<(BLK0)LA ORG="CCF">NL</(BLK0)LA>SPECIAAL VERSLAG

over de specifieke communautaire acties voor regionale ontwikkeling van het EFRO (quotavrije acties) vergezeld van de antwoorden van de Commissie

(Opmerkingen ex artikel 206 bis, lid 4, van het EEG-Verdrag)

(86/C 262/01)

> RUIMTE VOOR DE TABEL>

1. INLEIDING

1.1. De specifieke communautaire acties voor regionale ontwikkeling, in de wandeling "quotavrije acties" genoemd, werden ingesteld bij Verordening (EEG)nr. 214/79 van de Raad van 6 februari 1979 (*) (1). Deze strekte tot wijziging van Verordening (EEG) nr. 724/75 van de Raad van 18 maart 1975 (2) houdende oprichting van een Europees Fonds voor regionale ontwikkeling (EFRO) en bepaalde, om te komen tot een diversificatie van de steunverlening van het Fonds, dat het EFRO, naast zijn deelneming in de financiering van de door de Lid-Staten vastgestelde maatregelen inzake regionaal beleid (quotagebonden acties) specifieke communautaire acties voor regionale ontwikkeling zou kunnen financieren.

1.2. Deze acties zijn gekoppeld aan de communautaire beleidsconcepten en maatregelen om beter in te spelen op hun regionale dimensie of om de regionale gevolgen ervan te verlichten. In buitengewone gevallen kunnen zij ook ten doel hebben de structurele gevolgen van bijzonder ernstige gebeurtenissen in bepaalde gebieden of zones op te vangen, zulks ter vervanging van verloren gegane werkgelegenheid of om infrastructuurvoorzieningen op te bouwen. Zij mogen geen betrekking hebben op verrichtingen betreffende de interne herstructurering van sectoren met een afnemende bedrijvigheid, maar mogen wel door vestiging van nieuwe economische bedrijvigheid het scheppen van alternatieve arbeidsplaatsen bevorderen in de regio's of zones die zich in een moeilijke situatie bevinden.

1.3. In Verordening (EEG) nr 214/79 is eveneens voorzien in een algemeen kader voor de vaststelling en tenuitvoerlegging van deze acties. Voor elk ervan stelt de Raad, met eenparigheid van stemmen, op voorstel van de Commissie en na raadpleging van het Europees Parlement, in een aparte verordening de aard van de financieringen vast, de subsidiabele zones en regio's, de maatregelen van de nationale overheid die bij de toekenning van de steun uit het Fonds in aanmerking worden genomen, de deelname van het Fonds, alsmede de categorieën begunstigden en de wijze van financiering.

1.4. Het bijstandspercentage van het Fonds verschilt naar gelang van de categorie der voorgenomen activiteiten. In het algemeen bedraagt dit 50 % van de subsidiabele nationale uitgaven voor de investeringen in infrastructuurvoorzieningen en 70 % voor de uitgaven aan steun en diensten, die na de datum van inwerkingtreding van de verordeningen aan de ambachtelijke sector en het midden- en kleinbedrijf zijn verleend. De communautaire steunbedragen worden hetzij rechtstreeks aan de Lid-Staat uitbetaald, hetzij volgens de aanwijzingen welke de Lid-Staat daartoe aan de Commissie verstrekt. Tevens zijn er voorschriften opgesteld om cumulatie van quotagebonden en quotavrije steun van de EFRO te voorkomen alsmede om de nationale en communautaire financiële instrumenten te cooerdineren.

1.5. De acties worden tenuitvoergelegd in de vorm van speciale programma's die de betrokken Lid-Staten aan de Commissie ter goedkeuring en steunverlening voorleggen. Zij worden door de Gemeenschap en deze Lid-Staten gezamenlijk gefinancierd en er is bepaald dat het bedrag dat de Gemeenschap daarvoor op haar begroting uittrekt gelijk is aan 5 % van de middelen van het Fonds.

1.6. Het onderhavige verslag beoogt de situatie vast te leggen van de quotavrije acties per 31 december 1985. Het omvat vier delen die betrekking hebben op de voornaamste stadia van voorbereiding en uitvoering van de quotavrije acties, en wel achtereenvolgens de verordeningen waarbij de acties zijn ingesteld, de voor de tenuitvoerlegging daarvan opgestelde speciale programma's, de financiële uitvoering van de acties en de door de Lid-Staten over de stand van uitvoering der acties ingezonden jaarverslagen.

2. DE VERORDENINGEN WAARBIJ DE QUOTA

VRIJE ACTIES ZIJN INGESTELD

De drie door de Raad vastgestelde reeksen verordeningen

2.1. De geldigheidsduur van de drie reeksen verordeningen die door de Raad werden vastgesteld tot instelling van quotavrije acties liep eind 1985 af. Sindsdien bestaat er dus geen rechtsgrondslag (3) meer om nieuwe acties in te stellen, maar die waartoe voordien werd besloten moeten worden voltooid of tenuitvoergelegd krachtens de in de paragrafen 2.2 - 2.6 genoemde verordeningen. Voorts voorziet de nieuwe EFRO-Verordening (EEG) nr. 1787/84 in communautaire programma's die een vervolg zijn op de quotavrije acties.

De verordeningen van 7 oktober 1980

2.2. In aansluiting op de door de Commissie op 16 oktober 1979 ingediende voorstellen, heeft de Raad op 7 oktober 1980 een eerste reeks van vijf verordeningen vastgesteld, namelijk Verordeningen (EEG) nrs.2615/80 - 2619/80 (4) tot instelling van de volgende vijfspecifieke communautaire acties :

(a) ontwikkeling van sommige Franse en Italiaanse regio's in het kader van de uitbreiding van de Gemeenschap;

(b) uitschakeling van de hinderpalen voor de ontwikkeling van nieuwe economische activiteiten in sommige door de herstructurering van de ijzer- en staalindustrie getroffen zones in België, Italië en het Verenigd Koninkrijk;

(c) uitschakeling van de hinderpalen voor de ontwikkeling van nieuwe economische activiteiten in sommige door de herstructurering van de scheepsbouw getroffen zones in het Verenigd Koninkrijk;

(d) een grotere veiligstelling van de energievoorziening in sommige regio's in Italië door een beter gebruik van nieuwe technieken inzake stroomopwekking uit waterkracht en inzake alternatieve energiebronnen;

(e) verbetering van de economische en sociale toestand in de grenszones van Ierland en Noord-Ierland.

2.3. Voor alle betrokken Lid-Staten samen ging het om een totaal van negen speciale programma's en om een geraamde bijdrage door de Gemeenschap van in totaal 220 Mio ECU. De duur van deze programma's was vastgesteld op vijf jaar, te rekenen vanaf de zestigste dag na de inwerkingtreding van de verordeningen, zodat de programma's op 15 december 1985 afliepen.

De verordeningen van 18 januari 1984

2.4. De Commissie heeft op 19 november 1982 zes nieuwe voorstellen ingediend hetgeen ertoe geleid heeft dat de Raad op 18 januari 1984 een tweede reeks verordeningen heeft vastgesteld, namelijk Verordeningen (EEG) nrs. 214/84 - 219/84 (5), welke strekten hetzij tot wijziging van sommige van de vorige verordeningen, hetzij tot instelling van nieuwe acties. Meer in het bijzonder gaat het om de :

(a) wijziging van de actie "uitbreiding" ter versterking en aanvulling van de vigerende steunregeling;

(b) instelling van een actie om bij te dragen tot de ontwikkeling van sommige Griekse regio's in het kader van de uitbreiding van de Gemeenschap;

(c) wijziging van de actie "ijzer- en staalindustrie" ter versterking en aanvulling van de bestaande steunregeling en tot uitbreiding daarvan tot nieuwe zones in België, de BR Duitsland, Frankrijk, Luxemburg en het Verenigd Koninkrijk, alsmede in zones die worden vastgesteld in samenhang met de herstructureringsprogramma's van de ijzer- en staalindustrie;

(d) wijziging van de actie "scheepsbouw" ter versterking en aanvulling van de steunregeling en tot uitbreiding daarvan tot nieuwe zones in de BR Duitsland;

(e) wijziging van de actie "energie" ter versterking en aanvulling van de steunregeling en tot uitbreiding daarvan tot nieuwe zones in Griekenland;

(f) instelling van een actie om bij te dragen tot de uitschakeling van de hinderpalen voor de ontwikkeling van nieuwe economische activiteiten in sommige door de herstructurering van de textiel- en kledingindustrie getroffen zones in België, Frankrijk, Ierland, Italië, Nederland en het Verenigd Koninkrijk.

2.5. De deelneming van de Gemeenschap ten aanzien van deze tweede reeks verordeningen, die 25 speciale programma's omvat met een looptijd tot 1 april 1989, is geraamd op 724 Mio ECU. Ook de termijn voor de uitvoering van de programma's bedoeld in de vorige verordeningen van de Raad van 7 oktober 1980 werd verlengd tot 1 april 1989, met uitzondering van de verordening betreffende de grenszones van Ierland en Noord-Ierland. Deze laatste verordening werd pas gewijzigd bij de verordeningen van 17 december 1985, waarbij de looptijd van de programma's werd verlengd tot en met 25 februari 1991.

De verordeningen van 17 december 1985

2.6. Op 21 december 1984 werd door de Commissie een derde reeks voorstellen aan de Raad voorgelegd. Daar de rechtsgrondslag voor de aanneming door de Raad van deze derde reeks acties per 1 januari 1985 kwam te ontvallen ten gevolge van de inwerkingtreding van de nieuwe verordening inzake het Fonds - Verordening (EEG) nr. 1787/84 - heeft de Raad pas op 17 december 1985, na wijziging van deze laatste, de derde reeks verordeningen vastgesteld (6). Deze verordeningen betreffen 10 speciale programma's met een looptijd tot 25 februari 1991 en voorzien in een deelneming van de Gemeenschap die op 144 Mio ECU wordt geraamd; deze verordeningen resulteren erin dat :

(a) de actie "scheepsbouw" wordt uitgebreid tot nieuwe zones in de BR Duitsland, Frankrijk en Italië;

(b) de actie "textiel" wordt uitgebreid tot nieuwe zones in de BR Duitsland;

(c) de actie "grenszones" wordt gewijzigd om de steunregeling te versterken en aan te vullen en deze uit te breiden tot nieuwe districten in Ierland en Noord-Ierland;

(d) een actie wordt ingesteld om bij te dragen tot de ontwikkeling van nieuwe economische activiteiten in sommige door de tenuitvoerlegging van het communautaire visserijbeleid getroffen zones in Denemarken, BR Duitsland, Frankrijk en het Verenigd Koninkrijk.

(*) De voetnoten zijn aan het eind van dit verslag opgenomen.

Opmerkingen

De ontwikkeling van de inhoud van de verordeningen

2.7. In hun totaliteit worden de achtereenvolgende reeksen verordeningen gekenmerkt door een belangrijke uitbreiding van de door de steunregelingen bestreken zones, van de soorten subsidiabele verrichtingen alsmede van de uitvoeringsduur van de speciale programma's.

2.8. De actie "ijzer- en staalindustrie", die oorspronkelijk was ingedeeld in sommige regio's in België, Italië en het Verenigd Koninkrijk, werd uitgebreid tot andere zones in het Verenigd Koninkrijk, de BR Duitsland, Frankrijk en Luxemburg alsmede tot sommige in samenhang met de herstructureringsprogramma's voor de ijzer- en staalindustrie nader aan te duiden zones; het aantal categorieën van subsidiabele activiteiten is opgelopen van zes tot negen. Een soortgelijke ontwikkeling valt waar te nemen bij de actie "scheepsbouw" en "grenszones"; in dit laatste geval is het aantal categorieën van subsidiabele verrichtingen opgelopen van 7 tot 15.

2.9. Tegelijkertijd is echter gebleken dat de uitvoering van de oorspronkelijk goedgekeurde acties niet eenvoudig was en dat bij de meeste daarvan het uitgevoerde deel van de programma's eind 1985 ver achter-gebleven was bij de begrotingsramingen (voor nadere bijzonderheden zie de paragrafen 4.1 - 4.9). Deze situatie heeft ertoe geleid dat de in de eerste reeks verordeningen genoemde uitvoeringstermijnen bij de in 1984 en 1985 aangenomen wijzigingsverordeningen verlengd werden van eind 1985 tot en met 1989 of zelfs tot en met 1991.

Het bedrag van de geraamde deelneming van deGemeenschap

2.10. Het op de begroting van de Gemeenschap op te nemen bedrag voor de deelneming in de financiering per speciaal programma, actie of reeks acties is niet in een officieel document vastgelegd. Voor de in 1984 en 1985 goedgekeurde acties werden de desbetreffende in de toelichting van de Commissie-voorstellen genoemde bedragen achteraf, bij de vaststelling van de verordeningen door de Raad, gewijzigd, zonder dat de definitieve ramingen in een document werden vermeld. Daar het hier een belangrijk element van het financieringsprogramma betreft, zou het nuttig zijn dat de betrokken ramingen blijken uit een officieel document.

De comptabele verwerking van de aangegane verplichtingen

2.11. In de eerste reeks verordeningen van de Raad van 7 oktober 1980 was in artikel 5, lid 5, bepaald dat de in de begroting opgenomen vastleggingskredieten voor de uitvoering van de speciale programma's per jaarlijkse tranche, al naar gelang van de vordering van de uitvoering van de programma's werden vastgesteld. In de tweede en derde reeks verordeningen van respectievelijk 18 januari 1984 en 17 december 1985 is zowel voor de nieuwe acties als voor de nog te voltooien vorige acties nader bepaald dat de eerste tranche wordt vastgelegd bij de goedkeuring van het speciaal programma door de Commissie en dat de volgende jaarlijkse tranches worden vastgelegd, rekening houdend met de beschikbare begrotingsmiddelen en met de vordering van het programma.

2.12. In de boekhoudkundige bescheiden van de Commissie worden dus niet alle voor de uitvoering van de speciale programma's te verwachten uitgaven weergegeven, maar alleen de jaarlijkse tranches, hetgeen een onvolledig beeld oplevert. Zodra tot toekenning van communautaire steun is besloten door de goedkeuring van de speciale programma's, zouden de desbetreffende te verwachten uitgaven in hun geheel in de financiële administratie moeten voorkomen.

2.13. Herziening van de thans geldende wijze van uitvoering van de betrokken regels is te meer noodzakelijk, daar het nieuwe reglement van het Fonds de toepassing ervan uitbreidt tot alle financieringen per programma, inclusief de nationale programma's van communautair belang. Er valt derhalve een toename te verwachten van het aantal programma's dat zal worden goedgekeurd zonder dat de daarmee gemoeide te verwachten uitgaven in de financiële administratie zijn terug te vinden.

De wijze van betaling van de steunbedragen

2.14. De verordeningen van 1980 bepaalden : "Wanneer een Lid-Staat het bewijs levert dat het speciaal programma reeds aanleiding heeft gegeven tot uitgaven uit hoofde van een jaargedeelte, kan het Fonds op verzoek van de Lid-Staat een voorschot van 30 % van het bedrag van de vastgelegde kredieten uitkeren". Wanneer het bedrag van dit voorschot volledig is aangewend en de Lid-Staat de Commissie een verklaring heeft doen toekomen waaruit blijkt dat de activiteiten werkelijk zijn verricht en gedetailleerde bewijsstukken voorhanden zijn (7), kunnen nieuwe voorschotten worden uitgekeerd, telkens ten bedrage van 30 % van de per jaargedeelte vastgelegde kredieten.

2.15. Deze bepalingen werden in de verordeningen van 1984 en 1985 gewijzigd. Zij voorzien zowel voor de nieuwe acties als voor de nog te voltooien vorige acties in de toekenning van een voorschot van 60 % van de bijdrage betreffende de eerste jaartranche, zulks vanaf de aanvang van de uitvoering van de werkzaamheden en naar gelang van de stand van uitvoering ervan alsmede van de beschikbare begrotingsgelden. Wanneer de Lid-Staat aantoont dat de helft van dit eerste voorschot is uitgegeven kan een tweede voorschot van 25 % worden uitgekeerd. Voor de volgende jaartranches kunnen onder dezelfde voorwaarden voorschotten worden uitgekeerd, zodra met de uitvoering van de werkzaamheden is begonnen. Wat het saldo van elke jaartranche betreft, dit "wordt op verzoek van de Lid-Staat uitgekeerd wanneer hij aantoont dat de activiteiten in verband met de betrokken tranche als beëindigd kunnen worden beschouwd; voorts dient de Lid-Staat het bedrag van de gedane overheidsuitgaven mee te delen".

2.16. In de regeling betreffende de wijze van uitkering wordt dus zeer veel gewerkt met voorschotten en met globale verklaringen van de Lid-Staten, die zelfs nog bij de afrekening van het saldo veel onduidelijkheden bevatten.

2.17. Momenteel heeft de uitkering van grote voorschotten de uitvoering van de programma's niet versneld, want het percentage van de uitvoering blijft nog onbevredigend (voor nadere bijzonderheden zie de paragrafen 4.1 - 4.9).

2.18. Voorts is het bij een dergelijk systeem van algemene verklaringen voor de Commissie van wezenlijk belang, optimaal gebruik te maken van de mogelijkheden die haar overblijven, in het bijzonder van de jaarverslagen van de Lid-Staten, om een nauwkeuriger beeld te krijgen van de uitvoering van de programma's. Zoals hierna nog zal worden aangetoond, zijn daartoe echter nog lang niet de nodige organisatorische voorzieningen getroffen.

2.19. Gezien de ingewikkeldheid van de acties en de belangrijke rol die bij de uitvoering ervan voor de nationale en lagere instanties is weggelegd, hadden de betrokken administratieve diensten meer moeten ondernemen om de potentiële begunstigden te informeren en te motiveren om aldus een correcte uitlegging van de doelstellingen en methoden van de verordeningen te waarborgen.

3. DE SPECIALE PROGRAMMA'S VAN DEQUOTAVRIJE ACTIES

De goedgekeurde programma's

3.1. De quotavrije acties worden ten uitvoer gelegd in de vorm van speciale programma's die de Lid-Staten aan de Commissie voorleggen. De goedkeuring door de Commissie geschiedt na raadpleging van het Comité van het Fonds. De programma's behelzen de analyse van de situatie en van de behoeften met betrekking tot de doelstellingen van de acties, de voorgenomen activiteiten, het tijdschema voor de uitvoering daarvan en meer in het algemeen alle gegevens op grond waarvan kan worden beoordeeld of het programma in overeenstemming is met de doelstellingen van de regionale ontwikkeling.

De programma's van de eerste reeks

3.2. In het kader van de eerste reeks quotavrije acties werden door de Commissie acht speciale programma's goedgekeurd (zie tabel 1).

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

3.3. Ten behoeve van de ijzer- en staalindustrie rond Napels werd door de Lid-Staat in maart 1984 een negende speciaal programma ten bedrage van 4 Mio ECU aan de Commissie voorgelegd. Dit programma kon in 1985 nog niet worden goedgekeurd en verkeerde nog in het stadium van ambtelijk onderzoek.

De programma's van de tweede reeks

3.4. Voor de tweede reeks acties heeft de Commissie 10 speciale programma's goedgekeurd (zie tabel 2).

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

3.5. Een tiental andere speciale programma's voor België, Frankrijk, Italië en Luxemburg verkeerden op 31 december 1985 in het stadium van ambtelijke behandeling. Op dezelfde datum had de Commissie nog geen beslissing genomen over de aanpassing van de vroegere programma's als bedoeld in de verordeningen van 18 januari 1984.

Opmerkingen

3.6. De door de Rekenkamer aan de hand van stukken en ter plaatse uitgevoerde controles geven haar aanleiding tot de volgende opmerkingen, waarvan de eerste drie van algemene aard zijn en de overige bepaalde speciale programma's betreffen.

De inhoud van de programma's

3.7. In de bijlagen bij de verordeningen van de Raad staat aangegeven welke gegevens de speciale programma's moeten bevatten. Ondanks dit schema is de omvang van de opgevraagde gegevens zo groot dat de ingediende documenten vaag blijven. Zij bevatten wijdlopige beschrijvingen van de moeilijkheden waarmee de betrokken regio's en sectoren te kampen hebben. Daarentegen ontbreekt vaak een duidelijke omschrijving van het soort te subsidiëren activiteiten, alsmede van de voorwaarden voor de uitvoering van deze activiteiten en voorts zijn de doelstellingen betreffende de ontwikkelingskansen zelden gekwantificeerd. Het kenmerk van elk programma dient niettemin te zijn dat daarin het soort maatregelen en de voorwaarden voor de realisering ervan in het licht van de nauwkeurig geformuleerde doelstellingen duidelijk worden omschreven.

3.8. Indien men zou trachten, de programma's te vereenvoudigen, zouden deze beter kunnen worden afgestemd op de operationele aspecten, zoals de omschrijving en de uitvoering van de geplande activiteiten, alsook op de resultaten en de know-how die deze in het licht van de doelstellingen van de verordeningen voor de ontwikkelingskansen moeten opleveren.

3.9. De programma's van de tweede reeks vertonen weinig vooruitgang in dit opzicht. De documenten lopen per programma en zelfs per zone van een zelfde programma te veel uiteen. Zo werd in het programma van het Verenigd Koninkrijk betreffende de verbetering van in verval geraakte terreinen in de "ijzer-en staalindustrie" wel aangegeven welke gebouwen of complexen dienen te worden aangepast, maar het op dezelfde dag goedgekeurde Duitse programma geeft slechts een algemene beschrijving van de projecten. Wat betreft de "textielzones" in Nederland worden dergelijke aanwijzingen wel gegeven voor de regio Twente maar niet voor die rond Helmond. Uit deze verschillen valt af te leiden dat sommige programma's of gedeelten ervan minder goed werden voorbereid dan andere.

De te verwachten werkgelegenheidseffecten van deprogramma's

3.10. In bewoordingen die soms per actie verschillen, wordt in de verordeningen waarbij de quotavrije acties zijn ingesteld als hoofddoel van het speciaal programma de ontwikkeling van activiteiten ter bevordering van de werkgelegenheid genoemd. Voorts is in de bijlagen bij de verordeningen vermeld dat de speciale programma's een "indien enigszins mogelijk, in cijfers uitgedrukte beschrijving van de doelstelling van het speciaal programma, met name wat de werkgelegenheid betreft" moeten bevatten.

3.11. Desalniettemin ontbreekt in de programma's gewoonlijk een gekwantificeerde beschrijving van de werkgelegenheidsdoelstellingen. Deze programma's, met name het programma "uitbreiding-Frankrijk", tonen duidelijk aan hoe moeilijk het is een juiste methode te vinden om de doelstellingen in cijfers te vertalen.

3.12. Zelfs wanneer er wel een cijfermatige raming bestaat, zoals voor het programma "uitbreiding-Italië" waarin de verwachte uitbreiding van de werkgelegenheid geraamd is op "ongeveer 1 000 arbeidsplaatsen per jaar", gaat het om een schatting waarvan gebleken is dat daaraan geen enkele analyse ten grondslag ligt. In het document zelf wordt erop gewezen dat de effecten van de activiteiten op de werkgelegenheid, zowel vanuit kwalitatief en kwantitatief oogpunt als wat betreft de uitvoeringsduur, zeer uiteenlopend kunnen zijn.

3.13. In de programma's van het Verenigd Koninkrijk (ijzer -en staalindustrie, scheepsbouw en textielindustrie) wordt ervan uitgegaan dat verbetering van 100 m2 bedrijfsruimte gemiddeld drie arbeidsplaatsen kan opleveren en op deze grondslag wordt het verwachte aantal nieuwe arbeidsplaatsen berekend. In werkelijkheid gaat het daarbij om een hypothese volgens welke de aangepaste bedrijfsruimte optimaal wordt benut. In deze hypothese wordt echter veel meer uitgegaan van het potentiële gebruik van de ruimte dan van werkelijke werkgelegenheidsverwachtingen.

De publikatie van de programma's

3.14. In artikel 3, lid 8, van de verordeningen van de Raad van 7 oktober 1980 wordt bepaald : "Na goedkeuring door de Commissie, wordt het speciaal programma ter informatie in het Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen bekendgemaakt".

3.15. Deze bekendmaking in het Publikatieblad heeft echter nooit plaatsgevonden, met name wegens het vele werk als gevolg van de vertaling van lijvige documenten (757 bladzijden in totaal voor de programma's van de eerste reeks plus 134 bladzijden aan bijlagen) in alle talen van de Gemeenschappen.

3.16. De verordeningen van 18 januari 1984 hielden echter de mogelijkheid in van publikatie in een vereenvoudigde vorm, eventueel in de vorm van brochures en slechts in enkele talen. In deze verordeningen werd namelijk de tekst van artikel 3, lid 8 (behalve in de verordening betreffende de actie "ijzer- en staal-industrie", waarbij dit werd vergeten) als volgt gewijzigd : "Het speciaal programma wordt, na goedkeuring, ter informatie door de Commissie gepubliceerd". In feite werd ook aan deze bepaling geen uitvoering gegeven : de speciale programma's zijn alleen beschikbaar in de vorm van interne documenten en worden nergens gepubliceerd. De Commissie, die er terecht naar streeft dat publiciteit wordt gegeven aan de hulpverlening van het Fonds, zou er op moeten toezien dat de speciale programma's adequaat worden bekendgemaakt.

Het programma "uitbreiding-Frankrijk"

3.17. Volgens het programma "uitbreiding" voor de Franse regio's wordt de ene helft van de financiering toegewezen aan steun en dienstverlening voor het midden- en kleinbedrijf en de andere helft aan de bevordering van de innovatie, de ambachtelijke bedrijven en het plattelandstoerisme. Het document geeft een nauwkeurige beschrijving van de situatie, de nagestreefde resultaten en de steunregelingen die bestaan op de gebieden die door de quotavrije actie worden bestreken.

3.18. Dit programma vermeldt echter geen streefcijfers en biedt geen enkele mogelijkheid om de te steunen projecten te individualiseren. Het is hoofdzakelijk een overzicht van de bij de overwogen maatregelen toe te passen methodiek, zodat slechts via ter plaatse uit te voeren oriënterende peilingen kan worden nagegaan welke activiteiten gesteund moeten worden.

3.19. De terbeschikkingstelling van de voor de financiering van het programma toegekende steun stuitte daardoor op moeilijkheden, vooral wat betreft de motivering van de feitelijk aangewende steun. In een op 8 oktober 1985 aan de Rekenkamer van de Europese Gemeenschappen ter kennis gebracht verslag maakt de Franse Rekenkamer gewag van deze moeilijkheden en tekent zij hierbij aan dat vanaf 1984 in Frankrijk specifieke posten op de begroting zijn opgenomen, die ervoor zouden moeten zorgen dat sommige nadelen van de voorheen gevolgde werkwijze worden weggenomen.

De programma's "uitbreiding en energie-Italië"

3.20. Het programma "uitbreiding" voor de Italiaanse regio's reikt in feite niet verder dan het jaar 1981. Voor de daarop volgende periode is het slechts als een "open structuur" opgezet, in die zin dat het slechts voorziet in een verdeling van de voor de verschillende groepen van activiteiten overwogen steun, zonder enige aanduiding van de plaats of de precieze aard dier activiteiten. De bedoeling van deze inrichting van het programma was de regio's de mogelijkheid te laten om in grotere mate deel te nemen aan de na 1981 te ontplooien activiteiten. Zulks is echter in strijd met artikel 3,lid 4, van de verordening waarbij de specifieke actieis ingesteld, omdat hier wordt bepaald dat het programma de voorgenomen activiteiten en het tijdschema voor de uitvoering daarvan beschrijft. Bovendien heeft deze opzet van het programma het operationele karakter ervan aanzienlijk aangetast.

3.21. Voor de actie "energie" in Italië, is het desbetreffende programma vollediger. Ongeveer 45 % van de uitgaven zijn bestemd voor de uitvoering van 34 projecten inzake het gebruik van biogas, 26 % voor de bouw of herbouw van 11 kleine waterkrachtcentrales, 22 % voor windenergieprojecten en 7 % voor de aanwending van kleine waterkrachtreserves.

3.22. Een in 1984 door de Kamer ter plaatse uitgevoerde controle heeft echter belangrijke interne moeilijkheden aan het licht gebracht die verband hielden met het voornamelijk oriënterende karakter van het programma, dat is uitgewerkt zonder dat op nationaal niveau alle voorwaarden voor de uitvoering ervan waren vervuld. Ten aanzien van verschillende reeksen activiteiten had de bij het beheer van het programma betrokken overheidsinstantie namelijk geen beslissing genomen over de keuze van de projecten die voor de bij de actie beschikbaar gestelde financiering in aanmerking kwamen. Sommige van deze projecten zijn trouwens niet subsidiabel omdat zij buiten de in artikel 2 van de verordening genoemde bergstreken liggen.

3.23. De uitvoering van de acties werd dus voortgezet zonder dat de communautaire bijdrage was ontvangen en zowel voor dit programma als voor het programma "uitbreiding" bleef het voorschot dat de Lid-Staat uit het Fonds had ontvangen (namelijk respectievelijk 1,5 en 4,8 Mio ECU) geblokkeerd in de rekening van de nationale schatkist. Een dergelijke situatie verzwakt de stimulerende werking van de bijdrage op de begunstigde, omdat deze dan met de projecten moet beginnen zonder te kunnen beschikken over de voorschotten en zelfs zonder ervan verzekerd te zijn de communautaire steun inderdaad te ontvangen, daar de projecten immers nog niet subsidiabel zijn verklaard.

De programma's "grenszones" van Ierland en Noord-Ierland

3.24. Voor de grenszones van Ierland en Noord-Ierland is de quotavrije actie gericht op de ontwikkeling van het toerisme alsmede op de ontwikkeling van de ambachtelijke sector en het midden- en kleinbedrijf. De noodzaak de samenwerking tussen de twee grenszones te bevorderen was een van de motieven van de betrokken specifieke actie, maar geen enkele bepaling in de verordening of in het programma heeft voorzien in een project van grensoverschrijdende aard.

3.25. Bij een eind 1983 door de Kamer ter plaatse uitgevoerde controle kon worden geconstateerd dat ter zake, buiten het communautaire programma om, enkele initiatieven ad hoc waren ontwikkeld, zoals de gezamenlijke vervaardiging van landkaarten, de opstelling van toeristische brochures of de organisatie van bijeenkomsten. Het betrof hier in het algemeen activiteiten die reeds vóór de uitvoering van de quotavrije actie bestonden en die door de uitvoering van deze actie hoogstens konden worden behouden, maar niet verder ontwikkeld.

Het programma "ijzer- en staalindustrie-België"

3.26. Voor België was de hulpverlening van het programma "ijzer- en staalindustrie" uitsluitend gericht op innovatie op het gebied van produktontwikkeling of technologie in het midden- en kleinbedrijf. Dit is ongetwijfeld een ambitieus en loffelijk streven, dat mede wegens de moeilijkheidsgraad trouwens in aanmerking komt voor het in de verordening bedoelde maximale communautaire steunpercentage van 70 % van de uitgaven.

3.27. Spoedig is echter gebleken dat, hoewel door de betrokken autoriteiten veel aan marktverkenning werd gedaan, het aantal ondernemingen dat belangstelling toonde, klein bleef en het daardoor onmogelijk was de verwachtingen van het programma waar te maken.

De programma's "uitbreiding" en "energie" voor de Griekse eilanden

3.28. In afwijking van wat ten aanzien van de andere quotavrije acties is bepaald, namelijk dat slechts die uitgaven subsidiabel zijn welke zijn gedaan vanaf de datum van inwerkingtreding van de verordening waarbij ze zijn ingesteld, is in de verordeningen van 18 januari 1984 ten behoeve van de twee Griekse programma's bepaald dat van de betrokken actie de uitgaven verricht vanaf de twaalfde maand vóór de inwerkingtreding van de verordening, in aanmerking kunnen komen voor steun uit het Fonds.

3.29. Deze bijzondere bepaling heeft doorgewerkt in het programma "energie", waarin verschillende initiatieven die bij de opstelling van het programma reeds in uitvoering waren, geïntegreerd zijn. Voor het programma "uitbreiding" geldt daarentegen dat dit alleen maar een aantal interventieverklaringen bevat. Zelfs wat de infrastructuurvoorzieningen betreft maakt dit programma gewag van investeringen waarvan de voorbereiding nog lang niet afgerond is, hetgeen eveneens met zich brengt dat er nog een zekere onduidelijkheid bestaat over de ware aard van de uitgaven die men ten laste van het programma wil brengen.

Conclusies over de onderzochte speciale programma's

3.30. Al vergt de aard van de specifieke acties een per programma verschillende aanpak, dit neemt niet weg dat uit de voorgaande opmerkingen blijkt dat er qua inrichting van de programma's nog grote vooruitgang kan en moet worden geboekt. Werkzaamheden van gelijksoortige aard zouden op een zelfde wijze in de programma's moeten worden verwerkt. Het tijdschema voor de uitvoering der werkzaamheden zou het verloop hiervan moeten aangeven en niet alleen moeten bestaan uit een prognose van de vervaldata van uitgaven waarvan de aard - vastleggingen of betalingen - niet eens duidelijk is weergegeven. De instanties die moeten meewerken aan de uitvoering van de programma's zouden sterker bij de uitwerking ervan betrokken moeten worden. Tenslotte zou duidelijker moeten worden opgegeven welke resultaten van de verschillende soorten activiteiten worden verwacht en in welke mate zij aan de verwezenlijking van de doelstelling bijdragen.

3.31. Zoals blijkt uit de voorgaande opmerkingen veroorzaken dergelijke leemten allerlei vertragingen: nu eens staat de werkwijze van de betrokken uitvoeringsinstanties een doeltreffende uitvoering van het pro-gramma in de weg, dan weer voldoen de projecten niet aan alle gestelde voorwaarden, en in weer andere gevallen is de aard van de geplande activiteiten te vaag weergegeven om snel genoeg uitgevoerd te kunnen worden.

4. FINANCIËLE UITVOERING VAN DE QUOTA

VRIJE ACTIES

De betalingsverplichtingen, de betalingen en de kredietoverschrijvingen

De betalingsverplichtingen en de betalingen

4.1. In de tabellen 3 en 4 is de situatie per 31 december 1985 samengevat van de verplichtingen en de betalingen die uit hoofde van de diverse speciale programma's ten laste van respectievelijk de eerste en tweede reeks acties zijn geboekt. Met betrekking tot de in december 1985 vastgestelde derde reeks verordeningen is nog geen enkele verrichting geboekt.

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

4.2. Voor de onderstaande toelichting zij tevens verwezen naar de als bijlage I bij dit verslag gaande gedetailleerde tabel, waarin voor elk speciaal programma de situatie van de verplichtingen en de betalingen voor elke jaarlijkse tranche is opgenomen.

De kredietoverschrijvingen

4.3. Volgens Verordening (EEG) nr. 214/79 zou voor de specifieke acties 5 % van de middelen van het Fonds worden aangewend. Wegens de tijd die was gemoeid met de uitwerking en de vaststelling van de verordeningen en de goedkeuring van de desbetreffende programma's, alsmede wegens de vertraging bij de uitvoering van de programma's, heeft de Commissie een groot gedeelte van de sinds 1978 voor de quotavrije acties uitgetrokken vastleggings- en betalingskredieten niet gebruikt (zie tabel 5). De ongebruikt gebleven gelden zijn in het algemeen overgeschreven naar de quotagebonden acties, met uitzondering van een bedrag ad 40 Mio ECU aan betalingskredieten dat in 1984 werd geannuleerd.

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

Opmerkingen

4.4. De onderbesteding van de gelden en de daarmee gepaard gaande overschrijvingen zijn zowel aan de lange duur van de voorbereidende werkzaamheden voor de vaststelling van de verordeningen en de goedkeuring van de programma's als aan de vertragingen bij de uitvoering van de programma's te wijten.

De tijd gemoeid met de vaststelling van de verordeningen en de goedkeuring van de desbetreffendeprogramma's

4.5. De tijd die is gemoeid met de uitwerking en vaststelling der verordeningen tot instelling van de specifieke acties en de desbetreffende programma's blijkt erg lang te zijn. Dit komt in de eerste plaats door de duur van de werkzaamheden die in besluiten van de Raad uitmonden, welke voor de eerste en derde reeks verordeningen 12 maanden en voor de tweede reeks 14 maanden bedroeg. Ook de tijd die gemoeid is met de indiening van de programma's door de Lid-Staten verklaart de langdurige procedures. Zo moesten met betrekking tot de in januari 1984 vastgestelde verordeningen per 31 december 1985 nog 4 programma's door de Lid-Staten worden ingediend. Sinds de invoering van de quotavrije acties in 1979 blijft het besluitvormingsproces voor de 3 reeksen verordeningen onvoltooid wat de programma's betreft; dit blijkt uit de tabel in bijlage II. Een dergelijke situatie verklaart althans ten dele de geconstateerde onderbesteding van de kredieten.

De vertragingen bij de uitvoering

4.6. Bij de financiële uitvoering van de verordeningen inzake quotavrije acties doet zich grote vertraging voor die voornamelijk het gevolg is van de met de programma's ondervonden moeilijkheden. Bij de programma's van de eerste reeks die aanvankelijk tegen het eind van het begrotingsjaar 1985 hadden moeten zijn voltooid, belopen de betalingsverplichtingen nog slechts iets meer dan de helft van de communautaire deelneming en de betalingen ongeveer een derde. Bij de tweede reeks die in april 1989 gereed zou moeten komen, staan de zaken er niet beter voor, vooral gezien het grote aantal programma's dat nog moet worden goedgekeurd.

4.7. Dergelijke vertragingen leiden helaas tot een afzwakking van de uitwerking der gefinancierde acties alsmede van het effect daarvan met het oog op de in de verordeningen opgenomen doelstellingen. Tevens wordt de waarde van de toegekende steun aanzienlijk uitgehold door de inflatie. Voorts bestaat het gevaar dat de situaties aan de hand waarvan tot de geplande maatregelen was besloten, wegens de verlenging van de termijnen inmiddels zijn veranderd.

4.8. Aangezien de betalingen voor afgesloten jaarlijkse tranches 35,6 Mio ECU belopen, bestaat de helft van de totale betalingen ad 70,4 Mio ECU voor de eerste reeks uit voorschotbetalingen. Van de eerste zes jaarlijkse tranches waarvoor in 1981 verplichtingen werden aangegaan, moesten er ultimo 1985 nog drie worden afgesloten : het betreft de speciale programma's "uitbreiding-Frankrijk", "uitbreiding-Italië" en "energie-Italië".

4.9. De vervalkalender voor de steun uit het Fonds voor de speciale programma's in de periode 1981-1985 was vastgesteld zoals aangegeven in tabel 6. Zelfs indien rekening wordt gehouden met het tijdsverschil tussen de stand van uitvoering van de programma's in de Lid-Staten en de registratie van de activiteiten in de rekeningen van de Commissie, moet worden geconstateerd dat het bedrag van de tranches die aan het eind van het tijdvak van vijf jaar in de boeken zijn verwerkt voor verscheidene programma's lager is dan aanvankelijk voor de eerste twee jaren was gepland.

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

Nog uit te trekken middelen

4.10. De in het kader van de quotavrije acties nog uit te trekken middelen behoren tot de volgende drie categorieën :

(a) op een totaal van 178 Mio ECU aan betalingsverplichtingen voor jaarlijkse tranches zijn 97 Mio ECU betaald en moeten 81 Mio ECU, welk bedrag begrepen is in wat gewoonlijk de "lasten uit het verleden" worden genoemd, nog worden betaald;

(b) op een aantal goedgekeurde programma's waarmee een totale bijdrage van 490 Mio ECU is gemoeid, moet een bedrag van 312 Mio ECU aan betalingsverplichtingen, dat eveneens een "last uit het verleden" vormt, nog als zodanig worden geboekt en naderhand nog worden betaald;

(c) voorts bevatten de bij de verordeningen van de Raad ingestelde acties een aantal programma's dat nog moet worden goedgekeurd voor een totaalbedrag van 598 Mio ECU, waarvoor de betalingsverplichting en de betaling normaal gesproken moeten plaatsvinden tijdens de voor de uitvoering van de acties geplande periode.

4.11. Gezien het voorgaande en blijkens tabel 7 beloopt het totaal der middelen die tot en met 1991 nog moeten worden uitgetrokken 991 Mio ECU aan betalingen en 910 Mio ECU aan betalingsverplichtingen; voor 312 Mio ECU daarvan zijn reeds verplichtingen aangegaan, maar nog niet in de boeken verwerkt.

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

Ontbrekende subsidiabiliteit bij bepaalde categorieën activiteiten

4.12. De op communautair niveau beschikbare bescheiden zijn, zoals reeds opgemerkt, van algemene aard waardoor niet kan worden gecontroleerd of de door de Lid-Staten opgegeven uitgaven al dan niet subsidiabel zijn; een dergelijke controle kan in de huidige omstandigheden alleen ter plaatse worden uitgevoerd.

4.13. Uit de door de Kamer uitgevoerde controles ter plaatse is gebleken dat de in onderstaande paragrafen beschreven categorieën activiteiten, waarvoor de Lid-Staten uitgaven hebben gedeclareerd, niet conform de geldende bepalingen waren. Dergelijke bevindingen zouden de Commissie moeten nopen, haar eigen controleactiviteiten op dit gebied uit te breiden en er de consequenties uit te trekken bij de betaalbaarstelling van de uitgaven.

4.14. Artikel 4, lid 3, van de verordening van de Raad van 7 oktober 1980 met betrekking tot de actie "ijzer- en staalindustrie" voorziet in deelneming van het Fonds aan de "oprichting of uitbreiding van adviesbureaus of andere adviesorganen op het gebied van beheer of organisatie door directe of indirecte steun". De uit dien hoofde in het Verenigd Koninkrijk gefinancierde activiteiten hadden stellig betrekking op de door adviesorganen of soortgelijke firma's verrichte diensten. Het gaat echter om organen of firma's die voorkomen op een lijst van door de overheid erkende ondernemingen waarop de meeste, internationaal bekende gespecialiseerde adviesbureaus voorkomen. De steun van het Fonds beantwoordt dan ook zeer onvolledig aan de in de verordening opgenomen doelstelling van "oprichting of uitbreiding" van adviesbureaus of andere adviesorganen.

4.15. Volgens artikel 4, lid 4, van dezelfde verordening neemt het Fonds deel aan de "oprichting of uitbreiding van gemeenschappelijke diensten voor verschillende ondernemingen". Volgens artikel 5, lid 1, sub e), dekt de communautaire steun "een gedeelte ... van de uitgaven van de ondernemingen voor de werking van deze diensten". De uit dien hoofde in het Verenigd Koninkrijk gefinancierde activiteiten hebben betrekking op de terugbetaling aan een accountantsfirma van de uitgaven voor adviezen op het gebied van beheer aan ongeveer 20 handelsfirma's. Dergelijke activiteiten stroken niet met de doelstelling van de verordening, namelijk de kleine en middelgrote ondernemingen te helpen, zij het op gemeenschappelijke basis, hun eigen diensten op te zetten om werkzaamheden zoals beheer, opleiding, onderzoek of marktonderzoek te verrichten.

4.16. Een soortgelijke opmerking kan worden gemaakt met betrekking tot de "oprichting of uitbreiding van gemeenschappelijke diensten voor verschillende ondernemingen" in Ierland (artikel 4, lid 7, sub c), van de verordening "grenszones"). De uitgaven die in verband hiermee werden gedeclareerd, bestonden voornamelijk uit forfaitaire betalingen voor deelneming in de kosten van de activiteiten (handelsbeurzen, marktonderzoek, verkoop tegen stuntprijzen) van een met de exportbevordering belaste openbare instantie. Toekenning van steun aan deze activiteiten dreigt het tegenovergestelde van het door de verordening beoogde effect te hebben, dat erin bestaat de afhankelijkheid van de kleine en middelgrote ondernemingen van door derden verrichte diensten te beperken.

4.17. Eveneens in Ierland hadden uitgaven voor de uitbreiding van de vervoerdiensten (artikel 4, lid 5, van de verordening), zoals overigens in het programma was voorzien, betrekking op werkzaamheden voor uitbreiding van de luchthaven van Sligo, gelegen in het gelijknamige graafschap, dat geen deel uitmaakte van de subsidiabele zones. De luchthaven wordt geacht de toegang van toeristen tot andere wel tot de grenszones behorende graafschappen te vergemakkelijken. Overigens is het graafschap Sligo sinds de inwerkingtreding van de verordeningen van 17 december 1985 een subsidiabele zone geworden. Een en ander vormt echter geen motief voor de regelmatigheid van de uitgave in het licht van artikel 2 van de verordening van 7 oktober 1980, waarin de subsidiabele zones waren aangegeven.

5. DE JAARLIJKSE UITVOERINGSVERSLAGEN

De door de Lid-Staten in te dienen jaarverslagen

Het belang van de jaarverslagen

5.1. Aan het eind van elk jaar moet de betrokken Lid-Staat bij de Commissie een verslag indienen. Hierin dient de stand van de uitvoering van het speciaal programma te zijn opgenomen aan de hand van de gegevens die in de bijlagen van de verordeningen tot instelling van quotavrije acties worden verlangd. Deze rapporten moeten de Commissie in staat stellen toezicht te houden op de uitvoering van het speciaal programma, de resultaten ervan te vernemen en vast te stellen dat de diverse activiteiten in onderlinge samenhang zijn uitgevoerd.

5.2. Er is reeds op gewezen hoe belangrijk een dergelijk verslag in het beheersysteem van de quotavrije acties is. Het is in feite het enige document in dit systeem aan de hand waarvan de Commissie zich ervan kan vergewissen dat het speciaal programma is uitgevoerd, want de andere documenten die de Lid-Staten met betrekking tot de geboekte vooruitgang moeten indienen, bestaan uit verklaringen van algemene aard.

De beschikbare jaarverslagen

5.3. Tabel 8 geeft een overzicht van de jaarlijkse uitvoeringsverslagen die de Lid-Staten tot ultimo 1985 bij de Commissie hebben ingediend; deze hebben uitsluitend betrekking op de programma's waarmee in het kader van de eerste reeks verordeningen is aangevangen.

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

Opmerkingen

Nakoming van de verplichting een jaarverslag in te dienen

5.4. Uit tabel 8 blijkt dat de geldende bepalingen met betrekking tot de indiening van een jaarverslag strikter hadden kunnen worden toegepast.

5.5. Voor de in juni 1981 goedgekeurde programma's "uitbreiding-Frankrijk" en "energie-Italië" werd het eerste verslag pas eind 1982 ingediend. Voor Frankrijk geldt voorts, dat het tweede overgelegde verslag gebaseerd was op de situatie per 1 mei 1984. Overigens waren de verslagen over 1984 betreffende de programma's "uitbreiding en energie-Italië" ultimo 1985 nog niet ingediend.

5.6. In dit verband zij opgemerkt dat er in de verordeningen geen termijn voor de indiening van de jaarverslagen wordt gesteld.

De inhoud van de jaarverslagen

5.7. De verschillen tussen de methoden voor de opstelling van de uitvoeringsverslagen zijn nog groter dan bij de programma's. Sommige documenten bevatten, tenminste voor de voornaamste categorieën activiteiten, lijsten van de gesubsidieerde projecten. Andere bevatten slechts totaalcijfers van uitgaven of zelfs slechts van toewijzingen. De gegevens inzake de resultaten van de uitvoering van de programma's zijn vaag en sporadisch.

5.8. In de verslagen wordt geen onderscheid gemaakt tussen reeds verrichte en nog te verrichten uitgaven. Sommige bedragen berusten bijvoorbeeld op "offertes". Bij bestudering van de documenten kan geen onderscheid worden gemaakt tussen betalingsverplichtingen, betalingen en nog te betalen saldi, hetgeen toch van wezenlijk belang is voor het toezicht op de financiële afwikkeling van de toegekende steun.

5.9. Geen enkel verslag biedt inzicht in de financiële afwikkeling per jaarlijkse tranche of geeft antwoord op de vraag welke tranches, wat de Lid-Staat betreft, zijn afgewerkt en welke nog moeten worden afgesloten. De vergelijkingen met de ramingen van het programma zijn onvolledig en slecht uitgewerkt.

5.10. In het laatste verslag over de grenszones in Ierland worden, per type activiteiten en in sommige gevallen per project, zowel de uitgaven gedurende het jaar als de gecumuleerde uitgaven sinds de aanvang van het programma aangegeven. Toetsing aan de in de verslagen van voorgaande jaren voorkomende bedragen brengt verschillen aan het licht die wellicht zijn te verklaren maar waarover geen enkele uitleg wordt gegeven. Een dergelijke toetsing is niet mogelijk bij de verslagen met betrekking tot de grenszones van Noord-Ierland noch bij de andere verslagen van het Verenigd Koninkrijk, omdat daarin uitsluitend de gecumuleerde uitgaven staan aangegeven. De verslagen inzake de programma's "ijzer- en staalindustrie en scheepsbouw-Verenigd Koninkrijk" alsmede die met betrekking tot het programma "uitbreiding-Frankrijk" verschaffen geen enkele uitsplitsing van de uitgaven per project.

5.11. De Commissie zou aan de hand van de gegevens in de bijlagen bij de verordeningen tot instelling van quotavrije acties, een standaardschema voor de opstelling van de jaarverslagen moeten ontwerpen om precies vast te leggen welke gegevens nodig zijn voor de beoordeling van de voortgang van de activiteiten, de motivering van de uitgaven en de resultaten van de tenuitvoerlegging van de programma's.

5.12. Het voornaamste doel van de jaarverslagen is niet algemene inlichtingen te verschaffen die nuttig zijn voor de verslaglegging over de communautaire werkzaamheden. De verslagen maken deel uit van de bewijsstukken inzake de uitvoering van het programma en zij zouden in het bijzonder moeten kunnen dienen ter toetsing van de door de Lid-Staten ingediende aanvragen om betaling van de saldi van de jaarlijkse tranches. Zelfs in een systeem van algemene financiële verklaringen, zoals dat van de quotavrije acties, is de Gemeenschap verplicht zich te vergewissen van de juistheid van de uitgaven, waarbij de jaarverslagen de voornaamste bewijsstukken zouden moeten vormen.

Het onderzoek van de jaarverslagen en de aanpassing van de speciale programma's

5.13. De bestudering van de jaarverslagen zou ertoe moeten leiden dat er tijdig nieuwe besluiten worden voorgesteld en aangenomen door middel waarvan de programma's snel uitgevoerd of, zo nodig, gewijzigd kunnen worden. Ook op dit punt dienen er nog verbeteringen te worden aangebracht.

5.14. In het verslag dat Italië op 30 november 1982 heeft ingediend over de programma's "uitbreiding" en "energie" alsmede over het nog over te leggen programma "ijzer- en staalindustrie" werd de nadruk gelegd op de uitvoeringsmoeilijkheden in verband met de uitzonderlijk grote verscheidenheid van de geplande acties, de uiteenlopende bepalingen inzake de werkzaamheden van de met de uitvoering belaste instanties, alsmede met het ontbreken van een specifieke nationale of regionale wetgeving in een aantal der betrokken sectoren.

5.15. Zoals vermeld in paragraaf 3.27, bleek ten aanzien van België reeds in 1983 dat het programma bepaalde indirecte effecten kon hebben door de verbreiding van ideeën, zorgen en ervaringen, maar dat de eigenlijke werkzaamheden (toegepast onderzoek) op het gebied van de innovatie minder omvangrijk zouden zijn dan voorzien.

5.16. De maatregelen waartoe dergelijke constateringen in concreto noopten, lieten op zich wachten en hoewel de Raad nieuwe verordeningen vaststelde, was de situatie in verband met de betrokken programma's ultimo 1985 nauwelijks veranderd.

Het onderzoek van de voltooide activiteiten

5.17. Dit onderzoek kan vrijwel alleen worden verricht bij de programma's die al in een vergevorderd stadium zijn. Onder dit voorbehoud blijkt uit enkele jaarverslagen van de Lid-Staten de tendens dat de voltooiing vooral de installaties en de infrastructuur betreft. Voor de "grenszones" van Ierland en Noord-Ierland was de tot eind 1984 in het programma van Ierland opgenomen begroting met betrekking tot de activiteiten van artikel 4, lid 3, van de verordening (installaties en infrastructuurvoorzieningen die direct verband houden met de ontwikkeling van het toerisme en met de culturele en recreatieve activiteiten), op deze datum voor 90,1 % uitgevoerd terwijl dit percentage voor het gehele programma 70,1 % bedroeg. Met name op het gebied van de steun aan de ambachtelijke sector is de uitvoering van de begroting lastiger (artikel 4, lid 6, van de verordening : 63,3 % voor Ierland en 42,7 % voor Noord-Ierland) met name wegens de moeilijkheid om geschikte projecten te vinden.

5.18. Andere verslagen, zoals die van het Verenigd Koninkrijk over de "ijzer- en staalindustrie" en "scheepsbouw" melden zowel bij de infrastructuurvoorzieningen als bij de steun aan de kleine en middelgrote ondernemingen dezelfde uitvoeringsgraad. Hierbij zij evenwel rekening gehouden met de opmerkingen in de paragrafen 4.17 en 4.18 waaruit blijkt dat de bepalingen inzake steun aan de kleine en middelgrote ondernemingen bij de toepassing zeer ruim zijn geïnterpreteerd, waarbij de doelstellingen van de verordening niet in acht zijn genomen.

5.19. Uit de verslagen over de "grenszones" van Ierland, die als enige een specificatie van de uitgaven per project bevatten, blijkt eveneens een versnippering en een zeer grote verscheidenheid van de gefinancierde infrastructuurinvesteringen, die het effect van de communautaire actie afzwakken. Een totaal aan uitgaven (betreffende artikel 4, lid 3, van de verordening) van 7,25 Mio IRL (ofwel ± 5,2 Mio ECU) is bestemd voor 215 projecten, d.w.z. gemiddeld 33 721 IRL per project. De waarde van enkele investeringen ligt beneden 1 000 IRL.

5.20. Uiteraard bestaat het gevaar dat de quotavrije actie gedeeltelijk wordt gebruikt ter financiering van investeringen die wegens het lage bedrag niet in aanmerking kwamen voor de quotagebonden afdeling van het Fonds, waarvoor een minimumuitgave van 50 000 ECU per project wordt vereist.

6. CONCLUSIES

6.1. De quotavrije acties hebben beantwoord aan een behoefte aan diversificatie van de werkzaamheden van het Fonds. Deze acties zijn nieuw en hadden de Commissie en de Lid-Staten ertoe moeten aanzetten, meer aandacht te schenken aan de problemen in verband met de uitvoering ervan.

6.2. De uitvoering van deze acties wordt tot dusverre echter gekenmerkt door grote vertragingen die de resultaten ervan aanzienlijk afzwakken. In de eerste plaats bleek zeer veel tijd gemoeid te zijn met de uitwerking en de vaststelling van de verordeningen en met het onderzoek en de goedkeuring van de programma's. In de tweede plaats werd de tenuitvoerlegging van de programma's ongunstig beïnvloed door diverse moeilijkheden als gevolg van het feit dat de programma's vaak onduidelijk waren en dat niet altijd was voldaan aan alle voorwaarden voor de verwezenlijking.

6.3. Tegelijkertijd ontwikkelden de relevante verordeningen zich in die zin, dat een steeds ruimere definitie van de subsidiabele activiteiten en gebieden wordt gegeven en dat er grote voorschotten aan de Lid-Staten worden toegekend.

6.4. Gezien deze omstandigheden moet de Commissie het onderzoek van de programma's die haar door de Lid-Staten ter goedkeuring worden voorgelegd, verbeteren en ten volle gebruik maken van de door de geldende voorschriften geboden mogelijkheden om de acties te beheren en te controleren, met name door vaker en op systematische wijze controles ter plaatse te verrichten.

6.5. De Commissie en de Lid-Staten zouden moeten trachten de inhoud van de programma's meer te oriënteren op de operationele aspecten van de steunverlening en op de resultaten die volgens de in de verordeningen aangegeven doelstellingen moeten worden bereikt. Het is eveneens noodzakelijk, de betrokken plaatselijke instanties beter te informeren en te motiveren voor de opzet, doelstellingen en methoden van de verordeningen. Te vaak bleek het programma vooral een formeel document te zijn omdat de voorwaarden waarop het in de praktijk kon worden omgezet, niet waren vervuld.

6.6. Op financieel vlak ontbreekt het de Commissie bij haar beheer nog aan een passend documentatie- en boekhoudsysteem aan de hand waarvan de lopende financieringen en de betrekkelijk grote nog te verrichten financieringen kunnen worden geregistreerd.

6.7. De in de verordeningen voorgeschreven methode van betalingsverplichtingen in de vorm van jaarlijkse tranches, waarmee men geen volledige comptabiliteit van de betalingsverplichtingen heeft en waarmee financiële lasten die niet uit de boeken kunnen worden afgelezen naar volgende begrotingsjaren worden overgedragen, zou moeten worden herzien.

6.8. De Commissie zou eveneens nauwkeurig moeten aangeven welke inhoud de jaarverslagen moeten hebben ten einde de gegevens vast te leggen die nodig zijn voor de evaluatie van de vorderingen der werkzaamheden, de motivering van de uitgaven en de resultaten van de tenuitvoerlegging van de acties. Zelfs in een systeem van globale financiële verklaringen zoals dat van de quotavrije acties, is de Commissie verantwoordelijk voor de juistheid van de uitgaven. De jaarverslagen zouden hiertoe een wezenlijk document moeten vormen en de inhoud ervan zou zodanig moeten worden omschreven dat zij systematisch alle gegevens bevatten die een beoordeling van de subsidiabiliteit der uitgaven mogelijk maken en de eventuele controle ter plaatse vereenvoudigen.

6.9. De Commissie zou de voorafgaande opmerkingen te meer aandacht moeten schenken daar in de nieuwe verordeningen van het EFRO meer plaats wordt ingeruimd voor financiering per programma en het derhalve belangrijk is ten volle lering te trekken uit de ervaring met de quotavrije acties.

Dit verslag is door de Rekenkamer te Luxemburg vastgesteld te harer zitting van 10 juli 1986.

Voor de Rekenkamer

Marcel MART

President

ANTWOORDEN VAN DE COMMISSIE

I. Algemene opmerkingen

De algemene opmerkingen van de Rekenkamer tonen duidelijk aan welke moeilijkheden zich bij de tenuitvoerlegging van de specifieke communautaire acties voor regionale ontwikkeling voordoen. Deze houden verband met het baanbrekende karakter van de acties en met het feit dat de acties betrekking hebben op een groot aantal economische subjecten in de begunstigde regio's.

In tegenstelling tot investeringen in de industrie of in infrastructuur, waarvan de doelstellingen zowel in waarde als in produktie gemakkelijk berekenbaar zijn, beogen de speciale programma's namelijk aan te sporen tot het creëren van nieuwe, uiteenlopende activiteiten, waarvan de juiste aard en de economische en sociale effecten weinig bekend zijn op het moment waarop zij op gang worden gebracht (punten 3.6 tot en met 3.31). Dezelfde onzekerheid kenmerkt de kans van slagen van de programma's (punten 5.1 tot en met 5.20).

Het scheppen van arbeidsplaatsen vormde op het eerste gezicht het gemakkelijkst te kwantificeren criterium (punten 3.10 tot en met 3.13). In werkelijkheid zijn de reacties op de subsidieaanbiedingen die de nationale, regionale en plaatselijke autoriteiten aan de ondernemingen hebben gedaan om een concrete inhoud aan de programma's te geven, niet rechtstreeks afhankelijk van de overheid, maar worden zij met name bepaald door de aard van de economische structuur en de industriële tradities van de betrokken regio's. Zo is geconstateerd dat bijvoorbeeld in door de achteruitgang van de scheepsbouw en de ijzer- en staalindustrie getroffen zones het midden- en kleinbedrijf heel zwak gestructureerd was. Wat de vooruitzichten inzake te creëren arbeidsplaatsen betreft zijn de kleine en middelgrote ondernemingen die aan de specifieke acties deelnemen praktisch niet in staat nauwkeurige en realistische doelstellingen aan te geven. Zij weten niet, wat trouwens te begrijpen is, hoe hun produktie zich aan het eind van de vijf jaren tijdens welke de speciale programma's worden uitgevoerd, zal hebben ontwikkeld.

Wat de adviesactiviteiten ten behoeve van het midden- en kleinbedrijf betreft heeft de ervaring al geleerd dat de verstrekte adviezen naargelang van het geval voor het betrokken bedrijf een nieuwe impuls kunnen zijn of, bij een ongunstige diagnose, kunnen leiden tot het opgeven van het expansievoornemen of zelfs tot de overname van het bedrijf door een groep uit de betrokken industriesector. Deze resultaten zijn trouwens hoegenaamd niet abnormaal, daar de instellingen die adviezen op het gebied van beheer en organisatie verstrekken, tot taak hebben om na een onderzoek naar de capaciteit van het bedrijf, zowel inzake structuur als inzake afzetmogelijkheden, een diagnose te stellen en aanbevelingen te doen. De verwezenlijking van de ambities van de leiders van deze bedrijven blijft immers altijd afhankelijk van hun bekwaamheid en van de mate waarin hun produkten op de markt zijn afgestemd.

Wat de bevordering van innovatie in de industrie en de dienstensector betreft, kan het grensgeval worden geconstateerd waarin een innovatie weliswaar de produktiviteit van de onderneming ten goede komt, maar in feite een vermindering van het aantal arbeidsplaatsen ten gevolge heeft. Ter illustratie kan de uitvinding worden aangehaald van een apparaat om bakstenen muren te voegen, waarmee de tijd die voor het voegen nodig is kan worden gehalveerd; het betreft hier een innovatie die rendabel is, maar die niet bijdraagt tot het scheppen van werkgelegenheid maar integendeel de behoeften aan arbeidskrachten vermindert. Kwantificering van het effect van de innovatie op de werkgelegenheid is dan ook vrij onrealistisch en in elk geval niet significant.

Zou men bij een dergelijke vingeroefening bijvoorbeeld rekening moeten houden met het personeelsbestand van de ondernemingen die door adviesbureaus zijn geholpen, zonder rekening te houden met het personeelsbestand van die ondernemingen die het niet wenselijk hebben geacht de aanbevelingen van de adviesbureaus op te volgen ? Kunnen anderzijds als zijnde aan de door het EFRO gefinancierde specifieke actie te danken die arbeidsplaatsen worden geëvalueerd en beschouwd die eventueel hogerop worden geschapen door de oprichting van een nieuwe onderneming die toestellen of machines vervaardigt welke zijn uitgevonden in een centrum voor bevordering van innovatie, wanneer alleen de verbouwing van het pand waarin dit centrum is gevestigd, door het EFRO is gefinancierd ? Het antwoord op deze beide vragen zou op het eerste gezicht ontkennend moeten luiden.

Uit het bovenstaande blijkt voldoende dat het een moeilijke en onzekere onderneming is de gevolgen van de gecompliceerde economische verschijnselen waarmee de uitvoering van de in het kader van de specifieke communautaire acties gefinancierde speciale programma's gepaard gaat, in statistieken uit te drukken (punten 5.17 tot en met 5.20). De specifieke communautaire acties zijn immers meer gericht op het beïnvloeden van de software van het economisch gebeuren (ondernemingsgeest, managerskwaliteiten, innovatie, evaluatie van potentiële markten) dan op de hardware (infrastructuur, milieu, gemeenschappelijke lichte uitrusting, enz.), die slechts de interne materiële ondersteuning vormt voor hoofdzakelijk door de inbreng van intellect te creëren activiteiten.

Wat door de Rekenkamer tot besluit van haar verslag gedane aanbevelingen (punten 6.1. tot en met 6.9) betreft, dient de context van de onderscheiden conceptie- en beheersfasen van de specifieke communautaire acties in herinnering te worden gebracht.

Bij het beoordelen van de tijd die gemoeid was met de vaststelling van de verordeningen en van de specifieke programma's (punt 6.2) dient in aanmerking te worden genomen dat zowel de Commissie als de Lid-Staten geconfronteerd werden met het vernieuwende karakter van een operationele benadering die ze niet gewend waren : de programmagewijze benadering. Bovendien houden heel wat verrichtingen die onder de specifieke communautaire acties vallen, verband met het eigen potentieel van de betrokken regio's, een tot dan toe vrij slecht bekend terrein.

Dat de regelingen intussen soepeler zijn geworden (punt 6.3) komt door de ervaring die met de eerste serie specifieke communautaire acties is opgedaan, en verbetert het operationele karakter ervan, zonder hetwelk de verrichtingen gewoonweg zouden worden geblokkeerd.

Op financieel vlak (punten 6.6 en 6.7) beseft de Commissie dat de doorzichtigheid van de financiële consequenties van de politieke verplichtingen die de Gemeenschap aangaat door voor elke specifieke communautaire actie de totale indicatieve financiële toewijzing voor vijf jaar goed te keuren, een probleem kan zijn. Dit vraagstuk wordt in een ruimer kader bestudeerd.

Wat het onderzoek en het volgen van de specifieke programma's via de jaarverslagen (punt 6.8) betreft, heeft de Commissie geen moeite gespaard om daarin verbeteringen te brengen. Hoewel de Commissie volgens de voorschriften principieel niet hoeft te worden betrokken bij de conceptie en de opstelling van het programma en vervolgens, na de goedkeuring, bij de tenuitvoerlegging, neemt zij toch voor zover mogelijk actief eraan deel. Wat meer bepaald het volgen van de programma's betreft, staat de Commissie gunstig tegenover de suggestie van de Rekenkamer een stan-daardschema voor de jaarverslagen in te voeren.

Tenslotte spreekt het vanzelf dat de Commissie bij de toepassing van de bepalingen van de nieuwe verordening die betrekking hebben op de programmagewijze financiering, de nodige lering trekt uit het eerste ambitieuze experiment dat de specifieke communautaire acties waren (punt 6.9), die, zoals de Commissie beseft, voornamelijk als gevolg van hun vernieuwende aard voor de benadering van de regionale ontwikkelingsproblematiek een vrij moeizame start hebben gekend.

II. Commentaar betreffende bijzondere punten

De Commissie wenst de onderstaande commentaar en precizeringen te geven met betrekking tot de volgende, door de Rekenkamer vermelde, bijzondere punten :

Punten 2.12 tot en met 2.14

De Commissie beseft dat de doorzichtigheid van de financiële consequenties van de beleidsverplichtingen van de Gemeenschap een probleem kan oproepen en bestudeert dit vraagstuk in een ruimer kader.

Punt 3.5

De Commissie moet noodzakelijkerwijs de indiening van de programma's door de Lid-Staat afwachten.

Op 31 december 1985 had de Commissie elf speciale programma's niet goedgekeurd, die kunnen worden onderscheiden in zeven nieuwe programma's en vier wijzigingen van bestaande programma's. Van deze elf programma's zijn er zeven door de Lid-Staten ingediend en in behandeling bij de Commissie, maar sommige daarvan bestrijken nog niet alle geplande zones.

Punten 3.10 tot en met 3.13

De moeilijkheid om de werkgelegenheidsdoelstellingen te kwantificeren houdt verband met de aard zelf van de te ondersteunen werkzaamheden (zie algemene opmerkingen), die voor het merendeel op het gebied van de software liggen. De in de speciale programma's vermelde werkgelegenheidsdoelstellingen worden daarom uitgedrukt in kwalitatieve termen of gebaseerd op gestandaardiseerde beoordelingscriteria, zoals b.v. de normale en gemiddelde werkgelegenheidsgraad van industriële zones.

Punten 3.14 tot en met 3.16

De Commissie zal de goedgekeurde speciale programma's op passende wijze bekendmaken.

Punten 3.17 tot en met 3.31

De eisen, met name inzake de kwantificering van de doelstellingen en de mogelijkheid de te steunen projecten te individualiseren, mogen niet te hoog zijn en moeten realistisch blijven. Men dient immers de nodige soepelheid inzake planning, die bij het opzetten van de speciale programma's hoort, te bevorderen. Een te geprononceerd standpunt van de Commissie in dit opzicht zou een hinderpaal zijn voor de verwezenlijking van welke specifieke communautaire actie ook. Een dergelijke houding zou namelijk tot een blokkering van de opstelling van speciale programma's hebben kunnen leiden, te meer omdat het maatregelen betreft die vooral bestaande of nog op te richten ondernemingen van het midden- en kleinbedrijf ten goede moeten komen, waarvan de administratieve structuren zo zwak en de marktomstandigheden zo wisselvallig zijn dat nauwkeurige gegevens niet kunnen worden verstrekt.

De Gemeenschap heeft gekozen voor flexibiliteit, die een voorwaarde is voor het succes van de onderneming in economisch opzicht.

De waarde van de specifieke communautaire acties is afhankelijk van de mogelijkheid die zij scheppen, steun te verlenen aan een hele reeks maatregelen die op de door de verordeningen vastgestelde gebieden de ontwikkeling van het midden- en kleinbedrijf, de invoering van innovaties of verwezenlijking van andere doelstellingen van die verordeningen kunnen bevorderen.

Deze aanpak vereist heel soepele mechanismen en een ruime ontvankelijkheid voor originele maatregelen. Essentieel is die maatregelen mogelijk te maken die het best zijn afgestemd op de beoogde algemene resultaten, en voorrang te geven aan, soms nog vage, ontwikkelingsmogelijkheden. Een dergelijke, soms - zoals in het verslag voor sommige programma's wordt erkend - ambitieuze en verdienstelijke aanpak is vaak moeilijk te verenigen met de mogelijkheid de resultaten van de werkzaamheden vooraf aan te geven en te kwantificeren.

Ten aanzien van meer in het bijzonder de commentaar (punten 3.24 en 3.25) van de Rekenkamer met betrekking tot de motivering van de programma's "grenszones" van Ierland en Noord-Ierland herinnert de Commissie eraan dat deze acties krachtens de verordening hoofdzakelijk ten doel hadden bij te dragen aan de ontwikkeling van economische activiteiten in zones die door het feit dat zij grenszones zijn als zwaar benadeeld worden beschouwd. Een nauwere grensoverschrijdende samenwerking is natuurlijk een van de resultaten die van deze ontwikkeling van aan weerszijden van de grens gelegen zones op gebieden zoals die welke bij wijze van voorbeeld door de Rekenkamer worden vermeld, worden verwacht. Er dient aan te worden toegevoegd dat de gewenste versterking van de grensoverschrijdende samenwerking voor een deel afhankelijk is van een gunstige ontwikkeling van de politieke aspecten van de grensoverschrijdende banden, op welk gebied de Commissie niet over specifieke middelen beschikt om de situatie te verbeteren.

Ten slotte bestaat er geen voorschrift op grond waarvan werkzaamheden van gelijksoortige aard op een zelfde wijze in alle speciale programma's zouden moeten worden verwerkt (punt 3.30). Het begrip programma houdt juist in dat de verschillende soorten werkzaamheden kunnen worden geprogrammeerd en gerealiseerd op de wijze die het best op de behoeften van de betrokken zone is afgestemd, onder naleving van de algemene voorwaarden die in de verordening betreffende de specifieke communautaire actie zijn bepaald.

Punt 4.5

Ten aanzien van de tijd die met de uitwerking van de programma's is gemoeid, is het zinvol rekening te houden met de volgende elementen :

- het nieuwe karakter van de specifieke acties voor de Lid-Staten,

- het feit dat dit nieuwe karakter delicate ingrepen van de nationale overheidsinstanties bij het opstellen van de speciale programma's heeft vereist, omdat er diverse overheidsdiensten, als ook vertegenwoordigers van het bedrijfsleven, zoals het midden- en kleinbedrijf, adviesbureaus, enz. bij zijn betrokken,

- het feit dat de Commissie, om de programma's te kunnen goedkeuren, de Lid-Staten herhaaldelijk heeft moeten verzoeken om aanvullende informatie en om ombuiging van sommige maatregelen, waarvan deze zelf slechts gevolg konden geven door inlichtingen in te winnen in de regio's zelf.

Punten 4.6 tot en met 4.9

Vele van de door de Rekenkamer vermelde vertragingen houden verband met door de Lid-Staten voor de uitvoering van de programma's benodigde termijnen van allerlei aard. In een aantal gevallen moesten zelfs nationale overheidsstructuren worden aangepast om een conceptie- en uitvoeringskader te scheppen dat aan de behoeften van de specifieke communautaire acties beantwoordde.

Punten 4.12 tot en met 4.17

De Commissie heeft erop toegezien dat de beschikbare bescheiden wel degelijk aan de eisen van de EFRO-voorschriften beantwoorden. Zij is tevens van oordeel dat controles ter plaatse, die het mogelijk maken sommige gegevens beter te beoordelen, van reële betekenis zijn.

Punt 4.13

Ook de Commissie heeft geconstateerd, met name bij een controle ter plaatse van het speciaal programma "scheepsbouw" in het Verenigd Koninkrijk, dat uit hoofde van artikel 4, lid 1, van de verordening niet-subsidiabele uitgavenposten in het bedrag van de gedeclareerde uitgaven waren opgenomen.

Ervan uitgaande dat deze "extensieve" uitlegging van de verordening waarschijnlijk aanleiding had gegeven tot de opneming van gelijksoortige uitgaven in andere projecten, die het gewoon niet mogelijk was geweest te controleren, heeft de Commissie dientengevolge de Britse autoriteiten verzocht de uitgavenposten van alle werkzaamheden die onder artikel 4, lid 1, van de verordening vallen stelselmatig na te zien.

De Commissie heeft de betrokken Lid-Staat dan ook laten weten dat zij in het kader van het speciale programma "scheepsbouw" geen nieuwe betalingen kan doen alvorens haar het resultaat van de gevraagde controle is medegedeeld.

Punt 4.14

Artikel 4, lid 3, van Verordening 2616/80 dient te worden geïnterpreteerd in samenhang met artikel 5, lid 1, sub c) en d). Artikel 5, lid 1, sub c), staat aan kleine en middelgrote ondernemingen duidelijk toe een beroep te doen op de diensten van bestaande adviesorganen en verleent hun via de dienstverlening van deze organen aldus indirecte steun.

Punten 5.11 en 5.12

De Commissie staat, met name om de redenen die door de Rekenkamer onder punt 5.12 worden aangevoerd, gunstig tegenover de suggestie van de Rekenkamer inzake een standaardschema voor het jaarverslag. De suggestie is in onderzoek.

Punten 5.19 en 5.20

De aanwending van quotavrije maatregelen voor de financiering van kleine infrastructuurinvesteringen lijkt uitstekend verenigbaar met de programmagewijze benadering. Voor de kosten daarvan is immers geen enkele benedengrens bepaald en de aard zelf van de infrastructuurvoorzieningen in kwestie brengt met zich mee dat de uitgaven vaak aan de lage kant zijn. Zo kan de totstandbrenging van recreatievoorzieningen in plattelandsgebieden die alleen ontwikkelingsmogelijkheden hebben op het gebied van het toerisme van korte duur, vaak een niet te verwaarlozen factor zijn voor het verschaffen van extra inkomsten aan de plaatselijke bevolking. Vele van de betrokken plaatselijke autoriteiten beschikken immers slechts over beperkte middelen voor het financieren van dergelijke werkzaamheden.

(1) PB L 35 van 9. 2. 1979, blz. 1.

(2) PB L 73 van 21. 3. 1975, blz. 1.

(3) Tengevolge van Verordening (EEG) nr. 1787/84 van de Raad van 19. 6. 1984 (PB L 169 van 28. 6. 1984, blz. 1), zoals gewijzigd bij Verordening (EEG) nr. 3634/85 van de Raad van 17. 12. 1985 (PB L 350 van 27. 12. 1985, blz. 6).

(4) PB L 271 van 15. 10. 1980, blz. 1.

(5) PB L 27 van 31. 1. 1984, blz. 1.

(6) Verordeningen (EEG) nr. 3635/85 - 3638/85 van de Raad van 17. 12. 1985 (PB L 350 van 27. 12. 1985, blz. 8).

(7) Deze verklaring moet de volgende gegevens bevatten :

(a) aard van de activiteiten waarop de betalingsaanvraag betrekking heeft;

(b) bedrag en aard van de uitgaven die gedurende de periode waarop de aanvraag betrekking heeft voor de verschillende activiteiten zijn gedaan;

(c) een bevestiging dat een begin is gemaakt met de in de betalingsaanvraag omschreven activiteiten in overeenstemming met het speciaal programma.

<(BLK0)LA ORG="CCF">NL</(BLK0)LA>

BIJLAGE I

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

<(BLK0)LA ORG="CCF">NL</(BLK0)LA>

BIJLAGE II

>RUIMTE VOOR DE TABEL>