NL Publicatieblad van de Europese Unie L 50/21

BESLUIT VAN DE COMMISSIE

van 20 april 2011

betreffende steunmaatregel C 19/09 (ex N 64/09) die Denemarken voornemens is ten uitvoer te leggen ten behoeve van de herstructurering van TV2 Danmark A/S

(Kennisgeving geschied onder nummer C(2011) 2614)

(Slechts de tekst in de Deense taal is authentiek)

(Voor de EER relevante tekst)

(2012/109/EU)

DE EUROPESE COMMISSIE,

Gezien het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (1), en met name artikel 108, lid 2, eerste alinea,

Gezien de Overeenkomst betreffende de Europese Economische Ruimte, en met name artikel 62, lid 1, onder a),

Na de belanghebbenden overeenkomstig de genoemde artikelen te hebben aangemaand hun opmerkingen te maken (2) en gezien deze opmerkingen,

Overwegende hetgeen volgt:

I. PROCEDURE

(1) Op 4 augustus 2008 heeft de Commissie Denemarken in kennis gesteld van haar besluit geen bezwaar te maken tegen de voorgenomen reddingssteun aan TV2 Danmark A/S in de vorm van een kredietfaciliteit van 1 000 miljoen DKK (hierna „het besluit inzake reddingssteun” genoemd) (3). In genoemd besluit werd geconstateerd dat de geplande steun in overeenstemming was met artikel 87, lid 3, onder c), VEG (thans artikel 107, lid 3, onder c), van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (VWEU)) en, meer in het bijzonder, met de bepalingen van de communautaire richtsnoeren inzake reddings- en herstructureringssteun aan ondernemingen in moeilijkheden (4) (hierna „de richtsnoeren” genoemd).

(2) Op grond van het besluit inzake de reddingssteun en de richtsnoeren zou er aan de Commissie een herstructurerings- of liquidatieplan overgelegd moeten worden dan wel bewijs dat de lening binnen zes maanden na goedkeuring van de reddingssteunmaatregel, dat wil zeggen uiterlijk 4 februari 2009, volledig was terugbetaald.

(3) Op 4 februari 2009 heeft Denemarken op grond van artikel 88, lid 3, VEG (thans artikel 108, lid 3, VWEU) een herstructureringsplan voor TV2 Danmark A/S bij de Commissie aangemeld.

(4) Bij schrijven van 2 juli 2009 heeft de Commissie Denemarken in kennis gesteld van haar besluit om met betrekking tot de steun de procedure in te leiden als bedoeld in artikel 88, lid 2, VEG (thans artikel 108, lid 2, VWEU).

(5) Het besluit van de Commissie tot inleiding van de procedure is bekendgemaakt in het Publicatieblad van de Europese Unie (5). De Commissie heeft de belanghebbenden opgeroepen hun opmerkingen te maken.

(6) De Commissie heeft vervolgens van onderstaande belanghebbenden opmerkingen ontvangen: — 1.10.2009 TDC A/S en You see — 1.10.2009 Canal Digital Danmark — 1.10.2009 MTV Networks — 2.10.2009 Niels Jorgen Langkilde — 2.10.2009 Boxer TV — 2.10.2009 Discovery Networks Nordic — 2.10.2009 TV2 Danmark (begunstigde van de steun) — 2.10.2009 MTG Viasat (die bij schrijven van 15 oktober 2009 aanvullende bijlagen heeft overgelegd) — 2.10.2009 Danish Cable Television Association — 2.10.2009 SBS Broadcasting Networks Ltd en SBS TV A/S — 7.10.2009 Telia Stofa A/S

(7) De Commissie heeft de opmerkingen op 27 oktober 2009 aan Denemarken doen toekomen. De nagekomen opmerking van Telia Stofa is op 30 november 2009 naar Denemarken doorgestuurd. Denemarken heeft de gelegenheid gekregen om te reageren en heeft zijn opmerkingen in twee brieven verwoord die op verschillende aspecten van de opmerkingen van de belanghebbenden ingaan: een schrijven van de Deense regering van 29 januari 2010 (via de permanente vertegenwoordiging, als ontvangen geregistreerd op 23 februari 2010) en een schrijven van 29 maart 2010 (met 30 maart 2010 als registratiedatum voor ontvangst). De bijlagen bij laatstgenoemd schrijven zijn later op 14 april 2010 als ontvangen geregistreerd. Op 8 juni 2010 heeft de Deense regering aanvullende informatie verstrekt over de vaststelling van een nieuwe overeenkomst inzake het mediabeleid voor de periode 2011-2014.

(8) Op 9 juni 2010 heeft TV2 Danmark A/S een informatiememorandum overgelegd over de verkoop van het TV2-omroepnet.

(9) Op 8 juni 2010 heeft er een bijeenkomst plaatsgevonden tussen de Commissie en de begunstigde van de steun, TV2 Danmark A/S. Als follow-up op die bijeenkomst heeft de Commissie op 30 juni 2010 vragen aan Denemarken voorgelegd die op 9 juli 2010 door Denemarken zijn beantwoord.

(10) Viasat heeft zowel per e-mail van 26 mei 2010 nadere informatie overgelegd als bij brieven die op 1 juni 2010 respectievelijk 6 juli 2010 als ontvangen zijn geregistreerd.

(11) Naar aanleiding van aanvullende vragen van de Commissie van 23 en 28 juli 2010 heeft Denemarken op 17 augustus 2010 de desbetreffende antwoorden overgelegd. Op 14 september 2010 heeft er wederom een bijeenkomst tussen de Commissie en Denemarken plaatsgevonden waarna Denemarken op 15 oktober 2010 aanvullende opmerkingen heeft overgelegd.

(12) Viasat heeft op 22 december 2010 nadere informatie aan de Commissie overgelegd. SBS heeft dat op 7 februari 2011 gedaan.

(13) Op 14 januari 2011 heeft de Commissie een verzoek om informatie aan Denemarken doen toekomen, waarop Denemarken bij schrijven van 3 februari 2011 heeft geantwoord. Bij schrijven van 28 januari 2011 heeft Denemarken om een nieuwe bijeenkomst verzocht, die op 7 februari 2011 heeft plaatsgevonden. Op 24 februari 2011 is aanvullende informatie overgelegd.

(14) Op verzoek van de Deense autoriteiten heeft er op 4 maart 2011 wederom een bijeenkomst plaatsgevonden. Vervolgens heeft Denemarken middels een aantal brieven nadere informatie verstrekt die op 11, 17 en 18 maart 2011 respectievelijk op 6 en 14 april 2011 voor ontvangst zijn geregistreerd. Bij schrijven van 11 maart 2011 heeft Denemarken de Commissie geïnformeerd dat bepaalde onderdelen van zijn herstructureringsplan (hierna het kaartsysteem „TV2 Alene” genoemd — zie de toelichting later in dit besluit) niet ten uitvoer zouden worden gelegd. Op 17 en 18 maart en op 6 en 14 april 2011 heeft Denemarken aangepaste financiële gegevens overgelegd waarbij deze aanpassing in aanmerking is genomen.

(15) In dit verband dient ook opgemerkt te worden dat Viasat Broadcasting UK Ltd op 24 maart 2009 een verzoek tot nietigverklaring van het besluit inzake reddingssteun bij het Gerecht van eerste aanleg (thans het Gerecht) heeft ingediend (6). Op 15 mei 2009 heeft Viasat Broadcasting UK Ltd de Commissie bovendien verzocht om een procedure in te leiden als bedoeld in artikel 108, lid 2, VWEU teneinde het besluit inzake reddingssteun te herroepen (7). Deze verzoeken hebben echter op een ander besluit betrekking en vormen geen belemmering voor de Commissie om nu een standpunt over het herstructureringsplan in te nemen. Bij beschikking van 17 mei 2010 is echter besloten om de rechtszaak aan te houden totdat de Commissie een definitief besluit in de herstructureringszaak heeft genomen (8).

(16) Op 14 december 2009 heeft MTG/Viasat een klacht ingediend met de strekking dat TV2 door de invoering van gebruiksrechten onder andere inbreuk maakt op de artikelen 106 en 102 VWEU.

II. DE BEGUNSTIGDE: TV2 DANMARK A/S

(17) TV2 Danmark A/S is in 2003 opgericht als een besloten vennootschap die volledig in eigendom toebehoort aan de Deense staat. De onderneming heeft de activiteiten van TV2 overgenomen, een autonome publieke instelling die in 1986 is opgericht. TV2 Danmark A/S houdt een belang in een aantal verschillende ondernemingen in de vorm van onder andere volledige dochterondernemingen, gelieerde ondernemingen, joint ventures en minderheidsbelangen. TV2 Danmark A/S (hierna „TV2” genoemd) is de moedermaatschappij van het TV2-concern en exploiteert de publieke televisiezender TV2 (hierna ook „het hoofdkanaal” genoemd).

(18) Huidige bedrijfsmodel: Van oudsher werd het hoofdkanaal van TV2 gefinancierd uit omroepbijdragen en reclame-inkomsten. Hoewel de regionale zenders deels nog steeds op deze wijze worden gefinancierd, is de financiering uit de omroepbijdragen voor het hoofdkanaal in juli 2004 beëindigd en bleven uitsluitend de reclame-inkomsten over. Naast de winst die door de commerciële kanalen wordt gemaakt, vormt de reclame derhalve de enige inkomstenbron voor het hoofdkanaal. Het is TV2 op dit moment niet toegestaan om abonnementsgelden voor haar hoofdkanaal in rekening te brengen.

(19) Openbaredienstverplichtingen: In artikel 38a, lid 1, van de Deense Omroepwet is vastgelegd dat TV2 een openbaredienstverplichting heeft: „[…] (9) het programma-aanbod van de publieke omroep wordt aan het publiek in het algemeen verleend overeenkomstig de beginselen bedoeld in artikel 10”. Deze algemene verplichtingen zijn aangevuld met meer gedetailleerde beschrijvingen in de vergunning voor de publieke omroepdienst en de bijbehorende bijlagen.

(20) De Commissie heeft geaccepteerd (10) dat op het hoofdkanaal van TV2 een openbaredienstverplichting rust, een standpunt dat ook door het Gerecht is bekrachtigd (11). De openbaredienstverrichtingen van TV 2 zijn verantwoordelijk voor meer dan […] van haar kosten (12).

(21) Het hoofdkanaal van TV2 heeft daarnaast, op grond van punt 2.5 van de publieke omroepvergunning voor TV2, de openbaredienstverplichting om regionale programma’s uit te zenden (13). De regionale inhoud wordt geproduceerd door regionale zenders van TV2. De acht regionale zenders zijn onafhankelijk van TV2 en vallen onder de artikelen 31 e.v. van de Deense Omroepwet (14). Die acht regionale TV2-zenders beschikken allemaal over een raad van toezicht waarvan de samenstelling een weerspiegeling vormt van de brede variëteit aan regionale cultuur- en gemeenschapsaspecten. TV2 mag zelf geen zitting hebben in deze raden van toezicht. Op grond van de artikelen 31 e.v. van de Deense Omroepwet worden de regionale zenders belast met openbaredienstverrichtingen waarbij in hun programmering de nadruk op de regionale verbondenheid tot uiting moet komen. Hun activiteiten worden voornamelijk uit de omroepbijdragen gefinancierd (15). TV2 is verplicht om deze regionale programma’s in „vensters” in het reguliere programma-aanbod van TV2 uit te zenden (16). TV2 heeft geen invloed op het gekozen tv-format, bijvoorbeeld om te zorgen dat deze aansluiten bij de algemene tv-programmering van het hoofdkanaal. Tussen de landelijke en regionale programma’s zendt TV2 reclame uit die op de regionale markt is gericht en de inkomsten uit de advertenties zijn voor TV2 bestemd.

(22) „Must-carry”-verplichting: Op grond van artikel 6 van de Deense Omroepwet geldt voor het hoofdkanaal een „must-carry”-verplichting, hetgeen betekent dat SMATV-distributeurs (met inbegrip van commerciële kabeldistributeurs) in al hun pakketten de zenders moeten opnemen die in de betrokken bepaling worden genoemd (d.w.z. TV2 en DR) (17). TV-distributeurs die satellieten als distributieplatform gebruiken, zijn niet verplicht om het hoofdkanaal van TV2 in hun programmapakketten op te nemen, maar doen dat wel omdat TV2 een zeer populaire zender is (18).

(23) Distributie van televisie in Denemarken: Televisie wordt in Denemarken op vijf verschillende manieren gedistribueerd, afhankelijk van de methode om het tv-signaal te ontvangen. Zo is er sprake van distributie via de kabel (distributeurs YouSee en Stofa), SMATV (lokale kabeldistributie), distributie via satellietschotels (Viasat en Canal Digital), breedbanddistributie (IPTV) en distributie via de ether. Per 1 november 2009 is het analoge ethersignaal buiten werking gesteld en zijn de Deense ethertelevisie-signalen digitaal. De onderneming Boxer heeft de aanbesteding gewonnen om als commerciële „gatekeeper” te fungeren en is verantwoordelijk voor het doorgeven van abonneekanalen via het ethernetwerk. Op dit moment wordt het hoofdkanaal van TV2 „free to air” (FTA) doorgegeven zonder dat er abonnementskosten in rekening worden gebracht voor het kijken naar het kanaal (19).

(24) Activiteiten van TV2: TV2 is hoofdzakelijk actief op het gebied van het uitzenden van programma’s en het verkopen van tv-reclame. Daarnaast verwerft en verkoopt TV2 ook audiovisuele rechten op de internationale markt (bijvoorbeeld Euro 2008 of de Olympische Spelen), die zij voor haar eigen uitzendingen kan gebruiken of kan doorverkopen. TV2 is vrijwel uitsluitend actief op de tv-markt en andere mediagerelateerde markten in Denemarken. Het hoofdkanaal van TV2 is naast Danmarks Radio (een publieke onderneming die uitsluitend uit omroepbijdragen wordt gefinancierd en twee publieke omroepkanalen exploiteert) de grootste tv-zender in Denemarken. Op dit moment concurreert het hoofdkanaal van TV2 op de markt voor tv-reclame onder andere met de kanalen TV3 en TV3 + van Viasat. Viasat is eigendom van de Zweedse Modern Times Group A/S (MTG) die ook actief is als distributeur in het satellietsegment. Daarnaast concurreert TV2, wat de advertentie-inkomsten betreft, met SBS A/S, dat eigendom is van het Duitse ProSiebenSat. De betaaltelevisiekanalen van TV2 zoals TV2 Zulu en TV2 Charlie gaan met andere commerciële zenders de concurrentiestrijd aan op de groothandelsmarkt voor de distributie van betaaltelevisiepakketten.

(25) Commerciële activiteiten: TV2 exploiteert een aantal niet-publieke commerciële omroepkanalen, inclusief TV2 Zulu, TV2 Charlie, TV2 Film en TV2 News. TV2 houdt ook 50 % van de aandelen in TV2 Sports. TV2 Zulu, TV2 Charlie en TV2 News worden volledig uit abonnementen en advertenties gefinancierd, terwijl de inkomsten van TV2 Film uitsluitend uit abonnementsgelden bestaan.

(26) Zowel Denemarken (20) en TV2 Danmark A/S als haar concurrent Viasat (21) erkennen dat de exploitatie van het hoofdkanaal essentieel is voor het genereren van de opbrengsten van de commerciële zenders.

(27) TV2 is sinds 2001 verplicht om in haar boekhouding onderscheid te maken tussen de commerciële activiteiten en de openbaredienstverrichtingen (zie besluit nr. 740 (22)). De boekhouding wordt door externe accountants gecontroleerd.

(28) Overige bedrijfsactiviteiten: TV2 Danmark A/S is daarnaast eigenaar van verschillende dochterondernemingen en maakt deel uit van een aantal tv-joint ventures op content- en radiogebied. In het verleden heeft TV2 bovendien samen met DR een omroepnetwerk geëxploiteerd (Broadcast Service Denmark (BDS), DTT/Digi-TV, 4M en Fordelingsnet). Volgens door Denemarken verstrekte informatie is BDS de toonaangevende Deense aanbieder van een omroepnetwerk met betrekking tot de planning, ontwikkeling, exploitatie en service van omroeptransmissienetwerken. Het omroeptransmissienetwerk was ooit direct dan wel via gezamenlijk in eigendom gehouden partnerschappen (Fordelingsnet, 4M, Digi-TV) in handen van TV2 en Danmarks Radio (DR). TV2 heeft als onderdeel van de herstructurering haar aandelen in dat netwerk echter verkocht.

(29) Nationale mededingingszaken betreffende TV2: De Commissie merkt op dat het gedrag van TV2 op de reclamemarkt door de Deense mededingingsautoriteiten is onderzocht. Op 21 december 2005 heeft de Deense raad voor de mededinging (Konkurrencerådet) geconcludeerd dat TV2 inbreuk had gemaakt op artikel 102 VWEU en op de desbetreffende nationale wetgeving door loyaliteitskortingen toe te passen op de reclamemarkt. Dit besluit is door de Raad van beroep in mededingingszaken (Konkurrenceankenævnet) op 1 november 2006 vernietigd, maar vervolgens op 22 juni 2009 in beroep door het gerechtshof voor Oost-Denemarken (Østre Landsret) bekrachtigd. Daartegen is wederom beroep aangetekend, waarna het Deense hooggerechtshof (Højesteret) op 18 maart 2011 de uitspraak van het gerechtshof heeft bekrachtigd. In een zaak die dateert van 29 november 2000 was de Deense raad voor de mededinging al van oordeel dat de kortingen van TV2 over het jaar 2000 als misbruik van een dominante positie aangemerkt moesten worden.

III. ANDERE NOG LOPENDE RECHTSZAKEN WAARBIJ TV2 IS BETROKKEN

(30) De met publieke middelen gefinancierde steun voor de bedrijfsactiviteiten van TV2 voorafgaand aan de oprichting en de daaropvolgende herkapitalisatie is ook onderzocht in het kader van de beschikking van de Commissie van 19 mei 2004 respectievelijk 2 februari 2005 (23). In de eerste beschikking heeft de Commissie de terugvordering van onverenigbare steun ten behoeve van TV2 gelast voor een bedrag van 628,1 miljoen DKK. Denemarken heeft vervolgens opdracht gegeven tot terugvordering van dat bedrag, inclusief rente, bij de begunstigde van de steun en heeft uiteindelijk 1 050 miljoen DKK van TV2 teruggevorderd. In het tweede besluit zijn, wat de verenigbaarheid met de gemeenschappelijke markt betreft, geen bezwaren geuit tegen de herkapitalisatie, die bestond uit een kapitaalinjectie van 440 miljoen DKK en een verdere debt-to-equity swap van 394 miljoen DKK.

(31) Op 22 oktober 2008 heeft het Gerecht de terugvorderingsbeschikking van de Commissie nietig verklaard (24). Op 24 september 2009 (25) heeft het Gerecht een beschikking uitgevaardigd met betrekking tot het herkapitalisatiebesluit waarin verklaard werd dat het niet noodzakelijk was om in deze zaak een besluit te nemen aangezien het herkapitalisatiebesluit — dat voortvloeide uit de terugvorderingsbeschikking — op uitgangspunten was gebaseerd die niet langer van toepassing waren en derhalve zonder voorwerp waren geraakt. Het Gerecht overwoog dat de beschikkingen en het besluit betrekking hadden op twee aspecten van een en dezelfde juridische kwestie.

(32) Het onderzoek van de Commissie met betrekking tot bovenstaande zaak is parallel aan deze procedure uitgevoerd. Het besluit van de Commissie in bovengenoemde zaak zal dan ook tegelijkertijd met het onderhavige besluit worden vastgesteld.

IV. HET HERSTRUCTURERINGSPLAN

1. Achtergrond van het oorspronkelijke herstructureringsplan

(33) Zoals beschreven in het besluit van de Commissie tot goedkeuring van de reddingssteun in 2008 voor een bedrag van 1 000 miljoen DKK, werd TV2 Danmark geconfronteerd met ernstige liquiditeitsproblemen als gevolg van omvangrijke investeringen, met name in een radioproject, achterblijvende reclame-inkomsten en hogere rentekosten. Aan deze liquiditeitsbehoeften kon niet worden voldaan door het afsluiten van leningen bij particuliere crediteuren (banken). Na het besluit inzake reddingssteun heeft Denemarken binnen de termijn van zes maanden, zoals voorgeschreven in de richtsnoeren, een herstructureringsplan overgelegd.

(34) Het herstructureringsplan dat op 4 februari 2009 bij de Commissie is ingediend, is opgesteld nadat een ruime meerderheid van de Deense politieke partijen overeenstemming hadden bereikt over een addendum bij de overeenkomst inzake het mediabeleid 2007-2010 (Mediepolitisk aftale for 2007-2010), dat op 9 januari 2009 werd bekendgemaakt.

(35) In zijn aanmelding van 4 februari 2009 heeft Denemarken diverse herstructureringsmaatregelen aangemeld omdat, volgens Denemarken, de problemen op het gebied van de liquiditeit op korte termijn en de schuldenlast zoals die door de Commissie in haar besluit inzake reddingssteun waren vastgesteld, nog niet waren opgelost. Door deze problemen werd TV2 Danmark A/S als een onderneming in moeilijkheden aangemerkt als bedoeld in de richtsnoeren (26). De Commissie zag in haar besluit tot inleiding van de procedure geen reden om hieraan te twijfelen en volgens Denemarken is die kwalificatie nog steeds van toepassing, zelfs na de reddingssteun die TV2 heeft ontvangen. Dit blijkt ook uit de gegevens die worden genoemd in het besluit van de Commissie om de formele onderzoeksprocedure in te leiden (27).

(36) In een latere fase van de procedure, meer in het bijzonder als reactie op de opmerkingen van belanghebbenden, heeft Denemarken een andere, geactualiseerde studie van PWC over de financiële situatie van TV2 overgelegd. Die geactualiseerde gegevens zijn in onderstaande tabel samengevat (28). Ontwikkeling TV2 Danmark A/S Kerngegevens (in miljoen DKK) 2006 2007 2008 2009 Winst vóór belastingen 142 – 213 18 –28 Omzet 1 980 2 251 2 206 2 029 Netto kasstroom 79 – 550 –73 –60 Netto rentedragende schulden 232 564 622 659 Netto rentelasten 10 19 41 31 Netto vermogenswaarde 815 598 616 601 Volgens Denemarken worden de problemen TV2 onder andere veroorzaakt door een steeds onrendabelere publieke zender (29) (zonder duurzaam bedrijfsmodel) en door een aantal verliezen als gevolg van mislukte investeringen.

(37) Verliezen: Als gevolg van de achterblijvende reclame-inkomsten in combinatie met een reeks slechte investeringen (met name in TV2 Radio) heeft TV2 Danmark A/S in 2007 een aanzienlijk verlies geleden (214 miljoen DKK, of een rendement van het eigen vermogen van – 36 %). Daarnaast werd eind maart 2008 het financiële resultaat over 2008 geraamd op een verlies vóór belastingen van maximaal […] miljoen DKK, zij het dat deze raming wel in hoge mate afhankelijk was van de ontwikkelingen op de advertentiemarkt. Ook in 2009 heeft de onderneming verliezen geleden.

(38) Omzet/marktaandeel: In de jaren voorafgaand aan de reddingssteun werd het marktaandeel van het hoofdkanaal van TV2 steeds kleiner. Deze trend heeft zich ook na de reddingssteun doorgezet. Door het verdwijnen van het traditionele bedrijfsvoordeel van TV2 na het stopzetten van de analoge ethertelevisie en de invoering van DTT (digital terrestrial television of digitale ethertelevisie) is sinds november 2009 een evenwichtigere verdeling van mogelijkheden op de markt ontstaan. Het beëindigen van de „must-carry”-verplichting (zie overweging 52 hierna) zal naar verwachting tot een verder verlies aan marktaandeel leiden. Tussen 2003 en 2009 is het „commerciële” marktaandeel van het hoofdkanaal van TV2 (in de leeftijdsgroep tussen 21 en 50 jaar, die commercieel gezien de meest interessante kijkersgroep vormt) al met 19 % afgenomen (van 56,2 % tot 45,6 %) (30). In 2013 zal het commerciële marktaandeel van TV2 naar verwachting […] % bedragen (31).

(39) Toenemende schulden/negatieve cashflow/rentelasten: Uit bovenstaande tabel blijkt dat de netto rentedragende schulden van TV2 Danmark A/S gestaag zijn toegenomen, van 232 miljoen DKK in 2006 tot 622 miljoen DKK in 2008 (vóór de verkoop van het netwerk en de terugbetaling van het merendeel van de schulden werd de netto rentedragende schuldenlast in 2010 begroot op […] miljoen DKK). Uit de tabel blijkt verder dat TV2 Danmark A/S in de periode tussen 31 december 2006 en 31 december 2009 niet alleen negatieve cashflows had, maar ook stijgende schulden, toenemende rentelasten en een dalende nettovermogenswaarde.

(40) Analyse bestcase-/worstcasescenario: Het oorspronkelijke herstructureringsplan bevatte een basisscenario en een worstcase- en bestcasescenario met sensitiviteitsberekeningen. Hierbij is gebruikgemaakt van bedrijfsextreme marktverwachtingen (zoals verzameld opgesteld door PriceWaterhouseCoopers). In de scenario’s worden ramingen gemaakt van de groei van het reële bbp waaruit een stijgings- of dalingspercentage voor de markt voor tv-reclame wordt afgeleid. In combinatie met de marktaandeelprognoses worden vervolgens de verwachte reclame-inkomsten voor TV2 bepaald. In het basisscenario is er sprake van een gematigde groei van het bbp ([…] % in 2009 en 2010, […] % in 2011 en […] % in 2012). De markt voor tv-reclame zou tussen 2009 en 2012 naar verwachting […] van […] miljoen DKK tot […] miljoen DKK ([…] %). In het worstcasescenario was er sprake van een minder positieve groei van het reële bbp (een nulgroei in 2009 en 2010 en een groei van […] % en […] % in 2011 respectievelijk 2012), en de reclame-uitgaven zouden […] van […] miljoen DKK in 2009 tot […] miljoen DKK in 2012 ([…] %). In het bestcasescenario wordt een iets sterkere groei van het bbp verwacht dan in het basisscenario en dus ook een lichte stijging van de omvang van de tv-reclamemarkt van […] miljoen DKK in 2009 tot […] miljoen DKK in 2012 ([…] %). In combinatie met een verwacht verlies aan marktaandeel zouden de reclame-inkomsten van TV2 in de periode 2009-2012 naar schatting met […] %, […] % respectievelijk […] % […] voor het basis-, worstcase- en bestcasescenario, hetgeen overeenkomt met […] van […] %, […] % respectievelijk […] %.

(41) De reclame-inkomsten van TV2 zijn in de periode 1999-2009 gestegen met een (geometrisch) gemiddelde van 1,9 % en een standaarddeviatie van 12 % (32). Gezien de afhankelijkheid van de bedrijfscyclus van TV2 van reclame-inkomsten en de algemene economische vooruitzichten ten tijde van de beoordeling, kunnen de ramingen van PWC voor de periode 2009-2012 niet als onredelijk worden aangemerkt.

(42) Het verslag van PWC is in september 2009 geactualiseerd om meer recente verwachtingen omtrent de reclame-inkomsten te integreren, hetgeen tot slechtere resultaten heeft geleid dan op grond van het oorspronkelijke basisscenario verwacht mocht worden (33). In 2009 is de markt voor tv-reclame ten opzichte van 2008 met 18,7 % gekrompen (34). De reclame-inkomsten van TV2 zijn in 2008 met 4 % gedaald (van 1 667 miljoen DKK tot 1 597 miljoen DKK) en in 2009 met nog eens 24 % (van 1 597 miljoen DKK tot 1 220 miljoen DKK) (35).

(43) Denemarken voert aan dat de problemen van TV2 veroorzaakt zijn door schulden als gevolg van grote investeringen in de voorgaande jaren, door onzekerheid over de uitkomst van de lopende staatssteunzaak met betrekking tot TV2 en, niet in de laatste plaats, door een bedrijfsmodel voor het publiekeomroepkanaal dat uitsluitend op reclame-inkomsten is gebaseerd. Met name het radiosegment heeft sinds de opstartfase in 2007 tot aanzienlijke verliezen geleid. In april 2008 is derhalve besloten om de betreffende radioactiviteiten stop te zetten.

(44) Tekort aan externe financiering door banken: In het herstructureringsplan wordt rekening gehouden met de twijfels van de bankiers van TV2 over het huidige bedrijfsmodel van het hoofdkanaal van TV2 en over de mogelijke uitkomst van lopende rechtszaken in verband met steun die in het verleden aan TV2 is verleend. In het herstructureringsplan wordt de risicoblootstelling van de banken beperkt door een verdere afbouw van bestaande leningen of kredietfaciliteiten. Denemarken heeft bewijs geleverd dat de belangrijkste bank van de onderneming […] op 22 april 2009, na de publicatie van de jaarrekening van TV2, verzocht heeft om de lening en kredietfaciliteit waarover de onderneming beschikt, te verlagen (36).

(45) TV2 heeft ook problemen ondervonden bij het vestigen van een hypotheek op haar bedrijfslocaties in Odense en heeft melding gemaakt van het feit dat niet alleen de waarde van de gebouwen was gedaald, maar ook de potentiële waarde van de hypotheek. (37) Uiteindelijk heeft TV2 een lening van 80 miljoen DKK bij Nordea bank kunnen afsluiten, maar dat bedrag was lager dan verwacht. In een latere fase heeft Denemarken bijgewerkte informatie verstrekt over het gebrek aan belangstelling bij banken om commerciële kredieten te verstrekken. Uit deze informatie blijkt dat geen van de banken waarmee contact is opgenomen (([…], […], […] en […]) TV2 als kredietwaardig beschouwden. Dit was een gevolg van de verwachtingen met betrekking tot de ontwikkelingen op de advertentiemarkt aangezien die markt de enige bron van inkomsten voor TV2 vormde. De winstcapaciteit van TV2 werd daardoor in twijfel getrokken en daarnaast werden de nog lopende rechtszaken als een extra risicofactor aangemerkt (38).

2. Beschrijving van het oorspronkelijk aangemelde herstructureringsplan en van de bijbehorende wijzigingen

(46) Het herstructureringsplan zoals dat voor TV2 is aangemeld, loopt van 4 februari 2009 tot en met 31 december 2012. Het plan is bedoeld om de zwakke punten in de bedrijfsvoering van TV2 aan te pakken, meer in het bijzonder de onevenwichtigheid van de kortlopende schulden op de balans en een bedrijfsmodel voor het publiekeomroepkanaal dat als onhaalbaar wordt aangemerkt vanwege de afhankelijkheid van de financiering middels cyclusgevoelige reclame-inkomsten. Het herstructureringsplan bestond uit de volgende vijf hoofdcomponenten: i) een financiële herstructurering met gevolgen voor de balans, ii) een operationele herstructurering, iii) een nieuwe financieringopzet voor het publiekeomroepkanaal TV2 door de invoering van een ander bedrijfsmodel; iv) steunmaatregelen, en v) (een) compenserende maatregel(en).

(47) De financiële herstructureringsmaatregelen bestonden voornamelijk uit de volgende vier elementen: het verkopen van het belang van 50 % in het omroepnetwerk BDS (39), het vestigen van een hypotheek op de bedrijfsgebouwen in Odense (Kvaegtorvet), hetgeen naar verwachting […] miljoen DKK zou opleveren, het uitstellen en verminderen van geplande kapitaalinvesteringen, en de afstoting van minderheidsbelangen in bepaalde ondernemingen die actief waren in aanverwante mediasectoren, […], Momondo, […] en […]. Deze maatregelen zouden naar verwachting meer dan […] miljoen DKK opleveren waarvan een deel gebruikt zou worden om kortlopende leningen af te lossen.

(48) De operationele herstructureringsmaatregelen bouwen voort op de kostenbesparingen van 280 miljoen DKK die al in 2008 in gang zijn gezet en omvatten het sluiten van East Production en de integratie ervan binnen TV2, het beëindigen of verminderen van het belang van TV2 in […] en andere kostenbesparende maatregelen voor een bedrag van 40 miljoen DKK. Bovendien is TV2 er na de aanmelding in geslaagd om op basis van een plan dat op 30 maart 2009 is goedgekeurd, aanvullende kostenbesparingen door te voeren, met inbegrip van een vermindering van de kapitaalinvesteringen in 2009 met 30 miljoen DKK en de doorlopende kosten verder te reduceren voor een bedrag van 97 miljoen DKK (40).

(49) Via een nieuwe financieringsmaatregel (gebruiksrechten) (41) wordt getracht om de vaste inkomstenbronnen voor het publiekeomroepkanaal TV2 te verbreden. Het daartoe strekkende besluit is op 9 januari 2009 vastgelegd in een overeenkomst tussen de grootste politieke partijen inzake een wijziging van de overeenkomst over het mediabeleid 2007-2010.

(50) Heffing van abonnementsgelden: Het bedrijfsmodel voor het hoofdkanaal moet duurzaam van aard worden door TV2 de mogelijkheid te bieden om vanaf 1 januari 2012 vergoedingen aan eindgebruikers in rekening te brengen, d.w.z. abonnementsgelden, ter financiering van het publiekeomroepkanaal. Daarnaast blijft TV2 ook inkomsten uit reclame ontvangen.

(51) De vergoedingen worden door de distributeurs bij de eindgebruikers in rekening gebracht. De vergoeding die door de eindgebruikers betaald moet worden, wordt niet door de overheid vastgesteld, maar wordt via reguliere commerciële onderhandelingen tussen TV2 en de distributeurs (d.w.z. voor DTT Boxer) vastgesteld. TV2 verwacht dat zij per maand per huishouden een bedrag van 10-12 DKK (excl. btw) bij de distributeur in rekening kan brengen (42). De invoering van de gebruiksrechten vanaf 2012 is bedoeld om de huishoudens die op dit moment MPEG 2-apparatuur gebruiken teneinde „free-to-air” digitale ethertelevisie (DR1, DR2 en TV2) te kunnen ontvangen, voldoende tijd te bieden om over te stappen op apparatuur die berekend is op het MPEG 4-format. Denemarken verwacht dat de levensvatbaarheid van TV2 dankzij de invoering van dit aspect van het herstructureringsplan op lange termijn zal worden hersteld. Volgens schattingen van TV2 zal er dankzij de gebruiksrechten in 2012 sprake zijn van een nettotoename in inkomsten van […] miljoen DKK (43).

(52) Er komt geen wetgeving op basis waarvan distributeurs verplicht zijn om TV2 in hun pakketten op te nemen. Integendeel, de bestaande „must-carry”-verplichting zal na de invoering van de gebruiksrechten worden ingetrokken (44). Dit volgt uit hoofdstuk 6, artikel 38a, lid 2, van de huidige Deense Omroepwet, waarin staat dat, indien de minister van Cultuur TV2 toestemming geeft om gebruiksrechten te heffen, de „must-carry”-status komt te vervallen. Met andere woorden, de „must-carry”-verplichting komt automatisch te vervallen bij de introductie van gebruiksheffingen. Het hoofdkanaal van TV2 zal naar verwachting de facto door de kabelnetwerken en etherassociaties op vrijwel onveranderde wijze worden verspreid. Daarbij zou wel de pakketstructuur door de distributeurs veranderd kunnen worden doordat zij TV2 in dat pakket opnemen in plaats van een andere betaalzender.

(53) In eerste instantie werd verwacht dat er uitzonderingen mogelijk zouden zijn voor het heffen van gebruiksrechten en dat TV2 eindgebruikers die geen andere betaaltelevisiekanalen ontvangen, geen vergoeding in rekening zou hoeven te brengen (het zogeheten kaartsysteem voor „TV2 Alene”). Dat zou betekenen dat eindgebruikers die uitsluitend FTA-zenders („free-to-air”) ontvangen, gratis naar TV2 zouden kunnen blijven kijken. Deze mogelijkheid is weliswaar opgenomen in een ontwerpvoorstel van het ministerie van Cultuur van 18 november 2010, maar dit zal niet in praktijk worden gebracht. Vanaf 2012 zal TV2 dan ook alle eindgebruikers die TV2 willen ontvangen om het publiekeomroepkanaal te bekijken, een vergoeding in rekening brengen. Voor het heffen van gebruiksrechten is een wijziging in de voorwaarden van de vergunning van TV2 noodzakelijk en deze zal door het ministerie van Cultuur worden uitgevoerd.

(54) De oorspronkelijk aangemelde steunmaatregelen: In de oorspronkelijke aanmelding waren drie steunmaatregelen voorzien om de herstructurering te financieren en wel voor een totaalbedrag van 1 375 miljoen DKK, te weten: — een achtergestelde lening voor een bedrag van 300 miljoen DKK; — een garantie voor de verkoop van het omroepnetwerk voor een verwacht verkoopbedrag van 475 miljoen DKK; en — een tijdelijke kredietfaciliteit voor een initieel bedrag van 600 miljoen DKK voor het geval TV2 niet in staat zou zijn om externe financiering aan te trekken.

(55) Denemarken heeft verklaard dat de rentetarieven en garantiepremies vergelijkbaar zouden zijn met de tarieven en premies die op de markt voor gezonde ondernemingen gelden. De betreffende maatregelen zijn echter nooit uitgevoerd. Voor nadere informatie wordt verwezen naar het besluit van de Commissie om de formele onderzoeksprocedure in te leiden (45).

(56) De kredietfaciliteit van 1 000 DKK die als reddingssteun fungeert en die bij besluit van de Commissie van 4 augustus 2008 is goedgekeurd, blijft van kracht.

(57) Denemarken heeft informatie verstrekt over de herstructureringskosten en heeft in dat verband twee rekenopties voorgelegd. In de eerste plaats stelt Denemarken dat de herstructurering van TV2 een financiële herstructurering is en dat de kosten voor het aanvullen van het liquiditeitstekort in feite herstructureringskosten zijn, d.w.z. kosten die nodig zijn om de levensvatbaarheid op lange termijn te waarborgen. Denemarken is van mening dat die kosten, ongeacht hun aard, uiteindelijk volledig door TV2 zelf zullen worden betaald. De reden hiervoor is dat Denemarken van de veronderstelling uitgaat dat alle steunmaatregelen ofwel niet uitgevoerd zijn ofwel volledig terugbetaald zijn tegen de tijd dat de Commissie haar besluit vaststelt (46). Denemarken merkt tevens op dat, in het speciale geval van de herstructurering van TV2, kostenbesparingen ook als herstructureringskosten aangemerkt moeten kunnen worden, aangezien die besparingen niet alleen bedoeld zijn om het concurrentievermogen te vergroten, maar ook om de financiële levensvatbaarheid van TV2 vanuit een zuiver financieel perspectief te waarborgen (47). Bij de tweede optie zou een meer traditionele berekening van de herstructureringskosten, waarbij de kostenbesparingen niet in aanmerking worden genomen, leiden tot een nadruk op de eenmalige buitengewone kosten die gemaakt moeten worden. Volgens Denemarken belopen die kosten […] miljoen DKK, bestaande uit transactiekosten voor het omroepnetwerk, de kosten die verband houden met de overgang naar betaaltelevisie (gebruiksrechten), juridische en advieskosten en kosten voor het beëindigen van arbeidsovereenkomsten (48).

(58) Als compenserende maatregel heeft TV2 in eerste instantie toegezegd om gedurende de herstructureringsperiode (d.w.z. tot en met 31 december 2012) geen nieuwe tv-zenders te lanceren. Denemarken wijst erop dat dit een nadeel is voor de onderneming aangezien TV2 met nieuwe zenders minder afhankelijk zou zijn van reclame-inkomsten. In de digitale wereld worden kijkers steeds vaker aangetrokken door gespecialiseerde tv-kanalen en TV2 wijst erop dat haar concurrenten in de herstructureringsperiode wel nieuwe zenders zullen lanceren.

(59) Met betrekking tot de looptijd van het herstructureringsplan (dat volgens de aanmelding tot en met 31 december 2012 van kracht zou zijn) stellen de Deense autoriteiten dat het in het belang van TV2 is om alle staatssteun al op een eerder tijdstip vervangen te hebben, waardoor ook de herstructureringsperiode eventueel op een eerdere datum beëindigd zou kunnen worden (49).

3. Andere ontwikkelingen tijdens het herstructureringsproces

(60) Zoals beschreven in het herstructureringsplan, heeft TV2 haar omroepnetwerk op 30 september 2010 aan de Zweedse onderneming Teracom AB (de eigenaar van Boxer) verkocht. De verkoopopbrengst voor TV2 bedroeg circa 640 miljoen DKK (vóór belastingen) en deze is gebruikt om de schuldenlast van TV2 te reduceren.

(61) TV2 is er ook in geslaagd om een hypotheek te vestigen op haar bedrijfslocatie in Odense, maar wel tegen een lager bedrag dan oorspronkelijk werd verwacht. In plaats van […] miljoen DKK bedroeg de hypotheek slechts 80 miljoen DKK.

(62) Op 4 oktober 2010 heeft TV2 alle opgenomen bedragen uit hoofde van de tijdelijke kredietfaciliteit (die in het besluit van de Commissie inzake reddingssteun was goedgekeurd) terugbetaald. In totaal had TV2 223 miljoen DKK van deze reddingssteunfaciliteit opgenomen. Eind 2008, d.w.z. tijdens de periode van zes maanden waarvoor reddingssteun werd verstrekt, had TV2 208 miljoen DKK opgenomen (50). Na de verkoop van het omroepnetwerk, die meer had opbracht dan in het herstructureringplan was voorzien, heeft Denemarken de volgende aangepaste cijfers over de financiële situatie van TV2 ingediend (op basis van abonnementen op het hoofdkanaal) (51). (in miljoen DKK) Gerealiseerd 2009 Raming 2010 Prognose 2011 Prognose 2012 Prognose 2013 Omzet 2 029 2 147 […] […] […] Kosten –1 910 –1 974 […] […] […] Ebit –2 25 […] […] […] Winst voor belastingen, lopende activiteiten –28 42 […] […] […] Winst voor belastingen, beëindigde activiteiten 1 397 […] […] […] Winst na belastingen –14 353 […] […] […] Eigen vermogen per 31 december 601 952 […] […] […] Netto rentedragende schulden per 31 december 659 –84 […] […] […]

(63) Op 13 oktober 2010 heeft […] TV2 additionele kredietfaciliteiten aangeboden voor een bedrag van […] miljoen DKK. Hierdoor zouden de langlopende faciliteiten van TV2 bij […] van […] miljoen DKK tot […] miljoen DKK toenemen (52). Aan het aanbod zijn echter de volgende twee voorwaarden verbonden: a) […] b) […].

(64) Tegen deze achtergrond verwacht TV2 dat zij tot eind 2012 kan beschikken over financiële faciliteiten in de orde van grootte van […]-[…] miljoen DKK opgebouwd uit […]-[…] miljoen DKK en de aanvullende externe kredietfaciliteiten van […] miljoen DKK (53).

(65) Daarnaast heeft Denemarken gegevens verstrekt over de kapitaalstructuur van TV2. Als gevolg van de problemen bij het verkrijgen van externe financiering (hetgeen weer een gevolg was van de onzekerheid over de nog lopende rechtszaken en het bedrijfsmodel van TV2 dat te afhankelijk van reclame-inkomsten was) stelde Denemarken dat TV2 minder afhankelijk moest worden van vreemd vermogen en meer op het eigen vermogen een beroep moest doen. De Commissie constateert in dat verband ook dat er discrepanties bestaan tussen de hoogte van het eigen vermogen van TV2 ten opzichte van dat van vergelijkbare concurrenten.

(66) Meer in het bijzonder kan de kapitaalstructuur beoordeeld worden aan de hand van de solvabiliteitsratio, d.w.z. de verhouding van het boekhoudkundig eigen vermogen tot het balanstotaal. PWC (de financieel adviseur van Denemarken) heeft berekend dat de gemiddelde (mediaan) solvabiliteitsratio van de vergelijkbare concurrenten van TV2 circa […] % bedraagt ([…] % eind 2009) (54). De gemiddelde solvabiliteitsratio van de vergelijkbare concurrenten van TV2 is aanzienlijk lager dan de verwachte solvabiliteitsratio van TV2 aan het eind van de herstructureringsperiode. Na de verkoop van het omroepnetwerk bedraagt de solvabiliteitsratio van TV2 eind 2010 […] %. Naar verwachting bedraagt die ratio eind 2011 […] % en eind 2012 […] %. Volgens de laatste prognoses die door TV2 zijn verstrekt, zou de ratio tussen de netto rentedragende schulden en ebitda eind 2010 circa […] bedragen. De percentages voor eind 2011 en eind 2012 zijn […] respectievelijk […]. De gemiddelde (mediaan) ratio netto vreemd vermogen/eigen vermogen voor een steekproef van vergelijkbare concurrenten van TV2 is eind 2009 […] ([…]) (55).

4. Effect van de nieuwe financiële parameters op het aangemelde herstructureringsplan

(67) Denemarken heeft bevestigd dat geen van de drie voorgestelde steunmaatregelen in het oorspronkelijke herstructureringsplan ooit zijn uitgevoerd, aangezien Denemarken overeenkomstig de „standstill”-verplichting als bedoeld in artikel 3 van Verordening (EG) nr. 659/1999 (56) in afwachting was van het besluit van de Commissie. Gezien de recente ontwikkelingen zijn in het kader van de huidige versie van het herstructureringsplan echter alleen nog de lening en kredietfaciliteit relevant (57). De aangemelde steunmaatregel betreffende een voorgestelde garantie in verband met de verkoop van het omroepnetwerk is niet langer relevant en is onuitvoerbaar (58) aangezien de verkoop reeds succesvol is afgerond zonder dat er een garantie is gesteld (59). Op dit moment wordt er alleen nog gebruikgemaakt van de tijdelijke kredietfaciliteit. Door de verbeterde financiële positie van TV2 na de verkoop van het omroepnetwerk, heeft Denemarken gesteld dat alle steunmaatregelen geannuleerd kunnen worden mits het herstructureringsplan wordt goedgekeurd (met inbegrip van de mogelijkheid om gebruiksrechten in te voeren) en mits de Commissie een besluit aangaande de „oude” staatssteunzaken vaststelt dat er geen aanvullende terugbetalingen van staatssteun aan de Deense overheid hoeven te worden verricht (60). In een dergelijk scenario is TV2 van mening dat zij over voldoende financiële middelen beschikt tot 2012 wanneer de abonnementsbetalingen voor de doorgifte van het hoofdkanaal worden ingevoerd (61). Het herstructureringsplan als zodanig is niet ingetrokken. Met betrekking tot de nog steeds van kracht zijnde reddingssteunfaciliteit, TV2 kan daar op dit moment geen gebruik van maken omdat er niet aan de bijbehorende voorwaarden wordt voldaan (door een deskundige bevestigde, gecertificeerde liquiditeitsbehoefte) (62).

(68) In het oorspronkelijke herstructureringsplan had Denemarken zich ertoe verbonden dat TV2 geen nieuwe tv-zenders zou lanceren. Later bleek die verbintenis ook radiozenders te betreffen, maar de Deense autoriteiten stellen zich wel op het standpunt dat deze compenserende maatregel beëindigd moet worden op het moment dat alle steunmaatregelen ingetrokken zijn aangezien dit voor hen het einde van de herstructureringsperiode markeert (63). Tijdens het onderzoek door de Commissie heeft de Deense regering besloten om een nieuwe publieke radiozender openbaar aan te besteden (64). Deze nieuwe radiozender is bedoeld om meer concurrentie op de Deense publieke radiomarkt te creëren aangezien die op dit moment wordt gedomineerd door de publieke zender DR (met een marktaandeel van bijna 80 %). TV2 was aanvankelijk voornemens om aan die aanbesteding deel te nemen, maar zou pas een bod kunnen uitbrengen nadat alle steunmaatregelen beëindigd zijn. Tijdens het onderzoek heeft Denemarken echter bevestigd dat TV2 niet op de aanbesteding zal inschrijven vanwege het lopende onderzoek van de Commissie (65).

(69) TV2 stelt dat een adequate beoordeling van de financiële positie van TV2 ten opzichte van haar concurrenten — zo lang er nog rechtszaken lopen — uitsluitend mogelijk is aan de hand van de rentabiliteitsratio. TV2 erkent echter dat het gebruik van kapitaalratio’s (zoals de solvabiliteitsratio) wel zinvol zijn nadat de onzekerheden over het bedrijfsmodel en de juridische geschillen zijn opgelost (66). De Deense overheid heeft de intentie uitgesproken om TV2 niet te overkapitaliseren en is bereid om maatregelen te nemen om te waarborgen dat deze doelstelling wordt gerealiseerd nadat de gebruiksrechten in 2012 zijn ingevoerd. Als eigenaar van TV2 zal de Deense overheid waarborgen dat TV2, nadat de gebruiksrechten zijn ingevoerd en de financiële situatie is genormaliseerd, over een kapitaalstructuur beschikt die in overeenstemming is met de gangbare marktomstandigheden.

(70) Te dien einde heeft Denemarken zich verplicht om een onafhankelijke financieel deskundige eind 2012 of begin 2013 de opdracht te geven een analyse uit te voeren van de kapitaalstructuur van TV2 en een vergelijking te maken met de kapitaalstructuur van andere relevante mediabedrijven. De Deense overheid heeft toegezegd om, indien de kapitaalstructuur van TV2 aanzienlijk afwijkt van de mediaan of het gemiddelde van de groep vergelijkbare concurrenten, deze kapitaalstructuur tijdens de algemene vergadering in april 2013 aan te passen om deze situatie recht te zetten. Indien er gewichtige redenen zijn om de kapitaalstructuur niet aan te passen, zal de Deense overheid de Commissie in kennis stellen van een wijziging van het herstructureringsplan. De Deense overheid streeft ernaar om de herstructurering van de kapitaalbasis middels dividenduitkeringen te verwezenlijken die in april 2013 door de algemene vergadering goedgekeurd moeten worden en niet door het verhogen van de schuldenlast van TV2 waardoor het balanstotaal zou toenemen.

(71) Denemarken heeft zich er ook toe verbonden om de analyse ruim vóór de vergadering van april 2013 aan de Commissie te overleggen in combinatie met de plannen van de Deense autoriteiten om, in overeenstemming met die analyse, adequate maatregelen te nemen.

V. SAMENVATTING VAN HET BESLUIT VAN DE COMMISSIE VAN 2 JULI 2009 TOT INLEIDING VAN DE PROCEDURE

(72) In haar besluit om de formele onderzoeksprocedure in te leiden, concludeerde de Commissie dat de aangemelde leningen en garantie in het herstructureringsplan staatssteun vormen in de zin van artikel 87, lid 1, VEG (thans artikel 107, lid 1, VWEU) en heeft zij de verenigbaarheid van het herstructureringsplan onderzocht met artikel 87, lid 3, onder c), VEG (thans artikel 107, lid 3, onder c), VWEU) juncto de herstructureringsrichtsnoeren van de Commissie (67). De Commissie heeft echter belanghebbenden tevens verzocht hun opmerkingen te maken over de vraag of de toepassing van artikel 87 VEG (thans artikel 107 VWEU) in de weg staat van de uitvoering van de openbaredienstverplichting waarmee TV2 belast is op het gebied van de televisieomroep.

(73) De Commissie heeft met betrekking tot de volgende aspecten haar twijfels geuit over de verenigbaarheid met het aangemelde herstructureringsplan: — Hoewel de Commissie voorlopig geaccepteerd had dat TV2 Danmark A/S een onderneming in moeilijkheden was als bedoeld in de richtsnoeren, heeft zij belanghebbenden om opmerkingen verzocht aangezien concurrenten van TV2 erop gewezen hadden dat de cashflowproblemen door TV2 zelf veroorzaakt waren, eenvoudig opgelost konden worden en geen invloed hadden op de fundamentele levensvatbaarheid van de onderneming. Er werd door concurrenten daarnaast gesteld dat TV2 in 2008 winstgevend was. — Rekening houdende met het feit dat in een herstructureringsplan ook moet worden voorzien in de terugtrekking uit activiteiten die zelfs na de herstructurering structureel verliesgevend zouden kunnen blijven (68), betwijfelde de Commissie of TV2 op basis van de maatregelen in het herstructureringsplan als zelfstandige publieke zender winstgevend zou zijn. Ook kon de Commissie niet nagaan of de algemene hypothesen inzake de marktprognoses redelijk waren (zoals de ontwikkelingen op de reclamemarkt, de groei van het bbp en het in stand houden door TV2 van zijn marktaandeel). — Gezien de toestand waarin de economie verkeerde toen het herstructureringsplan werd gelanceerd, werden vraagtekens gezet bij de lange looptijd ervan. — Aangezien de invoering van gebruiksrechten voor TV2 bij een geslaagde tenuitvoerlegging van de financiële en operationele herstructureringsmaatregelen van het herstructureringsplan in 2010-2011 daarnaast mogelijk niet nodig zou zijn om de levensvatbaarheid van TV2 Danmark A/S op lange termijn te waarborgen, en omdat het effect van deze rechten op de mededinging niet was onderzocht, rees bovendien de vraag of het wel zinvol was om dergelijke rechten (waarover al een besluit was genomen) in 2012 in te voeren. — Tevens betwijfelde de Commissie of de enige compenserende maatregel, het niet-lanceren van nieuwe tv-kanalen, evenredig was met de steun, de grootte en het relatieve belang van TV2 Danmark A/S op de markten waarop de onderneming actief was (69). — Tot slot vroeg de Commissie zich af of de steun behalve als bijdrage in de herstructureringskosten, eventueel ook gebruikt zou kunnen worden voor de financiering van agressief marktgedrag.

VI. SAMENVATTING VAN DE STANDPUNTEN VAN DE DEENSE AUTORITEITEN

(74) Opgemerkt dient te worden dat in de navolgende samenvatting van de opmerkingen van Denemarken en van belanghebbenden, geen opmerkingen zijn opgenomen die verband houden met de exploitatie van het kaartsysteem „TV2 Alene” aangezien dit onderdeel van het herstructureringsplan niet uitgevoerd zal worden.

(75) De Deense autoriteiten stellen dat TV2 een onderneming in moeilijkheden is, zoals ook blijkt uit een verslag van PWC (70) dat later is bijgewerkt (71). De Deense autoriteiten hebben ook in de reacties op de opmerkingen van belanghebbenden aan dit standpunt vastgehouden (72).

(76) Volgens een onderzoek van PWC dat is uitgevoerd kort voordat de herstructurering werd aangemeld, is een herstel van TV2 op basis van de eigen middelen of via een marktfinanciering niet mogelijk. Denemarken stelt daarnaast dat het herstructureringsplan dat bij de Commissie is ingediend, op realistische uitgangspunten en scenario’s is gebaseerd, terwijl uit dit plan tegelijkertijd blijkt dat de levensvatbaarheid van de onderneming op lange termijn zal worden hersteld. Vergeleken met het basisscenario in het herstructureringsplan is de situatie op de reclamemarkt echter verslechterd. In de eerste helft van 2009 is de omvang van de reclamemarkt met 19 % afgenomen en de advertentie-inkomsten van TV2 zijn in 2009 met 24 % gedaald. De herstructureringsmaatregelen zullen zo spoedig mogelijk uitgevoerd worden, met uitzondering van de invoering van de gebruiksrechten omdat die invoering vanwege operationele en technische problemen tot 2012 is uitgesteld. Wederom op basis van de ramingen van PWC stelde Denemarken in een latere fase bovendien dat de prognose sinds het oorspronkelijke herstructureringsplan nog negatiever geworden was en dat de ebit van TV2 in 2009 […] miljoen DKK lager was dan in het herstructureringsplan was aangenomen (73). Denemarken wijst er eveneens op dat, zoals ook uit de verklaringen van diverse banken is gebleken, de onderneming niet in staat is om externe financiering aan te trekken omdat de banken ernstige twijfels hebben over het bedrijfsmodel van het hoofdkanaal, kritisch staan ten opzichte van de conjunctuurgevoelige advertentie-inkomsten als inkomstenbron en tot slot de onzekerheden voorvloeiende uit de nog lopende rechtszaken als problematisch ervaren.

(77) De operationele en financiële herstructureringsmaatregelen worden als de inspanning beschouwd die maximaal mogelijk is zonder de kwaliteit van de programmering van de publieke TV2-zender aan te tasten. TV2 wordt door deze maatregelen gedwongen om haar activa beter te exploiteren, waardoor de steun tot het noodzakelijke minimum wordt beperkt.

(78) Aangezien de verkoop van het omroepnetwerk succesvoller bleek te zijn dan verwacht, hebben de Deense autoriteiten later de verzekering gegeven dat alle steunmaatregelen konden worden ingetrokken en niet ten uitvoer hoefden te worden gelegd zodra de Commissie het herstructureringsplan goedkeurde en er een besluit in de lopende staatssteunzaak van 19 mei 2004 was vastgesteld zonder aanvullende terugbetalingen (74).

(79) Gebruiksrechten, die niet als staatssteun kwalificeren, zorgen voor een stabielere omzet en geven de banken opnieuw vertrouwen in het bedrijfsmodel van TV2. Als gevolg van de herstructurering zou de ebit-marge van de onderneming als geheel naar verluidt tussen de […] en […] % bedragen, waardoor zij in staat zou moeten zijn om haar eigen middelen te beheren.

(80) Hoewel het onmogelijk is om de wijzigingen in de prijsstelling en structuur van de programmapakketten van de distributeurs te voorspellen, zou de invoering van gebruiksrechten voor TV2 niet tot indirecte financiering door of capaciteitsvermindering bij de concurrenten van TV2 moeten leiden. Deze nieuwe financieringsmethode wordt beschouwd als een aanpassing van de basisvoorwaarden voor de financiering op lange termijn waardoor TV2 op gelijke voet komt te staan met haar particuliere concurrenten (75).

(81) Tot slot stellen de Deense autoriteiten dat de voorgestelde compenserende maatregel, te weten de toezegging om geen nieuwe tv-kanalen (en inmiddels ook geen nieuwe radiozenders) te lanceren, een echte opoffering voor TV2 Danmark A/S betekent gezien haar belang bij een diversificatiestrategie om haar algemene marktaandeel te behouden, gezien het verlies aan inkomsten en gezien het „first mover”-voordeel dat de concurrenten hierdoor krijgen die op dit moment namelijk wel nieuwe kanalen lanceren en die dat in de toekomst ook zullen blijven doen. Denemarken heeft zich later op het standpunt gesteld dat deze compenserende maatregel beëindigd zou moeten worden op het moment dat alle steunmaatregelen ingetrokken zijn, d.w.z. vanaf de datum van de vaststelling van het onderhavige besluit.

(82) Wat betreft het in het besluit tot inleiding van de procedure voorgestelde idee — om de capaciteit van TV2 te concentreren op het uitzenden van premium content — wijst Denemarken erop dat de openbaredienstverplichting van TV2 zowel sport omvat (met inbegrip van grote sportevenementen) als de steun aan filmproducties. Daarnaast stelt Denemarken dat TV2 op grond van de standaardcontracten geen rechten aan derden mag overdragen, hetgeen betekent dat veilingen van rechten uitgesloten zijn.

(83) Denemarken is van mening dat het herstructureringsproces in overeenstemming is met artikel 107, lid 3, onder c), VWEU. Denemarken onderkent echter ook dat, op basis van de omzetprognoses van PWC, het hoofdkanaal van TV2 aan het eind van de herstructureringsperiode nog steeds verlies zou lijden (76). Denemarken wijst er in dit verband op dat er op TV2 een openbaredienstverplichting rust waaraan de onderneming zich niet kan onttrekken. Gezien die publieke taak zou er rekening gehouden moeten worden met de specifieke situatie van TV2 bij de beoordeling van deze zaak aan de hand van de reddings- en herstructureringsrichtsnoeren of aan de hand van artikel 106, lid 2, VWEU. Het zou vanuit commercieel perspectief zinloos zijn om de publieke zender op te heffen aangezien deze voor aanzienlijke synergieën zorgt tussen het hoofdkanaal en de nichezenders.

VII. SAMENVATTING VAN DE STANDPUNTEN VAN BELANGHEBBENDEN

(84) In haar opmerkingen gaat TV2 allereerst in op wat zij als de essentiële aspecten beschouwt voor de beoordeling van het herstructureringsplan.

(85) TV2 stelt dat haar primaire activiteit bestaat uit uitgebreide en dure openbaredienstverplichtingen waaraan het hoofdkanaal van de onderneming zich moet houden. TV2 verklaart dat die activiteit op dit moment verantwoordelijk is voor meer dan […] % van de kosten van het hoofdkanaal.

(86) TV2 verwijst naar het politieke besluit dat aan de basis heeft gestaan van de huidige situatie. De Deense regering en de partijen die steun hebben gegeven aan de meest recente overeenkomst inzake het mediabeleid hebben afgesproken dat, in het kader van het herstructureringsplan, niet opnieuw een compensatie voor de openbare dienst zal worden ingevoerd voor de kosten die TV2 maakt voor het uitvoeren van haar openbaredienstverplichtingen. Anderzijds is ook besloten om een duurzaam marktgerelateerd bedrijfsmodel voor TV2 in te voeren om te waarborgen dat de onderneming, ondanks haar openbaredienstverplichtingen, op de relevante markten de concurrentie zou kunnen aangaan, een besluit dat door TV2 is verwelkomd. TV2 stelt dat het belangrijkste element in deze context wordt gevormd door de afschaffing van het eerdere verbod op het heffen van gebruiksrechten voor het belangrijkste publieke kanaal. Die gebruiksrechten worden nu per 1 januari 2012 ingevoerd. TV2 stelt dat de steun geen operationele of commerciële voordelen oplevert, maar slechts waarborgt dat TV2 in staat is om opties te financieren die ook open staan voor haar concurrenten. TV2 voert verder aan dat haar hoofdkanaal niet als een geïsoleerd kanaal beschouwd mag worden omdat zowel het hoofdkanaal als de nichekanalen een bijdrage leveren aan het financiële resultaat van het concern. TV2 kan zich echter in geen geval onttrekken aan het verrichten van haar publieke taak en dat feit dient bij de toepassing van de richtsnoeren of van artikel 106, lid 2, VWEU in aanmerking te worden genomen.

(87) TV2 merkt op dat, ondanks het feit dat zij de Deense markt voor televisiereclame domineert, de concurrentie op deze markt hevig is en gekenmerkt wordt door de aanwezigheid van financieel sterke multinationals. TV2 stelt daarnaast dat haar belangrijkste concurrenten geen belemmeringen ondervinden om tot de markt toe te treden aangezien zij reeds een aantal nieuwe kanalen op de Deense televisiemarkt hebben gelanceerd (bijvoorbeeld SBS 6 (Pro 7), TV3 Puls (MTG) en Canal 9 (Bonnier)).

(88) In verband met de mededingingssituatie op de Deense tv-markt stelt TV2 bovendien dat zij te kampen heeft gehad met een aanzienlijke daling in zowel marktaandelen als kijkcijfers (77), die […], onder andere als gevolg van het verdwijnen van het analoge signaal in november 2009. TV2 voert tevens aan dat het verbod op het lanceren van nieuwe tv-kanalen tot 2012 het concurrentievermogen van TV2 verder zal aantasten, waardoor de positie van de onderneming zal verzwakken.

(89) Met betrekking tot de markt voor betaaltelevisie wijst TV2 erop dat het concern geen dominante positie op deze markt inneemt, terwijl er tegelijkertijd op wordt gewezen dat de publieke zender van TV2 de enige grote Deense commerciële tv-zender is die niet op deze markt actief is. Naar schatting van TV2 hebben de nichekanalen op dit moment een aandeel van […] % op de betaaltelevisiemarkt. Het totale marktaandeel van de zender zal naar verwachting stijgen tot circa […]-[…] % zodra TV2 vanaf 2012 gebruiksrechten kan gaan heffen voor de belangrijkste publieke zender.

(90) TV2 wijst erop dat zij niet in staat was om leningen bij banken af te sluiten en dat het zelfs problematisch was om een hypotheek op haar onroerende zaken in Kvaegtorvet te vestigen. TV2 voert aan dat de onzekerheid die onder andere het gevolg is van de nog lopende staatssteunzaken, de banken ervan weerhouden heeft om de noodzakelijke financiering te verstrekken. TV2 is van mening dat de looptijd van het herstructureringsplan adequaat is en wijst erop dat verbeteringen in haar financiële situatie uitsluitend effect zullen hebben op het opnemen van geld uit de kredietfaciliteit en niet op haar bedrijfsmodel. Daardoor zou de winstgevendheid van TV2 op middellange en lange termijn gewaarborgd zijn.

(91) TV2 stelt dat de invoering van de gebruiksrechten voor de belangrijkste publieke zender geen staatssteun inhoudt, maar dat de zender hierdoor alleen maar dezelfde mogelijkheden krijgt als haar concurrenten, om een van de meest conventionele mechanismen te gebruiken om op de markt actief te kunnen zijn, namelijk het vragen van een vergoeding aan kijkers die ervoor kiezen om van het TV2-aanbod gebruik te maken. De verstoring van de mededinging zou gecompenseerd kunnen worden door de toepassing van de artikelen 101 en 102 VWEU. Volgens TV2 leidt de invoering van de gebruiksrechten, net als andere elementen van het herstructureringsplan, niet tot een verstoring van de mededinging op de relevante markten. In dit verband voert TV2 aan dat het plan juist waarborgt dat het TV2-concern, en met name de belangrijkste publieke zender, over de noodzakelijke liquiditeit beschikt tot het moment dat de heffing van de gebruiksrechten wordt ingevoerd. TV2 merkt daarnaast op dat de heffing van gebruiksrechten vanuit staatssteunrechtelijk oogpunt de voorkeur geniet boven het alternatief van het opnieuw introduceren van een niet-marktgerelateerde overheidsfinanciering als compensatie voor het uitvoeren van de publieke taak.

(92) TV2 benadrukt dat het niet kunnen lanceren van nieuwe zenders een reëel offer is, en wijst erop dat zij, na de digitale omschakeling en de verkoop van haar netwerk, het voordeel is kwijtgeraakt dat zij tot dat moment had vanwege het gedeelde eigendom van dat netwerk. Op de vraag in het besluit tot inleiding van de procedure of de verkoop van bepaalde programma’s aan derden of beperkingen van bepaalde uitzendingen (bijvoorbeeld sport) in overweging genomen zouden kunnen worden, luidde het antwoord dat TV2 op grond van de standaardcontracten geen rechten aan derden mag overdragen. Deense fictie en sport vormen onderdeel van het publieke programmeringspakket van TV2.

(93) SBS ziet geen reden waarom een reeks van mogelijk verkeerde managementbeslissingen zou moeten leiden tot een verandering in het financieringsmodel, met significante verstorende effecten op de mededinging. SBS voert aan dat TV2, afgezien van de slechte investeringsbeslissingen, in de periode 2004-2008 positieve resultaten heeft geboekt en een dominante positie inneemt op de markt voor tv-reclame. SBS is daarnaast van mening dat het herstructureringsplan veel verder gaat dan noodzakelijk is. De netto contante waarde van het recht om gebruiksvergoedingen te heffen, is veel hoger dan het geraamde optimale eigen vermogen zoals dat in het herkapitalisatiebesluit is opgenomen. SBS wijst er daarnaast op dat de steun die aan de regionale kanalen is verleend in de vorm van jaarlijkse omroepbijdragen voor een bedrag van circa 400 miljoen DKK, ook in aanmerking genomen dient te worden bij de beoordeling van het effect van het herstructureringsplan.

(94) SBS stelt dat noch TV2 noch haar dochterondernemingen op grond van de herstructureringsrichtsnoeren voor steun in aanmerking komen. In dat opzicht wijst SBS erop dat TV2 Denemarken in het verslag over het eerste halfjaar van 2009 melding maakte van een netto eigen vermogen van 644,9 miljoen DKK en dat de onderneming niet aan de criteria voor een insolventieprocedure voldoet. Alle verliezen die een gevolg zijn van de openbaredienstverplichting, moeten aan de hand van artikel 106, lid 2, VWEU worden beoordeeld en daarop heeft de Deense regering geen beroep gedaan.

(95) SBS voert aan dat de kostentoewijzing tussen de verschillende onderdelen van het TV2-concern op juiste wijze beoordeeld moet worden, met name omdat de kosten van de nichekanalen erg laag zijn vergeleken met die van de concurrentie. Het hoofdkanaal wordt als een onafhankelijke bedrijfsactiviteit aangemerkt die op basis van de juiste prijsstelling rendabel gemaakt zou kunnen worden.

(96) SBS stelt dat het TV2-concern in de periode 2004-2008 winstgevend zou zijn geweest indien de inmiddels afgestoten, verliesgevende activiteiten zoals TV2 Radio en het effect van de terugvorderingsbeschikking van de Commissie buiten beschouwing worden gelaten. TV2 beschikte in ieder geval over de potentie om winstgevend te worden, bijvoorbeeld door het terugdringen van de kosten.

(97) SBS twijfelt daarnaast aan de marktanalyse die door Denemarken is gepresenteerd. SBS is het met name oneens met de prognoses voor de reclamemarkt; SBS verwacht namelijk dat die markt vanaf 2010 weer zal gaan groeien (78).

(98) SBS merkt op dat, als het herstructureringsplan al goedgekeurd zou worden, die goedkeuring beperkt zou moeten blijven tot de periode die nodig is om activa te verkopen teneinde de liquiditeitsproblemen aan te pakken.

(99) SBS merkt op dat de invoering van gebruiksrechten in de praktijk hetzelfde effect heeft als een verhoging van de omroepbijdrage; dit dient derhalve, analoog aan zaak C-206/06 (Essent Netwerk Noord BV), als staatssteun aangemerkt te worden. In vergelijking met zaak C-345/02 (Pearle) is er van aanzienlijke verschillen sprake omdat de maatregel uitsluitend op initiatief van Denemarken en TV2 is ingevoerd en omdat de opbrengst van de gebruiksrechten niet voor specifieke, door de kijkers gekozen doelen wordt aangewend.

(100) SBS benadrukt het belang van een beoordeling van de gebruiksrechten binnen het kader van de herstructureringssteun. De toestemming om gebruiksrechten te mogen invoeren, is waarschijnlijk van invloed op het marktgedrag van TV2 en op dat van relevante derden, zoals banken. Dat effect zal naar verwachting al merkbaar worden vanaf de datum van de goedkeuring van het herstructureringsplan en niet pas vanaf het moment van de heffing van die gebruiksrechten. SBS heeft ook kritiek geuit op het feit dat er geen plafond is vastgesteld voor het bedrag aan gebruiksrechten dat TV2 in rekening mag brengen. Bovendien zijn er geen voorwaarden verbonden aan het gebruik van de geïnde bedragen, hetgeen betekent dat de opbrengst ook gebruikt kan worden voor de financiering van commerciële activiteiten.

(101) SBS voert tevens aan dat de invoering van gebruiksrechten onverenigbaar is met het concept van de openbare dienst. Dat betekent dat de herstructureringssteun alleen op grond van artikel 106, lid 2, VWEU gerechtvaardigd kan worden indien de plannen voor het invoeren van gebruiksrechten ingetrokken worden. SBS merkt daarnaast op dat de mededingingsverstorende effecten van de gebruiksrechten voor de hand liggen. Die effecten zouden er met name toe kunnen leiden dat bepaalde marktpartijen zich gedwongen zien om de markt te verlaten en dat TV2 ook de mogelijkheid krijgt om nog agressiever in nieuwe content te investeren. Dat is een slechte zaak, met name omdat TV2 in een bijzondere situatie verkeert vanwege haar dominante positie op de reclamemarkt.

(102) SBS stelt dat het noodzakelijk is dat er compenserende maatregelen genomen worden die voldoende ingrijpend zijn. SBS stelt in dat verband voor dat TV2 in de eerste plaats geen gebruiksrechten mag invoeren. In de tweede plaats moet er een openbare aanbesteding komen om correctere verrekenprijzen te waarborgen wanneer TV2 programma’s aan haar dochterondernemingen verkoopt. In de derde plaats zouden de regionale kanalen van TV2 aan Danmarks Radio overgedragen kunnen worden, aangezien die regionale kanalen substantiële bedragen aan staatssteun ontvangen en omdat huishoudens die een omroepbijdrage betalen en ook betaaltelevisie ontvangen, anders dubbel voor de regionale kanalen van TV2 zouden betalen. In de vierde plaats zou TV2 niet alleen geen nieuwe commerciële kanalen mogen lanceren, maar zou zij ook ten minste één van de bestaande zenders moeten verkopen. Tot slot zou TV2 verplicht moeten worden om ook reclame van concurrerende exploitanten op haar netwerk mogelijk te maken.

(103) SBS stelt ook een aantal controlemaatregelen voor om te waarborgen dat TV2 de steun en/of de gebruiksrechten niet aanwendt om de concurrentie te verstoren. In de eerste plaats mag TV2 geen discriminatoire gebruiksrechten hanteren. In de tweede plaats mag TV2 het hoofdkanaal niet met de andere zenders op de distributiemarkt bundelen en moet zij verplicht worden om TV2 als een „stand-alone”-kanaal te exploiteren. In de derde plaats zou het TV2 verboden moeten worden om de steun of de gebruiksrechten voor andere activiteiten te gebruiken dan voor het hoofdkanaal en daarnaast mogen er geen dumpprijzen op de reclamemarkt worden gehanteerd. In de vierde plaats moet TV2 zich ertoe verbinden geen ondoorzichtige kortingen te geven.

(104) Viasat voert aan dat TV2 geen onderneming in moeilijkheden is en wijst in dat verband met name op de winst die in 2008 geboekt is. Viasat stelt dat TV2 in de toekomst winstgevend zou zijn en verwijst daarbij onder andere naar de winst van TV2 over het eerste halfjaar van 2009 (een winstprognose van 249 miljoen DKK vóór belastingen). Wat betreft de latere informatie dat TV2 over 2009 in feite een verlies heeft geleden, overweegt Viasat dat het om een klein verlies ging, verband houdende met een algemene daling op de reclamemarkt van 18,7 % ten opzichte van 2008. Hieruit blijkt dat TV2 er inmiddels in is geslaagd om haar kosten aan de huidige commerciële en financiële omgeving aan te passen. Met betrekking tot de verliezen over 2007 wijst Viasat erop dat deze voornamelijk een gevolg waren van TV2 Radio, een zender die nadien is afgestoten. TV2 had in 2008 weliswaar een lagere omzet, maar dat gold voor de meeste ondernemingen. Niettemin slaagde TV2 erin om haar winst vóór belastingen te vergroten.

(105) Viasat stelt dat er geen bewijzen zijn voor cashflowbehoeften op korte termijn. Integendeel, TV2 heeft onlangs een aanzienlijk bedrag aan de aankoop van nieuwe films besteed. Daarnaast zijn de kosten bij TV2 toegenomen, hetgeen volgens Viasat een gevolg is van het vergroten van haar programmavoorraad, van een kostenstijging op het gebied van de algemene fictie en van te hoge investeringen in dure Deense fictie (79).

(106) Meer in het bijzonder benadrukt Viasat dat een groot deel van de rentedragende schulden van TV2 weliswaar nog steeds een kortlopend karakter heeft, maar dat dit geen probleem vormt zo lang TV2 die schulden kan herfinancieren. De financiële kosten van TV2 zijn in 2009 gedaald van 49,2 miljoen DKK tot 19 miljoen DKK. Daarnaast heeft TV2 substantiële financiële middelen aan aankoop van nieuwe content besteed. Bovendien was de negatieve cashflow in de periode 2006-2008 met name te wijten aan ongebruikelijk hoge investeringsactiviteiten en niet aan kosten verband houdende met de bedrijfsactiviteiten van TV2. Dat betekent dat de negatieve cashflow dus vermeden had kunnen worden door het uitstellen of reduceren van die investeringen. De toename van schulden van TV2 was eveneens een gevolg van de grote investeringen tussen 2006 en 2008.

(107) Viasat wijst er ook op dat de rentelasten vanaf 2008 afgenomen lijken te zijn. Daarnaast trekt Viasat in twijfel dat TV2 problemen heeft bij het aantrekken van externe financiering, aangezien het erop lijkt dat TV2 uitsluitend bij Danske Bank getracht heeft leningen af te sluiten. Dit gebeurde bovendien in een periode dat het veel moeilijker was om krediet te krijgen dan nu het geval is.

(108) Wat de exogene factoren betreft, kan Viasat zich vinden in de veronderstelling in het besluit tot inleiding van de procedure van een jaarlijkse groei van het bbp van 1,02 %. Viasat merkt in dit verband met name op dat de prognoses van PWC betreffende de groei van de reclamemarkt, waarop de Deense overheid zich baseert, aanzienlijk conservatiever zijn dan andere prognoses, met name die van ondernemingen die op de markt actief zijn. In haar opmerkingen over het besluit tot inleiding van de procedure geeft Viasat haar eigen prognoses voor het TV2-concern voor de periode 2009-2019 (verslag van Audon Partners). Hieruit blijkt dat TV2 op de korte of middellange termijn niet gedwongen zal zijn om zich van de markt terug te trekken.

(109) Met betrekking tot de winstgevendheid van de publieke zender benadrukt Viasat dat er bij het TV2-concern van zodanige synergieën sprake is dat het onmogelijk is om de winstgevendheid van elke activiteit afzonderlijk te beoordelen. Dat betekent dat het hoofdkanaal niet vanuit een „stand-alone”-perspectief bekeken mag worden. Niettemin zijn de verrekenprijzen tussen TV2 en de nichekanalen vertekend, aangezien de prijzen significant lager zijn dan de kosten. Viasat verstrekt in dat verband winstberekeningen waarin de kosten zijn opgesplitst naar de omzet van de verschillende kanalen. Daarnaast voert Viasat aan dat bij een vergelijking met de resultaten van soortgelijke mediabedrijven, de financiële resultaten van de nichekanalen er sterk op lijken te wijzen dat de gesegmenteerde verslaglegging binnen het TV2-concern buiten beschouwing gelaten moet worden. Tot slot merkt Viasat op dat TV2 het recht om haar meest populaire programma’s (met uitzondering van sportevenementen) te herhalen, zou kunnen veilen (zoals drama, fictie en documentaires) om de winst van het hoofdkanaal te verhogen. Viasat vreest daarnaast dat de steun voor agressief marktgedrag gebruikt zou kunnen worden en voert aan dat TV2 in het verleden in de acquisitie van dramaseries heeft geïnvesteerd door over het bod van de concurrentie heen te gaan, dat zij de prijzen voor TV2-nieuws heeft verhoogd en dat zij kortingen heeft gegeven.

(110) Mocht de Commissie tot de conclusie komen dat de steun toch noodzakelijk is, dan zou die steun op het concrete probleem gericht moeten zijn (d.w.z. de cashflow) in plaats van op de bedrijfsactiviteiten. Dat betekent dat TV2 geen toestemming zou mogen krijgen om als betaaltelevisiekanaal de markt op te gaan, maar dat het voldoende is om haar een kredietfaciliteit ter beschikking te stellen. Daarnaast zou TV2 door de invoering van gebruiksrechten de beschikking krijgen over financiële middelen waarmee zij haar agressieve gedrag op de reclamemarkt kan voorzetten en dat brengt het risico met zich mee dat concurrenten daardoor uit de markt gedrukt worden. Viasat betwijfelt eveneens of de regeling in overeenstemming is met de universele openbaredienstverplichtingen van TV2.

(111) Viasat legt primair de nadruk op het mededingingsverstorende effect van de gebruiksrechten omdat de programma’s van andere exploitanten meer en meer uit duurdere pakketten samengesteld moeten worden, waardoor zij inkomsten uit abonnementen en advertenties verliezen.

(112) Viasat stelt bovendien dat de voorgestelde compenserende maatregelen in feite helemaal geen opoffering zijn, aangezien er sowieso nog steeds ruimte voor nieuwe zenders is. Zoals hierboven al opgemerkt, herhaalt Viasat dat TV2 het recht om haar meest populaire programma’s (met uitzondering van sportevenementen) te herhalen, zou kunnen veilen (zoals drama, fictie en documentaires) om de winst van het hoofdkanaal te verhogen.

(113) Tot slot voert Viasat ook aan dat het onwaarschijnlijk is dat de Deense overheid een beroep kan doen op artikel 106, lid 2.

(114) Boxer merkt op dat de invoering van de gebruiksrechten voor een deel een einde zal maken aan de huidige concurrentieverstorende situatie waarin Boxer, in tegenstelling tot andere platform-providers, weliswaar programma’s van TV2 uitzendt, maar dat niet commercieel kan exploiteren. Boxer stelt voor om de prijsstelling van TV2 aan een controle te onderwerpen, hetzij op politiek niveau hetzij door de mededingingsautoriteiten.

(115) Met betrekking tot de herstructureringssteun betwijfelt een aantal belanghebbenden of TV2 een onderneming in moeilijkheden is (ASK) en of de compenserende maatregelen op een verzadigde markt niet te beperkt zijn (FDA). Andere belanghebbenden stellen echter dat, indien TV2 wel een onderneming in moeilijkheden zou zijn, het invoeren van gebruiksrechten in overweging genomen zou kunnen worden (DI, TDC). Ook is er een belanghebbende die de looptijd van de herstructureringsperiode te lang vindt (Discovery). Andere belanghebbenden zijn van mening dat indien TV2 in 2012 weer een economisch stabiele onderneming wil zijn, zij geen toestemming mag krijgen om die gebruiksrechten in te voeren.

(116) Wat de gebruiksrechten betreft: sommige belanghebbenden (Langkilde, MTV Networks AB, FDA, Discovery, Stofa) stellen dat de gebruiksrechten ertoe zullen leiden dat kleine zenders niet langer van de bestaande betaaltelevisiepakketten gebruik kunnen maken of dat klanten meer moeten gaan betalen.

(117) Een aantal belanghebbenden is van mening dat een gebruiksrecht van 25 DKK te hoog is (FDA, TDC). FDA stelt zich daarnaast op het standpunt dat de heffing van dergelijke gebruiksrechten niet verenigbaar is met de publieke omroeptaak van TV2.

VIII. BEOORDELING AAN DE HAND VAN DE STAATSSTEUNREGELS

1. Toepassingsgebied van de beoordeling

(118) Uit de door Denemarken overgelegde documentatie blijkt dat het herstructureringsplan niet is ingetrokken. Denemarken stelt dat er geen noodzaak meer is voor steunmaatregelen en dat alle steunmaatregelen ingetrokken zullen worden zodra het herstructureringsplan, met inbegrip van de gebruiksrechten, is goedgekeurd en TV2 geen aanvullende betalingen hoeft te verrichten in het kader van de twee eerdere onderzoeken van de Commissie waarbij TV2 is betrokken (80). Met andere woorden, de Commissie heeft tot nu toe van Denemarken nog geen onvoorwaardelijke bevestiging ontvangen dat deze maatregelen geen onderdeel meer vormen van het herstructureringsplan en dus niet langer onder het toepassingsgebied van de formele onderzoeksprocedure van de Commissie zouden vallen.

(119) De enige uitzondering is de voorgestelde garantie in verband met de verkoop van het omroepnetwerk. Die garantie is niet langer van toepassing aangezien de verkoop al heeft plaatsgevonden en deze maatregel is voor de onderhavige zaak dus niet meer relevant. Voor de Commissie hoeft deze maatregel dan ook niet langer te worden aangemeld.

(120) In het navolgende gedeelte zal de Commissie niet alleen de resterende aangemelde maatregelen (de lening en de tijdelijke en herstructureringskredietfaciliteiten) beoordelen, maar ook de nog steeds van kracht zijnde kredietfaciliteit in het kader van het besluit inzake reddingssteun.

2. Is er sprake van staatssteun in de zin van artikel 107, lid 1, VWEU?

(121) In artikel 107, lid 1, VWEU is het volgende bepaald: „Behoudens de afwijkingen waarin de Verdragen voorzien, zijn steunmaatregelen van de staten of in welke vorm ook met staatsmiddelen bekostigd, die de mededinging door begunstiging van bepaalde ondernemingen of bepaalde producties vervalsen of dreigen te vervalsen, onverenigbaar met de interne markt, voor zover deze steun het handelsverkeer tussen de lidstaten ongunstig beïnvloedt.”.

(122) Artikel 107, lid 1, VWEU is pas van toepassing indien er sprake is van een steunmaatregel die aan de staat valt toe te rekenen, met staatsmiddelen wordt toegekend, het handelsverkeer tussen lidstaten ongunstig beïnvloedt en de mededinging op de gemeenschappelijke markt vervalst door bepaalde ondernemingen een selectief economisch voordeel te verlenen. De toepassing van deze voorwaarden op de onderhavige maatregelen wordt hierna onderzocht.

2.1. Staatsmiddelen

(123) De achtergestelde lening en de tijdelijke kredietfaciliteiten van de oorspronkelijke reddingssteun en op grond van het herstructureringsplan (81) zijn gefinancierd met middelen die door de regering met instemming van het Deense parlement uit de algemene begroting van Denemarken beschikbaar zij gesteld. Het betreft derhalve staatsmiddelen.

(124) Denemarken voert aan dat de rentetarieven en vergoedingen vergelijkbaar zijn met op de markt voor gezonde ondernemingen toegepaste tarieven en vergoedingen. Door dezelfde voorwaarden toe te passen op een onderneming in moeilijkheden, zoals TV2, geeft Denemarken in feite steun met staatsmiddelen. De reden hiervoor is dat een particuliere crediteur de financiële problemen van TV2 in aanmerking zou hebben genomen en ofwel geen lening of kredietfaciliteit verstrekt zou hebben of tegen tarieven die hoger zijn dan voor gezonde ondernemingen.

(125) De Commissie is van mening dat het recht dat aan TV2 is verleend om vanaf 2012 gebruiksrechten te heffen geen staatsmiddelen omvat in de zin van artikel 107, lid 1, VWEU. De gebruiksrechten zijn van particuliere aard (82) en worden rechtstreeks door de consumenten aan de distributeurs betaald als vergoeding voor het ontvangen van het TV2-kanaal. TV2 moet normale commerciële onderhandelingen met de distributeur voeren om haar kanaal op te laten nemen in een digitaal pakket en om een aanvaardbare vergoeding af te spreken. Er is geen wettelijke bepaling die distributeurs verplicht om het hoofdkanaal van TV2 in hun pakket op te nemen, aangezien de huidige „must-carry”-verplichting zoals neergelegd in artikel 6 van de Deense Omroepwet ingetrokken zal worden na de invoering van het systeem van de gebruiksrechten. De ontvangen bedragen voor de gebruiksrechten noch de hoogte ervan staan onder een permanent openbaar toezicht van de Deense autoriteiten. Die autoriteiten kunnen ook niet over de geïnde bedragen beschikken (83) en kunnen ook geen invloed uitoefenen op de prijsstelling. De prijs wordt op basis van commerciële overwegingen door TV2 vastgesteld. Tot slot zijn die autoriteiten ook niet verantwoordelijk voor het innen van de betreffende bedragen voor TV2 en hebben zij geen enkele zeggenschap over de bedragen noch over de bestemming ervan.

(126) De gebruiksrechten kunnen niet gelijkgesteld worden met het heffen van de omroepbijdragen zoals door SBS is gesteld. SBS voert aan dat de gebruiksrechten in de praktijk hetzelfde effect op de huidhoudingen zullen hebben als een verhoging van de omroepbijdrage omdat de distributeurs TV2 Danmark altijd in hun programmapakketten zullen opnemen. Mede gezien het feit dat die gebruiksrechten slechts door een wetswijziging aangepast kunnen worden (84), is dit verplichte element toereikend om die gebruiksrechten als staatssteun aan te merken (85). In dat opzicht verwijst SBS naar de jurisprudentie van het Hof inzake Essent Netwerk (86).

(127) In tegenstelling tot de eerdere Deense regeling voor de omroepbijdragen die de Commissie wel als staatssteun heeft aangemerkt (87), zijn eindgebruikers niet wettelijk verplicht om de gebruiksrechten te betalen, maar doen zij dat slechts op vrijwillige basis als onderdeel van een contractuele regeling. De vergoedingen worden ook niet door een publieke instelling geïnd (hetgeen wel het geval was bij de omroepbijdragen), maar door de particuliere exploitant Boxer en door andere particuliere distributeurs voor de andere platformen. De staat is ook op geen enkele wijze bij handhavingsacties betrokken wanneer gebruikers de heffingen niet betalen; in dergelijk gevallen moet de distributeur een civiele zaak aanspannen om betaling af te dwingen.

(128) Het feit dat TV2 het recht krijgt om gebruiksrechten in rekening te brengen door een verandering in de vergunning die door het ministerie van Cultuur is verleend, is geen afdoende grond om te constateren dat er bij de steun gebruik is gemaakt van staatsmiddelen. Er is immers geen sprake van een staatsinterventie die tot een verlies van staatsmiddelen leidt. In dat opzicht is de verwijzing van SBS naar de zaak Essent Netwerks niet relevant. In punt 73 van het aangehaalde arrest wordt een onderscheid gemaakt tussen de situatie in de zaak Essent en in de zaak Pearle (88) door de opmerking dat het betreffende bedrag in eerstgenoemde zaak deel uitmaakt van een door de overheid uitgestippeld beleid. Om een onderscheid tussen zaken te kunnen maken, verwijst het Hof in de zaak Essent naar de invoering van de heffing door de wetgever, maar wordt verder niet geoordeeld dat alle staatsinterventies op grond van de wetgeving automatisch ook betekenen dat er staatsmiddelen bij betrokken zijn. Dit blijkt ook duidelijk uit de zaak Essent zelf, aangezien in punt 75 van dat arrest die zaak ook wordt onderscheiden van de zaak PreussenElektra, waar wel een wetgevingshandeling bij betrokken was (en waarbij geconstateerd werd dat er desondanks geen sprake van staatssteun was) op grond waarvan elektriciteitsleveranciers verplicht werden om elektriciteit die in hun regio werd geproduceerd uit hernieuwbare energiebronnen, tegen vastgestelde minimumprijzen af te nemen. Het Hof is in de zaak Essent van oordeel dat de betrokken ondernemingen in tegenstelling tot de zaak PreussenElektra belast waren met het „het beheer van staatsmiddelen” (89). In de onderhavige zaak is TV2 van overheidswege niet belast met het beheren van staatsmiddelen. Door de wijziging van de vergunning wordt uitsluitend een reeds bestaand recht op een aanvullende inkomstenbron ten uitvoer gelegd (zie voor de wetgeving artikel 38a, lid 2, van de Deense Omroepwet).

(129) De Commissie is dan ook van oordeel dat er bij de gebruiksrechten geen staatsmiddelen zijn betrokken als bedoeld in artikel 107, lid 1, VWEU.

2.2. Selectief voordeel

(130) Door de betrokken staatsmiddelen verkrijgt TV2 een economisch voordeel aangezien dezelfde financiële instrumenten tegen marktvoorwaarden tot hogere rentelasten of tot hogere vergoedingen geleid zouden hebben indien een marktgerichte onderneming bereid zou zijn geweest om voor het gewenste bedrag aanvullende middelen aan de begunstigde beschikbaar te stellen. Volgens de documentatie die door Denemarken is overgelegd, was geen enkele marktgerichte onderneming daartoe bereid.

2.3. Verstoring van de mededinging en effect op de handel

(131) Dankzij deze middelen is TV2 in staat om zich op de markt te handhaven waarop zij op dit moment actief is. Tot deze markten behoren de markt(en) voor de verkoop en aankoop van uitzendrechten, de markt(en) voor betaaltelevisiediensten en de markt voor tv-reclame in Denemarken. TV2 concurreert op die markten met andere omroepen, zoals SBS of Viasat. Door de voorkeursbehandeling van TV2 verstoort de betreffende steun de mededinging dan wel dreigt de mededinging hierdoor verstoord te worden.

(132) Wat de betrokken markten betreft, zoals de markt voor de koop en verkoop van uitzendrechten en voor de tv-reclame voor producten van andere lidstaten die voor de verkoop in Denemarken zijn bedoeld, is er sprake van handel tussen lidstaten (90). Een aantal concurrenten van TV2 Danmark A/S zendt daarnaast uit vanuit het Verenigd Koninkrijk en/of is dochteronderneming van concerns die naar het recht van andere lidstaten zijn opgericht. Hun besluitvorming om op de Deense markt actief te blijven of om hun activiteiten op die markt te vergroten, kan door de voorgenomen steun beïnvloed worden. Dat betekent dat de betrokken steun van invloed is op de handelspatronen tussen lidstaten dan wel dat die steun de handelspatronen dreigt te beïnvloeden.

(133) Aangezien artikel 107, lid 1, VWEU van toepassing is, moet de herstructureringssteun beoordeeld worden aan de hand van de verenigbaarheid met de interne markt.

3. „Standstill”-verplichting

(134) Denemarken heeft de „standstill”-verplichting zoals neergelegd in artikel 3 van Verordening (EG) nr. 659/1999 van de Raad (91) in acht genomen, aangezien de steunmaatregelen zoals voorzien in het herstructureringsplan wel door Denemarken zijn aangemeld, maar tot op heden nog niet ten uitvoer zijn gelegd. De tenuitvoerlegging van de reddingssteun is bij besluit van de Commissie van 4 augustus 2008 goedgekeurd.

4. Verenigbaarheid van de staatssteun met de interne markt

4.1. Rechtsgrondslag

(135) De verenigbaarheid van de maatregelen zal beoordeeld worden aan de hand van artikel 107, lid 3, onder c), VWEU in samenhang met de richtsnoeren. De vraag of artikel 106, lid 2, VWEU op de betrokken maatregelen van toepassing is in verband met de financiering van publieke omroepen, zal niet beantwoord worden. Hoewel de financiële problemen van TV2 voornamelijk een gevolg zijn van het verlenen van publieke omroepdiensten en het ontbreken van een bedrijfsmodel met stabiele inkomstenbronnen, zijn de staatssteunmaatregelen niet beperkt tot de publieke taak, maar zijn zij op TV2 als concern gericht, d.w.z. met inbegrip van haar commerciële activiteiten. Daarnaast zijn de Deense autoriteiten zelf niet uitgebreid ingegaan op de vraag of de staatssteunmaatregelen verenigbaar zijn met de interne markt op basis van artikel 106, lid 2, VWEU. De Commissie beschikt daardoor niet over voldoende informatie om een beoordeling op grond van artikel 106, lid 2, VWEU in samenhang met de Omroepmededeling (92) uit te kunnen voeren.

(136) De richtsnoeren voorzien in de mogelijkheid om tijdelijk reddingssteun te verlenen aan ondernemingen in moeilijkheden in afwachting van het opstellen van een herstructureringsplan dan wel om een acute liquiditeitscrisis aan te pakken. Op grond van punt 26 van die richtsnoeren wordt de termijn waartegen de steun moet worden stopgezet, verlengd totdat de Commissie een besluit over het plan heeft genomen. Het feit dat de reddingssteunfaciliteit voor TV2 nog steeds van kracht is, is in overeenstemming met die bepaling aangezien TV2 binnen de gestelde termijn een herstructureringsplan heeft overgelegd.

(137) Herstructureringssteun moet gebaseerd zijn op een haalbaar, samenhangend en ingrijpend plan om de levensvatbaarheid van een onderneming binnen een redelijke termijn te herstellen. Een herstructurering omvat doorgaans de volgende elementen: een reorganisatie en rationalisering van de activiteiten van de onderneming, waarbij verliesgevende activiteiten gewoonlijk worden afgestoten, evenals een financiële herstructurering. Herstructureringsactiviteiten die met behulp van staatssteun worden uigevoerd, kunnen echter niet beperkt blijven tot het aanzuiveren van verliezen uit het verleden zonder de oorzaken van deze verliezen aan te pakken. Daarnaast moet de herstructurering in ieder geval gedeeltelijk uit eigen middelen van de onderneming worden gefinancierd. Tot slot moeten er compenserende maatregelen worden genomen om de verstorende effecten van de steun te minimaliseren. De Commissie zal in onderstaande punten beoordelen of aan deze voorwaarden is voldaan.

4.2. Subsidiabiliteit — Onderneming in moeilijkheden

(138) Op grond van punt 9 van de richtsnoeren verkeert een onderneming in moeilijkheden wanneer zij niet in staat is — noch met haar eigen middelen, noch met middelen die haar eigenaren/aandeelhouders bereid zijn in te brengen — de verliezen te stelpen die, zonder externe steun van de overheid, vrijwel zeker tot het faillissement van de onderneming zouden leiden. In punt 11 van de richtsnoeren wordt een aantal criteria genoemd op basis waarvan een onderneming toch als onderneming in moeilijkheden kan worden beschouwd, zelfs wanneer aan geen van de in punt 10 genoemde voorwaarden is voldaan. In punt 11 is hieromtrent het navolgende bepaald: „Hoe dan ook komt een onderneming in moeilijkheden slechts voor steun in aanmerking wanneer zij aantoonbaar niet in staat is met haar eigen middelen of met van haar eigenaren/aandeelhouders of op de markt verkregen kapitaal haar herstel te verwezenlijken”.

(139) De Commissie is tot de conclusie gekomen dat TV2 ten tijde van de aanmelding van het herstructureringsplan als onderneming in moeilijkheden moet worden aangemerkt. Dit blijkt uit de cijfers zoals opgenomen in het besluit van de Commissie tot inleiding van de formele onderzoeksprocedure en meer in het bijzonder uit de cijfers zoals gepresenteerd in de overwegingen 36-42 van het onderhavige besluit. Laatstgenoemde gegevens zijn in een later stadium verstrekt (in januari 2010) en latten zien dat TV2 een onderneming is die verlies lijdt, dat haar marktaandelen inkrimpen, de schulden stijgen en met name de negatieve cashflows steeds groter worden als gevolg van minder reclame-inkomsten, slechte investeringen en toenemende rentelasten. Hoewel later is gebleken, zoals ook is aangegeven door een aantal concurrenten, dat de onderneming over 2008 inderdaad winst heeft gemaakt (terwijl de prognose eind maart 2008 nog steeds op een […] van […] miljoen DKK wees), was die winst gering. Die winst doet ook niets af aan het feit dat TV2 niet in staat was om haar activiteiten zonder externe financiering voort te zetten. De particuliere kredietfaciliteiten die ter beschikking stonden van de onderneming, hadden een kortlopend karakter en konden op elk moment beëindigd worden. Daarnaast werd de onderneming met een acute liquiditeitsbehoefte geconfronteerd waaraan zij niet uit eigen middelen kon voldoen.

(140) Bovendien kon TV2 geen externe financiering aantrekken. Er bestond ook een risico dat de kortlopende kredieten stopgezet zouden worden. Zoals vermeld in het besluit tot inleiding van een procedure had de belangrijkste financierende bank van TV2, […], verzocht om de lening en kredietfaciliteiten in 2008 te verminderen. Naast de problemen van TV2, ook bij het verhypothekeren van haar bedrijfsgebouwen in Odense, zijn door Denemarken gegevens overgelegd waaruit blijkt dat andere banken eveneens weigereden om TV2 langlopende leningen te verstrekken (zie overweging 44 e.v. van het onderhavige besluit). In dat verband wezen de banken op de zwakke punten in de conjunctuurgevoelige inkomstenstroom van TV2 op basis van reclame-inkomsten, hetgeen als een niet-levensvatbaar bedrijfsmodel werd aangemerkt. Daarnaast werden de lopende rechtszaken als een risico beschouwd. Daardoor werd de financiering van TV2 in toenemende mate afhankelijk van kortlopende verplichtingen en was zij dus fragiel van aard. Met andere woorden, TV2 was niet in staat om, in de zin van punt 11 van de richtsnoeren, haar herstel te verwezenlijken met op de markt verkregen kapitaal.

(141) De opmerkingen die door concurrenten zijn ingediend, doen aan deze bevindingen niets af. Voor de volledigheid moet op deze plaats vermeld worden dat de richtsnoeren niet vereisen dat een onderneming ook daadwerkelijk in een insolventieprocedure verwikkeld is. Integendeel, onder strikte voorwaarden kan er juist steun worden verleend om een dergelijke procedure te voorkomen.

(142) Wat de argumenten van concurrenten betreft dat TV2 een winstgevende onderneming zou zijn (of winstgevend zou kunnen worden), blijkt uit bovengenoemde gegevens dat TV2 in 2008 weliswaar winst heeft gemaakt, maar dat de onderneming, in tegenstelling tot de verwachtingen van Viasat, in 2009 een verlies van 27 miljoen DKK heeft geleden. Dat is een significante afwijking van de winstprognose van Viasat voor TV2 van 249 miljoen DKK. De winst over 2010 is ook aanzienlijk kleiner dan de prognose van Viasat. De Commissie heeft in dit verband ook geen fouten kunnen vinden in de methoden die door TV2 en haar adviseur PWC zijn toegepast (zie ook overweging 41 van dit besluit).

(143) Met betrekking tot de studie die door Viasat is overgelegd over de kredietrating van TV2 (uitgevoerd door Audon partners (93)) waaruit zou blijken dat TV2 wel kredietwaardig was, komt uit de reacties van de banken in werkelijkheid een heel ander beeld naar voren. De betreffende analyse is daarnaast uitsluitend op cijfers en veronderstellingen gebaseerd die niet bij TV2 gecontroleerd zijn. Een aantal cijfers strookt niet met de realiteit (zoals bijvoorbeeld blijkt uit de cijfers over 2009 en 2010). In het verslag zelf wordt benadrukt dat het niet om een volledige analyse gaat (omdat er vanwege voor de hand liggende redenen geen contact met TV2 is opgenomen) en dat het gebruikte model derhalve aan beperkingen onderhevig is (94).

(144) Het feit dat de onderneming niet volledig gebruik heeft gemaakt van de kredietfaciliteit voor de reddingssteun, betekent niet dat TV2 dan ook niet als een onderneming in moeilijkheden kan worden aangemerkt. Het zou immers hoogst merkwaardig zijn als een begunstigde van reddings- en herstructureringsteun als niet-subsidiabel gekwalificeerd zou worden als later zou blijken dat de bezuinigings- en andere maatregelen zoals voorzien in het herstructureringsplan effectief zijn geweest, waardoor de onderneming de problemen grotendeels met eigen middelen heeft kunnen oplossen. Een dergelijke ontwikkeling zou er wel toe kunnen leiden dat de lopende staatssteun op een bepaald moment niet langer nodig is (zie overweging 149). In ieder geval is de opzet van de kredietfaciliteit altijd zodanig geweest dat de onderneming er uitsluitend gebruik van kon maken indien er van een aantoonbare behoefte sprake was. Dit is gebeurd om de steun tot een minimum te beperken. De handelwijze van TV2 om het herstructureringsproces zo veel mogelijk met eigen middelen te financieren, is in overeenstemming met dat vereiste.

(145) Daarnaast moet onderstreept worden dat de talloze aantijgingen van Viasat en SBS dat de problematische financiële situatie van TV2 door de onderneming zelf is veroorzaakt als gevolg van slechte managementbesluiten of mislukte investeringen, irrelevant is voor de subsidiabiliteit op grond van de richtsnoeren. In die richtsnoeren wordt immers geen aandacht besteed aan de oorzaak van de financiële problemen van de begunstigde van de steun, maar wordt alleen maar beoordeeld of die begunstigde een onderneming in moeilijkheden is.

(146) In dit verband hebben concurrenten ook aangevoerd dat de problemen van TV2 grotendeels door de publieke zender worden veroorzaakt en dat die situatie opgelost zou kunnen worden door de interne kosten en de verrekenprijzen aan te passen. De Commissie acht dit argument echter niet relevant in een situatie waarin de steun voor het gehele concern is bestemd, met inbegrip van de commerciële activiteiten. De Commissie merkt echter wel op dat TV2 een gescheiden en gecontroleerde boekhouding voert voor de publieke taak en de overige activiteiten en dat de onderneming een volledig gedocumenteerd en gecontroleerd beleid voor de verrekenprijzen hanteert. Dat beleid is relatief eenvoudig en transparant en het is bedoeld om een accuraat beeld te geven van de verschillende activiteiten op basis van marktconforme verrekenprijzen.

(147) Wat de exogene factoren betreft, onderschrijft Viasat het uitgangspunt van een groei van het bbp met 1,02 %. Met betrekking tot de ontwikkeling van de advertentiemarkt zijn de partijen het erover eens dat de reclame-inkomsten van TV2 in 2008 met 19 % zijn afgenomen. Viasat en SBS interpreteren de prognoses van Denemarken over de toekomstige ontwikkelingen op de advertentiemarkt echter verkeerd. In tegenstelling tot wat zij beweren, heeft Denemarken niet voorspeld dat de advertentiemarkt in de periode 2009-2013 elk jaar met 10 % zou inkrimpen, maar heeft Denemarken alleen maar gesteld dat de advertentiemarkt […].

(148) Met betrekking tot het argument dat de omroepbijdragen die aan de regionale zenders zijn verstrekt, ook bij de beoordeling van de financiële situatie van TV2 in aanmerking genomen zouden moeten worden, is de Commissie van mening dat die omroepbijdragen bedoeld zijn om de productie van programma’s van de regionale zenders te financieren en dus slechts op dat punt relevant zijn. In dit opzicht merkt de Commissie op dat de regionale TV2-kanalen onafhankelijk van TV2 zijn en zich moeten houden aan hun eigen openbaredienstverplichtingen op grond van de Deense Omroepwet. Voor het uitvoeren van die publieke taak ontvangen zij omroepbijdragen. Wat het argument van SBS betreft dat de kijkers dan dubbel voor het programma betalen, moet benadrukt worden dat één van die betalingen — de abonnementskosten voor het hoofdkanaal van TV2 — een gevolg is van de vrijwillige keuze van de betreffende klanten en dat hierbij geen sprake is van een staatssteunelement. In ieder geval is hierboven geconstateerd dat TV2 als concern als een onderneming in moeilijkheden met acute financieringsbehoeften aangemerkt moet worden aangezien zij geen externe financiering van banken kon verkrijgen. Hierbij is ook rekening gehouden met eventuele voordelen voortvloeiende uit haar verplichting om deze programma’s uit te zenden.

(149) Dankzij de verkoop van het omroepnetwerk is de penibele situatie van TV2 echter gewijzigd. Door gebruik te maken van de opbrengst uit die verkoop is TV2 in staat geweest om een gedeelte van haar schulden af te lossen waardoor de financiële vooruitzichten veel positiever werden (zie de cijfers in de overwegingen 62-64 van het onderhavige besluit). De trends op de reclamemarkt bleken ook veel beter dan verwacht uit te pakken (95). TV2 was daardoor in staat om de staatslening afkomstig van de reddingssteunfaciliteit terug te betalen. Afhankelijk van het resultaat van de lopend