CONCLUSIES VAN DE RAAD van 26 november 1998 betreffende een toekomstig actiekader van de Gemeenschap op het gebied van de volksgezondheid (98/C 390/01)

De Raad en de Ministers van Volksgezondheid, in het kader van de Raad bijeen, hebben op 27 mei 1993 met het oog op de inwerkingtreding van het Verdrag betreffende de Europese Unie een resolutie betreffende toekomstige actie op het gebied van de volksgezondheid (1) aangenomen, waarin zij de Commissie verzochten zo spoedig mogelijk voorstellen in te dienen voor een actieprogramma op het gebied van de volksgezondheid en daarbij de in de resolutie aangegeven opzet in aanmerking te nemen.

Na de inwerkingtreding van het Verdrag betreffende de Europese Unie heeft de Commissie op 1 december 1993 een mededeling betreffende het actiekader op het gebied van de volksgezondheid ingediend, waarin op basis van artikel 3, onder o), en artikel 129 van het Verdrag strategieën, prioritaire gebieden en maatregelen worden voorgesteld.

De Raad heeft in zijn resolutie van 2 juni 1994 betreffende het actiekader van de Gemeenschap op het gebied van de volksgezondheid (2) bepaald dat voorrang moet worden gegeven aan kanker, drugsverslaving, AIDS en andere overdraagbare ziekten, gezondheidsbevordering, onderwijs en opleiding, ziektesurveillance en het verzamelen van betrouwbare en vergelijkbare gegevens over gezondheid.

In diezelfde resolutie formuleert de Raad meer algemene overwegingen en richtsnoeren om de doelstellingen van artikel 129 van het Verdrag te bereiken en wordt de Commissie voorts verzocht een algehele meerjarenprogrammering van de huidige en toekomstige acties van de Gemeenschap in te dienen.

Daarop heeft de Commissie aan de Raad en het Europees Parlement voorstellen gedaan voor stimuleringsmaatregelen op de gebieden die de Raad prioritair achtte, evenals op het gebied van zeldzame ziekten en met milieuverontreiniging samenhangende ziekten en de voorkoming van letsel.

Thans dient de worden nagegaan hoe het bestaande actiekader kan worden ontwikkeld om in te spelen op de meer algemene en langetermijnaspecten die in de resolutie van de Raad van 2 juni 1994 worden genoemd en op een aantal belangrijke ontwikkelingen, zoals nieuwe bedreigingen voor de gezondheid die de kop opsteken en de toenemende druk op de stelsels voor de gezondheidszorg, alsmede de uitbreiding van de Gemeenschap en de nieuwe bepalingen ten aanzien van de volksgezondheid in het Verdrag van Amsterdam. De bespreking van deze kwestie is bovendien bijzonder dringend, omdat de meeste bestaande programma's in of rond het jaar 2000 aflopen en er dus in de naaste toekomst nieuwe voorstellen zullen moeten worden gedaan.

Tegen die achtergrond heeft de Commissie met haar mededeling van 15 april 1998 betreffende de ontwikkeling van beleid op volksgezondheidsgebied in de Europese Gemeenschap, een brede discussie op gang gebracht over de toekomst van het volksgezondheidsbeleid in de Gemeenschap.

De Raad heeft op zijn zitting van 30 april 1998 deze mededeling uitdrukkelijk toegejuicht als een goede basis voor verdere besprekingen en grijpt deze gelegenheid aan om de volgende overwegingen te formuleren waarmee de Commissie rekening dient te houden in toekomstige voorstellen voor specifieke maatregelen, die zo spoedig mogelijk worden ingewacht:

1. Ingevolge de inwerkingtreding van het Verdrag van Amsterdam moet bij de bepaling en de uitvoering van elk beleid en elk optreden van de Gemeenschap een hoog niveau van bescherming van de menselijke gezondheid worden verzekerd, en moet het optreden van de Gemeenschap op het gebied van de volksgezondheid gericht zijn op verbetering van de volksgezondheid, preventie van ziekten en aandoeningen bij de mens en het wegnemen van bronnen van gevaar voor de menselijke gezondheid.

2. In het kader van het toekomstig optreden op het gebied van de volksgezondheid dient meer nadruk te worden gelegd op communautaire maatregelen ter ondersteuning van de samenwerking tussen de lidstaten.

3. De Gemeenschap dient, overeenkomstig het subsidiariteitsbeginsel, slechts op te treden indien de activiteiten waarmee beoogd wordt tot een hoog niveau van bescherming van de menselijke gezondheid bij te dragen, beter kunnen worden ondernomen op het niveau van de Gemeenschap dan door individueel optreden van de lidstaten, zulks met volledige inachtneming van de verantwoordelijkheden van de lidstaten wat betreft de organisatie en de verstrekking van gezondheidsdiensten en geneeskundige verzorging.

4. De integratie van de eisen inzake gezondheidsbescherming in het beleid van de Gemeenschap op andere gebieden, als bedoeld in het Verdrag, vormt een onderdeel van de algemene aanpak en moet in elk stadium van de uitvoering van de toekomstige volksgezondheidsstrategie in aanmerking worden genomen.

5. De beste resultaten voor de gezondheid van de burgers van de EU zullen waarschijnlijk worden bereikt door het optreden van de Gemeenschap vooral op de volgende gebieden te richten:

- de bestrijding van de grote bedreigingen voor de gezondheid, met inbegrip van overdraagbare, zeldzame en met milieuverontreiniging samenhangende aandoeningen;

- de terugdringing van de sterfte- en ziektecijfers die samenhangen met de algemene levensomstandigheden en levenswijzen, ten aanzien van zowel de fysieke als de psychische aspecten;

- de bevordering van de gelijkheid op het gebied van de volksgezondheid in de EU.

De methode voor het selecteren van prioriteiten bij het optreden op bovengenoemde gebieden moet met name steunen op de volgende criteria: criteria die betrekking hebben op de gezondheid (zoals ziekte- en sterftecijfers en risicofactoren, ook die welke voortvloeien uit sociaal-economische verschillen), op de haalbaarheid (b.v. de vraag of er doeltreffende preventiemethoden en -maatregelen beschikbaar zijn, of de potentiële mogelijkheden voor de ontwikkeling daarvan), op gemeenschapsgebonden criteria zoals de toegevoegde waarde en op criteria die zijn opgesteld door internationale gezondheidsorganisaties, met name de WHO.

Voor de in het Verdrag van Amsterdam genoemde gebieden moet een samenstel van stimulerende maatregelen, aanbevelingen en bindende instrumenten worden gebruikt om de doeltreffendheid van de communautairemaatregelen op die gebieden te garanderen.

6. Acties op het niveau van de Gemeenschap moeten drie hoofdelementen omvatten:

- betere informatie ten behoeve van de ontwikkeling van de volksgezondheid, door de ontwikkeling van een gestructureerd en alomvattend communautair systeem voor het verzamelen, analyseren en verspreiden van informatie;

- snelle reactie op gevaren voor de volksgezondheid, door de totstandbrenging van communautaire surveillance en een voorziening voor vroegtijdige opsporing en snelle reactie;

- aanpak van factoren die bepalend zijn voor de volksgezondheid door middel van gezondheidsbevordering en ziektepreventie, zowel dankzij breedopgezette gezondheidsbevorderingsactiviteiten als door specifieke ziektepreventiemaatregelen, onderbouwd door een intersectoraal optreden, en benutting van de instrumenten die het Verdrag biedt, niet alleen op het gebied van de volksgezondheid, maar ook in andere sectoren.

7. Deze toekomstige communautaire maatregelen moeten worden opgenomen in één alomvattend programma voor de volksgezondheid, dat bij een besluit op grond van artikel 129 van het Verdrag wordt vastgesteld.

8. Dit programma voor de volksgezondheid moet het mogelijk maken dat:

- nieuwe wegen voor de evaluatie van het gezondheidseffect van het communautaire optreden worden ontwikkeld;

- met internationale gezondheidsorganisaties, met name met de WHO, en met derde landen wordt samengewerkt;

- op passende wijze rekening wordt gehouden met de behoeften die zullen ontstaan naar aanleiding van het uitbreidingsproces.

9. Het programma voor de volksgezondheid dient te voorzien in de financiering van alle activiteiten van de Gemeenschap op het gebied van de volksgezondheid, inclusief de noodzakelijke voorbereiding van wetgevingsvoorstellen over communautaire maatregelen op gezondheidsgebied. De bestaande activiteiten worden in een passende vorm in het volksgezondheidsprogramma opgenomen, nadat is geëvalueerd of er annleiding is om deze activiteiten voort te zetten.

10. Het programma voor de volksgezondheid dient te worden vastgesteld voor een periode van tenminste vijf jaar.

11. Het besluit tot vaststelling van het programma voor de volksgezondheid dient te voorzien in regelmatige rapportage over en evaluatie van de ter verwezenlijking van de doelstellingen van het programma getroffen maatregelen. De rapporten moeten aan het Europees Parlement, de Raad, het Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de Regio's worden voorgelegd.

12. Bij de uitvoering van het programma voor volksgezondheid wordt de Commissie bijgestaan door een comité, bestaande uit door de lidstaten aangewezen vertegenwoordigers.

(1) PB C 174 van 25.6.1993, blz. 1.

(2) PB C 165 van 17.6.1994, blz. 1.