BESCHIKKING VAN DE COMMISSIE van 29 juli 1998 betreffende steunmaatregelen van Duitsland ten behoeve van de ondernemingen Sophia Jacoba GmbH en Preussag Anthrazit GmbH voor 1996 en 1997 (kennisgeving geschied onder nummer C(1998) 2476) (Slechts de tekst in de Duitse taal is authentiek) (1999/184/EGKS)

DE COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN,

Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap voor Kolen en Staal, inzonderheid op artikel 88,

Gelet op Beschikking nr. 3632/93/EGKS van de Commissie van 28 december 1993 tot vaststelling van een communautaire regeling voor de steunmaatregelen van de lidstaten ten behoeve van de kolenindustrie (1),

Overwegende hetgeen volgt:

I

Op 23 oktober en 5 november 1996 heeft de Britse onderneming Celtic Energy Ltd via de permanente vertegenwoordiging van het Verenigd Koninkrijk bij de Europese Unie twee formele klachten bij de Commissie ingediend; deze zijn gericht tegen de Duitse mijnbouwondernemingen Sophia Jacoba GmbH en Preussag Anthrazit GmbH.

Bij schrijven van 5 oktober 1995 en van 30 september 1996 heeft Duitsland overeenkomstig artikel 9, lid 1, van Beschikking nr. 3632/93/EGKS financiële steunmaatregelen aangemeld, welke dit land voornemens was voor 1996 en 1997 te nemen.

In aansluiting op deze klachten en de door haar uitgevoerde controles heeft de Commissie op 2 augustus 1997 Duitsland een schriftelijke aanmaning doen toekomen waarin zij de inhoud van deze klachten officieel meedeelde en om inlichtingen heeft gevraagd over de wijze waarop genoemde ondernemingen alsook de Duitse autoriteiten tewerk zijn gegaan. De Commissie heeft in haar schriftelijke aanmaning de rechtsbeginselen uiteengezet waarop Duitsland alsmede de ondernemingen Sophia Jacoba GmbH en Preussag Anthrazit GmbH mogelijk inbreuk hebben gepleegd.

In een brief van 6 oktober 1997 heeft Duitsland op de schriftelijke aanmaning geantwoord.

Via een in het Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen opgenomen mededeling (2) heeft de Commissie ook de overige lidstaten en andere betrokkenen uitgenodigd om met betrekking tot deze aangelegenheid een standpunt in te nemen; in het kader hiervan hebben het Verenigd Koninkrijk (bij brief van 23 september 1997) alsmede een aantal concurrerende ondernemingen en de Duitse steenkolenproducenten hun opmerkingen voorgelegd; deze zijn op passende wijze aan Duitsland doorgezonden.

Op 13 maart, 15 mei en 12 juni 1998 hebben, wegens de betrokken afzet van Duitse antracietnootjes op de markt van de Gemeenschap en met name in het Verenigd Koninkrijk, de ondernemingen Consolidated Coal plc, Evans & Reid Coal Co. Ltd en Betws Anthracite Ltd eveneens klachten ingediend. Preussag Anthrazit GmbH heeft de Commissie op de bovengenoemde schriftelijke aanmaning via een advocatenkantoor een antwoord doen toekomen.

Aangezien deze klachten en laatstgenoemd stuk na het verstrijken van de in de schriftelijke aanmaning door de Commissie vastgestelde termijn zijn binnengekomen en de Commissie Duitsland geen wederhoor kon toestaan, kon daarmee voor de onderhavige beschikking geen rekening worden gehouden.

In de genoemde klachten wordt de afzet in 1996 en 1997 van binnen de Gemeenschap gesubsidieerde antracietnootjes door de ondernemingen Sophia Jacoba GmbH en Preussag Anthrazit GmbH op de korrel genomen. De in vergelijking met de productiekosten door deze ondernemingen gehanteerde buitengewoon gunstige prijzen op de markt van de Gemeenschap, en vooral op die in het Verenigd Koninkrijk, zouden uitsluitend mogelijk zijn geweest door overheidssubsidies, die door Duitsland in het kader van Beschikking nr. 3632/93/EGKS werden verleend. Deze subsidies die volgens de klachten een aanzienlijk deel van de productiekosten bij de genoemde ondernemingen dekken, zouden voor een deel voor een ander doel gebruikt zijn dan dat waarvoor zij zijn toegekend.

Volgens de klager leiden dat soort praktijken tot concurrentieverstoring op de gemeenschappelijke markt voor antracietkolen. Hij wijst er verder op dat hetzelfde product door de betrokken ondernemingen in andere lidstaten tegen hogere prijzen dan die in het Verenigd Koninkrijk verkocht wordt.

Na bestudering van het antwoord van Duitsland op de schriftelijke aanmaning alsmede van de opmerkingen van de andere betrokkenen was de Commissie van oordeel dat dit antwoord om redenen die in deze beschikking uitvoerig zullen worden behandeld, niet toereikend was om van een verdere behandeling van de klacht af te zien.

Intussen zijn er tussen de Commissie en de vertegenwoordigers van de betrokken ondernemingen en lidstaten talrijke vergaderingen en contacten geweest om tot een betere evaluatie van de gehele problematiek te komen. Voorts heeft de Commissie haar vertegenwoordigers naar het Verenigd Koninkrijk (26-30 januari 1998) en naar Duitsland (10/11 februari 1998) gezonden waar zij ontmoetingen met de voornaamste vertegenwoordigers van de antracietkolenindustrie in Duitsland, Wales, Engeland en Noord-Ierland hebben gehad. De bedoeling van deze bijeenkomsten was, enerzijds, om de feiten te achterhalen, en met name de toestand op de meest betrokken geografische markten, alsmede om de modaliteiten voor het gebruik van de subsidies te evalueren en, anderzijds, om het desbetreffende prijsbeleid te analyseren alsmede om de juridische argumenten met het oog op de verenigbaarheid van de Duitse subsidies met de regels van de gemeenschappelijke markt te beoordelen.

II

De gemeenschappelijke markt voor antracietkolen geeft betrekkelijk duidelijk aan met welke moeilijkheden de mijnbouwindustrie in de Gemeenschap wordt geconfronteerd: een dalende vraag, met name op het gebied van de huisbrand, een toenemende concurrentie door invoer uit derde landen, alsmede hoge productiekosten voor bepaalde productiesectoren in de Gemeenschap, waarbij er tussen de afzonderlijke productiesectoren aanzienlijke kostenverschillen bestaan.

Aan de hand van de door Duitsland en het Verenigd Koninkrijk meegedeelde informatie kan worden vastgesteld dat de gemiddelde productiekosten van de grootste Duitse antracietkolenproducent Preussag Anthrazit GmbH 300 DEM per ton, ofwel 152 ECU bedragen, terwijl de gemiddelde kosten voor de productie van antracietkolen bij de voornaamste producent in het Verenigd Koninkrijk, Celtic Energy Ltd, ongeveer 30 GBP, ofwel 43 ECU, bedragen. Dit verschil wordt voornamelijk veroorzaakt door het feit dat de productie van deze laatste onderneming van gunstige geologische omstandigheden profiteert, terwijl Preussag Anthrazit GmbH kolen wint tot een diepte van 1 500 m. De productiekosten van de onderneming Sophia Jacoba GmbH in 1996 ten bedrage van 373 DEM zijn niet representatief, aangezien deze onderneming in maart 1997 de kolenwinning gestaakt heeft. In het jaar 1995 bedroegen de productiekosten daar 307 DEM per ton.

Antraciet is de steenkolensoort met het hoogste koolstofgehalte. Het gaat hierbij om hoogwaardige kolen die bij verbranding weinig rook veroorzaken en slechts een klein gedeelte aan vluchtige bestanddelen bezitten. Deze kolensoort ontvlamt betrekkelijk moeilijk, doch verspreidt constant veel warmte. Daardoor was deze kolensoort vanouds zeer geschikt voor gebruik in de industrie en vooral als huisbrand.

De uit de mijn komende ruwe antraciet wordt op verschillende manieren bewerkt waarbij de fijnkool, een product met een geringe handelswaarde (60-70 DEM/ton) en een korrelgrootte van 0-5 mm (het gaat hier om ongeveer 60 % van de gedolven kolen), die in elk geval voor hel grootste deel verkocht wordt aan krachtcentrales, van de antracietkolen gescheiden wordt, welke 20-30 % van de mijnproductie uitmaakt, een hoge handelswaarde heeft (190 DEM/ton) en voor de industrie en als huisbrand gebruikt wordt.

Het op de markt brengen van antracietkool had derhalve traditioneel in eerste instantie betrekking op antracietnootjes.

De markt voor antracietnootjes is geografisch beperkt tot die regio's in de Gemeenschap, in België, Duitsland, Spanje, Frankrijk en het Verenigd Koninkrijk, waar traditioneel steenkolen werden gedolven.

Op grond van de regelmatige leveringen, de kwaliteit en de concurrerende prijzen geniet de Duitse antracietkool op de markt van de Gemeenschap een goede naam. De leveringen aan het Verenigd Koninkrijk begonnen in het geval van Sophia Jacoba GmbH in 1971 en in het geval van Preussag Anthrazit GmbH in het midden van de jaren zeventig.

In het Verenigd Koninkrijk was de afzetmarkt voor leveringen uit Duitsland het gebied aan de Engelse oostkust dat zich van de Humberbocht tot aan de zuidkust uitstrekt, alsmede, in het geval van de mijnbouwonderneming Sophia Jacoba GmbH, Noord-lerland.

De genoemde Duitse ondernemingen konden daar een markt ontsluiten, aangezien de staatsonderneming National Coal Board (later British Coal) in deze gebieden slechts in geringe mate aan prospectie naar opslagterreinen had gedaan, en hun prijzen bovendien zeer gunstig waren.

In de loop van de privatisering van British Coal in 1994 verwierf de privé-onderneming Celtic Energy Ltd verscheidene mijnen in Wales, waarvan de meeste antracietkool delven. Na deze dagbouwmijnen te hebben verworven, voerde Celtic Energy Ltd een geheel ander beleid, aangezien zij de zakelijke activiteiten in Engeland besloot uit te breiden en in Hull, een havenstad waar de meeste Duitse antracietkool wordt ingevoerd, een centrum voor de afzet van haar producten in het oosten van het eiland opende, dat, zoals reeds gesteld, zich traditioneel in de commerciële invloedssfeer van de ondernemingen Sophia Jacoba GmbH en Preussag Anthrazit GmbH bevond.

Om een deel van de Engelse markt voor zich te winnen, besloot Celtic Energy Ltd in 1995 haar producten in Engeland tegen dezelfde prijzen aan te bieden als in Wales, hetgeen mogelijk was doordat zij de transportkosten voor haar rekening nam.

In het licht van deze situatie besloten Sophia Jacoba GmbH en Preussag Anthrazit GmbH hun prijzen te verlagen, waardoor een proces van wederzijdse prijsdumping op gang werd gebracht, dat tot eind 1997 voortging.

Op grond van haar onderzoek stelt de Commissie vast dat de door Preussag Anthrazit GmbH in het Verenigd Koninkrijk gehanteerde prijzen voor antracietnootjes ten minste in de periode 1996-1997 systematisch onder de prijzen van de ondernemingen lagen die de opvolgers van de National Coal Board als referentieproducenten in de zin van artikel 2 van Beschikking 72/443/EGKS van de Commissie van 22 december 1972 inzake de prijsaanpassing bij de afzet van kolen op de gemeenschappelijke mark (3), laatstelijk gewijzigd bij de Akte van Toetreding van Oostenrijk, Finland en Zweden, gehanteerd hebben. In januari 1996 was aan de Britse oostkust de gradatie "beans" (nootjes IV) van Preussag Anthrazit GmbH tegen een prijs van 93 GBP per ton en van Celtic Energy Ltd tegen de prijs van 101 GBP verkrijgbaar. In oktober 1997 lagen de prijzen voor dezelfde gradatie bij 94 GBP, respectievelijk 103,40 GBP. Ter vergelijking worden de prijzen voor antracietkool uit de Volksrepubliek China genoemd die in januari 1996 tegen 94 GBP en in oktober 1997 tegen 102,7 GBP verkocht werd. In 1995 werden antracietnootjes door Preussag Anthrazit GmbH tegen die van 105 GBP, door Celtic Energy Ltd tegen die van 105 GBP en door de Volksrepubliek China tegen die van 94 GBP verkocht.

Met betrekking tot de door Preussag Anthrazit GmbH in de diverse lidstaten gevraagde prijzen kunnen grote prijskortingen ten opzichte van de prijslijsten worden geconstateerd. Op basis van een door een onafhankelijke expert uitgevoerde studie kan worden vastgesteld dat de laagste prijzen die deze onderneming in de zomer van 1996 (af mijn) bij afzet in het Verenigd Koninkrijk vroeg, tussen 153 DEM per ton (nootjes IV) en 183 DEM per ton (nootjes II) lagen tegenover de op de prijslijsten (af mijn) genoemde prijzen van 400 DEM voor kolen van de soorten nootjes IV (14/23) en nootjes II (37/55). In vergelijking daarmee lagen de prijzen (af mijn) voor nootjes IV voor leveringen aan Frankrijk bij 248 DEM, voor leveringen aan België bij 265 DEM en voor die aan Spanje bij 95 DEM.

In het geval van de onderneming Sophia Jacoba GmbH werd de soort nootjes V (6/14) die tegen een op de prijslijsten genoemde prijs af mijn van 361 DEM per ton werd aangeboden, in de winter 1995/1996 voor leveringen aan het Verenigd Koninkrijk tegen prijzen (af mijn) van 160 DEM per ton verkocht, terwijl dezelfde soort in Frankrijk tegen een prijs van 202 DEM af mijn was te verkrijgen (4).

De bezorgdheid van Preussag Anthrazit GmbH over de concurrentie door de producenten uit Wales blijkt uit het jaarverslag voor 1995 van deze onderneming waarin gezegd wordt dat "antraciet uit Wales - na de privatisering van British Coal weer sterker op de markt - voor onrust zorgde" (5). Deze toestand wordt ook in het jaarverslag van Sophia Jacoba GmbH voor 1995 op dezelfde wijze beoordeeld (6).

In het jaarverslag voor 1996 wordt bovendien erop gewezen dat "Preussag Anthrazit GmbH op de binnenlandse markten en op enkele buitenlandse markten voor huisbrand door een elastische prijspolitiek haar marktaandeel zou kunnen verhogen" (7).

Dit beleid is effectief gebleken, daar uit de verstrekte informatie blijkt dat de export van deze onderneming tussen 1995 en 1996 van 279 000 tot 358 000 ton gestegen is, hetgeen overeenkomt met een toename van 20 %. In het Verenigd Koninkrijk zou de afzet tussen 1995 en 1996 waar een stijging van 66 000 tot 98 000 ton werd opgetekend, met 49 % zijn toegenomen. Ook in Frankrijk en België zou een toename van 13 %, respectievelijk 8 %, zijn waargenomen. In 1997 daalden deze hoeveelheden tot 68 000 ton en tot nul begin 1998.

In het geval van Sophia Jacoba GmbH nam de afzet in het Verenigd Koninkrijk in 1996 toe van 25 700 ton tot 37 500 ton. Volgens de door de onderneming verstrekte gegevens werden er in 1997, in welk jaar haar enige schacht werd stilgelegd, geen kolen meer geleverd.

Deze exportstijgingen zijn des te opmerkelijker, aangezien zij onder zeer moeilijke marktvoorwaarden geschiedden. Enerzijds neemt de concurrentie toe uit derde landen, zoals Vietnam, de Volksrepubliek China of Rusland, waarvan de producten voor de gemeenschappelijke markt kwalitatief gezien volledig aanvaardbaar zijn.

Anderzijds is de belangrijkste markt voor de afzet van antracietnootjes, te weten de markt voor huisbrand, veeleisend. Ook wanneer de privé-consument trouw blijft aan zijn leverancier, vormen andere energiedragers als gas of stookolie, die goedkoper en gemakkelijker in het gebruik zijn, een aantrekkelijk alternatief.

Op grond van het bovenstaande kan de gevolgtrekking luiden dat de vooruitzichten voor de gemeenschappelijke markt van antracietnootjes niet bijzonder veelbelovend is en dat deze markt in structureel opzicht sterk terugloopt.

III

In de schriftelijke aanmaning aan Duitsland heeft de Commissie haar vermoeden uitgesproken dat het ondernemingsbeleid van Sophia Jacoba GmbH en Preussag Anthrazit GmbH op de markt voor antracietnootjes van de Gemeenschap en vooral op die in het Verenigd Koninkrijk via subsidies werd gevoerd die onrechtstreeks voor doeleinden werden gebruikt die in Beschikking nr. 3632/93/EGKS en in Beschikking 96/560/EGKS van de Commissie van 30 april 1996 inzake Duitse steunmaatregelen ten behoeve van de kolenindustrie voor de jaren 1995 en 1996 (8) niet voorzien zijn.

In deze schriftelijke aanmaning werd erop gewezen dat de belangen van Celtic Energy Ltd, waaraan de productie duidelijk concurrentiëler is, door de concurrentie van Sophia Jacoba GmbH en Preussag Anthrazit GmbH zouden kunnen worden benadeeld. Het gedrag van de genoemde ondernemingen zou als inbreuk op artikel 2, tweede alinea, van het EGKS-Verdrag kunnen worden beschouwd, aangezien de Gemeenschap volgens dit artikel "in toenemende mate de omstandigheden scheppen, die uit zichzelf de meest rationele verdeling van de productie op een zo hoog mogelijk peil verzekeren ". Het gedrag van genoemde ondernemingen zou als inbreuk op artikel 3, onder b) en g), van het EGKS-Verdrag kunnen worden beschouwd. Bovendien wordt in artikel 4, onder b), van het EGKS-Verdrag de nadruk erop gelegd dat het toepassen door een verkoop van ongelijke voorwaarden bij gelijksoortige transacties overeenkomstig artikel 60, lid 1, tweede streepje, van het EGKS-Verdrag verboden is, met name indien daarbij de kopers naar gelang van hun nationaliteit verschillend worden behandeld.

De Commissie voerde hiervoor het argument aan dat de subsidies waarbij het volgens Duitsland om subsidies voor de afzet van kolen voor elektriciteitsopwekking gaat, in feite subsidies zijn die het voortbestaan van deze ondernemingen garanderen doordat een belangrijk deel van hun vaste productiekosten ermee wordt gedekt. Voorts was zij van mening dat deze subsidies in feite de gehele productie ten goede kwamen. Bij stopzetting van de subsidies zou de productie in haar totaliteit niet meer concurrerend zijn, ongeacht op welke markt de desbetreffende producten zouden worden afgezet.

De Commissie oordeelde dat het door Duitsland gemaakte onderscheid tussen gesubsidieerde en niet-gesubsidieerde productie, naar gelang van de afzetmarkt van de antracietkool, kunstmatig en ongegrond is en dat met behulp van overheidssubsidies prijzen werden vastgesteld die de productiekosten niet dekken.

In zijn antwoord op de schriftelijke aanmaning zette Duitsland met betrekking tot het argument van de kruissubsidiëring uiteen dat de subsidies als subsidies voor de afzet van kolen aan elektriciteitscentrales alsmede aan de staalindustrie werden verleend, waarbij werd gepreciseerd dat leveringen aan andere verbruikssectoren niet gesubsidieerd werden.

Duitsland wijst erop dat de subsidies overeenkomstig de vijfde wet inzake de elektriciteitswinning uit kolen ("Verstromungsgesetz") (9) ertoe dienen om het verschil tussen de productiekosten en de prijs voor kolen uit derde landen te dekken.

Duitsland rechtvaardigt de praktijk van de desbetreffende ondernemingen, zonder dit evenwel te staven, met de bewering dat het economisch zeker zinvol kan zijn de productie tijdelijk verder uit te breiden dan de hoeveelheid welke zonder verlies kan worden afgezet, of die in stand te houden. Duitsland wijst erop dat, wanneer de daardoor mogelijk gemaakte extra productie tot een daling van de gemiddelde kosten van de totale productie leidt, als gevolg van de extra gedolven hoeveelheden een verbetering van de gemiddelde kosten bereikt kan worden. Bovendien voert Duitsland als argument aan dat, wanneer men dit buiten beschouwing laat, het misleidend is om de gemiddelde kosten voor de totale productie met de verkoopopbrengsten op de Britse markt te vergelijken.

Op grond van de door Duitsland meegedeelde gegevens stelt de Commissie vast dat in de Gemeenschap in 1996 1,1 miljoen ton nootjeskolen en in 1997 770 000 ton nootjeskolen werd afgezet tegen de gemiddelde productiekosten niet dekkende prijzen. De gemiddelde prijs van de door Sophia Jacoba GmbH en Preussag Anthrazit GmbH in de Gemeenschap afgezette antracietnootjes ligt inderdaad ongeveer 100 DEM per ton onder de gemiddelde kosten van de productie in haar totaliteit.

Ten aanzien van het argument volgens hetwelk het in het belang van een onderneming is te produceren zolang de prijzen de variabele kosten en eventueel ook een, zij het nog zo'n gering aandeel van de vaste kosten dekken, is de Commissie van oordeel dat Duitsland met dit beginsel van de afzet tegen marginale kosten expliciet erkent dat de meeste, zo niet vrijwel alle vaste kosten, door de productie van "tegen kostendekkende opbrengsten afzetbare hoeveelheden", dit wil zeggen door antracietfijnkolen gedekt worden (2,3 miljoen ton in 1996 en 1,4 miljoen ton in 1997), welke productiesector volgens Duitsland de enige is die subsidies krijgt.

De Commissie is van mening dat de opbrengsten van de verkopen in hun geheel, of het nu om fijnkool of om antracietnootjes gaat, zonder de subsidies de productiekosten niet kunnen dekken. Gezien de hoge productiekosten van de genoemde ondernemingen vertoont de totale afzet sinds verscheidene jaren een tekort. De bewering van Duitsland dat de productiekosten door de behaalde opbrengsten gedekt worden, kan worden verklaard uit het feit dat in de resultatenrekening van de betrokken ondernemingen geen duidelijk onderscheid wordt gemaakt tussen de inkomsten van de ondernemingen en de overheidssteun. Met andere woorden betekent dit dat deze ondernemingen de verleende steun als een onderdeel van hun omzet zien, waarbij bovendien geen onderscheid wordt gemaakt tussen de verschillende verbruikssectoren, onafhankelijk van het feit of zij gesubsidieerd of, volgens Duitsland in het geval van de sectoren industrie en huisbrand, niet gesubsidieerd worden.

In de winst- en verliesrekening van Preussag Anthrazit GmbH voor het boekjaar 1997 is een omzetcijfer van 530,27 miljoen DEM (10) vermeld, waarin meer dan 270 miljoen DEM subsidies zijn begrepen. In het verslag voor het boekjaar 1996 wordt een omzet ter hoogte van 473,74 miljoen DEM genoemd, waarbij bij de opsplitsing van de omzet onder punt 12 van de bijlage bij de verlies- en winstrekening - zoals ook het geval is voor het boekjaar 1997 - geen enkele verwijzing is te vinden naar de door de Commissie voor 1996 goedgekeurde subsidies ten bedrage van 278 miljoen DEM. De op de werkelijke omzet betrekking hebbende bedragen van Preussag Anthrazit GmbH belopen derhalve voor 1996 en 1997 slechts 200, respectievelijk 260 miljoen DEM. In dit verband herinnert de Commissie aan artikel 2, lid 3, van Beschikking nr. 3632/93/EGKS, volgens welke alle door de onderneming ontvangen steun tezamen met de winst- en verliesrekening als een van de omzet gescheiden inkomen moet worden vermeld. Duitsland heeft niet aan deze bepaling voldaan en heeft derhalve afbreuk gedaan aan het beginsel van de transparantie van de steun en van het gebruik dat daarvan is gemaakt.

Het marginalekostenargument kan voor een onderneming die in een concurrentiële context werkt, logisch lijken; een dergelijke redenering kan evenwel niet meer overeind worden gehouden wanneer een onderneming meer dan 50 % van de kosten van haar totale productie via overheidssubsidies dekt en vrijwel alle vaste kosten uitsluitend door de productie worden gedragen, die volgens Duitsland gesubsidieerd wordt. Zo er sprake zou zijn van schaalvoordelen, zoals Duitsland beweert, dan zouden deze alleen op grond van de subsidies mogelijk zijn. Voor het overige is de omvang van de subsidies zo groot dat de onderneming bij uitblijven daarvan terstond zou moeten sluiten.

Het door Duitsland aangevoerde argument dat Preussag Anthrazit GmbH de vaste kosten van de kennelijk niet gesubsidieerde productie via andere bronnen dekt, waardoor de activa van de onderneming worden aangetast, is derhalve ongegrond en bovendien moeilijk in overeenstemming te brengen met de in 1996 en 1997 behaalde winsten. Bovendien valt moeilijk te begrijpen welk belang de onderneming erbij zou hebben om haar volledige productie met verlies te produceren.

Aangezien de met verliezen gepaard gaande afzet van antracietkolen welke volgens Duitsland niet wordt gesubsidieerd, betrekking heeft op een relatief hoog productievolume, nu al sinds verscheidene jaren geschiedt en niet ermee moet worden gerekend dat de verhouding tussen marktprijzen en productiekosten in de toekomst gunstiger zal worden, is de Commissie van oordeel dat een dergelijke praktijk slechts mogelijk is omdat Duitsland langs overheidssubsidies Preussag Anthrazit GmbH overeind houdt.

Dit wordt ook gestaafd door het feit dat de voor Preussag Anthrazit GmbH bestemde subsidies door Duitsland in het kader van artikel 3 van Beschikking nr. 3632/93/EGKS worden aangemeld. Daarin gaat het, in tegenstelling tot artikel 4 van die beschikking waarin sprake is van steun voor de vermindering van de mijnbouwactiviteiten, over een voortzetting van de productie voor onbepaalde duur op basis van een betere economische levensvatbaarheid in het licht van de op de wereldmarkt heersende voorwaarden. Indien, zoals Duitsland beweert, de ondernemingen ervan zouden hebben afgezien om alle toegestane maatregelen te nemen om hun activa te beschermen, hetgeen met het oog op het bovenstaande zou neerkomen op een beleid dat in de sluiting ervan zou uitmonden, zou dit in tegenspraak zijn met de aanmelding van de steun voor Preussag Anthrazit GmbH voor 1996 en 1997 als steun voor de bedrijfsvoering overeenkomstig artikel 3 van Beschikking nr. 3632/93/EGKS.

Zoals reeds is uiteengezet, heeft de Commissie bij de controle van de winst- en verliesrekening van Preussag Anthrazit GmbH voor 1996 en 1997 vastgesteld dat er een winst van 12,59 miljoen DEM, respectievelijk 39,72 miljoen DEM, was behaald, en dit ondanks dat verliezen ter hoogte van 65 miljoen DEM in 1997 en van 56,6 miljoen DEM in 1996 op kennelijk niet-gesubsidieerde verkopen.

Duitsland beweert bovendien dat de subsidies verenigbaar zijn met Beschikking nr. 3632/93/EGKS aangezien zij deel uitmaken van een nationaal programma voor de veiligstelling van de energievoorziening, dat op zijn beurt een bijdrage levert voor een verbeterde veiligstelling van de bevoorrading in Duitsland en in de Gemeenschap, en in de beschikking worden dergelijke maatregelen expliciet toegestaan. In dit verband wijst de Commissie met nadruk erop dat dit in de genoemde beschikking niet is voorzien en dat het derhalve niet als criterium voor de toekenning van subsidies gebruikt kan worden. Het inroepen van een dergelijk criterium is ook strijdig met de bepalingen van artikel 2, tweede alinea, van het EGKS-Verdrag.

Uit het bovenstaande moge duidelijk worden dat de in het kader van Beschikking nr. 3632/93/EGKS alsmede van Beschikking 96/560/EGKS verleende overheidssteun het de begunstigde ondernemingen mogelijk maakte antracietnootjes tegen prijzen af te zetten die de productiekosten niet dekken en dat die afzet gedeeltelijk in strijd is met de bepalingen van artikel 2 alsmede van artikel 4, onder b), van het EGKS-Verdrag.

Wat de berekeningsgrondslag voor de steun betreft, deelt Duitsland mee dat de kosten berekend zijn op basis van de gemiddelde kosten van de totale productie, zoals die bepaald zijn overeenkomstig de richtsnoeren voor de ondernemingen die zich bezighouden met de winning van steenkolen (RBS - "Richtlinien für das betrieblichen Rechnungswesen im Steinkohlenbergbau" (11). Duitsland verklaart dat deze benadering juist is aangezien de verschillende steenkoolsoorten en -gradaties alleen tegelijkertijd kunnen worden geproduceerd (gekoppelde productie) en de kosten derhalve niet volgens de afzetsectoren (elektriciteitsproductie en verwarming) kunnen worden berekend, zodat iedere aanrekening van kosten (bijvoorbeeld volgens technische of volgens rentabiliteitscriteria) tenslotte willekeurig zou zijn. Volgens Duitsland kan er in dit systeem niet tussen de verschillende marktsectoren met de kostenelementen worden geschoven. Het uitgangspunt voor de berekening van de subsidies wordt gevormd door de gemiddelde kosten van de productie in haar totaliteit.

De Commissie is van mening dat op grond van de homogene aard van het ruwe product en de niet-gedifferentieerde productiekosten de antracietfijnkolen en de antracietnootjes gekoppelde producten zijn. Het grote verschil in handelswaarde tussen de beide producten die tot 500 % kan oplopen, zou in principe voor een aanrekening van de kosten pleiten, waarbij niet alleen met de geproduceerde hoeveelheden, doch ook met de marktwaarde van producten met een zo verschillende kwaliteit als bij antracietfijnkolen en antracietnootjes, rekening wordt gehouden. In werkelijkheid bedragen de door de beide Duitse ondernemingen gemiddeld in rekening gebrachte prijzen af mijn 60-70 DEM per ton antracietfijnkolen en 190 DEM per ton antracietnootjes.

De Commissie is van mening dat wanneer de kosten enkel en alleen gerelateerd worden aan de geproduceerde hoeveelheden, op grond waarvan men tot een kostengemiddelde van meer dan 300 DEM per ton komt, waarbij tussen de beide producten geen onderscheid wordt gemaakt, vanwege het feit dat geen rekening wordt gehouden met de door de fysieke eigenschappen bepaalde marktwaarde van deze producten, de boekhoudkundige kosten voor de antracietfijnkolen die slechts een geringe waarde hebben, proportioneel gezien teveel gewicht krijgen, hetgeen ertoe leidt het steunvolume te overschatten.

Hieruit zou kunnen worden geconcludeerd dat een aanrekening van de kosten die gebaseerd is op de respectieve, tegen marktprijzen berekende bijdrage van de producten aan de omzet, een principe waarbij niet alleen met de hoeveelheden, doch ook met de waarde daarvan per eenheid rekening wordt gehouden, tussen de kosten per eenheid, de marktwaarde van de producten en de noodzakelijke steun een logischer samenhang zou scheppen.

Het door Duitsland aangevoerde argument betreffende het beginsel van de bescherming van het gewettigd vertrouwen is hier niet van toepassing, aangezien de beschikkingen van de Commissie de lidstaat verplichten ervoor te zorgen dat de door deze aangegane verplichtingen worden nagekomen, zonder dat in die beschikkingen wordt aangegeven hoe dit dient te gebeuren. Wat de regels voor de toerekening van kosten betreft, heeft de Commissie nooit gesuggereerd dat het in Duitsland toegepaste systeem een voldoende bewijs is voor het feit dat de steun voor het voorgenomen doel gebruikt wordt. Om die reden kunnen bij een oneigenlijk gebruik van de steun Duitsland noch de betrokken ondernemingen zich met betrekking tot het niet-ingrijpen door de Commissie en de eis om de steun terug te betalen, op het beginsel van de bescherming van het gewettigd vertrouwen beroepen.

IV

In haar schriftelijke aanmaning heeft de Commissie erop gewezen dat het toepassen door een verkoper van ongelijke voorwaarden bij gelijksoortige transacties met name naar gelang van de nationaliteit van de kopers, overeenkomstig artikel 60, lid 1, tweede streepje, van het EGKS-Verdrag, verboden is en derhalve een inbreuk op artikel 4, onder b), van dat Verdrag vormt.

Met betrekking tot het in artikel 60, lid 2, van het EGKS-Verdrag bedoelde gelijkschakelingsmechanisme heeft de Commissie in haar schriftelijke aanmaning vastgesteld dat de directe of indirecte toepassing van overheidssteun voor een systematische gelijkschakeling van de prijs van een product aan de prijzen die door producenten die een dergelijke steun niet krijgen, worden gehanteerd, niet als in overeenstemming met het EGKS-Verdrag zijnde zou mogen worden beschouwd.

Zoals reeds vermeld, zouden Sophia Jacoba GmbH en Preussag Anthrazit GmbH zonder de in het kader van Beschikking nr. 3632/93/EGKS verleende subsidies hun prijsbeleid, dat erin bestond om in het Verenigd Koninkrijk antracietnootjes te verkopen tegen andere prijzen dan die in de overige lidstaten en tegen prijzen die onder die van de Britse producenten van dat soort kolen lagen, niet hebben kunnen handhaven.

Duitsland voert het argument aan dat Beschikking nr. 30-53 van de Hoge Autoriteit van 2 mei 1953 met betrekking tot de praktijken, welke krachtens artikel 60, lid 1, van het Verdrag verboden zijn op de gemeenschappelijke markt voor kolen en staal (12), laatstelijk gewijzigd bij Beschikking nr. 1834/81/EGKS van de Commissie (13), en Beschikking 72/443/EGKS de toestemming om tot prijsovereenstemming over te gaan niet afhankelijk maken van het feit dat de ondernemingen in het algemeen geen subsidies krijgen. Verder wijst Duitsland erop dat een algemeen verbod voor ondernemingen die staatssubsidies krijgen, om tot prijsovereenstemming over te gaan, uit de genoemde beschikkingen had moeten blijken.

De Commissie is van oordeel dat het gebruik van steun die verleend werd in het kader van Beschikking nr. 3632/93/EGKS om tot een gelijkschakeling te komen van de prijzen aan die van de concurrenten in de zin van artikel 60, lid 2, van het EGKS-Verdrag, in de genoemde beschikking niet is voorzien en niet tot de verwezenlijking van één van de in artikel 2, eerste alinea, genoemde doelstellingen bijdraagt.

In hoofdstuk III van de overwegingen bij Beschikking nr. 3632/93/EGKS is bepaald dat de in de beschikking vastgelegde doelstellingen moeten worden verwezenlijkt onder strikte inachtneming van de mededingingsregels teneinde ervoor te zorgen "dat de staatssteun niet tot concurrentievervalsing of tot discriminatie tussen kolenproducenten, tussen kopers of tussen verbruikers in de Gemeenschap leidt". Evenzo wordt in hoofdstuk l, vierde alinea, van de overwegingen als kenmerk van de subsidieregeling genoemd dat deze in het belang van de Gemeenschap moet zijn en de gemeenschappelijke markt niet mag verstoren.

Er moet op worden gewezen dat in het EGKS-Verdrag ten aanzien van de staatssteun het grondbeginsel wordt gehuldigd dat steunmaatregelen van de lidstaten geheel verboden zijn, doch dat prijsaanpassingen zijn toegestaan (artikel 60 e.v.). Bovendien hebben de beschikkingen van de Commissie betreffende steunmaatregelen van de lidstaten ten behoeve van de kolenindustrie uitsluitend betrekking op het beginsel van niet-discriminatie tussen kopers (artikel 4, onder b)) en niet op artikel 60 e.v. en de regels voor prijsaanpassing. Het is zonder meer gebruikelijk dat de Commissie in haar beschikkingen inzake steunmaatregelen van de lidstaten bepaalde voorwaarden stelt met betrekking tot de praktijken van de ontvangers van de subsidie, om zodoende de daaruit voortvloeiende concurrentieverstoringen zoveel mogelijk te beperken.

Ten slotte is Duitsland het niet met de Commissie eens dat artikel 4, onder b), van het EGKS-Verdrag niet tegelijk met artikel 60, lid 2, van het EGKS-Verdrag kan worden toegepast. In dit verband wijst Duitsland op het arrest van het Hof van Justitie van de Europese Gemeenschappen van 13 april 1994 in zaak C-128/92 (Banks/British Coal) (14)

Het is juist dat volgens de rechtspraak van het Hof artikel 4, onder b), slechts dan op zichzelf staand kan worden toegepast, wanneer meer specifieke normen ontbreken; indien deze regels elders in het Verdrag zijn opgenomen of indien zij daar specifieker worden toegelicht, dienen de op één en dezelfde regel betrekking hebbende teksten in hun geheel te worden beschouwd en tegelijk te worden toegepast.

In het onderhavige geval gaat het bij de "meer specifieke normen" om beschikkingen betreffende steunmaatregelen van de lidstaten ten behoeve van de kolenindustrie die uitsluitend verwijzen naar artikel 4, onder b), en die met name discriminatie tussen kopers en verbruikers uitsluiten, om de uit de steunmaatregelen resulterende concurrentieverstoringen zoveel mogelijk in te perken, doch die overeenkomstig de hier gebezigde logica niet toelaten dat de steunmaatregelen worden gebruikt om de prijzen aan te passen.

Voorts is het prijsaanpassingsmechanisme nauw verbonden met de afzet van de productie op de gemeenschappelijke markt. Aangezien in steun voor de afzet van de productie in het kader van Beschikking nr. 3632/93/EGKS niet is voorzien, kan men zich daarop niet beroepen om in de Gemeenschap een aanpassing aan de prijzen van de concurrenten door te voeren.

Verder mag een regel die gemaakt werd om de transparantie van de markt en de handhaving van de in het EGKS-Verdrag neergelegde wetgeving te garanderen, niet worden gebruikt om inbreuk te maken op de beginselen die juist door deze regel beschermd worden.

Ten slotte is de Commissie niet alleen op grond van de bovengenoemde overwegingen van oordeel dat de begunstigden geen beroep kunnen doen op de regels voor prijsaanpassing. Zij stelt voort vast dat met betrekking tot het voornaamste element uit de klacht althans Preussag Anthrazit GmbH niet de regels voor prijsaanpassing gehanteerd heeft. Zelfs indien deze onderneming zich eventueel in abstracto daarop zou kunnen beroepen, is in concreto het gedrag van deze begunstigde, gezien de wijze waarop de staatssteun gebruikt wordt, niet in overeenstemming met de gemeenschappelijke markt.

In haar schriftelijke aanmaning aan Duitsland heeft de Commissie uiteengezet waarom er redenen zijn om aan te nemen dat het door Sophia Jacoba GmbH en Preussag Anthrazit GmbH gevoerde beleid tot de toepassing van ongelijke voorwaarden bij gelijksoortige transacties zou kunnen leiden.

Duitsland antwoordde daarop dat de markt- en concurrentievoorwaarden binnen de gemeenschappelijke markt zowel in de tijd alsook per regio schommelingen te zien geven. Bovendien hebben de aanbiedingen betrekking op producten van verschillende kwaliteit. Duitsland is daarom van mening dat de antracietverkopen van Sophia Jacoba GmbH en Preussag Anthrazit GmbH in de onderscheiden lidstaten niet met elkaar kunnen worden vergeleken.

Volgens artikel 2, lid 1, van Beschikking nr. 30-53 moet het als een op grond van artikel 60, lid 1, van het Verdrag verboden praktijk worden beschouwd wanneer een verkoper in de gemeenschappelijke markt ongelijke voorwaarden toepast bij vergelijkbare transacties. De overwegingen van Beschikking nr. 3632/93/EGKS houden eveneens in dat staatssteun niet tot discriminatie tussen kopers of verbruikers van kolen in de Gemeenschap mag leiden.

Bij de door haar uitgevoerde controles heeft de Commissie vastgesteld dat er bij producten van Sophia Jacoba GmbH en Preussag Anthrazit GmbH die dezelfde kwaliteit hebben en waarvoor dezelfde levertijden gelden, tussen de verschillende lidstaten grote prijsverschillen bestaan. De omvang van deze prijsverschillen laat zich niet alleen door verschillende vervoerprijzen verklaren.

Volgens artikel 3 van Beschikking nr. 30-53 zijn transacties "gelijksoortig" in de zin van artikel 60, lid 1, wanneer zij met kopers worden gesloten die "dezelfde commerciële functies vervullen" en wanneer deze transacties "op identieke of soortgelijke producten betrekking hebben, waarvan de overige wezenlijke commerciële kenmerken niet in aanzienlijke mate afwijken".

Duitsland beweert voorts dat Sophia Jacoba GmbH en de verkopers van antracietnootjes van Preussag Anthrazit GmbH bij de voor de Britse markt bestemde export sinds jaren aan prijsaanpassing doen, waarbij zij nooit prijzen hebben geboden die onder die van hun concurrenten lagen, zodat het nooit tot verstoringen van de markt is gekomen.

De Commissie wijst erop dat ondernemingen die een beroep willen doen op dit prijsaanpassingsmechanisme haar daarvan volgens de in artikel 60, lid 2, van het EGKS-Verdrag en de in het daarvan afgeleide recht vervatte regels in kennis moeten stellen, hetgeen één van de beide ondernemingen, namelijk Preussag Anthrazit GmbH, niet heeft gedaan.

Wat de praktijken van de verkopers van de door Preussag Anthrazit GmbH geproduceerde antracietnootjes betreft, waaraan Duitsland refereert, worden volgens artikel 7, tweede alinea, van Beschikking nr. 30-53 de ondernemingen bij overtredingen begaan door hun vertegenwoordigers, verkooporganisaties of commissionairs aansprakelijk gesteld. Daaruit blijkt dat de verantwoordelijkheid voor de prijsaanpassingen waarop Duitsland zich met betrekking tot de verkopen van Preussag Anthrazit GmbH beroept, volledig bij deze onderneming ligt.

Zoals reeds is uiteengezet, blijkt uit de gegevens waarover de Commissie beschikt, dat deze onderneming prijzen heeft geboden die onder die van haar concurrenten liggen.

Aangezien bovendien de prijsaanpassing waarop deze onderneming zich beroept, niet werd aangemeld, kon de Commissie niet tot de in de artikel 60, lid 2, tweede alinea, bedoelde maatregelen overgaan.

De Commissie is van mening dat discriminaties zoals deze in deze zaak ten gronde werden vastgesteld, onder artikel 4 van het EGKS-Verdrag vallen en niet door prijsaanpassingsmaatregelen kunnen worden gerechtvaardigd. Door de steun voor de bovengenoemde doeleinden te gebruiken, hebben de ondernemingen inbreuk gemaakt op de bijzondere voorwaarden van Beschikking nr. 3632/93/EGKS en van Beschikking 96/560/EGKS en kan deze steun niet beschouwd worden als in overeenstemming met de gemeenschappelijke markt te zijn.

V

In het arrest van het Hof van Justitie van de Europese Gemeenschappen van 28 april 1993 in zaak C-364/90 (Italië/Commissie) (15) is het beginsel vervat, dat de bewijslast met betrekking tot de verenigbaarheid van de steun bij de lidstaat ligt die het maken van een uitzondering heeft aangevraagd.

Op grond van de door Duitsland en de begunstigde ondernemingen aangevoerde argumenten, van de vaststelling door de Commissie dat de betrokken ondernemingen niet kunnen aantonen dat de steun op de juiste wijze is gebruikt, alsmede van het door de ondernemingen aan de dag gelegde gedrag op het gebied van de prijzen was de Commissie niet in staat om de in de schriftelijke aanmaning uiteengezette twijfel aan de verenigbaarheid van de steun weg te nemen en tot de conclusie te komen dat de steun met de gemeenschappelijke markt verenigbaar was en niet op oneigenlijke wijze gebruikt is.

De Commissie is derhalve van oordeel dat de door haar in Beschikking 96/560/EGKS voor 1996 goedgekeurde steun ten bedrage van 99,5 miljoen DEM, waarvan 42,9 miljoen DEM voor de onderneming Sophia Jacoba GmbH en 56,6 miljoen DEM voor de onderneming Preussag Anthrazit GmbH waren bestemd, zowel aan de productie als aan de afzet van antracietkool voor de sectoren industrie en huisbrand ten goede kwam, waarbij de gevraagde prijzen de productiekosten niet dekten.

Aan de hand van de controles van de Commissie, de verkochte hoeveelheden antraciet en de toegepaste prijzen blijkt dat een deel van deze steun, 13,55 miljoen DEM, zijnde 3,75 miljoen DEM ten gunste van Sophia Jacoba GmbH, respectievelijk 9,8 miljoen DEM ten gunste van Preussag Anthrazit GmbH, op de markt voor antracietnootjes voor de sectoren industrie en huisbrand in de Gemeenschap tot concurrentievervalsing heeft geleid die onverenigbaar is met de gemeenschappelijke markt en derhalve in strijd met de bepalingen van Beschikking nr. 3632/93/EGKS. De desbetreffende ondernemingen dienen deze bedragen derhalve aan Duitsland terug te betalen.

Overeenkomstig artikel 1 van Beschikking 98/687/EGKS van de Commissie van 10 juni 1998 tot vaststelling van steunmaatregelen van Duitsland ten behoeve van de kolenindustrie in 1997 (16) heeft de Commissie haar besluit uitgesteld met betrekking tot steun voor de bedrijfsvoering volgens artikel 3 van Beschikking nr. 3632/93/EGKS ter hoogte van 65 miljoen DEM ten behoeve van Preussag Anthrazit GmbH, alsmede met betrekking tot steun voor buitenbedrijfstelling volgens artikel 4 van Beschikking nr. 3632/93/EGKS ter hoogte van 12 miljoen DEM ten behoeve van Sophia Jacoba GmbH, dus tot een totaalbedrag van 77 miljoen DEM. Door haar besluit met betrekking tot deze bedragen in beraad te houden, heeft zij duidelijk willen maken dat deze bedragen ten goede komen aan de productie van antracietkool voor de sectoren industrie en huisbrand in de Gemeenschap, alsmede aan de afzet van deze kolen tegen prijzen waardoor de productiekosten niet worden gedekt.

De door de Commissie uitgevoerde controles hebben aangetoond dat een gedeelte van deze steun, namelijk 6,8 miljoen DEM ten behoeve van de onderneming Preussag Anthrazit GmbH, op de markt voor antracietnootjes voor de sectoren industrie en huisbrand in de Gemeenschap tot met de gemeenschappelijke markt onverenigbare concurrentievervalsing heeft geleid en daarom in strijd is met de bepalingen van Beschikking nr. 3632/93/EGKS. Aangezien de steun in 1997 in afwachting van een beschikking van de Commissie reeds werd uitbetaald, moet Duitsland het bedrag ter hoogte van 6,8 miljoen DEM overeenkomstig artikel 9, lid 5, van eerstgenoemde beschikking van de desbetreffende onderneming terugvorderen.

Het saldo van de ten behoeve van de ondernemingen Sophia Jacoba GmbH en Preussag Anthrazit GmbH voor 1997 bestemde steun (70,2 miljoen DEM) kan beschouwd worden als met de doelstellingen van Beschikking nr. 3632/93/EGKS, met name in de artikelen 3 en 4, verenigbaar te zijn gezien de op deze artikelen gebaseerde rechtvaardiging welke gegeven wordt in de jaarlijkse beschikkingen waarmee de maatregelen van Duitsland ten behoeve van de kolenindustrie worden goedgekeurd.

Gegeven de door Duitsland voorgestane beginselen volgens welke de verleende steun beperkt dient te blijven tot de productie van kolen die bestemd zijn voor het opwekken van elektriciteit en voor de staalindustrie in de Gemeenschap, verplicht Duitsland zich ertoe ervoor zorg te dragen dat de antracietnootjesproductie die in de sectoren industrie en huisbrand wordt afgezet, tegen prijzen wordt verkocht die de productiekosten dekken,

HEEFT DE VOLGENDE BESCHIKKING GEGEVEN:

Artikel 1

De steun ten bedrage van 3,75 miljoen DEM aan de onderneming Sophia Jacoba GmbH en van 9,8 miljoen DEM aan de onderneming Preussag Anthrazit GmbH, welke Duitsland op grond van Beschikking 96/560/EGKS betaald heeft, werd voor oneigenlijke doeleinden gebruikt, hetgeen een inbreuk op de genoemde beschikking betekent.

Artikel 2

De door Duitsland in afwachting van een beschikking van de Commissie voor de voor 1997 betaalde steun overeenkomstig de artikelen 3 en 4 van Beschikking nr. 3632/93/EGKS ten behoeve van de kolenindustrie ter hoogte van 70,2 miljoen DEM, namelijk steun voor de bedrijfsvoering overeenkomstig artikel 3 van de beschikking ter hoogte van 58,2 miljoen DEM ten behoeve van Preussag Anthrazit GmbH, alsmede steun overeenkomstig artikel 4 van de beschikking ter hoogte van 12 miljoen DEM ten behoeve van Sophia Jacoba GmbH, wordt hierbij goedgekeurd.

Steun ter hoogte van 6,8 miljoen DEM die Duitsland in afwachting van een beschikking van de Commissie aan Preussag Anthrazit GmbH heeft uitbetaald, werd voor oneigenlijke doeleinden aangewend, hetgeen een inbreuk op Beschikking nr. 3632/93/EGKS betekent.

Artikel 3

Duitsland dient de in artikel 1 en in artikel 2, tweede alinea, genoemde bedragen van de begunstigde ondernemingen terug te vorderen.

De terugbetaling geschiedt overeenkomstig de procedures en bepalingen van het voor verplichtingen tegenover de staat geldende Duitse recht, vermeerderd met rente tegen het bij de beoordeling van regionale steunregelingen gehanteerde rentepercentage vanaf het tijdstip waarop de steun werd uitbetaald tot dat waarop de steun volledig is terugbetaald.

Artikel 4

Duitsland deelt de Commissie binnen twee maanden na bekendmaking van deze beschikking mee welke maatregelen werden getroffen om aan deze beschikking te voldoen.

Artikel 5

Bij de jaarlijkse specificatie van de op grond van de onderhavige beschikking daadwerkelijk uitgekeerde steun, verstrekt Duitsland overeenkomstig artikel 9, lid 3, van Beschikking nr. 3632/93/EGKS alle inlichtingen die voor de toetsing aan de in de artikelen 3 en 4 van Beschikking nr. 3632/93/EGKS vastgestelde criteria alsmede voor de controle op de naleving van de onderhavige beschikking noodzakelijk zijn.

Artikel 6

Deze beschikking is gedicht tot de Bondsrepubliek Duitsland.

Gedaan te Brussel, 29 juli 1998.

Voor de Commissie

Monika WULF-MATHIES

Lid van de Commissie

(1) PB L 329 van 30. 12. 1993, blz. 12.

(2) PB C 258 van 23. 8. 1997, blz. 2.

(3) PB L 297 van 30. 12. 1972, blz. 45.

(4) De indeling van antracietnootjes gaat van een korrelgrootte van 5/12 mm (nootjes V, "grains") tot een grootte van 45/74 mm ("large nuts"). De categorie nootjes IV komt overeen met een grootte van 10/15 tot 14/22 mm. De aanduiding nootjes II heeft betrekking op een grootte van 30/50 mm tot 35/55 mm.

(5) Preussag Anthrazit, jaarverslag oktober 1994/september 1995, blz. 13.

(6) Sophia Jacoba GmbH, jaarverslag 1995, blz. 5.

(7) Preussag Anthrazit, jaarverslag oktober 1995/september 1996, blz. 13.

(8) PB L 244 van 25. 9. 1996, blz. 15.

(9) Bundesgesetzblatt 1995 I, blz. 1638.

(10) Jaarrekeningen en berichten van indiening, bijlage bij de Bundesanzeiger nr. 85 van 8 mei 1998.

(11) Uitgave van het "Gesamtverband des deutschen Steinkohlenbergbaus".

(12) PB 6 van 4. 5. 1953, blz. 109/53.

(13) PB L 184 van 4. 7. 1981, blz. 7.

(14) Jurisprudentie 1994, blz. I-1209.

(15) Jurisprudentie 1993, blz. I-2097.

(16) PB L 324 van 2. 12. 1998, blz. 30.