*****

VERORDENING (EEG) Nr. 556/89 VAN DE COMMISSIE

van 30 november 1988

inzake de toepassing van artikel 85, lid 3, van het Verdrag op groepen know-how-licentieovereenkomsten

DE COMMISSIE VAN DE EUROPESE

GEMEENSCHAPPEN,

Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Economische Gemeenschap,

Gelet op Verordening nr. 19/65/EEG van de Raad van 2 maart 1965 betreffende de toepassing van artikel 85, lid 3, van het Verdrag op groepen van overeenkomsten en onderling afgestemde feitelijke gedragingen (1), laatstelijk gewijzigd bij de Akte van Toetreding van Spanje en Portugal, en met name op artikel 1,

Na bekendmaking van de ontwerp-verordening (2),

Na raadpleging van het Raadgevend Comité voor mededingingsregelingen en economische machtsposities,

Overwegende hetgeen volgt:

(1) De Commissie is op grond van Verordening nr. 19/65/EEG bevoegd bij verordening artikel 85, lid 3, van het Verdrag toe te passen op onder artikel 85, lid 1, vallende groepen bilaterale overeenkomsten die beperkingen inhouden welke zijn opgelegd in verband met de verkrijging of het gebruik van rechten van industriële eigendom - met name van octrooien, gebruiksmodellen, tekeningen en modellen en merken - of in verband met de rechten die voortvloeien uit overeenkomsten tot overdracht of tot het verlenen van het recht van gebruik van vervaardigingswijzen of van kennis met betrekking tot het gebruik of de toepassing van bedrijfstechnische vaardigheden.

Het toenemende economische belang van niet geoctrooieerde technische informatie (b.v. beschrijvingen van produktiemethoden, recepten, formules, ontwerpen, tekeningen of plannen), gewoonlijk aangeduid met »know-how", en het grote aantal overeenkomsten dat thans alleen met het oog op de exploitatie van dergelijke informatie door ondernemingen, waaronder onderzoekinstellingen van de overheid, wordt gesloten (de zogeheten »zuivere" know-how-licentieovereenkomsten) alsmede de omstandigheid dat de overdracht van know-how in de praktijk meestal niet ongedaan kan worden gemaakt, maken het nodig dat grotere rechtszekerheid wordt verschaft met betrekking tot de juridische status van dergelijke overeenkomsten in het kader van de mededingingsregels, waardoor de verbreiding van technische kennis binnen de Gemeenschap in de hand wordt gewerkt. Op grond van de tot dusver opgedane ervaring kan een groep van dergelijke know-how-licentieovereenkomsten die de gehele gemeenschappelijke markt of een deel daarvan bestrijken, worden afgebakend die onder het verbod van artikel 85, lid 1, kan vallen maar nochtans kan worden geacht in het algemeen aan de voorwaarden van artikel 85, lid 3, te voldoen wanneer de in licentie gegeven know-how geheim en wezenlijk is en op gepaste wijze is omschreven (de know-how). Met deze omschrijvingscriteria wordt slechts beoogd ervoor te zorgen dat de mededeling van de know-how voor de toepassing van de onderhavige verordening een geldige rechtvaardigingsgrond oplevert en met name voor de vrijstelling van verplichtingen die concurrentiebeperkend zijn.

In artikel 1 is voor de doeleinden van deze verordening een lijst met definities opgenomen.

(2) Gemengde know-how en octrooilicentieovereenkomsten, evenals zuivere know-how-overeenkomsten, spelen een steeds belangrijker rol bij de overdracht van technologie. Het is derhalve dienstig de werkingssfeer van deze verordening te doen uitstrekken over gemengde overeenkomsten die niet krachtens artikel 1, 2 of 4 van Verordening (EEG) nr. 2349/84 van de Commissie (3) zijn vrijgesteld en met name:

- gemengde overeenkomsten waarin de in licentie gegeven octrooien niet nodig zijn voor het bereiken van de doelstellingen van een in licentie gegeven technologie die zowel geoctrooieerde als niet geoctrooieerde elementen

omvat; dit kan het geval zijn indien dergelijke octrooien tegen de exploitatie van deze technologie door derden geen daadwerkelijke bescherming bieden;

- gemengde overeenkomsten die, ongeacht of de in licentie gegeven octrooien noodzakelijk zijn voor het bereiken van de doelstellingen van de in licentie gegeven technologie, verplichtingen bevatten waardoor de exploitatie van de betrokken technologie door de licentiegever of de licentienemer in Lid-Staten zonder octrooibescherming wordt beperkt, voor zover en voor zolang dergelijke verplichtingen gehele of gedeeltelijk op de exploitatie van de in licentie gegeven know-how zijn gegrond en aan de andere voorwaarden van deze verordening voldoen.

Het is ook dienstig de werkingssfeer van deze verordening uit te breiden tot zuivere of gemengde overeenkomsten die bijkomende bepalingen bevatten met betrekking tot handelsmerken en andere intellectuele eigendomsrechten indien er geen andere concurrentiebeperkende verplichtingen zijn dan die welke eveneens aan de know-how zijn verbonden en bij deze verordening zijn vrijgesteld. Ook dergelijke overeenkomsten kunnen echter slechts worden geacht aan de voorwaarden van artikel 85, lid 3, in de zin van deze verordening te voldoen indien de in licentie gegeven technische kennis geheim, wezenlijk en omschreven is.

(3) De bepalingen van deze verordening zijn niet toepasselijk op overeenkomsten die onder de werkingssfeer van Verordening (EEG) nr. 2349/84 inzake octrooilicentieovereenkomsten vallen.

(4) Indien deze zuivere of gemengde know-how-licentieovereenkomsten verplichtingen inhouden die niet slechts grondgebieden binnen de gemeenschappelijke markt betreffen, doch tevens verplichtingen betreffende niet-Lid-Staten, verhinderen laatstgenoemde verplichtingen niet dat deze verordening toepasselijk is op de verplichtingen die de grondgebieden binnen de gemeenschappelijke markt betreffen.

Indien know-how-licentieovereenkomsten voor niet-Lid-Staten of grondgebieden die zich tot buiten de grenzen van de Gemeenschap uitstrekken, binnen de gemeenschappelijke markt gevolgen hebben die onder de werkingssfeer van artikel 85, lid 1, kunnen vallen, moeten deze overeenkomsten in dezelfde omvang onder de verordening vallen als die met betrekking tot grondgebieden binnen de gemeenschappelijke markt.

(5) Het is niet dienstig overeenkomsten waarmee uitsluitend verkoop wordt beoogd, onder de werkingssfeer van deze verordening te brengen, behalve in het geval dat de licentiegever zich voor een periode die voorafgaat aan het tijdstip waarop de licentienemer zelf met gebruik van de in licentie gegeven technologie begint te produceren, ertoe verbindt de onder de overeenkomst vallende produkten aan de licentienemer te leveren voor verkoop door deze laatste. Dit geldt ook voor overeenkomsten inzake »marketing know-how" die in het kader van franchise-overeenkomsten (1) wordt medegedeeld of voor know-how-overeenkomsten die zijn aangegaan in verband met afspraken over bij voorbeeld gemeenschappelijke ondernemingen en octrooigemeenschappen, en andere afspraken, waarbij licentie op de know-how wordt verleend als tegenprestatie voor andere licenties die op verbeteringen of nieuwe toepassingen van die know-how geen betrekking hebben, daar bij dergelijke overeenkomsten nog andere vraagstukken aan de orde komen die thans niet in één enkele verordening kunnen worden behandeld (artikel 5).

(6) Exclusieve licentieovereenkomsten, dit wil zeggen overeenkomsten waarbij de licentiegever zich ertoe verbindt de in licentie gegeven technologie in het licentiegebied niet zelf te exploiteren of aldaar geen verdere licenties te verlenen, behoeven op zichzelf niet onverenigbaar te zijn met artikel 85, lid 1, indien zij betrekking hebben op de invoering en bescherming van een nieuwe technologie in het licentiegebied, gezien de schaal waarop het onderzoek is verricht, gezien het feit dat het concurrentiepeil is toegenomen, vooral »interbrand"-concurrentie, en gezien de versterking van het concurrentievermogen van de betrokken ondernemingen als gevolg van de verbreiding van innovatie binnen de Gemeenschap.

Voor zover overeenkomsten van deze aard in andere omstandigheden onder artikel 85, lid 1, vallen, is het dienstig deze in artikel 1 op te nemen, zodat ook zij voor de vrijstelling in aanmerking komen.

(7) Zowel deze als de andere in artikel 1 opgesomde verplichtingen moedigen overdracht van technologie aan en dragen zodoende in het algemeen bij tot de verbetering van de produktie van goederen en tot verbetering van de technische vooruitgang, doordat het aantal produktiefaciliteiten toeneemt en de kwaliteit van de in de gemeenschappelijke markt geproduceerde goederen verbetert, alsook doordat voor de verdere ontwikkeling van de in licentie gegeven technologie meer mogelijkheden worden geschapen. Dit geldt speciaal voor de verplichting van de licentienemer om het onder de licentie vallende produkt slechts voor de vervaardiging van zijn eigen produkten te gebruiken, aangezien de licentiegever daardoor wordt gestimuleerd de technologie voor verschillende toepassingen te verbreiden, waarbij hij dan de afzonderlijke verkoop van het onder de licentie vallende produkt voor zichzelf of voor andere licentienemers reserveert. Dit geldt ook voor de verplichtingen van

de licentiegever en van de licentienemer om zich niet alleen van actieve, maar ook van passieve concurrentie te onthouden, en wel, wat de licentiegever betreft, op het aan de licentienemer toegewezen grondgebied en, wat de licentienemer betreft, op de grondgebieden die voor de licentiegever of voor andere licentienemers zijn gereserveerd. De gebruikers van technologisch nieuwe of verbeterde produkten die grote investeringen nodig hebben, zijn dikwijls geen eindgebruikers maar tussen-industrieën die over prijzen en alternatieve voorzieningsbronnen van de betrokken produkten in de Gemeenschap goed zijn geïnformeerd; zodoende zou een uitsluitende bescherming tegen actieve concurrentie partijen en andere licentienemers niet de nodige zekerheid bieden, in het bijzonder tijdens de aanvangsperiode van de exploitatie van de in licentie gegeven technologie, waarin zij in de outillering van de fabriek investeren en een markt voor het produkt aan het ontwikkelen zijn en zo de vraag doen stijgen.

Gezien de moeilijkheid om te bepalen op welk moment de know-how niet langer geheim kan worden geacht en gezien het veelvuldig in licentie geven van een doorlopende stroom know-how, vooral nu de technologie in de industrie zich snel ontwikkelt, is het dienstig de automatisch onder de vrijstelling vallende perioden van territoriale bescherming van de licentiegever en de licentienemer jegens elkaar, en van licentienemers jegens elkaar, tot een bepaald aantal jaren te beperken. Aangezien know-how-licenties, anders dan octrooilicenties, dikwijls tot stand komen nadat is gebleken dat de goederen of diensten waarin de in licentie gegeven technologie is verwerkt, een succes op de markt zijn gebleken, is het dienstig de datum van de ondertekening van de eerste licentieovereenkomst welke voor dit grondgebied door de licentiegever ten aanzien van »dezelfde technologie" is aangegaan, voor de toegestane perioden van gebiedsbescherming voor de licentiegever en de licentienemer jegens elkaar als aanvangspunt te nemen. Voor de bescherming van een licentienemer tegen de produktie, het gebruik of het actieve dan wel passieve verkopen door andere licentienemers dient het uitgangspunt voor de beschermingsperiode de datum van ondertekening van de eerste licentieovereenkomst door de licentiegever in de Gemeenschap te zijn; de vrijstelling van de territoriale bescherming dient te gelden voor de gehele duur van deze toegestane perioden, zolang de know-how geheim en wezenlijk blijft, ongeacht op welk tijdstip de betrokken Lid-Staten tot de Gemeenschap toetraden en mits ieder der licentienemers, zowel de licentienemer met een beperkte licentie als de beschermde licentienemer, het onder de licentie vallende produkt zelf vervaardigt of heeft vervaardigd.

Vrijstelling op grond van artikel 85, lid 3, voor langere perioden van gebiedsbescherming, met name ter bescherming van kostbare en riskante investeringen of indien partijen niet reeds vóór de licentieverlening concurrenten waren, kan slechts bij individuele beschikking worden verleend; anderzijds zijn partijen vrij de duur van hun overeenkomst tot exploitatie van eventuele latere verbeteringen te verlengen en afspraken te maken voor de betaling van extra royalty's; in dergelijke gevallen echter kunnen verdere perioden van gebiedsbescherming, met ingang van de datum waarop voor nieuwe verbeteringen in de Gemeenschap licentie wordt verleend, slechts bij individuele beschikking worden toegestaan, met name indien de verbeteringen of nieuwe toepassingen van de in licentie gegeven technologie wezenlijk en geheim zijn en niet van aanzienlijk geringer belang dan de aanvankelijk overgedragen technologie of indien zij nieuwe, kostbare en riskante investeringen vergen.

(8) In gevallen waarin dezelfde technologie in sommige Lid-Staten door onontbeerlijke octrooien in de zin van de negende overweging van Verordening (EEG) nr. 2349/84 wordt beschermd, is het echter dienstig, wat deze Lid-Staten betreft, een vrijstelling uit hoofde van de onderhavige verordening te verlengen voor de gebiedsbescherming van de licentiegever en de licentienemer jegens elkaar en tussen licentienemers onderling, die gericht is tegen produktie, gebruik en actieve verkoop op elkaars grondgebied gedurende de gehele looptijd van de in de Lid-Staten bestaande octrooien.

(9) De in artikel 1 opgesomde verplichtingen voldoen in het algemeen ook aan de andere voorwaarden voor de toepassing van artikel 85, lid 3; de gebruikers zullen gewoonlijk een billijk aandeel ontvangen in de uit deze verbetering van het aanbod voortvloeiende voordelen. De verplichtingen leggen evenmin beperkingen op die niet onmisbaar zijn om de bovenbedoelde doelstellingen te bereiken. Tenslotte wordt de mededinging in het afzetstadium gewaarborgd door de mogelijkheid van neveninvoer die door partijen onder geen enkele voorwaarde mag worden belemmerd. De in deze verordening bedoelde exclusiviteitsverplichtingen zullen derhalve gewoonlijk niet de mogelijkheid openen om de mededinging voor een wezenlijk deel van de betrokken produkten uit te schakelen. Dit geldt ook voor overeenkomsten waarbij de exclusieve licentienemers een gebied

(1) PB nr. 36 van 6. 3. 1965, blz. 533/65.

(2) PB nr. C 214 van 12. 8. 1987, blz. 2.

(3) PB nr. L 219 van 16. 8. 1984, blz. 15.

(1) Verordening (EEG) nr. 4087/88 van de Commissie van 30 november 1988 inzake de toepassing van artikel 85, lid 3, van het Verdrag op groepen franchiseovereenkomsten (PB nr. L 359 van 28. 12. 1988, blz. 46).

(11) In deze verordening moet eveneens worden aangegeven welke beperkingen of bepalingen niet in de know-how-licentieovereenkomsten mogen voorkomen, opdat deze overeenkomsten voor de generieke vrijstelling in aanmerking kunnen komen; de in artikel 3 opgesomde beperkingen kunnen onder het verbod van artikel 85, lid 1, vallen, maar er bestaat in dat geval dan geen algemeen vermoeden dat deze beperkingen de positieve gevolgen met zich brengen welke in artikel 85, lid 3, worden verlangd, zoals voor een generieke vrijstelling nodig zou zijn, zodat een vrijstelling alleen op individuele basis kan worden verleend.

(12) Ten aanzien van overeenkomsten die niet automatisch onder de vrijstelling vallen omdat zij bepalingen bevatten die niet uitdrukkelijk bij deze verordening zijn vrijgesteld en evenmin uitdrukkelijk van vrijstelling zijn uitgesloten, waaronder de in artikel 4, lid 2, van deze verordening genoemde bepalingen, kan niettemin een algemeen vermoeden bestaan dat zij voor toepassing van de generieke vrijstelling in aanmerking komen. De Commissie kan voor een individuele overeenkomst snel vaststellen of zulks het geval is; dergelijke overeenkomsten moeten derhalve worden geacht onder de in deze verordening bedoelde vrijstelling te vallen indien zij bij de Commissie zijn aangemeld en de Commissie binnen een bepaalde tijd tegen toepassing van de vrijstelling geen oppositie voert.

(13) De Commissie kan, indien individuele overeenkomsten die krachtens deze verordening zijn vrijgesteld, niettemin gevolgen hebben die onverenigbaar zijn met artikel 85, lid 3, de generieke vrijstelling intrekken (artikel 7).

(14) De in artikel 2 vervatte opsomming omvat tevens de verplichtingen van de licentienemer om bij het einde van de overeenkomst het gebruik van de in licentie gegeven know-how te staken (»gebruiksverbod na het einde van de overeenkomst") (artikel 2, lid 1, punt 3) en om de licentiegever verbeteringen ter beschikking te stellen (retro-licentie) (artikel 2, lid 1, punt 4). Een gebruiksverbod na beëindiging van de overeenkomst kan als een normaal element van het in licentie geven van know-how worden beschouwd, daar de licentiegever anders ertoe zou worden gedwongen zijn know-how voor eeuwig over te dragen, hetgeen de overdracht van technologie zou kunnen belemmeren. Bovendien zijn verbintenissen van de licentienemer om de licentiegever zijnerzijds een licentie te verlenen voor verbeteringen in de know-how en/of octrooien onder licentie, in het algemeen niet concurrentiebeperkend indien de licentienemer krachtens de overeenkomst het recht heeft in de toekomstige ervaring en uitvindingen van de licentiegever te delen en het recht behoudt opgedane ervaring aan derden bekend te maken of aan hen licenties te verlenen indien daarbij niet de know-how van de licentiegever bekend wordt gemaakt.

Anderzijds treden concurrentiebeperkende gevolgen op indien de overeenkomst zowel een gebruiksverbod na het einde van de overeenkomst bevat als een verplichting voor de licentienemer om zijn verbeteringen in de know-how voor de licentiegever beschikbaar te stellen, zelfs op niet exclusieve en wederkerige basis, en de licentiegever toestaat deze zelfs na afloop van de overeenkomst te blijven gebruiken. Dit is het geval omdat de licentienemer dan geen mogelijkheid heeft om de licentiegever ertoe te brengen hem toe te staan de oorspronkelijke know-how onder licentie, en derhalve ook zijn eigen verbeteringen als licentienemer, nog na afloop van de overeenkomst te blijven exploiteren.

(15) De lijst in artikel 2 bevat ook een verplichting voor de licentienemer om tot het einde van de overeenkomst royalty's te blijven betalen, ongeacht of de know-how onder licentie via ingrijpen van derden in het publiek domein is gekomen (artikel 2, lid 1, punt 7). Partijen behoeven gewoonlijk geen bescherming tegen de voorzienbare financiële consequenties van een overeenkomst die vrijwillig is aangegaan en moeten derhalve niet worden beperkt in hun keuze van de passende middelen om de overdracht van technologie te financieren; dit geldt met name wanneer het om know-how gaat, omdat er van misbruik van een wettelijk monopolie geen sprake kan zijn en, in de rechtsstelsels van de Lid-Staten, de licentienemer over een rechtsmiddel kan beschikken in de vorm van een vordering overeenkomstig het toepasselijke nationale recht. Voorts zijn de bepalingen inzake de betaling van royalty's voor de toekenning van een pakket technologie gedurende een overeengekomen redelijke periode, onafhankelijk van de vraag of de know-how al dan niet in het publiek domein is gekomen, in het algemeen in het belang van de licentienemer doordat zij de licentiegever verhinderen een hoge aanvangsbetaling vooraf te verlangen met het oog op een vermindering van zijn financiële risico's in geval van voortijdige bekendmaking. Om betaling door de licentienemer te bevorderen moeten partijen vrij zijn om de betaling van royalty's voor het gebruik van de in licentie gegeven technologie te spreiden over een tijdvak dat, ook nadat de know-how tot het publiek domein is gaan behoren, verder loopt. Bovendien moeten continue betalingen gedurende de looptijd van de overeenkomst zijn toegestaan in gevallen waarin beide partijen terdege beseffen dat de eerste verkoop van het produkt noodzakelijk tot het openbaar worden van de know-how zal leiden. De Commissie kan niettemin, indien uit de omstandigheden blijkt dat de licentienemer in staat en bereid zou zijn geweest de know-how in een kort tijdsbestek te ontwikkelen, in vergelijking waarmee de periode van voortgezette betalingen buitensporig lang is, de vrijstelling overeenkomstig artikel 7 van deze verordening intrekken.

Tenslotte zou het gebruik van methoden voor de berekening van royalty's die met het gebruik van de in licentie gegeven technologie geen verband houden, of het berekenen van royalty's over produkten waarvoor in geen produktiefase van de octrooilicenties of geheime technieken gebruik wordt gemaakt, de overeenkomst van de toepassing van de generieke vrijstelling uitsluiten (artikel 3, punt 5). De licentienemer zou eveneens bevrijd zijn van zijn verplichting royalty's te betalen indien de know-how door toedoen van de licentiegever algemeen bekend wordt. Het loutere feit van verkoop van het produkt door de licentiegever of door een met hem verbonden onderneming levert evenwel niet zo'n maatregel op (artikel 2, lid 1, punt 7, en artikel 3, punt 5).

(16) Een verplichting voor de licentienemer om de exploitatie van de in licentie gekregen technologie tot een of meer technische toepassingsgebieden (»toepassingsgebieden") te beperken (artikel 2, lid 1, punt 8) valt eveneens niet onder artikel 85, lid 1. Deze verplichting is niet concurrentiebeperkend, daar de licentiegever kan worden geacht het recht te hebben de know-how slechts voor een beperkt doel over te dragen. Een dergelijke beperking mag echter geen verkapte manier van verdeling van de klanten zijn.

(17) Beperkingen die de licentiegever een ongerechtvaardigd concurrentievoordeel geven, zoals bij voorbeeld de verplichting van de licentienemer kwaliteitsnormen te aanvaarden, of andere licenties of goederen of diensten van de licentiegever tegen de zin van de licentienemer, verhinderen dat de generieke vrijstelling toepasselijk is. Dit geldt evenwel niet indien kan worden aangetoond dat de licentienemer dergelijke normen, licenties, goederen of diensten ten eigen gerieve wenste (artikel 3, punt 3).

(18) Beperkingen waarbij partijen op hetzelfde technologische toepassingsgebied op dezelfde produktmarkt elkaars klanten delen, hetzij door een werkelijk verbod om aan bepaalde categorieën klanten te leveren dan wel door een verplichting met eenzelfde uitwerking, kunnen niet ingevolge de generieke vrijstelling worden vrijgesteld (artikel 3, punt 6).

Dit geldt niet voor gevallen waarin de know-how-licentie is verleend om een bepaalde klant een tweede voorzieningsbron te bieden. In een dergelijk geval kan een aan de licentienemer opgelegd verbod om aan anderen dan de betrokken klant te leveren, voor de licentieverlening aan de tweede leverancier onontbeerlijk zijn, daar het niet de bedoeling van de transactie is om een zelfstandige leverancier op de markt te creëren. Dit geldt ook voor beperkingen van de hoeveelheden die de licentienemer aan de betrokken klant mag leveren. Naar redelijkheid mag worden verwacht dat dergelijke beperkingen bijdragen tot verbetering van de produktie en tot verbetering van de technische vooruitgang door bevordering van de verbreiding van de technologie. Gezien echter de tot dusver door de Commissie opgedane ervaring met dergelijke bedingen, en met name het gevaar dat hierdoor de tweede leverancier de mogelijkheid wordt ontnomen zijn eigen bedrijf tot ontwikkeling te brengen op door de overeenkomst bestreken terreinen, moeten dergelijke bedingen onder de oppositieprocedure vallen (artikel 4, lid 2).

(19) Naast de reeds genoemde bedingen omvat de opsomming in artikel 3 van de beperkingen die de toepassing van de generieke vrijstelling uitsluiten, ook beperkingen ten aanzien van de verkoopprijzen van het produkt onder licentie of van de hoeveelheden die mogen worden geproduceerd of verkocht, daar zij een beperking vormen van de mate waarin de licentienemer de in licentie gegeven know-how kan exploiteren en met name omdat kwantitatieve beperkingen hetzelfde gevolg kunnen hebben als een uitvoerverbod (artikel 3, punten 7 en 8). Dit geldt niet indien een licentie is verleend voor het gebruik van de technologie in bepaalde produktiefaciliteiten en indien zowel een specifieke know-how wordt medegedeeld voor oprichting, exploitatie en onderhoud van deze installaties als de licentienemer de capaciteit van de faciliteiten mag vergroten of voor eigen gebruik onder normale commerciële voorwaarden nieuwe faciliteiten mag opzetten. Anderzijds kan de licentienemer rechtmatig worden verboden de specifieke know-how van de licentiegever te gebruiken en nieuwe faciliteiten voor derden op te zetten, aangezien met de overeenkomst niet wordt beoogd de licentienemer in staat te stellen andere producenten tot de know-how van de licentiegever toegang te geven, zolang deze know-how geheim blijft (artikel 2, lid 1, punt 12).

(20) Om zowel de licentiegever als de licentienemer te beschermen tegen een gebondenheid aan overeenkomsten waarvan de duur door een ononderbroken stroom van door de licentiegever medegedeelde verbeteringen automatisch tot na de oorspronkelijke, door partijen vrijelijk overeengekomen looptijd kan worden verlengd, is het dienstig een overeenkomst met een dergelijk beding van de generieke vrijstelling uit te sluiten (artikel 3, punt 10). Partijen zijn echter te allen tijde vrij hun contractuele verhouding te verlengen door nieuwe overeenkomsten inzake nieuwe verbeteringen aan te gaan.

(21) Deze verordening dient met terugwerkende kracht van toepassing te zijn op know-how-licentieovereenkomsten die bij de inwerkingtreding van de verordening reeds bestonden, voor zover deze reeds aan de voorwaarden van de verordening voldeden of daaraan zijn aangepast (artikelen 8, 9 en 10). Op de betrokken bepalingen kan overeenkomstig artikel 4, lid 3, van Verordening nr. 19/65/EEG geen beroep worden gedaan in rechtsgedingen die op de datum van inwerkingtreding van deze verordening aanhangig zijn, noch als grond voor een vordering tot schadevergoeding tegen derden. (22) Overeenkomsten die aan de voorwaarden van de artikelen 1 en 2 voldoen en in geen enkel ander opzicht concurrentiebeperking tot voorwerp hebben of dit bewerkstelligen, behoeven niet meer te worden aangemeld. Het staat de ondernemingen evenwel vrij om in individuele gevallen om een negatieve verklaring krachtens artikel 2 van Verordening nr. 17 van de Raad (1) of om een ontheffing uit hoofde van artikel 85, lid 3, te verzoeken,

HEEFT DE VOLGENDE VERORDENING

VASTGESTELD:

Artikel 1

1. Artikel 85, lid 1, van het Verdrag wordt overeenkomstig artikel 85, lid 3, onder de in deze verordening gestelde voorwaarden buiten toepassing verklaard voor zuivere know-how-licentieovereenkomsten en voor gemengde know-how- en octrooilicentieovereenkomsten die niet krachtens Verordening (EEG) nr. 2349/84 zijn vrijgesteld, alsmede die overeenkomsten welke aanvullende bepalingen bevatten inzake handelsmerken of andere wetten van industriële of intellectuele eigendom waaraan slechts twee ondernemingen deelnemen en die een of meer van de volgende verplichtingen inhouden:

1. de verplichting van de licentiegever om de exploitatie van de in licentie gegeven technologie binnen het aan de licentienemer toegekende gebied niet aan andere ondernemingen toe te staan;

2. de verplichting van de licentiegever om in het licentiegebied niet zelf de in licentie gegeven technologie te exploiteren;

3. de verplichting van de licentienemer om de in licentie gegeven technologie niet te exploiteren in gebieden die binnen de gemeenschappelijke markt voor de licentiegever zijn gereserveerd;

4. de verplichting van de licentienemer om in gebieden die aan andere licentienemers binnen de gemeenschappelijke markt zijn toegewezen, het produkt onder licentie niet te vervaardigen of te gebruiken, of de in licentie gegeven werkwijze niet te gebruiken;

5. de verplichting van de licentienemer om in de aan andere licentienemers binnen de gemeenschappelijke markt toegewezen gebieden voor het produkt onder licentie geen actieve verkooppolitiek te volgen en met name geen reclame te maken die uitdrukkelijk voor deze gebieden bestemd is, aldaar geen bijkantoor te vestigen en aldaar geen opslagruimte voor distributiedoeleinden aan te houden;

6. de verplichting van de licentienemer om het produkt onder licentie in de aan andere licentienemers binnen de gemeenschappelijke markt toegewezen gebieden niet in het verkeer te brengen;

7. de verplichting voor de licentienemer om alleen het merk van de licentiegever of de door deze laatste aangegeven presentatie te gebruiken ter onderscheiding van de produkten onder licentie gedurende de looptijd van de overeenkomst, mits de licentienemer niet wordt verhinderd zijn hoedanigheid van fabrikant van het produkt onder licentie te vermelden;

8. de verplichting voor de licentienemer om de fabricage van het produkt onder licentie te beperken tot de hoeveelheden die hij ter vervaardiging van zijn eigen produkten nodig heeft en om het produkt onder licentie slechts te verkopen als integrerend bestanddeel van of als vervangingsonderdeel voor zijn eigen produkten of anderszins in verband met de verkoop van zijn eigen produkten, met dien verstande dat deze hoeveelheden door de licentienemer vrijelijk worden vastgesteld.

2. De vrijstelling voor de in lid 1, punten 1, 2 en 3, bedoelde verplichtingen geldt voor elk licentiegebied binnen de Gemeenschap voor een periode van ten hoogste tien jaar met ingang van het tijdstip van de ondertekening van de eerste licentieovereenkomst welke door de licentiegever voor dit gebied met betrekking tot dezelfde technologie is aangegaan.

De vrijstelling voor de in lid 1, punten 4 en 5, bedoelde verplichtingen geldt voor een periode van ten hoogste tien jaar met ingang van het tijdstip van de ondertekening van de eerste licentieovereenkomst welke door de licentiegever binnen de Gemeenschap met betrekking tot dezelfde technologie is aangegaan.

De vrijstelling voor de in lid 1, punt 6, bedoelde verplichting geldt voor een periode van ten hoogste vijf jaar met ingang van het tijdstip van de ondertekening van de eerste licentieovereenkomst welke door de licentiegever binnen de Gemeenschap met betrekking tot dezelfde technologie is aangegaan.

3. De in lid 1 bedoelde vrijstelling geldt slechts wanneer de partijen in enigerlei passende vorm een omschrijving hebben gegeven van de aanvankelijke know-how en van de latere verbeteringen daarin, die voor partijen beschikbaar komen en die aan de andere partij worden medegedeeld overeenkomstig de bepalingen van de overeenkomst en de doelstellingen daarvan, en slechts voor zolang de know-how geheim en wezenlijk blijft.

4. Voor zover de in lid 1, punten 1 tot en met 5, bedoelde verplichtingen betrekking hebben op gebieden die Lid-Staten omvatten waar dezelfde technologie door de nodige octrooien wordt beschermd, geldt de in lid 1 bedoelde vrijstelling voor die Lid-Staten zolang het produkt of de werkwijze onder licentie in deze Lid-Staten door genoemde octrooien wordt beschermd, indien de duur van deze bescherming de in lid 2 genoemde perioden overschrijdt.

5. Aan de vrijstelling van de beperkingen van het in het verkeer brengen die voortvloeien uit de verplichtingen in lid 1, punten 2, 3, 5 en 6, is de voorwaarde verbonden dat de licentienemer zelf de produkten onder licentie produceert of voornemens is dat te doen dan wel door een met hem verbonden onderneming of door een toeleverancier laat produceren.

6. De in lid 1 bedoelde vrijstelling is eveneens van toepassing wanneer partijen in bepaalde overeenkomsten verplichtingen aangaan als in dat lid bedoeld, maar daaraan een beperkter strekking geven dan die welke in dat lid is toegestaan.

7. Voor de doeleinden van deze verordening wordt verstaan onder:

1. »know-how": een geheel van technische informatie die geheim, wezenlijk en op gepaste wijze omschreven is;

2. »geheim": dat het know-how-pakket in zijn geheel of in de nauwkeurige samenhang en samenstelling van zijn componenten in het algemeen niet bekend of gemakkelijk toegankelijk is, zodat een deel van zijn waarde bestaat uit de voorsprong welke de licentienemer verkrijgt wanneer het hem wordt medegedeeld. Het begrip »geheim" is niet beperkt tot de enge betekenis dat elke afzonderlijke component van de know-how volkomen onbekend moet zijn of niet verkrijgbaar buiten het bedrijf van de licentiegever;

3. »wezenlijk": dat de know-how informatie omvat die van betekenis is voor het geheel of een belangrijk deel van i) een produktieproces of ii) een produkt of een dienst of iii) de ontwikkeling daarvan. Het begrip sluit onbeduidende informatie uit. De know-how moet bijgevolg nuttig zijn, dit wil zeggen deze moet op het tijdstip van het sluiten van de overeenkomst redelijkerwijs worden geacht de concurrentiepositie van de licentienemer te kunnen verbeteren, bij voorbeeld door hem van dienst te zijn bij zijn intree op nieuwe markten, of door hem een voordeel te verschaffen in de concurrentie met andere fabrikanten of dienstverleners die geen toegang hebben tot de geheime know-how onder licentie of tot andere, vergelijkbare geheime know-how;

4. »omschreven": een op zodanige wijze beschreven of op enigerlei andere wijze vastgelegde know-how, dat kan worden nagegaan dat hij aan de criteria van geheimhouding en wezenlijkheid voldoet en dat wordt gewaarborgd dat de licentienemer niet te zeer in de exploitatie van zijn eigen technologie wordt beperkt. De beschrijving van de know-how kan ofwel in de licentieovereenkomst of een afzonderlijk document worden opgenomen ofwel in enige andere passende vorm worden vastgelegd, hetgeen uiterlijk op het tijdstip van de overdracht van de know-how of kort nadien moet geschieden, mits het afzonderlijke document of de andere drager van de omschrijving zo nodig beschikbaar kan worden gesteld;

5. »zuivere know-how-licentieovereenkomsten": overeenkomsten krachtens welke een onderneming, de licentiegever, zich ertoe verbindt aan een andere onderneming, de licentienemer, ter exploitatie in het licentiegebied de know-how mede te delen, met of zonder verplichting latere verbeteringen mede te delen;

6. »gemengde know-how- en octrooilicentieovereenkomsten": niet krachtens Verordening (EEG) nr. 2349/84 vrijgestelde overeenkomsten, waarbij een technologie die zowel niet geoctrooieerde elementen als elementen die in een of meer Lid-Staten zijn geoctrooieerd, bevat, in licentie wordt gegeven;

7. »in licentie gegeven know-how" of »in licentie gegeven technologie": de aanvankelijke en eventuele latere know-how die rechtstreeks of onrechtstreeks door de licentiegever via zuivere of gemengde know-how- en octrooilicentieovereenkomsten aan de licentienemer worden medegedeeld. Echter in het geval van gemengde know-how- en octrooilicentieovereenkomsten omvat het begrip »in licentie gegeven technologie" eveneens octrooien waarover licentie is verleend naast mededeling van de know-how;

8. »dezelfde technologie": de aan de eerste licentiehouder in licentie gegeven technologie, met nadien daarin aangebrachte verbeteringen, ongeacht of en in welke omvang van deze verbeteringen door partijen of andere licentienemers gebruik wordt gemaakt en ongeacht of de technologie in enige Lid-Staat door de nodige octrooien wordt beschermd;

9. »produkten onder licentie": goederen waarvan de produktie, of diensten waarvan de verrichting, gebruik van de in licentie gegeven technologie vereist;

10. »exploitatie": elk gebruik van de in licentie gegeven technologie inzonderheid in de produktie, de actieve of passieve verkoop voor een grondgebied, ook indien deze los staat van de vervaardiging in dat grondgebied, of de leasing van de produkten onder licentie;

11. »het licentiegebied": het gebied dat de gehele gemeenschappelijke markt, althans een deel daarvan, omvat waarin de licentienemer het recht heeft de in licentie gegeven technologie te exploiteren;

12. »voor de licentiegever gereserveerd grondgebied": grondgebieden, waar de licentiegever geen licenties heeft verleend en die hij uitdrukkelijk voor zichzelf heeft gereserveerd;

13. »verbonden ondernemingen":

a) ondernemingen waarbij een der contractpartijen rechtstreeks of onrechtstreeks:

- meer dan de helft van het kapitaal of het bedrijfsvermogen bezit, of

- over meer dan de helft van de stemmen beschikt, of

- meer dan de helft van de leden van de raad van toezicht, van de raad van bestuur of van krachtens de wet tot vertegenwoordiging van de onderneming bevoegde organen kan benoemen, of

- het recht heeft het bedrijf van de onderneming te leiden; b) ondernemingen die bij een contractpartij rechtstreeks of onrechtstreeks over de in a) genoemde rechten of beïnvloedingsmogelijkheden beschikken;

c) ondernemingen ten opzichte waarvan een der in b) genoemde ondernemingen rechtstreeks of onrechtstreeks over de in a) genoemde rechten of beïnvloedingsmogelijkheden beschikt;

d) ondernemingen ten opzichte waarvan de contractpartijen of met hen verbonden ondernemingen gemeenschappelijk over de in a) genoemde rechten of beïnvloedingsmogelijkheden beschikken: deze gezamenlijk gecontroleerde ondernemingen worden geacht met elk der contractpartijen te zijn verbonden.

Artikel 2

1. Artikel 1 is van toepassing ongeacht het systeem van, in het bijzonder, een der volgende verplichtingen, die in het algemeen niet concurrentiebeperkend zijn:

1. de verplichting van de licentienemer om de door de licentiegever medegedeelde technische kennis niet bekend te maken; deze verplichting mag de licentienemer ook voor de periode na afloop van de overeenkomst worden opgelegd;

2. de verplichting van de licentienemer om geen onderlicenties te verlenen of om de licentie niet over te dragen;

3. de verplichting van de licentienemer om de in licentie gegeven know-how na afloop van de overeenkomst niet te exploiteren voor zover en zo lang de know-how nog geheim is;

4. de verplichting voor de licentienemer om de licentiegever alle ervaring die hij bij de exploitatie van de technologie onder licentie heeft opgedaan, mede te delen en hem een niet exclusieve licentie over verbeteringen aan of nieuwe toepassingen van die technologie toe te kennen mits:

a) de licentienemer niet wordt verhinderd om tijdens of na afloop van de overeenkomst zijn eigen verbeteringen naar believen te gebruiken, voor zover deze van de know-how van de licentiegever kunnen worden losgekoppeld, of om deze aan derden in licentie te geven indien door licentieverlening aan derden de nog geheime know-how van de licentiegever niet wordt prijsgegeven; een en ander onverminderd de verplichting van de licentienemer om de voorafgaande toestemming van de licentiegever voor deze licentieverlening te verkrijgen, met dien verstande dat de toestemming niet mag worden geweigerd tenzij om objectieve redenen mag worden verondersteld dat door licentieverlening aan derden de know-how van de licentiegever wordt prijsgegeven, en

b) de licentiegever de al dan niet exclusieve verplichting heeft aangegaan zijn eigen verbeteringen aan de licentienemer mede te delen en zijn recht op het gebruik van de verbeteringen van de licentienemer, die niet van de know-how onder licentie kunnen werden losgekoppeld, niet verder gaat dan het tijdstip waarop het recht van de licentienemer om de know-how van de licentiegever te exploiteren, eindigt, behoudens in geval van beëindiging van de overeenkomst wegens wanprestatie van de licentienemer, zulks onverminderd de verplichting van de licentienemer om de licentiegever de keuzemogelijkheid te laten om het gebruik van de verbeteringen ook na dat tijdstip voort te zetten indien hij tevens het gebruiksverbod na genoemd tijdstip opheft of instemt met de betaling van een passende royalty voor het gebruik van de door de licentienemer aangebrachte verbeteringen, nadat hij gelegenheid heeft gehad deze te beoordelen;

5. de verplichting voor de licentienemer om minimumkwaliteitsnormen inzake het produkt onder licentie in acht te nemen of om goederen of diensten van de licentiegever of van een door hem aangewezen onderneming te betrekken, in zoverre dergelijke kwaliteitsnormen, produkten of diensten noodzakelijk zijn voor:

a) een in technisch opzicht bevredigende exploitatie van de technologie onder licentie, of

b) de waarborg dat de produktie van de licentienemer in overeenstemming is met de kwaliteitsnormen welke door de licentiegever en andere licentienemers in acht worden genomen,

en de licentiegever toe te staan dienaangaande verificaties te verrichten;

6. verplichtingen:

a) de licentiegever in kennis te stellen van verkeerd gebruik van de know-how of van inbreuken op de octrooien onder licentie, of

b) tot het instellen van een tegen zulk verkeerd gebruik of tegen zulke inbreuken gerichte rechtsvordering of tot het verlenen van bijstand daarbij aan de licentiegever,

mits deze verplichtingen niet afdoen aan het recht van de licentienemer om de geldigheid van de octrooien onder licentie of de geheimhouding van de know-how onder licentie aan te vechten, tenzij hijzelf op enigerlei wijze tot de bekendmaking ervan heeft bijgedragen;

7. de verplichting van de licentienemer voor het geval de know-how anders dan door toedoen van de licentiegever algemeen bekend wordt, de royalty's tot het einde van de overeenkomst te blijven betalen ten belope van de bedragen, gedurende de perioden en overeenkomstig de methoden die vrijelijk door partijen zijn bepaald, onverminderd betaling van een eventuele bijkomende schadevergoeding voor het geval de know-how in strijd met de overeenkomst door toedoen van de licentienemer algemeen bekend wordt; 8. de verplichting van de licentienemer de exploitatie van de in licentie gegeven technologie tot een of meer van de technische toepassingsgebieden die onder de in licentie gegeven technologie vallen of tot een of meer produktmarkten te beperken;

9. de verplichting van de licentienemer een minimumroyalty te betalen of een minimumhoeveelheid van de produkten onder licentie te vervaardigen of een minimumaantal exploitatiedaden te verrichten;

10. de verplichting van de licentiegever om de licentienemer de gunstigere licentievoorwaarden toe te kennen die hij eventueel na het sluiten van de overeenkomst aan een andere onderneming zou toekennen;

11. de verplichting van de licentienemer om op het produkt onder licentie de naam van de licentiegever te vermelden;

12. de verplichting van de licentienemer om de know-how van de licentiegever niet te gebruiken om faciliteiten voor derden te bouwen, onverminderd het recht van de licentienemer de capaciteit van zijn faciliteiten te vergroten of voor eigen gebruik aanvullende faciliteiten te scheppen op normale commerciële voorwaarden, met inbegrip van de betaling van aanvullende royalty's.

2. Indien de in lid 1 bedoelde verplichtingen als gevolg van bijzondere omstandigheden onder artikel 85, lid 1, vallen, worden zij eveneens vrijgesteld, zelfs indien zij niet met een van de bij artikel 1 vrijgestelde verplichtingen gepaard gaan.

3. De in lid 2 bedoelde vrijstelling is ook van toepassing wanneer partijen in een overeenkomst verplichtingen van de soorten bedoeld in lid 1 opnemen, maar daaraan een beperkter strekking geven dan in dat lid wordt toegestaan.

Artikel 3

Artikel 1 en artikel 2, lid 2, zijn niet van toepassing indien:

1. de licentienemer de in licentie gegeven know-how na afloop van de overeenkomst niet mag blijven gebruiken indien inmiddels de know-how, op andere wijze dan door toedoen van de licentienemer in strijd met de overeenkomst, algemeen bekend is geworden;

2. de licentienemer verplicht is:

of wel

a) zijn rechten op verbeteringen op of nieuwe toepassingen van de in licentie gegeven technologie geheel of gedeeltelijk aan de licentiegever over te dragen,

b) de licentiegever een exclusieve licentie te verlenen voor verbeteringen of nieuwe toepassingen van de in licentie gegeven technologie, waardoor de licentienemer wordt belet tijdens de looptijd van de overeenkomst en/of daarna zijn eigen verbeteringen te gebruiken voor zover deze van de know-how van de licentiegever kunnen worden losgekoppeld, of deze aan derden in licentie te geven, indien door die licentieverlening de nog geheime know-how van de licentiegever niet zou worden prijsgegeven,

of wel

c) bij een overeenkomst die tevens een gebruiksverbod na het einde van de overeenkomst inhoudt, op zijn beurt aan de licentiegever, zelfs op een niet exclusieve en wederkerige basis, licenties te verlenen voor verbeteringen, die niet van de know-how van de licentiegever kunnen worden losgekoppeld, indien het recht van de licentiegever om de verbetering te gebruiken van langere duur is dan dat van de licentienemer om de know-how van de licentiegever te gebruiken, behoudens in geval van beëindiging van de overeenkomst wegens wanprestatie door de licentienemer;

3. de licentienemer bij het aangaan van de overeenkomst wordt verplicht door hem niet gewenste kwaliteitsnormen of andere licenties te aanvaarden of door hem niet gewenste goederen of diensten te verschaffen, tenzij deze licenties, kwaliteitsnormen, goederen of diensten voor een in technisch opzicht bevredigende exploitatie van de technologie onder licentie noodzakelijk zijn of om te waarborgen dat de produktie van de licentienemer in overeenstemming is met de kwaliteitsnormen welke door de licentiegever en andere licentienemers worden nageleefd;

4. het de licentienemer wordt verboden de geheimhouding van de in licentie gegeven know-how of de geldigheid van met de in licentie gegeven know-how gepaard gaande octrooien die binnen de gemeenschappelijke markt worden beschermd en welke aan de licentiegever of aan met hem verbonden ondernemingen toebehoren, te betwisten, zulks onverminderd het recht van de licentiegever om de licentieovereenkomst in geval van die betwisting op te zeggen;

5. de licentienemer is gehouden voor goederen of diensten die noch volledig noch gedeeltelijk met behulp van de in licentie gegeven technologie werden geproduceerd, of voor het gebruik van know-how die door toedoen van de licentiegever of een met hem verbonden onderneming algemeen bekend is geworden, royalty's te betalen;

6. één van de partijen op hetzelfde technische toepassingsgebied of op de markt voor hetzelfde produkt ten aanzien van de cliëntèle welke zij kan bestrijken, aan beperkingen is onderworpen met name door een verbod om bepaalde categorieën verbruikers te

7. één van de partijen ten aanzien van de hoeveelheid te vervaardigen of te verkopen produkten onder licentie of ten aanzien van het aantal daden waarbij de in licentie gegeven technologie wordt geëxploiteerd, aan beperkingen wordt onderworpen, behoudens het bepaalde in artikel 1, lid 1, punt 8, en in artikel 4, lid 2;

8. één van de partijen ten aanzien van de vaststelling van prijzen, prijsfactoren of kortingen voor de produkten onder licentie aan beperkingen is onderworpen;

9. de vrijheid van één van de partijen wordt beperkt om met de wederpartij, met deze verbonden ondernemingen of met andere ondernemingen binnen de gemeenschappelijke markt in concurrentie te treden op het gebied van onderzoek en ontwikkeling, de vervaardiging of het gebruik van concurrerende produkten en de afzet daarvan, onverminderd de verplichting van de licentienemer de in licentie gegeven technologie zo goed mogelijk te exploiteren en onverminderd het recht van de licentiegever om de aan de licentienemer verleende exclusiviteit op te zeggen en de mededeling van verbeteringen te staken indien de licentienemer dergelijke concurrerende activiteiten bedrijft en om van de licentienemer het bewijs te verlangen dat de in licentie gegeven know-how niet voor de produktie van andere goederen en diensten dan die onder licentie wordt gebruikt;

10. de aanvankelijke looptijd van de licentieovereenkomst automatisch wordt verlengd door opneming in de overeenkomst van door de licentiegever medegedeelde verbeteringen, tenzij de licentienemer het recht heeft deze verbeteringen te weigeren of beide partijen het recht hebben na afloop van de aanvankelijke looptijd van de overeenkomst, en daarna ten minste om de drie jaar, de overeenkomst op te zeggen;

11. de licentiegever wordt verplicht, ook al geschiedt dit bij afzonderlijke overeenkomsten, gedurende een periode die langer is dan die vermeld in artikel 1, lid 2, niet aan andere ondernemingen voor de exploitatie van dezelfde technologie in het licentiegebied een licentie te verlenen of een contractpartij wordt verplicht gedurende perioden die langer zijn dan die vermeld in artikel 1, leden 2 en 4, niet dezelfde technologie in het gebied van de andere contractpartij of in dat van andere licentienemers te exploiteren;

12. de partijen gehouden zijn, onderscheidenlijk één ervan gehouden is:

a) zonder objectief gerechtvaardigde reden te weigeren aan verzoeken van in hun onderscheiden gebieden gevestigde gebruikers of wederverkopers die de produkten in andere gebieden binnen de gemeenschappelijke markt zouden willen afzetten, te voldoen;

b) het de gebruikers of de wederverkopers te bemoeilijken de produkten van andere wederverkopers binnen de gemeenschappelijke markt te betrekken en in het bijzonder rechten van industriële en commerciële eigendom uit te oefenen of maatregelen te nemen om te beletten dat gebruikers of wederverkopers produkten van buiten het licentiegebied betrekken of produkten binnen het licentiegebied in de handel brengen, welke produkten door de licentiegever of met diens instemming binnen de gemeenschappelijke markt rechtmatig in de handel zijn gebracht,

of partijen of één ervan als gevolg van een onderlinge afstemming tussen hen op die wijze handelen, onderscheidenlijk handelt.

Artikel 4

1. De in de artikelen 1 en 2 bedoelde vrijstelling geldt eveneens voor overeenkomsten die concurrentiebeperkende verplichtingen inhouden die niet door deze artikelen noch door artikel 3 worden bestreken, mits de betrokken overeenkomsten overeenkomstig Verordening nr. 27 van de Commissie (1) bij de Commissie zijn aangemeld en deze binnen zes maanden na ontvangst van de aanmelding tegen de vrijstelling geen oppositie voert.

2. Lid 1 geldt met name voor de verplichting van de licentienemer om slechts een beperkte hoeveelheid van het produkt onder licentie aan een bepaalde klant te leveren, indien de know-how-licentie op verzoek van deze klant wordt verleend ten einde deze binnen een licentiegebied een tweede voorzieningsbron te bieden.

Dit geldt eveneens indien de klant de licentienemer is en de licentie, ten einde een tweede voorzieningsbron te bieden, inhoudt dat de klant produkten onder licentie mag vervaardigen of door een toeleverancier mag doen vervaardigen.

3. De termijn van zes maanden vangt aan op de dag waarop de aanmelding bij de Commissie is binnengekomen. Indien de aanmelding per aangetekende brief geschiedt, vangt deze termijn echter aan op de datum van het poststempel van de plaats van verzending.

4. De leden 1 en 2 gelden slechts indien:

a) in de aanmelding of in een begeleidende mededeling uitdrukkelijk naar het onderhavige artikel wordt verwezen, en

b) de bij de aanmelding te vermelden gegevens volledig en in overeenstemming met de feiten zijn.

5. Met betrekking tot overeenkomsten die bij de inwerkingtreding van deze verordening reeds zijn aangemeld, kan in een mededeling aan de Commissie waarin uitdrukkelijk naar de aanmelding en naar het onderhavige artikel wordt verwezen, op het bepaalde in de leden 1 en 2 een beroep worden gedaan. Lid 3 en lid 4, onder b), zijn van overeenkomstige toepassing.

6. De Commissie kan tegen de vrijstelling oppositie voeren. Zij moet oppositie voeren wanneer daarom door een Lid-Staat binnen drie maanden te rekenen vanaf het tijdstip van toezending van de aanmelding, bedoeld in lid 1, aan die Lid-Staat of van de mededeling bedoeld in lid 5, wordt verzocht. Dit verzoek moet zijn gegrond op overwegingen die met de concurrentieregels van het Verdrag verband houden.

7. De Commissie kan te allen tijde de oppositie tegen de vrijstelling intrekken. Indien de oppositie evenwel op verzoek van een Lid-Staat is geschied en deze dit verzoek handhaaft, kan de oppositie eerst worden ingetrokken na raadpleging van het Raadgevend Comité voor mededingingsregelingen en economische machtsposities.

8. Indien de oppositie wordt ingetrokken, omdat de betrokken ondernemingen hebben aangetoond dat aan de voorwaarden van artikel 85, lid 3, is voldaan, geldt de vrijstelling met ingang van de datum van aanmelding.

9. Indien de oppositie wordt ingetrokken, omdat de betrokken ondernemingen de overeenkomst in dier voege hebben gewijzigd dat aan de voorwaarden van artikel 85, lid 3, is voldaan, geldt de vrijstelling met ingang van het tijdstip waarop die wijzigingen van kracht zijn geworden.

10. Indien de Commissie oppositie voert en deze niet wordt ingetrokken, worden de gevolgen van de aanmelding door de bepalingen van Verordening nr. 17 beheerst.

Artikel 5

1. Deze verordening geldt niet voor:

1. overeenkomsten tussen leden van een octrooi- of know-how-gemeenschap, die op de door die gemeenschap bestreken technologieën betrekking hebben;

2. know-how-licentieovereenkomsten tussen concurrerende ondernemingen die deelnemen in een gemeenschapplijke onderneming, of tussen een van deze en de gemeenschappelijke onderneming, wanneer de licentieovereenkomsten op de activiteiten van de gemeenschappelijke onderneming betrekking hebben;

3. overeenkomsten waarbij de ene partij aan de andere een know-how-licentie verleent en de andere partij de eerste een octrooi-, merk- of know-how-licentie of exclusieve verkooprechten verleent, ook al geschiedt dit bij afzonderlijke overeenkomsten of langs verbonden ondernemingen om, indien partijen met betrekking tot de door deze overeenkomsten bestreken produkten concurrenten zijn;

4. overeenkomsten waarin het in licentie geven is opgenomen van andere industriële of intellectuele eigendomsrechten dan octrooien (met name handelsmerken, auteursrechten en rechten op modellen) of het in licentie geven van programmatuur, behalve wanneer deze rechten of de bedoelde programmatuur bijdragen tot het bereiken van het doel van de in licentie gegeven technologie en er geen andere concurrentiebeperkende verplichtingen zijn dan die welke ook aan de in licentie gegeven know-how zijn verbonden en die krachtens deze verordening zijn vrijgesteld.

2. Deze verordening geldt evenwel voor wederzijdse licenties als bedoeld in lid 1, punt 3, ingeval partijen ten aanzien van de vervaardiging, het gebruik en het in het verkeer brengen van de betrokken contractprodukten in de gehele gemeenschappelijke markt of ten aanzien van het gebruik van de in licentie gegeven technologie binnen de gemeenschappelijke markt aan geen enkele gebiedsbeperking zijn onderworpen.

Artikel 6

Deze verordening geldt tevens voor:

1. zuivere know-how-overeenkomsten of gemengde overeenkomsten waarin de licentiegever niet de ontwikkelaar van de know-how of de octrooigerechtigde is, maar door de ontwikkelaar of de octrooigerechtigde is gemachtigd een licentie of een onderlicentie te verlenen;

2. overdracht van know-how of van know-how en octrooien indien het aan de exploitatie verbonden risico bij de cedent blijft, met name indien het als tegenprestatie voor de overdracht te betalen bedrag is gekoppeld aan de, met gebruikmaking van de know-how of de octrooien door de verkrijger met de vervaardigde produkten behaalde omzet of aan de daarvan geproduceerde hoeveelheden of aan het aantal exploitatiedaden, waarbij van de know-how of van de octrooien gebruik werd gemaakt;

3. zuivere know-how-overeenkomsten of gemengde overeenkomsten waarbij rechten of verplichtingen voor de licentiegever of de licentienemer door met hen verbonden ondernemingen worden overgenomen.

Artikel 7

Overeenkomstig artikel 7 van Verordening nr. 19/65/EEG kan de Commissie de krachtens de onderhavige verordening geldende vrijstelling intrekken, indien zij vaststelt dat in een individueel geval een overeenkomst die op grond van deze verordening is vrijgesteld, desalniettemin bepaalde gevolgen heeft die met de in artikel 85, lid 3, van het Verdrag bedoelde voorwaarden onverenigbaar zijn, en met name wanneer:

1. deze gevolgen voortvloeien uit een scheidsrechterlijk vonnis;

2. de produkten onder licentie binnen het licentiegebied ten gevolge van de overeenkomst niet blootstaan aan daadwerkelijke concurrentie van produkten die gelijk zijn of door de gebruiker op grond van de eigenschappen, de prijs en het gebruik ervan als gelijksoortig worden beschouwd;

3. de licentiegever niet het recht heeft om na het verstrijken van een maximumtermijn van vijf jaar na de sluiting van de overeenkomst en nadien ten minste eenmaal per jaar wegens niet-exploitatie of onvoldoende exploitatie, zonder gwettigde redenen, van een in licentie verkregen technologie door de licentienemer aan diens exclusiviteit een einde te maken;

4. onverminderd artikel 1, lid 1, punt 6, de licentienemer zonder objectief gerechtvaardigde reden weigert aan een door hem niet uitgelokte vraag van binnen het gebied van andere licentienemers gevestigde gebruikers of wederverkopers te voldoen;

5. partijen of één ervan:

a) zonder objectief gerechtvaardigde reden weigeren, onderscheidenlijk weigert, te voldoen aan de vraag van binnen hun onderscheiden gebieden gevestigde gebruikers of wederverkopers die de produkten en andere gebieden binnen de gemeenschappelijke markt zouden willen afzetten, of

b) het gebruikers of wederverkopers bemoeilijken, onderscheidenlijk bemoeilijkt, om de produkten bij andere wederverkopers binnen de gemeenschappelijke markt te verkrijgen, en met name wanneer daarbij rechten van industriële en commerciële eigendom worden uitgeoefend of maatregelen worden genomen ten einde te beletten dat gebruikers of wederverkopers produkten van buiten het licentiegebied verkrijgen of produkten binnen het licentiegebied in de handel brengen, welke produkten door de licentiegever of met diens toestemming rechtmatig binnen de gemeenschappelijke markt in de handel zijn gebracht;

6. de licentienemer door het verbod van exploitatie na afloop van de overeenkomst, bedoeld in artikel 2, lid 1, punten 1 en 3, wordt belet een afgelopen octrooi te gebruiken dat door alle andere producenten kan worden gebruikt;

7. de periode tijdens welke de licentienemer is verplicht royalty's te blijven betalen nadat de know-how door toedoen van derden algemeen bekend is geworden, als bepaald in artikel 2, lid 1, punten 1 en 7, aanmerkelijk langer is dan de verkregen voorsprong, vanwege het opstarten van de produktie en de marketing, en deze verplichting de mededinging op de markt schaadt;

8. partijen reeds elkaars concurrenten waren vóór de licentieverlening en de verplichtingen van de licentienemer om een minimumhoeveelheid te produceren of zijn beste krachten in te zetten, als bedoeld in artikel 2, lid 1, punten 1 en 9, en in artikel 3, punt 9, ertoe leiden dat de licentienemer van concurrerende technologieën geen gebruik mag maken.

Artikel 8

1. Voor overeenkomsten die op 13 maart 1962 bestonden en vóór 1 februari 1963 zijn aangemeld, alsmede voor al dan niet aangemelde overeenkomsten in de zin van artikel 4, lid 2, punt 2, onder b), van Verordening nr. 17, geldt de in de onderhavige verordening vervatte verklaring van niet toepasselijkheid van artikel 85, lid 1, van het Verdrag met terugwerkende kracht, en wel met ingang van het tijdstip waarop aan de voorwaarden voor de toepassing van de onderhavige verordening was voldaan.

2. Voor alle overige, vóór de inwerkingtreding van deze verordening aangemelde overeenkomsten geldt de in deze verordening vervatte verklaring van niet toepasselijkheid van artikel 85, lid 1, van het Verdrag met terugwerkende kracht, en wel met ingang van het tijdstip waarop aan de voorwaarden voor de toepassing van deze verordening was voldaan, doch niet eerder dan met ingang van de dag van de aanmelding.

Artikel 9

Indien overeenkomsten die op 13 maart 1962 bestonden en vóór 1 februari 1963 werden aangemeld, of overeenkomsten in de zin van artikel 4, lid 2, punt 2, onder b), van Verordening nr. 17 die vóór 1 januari 1967 werden aangemeld, vóór 1 juli 1989 in dier voege worden gewijzigd dat zij aan de in deze verordening genoemde voorwaarden voldoen en deze wijziging de Commissie vóór 1 oktober 1989 wordt meegedeeld, geldt het verbod van artikel 85, lid 1, van het Verdrag niet voor de aan de wijziging voorafgaande periode. De mededeling vindt plaats op het tijdstip waarop zij bij de Commissie binnenkomt. Ingeval zij per aangetekende brief wordt verzonden, geldt de datum van het poststempel van de plaats van verzending als dag van binnenkomst.

Artikel 10

1. Voor overeenkomsten die ingevolge de toetreding van het Verenigd Koninkrijk, Ierland en Denemarken onder het toepassingsgebied van artikel 85 van het Verdrag vallen, gelden de artikelen 8 en 9 met dien verstande dat in plaats van 13 maart 1962 de datum 1 januari 1973 en in plaats van 1 februari 1963 en 1 januari 1967 de datum 1 juli 1973 geldt.

2. Voor overeenkomsten die ingevolge de toetreding van Griekenland onder het toepassingsgebied van artikel 85 van het Verdrag vallen, gelden de artikelen 8 en 9 met dien verstande dat in plaats van 13 maart 1962 de datum 1 januari 1981 en in plaats van 1 februari 1963 en 1 januari 1967 de datum 1 juli 1981 geldt.

3. Voor overeenkomsten die ingevolge de toetreding van Spanje en Portugal onder het toepassingsgebied van artikel 85 van het Verdrag vallen, gelden de artikelen 8 en 9 met dien verstande dat in plaats van 13 maart 1962 de datum 1 januari 1986 en in plaats van 1 februari 1963 en 1 januari 1967 de datum 1 juli 1986 geldt.

Artikel 11

1. Inlichtingen die in toepassing van artikel 4 zijn ingewonnen, kunnen slechts voor de in deze verordening vervatte doeleinden worden gebruikt.

2. De Commissie en de autoriteiten van de Lid-Staten, alsmede hun personeelsleden en functionarissen, zijn verplicht de inlichtingen welke zij bij de toepassing van deze verordening hebben ingewonnen en welke naar hun aard onder de geheimhoudingsplicht vallen, niet openbaar te maken.

3. De leden 1 en 2 vormen geen beletsel voor de openbaarmaking van algemene inlichtingen of studies die geen gegevens met betrekking tot individuele ondernemingen of ondernemersverenigingen bevatten.

Artikel 12

Deze verordening treedt in werking op 1 april 1989.

Zij is van toepassing tot en met 31 december 1999. Deze verordening is verbindend in al haar onderdelen en is rechtstreeks toepasselijk in elke Lid-Staat.

Gedaan te Brussel, 30 november 1988.

Voor de Commissie

(1) PB nr. 35 van 10. 5. 1962, blz. 1118/62.