aandacht wordt geschonken aan informatie- en communicatietechnologie (ICT) en de opleiding van leraren, en dat in het bijzonder wordt gewezen op het belang van het gebruik van nieuwe pedagogische en werkmethoden, alsook van de opleiding van leraren betreffende de voordelen van het gebruik van ICT, en het belang van een actieve deelneming van leraren bij de productie van educatieve software,

Gezien het verslag van de Commissie Task Force Multimediale Educatieve Software (werkdocument van de Commissiediensten - juli 1996). Er nota van nemend dat het gebrek aan opleiding van leraren in verband met ICT in dit verslag gezien wordt als een belangrijke hinderpaal voor het gebruik op ruime schaal van educatieve software in onderwijsinstellingen,

Gezien het Actieplan van de Commissie "Leren in de informatiemaatschappij". Er nota van nemend dat de Commissie in dit actieplan twee toekomstige activiteiten ziet op het gebied van de opleiding van leraren: het gebruik van communautaire programma's voor projecten met betrekking tot lerarenopleiding en de totstandbrenging van een netwerk voor de opleiding van leraren,

Gezien de analyses met betrekking tot het effect van ICT op de ontwikkeling van de maatschappij, waarin ICT wordt gezien als een factor die de hedendaagse maatschappij grondig kan veranderen. Gezien het feit dat dit kan worden bestempeld als de ontwikkeling van de "informatiemaatschappij" of, in ruimere zin, van de "kennismaatschappij",

Gezien het feit dat de onderwijssystemen in de samenlevingen van de Europese Unie een proces van verandering doormaken, doordat zij reageren op en de vruchten plukken van de opkomst van de informatiemaatschappij. Er nota van nemend dat derhalve twee vragen belangrijk zijn, zowel op het niveau van de lidstaten als op Europees niveau:

- hoe kan het onderwijs een rol spelen in de verdere ontwikkeling van de informatie- of de kennismaatschappij en hoe kan het alle burgers op deze maatschappij voorbereiden?

- hoe kan ICT bijdragen tot onderwijs van hoge kwaliteit?

Gezien het feit dat het onderwijs zijn pedagogische doelstellingen zal blijven nastreven en zijn rol in de sociale, culturele en persoonlijke ontwikkeling van het individu zal blijven vervullen en dat ICT daar significant toe kan bijdragen,

Gezien de algemeen aanvaarde stelling dat, aangezien het onderwijs zich aanpast aan de nieuwe eisen uit de samenleving, de leraar/opleider de belangrijkste factor zal zijn. Er nota van nemend dat dit ook geldt voor de mogelijkheden die ICT biedt om het onderwijs te verbeteren en dat de leraar die voor de klas staat naar verwachting een centrale rol zal blijven spelen bij het bepalen van de onderwijskwaliteit. De opleiding van leraren moet niet alleen gericht zijn op de beheersing van de nieuwe technologieën, maar dient eveneens kennis bij te brengen over de invloed van deze technologieën op het leerproces van het kind. Benadrukkend dat de beschikbaarheid van (zowel technisch als pedagogisch) kwalitatief hoogstaande educatieve multimediasoftware en -diensten, alsook van traditionele leermiddelen zoals boeken, belangrijk zal zijn voor het verder ontwikkelen van kwaliteitsonderwijs,

Er nota van nemend dat de onzekerheid over de exacte kenmerken van de informatie- of kennismaatschappij het moeilijk maakt algemene formules te ontwikkelen voor het leermilieu en de opleiding van leraren/opleiders van de toekomst. Er nota van nemend dat volgens een op brede basis gesteunde analyse het leerproces evenwel meer op het leren en minder op het lesgeven gericht zal zijn (en daarom mogelijkheden tot differentiatie en individualisering biedt), alsook dat de rol van de leraar/opleider en de aard van het beroep van leraar/opleider in de toekomst aanzienlijk zal veranderen en dat de leraar/opleider in de toekomst aan veel nieuwe behoeften tegemoet zal moeten komen,

Erkennend dat de lidstaten zich hebben ingezet en zich blijven inzetten voor de initiële en de voortgezette opleiding van leraren/opleiders op het gebied van ICT en om de onderwijsinstellingen zo uit te rusten dat zij de leerlingen/studenten op de informatiemaatschappij kunnen voorbereiden,

Gezien de bestaande en voortdurende samenwerking van de Commissie met, onder meer, de Europese verenigingen op het gebied van lerarenopleiding,

Benadrukkend dat het van groot belang is dat de lidstaten en de Europese Unie in haar geheel veel aandacht en moeite blijven besteden aan het opleiden en kwalificeren van leraren/opleiders in verband met ICT en dat de opleiding en kwalificatie zodanig moeten zijn dat de leraren met succes werk kunnen verrichten bij:

- het voorbereiden van leerlingen/studenten op de opkomst van de informatie- of kennismaatschappij, en

- het gebruiken van ICT, voorzover dienstig om bij te dragen tot de verbetering van de kwaliteit en de verstrekking van het onderwijs,

Benadrukkend dat het niet alleen om de opleiding van nieuwe leraren/opleiders gaat, maar ook om de zeer belangrijke bijscholing en de voortgezette opleiding van leraren/opleiders die al in het onderwijs werken,

Erop wijzend dat een nieuwe benadering van de onderwijspraktijk niet door de lerarenopleidingsinstellingen alleen aan het licht kan worden gebracht en dat de inhoudelijke modernisering van het onderwijs zal komen van het onderwijssysteem in zijn geheel (dat in de maatschappelijke ontwikkelingen verankerd is). Benadrukkend dat de ontwikkeling van een geschikte nieuwe onderwijspraktijk een zaak moet zijn voor alle partners die bij het onderwijsproces betrokken zijn (leraren, leerlingen, lerenden, lerarenopleiders, onderwijsinstellingen, beleidsmensen, onderzoekers, plaatselijke besturen, ouders, ontwikkelaars van educatieve multimediasoftware). Benadrukkend dat regeringen een kader voor modernisering en verandering moeten scheppen, alsook dat het van belang is dat maatregelen ter ondersteuning en bijstand van leraren, die een stap verder in de informatiemaatschappij zetten, niet alleen belangrijke elementen van continuïteit bevatten, maar ook voorbereiden op het sterker benadrukken van individueel leren, zonder dat de persoonlijke en sociale ontwikkeling van de leerlingen wordt verwaarloosd,

Benadrukkend dat de onzekerheid over de exacte kenmerken van het leermilieu van de toekomst wijst op het belang van een strategie met een open benadering van de toekomstige ontwikkelingen, bijvoorbeeld in de vorm van steun voor "opkomende praktijk"-projecten (waardoor sommige van de mogelijkheden van de toekomst duidelijk worden),

Gelet op het feit dat studies aantonen dat er in de lidstaten allerlei opleidingsverschillen bestaan tussen mannen en vrouwen. De belangrijke genderverschillen in de deelname van studenten aan wiskunde en wetenschappen, alsook op ICT-gebied, kunnen de doorstroming naar verder onderwijs en verdere opleiding en de carrièremogelijkheden beïnvloeden. Er nota van nemend dat, voorzover dienstig, in alle maatregelen een passend gendereffect wenselijk is om meer gelijke kansen te scheppen,

Gezien de Europese dimensie van de relatie tussen ICT en onderwijs. Alle lidstaten worden op dit gebied met gelijksoortige vraagstukken geconfronteerd. Benadrukkend dat de uitwisseling van informatie en het leren uit - positieve dan wel negatieve - ervaringen op het gebied van ICT en onderwijs duidelijke voordelen kunnen opleveren,

Aangezien het aspect van de markt voor educatieve multimediasoftware en -diensten een Europese dimensie vertoont. Er zijn kansen om de ontwikkeling van Europese educatieve software aan te moedigen, waarin de taalkundige en culturele verscheidenheid van Europa adequaat moet worden weergegeven. Nota nemend van het belang voor leraren/opleiders en onderwijsinstellingen om, eventueel optredend in partnerschap met de commerciële sector, een goede rol te kunnen spelen bij de ontwikkeling van educatieve multimediasoftware,

Wijzend op het belang van gezamenlijke inspanningen van de lidstaten en de Commissie voor de vorming van netwerken tussen scholen op Europees niveau, onder andere om bij te dragen tot de uitvoering van het actieplan "Leren in de informatiemaatschappij",

Er nota van nemend dat inzake ICT en onderwijs de volgende uitgangspunten algemeen aanvaard zijn:

- de ontwikkeling van ICT brengt belangrijke veranderingen in de maatschappij teweeg, zij het dat het veranderingsproces geleidelijk aan kan verlopen;

- het dagelijks leven van gezinnen, professionelen, leerlingen en studenten wordt in toenemende mate beïnvloed door ICT;

- ICT wordt in het onderwijs gebruikt als aanvullend instrument om de kwaliteit van het onderwijs te verbeteren en de leerlingen en studenten voor te bereiden op de informatiemaatschappij; ICT is evenwel een middel, geen doel op zich;

- in dit verband is een belangrijke en voortdurende inspanning nodig op het stuk van zowel de initiële als de voortgezette opleiding van leraren/opleiders en op het stuk van de opleiding van de beheerders van onderwijsinstellingen,

VERZOEKT DE LIDSTATEN:

in het kader en binnen de perken van hun respectieve systemen op het gebied van beleid, wetgeving, begroting, onderwijs en opleiding,

- een Europese dimensie toe te voegen aan hun ontwikkeling van strategieën en activiteiten op het gebied van ICT en onderwijs, met name op het gebied van zowel de initiële als de voortgezette opleiding van leraren/opleiders;

- de toegang tot educatieve multimediasoftware en -diensten van hoge kwaliteit te bevorderen en te vergemakkelijken; in dit verband moet een belangrijke inspanning worden gedaan om na te gaan hoe onderwijsinstellingen zowel als leerlingen kunnen worden beschermd tegen ongewenst materiaal dat op Internet voorhanden is;

- de deelneming van lerarenopleidingsinstellingen - of andere betrokken instellingen of organen op het gebied van onderwijs en ICT - aan netwerken op Europees niveau te stimuleren, met de bedoeling samen te werken, informatie uit te wisselen en van elkaar te leren op het gebied van het reeds bestaande en het innoverende gebruik van ICT in het onderwijs;

- in voorkomend geval partnerschappen tussen de openbare en de particuliere sector op het gebied van ICT en onderwijs te stimuleren, vooral met betrekking tot ontwikkelaars van multimediastoftware en -diensten,

VERZOEKT DE COMMISSIE:

In de lijn van bestaande communautaire programma's op het gebied van onderwijs en opleiding en van andere relevante regelingen en initiatieven van de Gemeenschap en op basis van de ervaring die is opgedaan met bestaande projecten en netwerken die in het kader van deze programma's worden gestimuleerd,

- het gebruik te bevorderen van netwerken op Europees niveau van instellingen voor initiële en voortgezette lerarenopleiding in de lidstaten, die bijzondere aandacht schenken aan ICT in het onderwijs. Het gebruik van netwerken moet het kader bieden voor samenwerking, een gestructureerd proces van het uitwisselen van informatie en het leren uit ervaringen. Netwerken zouden ook kunnen worden gebruikt om proefprojecten op het gebied van ICT en initiële en voortgezette lerarenopleiding op te zetten en om bij te dragen tot het vergemakkelijken van de toegang tot onderwijs- en onderzoeksmiddelen van hoge kwaliteit voor de brede onderwijsgemeenschap die van ICT gebruik maakt;

- in voorkomend geval op Europees niveau de samenwerking tussen lidstaten, instellingen en educatieve uitgevers te stimuleren bij de productie van educatieve multimediasoftware waarin de taalkundige en culturele diversiteit van Europa adequaat tot uitdrukking kan komen. Daartoe de relevante feiten en cijfers te verstrekken betreffende de bestaande en opkomende Europese markt voor educatieve multimediasoftware en -diensten;

- uiterlijk op 31 december 1998 aan de Raad verslag uit te brengen over de resultaten van bovengenoemde activiteiten, zodat de Raad een algemene evaluatie kan maken van het resultaat van die activiteiten.