Speciaal verslag nr. 8/99

over de in het communautair douanewetboek voorgeschreven zekerheden en borgtochten ter bescherming van de inning van de traditionele eigen middelen, vergezeld van de antwoorden van de Commissie

(uitgebracht krachtens artikel 248, lid 4, sub 2, EG)

(2000/C 70/01)

INHOUD

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

Samenvatting

Voor een zeer groot deel van de 14100 Mio ECU aan traditionele eigen middelen die in 1998 voor de Gemeenschap werden geïnd (hoofdzakelijk douanerechten), werd één of andere zekerheid gesteld of borgtocht betaald voordat ze uiteindelijk ter beschikking van de Commissie worden gesteld.

Dit door de communautaire regelgeving ingevoerde systeem van zekerheden en borgtochten heeft ten doel, de handel te vergemakkelijken door het bedrijven mogelijk te maken, de betaling van opeisbare douaneschulden uit te stellen en opschorting te verkrijgen van potentiële rechten op goederen in douaneregelingen. In sommige gevallen zijn zekerheden of borgtochten verplicht, in andere facultatief.

Wanneer aan de Gemeenschap verschuldigde douaneontvangsten door niet-inachtneming van de procedures inzake zekerheden en borgtochten niet worden geïnd, moeten de lidstaten extra BNP-bijdragen betalen. De algehele ontvangsten blijven dezelfde, maar de last wordt op een andere wijze over de belastingbetalers in de lidstaten verdeeld.

In dit verslag worden de verantwoordelijkheden van de lidstaten aan de orde gesteld in vier gevallen waarin de procedures voor het beheer van zekerheden en borgtochten in het kader van de nationale regelingen niet stroken met de bepalingen in de communautaire regelgeving. Wat dit betreft hebben de betrokken nationale autoriteiten de financiële belangen van de Gemeenschap niet volledig beschermd.

Ook wordt de vraag gesteld of de regelgeving haar functie, namelijk de bescherming van de middelen van de Gemeenschap, op toereikende wijze vervult, en voldoende duidelijk en ondubbelzinnig is om te garanderen dat ze in de gehele Gemeenschap eenvormig wordt toegepast. De Commissie wordt ertoe opgeroepen, haar bevoegdheden te gebruiken om de geconstateerde gebreken en dubbelzinnigheden te verhelpen.

Daar het de douaneautoriteiten in sommige gevallen niet mogelijk is, toezicht te houden op de rekeningen betreffende uitstel van betaling van vervoerders die gebruikmaken van vereenvoudigde procedures, kan het voorkomen dat deze vervoerders het bedrag van de uitgestelde betaling waarvoor een zekerheid is gesteld overschrijden.

Soms ontvangt de Gemeenschap haar middelen met vertraging doordat de douaneautoriteiten geen toezicht houden op gevallen waarin de douanerechten in afwachting van bewijsstukken zijn opgeschort, of waarin vervoerders of importeurs goederen die tijdelijk in het douanegebied van de Gemeenschap zijn ingevoerd blijven achterhouden.

In het stelsel voor douanevervoer, dat lange tijd als één van de risicogebieden van de douane-unie werd beschouwd, bestaan nog steeds duidelijke tekortkomingen, al is er ongetwijfeld vooruitgang.

In een aantal lidstaten zijn de voorschriften voor het stellen van en het toezicht op doorlopende zekerheden alsmede de toepassing van deze voorschriften niet geheel betrouwbaar. In sommige lidstaten is te gemakkelijk ontheffing van zekerheidstelling te verkrijgen. Omdat nergens wordt voorgeschreven dat in het enig document informatie moet worden verstrekt over de aard en waarde van de goederen, zijn de douaneautoriteiten de handen gebonden bij hun streven naar doeltreffend toezicht op het communautaire douanevervoer. De samenwerking tussen de douaneautoriteiten bij het opsporen van gevallen van niet-gezuiverd douanevervoer laat nog steeds te wensen over.

De bepalingen inzake beroep maken het vele vervoerders in drie lidstaten krachtens het nationaal recht mogelijk, de in de communautaire regelgeving vastgestelde administratieve beroepsprocedures te omzeilen, zodat zij niet aan het vereiste behoeven te voldoen, een zekerheid te stellen. Dit vormt wellicht een gevaar voor de eigen middelen van de Gemeenschap.

Een bepaling in de voornaamste verordening betreffende de boeking van eigen middelen, volgens welke vorderingen waarvoor een zekerheid is gesteld aan de Gemeenschap moeten worden overgedragen zodra zij zijn vastgesteld (dus zodra ze bekend zijn en niet pas wanneer ze geïnd zijn) wordt op grote schaal overtreden door de lidstaten, die liever wachten tot de schulden geïnd zijn.

Douaneschulden in de regeling voor douanevervoer die worden geacht te zijn gedekt door borgtochten zijn jarenlang blijven uitstaan omdat de verzekering niet sluitend geregeld was in het kader van de douaneovereenkomst inzake het internationale vervoer van goederen onder dekking van carnets TIR (TIR-Overeenkomst).

Ten slotte wordt in dit verslag beklemtoond dat de Commissie en de lidstaten tot een consensus moeten komen over het opstellen en opleggen van een geharmoniseerde regelgeving en wordt de Commissie opgeroepen om zo nodig gebruik te maken van haar initiatiefrecht om de noodzakelijke verbeteringen voor te stellen.

Inleiding

1. De communautaire begroting wordt krachtens Besluit 94/728/EG, Euratom van de Raad van 31 oktober 1994 gedeeltelijk gefinancierd uit douanerechten en landbouwrecht die samen de "traditionele eigen middelen" vormen. Voor 1998 beliep het begrotingsresultaat 14100 Mio ECU netto, ongeveer 16,9 % van het totaal aan eigen middelen. De douaneautoriteiten van de lidstaten innen deze ontvangsten op basis van het communautair douanewetboek(1) en overeenkomstig het bepaalde in Verordening (EEG, Euratom) nr. 1552/89 van de Raad van 29 mei 1989(2).

2. Definitieve douaneschulden ontstaan hoofdzakelijk bij het "in het vrije verkeer brengen" in de Gemeenschap van ingevoerde goederen waarop deze rechten moeten worden betaald.

3. Om het handelsverkeer te vergemakkelijken bepaalt de communautaire douanewetgeving dat de inning van rechten moet worden opgeschort wanneer goederen aan het rechtstreekse douanetoezicht onttrokken en onder een douaneregeling gebracht worden. De belangrijkste van deze regelingen zijn opslag in een douane-entrepot, actieve veredeling, tijdelijke invoer en douanevervoer.

4. De inning van rechten kan ook worden geschorst of uitgesteld wanneer de ingevoerde goederen krachtens een goedgekeurde douanevervoersregeling binnen het communautaire douanegebied worden getransporteerd, bij beroep tegen een beschikking van de douaneautoriteit, om periodieke betalingen mogelijk te maken, om het tijdelijk transport van goederen te vergemakkelijken en wanneer op het tijdstip van de inklaring van goederen de bewijsstukken voor de aanvraag van een lager invoerrecht of nulrecht niet voorhanden zijn.

5. Om de financiële belangen van de Gemeenschap te beschermen en te waarborgen dat de eigen middelen waarop zij vastgestelde rechten kan laten gelden tijdig worden geïnd, zijn in de communautaire douanewetgeving bepalingen over zekerheden en borgtochten(3) opgenomen. Er zijn geen betrouwbare statistieken beschikbaar, maar volgens bevindingen van de Kamer zal voor een zeer groot deel van de 14100 Mio ECU aan eigen middelen die voor 1998 op de communautaire rekeningen zijn geboekt ten minste éénmaal een zekerheid zijn gesteld alvorens ze ter beschikking werden gesteld. Voorts wordt een niet becijferd bedrag aan potentiële schulden waarvoor schorsingsregelingen gelden door zekerheden gedekt.

6. Douaneschulden moeten in een in elke lidstaat bijgehouden boekhouding (hierna te noemen A-boekhouding) worden opgenomen en ter beschikking van de Commissie worden gesteld. Schulden waarvoor geen zekerheid is gesteld en schulden waarvoor een zekerheid is gesteld maar die worden betwist kunnen worden opgenomen in een specifieke boekhouding (hierna te noemen B-boekhouding). Zodra de bedragen van in de B-boekhouding opgenomen communautaire aanspraken zijn vereffend, moeten ze binnen de gestelde termijn worden overgeboekt in de A-boekhouding. Volgens de geconsolideerde balans van de Europese Gemeenschap voor 1998 bedragen de in de B-boekhouding opgenomen schulden 1739 Mio ECU (1362 Mio ECU in 1997). Dit saldo omvat de door fraude en onregelmatigheden ontstane schulden waarvoor geen zekerheid is gesteld en de schulden waarvoor een zekerheid is gesteld maar die worden betwist.

Communautaire rechtsvoorschriften

Verplichte zekerheden

7. Krachtens de communautaire douanewetgeving is het stellen van zekerheden in de volgende gevallen verplicht:

- wanneer ingevoerde goederen in de Gemeenschap in het vrije verkeer worden gebracht en daarbij uitstel van betaling van de betrokken rechten wordt verleend(4);

- wanneer goederen waarop douanerechten zouden worden geheven krachtens een regeling voor douanevervoer door het douanegebied worden vervoerd(5);

- wanneer goederen tijdelijk in de Gemeenschap worden ingevoerd(6);

- wanneer de aangever een lager invoerrecht of nulrecht wil genieten maar ten tijde van de aangifte niet over alle noodzakelijke bescheiden beschikt en toch onmiddellijk goederen in het vrije verkeer wil brengen (onvolledige aangiften)(7);

- wanneer de aangever beroep wil instellen tegen een beschikking van de douaneautoriteiten en opschorting van de tenuitvoerlegging van de beschikking wil verkrijgen terwijl deze beschikking tot toepassing van rechten bij invoer of van rechten bij uitvoer leidt(8).

Facultatieve zekerheden

8. De regelgeving bepaalt ook dat de douaneautoriteiten zekerheden in ontvangst kunnen nemen:

- wanneer douanevervoerders gebruikmaken van een schorsingsregeling, zoals opslag in een douane-entrepot(9), actieve veredeling(10) of behandeling onder douanetoezicht(11);

- wanneer goederen zich in afwachting van een douanebestemming in tijdelijke opslag bevinden(12);

- bij ingevoerde goederen waarop uit hoofde van hun aangegeven bestemming gunstige douanerechten van toepassing zijn(13).

Vaststelling van het bedrag van de zekerheid

9. Wanneer een zekerheidstelling verplicht is moeten de douaneautoriteiten het bedrag ervan vaststellen op een niveau dat gelijk is aan het juiste bedrag van de douaneschuld indien dit nauwkeurig kan worden bepaald, en zo niet op het door hen geraamde hoogste bedrag(14) van de douaneschulden die zijn of kunnen zijn ontstaan. Voor de regeling douanevervoer gelden bijzondere bepalingen. Is de zekerheidstelling facultatief, dan bepalen de douaneautoriteiten van de lidstaat het bedrag ervan op basis van hun evaluatie van een aantal financiële en andere factoren met betrekking tot de afzonderlijke aangevers.

Reikwijdte en doelstellingen van de controle

10. De controle van de Kamer was toegespitst op het beheer van zekerheden en borgtochten door de douaneautoriteiten van de lidstaten en had vooral betrekking op de belangrijkere douaneregelingen waarin zekerheden of borgtochten worden gesteld ter bescherming van de financiële belangen van de Gemeenschap. Voorts werden de maatregelen voor de invordering onderzocht waarover de douaneautoriteiten beschikken wanneer de zekerheden of borgtochten ontoereikend of ondoeltreffend blijken.

11. De controle had voornamelijk ten doel, te evalueren in hoeverre de lidstaten de rechtsvoorschriften naleefden en hoe deze voorschriften en de bestaande praktijken de risico's dekken die de douaneautoriteiten lopen bij de inning van de eigen middelen van de Gemeenschap. De controle werd verricht in acht lidstaten (België, Duitsland, Spanje, Frankrijk, Italië, Nederland, Oostenrijk en het Verenigd Koninkrijk) die in 1998 tezamen goed waren voor 90 % van alle traditionele eigen middelen die ter beschikking van de Commissie werden gesteld.

Controlebevindingen

Uitgestelde betaling van rechten

12. Artikel 74, lid 1, en artikel 192, van het communautair douanewetboek(15) bepalen dat, indien de aanvaarding van een douaneaangifte een douaneschuld doet ontstaan, de goederen waarop deze aangifte betrekking heeft slechts worden vrijgegeven indien het bedrag van de douaneschuld is betaald of indien daarvoor een zekerheid is gesteld. Een aangever kan overeenkomstig het communautair douanewetboek alleen recht op uitstel van betaling krijgen indien hij een zekerheid stelt die overeenkomt met het bedrag van de douaneschuld in kwestie. De verlening van uitstel van betaling is doorgaans verbonden aan de voorwaarde dat de ondernemer ermee instemt, het toegestane bedrag niet te overschrijden.

13. In vier van de bezochte lidstaten zijn de gehanteerde procedures niet zodanig aangepast dat de in paragraaf 12 vermelde bepalingen moeten worden nageleefd. Dit wordt geïllustreerd door de volgende voorbeelden:

- wanneer het in het vrije verkeer brengen van goederen krachtens een stelsel van vereenvoudigde aangifte plaatsvindt kunnen de douaneautoriteiten in twee lidstaten niet bevestigen of erop toezien dat de voornoemde bepalingen worden nageleefd, omdat zij pas bij het begin van de volgende maand worden ingelicht over de goederen die krachtens een dergelijke regeling in het vrije verkeer zijn gebracht. De Kamer heeft één geval geconstateerd waarin de ondernemer volgens deze regeling goederen in het vrije verkeer had gebracht en de douanerechten de betaalde borgtocht met een factor 10,5 overschreden.

- in een andere lidstaat kunnen de douaneschulden die ontstaan soms niet met behulp van de nationale procedures, volgens welke ondernemers hun goederen via een systeem van vergunningen bij welk douanekantoor ook mogen inklaren, worden getoetst aan het toegestane bedrag omdat de informatie over inklaringen schriftelijk aan een centraal bureau voor uitstelverlening wordt bezorgd, waar de toetsing dagen na de inklaring van de goederen plaatsvindt. Bovendien kunnen douaneschulden waarvoor een gedeeltelijke zekerheid is gesteld met een onlangs ingevoerd computergestuurd boekhoudsysteem niet in de A-boekhouding worden opgenomen en zoals voorgeschreven ter beschikking van de Commissie worden gesteld. Wanneer er een te kleine zekerheid is gesteld om een douaneschuld geheel te dekken wordt van deze schuld bijgevolg niets ter beschikking gesteld totdat het totale bedrag is geïnd.

14. Wanneer het toezicht van de douaneautoriteiten op het uitstel van betaling uitwijst dat ondernemers het hun toegestane bedrag gaan overschrijden, krijgen zij normaliter het verzoek, het bedrag van hun zekerheid op te trekken of douanerechten te betalen voordat de goederen in het vrije verkeer worden gebracht. Erkend wordt dat de douane wegens gebreken in haar systemen en werkwijzen niet onder alle omstandigheden doeltreffend kan toezien op de naleving van de voorschriften inzake zekerheidstelling. Om geen enkele ondernemer te benadelen, kan het nodig zijn, stelselmatig het bepaalde in artikel 232, lid 1, van het communautair douanewetboek, betreffende compenserende rente bij te late betaling van douaneschulden boven het toegestane bedrag, toe te passen.

Tijdelijke invoer van goederen

15. Goederen mogen zonder betaling van douanerechten in het douanegebied van de Gemeenschap worden geïmporteerd voor tentoonstellings-, test- of andere doeleinden van tijdelijke aard. Het communautair douanewetboek(16) bepaalt dat goederen maximaal 24 maanden onder deze regeling mogen blijven vallen. De douaneautoriteiten kunnen echter in overleg met de betrokkene kortere termijnen vaststellen. In uitzonderingsgevallen kan de uiterste termijn worden verlengd. In de praktijk wordt gewoonlijk de maximumtijdsduur van 24 maanden toegepast. Deze faciliteit kan worden benut mits er een zekerheid wordt gesteld die overeenkomt met het bedrag van de betrokken rechten - in de praktijk wordt van de ondernemers vaak een deposito in contanten verlangd. De Kamer deed de volgende vaststellingen:

- in één lidstaat had een belangrijke ondernemer die vaak gebruikmaakt van de regeling tijdelijke invoer ten tijde van de controle 470 aangiften voor tijdelijke invoer gedaan die na twee jaar nog niet waren afgewikkeld. De Kamer constateerde dat de douaneautoriteit de regeling tijdelijke invoer vaak beëindigt door de zekerheid in contanten na het verstrijken van de maximaal toegestane tijd als douanerecht te boeken. Het is niet mogelijk uit te maken of en in hoeverre de hiermee gemoeide eigen middelen op een eerdere datum ter beschikking van de Commissie zouden zijn gesteld indien er een doeltreffende beoordelingsprocedure was gehanteerd met behulp waarvan kon worden bepaald op welke datum de douaneschuld werkelijk was ontstaan;

- in een andere lidstaat constateerde de Kamer dat in één bezocht douanekantoor een zekerheid ten bedrage van slechts 10 % van de potentiële douanerechten was gesteld voor goederen die krachtens de regeling tijdelijke invoer waren binnengebracht. De Kamer is tot de bevinding gekomen dat het verlangde percentage van kantoor tot kantoor en van geval tot geval verschilt, maar dat 100 % van de rechten wordt verlangd wanneer de goederen in een andere lidstaat worden gebruikt. De douanewetgeving bepaalt echter dat het bedrag van de zekerheid in alle gevallen waarin een zekerheid verplicht is op ten minste het bedrag van de betrokken rechten moet worden vastgesteld(17).

16. De douaneautoriteiten dienen zich aan de termijn van twee jaar voor tijdelijke invoer te houden en te beseffen dat de afdracht van de betrokken rechten aan de Gemeenschap grote vertragingen kan oplopen wanneer niet nauwlettend wordt toegezien op de invoer van goederen in de Gemeenschap krachtens deze regeling. Om de financiële belangen van de Gemeenschap afdoende te beschermen zou de Commissie er moeten voor zorgen dat de lidstaten de nodige toezichtprocedures invoeren om tijdig vast te kunnen stellen, welke aangiften inzake tijdelijke invoer na het verstrijken van de door de douaneautoriteiten overeengekomen termijn, en uiterlijk 24 maanden na de eerste aangifte, nog niet zijn gezuiverd.

Onvolledige aangiften(18)

17. Krachtens de communautaire regelgeving(19) kunnen de douaneautoriteiten ondernemers tot één maand de tijd geven om ontbrekende bescheiden of andere gegevens tot staving van een douaneaangifte over te leggen. Betreft het voor de toepassing van een lager invoerrecht of nulrecht noodzakelijke bescheiden, dan kunnen de douaneautoriteiten een bijkomende termijn van maximaal drie maanden toestaan voor het overleggen van deze bescheiden. Zij moeten echter een zekerheid verlangen ter dekking van het verschil tussen het volledige bedrag aan rechten en het verlangde lagere recht of nulrecht. Wanneer de ontbrekende bescheiden of gegevens niet vóór het verstrijken van de gestelde termijn worden overgelegd, moet het bedrag van de verlangde zekerheid onverwijld in de A-boekhouding worden bijgeschreven.

18. In drie lidstaten heeft de Kamer gevallen geconstateerd waarin de maximaal toegestane termijn was verstreken maar de gehanteerde procedures niet waarborgden dat de rechten waarvoor volledige zekerheid was gesteld, in de A-boekhouding zouden worden opgenomen om tijdig ter beschikking van de Commissie te worden gesteld.

19. Aangezien de communautaire regelgeving betreffende zogeheten onvolledige aangiften duidelijk is, zijn voor de vertraging bij het opnemen van de betrokken rechten in de A-boekhouding de instanties van de lidstaten en niet de betrokken ondernemers verantwoordelijk. Hier kan het dienstig zijn, een restitutieregeling toe te passen.

Douanevervoer

20. Het communautair douanewetboek(20) voorziet in een regeling extern douanevervoer waarbij de volgende goederen binnen het douanegebied van de Unie van één plaats naar een andere kunnen worden vervoerd:

- niet-communautaire goederen, zonder dat deze aan rechten bij invoer en andere belastingen of aan handelspolitieke maatregelen worden onderworpen;

- communautaire goederen die het voorwerp zijn van een communautaire maatregel die hun uitvoer naar derde landen noodzakelijk maakt en waarvoor de overeenkomstige douaneformaliteiten bij uitvoer zijn vervuld.

De voornaamste transporten vinden plaats in het kader van de regeling extern communautair douanevervoer en met een krachtens de TIR-Overeenkomst afgegeven carnet TIR(21).

Toezicht op en toereikendheid van de doorlopende zekerheden

21. De Toepassingsbepalingen communautair douanewetboek schrijven voor dat ondernemers die gebruikmaken van de regeling douanevervoer op één van de volgende drie wijzen een zekerheid moeten stellen: per aangifte (voor een reeks in een lijst opgenomen delicate goederen, forfaitair (voor incidentele gebruikers van de regeling), en doorlopend (voor niet-incidentele gebruikers die aan bepaalde criteria voldoen). In artikel 361 van de Toepassingsbepalingen communautair douanewetboek wordt een procedure vastgesteld ter bepaling van het bedrag van de doorlopende zekerheid die de bedrijven moeten stellen. Volgens deze procedure moet het bedrag van de zekerheid worden vastgesteld op basis van het douanevervoer over één week. De toereikendheid van het bedrag van de zekerheid moet door de douaneautoriteiten jaarlijks worden onderzocht en zo nodig aangepast. De douaneautoriteiten moeten bij het onderzoek rekening houden met de inlichtingen van de douanekantoren van vertrek. Maar aangezien er momenteel geen procedures bestaan om zulke inlichtingen van de kantoren van vertrek in andere lidstaten te verkrijgen betekent dit volgens de Kamer dat gebruik moet worden gemaakt van de handels- en boekhoudbescheiden van het bedrijf, wil het onderzoek tot een zinnig resultaat leiden(22).

22. De Kamer heeft geconstateerd dat de schikkingen voor de uitvoering van deze onderzoeken in een aantal lidstaten ontoereikend waren, zoals de volgende voorbeelden duidelijk maken:

- In twee lidstaten gebruikten de douaneautoriteiten door douanevervoersbedrijven verstrekte gegevens die slechts betrekking hadden op een referentieperiode binnen de activiteiten van het jaar. Hoewel de betrokken douaneautoriteiten van mening waren dat de referentieperioden representatief waren, kon niet worden bevestigd dat de gekozen perioden typerend waren voor de activiteiten van de vervoerders en dat de doorlopende zekerheden dus toereikend waren.

- In een andere lidstaat constateerde de Kamer dat er vijf jaar lang geen onderzoek naar de borgtochten had plaatsgevonden.

- In vijf lidstaten worden weliswaar onderzoeken ingesteld maar zijn de frequentie en methode van onderzoek niet in overeenstemming met het bepaalde in de communautaire regelgeving. Voorbeelden:

- in één lidstaat wordt het onderzoek met behulp van computers verricht, maar zodanig dat daarmee geen bevestiging kan worden verkregen dat het bedrag van de zekerheid nog steeds toereikend is, omdat - evenals in andere lidstaten - het systeem geen toegang verschaft tot gegevens over douanevervoer dat in andere lidstaten gestart is (zie paragraaf 21);

- in een andere lidstaat vonden slechts om de twee jaar onderzoeken plaats, en op een douanekantoor in een andere lidstaat vond in 1996 en 1997 slechts steekproefsgewijs onderzoek plaats;

- in de vierde lidstaat worden regelmatig onderzoeken verricht, maar in een aantal door de Kamer gecontroleerde gevallen werden de door de bedrijven opgegeven globale bedragen van de zekerheden door de douane aanvaard zonder verwijzing naar of verificatie van de informatie in de handelsdocumenten of boekhoudbescheiden van de bedrijven;

- ten slotte maken de douaneautoriteiten van twee lidstaten geen gebruik van een centraal kantoor voor douanevervoer. Dit betekent dat afzonderlijke douanekantoren die certificaten inzake douanevervoer afgeven geen toezicht kunnen houden op verrichtingen inzake douanevervoer die met deze certificaten op andere kantoren van vertrek plaatsvinden. De nationale autoriteiten kunnen daardoor niet nagaan of de gestelde doorlopende zekerheden toereikend zijn voor douanevervoer met vertrekpunt binnen hun eigen douanegebied.

23. De Kamer heeft één geval van douanevervoer aangetroffen waarin ongeveer 2,8 Mio ECU aan douanerechten werd gevorderd over een partij illegaal in de Gemeenschap ingevoerde sigaretten. De doorlopende zekerheid die in het kader van de gemeenschappelijke regeling douanevervoer op een douanekantoor van een derde land werd gesteld, bedroeg slechts ongeveer 200000 ECU. De autoriteiten van het land waar de zekerheid wordt gesteld, dienen toe te zien op de toereikendheid van de zekerheden die zij aanvaarden. In dit geval was de ontoereikende zekerheid reeds opgebruikt bij eerdere invorderingen.

24. Dit geval illustreert een bijzonder zwak punt in de bepalingen inzake de doorlopende zekerheid wat betreft de bescherming van de financiële belangen van de Gemeenschap. Krachtens artikel 360 van de gewijzigde Toepassingsbepalingen communautair douanewetboek mogen de douaneautoriteiten meerdere exemplaren van certificaten van borgtocht afgeven waarvan elk tot het volledige bedrag van de borgtocht mag worden ingezet, ongeacht het kantoor van vertrek in het douanegebied. Hierdoor en doordat douanevervoerstransacties pas na verloop van tijd worden afgewikkeld, kunnen de door een zekerheid gedekt geachte schulden in feite een veelvoud daarvan bedragen. Het onvermijdelijke gevolg is dat, indien er iets mis gaat met het douanevervoer en de vervoerder vervolgens in gebreke blijft, de borg slechts aansprakelijk is voor schulden ten bedrage van de gestelde zekerheid.

Ontheffing van doorlopende zekerheid bij douanevervoer

25. Krachtens de communautaire douanewetgeving(23) kunnen de lidstaten ontheffing van de doorlopende zekerheid verlenen aan personen die aan de volgende voorwaarden voldoen:

- gevestigd zijn in de lidstaat waar de ontheffing wordt verleend;

- de regeling communautair douanevervoer op niet-incidentele wijze gebruiken;

- financieel in staat zijn aan hun verplichtingen te voldoen;

- geen ernstige overtreding hebben begaan van de douane- en belastingwetgeving;

- een verbintenis zijn aangegaan om op het eerste schriftelijke verzoek van de douaneautoriteiten de bedragen te betalen die worden gevorderd uit hoofde van het door hen verrichte communautaire douanevervoer.

26. De communautaire regelgeving(24) bepaalt dat geen ontheffing van zekerheidstelling mag worden verleend voor het transport van goederen ter waarde van meer dan 100000 ECU.

27. De Kamer heeft geconstateerd dat de bepalingen inzake ontheffing in een aantal lidstaten worden toegepast en kon zich er in twee lidstaten niet van vergewissen of de betrokken douaneautoriteiten officiële procedures toepassen om na te gaan of de aanvragers van ontheffing van een zekerheidstelling daar in financieel opzicht voor in aanmerking kwamen.

28. De Kamer kon geen bevestiging krijgen dat er procedures bestonden voor het toezicht op de naleving van de bepaling dat voor transporten ter waarde van meer dan 100000 ECU geen ontheffing van zekerheidstelling wordt verleend. Het feit dat het enig document dat voor douanevervoer wordt gebruikt geen gegevens bevat over de waarde van zendingen en ook geen douanetariefnummer heeft, staat doeltreffend toezicht op deze bepaling door de lidstaten in de weg. Het vormt voor de douaneautoriteiten ook een hinderpaal bij de beoordeling van het risico dat inherent is aan afzonderlijke gevallen van douanevervoer en bij het natrekken van de toereikendheid van de gestelde zekerheden.

29. Gezien de neiging van de lidstaten om alle schulden ten gevolge van niet afgewikkeld douanevervoer in de B-boekhouding op te nemen, vraagt de Kamer zich af of de verbintenis die wordt verlangd als voorwaarde voor de toekenning van ontheffingen van zekerheidstelling geen "zekerheden op zich" vormt en de betrokken schulden dus als schulden waarvoor een zekerheid is gesteld overeenkomstig het bepaalde van Verordening (EEG, Euratom) nr. 1552/89 van de Raad, onverwijld ter beschikking van de Commissie zouden moeten worden gesteld.

30. Bij een controle van niet-afgewikkelde dossiers inzake douanevervoer in één lidstaat ontdekte de Kamer vier gevallen waarin de douaneautoriteiten schulden inzake eigen middelen hadden vastgesteld bij bedrijven die ontheffing van zekerheidstelling hadden verkregen. Ten tijde van de controle was in geen van deze gevallen betaling ontvangen en waren de tegoeden ook niet bij de vaststelling ter beschikking van de Commissie gesteld. Vanzelfsprekend dient een ontheffing van zekerheidstelling uitsluitend te worden verleend aan die in het douanevervoer actieve ondernemers welke zich bereid hebben getoond om zich aan de voorschriften van de regeling te houden. De Kamer heeft kennis genomen van recente voorstellen(25) om de ontheffing slechts te verlenen aan ondernemers die voldoen aan vrij strenge normen inzake betrouwbaarheid wanneer zij gebruikmaken van de regeling douanevervoer en wanneer zij samenwerken met de douaneautoriteiten.

Kennisgeving van potentiële douanevervoerschulden aan de borgen

31. Volgens de communautaire douanewetgeving(26) behoeft een borg zijn zekerheidstelling ter dekking van schulden ten gevolge van niet-gezuiverde douanevervoeractiviteiten niet te honoreren indien hij niet binnen een termijn van twaalf maanden na de datum van geldigmaking van de aangifte in kennis is gesteld van de potentiële schuld. De Kamer heeft tien in de B-boekhouding opgenomen gevallen ontdekt waarin de douaneautoriteit verzuimd had, de borgen binnen de gestelde termijn kennis te geven van ongeveer 200000 ECU aan potentiële schulden in het kader van de gestelde borgtochten. Een andere douaneautoriteit verzocht een borg niet om betaling van een vastgestelde schuld van ongeveer 330000 ECU die voor een niet-gezuiverd douanevervoer met borgtocht in de B-boekhouding was opgenomen, en voerde daarvoor aan dat zij de borg weliswaar binnen de gestelde termijn in kennis had gesteld maar het bedrag van de schuld niet tijdig had vastgesteld.

32. Volgens de Kamer hadden de betrokken eigen middelen in de A-boekhouding moeten worden opgenomen en de Commissie ter beschikking moeten worden gesteld, daar er voor de bedragen een borgtocht bestond en ze binnen de gestelde termijn niet werden betwist. Wegens deze fout of nalatigheid van de douane zouden de betrokken lidstaten hieruit de financiële gevolgen moeten trekken en de vastgestelde rechten onverwijld ter beschikking moeten stellen, ongeacht de vraag of de schulden zullen worden teruggevorderd op de debiteuren of borgen. De Commissie moet rente in rekening brengen ter compensatie van de vertraging waarmee de middelen ter beschikking zijn gesteld en die het gevolg was van de hierboven beschreven administratieve praktijk.

Wederzijdse bijstand

33. Een belangrijk instrument in de strijd van de Gemeenschap tegen fraude in het kader van de douane-unie en het gemeenschappelijk landbouwbeleid is Verordening (EG) nr. 515/97 van de Raad(27) betreffende de wederzijdse bijstand tussen de administratieve autoriteiten van de lidstaten en de samenwerking tussen deze autoriteiten en de Commissie. In deze verordening wordt erop gewezen "dat een efficiënte samenwerking op dit gebied de bescherming van de financiële belangen van de Gemeenschap kan versterken".

34. Gedurende haar controle onderzocht de Kamer de toepassing van procedures voor wederzijdse bijstand bij douanevervoer en constateerde in één geval, waarbij vier lidstaten betrokken waren, dat van een totale schuld van 645557 ECU, ten gevolge van klaarblijkelijke vertragingen bij het doorgeven van betaalaanvragen, ontoereikende zekerheidstelling of een onjuiste naam van de borg slechts 99707 ECU was geïnd.

35. In haar jaarverslag over het begrotingsjaar 1994(28) behandelde de Kamer tekortkomingen in de samenwerking en follow-up van de lidstaten en de Commissie wat betreft de tenuitvoerlegging van de regelingen betreffende wederzijdse bijstand. In eerdere verslagen heeft de Kamer ook opgemerkt dat de interne markt voor de ondernemers - vooral voor die welke gaarne de betaling van rechten en belastingen ontwijken - een realiteit is geworden, terwijl de diensten van de Commissie nog steeds vast lijken te zitten binnen nationale grenzen.

TIR (Transports Internationaux Routiers - internationaal wegvervoer)

36. Artikel 91, lid 2, van het communautair douanewetboek(29) bepaalt onder meer dat vervoer van niet-communautaire goederen krachtens de TIR-Overeenkomst van 14 november 1975 op bepaalde voorwaarden onder geleide van een carnet TIR mag plaatsvinden. In zulke gevallen treden erkende aansprakelijke organisaties voor maximaal 50000 USD per carnet TIR (afhankelijk van de betrokken lidstaat) als borg op, zodat het bedrijf geen specifieke borgtocht voor douanevervoer hoeft te betalen.

37. Zowel in de communautaire als in derde landen zijn de aansprakelijke organisaties steevast vrachtrijdersverenigingen. De Overeenkomst bepaalt dat de betrokken organisatie in alle landen waardoor de goederen worden vervoerd eventuele schulden ten gevolge van de niet-zuivering van een TIR-transport betaalt, zelfs indien de houder van het carnet zijn contract heeft gesloten met een organisatie die in een ander land gevestigd en actief is.

38. De aansprakelijke organisaties hebben er - via de Internationale Federatie voor Wegvervoer (IFW) - voor gezorgd dat hun potentiële schulden als gevolg van de afgifte van carnets TIR door een verzekering zijn gedekt. Tijdens de controle in een aantal lidstaten en bij de Commissie ontdekte de Kamer dat er zich met deze verzekeringspolissen moeilijkheden voordeden. De groep verzekeringsmaatschappijen die borg staan voor de potentiële schulden van de IFW, weigerde hun polissen te honoreren wegens de hoge schulden die in het handelsverkeer tussen de landen van Midden- en Oost-Europa en de Gemeenschap ontstonden. Het leeuwendeel van dit schuldbedrag ontstond in één lidstaat, omdat deze dicht bij deze landen gelegen is.

39. Krachtens de communautaire regelgeving berust de verantwoordelijkheid voor de inning van rechten in niet-gezuiverde TIR-gevallen bij de lidstaat waar de goederen het laatst werden gemeld of, wanneer ze spoorloos zijn, de lidstaat waar de goederen de Gemeenschap zijn binnengekomen. Door zijn bijzondere ligging neemt één lidstaat een onevenredig groot aantal gevallen van niet-gezuiverd douanevervoer voor zijn rekening.

40. Uit een intern verslag van de Commissie over een controlebezoek aan deze lidstaat maakt de Kamer op dat de bevoegde nationale overheidsinstantie met één van de aansprakelijke organisaties was overeengekomen, niet aan te dringen op betaling krachtens de Overeenkomst maar dat een arbitrageprocedure is ingeleid.

41. De communautaire regelgeving(30) bepaalt dat rechten op eigen middelen die niet zijn geïnd maar waarvoor een zekerheid is gesteld uiterlijk de 19e dag van de tweede maand die volgt op de vaststelling van het recht ter beschikking van de Commissie moeten worden gesteld. De Kamer heeft de nationale autoriteit verzocht, juridisch te motiveren waarom zij de schulden in dit geval niet tijdig ter beschikking heeft gesteld.

42. De Kamer heeft geconstateerd dat aanvragen om betaling van douanerechten aan de aansprakelijke organisatie werden ingetrokken toen ontdekt werd dat deze per vergissing aan de borg waren gezonden terwijl er nog geen verzoek om betaling aan de aangever was gestuurd. Tegen de borg kan thans geen proces wegens deze schulden worden gevoerd. Deze rechten zijn niet ter beschikking van de Commissie gesteld, hoewel de niet-inning ervan aan een fout van de douaneautoriteiten te wijten was. De Commissie dient stappen te ondernemen om deze rechten en de achterstandsrente daarover in te vorderen.

43. De TIR-Overeenkomst maakt een integrerend deel uit van de communautaire maatregelen ter vergemakkelijking van het goederenvervoer via het grondgebied van de Gemeenschap en binnen dat grondgebied. De Kamer wijt de moeilijkheden waardoor de zeer hoge bedragen aan douanerechten en andere belastingen op deze TIR-transporten niet zijn geïnd aan het feit dat op het gehele terrein van het douanevervoer geen doeltreffend toezichtsysteem is opgezet. Met toezicht wordt hier niet alleen toezicht op de toereikendheid van de borgtochten en de betrouwbaarheid van de borgen, maar ook toezicht op de tijdige zuivering van de verrichte transacties bedoeld.

Beroep

44. Volgens artikel 244 van het communautair douanewetboek kan een douaneautoriteit de tenuitvoerlegging van een aangevochten beschikking waardoor een douaneschuld zou zijn ontstaan opschorten mits er voor de schulden een zekerheid is of wordt gesteld. Er behoeft geen zekerheid te worden gesteld wanneer deze eis de betrokkene in ernstige economische of sociale moeilijkheden zou kunnen brengen. Voorbeelden van gevallen waarin geen zekerheidstelling werd verlangd:

- bij één douaneautoriteit constateerde de Kamer bij het nazien van de B-boekhouding dat vorderingen van eigen middelen ad 10737 129 ECU voor niet-gezuiverde TIR-transporten tot november 1998 niet waren geïnd. De houder van het carnet ging in beroep tegen deze vorderingen; er werd geaccepteerd dat hij zou worden gehoord, waarbij de beschikking werd geschorst en geen zekerheidstelling werd geëist. Het beroep werd in december 1998 ongegrond verklaard;

- in drie andere lidstaten kunnen vele vervoerders dankzij nationale rechtsvoorschriften de administratieve beroepsprocedure waarin artikel 244 van het communautair douanewetboek voorziet en dus de vereiste zekerheidstelling omzeilen door rechtstreeks bij de bevoegde rechtbanken van de respectieve lidstaten beroep in te stellen.

45. De Commissie zou de nationale rechtsvoorschriften betreffende zekerheidstelling bij beroep moeten bestuderen om uit te maken in hoeverre de nationale wetgeving strijdig is met de bepalingen van het communautair douanewetboek.

Situaties waarin geen zekerheid wordt gesteld

46. In paragraaf 25 van dit verslag besprak de Kamer de verantwoordelijkheden van de lidstaten wanneer douaneschulden niet kunnen worden geïnd en de aangever in het kader van de regeling douanevervoer ontheffing van zekerheidstelling geniet.

47. Er bestaan nog andere gevallen waarin geen zekerheidstelling vereist is hoewel er schulden aan eigen middelen kunnen ontstaan:

- artikel 189 van het communautair douanewetboek, dat bepaalt dat geen zekerheidstelling vereist is wanneer de schuldenaar of de persoon die schuldenaar kan worden een overheidslichaam is;

- artikel 94 van het douanewetboek, dat onder meer bepaalt dat de spoorwegmaatschappijen van de lidstaten geen zekerheid behoeven te stellen voor douanevervoer.

48. Wat betreft het bepaalde in artikel 189 interpreteren de douaneautoriteiten in de lidstaten het begrip "overheidslichaam" op zeer uiteenlopende wijze. Er zijn tal van juridisch onafhankelijke bureaus en nutsbedrijven waarbij geenszins vaststaat dat de lidstaten hun schulden op zich zullen nemen. Wat betreft artikel 94: in verscheidene lidstaten zijn de spoorwegmaatschappijen thans particuliere ondernemingen.

49. Ingeval de douaneautoriteiten besluiten, geen facultatieve zekerheid in ontvangst te nemen, zijn deze besluiten gebaseerd op hun evaluatie van de betrouwbaarheid van de betrokken aangevers en worden de lidstaten derhalve geacht zich aansprakelijk te stellen voor in gevallen van niet-inning opkomende douaneschulden.

50. Het enige geval waarin de communautaire douanewetgeving de douaneautoriteiten niet verplicht een zekerheidstelling te verlangen, is bij een aanvraag om betaling van een douaneschuld na inklaring van de goederen. In alle andere gevallen schatten de douaneautoriteiten het risico in dat eventueel opkomende schulden niet worden geïnd, of worden zij geacht dit te doen. De Kamer acht artikel 17, lid 2, van Verordening (EEG, Euratom) nr. 1552/89 duidelijk genoeg voor een aanpak van het geschetste probleem. De Commissie is verplicht, haar toezichthoudende functie uit te oefenen en er daarbij zorg voor te dragen dat de lidstaten slechts gebruikmaken van het hun in het artikel toegestane recht "indien door overmacht geen inning heeft kunnen plaatsvinden" of wanneer de douaneschulden niet kunnen worden geïnd omdat "blijkt dat de inning om redenen onafhankelijk van hun wil definitief onmogelijk is". De Kamer is van mening dat het nalaten van een serieuze inschatting van de risico's van niet-inning van douaneschulden geen reden vormt om eigen middelen niet overeenkomstig dit artikel ter beschikking te stellen.

Terbeschikkingstelling aan de Commissie van rechten waarvoor een zekerheid is gesteld

51. Artikel 6, lid 2, van Verordening (EEG, Euratom) nr. 1552/89 bepaalt het volgende betreffende de terbeschikkingstelling van eigen middelen aan de Gemeenschap:

a) De overeenkomstig artikel 2 vastgestelde rechten worden, onder voorbehoud van het bepaalde onder b), uiterlijk op de eerste werkdag na de 19e van de tweede maand die volgt op de maand waarin de vaststelling heeft plaatsgehad, in de boekhouding opgenomen (A-boekhouding).

b) Vastgestelde rechten die niet in de onder a) bedoelde boekhouding zijn opgenomen omdat zij nog niet zijn geïnd en geen zekerheid is gesteld, worden binnen de onder a) vastgestelde termijn in een specifieke boekhouding opgenomen. De lidstaten kunnen de vastgestelde rechten waarvoor een zekerheid is gesteld, echter eveneens in een specifieke boekhouding opnemen indien deze rechten worden betwist waardoor de waarde ervan wijzigingen kan ondergaan als de uitslag van de geschillen bekend is (B-boekhouding).

52. Deze bepalingen worden in de lidstaten niet algemeen nageleefd, zodat de rechten van de Gemeenschap vaak niet tijdig ter beschikking van de Commissie worden gesteld:

- In vele lidstaten worden douaneschulden waarvoor een zekerheid is gesteld en die niet worden betwist maar nog niet zijn geïnd ten onrechte in de B-boekhouding bijgeschreven alvorens naar de A-boekhouding te worden overgeboekt wanneer ze worden geïnd;

- In één van deze lidstaten voeren de autoriteiten aan dat de lidstaten pas kunnen weten of de schuld wordt aanvaard nadat de debiteur ervan in kennis is gesteld, en dat zij het bedrag van de rechten dus logischerwijs te allen tijde in de B-boekhouding zouden moeten kunnen opnemen aangezien zij niet weten of de rechten al dan niet worden betwist en niet-betaling binnen de gestelde termijn in het nationale recht als voldoende bewijs geldt dat de schuld wordt betwist;

- In een andere lidstaat beweren de autoriteiten dat er krachtens de communautaire regelgeving geen overboekingen van de A-boekhouding naar de B-boekhouding mogelijk zijn en dat het derhalve voorbarig is, rechten die nog kunnen worden betwist in de A-boekhouding op te nemen;

- De douaneautoriteiten van één lidstaat erkennen weliswaar dat dergelijke rechten volgens de regelgeving onmiddellijk in de A-boekhouding moeten worden opgenomen, maar de Kamer constateerde dat de bedragen in de praktijk volledig in de B-boekhouding worden bijgeschreven wanneer voor douaneschulden slechts gedeeltelijke zekerheid bestaat;

- In een andere lidstaat gelden niet-geïnde schulden die worden gedekt door doorlopende zekerheden in het kader van de regeling communautair douanevervoer en de TIR-procedure, volgens de nationale instructies terzake, voor de toepassing van de bepalingen van Verordening (EEG, Euratom) nr. 1552/89 als schulden waarvoor geen zekerheid is gesteld. Dit standpunt wordt bijgetreden door twee andere lidstaten, die het dienstig achten, het bedrag van een schuld voor douanevervoer in de B-boekhouding op te nemen totdat deze wordt geïnd, omdat ten tijde van de vaststelling niet kan worden uitgemaakt of de doorlopende zekerheid niet door eerdere aanspraken is opgebruikt.

53. In dit verslag wordt een aantal gevallen vermeld waarin de lidstaten eigen middelen die geheel of gedeeltelijk worden gedekt door zekerheden en waarbij de betrokken debiteuren geen beroep lijken te hebben ingesteld niet ter beschikking stellen zodra ze zijn vastgesteld. De Kamer acht deze kwestie zorgwekkend, want:

- hoewel zij er de laatste jaren herhaaldelijk verslag over heeft uitgebracht, en

- hoewel de diensten van de Commissie het probleem ook reeds jaren ter sprake brengen bij de lidstaten,

is er nog geen zinvolle oplossing gevonden die garandeert dat de Gemeenschap tijdig de middelen ontvangt waarop zij recht heeft. Deze kwestie is van bijzonder groot belang daar de Europese Raad op zijn bijeenkomst van 24 en 25 maart 1999(31) te Berlijn heeft besloten dat het bedrag dat de lidstaten in mindering brengen voor inningskosten(32) met ingang van het jaar 2001 van 10 % tot 25 % wordt opgetrokken.

Conclusies

54. In dit verslag wordt gewezen op een aantal situaties waarin de door de lidstaten bij het beheer van zekerheden en borgtochten gehanteerde procedures hetzij niet stroken met de bepalingen van de communautaire douanewetgeving, hetzij eenvoudigweg ondoeltreffend zijn (zie bijvoorbeeld de paragrafen 13 en 14). De douaneautoriteiten van de lidstaten hebben duidelijk de taak, deze gebreken te verhelpen. Maar ook de Commissie moet haar bevoegdheden gebruiken om verbeteringen af te dwingen. Voorzover gebreken en onduidelijkheden in de regelgeving het moeilijk maken, te waarborgen dat de douanevoorschriften consequent worden toegepast, kan de Commissie eventuele problemen van deze aard te berde brengen bij de lidstaten in het Comité douanewetboek en via discussie naar de juiste oplossingen zoeken. Lost dit forum deze problemen niet op, dan heeft de Commissie het initiatiefrecht om de nodige verbeteringen voor te stellen, hoewel de geslaagde tenuitvoerlegging afhangt van de bereidheid van de Raad en het Parlement om ze goed te keuren en van de lidstaten om de nodige maatregelen op het terrein te treffen.

55. De Kamer had zich ten doel gesteld, de geschiktheid van de procedures te evalueren. Haar voornaamste bevindingen zijn:

a) er dient compenserende rente te worden verlangd van ondernemers die het op hun rekeningen voor uitstel van betaling toegestane bedrag feitelijk overschrijden, zodat alle ondernemers gelijk worden behandeld (zie paragraaf 14);

b) evenzo zou kunnen worden gewaarborgd dat de Commissie en de lidstaten hun douanerechten tijdig ontvangen en zou de thans door de procedures gevergde mate van toezicht kunnen worden verlaagd door bij onvolledige aangiften gebruik te maken van een restitutieprocedure (zie paragraaf 19);

c) Betreffende de regeling communautair douanevervoer:

- de zin van de doorlopende zekerheid en de doeltreffendheid ervan als financieel instrument ter bescherming van de communautaire ontvangsten worden ondergraven door een aantal systeemgebreken;

- de Kamer vraagt zich in het licht van het aantal gevallen van niet-gezuiverd douanevervoer dat tijdens de controle werd geconstateerd af, of er in het kader van de doorlopende zekerheid wel meer belang wordt gehecht aan de goederen dan aan de ondernemer. Volgens de thans geldende regeling kan de ondernemer de faciliteit benutten voor meerdere certificaten van borgtocht die elk kunnen worden gebruikt voor het gehele bedrag van de borgtocht, waardoor deze voor zeer vele transacties vrijwel nutteloos wordt (zie paragraaf 24);

- tot dusverre wordt er onvoldoende prioriteit gegeven aan het toezicht op de maximumbedragen waarvoor de zekerheden zijn gesteld, maar er zijn tekenen van beterschap - om doeltreffend te zijn moet het toezicht formeel een onderzoek van de boekhoud- en handelsbescheiden van het bedrijf omvatten (zie de paragrafen 21 - 24);

- om het onderzoek te vergemakkelijken en de douaneautoriteiten ook attent te maken op potentiële risico's bij waardevolle goederen moet de minimale inhoud van het enig document voor douanevervoer worden uitgebreid met een vermelding van de waarde van de transporten en het douanetariefnummer (zie paragraaf 28);

- ontheffing van zekerheidstelling dient uitsluitend te worden verleend aan bedrijven die blijk hebben gegeven van duurzame betrouwbaarheid en financiële soliditeit. De beoordeling van de betrouwbaarheid moet grondig en aan de hand van stukken worden verricht. Het thans niet afdwingbare maximumbedrag van 100000 ECU bij zendingen waarvoor ontheffing wordt verleend, zou niet noodzakelijk mogen zijn (zie de paragrafen 27 - 30);

d) gelet op het grote bedrag aan niet-betaalde douanerechten dat ermee is gemoeid zou de Commissie maatregelen moeten nemen om de bij het gebruik van carnets TIR geconstateerde problemen met spoed te verhelpen (zie de paragrafen 36 - 43);

e) in dit verslag wordt erop gewezen dat er in de lidstaten sterk uiteenlopende meningen heersen over de betekenis van het begrip schuld waarvoor een zekerheid is gesteld of over de gegevens waaruit blijkt dat een dergelijke schuld wordt betwist. De Commissie moet de rechtsvoorschriften herzien zodat ze duidelijk worden, de boekhoudafdelingen in de lidstaten van advies dienen of nieuwe instructies uitvaardigen (zie de paragrafen 51 - 52);

f) de status van schulden die schijnbaar door een doorlopende zekerheid in de regeling douanevervoer zijn gedekt, moet worden verduidelijkt, want de douaneautoriteiten worden klaarblijkelijk in verlegenheid gebracht doordat zij niet kunnen nagaan of voor een bepaald douanetransport wel een zekerheid is gesteld (zie paragraaf 52);

g) de Commissie dient te onderzoeken in hoeverre het nationaal recht van de lidstaten met betrekking tot het beroep overeenkomt met de communautaire regelgeving. De douaneautoriteiten kunnen momenteel (krachtens artikel 244 van het communautair douanewetboek) ontheffing van de verplichting tot zekerheidstelling verlenen in die gevallen waarin het risico het grootst is, namelijk waarin de betrokkene ernstige economische problemen zou kunnen krijgen. Maar als de nationale wetgeving het mogelijk maakt dat vervoerders de beroepsprocedure waarin het douanewetboek voorziet omzeilen, moeten de bepalingen nog eens tegen het licht gehouden worden aangezien de financiële belangen van de Gemeenschap niet gediend zijn met een dergelijke omzeiling van het Gemeenschapsrecht (zie paragraaf 44).

Dit verslag werd door de Rekenkamer te Luxemburg vastgesteld te harer zitting van 16 december 1999.

Voor de Rekenkamer

Jan O. Karlsson

President

(1) Verordening (EEG) nr. 2913/92 van de Raad van 12 oktober 1992 tot vaststelling van het communautair douanewetboek (PB L 302 van 19.10.1992, blz. 1).

(2) Verordening (EEG, Euratom) nr. 1552/89 van de Raad van 29 mei 1989 houdende toepassing van Besluit 88/376/EEG, Euratom betreffende het stelsel van eigen middelen van de Gemeenschappen (PB L 155 van 7.6.1989, blz. 1).

(3) Zekerheidstelling omvat vele vormen van zekerheid, zoals deposito's in contanten, verpanding van goederen, wissels, bezwaring van eigendom enz.; borgtochten zijn specifieke verbintenissen van borgen om op verzoek tot betaling over te gaan.

(4) Artikel 224 e.v. van Verordening (EEG) nr. 2913/92 van de Raad van 12 oktober 1992 tot vaststelling van het communautair douanewetboek.

(5) Artikel 94 van Verordening (EEG) nr. 2913/92 van de Raad van 12 oktober 1992 tot vaststelling van het communautair douanewetboek.

(6) Artikel 88 van Verordening (EEG) nr. 2913/92 van de Raad van 12 oktober 1992 tot vaststelling van het communautair douanewetboek en artikel 700 van Verordening (EEG) nr. 2454/93 van de Commissie van 2 juli 1993 houdende vaststelling van enkele bepalingen ter uitvoering van Verordening (EEG) nr. 2913/92 van de Raad tot vaststelling van het communautair douanewetboek (PB L 253 van 11.10.1993, blz. 1).

(7) Artikel 257 van Verordening (EEG) nr. 2454/93 van de Commissie van 2 juli 1993 houdende vaststelling van enkele bepalingen ter uitvoering van Verordening (EEG) nr. 2913/92 van de Raad tot vaststelling van het communautair douanewetboek.

(8) Artikel 244 van Verordening (EEG) nr. 2913/92 van de Raad van 12 oktober 1992 tot vaststelling van het communautair douanewetboek.

(9) Artikel 104 e.v. van Verordening (EEG) nr. 2913/92 van de Raad van 12 oktober 1992 tot vaststelling van het communautair douanewetboek.

(10) Artikel 88 van Verordening (EEG) nr. 2913/92 van de Raad van 12 oktober 1992 tot vaststelling van het communautair douanewetboek.

(11) Artikel 88 van Verordening (EEG) nr. 2913/92 van de Raad van 12 oktober 1992 tot vaststelling van het communautair douanewetboek.

(12) Artikel 51 van Verordening (EEG) nr. 2913/92 van de Raad van 12 oktober 1992 tot vaststelling van het communautair douanewetboek.

(13) Artikel 82 van Verordening (EEG) nr. 2913/92 van de Raad van 12 oktober 1992 tot vaststelling van het communautair douanewetboek.

(14) Artikel 192 van Verordening (EEG) nr. 2913/92 van de Raad van 12 oktober 1992 tot vaststelling van het communautair douanewetboek.

(15) Verordening (EEG) nr. 2913/92 van de Raad van 12 oktober 1992 tot vaststelling van het communautair douanewetboek.

(16) Artikel 140 van Verordening (EEG) nr. 2913/92 van de Raad van 12 oktober 1992 tot vaststelling van het communautair douanewetboek.

(17) Artikel 192 van Verordening (EEG) nr. 2913/92 van de Raad van 12 oktober 1992 tot vaststelling van het communautair douanewetboek.

(18) Wanneer de aangever de toepassing van een lager douanerecht of nulrecht aanvraagt en ten tijde van de aangifte niet over alle noodzakelijke bewijsstukken beschikt, maar niettemin onmiddellijk goederen in het vrije verkeer wil brengen, dient hij een onvolledige aangifte in.

(19) Artikel 256 van Verordening (EEG) nr. 2454/93 van de Commissie van 2 juli 1993 houdende vaststelling van enkele bepalingen ter uitvoering van Verordening (EEG) nr. 2913/92 van de Raad tot vaststelling van het communautair douanewetboek.

(20) Artikel 91 van Verordening (EEG) nr. 2913/92 van de Raad van 12 oktober 1992 tot vaststelling van het communautair douanewetboek.

(21) Douaneovereenkomst inzake het internationale vervoer van goederen onder dekking van carnets TIR (TIR-Overeenkomst) (PB L 252 van 14.9.1978, blz. 2).

(22) Artikel 361 van Verordening (EEG) nr. 2454/93 van de Commissie van 2 juli 1993 houdende vaststelling van enkele bepalingen ter uitvoering van Verordening (EEG) nr. 2913/92 van de Raad tot vaststelling van het communautair douanewetboek.

(23) Artikel 95 van Verordening (EEG) nr. 2913/92 van de Raad van 12 oktober 1992 tot vaststelling van het communautair douanewetboek.

(24) Artikel 95 van Verordening (EEG) nr. 2913/92 van de Raad van 12 oktober 1992 tot vaststelling van het communautair douanewetboek.

(25) Advies van de Commissie overeenkomstig artikel 189 B, lid 2, onder d), van het EG-Verdrag, over het amendement van het Europees Parlement op het gemeenschappelijk standpunt van de Raad inzake het voorstel voor een verordening (EG) van het Europees Parlement en de Raad tot wijziging van Verordening (EEG) nr. 2913/92 tot vaststelling van het communautair douanewetboek (douanevervoer), COM(1999) 0047 def.

(26) Artikel 374 van Verordening (EEG) nr. 2454/93 van de Commissie van 2 juli 1993 houdende vaststelling van enkele bepalingen ter uitvoering van Verordening (EEG) nr. 2913/92 van de Raad tot vaststelling van het communautair douanewetboek.

(27) Verordening (EG) nr. 515/97 van de Raad van 13 maart 1997 betreffende de wederzijdse bijstand tussen de administratieve autoriteiten van de lidstaten en de samenwerking tussen deze autoriteiten en de Commissie met het oog op de juiste toepassing van de douane- en landbouwvoorschriften.

(28) PB C 303 van 14.11.1995, blz. 25.

(29) Verordening (EEG) nr. 2913/92 van de Raad van 12 oktober 1992 tot vaststelling van het communautair douanewetboek.

(30) Verordening (EEG, Euratom) nr. 1552/89 van de Raad van 29 mei 1989 houdende toepassing van Besluit 88/376/EEG, Euratom betreffende het stelsel van eigen middelen van de Gemeenschappen.

(31) Europese Raad van 24 en 25 maart 1999, Conclusies van het Voorzitterschap. Persmededeling: Brussel (25.3.1999) - nr. SN 100 (Pers).

(32) Artikel 10 van Verordening (EEG, Euratom) nr. 1552/89 van de Raad van 29 mei 1989 houdende toepassing van Besluit 88/376/EEG, Euratom betreffende het stelsel van eigen middelen van de Gemeenschappen.

Antwoorden van de Commissie

Samenvatting

Het speciale verslag van de Rekenkamer over de zekerheden en borgtochten heeft betrekking op de toepassing van de communautaire voorschriften inzake zekerheidstelling. Drie vormen daarvan werden bekeken: de verplichte zekerheid, die de ontstane (douane) schuld dekt, met name bij uitstel van betaling na vrijgave van de goederen; de voorwaardelijke zekerheid, die verplicht, gedeeltelijk of facultatief kan zijn en betrekking heeft op de schuld die kan ontstaan (het verslag handelt met name over de zekerheidstelling bij bepaalde douaneregelingen zoals het extern douanevervoer en de tijdelijke invoer, alsmede in geval van administratief of gerechtelijk beroep); en de toepassing van de bepalingen inzake ontheffing van zekerheidstelling. In haar opmerkingen heeft de Kamer kritiek op de wijze waarop acht lidstaten de communautaire voorschriften inzake zekerheden toepassen en de mogelijke boekhoudkundige gevolgen daarvan. In het bijzonder wordt gewezen op de problemen bij de toepassing van de TIR-regeling.

Wat de grond van de zaak betreft is de Commissie het eens met deze kritiek, die overigens de resultaten van haar eigen controles bevestigt, waarvan de vervolgmaatregelen reeds goed gevorderd zijn, en in een geval zijn al stappen ondernomen om de inbreukprocedure van artikel 226 van het Verdrag in te stellen. Wat het externe douanevervoer betreft kent de Commissie het probleem en heeft zij maatregelen genomen op wetgevend en operationeel vlak; bovendien heeft zij een geautomatiseerd systeem opgezet dat in 2003 voltooid zal zijn. Ook deelt de Commissie de mening van de Kamer dat moet worden gezorgd voor overeenstemming van de nationale bepalingen met het Gemeenschapsrecht wat betreft de zekerheidstelling in geval van beroep (artikel 244 van het communautair douanewetboek). Ten slotte is de Commissie in het kader van een zekerheid voor uitstel van betaling bereid de suggesties van de Kamer over de toepassing van compenserende rente in bepaalde gevallen van overschrijding van de zekerheidsdrempel te onderzoeken.

De Commissie deelt echter niet de mening van de Kamer over een ruimere toepassing van de terugbetalingsprocedure waarin de communautaire wetgeving voorziet in geval van onvolledige aangifte. Zij meent dat het voordeel van een stelselmatig gebruik van dit systeem, vergeleken met de kosten die het meebrengt, niet zonder meer duidelijk is.

Controlebevindingen

Uitgestelde betaling van rechten

13. De Commissie is van oordeel dat iedere ontstane schuld waarvoor uitstel van betaling is verleend en waarvoor dus een zekerheid van 100 % moet worden gesteld, dient te worden geboekt en, indien zij niet wordt betwist, binnen de gestelde termijnen ter beschikking moet worden gesteld. De Commissie heeft de gepaste follow-upmaatregelen genomen voor de door de Kamer gesignaleerde onregelmatigheden. Als zij financiële gevolgen hebben, zal de Commissie de nodige maatregelen nemen; in het geval van Duitsland zijn de verschuldigde bedragen reeds opgeëist.

14. De lidstaten moeten de gepaste maatregelen nemen om de communautaire voorschriften inzake uitstel van betaling toe te passen; er zal hen een herinneringsbrief worden gezonden. De Commissie is bereid de suggestie van de Kamer te onderzoeken om de voorschriften van artikel 232, lid 1, onder b), van het communautair douanewetboek te doen toepassen, ook in geval van overschrijding van de voor uitstel van betaling gestelde zekerheid, voorzover de invordering van de verschuldigde bedragen in het gedrang komt.

Tijdelijke invoer van goederen

15. De Commissie onderzoekt de antwoorden van de betrokken lidstaten op de door de Kamer gesignaleerde gevallen. Na het onderzoek zal zij haar standpunt bepalen en eventueel corrigerende maatregelen nemen.

16. De Commissie is van oordeel dat het aan de lidstaten is voor een correcte toepassing van de communautaire voorschriften te zorgen en de verantwoordelijkheid te dragen voor eventuele tekortkomingen van hun kant bij de toepassing van deze voorschriften. Een herinnering in die zin zal aan de betrokken lidstaten worden gezonden.

Onvolledige aangiften

18. Wat de door de Kamer genoemde gevallen betreft heeft de Commissie uit de opvolgingsmaatregelen met betrekking tot België en Spanje vastgesteld dat de financiële gevolgen te verwaarlozen zijn. In het geval van het Verenigd Koninkrijk zal de Commissie na onderzoek van het antwoord van deze lidstaat eventueel follow-upmaatregelen nemen.

19. De Commissie deelt de mening van de Kamer over de verantwoordelijkheid van de lidstaten voor een goede toepassing van de communautaire voorschriften betreffende onvolledige aangiften. De communautaire regelgeving voorziet reeds in de door de Kamer genoemde restitutieregeling, voorzover deze wordt aangevraagd door de aangever. Op grond van artikel 257 van het communautair douanewetboek kan de aangever immers om boeking van het maximumbedrag van de rechten op de goederen verzoeken en na overlegging van het ontbrekende document terugbetaling eisen. De Commissie meent echter dat een stelselmatig gebruik van deze procedure in termen van kosten en baten ongunstig kan uitvallen, met name wat betreft het boekhoudkundig beheer.

Douanevervoer

Toezicht op en toereikendheid van de doorlopende zekerheden

22. De Commissie deelt de zorg van de Kamer over de tekortkomingen die zijn vastgesteld bij de toepassing van de voorschriften betreffende de doorlopende zekerheid. Zij is eveneens van oordeel dat bij de vaststelling van de hoogte van de zekerheid rekening moet worden gehouden met de werkelijke economische activiteit van de handelaar. Zij zal bij de betrokken lidstaten aandringen op naleving van de bepalingen inzake zekerheidstelling en de boekhoudkundige verplichtingen die eruit voortvloeien; hierover zal hen een mededeling worden gezonden. Controle van de zekerheden maakt overigens deel uit van de prioritaire acties die de douane moet uitvoeren overeenkomstig het gemeenschappelijk doelstellingenkader voor de nationale plannen inzake beheer van het douanevervoer.

In het kader van de hervorming van de douanevervoerregeling werkt de Commissie aan een geautomatiseerd systeem, waarvan de voltooiing - gelet op de eisen die voortvloeien uit het subsidiariteitsbeginsel, de omvang van het project en de budgettaire en personele beperkingen, zowel op het vlak van de Gemeenschap als in de lidstaten - gepland is voor het jaar 2003. Omdat de huidige procedure zo spoedig mogelijk moet worden beveiligd, hebben de Commissie en de betrokken nationale diensten in gemeenschappelijk overleg gekozen voor een aanpak in etappes waardoor het beheer en de controle van het douanevervoer aanzienlijk zullen worden verbeterd. Dankzij deze aanpak zullen de betrokken landen al in de eerste etappe de doorvoerbewegingen in reële tijd kunnen controleren, de voor de zuivering vereiste tijd sterk beperken en de meeste leemten van het huidige papiersysteem opvullen. De aldus ontwikkelde functionele kenmerken zullen in een latere fase worden uitgebreid tot het geautomatiseerde beheer van de zekerheden tussen alle partners van het communautair en het gemeenschappelijk douanevervoer. In dezelfde geest hebben de nationale diensten de mogelijkheid om (overeenkomstig de specificaties van het nieuwe geautomatiseerde douanevervoersysteem) vanaf het allereerste begin een geautomatiseerd systeem voor het beheer van de zekerheden te ontwikkelen.

De Commissie werkt ook aan een "douanevervoer"-handboek dat voorbeelden zal bevatten voor de bepaling van het bedrag van de zekerheid, en zij plant voor het jaar 2001 een actie voor het toezicht op de toepassing van de hervorming, die met name betrekking zal hebben op het beheer van de zekerheden.

23. Het door de Kamer gesignaleerde geval en de eventuele gevolgen ervan worden thans door de Commissie onderzocht; zij heeft Italië al om extra inlichtingen gevraagd. Eventueel zullen gepaste maatregelen worden getroffen.

24. De Commissie onderschrijft de opmerkingen van de Kamer dat de bepalingen inzake doorlopende zekerheid, en met name de mogelijkheid meerdere exemplaren van het certificaat voor eenzelfde zekerheid af te geven, dienen te worden aangepast. Zij heeft al verschillende voorstellen in die zin gedaan, maar zij heeft helaas geen steun gekregen van de lidstaten in het Comité douanewetboek. De lidstaten zijn van oordeel dat alleen het "nieuwe geautomatiseerde douanevervoersysteem" de goede oplossingen zal verschaffen.

Ontheffing van doorlopende zekerheid bij douanevervoer

27. De Commissie onderzoekt momenteel de antwoorden van de lidstaten op de vragen over de mogelijke tekortkomingen bij de toepassing van de ontheffing van zekerheidstelling. Eventueel zal zij de lidstaten herinneren aan de verplichtingen die uit het communautair douanewetboek voortvloeien.

28. De Commissie is zich bewust van de moeilijkheden die het gevolg zijn van het gebrek aan gegevens op het doorvoerbewijs. In het bevoegde comité en de werkgroep EG-EVA "Gemeenschappelijk douanevervoer" heeft zij voorstellen gedaan om de tariefcode en de waarde van de goederen te vermelden op de doorvoeraangifte. Zonder vooruit te lopen op de uiteindelijke beslissing werd vooral aandacht besteed aan een beperkte uitbreiding van de eis de tariefcode te vermelden. De Commissie zal voor 1 januari 2003 in samenwerking met de gebruikers van de regeling moeten bepalen in welke situaties en onder welke voorwaarden de verplichting deze code, en eventueel andere gegevens over de onder de regeling geplaatste goederen, te verstrekken kan worden uitgebreid tot zoveel mogelijk doorvoerverrichtingen.

29 - 30. De Commissie is van oordeel dat een verbintenis in het kader van een ontheffing van zekerheidstelling niet mag worden gelijkgesteld aan een naar behoren gestelde zekerheid. Wanneer vrijstelling van zekerheidstelling wordt verleend, moeten de schulden dus niet in boekhouding A worden opgenomen. Bij een tekortkoming in de toekenning van de ontheffing moet de lidstaat echter de verantwoordelijkheid dragen.

Kennisgeving van potentiële douanevervoerschulden aan de borgen

31. De Commissie onderzoekt momenteel de door de Kamer gesignaleerde gevallen in het licht van de antwoorden van de betrokken lidstaten. Na aanvullende informatie te hebben ingewonnen en de zaak grondig te hebben onderzocht, zal de Commissie haar standpunt bepalen en de gepaste consequenties, ook de financiële, trekken.

32. De Commissie is het volledig eens met het oordeel van de Kamer en de gevolgen van de opname in boekhouding B van bedragen waarvoor een zekerheid is gesteld en die niet worden betwist. Als de achterliggende elementen worden bevestigd, zal zij niet nalaten de betrokken lidstaten aansprakelijk te stellen, zowel voor de hoofdsom als voor de achterstandsrente.

Wederzijdse bijstand

34. De Commissie onderzoekt de door de Kamer gesignaleerde onregelmatigheden. Zodra de antwoorden zijn geanalyseerd, zal zij de nodige consequenties trekken. Hoe dan ook, in geval van een tekortkoming bij de stelling van een verplichte zekerheid dient te worden overwogen de financiële aansprakelijkheid van de betrokken lidstaat in het geding te brengen.

35. De opmerkingen van de Kamer zijn meegenomen bij de herziening van het systeem van wederzijdse bijstand, welke heeft geleid tot Verordening (EG) nr. 515/97 van de Raad van 13 maart 1997. Bij deze verordening is het institutionele kader van de wederzijdse bijstand sterk vernieuwd en verbeterd. Door de toepassing ervan zullen de in het verleden ondervonden tekortkomingen worden verholpen.

TIR (Transports Internationaux Routiers - internationaal wegvervoer)

39. De Commissie is van oordeel dat bedragen waarvoor een zekerheid is gesteld en die niet worden betwist in boekhouding A moeten worden opgenomen en ter beschikking moeten worden gesteld. Zij heeft Duitsland aan deze in de regelgeving opgelegde verplichtingen herinnerd en een middelenafroeping gezonden. Wegens de weigering van de lidstaat onderzoekt de Commissie momenteel dit dossier in het kader van de inbreukprocedure van artikel 226 van het Verdrag.

40. De Commissie is inderdaad op de hoogte van het bestaan en de hoofdelementen van de door de Kamer genoemde overeenkomst. Zij heeft Duitsland al herhaaldelijk om het betrokken document gevraagd. Hoewel deze lidstaat nog niet positief heeft geantwoord, zullen de gevolgen van deze overeenkomst door de Commissie worden behandeld in het kader van de inbreukprocedure waarvan sprake is in het antwoord op punt 39.

41. Zie antwoorden op de punten 39 en 40.

42. De Commissie deelt de zorg van de Kamer over de gesignaleerde onregelmatigheid. Zodra zij van de betrokken lidstaat antwoord heeft ontvangen, zal zij de gepaste maatregelen nemen en eventueel achterstandsrente eisen.

43. De Commissie is op de hoogte van de moeilijkheden die zich in het verleden hebben voorgedaan bij de toepassing van de TIR-overeenkomst. Zij voert in samenwerking met de lidstaten acties om in deze situatie verbetering te brengen en om tot een internationale herziening van de TIR-overeenkomst te komen.

Beroep

44 - 45. Wat het geval van Duitsland betreft zal de Commissie nagaan waarom dit land geen zekerheid heeft geëist. In de andere gevallen is de Commissie zich bewust van de door de Kamer genoemde problemen, welke zij ook tijdens haar eigen controles heeft ontdekt. Zij zal bij alle lidstaten een onderzoek verrichten naar de gang van zaken wanneer beroep wordt ingesteld. Kennelijk zijn de wetten van sommige lidstaten in strijd met artikel 244 van het communautair douanewetboek. Zodra de analyse bevestigd is, zal de Commissie de nodige corrigerende maatregelen nemen.

Situaties waarin geen zekerheid wordt gesteld

48. De Commissie is zich ervan bewust dat de liberalisatie van de spoorwegsector moet leiden tot een heronderzoek van de situatie inzake ontheffing van zekerheidstelling voor "handelingen verricht door de spoorwegmaatschappijen van de lidstaten". Aan dit onderzoek is al begonnen binnen de bevoegde instanties (Comité douanewetboek en werkgroep EG-EVA "Gemeenschappelijk douanevervoer"). In de regelgeving zullen nieuwe bepalingen worden opgenomen.

49. De Commissie bevestigt dat de lidstaat de gevolgen moet dragen als het niet door een facultatieve zekerheid gedekte gedeelte niet kan worden geïnd. Dit principe is in het verleden al toegepast en de betrokken bedragen werden ter beschikking gesteld.

50. Zie antwoord op punt 49.

Terbeschikkingstelling aan de Commissie van rechten waarvoor een zekerheid is gesteld

52. De Commissie deelt de zorg van de Kamer over de gevallen van onjuiste boeking.

- Wat België betreft had de Commissie al tijdens haar eigen controles bepaalde vaststellingen gedaan; deze zaak wordt gevolgd.

- In de redenering van Oostenrijk wordt geen rekening gehouden met de eis dat bedragen waarvoor een zekerheid is gesteld en die niet worden betwist in boekhouding A moeten worden opgenomen; als na de termijn van terbeschikkingstelling beroep wordt aangetekend, kan boekhouding A alleen worden gecorrigeerd na een terugbetalings- of kwijtscheldingsprocedure als bepaald in het communautair douanewetboek.

- De gevallen in Italië zullen worden gevolgd om de eventuele financiële gevolgen ervan voor de communautaire begroting vast te stellen.

- De boekhoudkundige behandeling van de bedragen waarvoor een zekerheid is gesteld in Duitsland worden thans door de Commissie onderzocht in het kader van een inbreukprocedure (zie ook het antwoord op punt 39).

53. De Commissie bevestigt dat de boekhouding van de traditionele eigen middelen een bron kan zijn van vergissingen, deels van incidentele en deels van structurele aard. Daarom wordt het boekhoudsysteem bij de diensten van de lidstaten steeds door de Commissie gecontroleerd. Als de regelgeving niet wordt gerespecteerd, aarzelt de Commissie niet om de nodige maatregelen te nemen, en zelfs een inbreukprocedure in te stellen als dat noodzakelijk is. In alle door de Kamer gesignaleerde gevallen, en voorzover de gewraakte praktijk tot een laattijdige terbeschikkingstelling leidt, vraagt de Commissie dat de financiële belangen van de Unie worden gevrijwaard door betaling van achterstandsrente.

Conclusies

55. a) De Commissie is bereid om bij zekerheidstelling voor uitstel van betaling de suggestie van de Kamer te bekijken om compenserende rente te eisen in bepaalde gevallen van overschrijding van het bedrag van de zekerheid.

b) Een restitutiesysteem, dat door de aangever moet worden aangevraagd, is reeds in de communautaire regelgeving opgenomen voor het geval van onvolledige aangiften. De Commissie meent echter dat de gegrondheid van een verzoek om een dergelijke procedure systematisch toe te passen niet zonder meer vaststaat als wordt gekeken naar de kosten en baten.

c) De Commissie is zich bewust van de moeilijkheden die zich voordoen bij het douanevervoersysteem. Haar voorstellen voor bepaalde terreinen (gebruik van verschillende kopieën van borgtochtcertificaten) zijn door de lidstaten niet gevolgd, maar de Commissie werkt aan een nieuw geautomatiseerd systeem waarmee de moeilijkheden over het algemeen zullen kunnen worden opgelost. Momenteel ligt de klemtoon op de gevoeligheid van de goederen. In het nieuwe systeem dat voortvloeit uit Verordening (EG) nr. 955/1999 wordt rekening gehouden met de hoedanigheid van de handelaar en de aard van de vervoerde goederen en zijn er criteria voor verlaging van de doorlopende zekerheid en ontheffing van zekerheidstelling.

d) De Commissie voert in samenwerking met de lidstaten van de Unie acties om de situatie te verbeteren, welke met name op internationaal vlak zullen leiden tot een herziening van de TIR-overeenkomst.

e) De Commissie stelt de lidstaten steeds in kennis van de ondervonden problemen en de antwoorden die zij ervoor heeft. Deze punten worden met name besproken op de vergaderingen van het Raadgevend Comité voor de eigen middelen, en elke geconstateerde onregelmatigheid wordt door de Commissie gevolgd.

f) Het principe is dat een douaneschuld waarvoor een zekerheid is gesteld en die niet wordt betwist binnen de in de regelgeving vastgestelde termijnen in boekhouding A moet worden opgenomen; als een lidstaat deze bepaling niet naleeft, moet hij de verantwoordelijkheid dragen. De Commissie zorgt overigens voor een zorgvuldige follow-up van dit dossier.

g) De Commissie zal een onderzoek instellen naar de overeenstemming van de nationale bepalingen met artikel 244 van het communautair douanewetboek op het gebied van de zekerheidstelling ingeval beroep wordt aangetekend. Op basis van de resultaten van dat onderzoek zal zij de nodige maatregelen nemen om de situatie recht te zetten.