Beschikking van de Commissie

van 5 februari 2003

betreffende de ad-hocsteun die het Verenigd Koninkrijk wil verlenen aan CLYDEBoyd krachtens de voorzieningen voor de vrachtvervoerregeling (FFG-regeling)

(Kennisgeving geschied onder nummer C(2003) 388)

(Slechts de tekst in de Engelse taal is authentiek)

(Voor de EER relevante tekst)

(2003/295/EG)

DE COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN,

Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap, inzonderheid op artikel 88, lid 2, eerste alinea,

Gelet op de Overeenkomst betreffende de Europese Economische Ruimte, inzonderheid op artikel 62, lid 1, onder a),

Na de belanghebbenden overeenkomstig de voormelde bepalingen te hebben verzocht hun opmerkingen kenbaar te maken(1),

Overwegende hetgeen volgt:

1. PROCEDURE

(1) Bij brief van 14 maart 2002 heeft het Verenigd Koninkrijk de Commissie in kennis gesteld van een ad-hocsteunmaatregel ten behoeve van CLYDEBoyd (Fort William) Ltd (hierna genoemd "CLYDEBoyd") overeenkomstig de verlengde FFG-regeling (Freight Facilities Grant Scheme), die door de Commissie op 20 december 2001 was goedgekeurd (steunmaatregel N 649/01). De kennisgeving is door het secretariaat-generaal van de Commissie op 15 maart 2002 geregistreerd onder nummer N 221/2002. De kennisgeving werd onvolledig bevonden en op 26 april 2002 is aan de autoriteiten van het Verenigd Koninkrijk gevraagd bijkomende informatie te verschaffen. De Commissie heeft de gevraagde informatie op 28 mei 2002 ontvangen. De Commissie heeft een tweede verzoek om informatie gestuurd op 1 juli 2002. Daarop is antwoord gekomen in de brief die op 17 juli 2002 is geregistreerd.

(2) Bij brief van 2 oktober 2002 heeft de Commissie het Verenigd Koninkrijk meegedeeld dat zij besloten had om met betrekking tot deze steun de procedure in te leiden zoals bedoeld in artikel 88, lid 2, van het EG-Verdrag. Deze procedure werd geregistreerd onder het nummer C 62/2002.

(3) Het besluit van de Commissie om de procedure in te leiden werd bekendgemaakt in het Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen(2). De Commissie heeft belanghebbenden verzocht hun opmerkingen kenbaar te maken.

(4) Het Verenigd Koninkrijk heeft zijn opmerkingen aan de Commissie bekendgemaakt bij brief van 29 oktober 2002, die op 4 november 2002 werd geregistreerd.

(5) De Commissie heeft geen opmerkingen ontvangen van belanghebbenden.

2. GEDETAILLEERDE BESCHRIJVING VAN DE STEUNMAATREGEL

A. Besluit van de Commissie van 20 december 2001, staatssteun - Verenigd Koninkrijk - N 649/2001 - Freight Facilities Grant Scheme (FFG-regeling)

(6) Op 20 december 2001 keurde de Commissie steunmaatregel N 649/01 goed tot goedkeuring van de verlengde FFG-regeling waarmee steun wordt verleend aan de exploitanten van havenfaciliteiten voor vrachtbehandeling voor de kustvaart en de korte vaart. Deze steun is bestemd om de balans te doen doorslaan ten behoeve van de korte vaart en investeringen te steunen in kostbare en gespecialiseerde uitrusting die nodig is om goederen over water te verzenden, en die niet nodig zou zijn indien de goederen over de weg zouden worden vervoerd.

(7) De intensiteit van de lening zal door de bevoegde autoriteiten in het Verenigd Koninkrijk worden berekend voor elke afzonderlijke regeling volgens de FFG-regels. Met de FFG-regeling worden eerst de milieuvoordelen bepaald met behulp van een standaardformule die rekening houdt met de vrachtwagenkilometers die zullen worden uitgespaard gedurende de voor de afzonderlijke regeling geldende periode en hun in geld uitgedrukte waarde. Dit geldelijke milieuvoordeel dat berekend wordt door de bevoegde autoriteiten uit het Verenigd Koninkrijk met behulp van de FFG-formule, vormt het maximumsteunbedrag dat door de regering van het Verenigd Koninkrijk aan de aanvragers kan worden geboden.

(8) Als conditie van de FFG-regeling worden de exploitanten verzocht het tonnage aan te melden dat elk jaar gedurende de overeengekomen periode van de regeling zal worden vervoerd, en aan de regering het werkelijke tonnage dat ieder jaar is vervoerd, op te geven. Dit zal worden gecontroleerd door de regering, waarbij deze de documenten van de maatschappij aan een audit zal onderwerpen. Hierdoor zullen de autoriteiten in het Verenigd Koninkrijk ook in staat zijn om de verwachte hoeveelheid uitgespaarde ritten met vrachtwagens te bevestigen en zodoende het aantal uitgespaarde vrachtwagenkilometers voor geldig te verklaren.

(9) De FFG-regeling bevat een uitdrukkelijke bepaling waardoor de regering in staat wordt gesteld om een deel van de lening terug te vorderen indien er te weinig van het wegvervoer afkomstige vracht voor het vervoer over het water zou worden aangeboden. Indien een dergelijk tekort optreedt, worden de omstandigheden onderzocht om vast te stellen of het wenselijk is de aanvankelijke periode uit te breiden, om zodoende de volledige voordelen voor het milieu te verkrijgen, of om de terugbetaling te vorderen van een deel van de lening. Terugvordering is onwaarschijnlijk wanneer de begunstigde geen invloed kan uitoefen op de oorzaken van het tekort en de begunstigde redelijke inspanningen heeft gedaan om het vervoer veilig te stellen.

(10) In het besluit van de Commissie van 20 december 2001 is bepaald dat de steunintensiteit niet meer mag bedragen dan 50 % van de totale projectkosten voor voorzieningen die op niet-discriminerende wijze toegankelijk zijn voor alle bestaande en potentiële exploitanten. Wanneer de toegang tot de infrastructuur beperkt is tot één of meer specifieke exploitanten, moeten de laatstgenoemde gekozen worden via een transparante, eerlijke en niet-discriminerende openbare aanbestedingsprocedure. Bij wijze van uitzondering kunnen na aanmelding vooraf en goedkeuring door de Commissie hogere percentages worden toegekend indien de autoriteiten kunnen bewijzen dat aan de verbintenissen waarover overeenstemming is bereikt tussen de autoriteiten van het Verenigd Koninkrijk en de begunstigde, niet kan worden voldaan met de bovengenoemde steunbedragen.

B. De aangemelde steun

(11) Overeenkomstig de doelstelling van de FFG-regeling, om een verschuiving te bewerkstelligen van het wegvervoer naar het vervoer over water, wil CLYDEBoyd over een grotere aanlegplaats en overslagfaciliteiten beschikken bij Corpach Pier, in de buurt van Fort William, Schotland. CLYDEBoyd is een besloten vennootschap. Aandeelhouders zijn Boyd Brothers Ltd (wegvervoerder) en Clydeport plc (havenexploitant), die elk 50 % in bezit hebben. Clydeport plc is ook eigenaar en exploitant van verschillende havens aan de monding van de Clyde en de Firth of Clyde, zoals Hunterston, Ardrossan, Greenock en Glasgow.

(12) De bestaande faciliteit biedt te weinig mogelijkheden, omdat de pier te kort is (31 m) en er geen aangrenzende opslag- en overslagfaciliteiten zijn. CLYDEBoyd denkt dat als het overgeslagen ladingvolume nog verder terugloopt, de bestaande faciliteit onrendabel wordt en gesloten zal moeten worden. CLYDEBoyd zou zich dan gedwongen zien jaarlijks ongeveer 40000 t timmerhout, pulp en houtvezels over de weg te vervoeren. Met de werken die dankzij de steun zouden kunnen worden uitgevoerd, zou niet alleen het bestaande overslagvolume behouden kunnen blijven, maar zou nog eens 50000 t extra per jaar kunnen worden verwerkt.

(13) Om dit te kunnen verwezenlijken moet de haven vergroot worden om schepen tot 6000 t waterverplaatsing veilig te laten aanleggen, terwijl de pier moet worden vergroot om twee schepen tegelijk te kunnen ontvangen. Bij de kade is er meer ruimte nodig voor de afhandeling van de goederen en de opslag tijdens het laden en lossen, plus een overdekt gebied voor korte termijnopslag van kwetsbare goederen. Ten slotte is er mobiele uitrusting voor de vrachtafhandeling nodig om de grotere schepen snel en efficiënt te kunnen laden en lossen.

(14) Afgezien van de steunintensiteit voldoet het voorstel volledig aan de voorwaarden van de goedgekeurde FFG-regeling (N 649/2001).

C. Steunintensiteit

(15) De steun wordt gegeven in de vorm van een niet terug te betalen subsidie. Een financiële analyse van het geval overeenkomstig de bepalingen van de FFG-regeling heeft uitgewezen dat er steun nodig is ten bedrage van 85 % (3,332 miljoen GBP) van de kosten die daarvoor in aanmerking komen in Corpach (3,92 miljoen GBP). De door de bevoegde autoriteit van het Verenigd Koninkrijk overeenkomstig de bepalingen van de regeling berekende milieuvoordelen bedragen 5,4 miljoen GBP.

INFRASTRUCTUURKOSTEN

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

D. Marktanalyse

OMVANG VAN HET VERVOER VIA CORPACH

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

(16) Bij de extra hoeveelheid timmerhout gaat het om vervoer binnen het Verenigd Koninkrijk dat anders over de weg zou plaatsvinden. De houtpulp in zakken wordt via een aantal havens in het Verenigd Koninkrijk ingevoerd, doch komt thans voornamelijk binnen via Greenock (welke haven eigendom is en geëxploiteerd wordt door CLYDEBoyd, één van de partners in het Corpach-project). De schatting van de gemiddelde jaarlijkse hoeveelheid zakken houtpulp die door de verschillende havens wordt verwerkt is als volgt:

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

(17) Met dit project zal het tevens mogelijk zijn om het potentieel te ontsluiten, zodat aanzienlijk grotere volumes in de nabije toekomst kunnen worden verwerkt. CLYDEBoyd heeft een aantal specifieke vervoersstromen onderzocht waarover actief met de desbetreffende klanten wordt gediscussieerd en waarbij de onderhandelingen binnenkort kunnen worden afgesloten. In dit verband kan gewezen worden op de brief van Scanfiber AS(3) waarin gezegd wordt dat "tenzij u in staat bent om ons betere/langere kades te bieden... gevreesd moet worden dat de installaties in Corpach in de toekomst moeilijk zullen kunnen concurreren met installaties in andere havens, zoals Belfast en een aantal havens in Ierland".

(18) Bovendien wordt er extra uitvoer van rondhout verwacht naar verschillende plaatsen in Ierland en Scandinavië, zelfs al is hiermee geen rekening gehouden bij de aanvankelijke ontwikkeling van de haven. CLYDEBoyd voert ook besprekingen met Arjo Wiggins over de mogelijkheid om rechtstreeks uit Corpach papier te verschepen naar België. Ten slotte wordt overwogen om CLYDEBoyd toestemming te geven de installaties te gebruiken voor alle soorten vervoer (behalve voor dat van timmerhout/papier)(4).

E. Redenen waarom de procedure is opgestart

(19) Het besluit van de Commissie om de procedure op te starten zoals bedoeld in artikel 88, lid 2, van het Verdrag en de autoriteiten in het Verenigd Koninkrijk om verduidelijking te vragen, was het resultaat van een eerste onderzoek van het aangemelde project. Bovendien was er bezorgdheid geuit over de evenredigheid van de steun. De Commissie beschouwt normaal gezien staatssteun voor vervoersinfrastructuur met een intensiteit van meer dan 50 % als niet-verenigbaar met het Verdrag, tenzij uit een gedetailleerde en neutrale commerciële en financiële analyse mocht blijken dat de voornaamste begunstigde van de installaties niet in staat is om zonder tussenkomst van de staat een groter bedrag te financieren(5). Er wordt op gewezen dat CLYDEBoyd een 50 %-lening ten bedrage van 1,96 miljoen GBP in verband met het project heeft geweigerd.

(20) De Commissie liet zich twijfelachtig uit over met name de volgende punten:

- De noodzaak en evenredigheid van de steun voor de verwezenlijking van het project. Bovendien is er informatie nodig om aan te tonen dat de voorgestelde steun absoluut noodzakelijk is om dat soort haveninstallaties te bouwen en dat er op de markt geen goedkoper alternatief kon worden gevonden.

- De effecten van het gesubsidieerde project op de bestaande vervoersinfrastructuur in de regio.

3. COMMENTAAR VAN HET VERENIGD KONINKRIJK

(21) De autoriteiten van het Verenigd Koninkrijk hebben erop gewezen dat het project aandachtig onderzocht is door ambtenaren zowel van de Schotse Uitvoerende Macht (Scottish Executive) als van het Schotse Ministerie van Vervoer en door technische consultants die door de Uitvoerende Macht waren aangewezen. Zij wezen erop dat de voorgestelde 85 % aan steun zowel nodig als proportioneel is voor de verwezenlijking van het project en dat het project zonder die steun niet zal worden uitgevoerd. Bovendien bevindt geen enkele andere haven zich in de positie om de dienstverlening en voordelen voor het milieu te bieden die in het Corpach-voorstel te vinden zijn, ongeacht het niveau van de steun. Aangezien de BSW-houtzagerij naast de haven van Corpach ligt, zouden er bij gebruik van een andere haven extra ritten moeten worden gemaakt naar Corpach, waardoor de doelstelling van de lening wordt aangetast doordat er negatieve milieueffecten zouden optreden in dit gevoelige gebied in de periferie van de Gemeenschap.

(22) Wat een eventuele concurrentieverstoring betreft heeft het Verenigd Koninkrijk gesteld dat die verstoring te verwaarlozen zou zijn en het handelsverkeer tussen de lidstaten niet zou beïnvloeden. Bovendien zouden er geen ongunstige gevolgen voor het railvervoer zijn aangezien de meeste punten waar het vervoer begint niet aan een spoorweg liggen. Brieven van de Strategic Rail Authority in het Verenigd Koninkrijk en van English, Welsh and Scottish Railways, de belangrijkste privé-exploitant voor het vervoer van goederen per spoor in het Verenigd Koninkrijk, bevestigen dit. Wat de concurrentie met het vervoer overzee betreft zou de vergrote haven van Corpach proberen om kleine hoeveelheden houtpulp in zakken aan te trekken die op het ogenblik niet worden verwerkt door havens die het eigendom zijn van Clydeport (één van de gezamenlijke partners in de CLYDEBoyd-onderneming). Dit vervoer vertegenwoordigt overigens slechts één enkel schip om de twee jaar.

4. EVALUATIE VAN DE MAATREGEL

A. Is hier sprake van steun in de zin van artikel 87, lid 1, van het Verdrag?

(23) Volgens artikel 87, lid 1, van het Verdrag "zijn steunmaatregelen van de staten of in welke vorm ook met staatsmiddelen bekostigd, die de mededinging door begunstiging van bepaalde ondernemingen of bepaalde producties vervalsen of dreigen te vervalsen, onverenigbaar met de gemeenschappelijke markt, voorzover deze steun het handelsverkeer tussen de lidstaten ongunstig beïnvloedt".

(24) De regels inzake staatssteun uit het Verdrag zijn alleen van toepassing op ondernemingen. Het begrip onderneming omvat elke eenheid die een economische activiteit uitoefent, ongeacht haar rechtsvorm en de wijze waarop zij wordt gefinancierd(6). Iedere activiteit die erin bestaat om goederen en diensten aan te bieden op een bepaalde markt, dient te worden beschouwd als een economische activiteit(7).

(25) Het is derhalve duidelijk dat CLYDEBoyd een onderneming is die zich bezighoudt met de economische activiteit om diensten te verlenen in een bepaalde markt.

(26) De bepalingen van het Verdrag betekenen niet dat alle soorten financiering door de overheid onder het begrip staatssteun vallen zoals dat in artikel 87, lid 1, wordt verwoord. De regels inzake staatssteun van de Gemeenschap zijn alleen van toepassing op maatregelen die aan alle criteria zoals genoemd in artikel 87, lid 1, van het Verdrag, voldoen. Aangezien geen twee havens identiek zijn wat betreft hun fysieke kenmerken en de specifieke verantwoordelijkheden en commerciële activiteiten van de beherende instanties, dient de toepasbaarheid van die criteria geval per geval te worden onderzocht.

Overdracht van staatsmiddelen

(27) Het begrip staatssteun is van toepassing op ieder voordeel dat rechtstreeks of indirect wordt toegekend en uit staatsmiddelen wordt bekostigd. Bij het aangemelde project zal CLYDEBoyd een overheidssubsidie ontvangen om een grotere aanlegplaats en overslagfaciliteiten te realiseren bij Corpach Pier. Om die reden is het duidelijk dat de aangemelde maatregel neerkomt op een overdracht van staatsmiddelen.

Toekennen van een voordeel

(28) Het wettelijke statuut van havens vertoont grote verschillen al naar gelang van de lidstaten waarin deze gelegen zijn. Privé-maatschappijen die de haven in eigendom hebben, zijn kenmerkend voor het Verenigd Koninkrijk, omdat voornamelijk in de jaren tachtig een groot aantal havens werd geprivatiseerd. Havens zijn ongeacht hun wettelijke status voornamelijk gestructureerd als afzonderlijke en volledig commerciële eenheden. Daarom moeten zij in het algemeen alle investeringen in haveninfrastructuur bekostigen uit hun eigen inkomsten.

(29) Met het aangemelde project wil men een grotere aanlegplaats en overslagfaciliteiten verwezenlijken bij Corpach Pier. De betrokken steunmaatregel verleent een meetbaar economisch voordeel aan een particuliere onderneming die zich met een economische activiteit bezighoudt, ten opzichte van haar concurrenten, zelfs al zal de gesubsidieerde infrastructuur beschikbaar zijn voor alle potentiële exploitanten op niet-discriminerende voorwaarden.

Selectief karakter

(30) De steunmaatregel bevoordeelt CLYDEBoyd en is daarom selectief van aard.

Gevolgen voor het handelsverkeer en verstoring van de concurrentie

(31) Luidens het aangemelde project zal de haven van Corpach voornamelijk bestemd zijn voor de overslag van timmerhout. Ervaringen hebben aangetoond dat kleine havens die gebruikt worden in het plaatselijke handelsverkeer langs de kust, niet in belangrijke mate de concurrentie verstoren of het handelsverkeer tussen de lidstaten beïnvloeden.

(32) Niettemin overweegt CLYDEBoyd de faciliteiten te gebruiken voor alle soorten vervoer en niet alleen voor vervoer dat verband houdt met de hout/papierindustrie. Gezien het voornemen van CLYDEBoyd om allerlei soorten goederen te verwerken en gezien de aanwezigheid van grensoverschrijdend handelsverkeer over zee kan de mogelijkheid niet geheel worden uitgesloten dat er een bepaalde invloed zal zijn op het handelsverkeer tussen de lidstaten.

(33) In een sector met specifieke problemen en een grote concurrentie(8) alsmede in sectoren die speciaal blootstaan aan internationale concurrentie, kunnen effecten op het handelsverkeer tussen de lidstaten niet worden uitgesloten.

(34) De desbetreffende maatregel moet derhalve gezien worden als staatssteun in de zin van artikel 87, lid 1, van het Verdrag en is dus onverenigbaar met de gemeenschappelijke markt, tenzij de maatregel in aanmerking komt voor een afwijking op grond van artikel 87, lid 2, dan wel lid 3, van het Verdrag.

B. Wettelijke grondslag voor de evaluatie

(35) Het doel van de aangemelde steunmaatregel is dat Corpach Pier een grotere aanlegplaats krijgt en overslagfaciliteiten zodat de kustvaart/korte vaart financieel gezien kan concurreren met het wegvervoer dankzij de levering van de noodzakelijke infrastructuur. De Commissie is van oordeel dat geen van de afwijkingen zoals genoemd in artikel 87, lid 2, van het Verdrag, op deze regeling van toepassing is. Evenmin is de betrokken staatssteun bestemd om de verwezenlijking van een belangrijk project van gemeenschappelijk Europees belang te bevorderen of een ernstige verstoring in de economie van een lidstaat op te heffen in de zin van artikel 87, lid 3, onder b), van het Verdrag, of om de cultuur en de instandhouding van het culturele erfgoed te bevorderen, in de zin van artikel 87, lid 3, onder d).

(36) Artikel 73 van het Verdrag bepaalt dat met dit Verdrag de steunmaatregelen verenigbaar zijn die beantwoorden aan de behoeften van de coördinatie van het vervoer. Het begrip coördinatie in artikel 73 houdt meer in dan het bevorderen van de ontwikkeling van een industrie en komt neer op een bepaalde vorm van planning door de staat. Niettemin worden in artikel 80 van het Verdrag de bepalingen uit het hoofdstuk Vervoer beperkt, doordat gesteld wordt dat "de bepalingen van deze titel van toepassing zijn op het vervoer per spoor, over de weg en over de binnenwateren...". Artikel 73 is dus niet van toepassing op de sector van het vervoer over zee.

(37) De ontwikkeling van activiteiten waarbij wegvervoer vervangen wordt door andere takken van vervoer, is in het gemeenschappelijk belang in de zin van artikel 87, lid 3, onder c), van het Verdrag. Artikel 87, lid 3, onder c), van het Verdrag vormt derhalve de juiste wettelijke grondslag om de steun voor investeringen in infrastructuur voor de kustvaart/korte vaart te analyseren en de verenigbaarheid daarvan met de gemeenschappelijke markt te beoordelen.

(38) In artikel 87, lid 3, onder c), is bepaald dat steunmaatregelen om de ontwikkeling van bepaalde vormen van economische bedrijvigheid of van bepaalde regionale economieën te vergemakkelijken, als verenigbaar met de gemeenschappelijke markt kunnen worden beschouwd, mits de voorwaarden waaronder het handelsverkeer plaatsvindt daardoor niet zodanig worden veranderd dat het gemeenschappelijk belang wordt geschaad.

(39) Het is dus nodig na te gaan of aan deze vereisten wordt voldaan om artikel 87, lid 3, onder c), van het Verdrag te kunnen toepassen.

C. Evaluatie van de verenigbaarheid van de steunmaatregel

1. Noodzaak van de steun

(40) De Gemeenschap heeft gedurende enige tijd een beleid nagestreefd om de voltooiing van een uitgebalanceerd intermodaal vervoerssysteem te verwezenlijken en de omschakeling van wegvervoer naar meer milieuvriendelijke vervoerstakken te bevorderen(9). Het witboek van de Commissie inzake het vervoersbeleid(10) stelt dat het vervoer over water redelijk goedkoop is en het milieu minder schade toebrengt dan het wegvervoer. Intracommunautair vervoer over zee is een belangrijke component van het intermodale vervoer dat een oplossing moet bieden voor de steeds grotere congestie op ons wegennet. Dit moet derhalve gezien worden als een echt concurrerend alternatief voor het vervoer over land. Daarom moeten er inspanningen worden gedaan om de voordelen van de korte vaart uit te buiten, bijvoorbeeld door overslaginstallaties te installeren en het ontstaan van bepaalde scheepvaartroutes tussen Europese havens aan te moedigen zodat er netwerken kunnen ontstaan.

(41) Met het nieuwe Marco Polo-voorstel(11) wil men de stijging die verwacht wordt in het internationale goederenvervoer over de weg (12 miljard t-km per jaar) laten vervoeren via de korte vaart, per spoor en over de binnenwateren en niet langer via het verstopte wegennet.

(42) Het standpunt van de Commissie is dat met het oog op de voltooiing van een intermodaal en duurzaam vervoerssysteem in de toekomst prioriteit dient te worden gegeven aan investeringen in infrastructuur.

(43) Het verzenden van goederen over de waterwegen kan dure en gespecialiseerde installaties noodzakelijk maken, welke niet nodig zouden zijn als de goederen over de weg zouden worden vervoerd. Wanneer er een bijdrage wordt geleverd in de kosten van dit soort faciliteiten, kunnen kustvaart en korte vaart op financieel vlak concurreren met het wegvervoer. Indien de infrastructuurwerken ten behoeve van intermodale terminals niet door de openbare sector zouden worden gecofinancierd, zouden de exploitanten die dat soort activiteiten ondernemen, daarin niet investeren, aangezien de leefbaarheid daarvan zonder overheidssubsidie niet kan worden gegarandeerd.

(44) De doelstelling van het aangemelde project is om het bestaande maritieme vervoer voor de haven van Corpach te behouden. Tenzij de haven wordt verbeterd, zal al het bestaande vervoer via Corpach verloren gaan en over de weg worden vervoerd, aangezien een daling beneden het huidige volume de betrokken activiteit totaal oneconomisch zou maken, terwijl, als het bestaande vervoer over zee behouden blijft, er een extra verschuiving kan komen van het vervoer over de weg naar het vervoer over zee.

(45) Geen andere haven kan de dienstverlening en de voordelen voor het milieu in dit gebied bieden en dit ongeacht het niveau van de steun, als gevolg van de ligging van de haven van Corpach bij een aantal bosbouwbedrijven. Gebruik van andere havens zou extra wegritten tot gevolg hebben naar Corpach doordat in dit gevoelige gebied in de periferie van de Gemeenschap de bedoeling van het te subsidiëren project geweld zou worden aangedaan vanwege de negatieve invloed op het milieu. Het voorstel is derhalve in het belang van de Gemeenschap.

2. Evenredigheid

(46) Het Corpach-project is een voorbeeld van een project waarbij een verschuiving van de ene vervoerstak naar de andere bij een subsidieniveau van 50 % niet kan worden verwezenlijkt. De aanzienlijke voordelen voor het milieu (5,4 miljoen GBP) kunnen alleen worden gerealiseerd wanneer er belangrijke bedragen in de nieuwe haveninfrastructuur worden geïnvesteerd.

(47) De Commissie heeft in een eerder stadium(12) de mogelijkheid erkend dat een hoge maat van steunintensiteit kan worden toegelaten indien de markt de maatschappij niet voorziet van de noodzakelijke infrastructuur op het gebied van het openbaar vervoer om duurzame mobiliteit veilig te stellen.

(48) De autoriteiten van het Verenigd Koninkrijk zijn aan de hand van een marktanalyse tot de slotsom gekomen dat de doelstelling om de kosten voor het vervoer over de weg en over het water aan elkaar gelijk te maken, niet kan worden verwezenlijkt indien er een lager steunbedrag wordt toegekend. De kosten voor de ontwikkeling zijn aangetoond in een economische evaluatie welke in maart 2001 werd uitgevoerd door economen van de Scottish Executive en ambtenaren van het Ministerie van Vervoer, en door een derde partij die door de Scottish Executive was aangewezen (Scott Wilson Kirkpatrick & Co Ltd).

(49) In overeenstemming met de voorwaarden van de algemene FFG-regeling zou de lening worden toegekend indien daartegenover een verbintenis staat dat er gedurende tien jaar 90000 t over water zal worden vervoerd. Indien deze doelstelling niet wordt bereikt of indien de begunstigde niet aan de voorwaarden van de lening voldoet, kan de lening worden teruggevorderd.

(50) De Commissie is van oordeel dat een subsidie van 3,92 miljoen GBP nodig is om het project te verwezenlijken en gerechtvaardigd wordt door de voordelen die dit heeft voor het milieu (5,4 miljoen GBP), hetgeen in het belang is van de Gemeenschap.

3. Geen concurrentievervalsing

(51) Om er zeker van te zijn dat er geen verstoring van de concurrentie optreedt, dient te worden geanalyseerd hoe het aangemelde project en het wegvervoer, alsmede de andere takken van vervoer en de bestaande dienstverlening zich onderling verhouden.

a) Het aangemelde project en het vervoer over de weg uit het oogpunt van concurrentie

(52) Vervoer over de weg en het vervoer met behulp van kustvaart/korte vaart beantwoorden traditioneel aan verschillende gebruikerseisen. Het vervoer van goederen over de weg is flexibeler en sneller dan vervoer via kustvaart/korte vaart. Daarom wordt het eerstgenoemde gebruikt voor algemene lading met een hoge waarde die tijdgevoelig is, in kleinere hoeveelheden benodigd is en een heterogeen karakter vertoont. Aangezien vervoer met behulp van kustvaart/korte vaart langzamer is, kunnen hiervoor niet dezelfde prijzen gevraagd worden als in het wegvervoer en wordt er in de regel een beroep op gedaan bij minder tijdgevoelige en geregelde vervoersstromen van grotere omvang.

(53) De bedoeling van de subsidie is de kosten van vervoer over de weg en over water aan elkaar gelijk te maken. Exploitanten die ervoor kiezen om goederen over water te versturen, hebben geen commercieel voordeel boven hun concurrenten die voor wegvervoer kiezen.

b) Het aangemelde project en andere vervoerstakken uit het oogpunt van concurrentie

(54) Van een nadelige invloed op het vervoer per spoor kan geen sprake zijn, aangezien de meeste plaatsen van oorsprong van het vervoer geen spoorwegverbinding hebben. Het Schotse spoornetwerk wordt gebruikt om timmerhout naar de markten binnenslands te vervoeren over lange afstanden, terwijl het timmerhout dat over water zal worden vervoerd op het ogenblik locaal wordt gedistribueerd.

(55) In 1993 werd de oorspronkelijke FFG-regeling uitgebreid(13) tot exploitanten die zich bezighielden met gecombineerd vervoer, en tot internationale spoorwegconsortiums.

(56) De Commissie neemt er nota van dat er na de bekendmaking van de officiële onderzoeksprocedure geen commentaar werd ontvangen van de spoorwegmaatschappijen. Bovendien stelde de voornaamste privé-exploitant van het spoorwegvervoer in het Verenigd Koninkrijk, de "English, Welsh and Scottish Railways", in een brief van 17 oktober 2002 dat hij geen bezwaren had tegen het project.

c) Het aangemelde project en de bestaande dienstverlening, uit het oogpunt van concurrentie

(57) De omvang van het vervoer via Corpach in 2001 bedroeg 61500 t. Door uitbreiding van de haven zal dit stijgen tot 86000 t, waarvan 32600 t uit nieuw vervoer zal bestaan. Dit nieuwe vervoer zou in de meeste gevallen afkomstig zijn van intern vervoer in het Verenigd Koninkrijk, dat via Schotse havens verloopt. De bulk van het nieuwe vervoer zal bestaan uit houtpulp in zakken en zal slechts 12000 t per jaar bedragen voor de haven van Greenock. Het geringe belang van dit vervoer valt op indien het vervoer dat in Corpach wordt verwerkt, vergeleken wordt met dat in andere havens van de Gemeenschap(14):

a) Rotterdam (Nederland): 320000000 t,

b) Le Havre (Frankrijk): 67500000 t,

c) Tees-Hartlepool (Verenigd Koninkrijk): 51500000 t,

d) Forth Port (Schotland): 41100000 t,

e) Liverpool/Mersey-side (Verenigd Koninkrijk): 30600000 t.

(58) Er zijn geen opmerkingen ontvangen van belanghebbende derden. Bijgevolg gaat de Commissie ervan uit dat de concurrenten die instaan voor de bestaande dienstverlening, het betrokken project niet zien als een bedreiging voor de markt.

(59) De voordelen voor het milieu van het project zullen aanzienlijk groter zijn dan eventuele potentiële gevolgen voor de concurrentie. De Commissie is van oordeel dat het project weinig invloed zal hebben op de concurrentie en dat deze effecten aanvaardbaar zijn.

5. CONCLUSIE

(60) De Commissie is van oordeel dat de steunmaatregel verenigbaar is met het EG-Verdrag overeenkomstig artikel 87, lid 3, onder c),

HEEFT DE VOLGENDE BESCHIKKING GEGEVEN:

Artikel 1

De ad-hocsteun welke het Verenigd Koninkrijk voornemens is te verlenen aan CLYDEBoyd (Fort William) Ltd uit hoofde van de FFG-regeling (Freight Facilities Grant Scheme), is verenigbaar met de gemeenschappelijke markt in de zin van artikel 87, lid 3, onder c), van het Verdrag. Tenuitvoerlegging van de steun wordt derhalve toegestaan.

Artikel 2

Deze beschikking is gericht tot het Verenigd Koninkrijk van Groot-Brittannië en Noord-Ierland.

Gedaan te Brussel, 5 februari 2003.

Voor de Commissie

Loyola de Palacio

Vice-voorzitster

(1) PB C 269 van 5.11.2002, blz. 3.

(2) PB C 269 van 5.11.2002, blz. 3.

(3) Oslo, 1 maart 2001.

(4) Scottish Executive, notulen van het bezoek aan Corpach, 31 augustus 2001.

(5) Besluit van de Commissie van 31 januari 2001 (N 597/2000: Nederland); besluit van de Commissie van 14 september 2001 (N 208/2000: Nederland - SOIT); besluit van de Commissie van 15 november 2000 (N 755/1999: Italië - Bolzano).

(6) Zaak C-41/90 (Höfner en Elser v. Macrotron), Jurisprudentie 1991, blz. I-1979, rechtsoverweging 21; zaak C-35/96 (Commissie v. Italiaanse Republiek), Jurisprudentie 1998, blz. I-3851, rechtsoverweging 36.

(7) Zaak 118-85 (Commissie v. Italiaanse Republiek), Jurisprudentie 1987, blz. 2599.

(8) Zaak C-305/89 (Italië v. Commissie), Jurisprudentie 1991, blz. I-1603, rechtsoverweging 26, en de gevoegde zaken C-278/92, C-279/92 en C-280/92 (Spanje v. Commissie), Jurisprudentie 1994, blz. I-4103, rechtsoverweging 41.

(9) Zie het groenboek van de Commissie: Naar een eerlijke en doelmatige prijsstelling in het vervoer (COM(1995) 691 van 20 december 1995), het witboek van de Commissie betreffende een eerlijke vergoeding voor het infrastructuurgebruik (COM(1998) 466 van 22 juli 1998) en de resolutie van de Raad van 14 februari 2000 over de bevordering van intermodaliteit en intermodaal vrachtvervoer in de Europese Unie (PB C 56 van 29.2.2000, blz. 1).

(10) Het Europese vervoersbeleid tot het jaar 2010: tijd om te kiezen (COM(2001) 370).

(11) COM(2002) 54 def.

(12) N 464/99 - Nederland: toekenning van steun voor de bouw en exploitatie van het proefproject Transferium te Sittard.

(13) Steunmaatregel N 162/93.

(14) Bron:

"Shipping Statistics Yearbook 2001", Institut für Seeverkehrswirtschaft und Logistik, Bremen.