BESCHIKKING VAN DE RAAD van 18 mei 1998 betreffende een meerjarenprogramma ter bevordering van hernieuwbare energiebronnen in de Gemeenschap (Altener II) (98/352/EG)

DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE,

Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap, inzonderheid op artikel 130 S, lid 1,

Gezien het voorstel van de Commissie (1),

Gezien het advies van het Economisch en Sociaal Comité (2),

Gezien het advies van het Comité van de Regio's (3),

Overeenkomstig de procedure van artikel 189 C van het Verdrag (4),

(1) Overwegende dat artikel 130 R van het Verdrag bepaalt dat het optreden van de Gemeenschap onder meer als doelstelling heeft een behoedzaam en rationeel gebruik van natuurlijke hulpbronnen te verzekeren;

(2) Overwegende dat artikel 129 van het Verdrag bepaalt dat de eisen inzake gezondheidsbescherming een bestanddeel van het Gemeenschapsbeleid op andere gebieden vormen; dat de Altener-programma's tot de bescherming van de gezondheid bijdragen;

(3) Overwegende dat de Raad in zijn zitting van 29 oktober 1990 stabilisatie van de totale CO2-emissies tegen het jaar 2000 op het niveau van 1990 in de Gemeenschap als geheel als doel heeft vastgesteld;

(4) Overwegende dat bij Beschikking 93/389/EEG (5) een bewakingssysteem voor de uitstoot van CO2 en andere broeikasgassen in de Gemeenschap is ingesteld;

(5) Overwegende dat de door het energieverbruik veroorzaakte CO2-uitstoot in de Gemeenschap bij een normale economische groei van 1995 tot 2000 waarschijnlijk met omstreeks 3 % zal toenemen; dat het derhalve noodzakelijk is aanvullende maatregelen te nemen;

(6) Overwegende dat de Raad op zijn zitting van 25 en 26 juni 1996 heeft vastgesteld, dat het tweede evaluatierapport van de intergouvernementele werkgroep "Klimaatverandering" (SAR IPPC) in het kader van de onderhandelingen voor een protocol overeenkomstig het Mandaat van Berlijn concludeert, dat alles erop wijst dat er een duidelijke menselijke invloed op de algemene klimaatverandering bestaat, en dat het de noodzaak beklemtoont van een dringend handelen op een zo ruim mogelijke grondslag; dat de Raad er voorts kennis van heeft genomen dat belangrijke "geen spijt"-opties open staan en de Commissie heeft verzocht te bepalen welke maatregelen door de Gemeenschap moeten worden genomen;

(7) Overwegende dat de Commissie in het Groenboek van 11 januari 1995 en het Witboek van 13 december 1995 het Europees Parlement en de Raad haar standpunt te kennen heeft gegeven over de toekomst van het energiebeleid in de Gemeenschap en over de rol die hernieuwbare energiebronnen moeten vervullen;

(8) Overwegende dat het Europees Parlement in zijn resolutie van 4 juli 1996 (6) de Commissie oproept een actieplan van de Gemeenschap ter bevordering van hernieuwbare energiebronnen ten uitvoer te leggen;

(9) Overwegende dat de Commissie met het Groenboek van 20 november 1996, "Energie voor de toekomst: hernieuwbare energiebronnen", de aanzet heeft gegeven tot een proces van ontwikkeling en verdere uitvoering van een gemeenschapsstrategie en een actieplan voor hernieuwbare energiebronnen (HEB);

(10) Overwegende dat het Europees Parlement in zijn resolutie van 14 november 1996 (7) over het Witboek van de Commissie "Een energiebeleid voor de Europese Unie" de Commissie verzoekt een financieel programma ter stimulering van duurzame energie te ontwikkelen; dat het in zijn resolutie van 15 mei 1997 (8) over het Groenboek "Energie voor de toekomst: hernieuwbare energiebronnen" uitdrukkelijk verzoekt om een spoedige aanneming van een uitgebreid Altener II-programma;

(11) Overwegende dat artikel 8 van Richtlijn 96/92/EG van het Europees Parlement en de Raad van 19 december 1996 betreffende gemeenschappelijke regels voor de interne elektriciteitsmarkt (9) de lidstaten de mogelijkheid biedt de komst van elektriciteit uit hernieuwbare energiebronnen op de markt te bevorderen door daaraan voorrang te geven;

(12) Overwegende dat de Gemeenschap overeenkomstig artikel 130 A van het Verdrag haar optreden gericht op de versterking van de economische en sociale samenhang ontwikkelt en vervolgt en zich in het bijzonder ten doel stelt de verschillen tussen de ontwikkelingsniveaus van de onderscheiden regio's en de achterstand van de minst begunstigde regio's te verkleinen; dat het energiegebied onder meer onder dit optreden valt;

(13) Overwegende dat de Raad bij Beschikking 93/500/EEG (10) een communautair programma heeft vastgesteld inzake de bevordering van hernieuwbare energiebronnen (Altener), dat tot doel heeft de CO2-uitstoot te beperken door het marktaandeel van hernieuwbare energiebronnen en de bijdrage daarvan tot de totale productie van primaire energie in de Gemeenschap te verhogen; dat dit programma op 31 december 1997 eindigt;

(14) Overwegende dat de Gemeenschap heeft erkend dat het Altener-programma een belangrijk onderdeel vormt van de Gemeenschapsstrategie tot beperking van de CO2-uitstoot;

(15) Overwegende dat bij Besluit nr. 1110/94/EG van het Europees Parlement en de Raad (11) een vierde kaderprogramma voor onderzoek, technologische ontwikkeling en demonstratie is vastgesteld; dat het beleid op het gebied van hernieuwbare energiebronnen een belangrijk instrument vormt voor de toepassing en de bevordering van nieuwe energietechnologieën die in het kaderprogramma zullen worden ontwikkeld; dat het Altener II-programma een instrument is dat een aanvulling op dat programma vormt;

(16) Overwegende dat het Altener II-programma niets afdoet aan de nationale projecten of systemen ter bevordering van hernieuwbare energiebronnen; dat het de bedoeling is een communautair aspect toe te voegen dat een toegevoegde waarde oplevert;

(17) Overwegende voorts dat het vijfde kaderprogramma voor onderzoek, technologische ontwikkeling en demonstratie in het bijzonder aandacht zal schenken aan energie en dat, opnieuw, het Altener II-programma een waardevol instrument moet vormen in aanvulling op dat komende programma;

(18) Overwegende dat hernieuwbare energiebronnen een belangrijke energiebron voor de Europese Unie vertegenwoordigen, met een aanzienlijk commercieel potentieel, en dat de ontwikkeling daarvan derhalve gepaard zou moeten gaan met een speciale strategie en gerichte maatregelen om die energiebronnen kansen te geven en concurrerend te maken en aldus een gunstig klimaat te scheppen voor investeringen;

(19) Overwegende dat de ruimere toepassing van hernieuwbare energiebronnen zowel op het milieu als op de continuïteit van de energievoorziening een positieve uitwerking zal hebben; dat het door vrije en grootschalige ontwikkeling van hernieuwbare energiebronnen mogelijk zal worden hun economisch en werkgelegenheidspotentieel ten volle te benutten; dat een hoog niveau van internationale samenwerking wenselijk is om de beste resultaten te verkrijgen;

(20) Overwegende dat een versterkt Altener II-programma een wezenlijk instrument voor de ontwikkeling van het potentieel van hernieuwbare energiebronnen vormt; dat hernieuwbare energiebronnen een redelijk aandeel in de Europese interne energiemarkt voor hun rekening moeten nemen;

(21) Overwegende dat de gerichte acties, bedoeld in artikel 2, lid 1, onder d), ten doel hebben investeringen in nieuwe geïnstalleerde capaciteit voor energieproductie uit hernieuwbare bronnen te vergemakkelijken en te versnellen door het verlenen van financiële steun, met name aan het MKB, teneinde de perifere en dienstverleningskosten van projecten op het gebied van hernieuwbare energie te verlagen en zodoende de bestaande niet-technische hinderpalen uit de weg te ruimen; dat deze acties onder meer de toegang tot gespecialiseerde bijstand, de analyse van marktvooruitzichten, de keuze van de locatie, het aanvragen van bouw- en exploitatievergunningen, de initiatieven van het MKB op het gebied van investeringen in hernieuwbare energiebronnen, de opstelling van het financieringsplan, de voorbereiding van aanbestedingen, de opleiding van het exploitatiepersoneel en de inbedrijfstelling van installaties moet bevorderen;

(22) Overwegende dat die gerichte acties betrekking hebben op projecten op het gebied van biomassa, waaronder energiegewassen, brandhout, afval van bosbouw en landbouw, niet recycleerbaar stadsafval, vloeibare biobrandstoffen en biogas, alsmede thermische en fotovoltaïsche zonne-energiesystemen, passieve en actieve zonne-energiesystemen in gebouwen, kleinschalige (

Artikel 1

1. Onder de naam Altener II wordt een meerjarenprogramma van maatregelen en acties ter bevordering van het gebruik van hernieuwbare energiebronnen in de Gemeenschap, hierna "programma" genoemd, uitgevoerd.

Dit programma heeft de volgende doelstellingen:

a) bijdragen tot het scheppen van de noodzakelijke voorwaarden voor de uitvoering van een communautair actieplan voor hernieuwbare energiebronnen, inzonderheid de juridische, sociaal-economische en administratieve voorwaarden;

b) aanmoedigen van particuliere en overheidsinvesteringen in de productie en van het gebruik van energie uit hernieuwbare bronnen.

Deze specifieke doelstellingen dragen bij tot de verwezenlijking van de volgende algemene doelstellingen - in aanvulling op die van de lidstaten - en prioriteiten van de Gemeenschap: beperking van de CO2-uitstoot, verhoging van het aandeel van hernieuwbare energiebronnen in de energiebalans, vermindering van de afhankelijkheid van ingevoerde energie, continuïteit van de energievoorziening, bevordering van de werkgelegenheid, economische ontwikkeling, economische en sociale samenhang en regionale en lokale ontwikkeling, waaronder de versterking van het economisch potentieel van afgelegen en perifere gebieden.

2. Uit hoofde van het programma verleent de Gemeenschap financiële steun voor acties die aan de doelstellingen van lid 1, onder a) en b), voldoen.

3. Het financiële referentiebedrag voor de uitvoering van het programma beloopt 22 miljoen ECU. De jaarlijkse kredieten worden door de begrotingsautoriteit goedgekeurd binnen de grenzen van de financiële vooruitzichten.

Artikel 2

De volgende acties en maatregelen op het gebied van hernieuwbare energiebronnen worden uit hoofde van het programma gefinancierd:

a) studies en andere acties met het oog op de uitvoering en aanvulling van andere maatregelen van de Gemeenschap en de lidstaten ter ontwikkeling van het potentieel van hernieuwbare energiebronnen. Het betreft met name de uitwerking van sectoriële en marktstrategieën, de ontwikkeling van normen en certificering, de vergemakkelijking van gegroepeerde aankopen, vergelijkende, op de projecten gebaseerde analyses van de milieueffecten en de evolutie van kosten en baten op lange termijn van het gebruik van respectievelijk traditioneel gewonnen energie en energie uit hernieuwbare bronnen, de analyse van de juridische, sociaal-economische en administratieve voorwaarden, met inbegrip van de analyse van de mogelijke toepassing van economische maatregelen en/of fiscale stimuli, die gunstiger zijn voor de marktpenetratie van hernieuwbare energie, de opstelling van een passende wetgeving die bevorderlijk is voor een gunstig investeringsklimaat, en betere methoden ter evaluatie van de kosten en baten die niet tot uiting komen in de marktprijzen;

b) proefprojecten van communautair belang die tot doel hebben structuren en instrumenten ter ontwikkeling van hernieuwbare energiebronnen tot stand te brengen of uit te breiden op het gebied van:

- plaatselijke en regionale planning,

- hulpmiddelen voor planning, ontwerp en beoordeling,

- nieuwe financiële producten en marktinstrumenten;

c) maatregelen met het oog op de ontwikkeling van de structuren voor informatie, onderwijs en opleiding; maatregelen tot aanmoediging van de uitwisseling van ervaring en kennis, met het oog op een betere coördinatie tussen internationale, communautaire, nationale, regionale en plaatselijke werkzaamheden; instelling van een gecentraliseerd systeem voor het verzamelen en verspreiden van informatie betreffende hernieuwbare energiebronnen;

d) gerichte acties om hernieuwbare energiebronnen gemakkelijker ingang te doen vinden, met de bijbehorende technische kennis om de overgang van demonstratie naar commerciële exploitatie te versoepelen, en investeringen aan te moedigen, door het verlenen van bijstand en advies bij de voorbereiding en indiening van projecten en de uitvoering ervan;

e) bewakings- en evaluatieacties met het oog op:

- de bewaking van de uitvoering van de strategie en het actieplan van de Gemeenschap tot ontwikkeling van hernieuwbare energiebronnen;

- de ondersteuning van bij de uitvoering van het actieplan genomen initiatieven, met name ter bevordering van een betere coördinatie van en een sterkere synergie tussen de acties, met inbegrip van alle door de Gemeenschap gefinancierde activiteiten, en die welke door andere financieringsinstellingen worden gefinancierd, bv. de Europese Investeringsbank;

- de follow-up van de door de Gemeenschap geboekte vooruitgang en de beschouwingen over de in de lidstaten gemaakte vorderingen inzake de ontwikkeling van hernieuwbare energiebronnen;

- de beoordeling van de gevolgen en de rentabiliteit van de acties en maatregelen uit hoofde van dit programma. Bij deze beoordeling worden tevens sociale en milieuaspecten in aanmerking genomen, met inbegrip van de gevolgen voor de werkgelegenheid.

Artikel 3

1. De Gemeenschap draagt alle kosten in verband met de in artikel 2, lid 1, onder a), c), en e), bedoelde acties en maatregelen. Wanneer een andere entiteit dan de Commissie maatregelen als bedoeld onder punt c) voorstelt, beloopt de financiële bijdrage van de Gemeenschap maximaal 50 % van de totale kosten van de maatregel. Voor het resterende deel van de financiering kan gebruik worden gemaakt van overheidsmiddelen of particuliere middelen, of een combinatie van beide.

2. De financiële bijdrage uit hoofde van dit programma aan de in artikel 2, lid 1, onder b), bedoelde acties en maatregelen bedraagt ten hoogste 50 % van de totale kosten, terwijl het resterende deel van de kosten uit openbare of particuliere middelen dan wel uit een combinatie van beide kan worden gefinancierd.

3. De financiële bijdrage uit hoofde van dit programma aan de in artikel 2, lid 1, onder d), bedoelde acties en maatregelen wordt voor elke gerichte actie jaarlijks vastgesteld overeenkomstig artikel 4, lid 2.

Artikel 4

1. De Commissie is belast met de financiële aspecten van de uitvoering en de toepassing van het programma. De Commissie ziet er tevens op toe dat de acties uit hoofde van dit programma worden onderworpen aan een beoordeling vooraf, aan toezicht, en aan een eindevaluatie waarbij na de voltooiing van het project met name wordt beoordeeld welk effect het heeft gehad, hoe de uitvoering is verlopen en of de oorspronkelijke doelstellingen zijn gehaald. De Commissie zorgt ervoor dat de geselecteerde begunstigden minstens om de zes maanden of, voor projecten met een looptijd van minder dan één jaar, na de helft van de looptijd, en na voltooiing van een project verslag uitbrengen aan de Commissie.

De Commissie houdt het comité van artikel 5 op de hoogte van de ontwikkeling van de projecten.

2. De voorwaarden en richtsnoeren voor de financiële ondersteuning van de in artikel 2, lid 1, bedoelde acties en maatregelen worden jaarlijks vastgesteld, zulks gelet op:

a) de prioriteiten van de Gemeenschap en de lidstaten, vermeld in hun programma's ter bevordering van hernieuwbare energiebronnen;

b) de criteria van rentabiliteit, ontwikkelingspotentieel van de hernieuwbare energiebronnen en gevolgen voor de werkgelegenheid en het milieu, met name wat de vermindering van de CO2-uitstoot betreft;

c) wat de in artikel 2, lid 1, onder d), bedoelde actie betreft, de relatieve kosten van de bijstand, de commerciële haalbaarheid op lange termijn, de verwachte nieuwe productiecapaciteit en de omvang van transregionale en/of transnationale voordelen;

d) de beginselen van artikel 92 van het Verdrag en de toepasselijke communautaire richtsnoeren inzake staatssteun voor milieubescherming.

Het in artikel 5 bedoelde comité staat de Commissie bij de vaststelling van deze voorwaarden en richtsnoeren bij.

Artikel 5

De Commissie wordt bijgestaan door een comité bestaande uit vertegenwoordigers van de lidstaten en voorgezeten door de vertegenwoordiger van de Commissie.

De vertegenwoordiger van de Commissie legt het comité een ontwerp voor van de te nemen maatregelen. Het comité brengt over dit ontwerp advies uit binnen een termijn die de voorzitter kan bepalen naar gelang van de urgentie van het probleem. Het advies wordt uitgebracht met de meerderheid die in artikel 148, lid 2, van het verdrag wordt voorgeschreven voor de aanneming van besluiten die de Raad op voorstel van de Commissie moet nemen. Tijdens de stemmingen in het comité worden de stemmen van de vertegenwoordigers van de lidstaten gewogen overeenkomstig het bepaalde in dat artikel. De voorzitter neemt niet aan de stemming deel.

De Commissie stelt de maatregelen vast die onmiddellijk van toepassing zijn. Indien deze echter niet in overeenstemming met het advies van het comité zijn, worden zij door de Commissie onverwijld aan de Raad meegedeeld. In dat geval:

a) kan de Commissie de toepassing van de maatregelen waartoe zij besloten heeft, met ten hoogste een maand uitstellen;

b) kan de Raad binnen de onder a) genoemde termijn met gekwalificeerde meerderheid van stemmen een besluit nemen.

Artikel 6

1. In de loop van het tweede jaar van het programma dient de Commissie bij het Europees Parlement, de Raad, het Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de Regio's een verslag in over de maatregelen die door de Gemeenschap en in de lidstaten ter bevordering van hernieuwbare energiebronnen zijn genomen, onder verwijzing naar met name de in artikel 1 vastgelegde doelstellingen. Dit verslag gaat vergezeld van voorstellen voor wijzigingen in het programma die in het licht van deze resultaten noodzakelijk mochten blijken.

2. Na de beëindiging van het programma beoordeelt de Commissie op basis van een verslag van onafhankelijke deskundigen de resultaten van de toepassing van deze beschikking en de samenhang tussen de nationale en de communautaire acties. Zij brengt daarover verslag uit aan het Europees Parlement, de Raad, het Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de Regio's.

Artikel 7

Het programma staat voor deelname van de geassocieerde landen van Midden- en Oost-Europa (LMOE) open overeenkomstig de voorwaarden, met inbegrip van de financiële bepalingen, die in de aanvullende protocollen bij de associatieovereenkomsten of in de associatieovereenkomsten zelf voor deelname aan communautaire programma's zijn gesteld. Het programma staat voor deelname van Cyprus open op basis van aanvullende kredieten krachtens dezelfde regels als die welke ten aanzien van de EVA/EER-landen worden toegepast en volgens de met dit land overeen te komen procedures.

Artikel 8

Deze beschikking is van toepassing met ingang van 1 januari 1998 tot de inwerkingtreding van het meerjarenkaderprogramma voor maatregelen in de energiesector en uiterlijk tot en met 31 december 1999.

Artikel 9

Deze beschikking is gericht tot de lidstaten.

Gedaan te Brussel, 18 mei 1998.

Voor de Raad

De Voorzitter

LORD SIMON of HIGHBURY

(1) PB C 192 van 24. 6. 1997, blz. 16.

(2) Advies uitgebracht op 29 oktober 1997 (PB C 19 van 21. 1. 1998, blz. 32).

(3) PB C 379 van 15. 12. 1997, blz. 63.

(4) Advies uitgebracht op 6 november 1997 (PB C 358 van 24. 11. 1998, blz. 30), gemeenschappelijk standpunt van de Raad van 19. 1. 1998 (PB C 62 van 26. 2. 1998, blz. 31) en besluit van het Europees Parlement van 30. 4. 1998 (PB C 152 van 18. 5. 1998).

(5) PB L 167 van 9. 7. 1993, blz. 31.

(6) PB C 211 van 22. 7. 1996, blz. 27.

(7) PB C 362 van 2. 12. 1996, blz. 279.

(8) PB C 167 van 2. 6. 1997, blz. 160.

(9) PB L 27 van 30. 1. 1997, blz. 20.

(10) PB L 235 van 18. 9. 1993, blz. 41.

(11) PB L 126 van 18. 5. 1994, blz. 1. Besluit gewijzigd bij Besluit 616/96/EG (PB L 86 van 4. 4. 1996, blz. 69).

(12) PB C 293 van 8. 11. 1995, blz. 4.