SPECIAAL VERSLAG Nr. 3/88 over de gemeenschappelijke ordening der markten in de sector visserijprodukten in Spanje en Portugal vergezeld van de antwoorden van de Commissie (88/C 188/02) (Opmerkingen ex artikel 206 bis, lid 4, van het EEG-Verdrag)

INHOUD >PIC FILE= "T0050266">

1. INLEIDING

1.1. De Rekenkamer heeft haar "Speciaal verslag over de gemeenschappelijke ordening der markten in de sector visserijprodukten" (1) bijgewerkt om na te gaan of met de in Spanje en Portugal ingevoerde systemen een bevredigende toepassing van de interventiemechanismen op de markt kon worden gewaarborgd. De tot de "oriëntatie"-acties van het gemeenschappelijk visserijbeleid behorende structurele maatregelen vallen buiten het bestek van dit verslag en komen dus alleen ter sprake voor zover dat nuttig is voor de analyse.

1.2. De Kamer reageert hiermee tevens op de "Resolutie over de gemeenschappelijke ordening der markten in de (1) Alle voetnoten zijn aan het eind van het verslag opgenomen.

sector visserijprodukten (speciaal verslag van de Rekenkamer)" van 20 februari 1987 (2), waarin het Parlement de Kamer verzocht aan het eind van 1987 haar verslag over de gemeenschappelijke ordening der markten in de sector visserijprodukten bij te werken om rekening te houden met de toetreding van Spanje en Portugal.

1.3. De essentiële elementen van de gemeenschappelijke ordening der markten in de sector visserijprodukten zijn beschreven in voornoemd speciaal verslag ; in het onderhavige verslag komen slechts de tijdelijke afwijkingen van het algemene stelsel aan de orde die voor Spanje en Portugal gelden tijdens de overgangsperiode welke vooraf gaat aan de volledige toepassing van de communautaire regeling, alsmede de in de toetredingsakte opgenomen aanpassingen van basisverordening (EEG) nr. 3796/81 van de Raad van 29 december 1981 (3) en van de uitvoeringsverordeningen daarvan (4).

2. RECHTSGRONDSLAG VOOR DE TOEPASSING VAN DE COMMUNAUTAIRE REGELING

Inleiding 2.1. De akte van toetreding van het Koninkrijk Spanje en de Portugese Republiek tot de Europese Gemeenschappen bepaalt dat de besluiten van de Instellingen van de Gemeenschappen betreffende het gemeenschappelijk visserijbeleid - en met name de sinds 1 januari 1983 geldende basisverordening (EEG) nr. 3796/81 van de Raad van 29 december 1981 - van toepassing zijn in de nieuwe Lid-Staten, met uitzondering van de Canarische Eilanden en van Ceuta en Melilla (5).

2.2. De toetredingsakte voorziet in verscheidene aanpassingen op de basisverordening en de uitvoeringsverordeningen daarvan, alsmede in overgangsmaatregelen met betrekking tot elke nieuwe Lid-Staat (6). Andere door de toetreding noodzakelijk geworden aanpassingen moeten, overeenkomstig de in de Akte vervatte richtsnoeren (7), door de Raad of door de Commissie worden verricht.

De aanpassingen van de basisverordening

2.3. De interventie bestaande uit toekenning van een financiële vergoeding (8) in het kader van de regeling van de communautaire ophoudprijzen (9) is uitgebreid tot Schotse schol (Lepidorhombus spp.), braam (Brama spp.) en zeeduivel (Lophius spp.) (10).

2.4. Voor de producentenorganisaties is er een "opslagpremie" ingevoerd voor Noordzeekrabben en langoestines in het kader van een "verkoopprijs"-regeling (11), die van toepassing is wanneer deze produkten ofwel worden verwerkt om te worden bevroren en opgeslagen dan wel verduurzaamd onder bepaalde voorwaarden (12). De regeling van de "verkoopprijs" komt overeen met de regeling van de communautaire "ophoudprijs". Bij de vaststelling van de verkoopprijs waaronder de producentenorganisaties het mechanisme van de opslagpremie in werking stellen, beschikken zij echter over een tolerantiemarge (10 % onder en 10 % boven de communautaire verkoopprijs), die ruimer is dan de marge die geldt voor de soorten die uit de markt genomen worden (10 % naar beneden en 5 % naar boven). De regeling van de "opslagpremie" komt eveneens overeen met die van de "uitstelpremie". De soorten waarvoor een opslagpremie wordt betaald, mogen echter niet uit de markt worden genomen en voor ieder produkt wordt de premie toegekend voor hoeveelheden die niet meer bedragen dan 20 % van de jaarlijks ten verkoop aangeboden hoeveelheid. Het bedrag van de premie mag overigens niet hoger zijn dan het bedrag van de technische en financiële kosten van de verrichtingen die onontbeerlijk zijn voor stabilisatie en opslag van de produkten voordat deze weer op de markt worden gebracht.

De aanpassingen van de uitvoeringsverordeningen

2.5. Verordening (EEG) nr. 2203/82 van de Raad van 28 juli 1982 (13) tot vaststelling van de algemene voorschriften voor de toekenning van een uitstelpremie voor bepaalde visserijprodukten, is gewijzigd om de producentenorganisaties in staat te stellen deze premie eveneens te ontvangen voor de bovengenoemde vissoorten (Schotse schol, braam, zeeduivel), alsmede voor sardines en ansjovis uit de Atlantische Oceaan (14).

Overgangsmaatregelen

2.6. De in de toetredingsakte vastgestelde overgangsmaatregelen, die een tijdelijke afwijking inhouden van de communautaire voorschriften op het gebied van de gemeenschappelijke ordening der markten in de sector visserijprodukten, hebben enerzijds betrekking op de aanpassing, tussen de nieuwe Lid-Staten en de Gemeenschap van de tien, van de oriëntatieprijzen die gelden voor sardines en ansjovis uit de Atlantische Oceaan en anderzijds op de communautaire en extra-communautaire handelsregelingen van elke nieuwe Lid-Staat.

2.7. Wat betreft sardines uit de Atlantische Oceaan zullen de prijzen, voor Spanje en Portugal, in tien jaarlijkse etappes worden aangepast aan het peil van de oriëntatieprijs van sardines uit de Middellandse Zee (15). Voor ansjovis uit Spanje zal dit in vijf jaarlijkse etappes geschieden (16).

2.8. Tijdens de periode van aanpassing van de oriëntatieprijzen worden "stelsels van toezicht" ingesteld voor de invoer van deze produkten (17): (a) in de Gemeenschap van de tien voor sardines uit de Atlantische Oceaan, afkomstig uit Spanje en Portugal;

(b) in Spanje voor ansjovis van herkomst uit de andere Lid-Staten.

2.9. Bij deze stelsels van toezicht wordt gelet op de geldende referentieprijzen en er kunnen maatregelen worden genomen om verstoring van de markt te voorkomen wanneer de prijzen franco-grens voor de invoer van een bepaald produkt gedurende een bepaalde tijd onder de referentieprijzen blijven.

2.10. Dit mechanisme van prijsaanpassingen werkt door in het peil van de jaarlijks door de Commissie vastgestelde ophoudprijs.

3. UITGAVEN IN VERBAND MET DE TENUITVOERLEGGING VAN DE GEMEENSCHAPPELIJKE ORDENING DER MARKTEN

3.1. In de begroting van de Gemeenschap voor het begrotingsjaar 1986 werd onder titel 4 "Gemeenschappelijk visserij- en zeebeleid" een bedrag van 158,8 Mio ECU aan kredieten voor verplichtingen en een bedrag van 166,5 Mio ECU aan kredieten voor betalingen uitgetrokken (18).

3.2. Onder hoofdstuk 40 "Gemeenschappelijke marktordening voor visserijprodukten" was voor 1986 een bedrag van 41,3 Mio ECU opgenomen (niet-gesplitste kredieten).

3.3. Zoals blijkt uit tabel 1 hebben slechts 2 % (0,373 Mio ECU) van de in 1986 ten laste van hoofdstuk 40 geboekte uitgaven (17,975 Mio ECU) betrekking op de nieuwe Lid-Staten. In werkelijkheid hebben alleen producentenorganisaties in Portugal om betaling van de financiële vergoeding verzocht.

3.4. De uitbreiding van de Gemeenschap met Spanje en Portugal heeft in 1986 dus nog maar een zeer beperkte invloed op deze uitgaven gehad.

3.5. Eind 1984 had de Gemeenschap Portugal in het kader van de samenwerking met landen in het Middellandse-Zeegebied, aan de toetreding voorafgaande steun toegekend voor de verbetering van de landbouw- en visserijstructuren (19). De hiervoor bestemde kredieten zijn opgenomen onder begrotingspost 9602, waarin een bedrag van 500 000 ECU was gereserveerd voor maatregelen op het gebied van de oprichting van producentenorganisaties in de visserijsector. De Kamer heeft kunnen vaststellen dat alle desbetreffende betalingen in 1987 waren verricht.

4. CONTROLES VAN DE KAMER IN DE NIEUWE LID-STATEN

Inleiding 4.1. De Kamer heeft tussen 24 augustus en 11 september 1987 in zes Spaanse en zes Portugese vissershavens een

>PIC FILE= "T0050267">

controle ter plaatse uitgevoerd. Zij heeft negen Spaanse en zeven Portugese producentenorganisaties bezocht.

4.2. Aangezien de communautaire reglementering op het gebied van het visserijbeleid pas op 1 maart 1986 van toepassing werd (20), had de controle voornamelijk ten doel na te gaan hoever de aanpassing van de structuren in de nieuwe Lid-Staten aan het communautaire model van gemeenschappelijke marktordening was gevorderd en of de ingevoerde systemen doeltreffend en betrouwbaar waren.

De geldende maatregelen

4.3. Ten tijde van het bezoek ter plaatse waren alleen de financiële vergoeding in Portugal en de vergoeding voor tonijn in Spanje toegepast. De andere financiële maatregelen ten laste van het EOGFL-Garantie (uitstelpremie en opslagpremie) die ook ten doel hebben om de tenuitvoerlegging van de gemeenschappelijke ordening van de visserij en de verwezenlijking van de doelstellingen daarvan te bevorderen, waren nog niet toegepast.

4.4. De vergoeding voor tonijn kan de Kamer, gezien de zeer recente toepassing van deze maatregel, niet alleen in Spanje maar ook in Frankrijk, en het bijzondere karakter ervan vooral wat de administratieve en comptabele aspecten betreft, alleen onderzoeken door middel van een enquëte in alle betrokken Lid-Staten.

Erkenning en inwerkingtreding van de producentenorganisaties

4.5. Zoals blijkt uit tabel 2 hadden de twee nieuwe Lid-Staten per 1 oktober 1987 42 organisaties erkend, Spanje 32 en Portugal 10 ; dit is 23 %, respectievelijk 7 % van het totale aantal in de Gemeenschap erkende producentenorganisaties.

4.6. De Kamer heeft geconstateerd dat de statuten van de in de twee Lid-Staten erkende producentenorganisaties na overname van enige door de Commissie voorgestelde wijzigingen in overeenstemming zijn gebracht met de communautaire voorschriften.

4.7. De produktie van de erkende producentenorganisaties zou in Spanje 80 % en in Portugal 42 % van de nationale produktie uitmaken.

>PIC FILE= "T0050268">

4.8. In Portugal zijn de meeste organisaties al vóór de toetreding opgericht en al vóór de voor de toepassing van het gemeenschappelijk visserijbeleid vastgestelde datum (1 maart 1986) erkend. In Spanje daarentegen werden de eerste organisaties pas in de tweede helft van 1986 erkend.

4.9. In Portugal heeft de mogelijkheid om vóór de toetreding steun te krijgen voor de oprichting van de organisaties bijgedragen tot een versnelling van het oprichtings- en erkenningsproces van de producentenorganisaties. Voorts had het feit dat de Lid-Staat reeds steun had betaald voor het eerste jaar waarin deze organisaties functioneerden, ook bijgedragen tot het verschaffen van de nodige middelen om de taken te kunnen verrichten die hun door de communautaire voorschriften zijn opgelegd.

4.10. De Spaanse producenten waren, lang voordat hun land tot de Gemeenschap toetrad, georganiseerd in redersverenigingen en in publiekrechtelijke beroepsorganisaties, "cofradías" genaamd. De erkende producentenorganisaties zijn vaak ontstaan door het streven van verscheidene "cofradías" om hun eigen leden te hergroeperen.

4.11. De traditionele Spaanse organisaties spelen echter nog steeds een grote rol op het gebied van de regulering en functionering van de markt, welke rol, overeenkomstig hun verantwoordelijkheid jegens de Gemeenschap, moet worden overgenomen door de erkende organisaties.

4.12. De met een dergelijke hervorming van de organisaties gepaard gaande moeilijkheden en het feit dat de gemiddelde verkoopprijzen ver boven de ophoudprijzen liggen, hebben een snelle start van de producentenorganisaties in Spanje nu niet bepaald gestimuleerd. De door bovengenoemde traditionele organisaties opgedane ervaring en hun middelen, hadden echter tot een snelle en doeltreffende start van de op hun initiatief gevormde producentenorganisaties moeten leiden.

4.13. Uit het onderzoek van de boeken van de in Spanje bezochte erkende producentenorganisaties is gebleken dat deze nog niet beschikken over een werkelijk gescheiden boekhouding. De hen betreffende verrichtingen worden in het algemeen opgenomen in een rekening-courant (derdenrekening) in de boekhouding van de redersverenigingen, de "cofradías", of die van de federatie van "cofradías" waaruit zij zijn voortgekomen. Het beperkte aantal geregistreerde verrichtingen met betrekking tot de erkende producentenorganisaties bevestigt dat deze nog geen echte autonomie hebben ten opzichte van de traditionele producentenorganisaties. De overdracht van de marktregulerende activiteiten van de traditionele organisaties aan de erkende organisaties moet dus nog plaatsvinden.

Inachtneming van de handelsnormen

4.14. De produkten die onder de gemeenschappelijke ordening der visserijmarkt vallen, zijn onderworpen aan normen inzake de indeling naar kwaliteits-, grootte- of gewichtsklassen, verpakking, aanbiedingsvorm en etikettering, en zij mogen slechts ten verkoop worden uitgestald, voor verkoop worden aangeboden, verkocht of verhandeld indien zij in overeenstemming zijn met genoemde normen (21).

4.15. De erkende producentenorganisaties, via welke de vissers alle produkten waarvoor zij zich hebben aangesloten moeten afzetten (22), moeten dus waken over de toepassing en de inachtneming van de handelsnormen op de markten.

4.16. De in Spanje bezochte producentenorganisaties spelen op de markt nog niet de rol die hun is toegewezen. Anderzijds hebben de organisaties die zij zullen moeten vervangen, de traditionele methoden van indeling en verkoop van de vis nog niet gewijzigd.

4.17. De communautaire handelsnormen worden dus slechts toegepast voor zover zij overeenkomen met de normen die vóór de toetreding bestonden.

4.18. Zowel in Spanje als in Portugal geschiedt de indeling van witvis in grootteklassen die niet precies overeenkomen met die van de communautaire voorschriften. Voor het bepalen van de versheid wordt niet gelet op de criteria van de communautaire indeling ; in de praktijk wordt de versheid van de vis op de markt bepaald door de tijd die de schepen buiten de haven hebben doorgebracht.

4.19. In beide landen worden de grootte- en versheidsklassen niet, zoals vereist in de communautaire voorschriften, met etiketten op iedere partij aangegeven.

4.20. Specifieke tekortkomingen werden geconstateerd bij de toepassing van de gemeenschappelijke handelsnormen op sardines: (a) in Portugal kon tijdens het controlebezoek aan drie markten worden geconstateerd dat de sardines los worden verkocht op basis van een monster (in het algemeen één kist) dat in het ruim van de schepen wordt genomen. Het lossen vindt pas na verkoop van de vis plaats. Soortgelijke verkoopsystemen zijn in Spanje geconstateerd voor sardines en makreel;

(b) in een andere haven in Portugal worden partijen, bestaande uit een bepaald aantal standaardkisten, achtereenvolgens aan de potentiële verkopers getoond op vrachtwagens die gedurende de minimale tijd die nodig is voor het veilen, voor hen stilstaan. De sardines van elk van deze partijen worden geacht van één en dezelfde categorie te zijn;

(c) geconstateerd werd dat de steekproefmethode voor de indeling van de vis van een Portugees schip dat twee (op verschillende momenten gevangen) categorieën sardines aanvoerde, ertoe leidde dat de hele partij vis in een lagere klasse werd ingedeeld;

(d) in de vijf in Spanje en Portugal bezochte havens waar gewoonlijk sardines worden gelost, wordt het aanbod van deze vis niet door alle leden van elke producentenorganisatie geconcentreerd, alvorens tot verkoop wordt overgegaan. Telkens als er een schip binnenloopt, vindt er verkoop plaats.

De financiële vergoeding

De verkoop van de vis : de veilingen

4.21. De veilingen worden in Spanje beheerd door de "cofradías" en in sommige gevallen door particuliere ondernemingen. In het laatste geval kan er geen enkele serieuze controle worden uitgeoefend zonder dat er bij de producentenorganisatie een kruiscontrole wordt verricht van de documenten van deze ondernemingen, die uitsluitend met de reder in contact staan. In Portugal worden de veilingen daarentegen beheerd en geleid door een overheidsdienst die onder het Staatssecretariaat van Visserij valt.

Inachtneming van de communautaire ophoudprijs

4.22. Met de indelingsmethoden in Spanje en Portugal kunnen de gehanteerde prijzen niet afdoende worden vergeleken met de communautaire ophoudprijzen die voor elke versheids- en grootteklasse worden vastgesteld.

4.23. In ieder geval kon bij een onderzoek ter plaatse van de veilingregisters betreffende de verkopen van aangeslotenen bij twee bezochte Spaanse organisaties een verkoop van makreel en een verkoop van sardines onder de ophoudprijs worden geconstateerd, terwijl deze partijen uit de markt hadden moeten worden genomen.

4.24. Tevens werd geconstateerd dat een producentenorganisatie in Portugal gedurende een zekere periode makreel heeft opgeslagen die zij boven de ophoudprijs uit de markt had genomen, hetgeen niet strookt met de communautaire voorschriften. Toen deze organisatie vervolgens geen opslagcapaciteit meer had, stond zij toe dat haar leden vis van dezelfde soort voor prijzen ver onder de ophoudprijs gingen veilen, hetgeen eveneens strijdig is met de communautaire voorschriften. De producentenorganisatie heeft derhalve haar recht op financiële vergoeding verloren.

De verwerking van de uit de markt genomen produkten

4.25. Voor de naleving van de voorgeschreven verplichting om produkten onmiddellijk nadat zij uit de markt zijn genomen ongeschikt te maken voor menselijke consumptie, dienen er procedures te worden gehanteerd, die zulks kunnen waarborgen, alsmede adequate controlesystemen. Aan deze voorwaarden wordt niet voldaan in Portugal, waar de uit de markt genomen vis (tot dusverre sardines en makreel) eenvoudigweg in grote reservoirs wordt geworpen die naar de vismeelfabrieken worden gezonden, zonder vooraf onmiddellijk ongeschikt voor menselijke consumptie te worden gemaakt.

De financiële solidariteit tussen de leden van de producentenorganisaties

4.26. De producentenorganisaties moeten hun leden in het kader van de financiële vergoeding ook weer vergoedingen betalen die niet hoger mogen zijn dan de ophoudprijs, maar die minstens 2,5 punten hoger moeten zijn dan het percentage van de ophoudprijs waarop de berekening van de vergoeding is gebaseerd.

4.27. Voor de financiering van deze maatregelen moeten de producentenorganisaties interventiefondsen oprichten die worden gevormd uit bijdragen welke gebaseerd zijn op de in de handel gebrachte hoeveelheden, of een vereveningsstelsel toepassen (23).

4.28. Vier van de vijf bezochte organisaties in Portugal die betalingen hadden verricht aan de bij hen aangesloten producenten wier produkten uit de markt waren genomen, hebben zich ertoe beperkt hun de krachtens de financiële vergoeding verkregen bedragen uit te betalen zonder enige bijdrage uit de eigen fondsen. Voorts is geconstateerd dat in Portugal slechts twee van de zeven bezochte organisaties interventiefondsen hebben opgericht en dat in Spanje slechts één van de negen bezochte organisaties een bijdragestelsel voor haar leden heeft ingevoerd.

Visplannen

4.29. Eén van de belangrijkste taken van de producentenorganisaties is het opstellen van visplannen waarmee tijdens het visseizoen het aanbod aan de vraag kan worden aangepast. De reglementering bepaalt overigens dat de visplannen moeten worden opgesteld met inachtneming van de eventuele aan de Lid-Staat toegekende quota (24).

4.30. In Spanje zijn de traditionele producentenorganisaties belast met het toezicht op de inachtneming van de quota en vaak bepalen zij vóór het visseizoen van bepaalde soorten, de voorschriften en de maximumvangsten.

4.31. In Portugal stellen de meeste producentenorganisaties pas vangstbeperkingen voor uit de markt te nemen soorten vast, wanneer de uit de markt genomen hoeveelheden buitensporig hoog blijken in vergelijking met de totale hoeveelheid verhandelde produkten. Voorts werd geconstateerd dat een bezochte producentenorganisatie ook rekening houdt met de opnamecapaciteit van de plaatselijke vismeelfabriek alvorens te beslissen over eventuele vangstbeperkingen voor haar leden.

4.32. Ook al dragen de in de beide Lid-Staten toegepaste methodes enigermate bij tot de rationalisatie van de visserij, zij beantwoorden niet geheel aan de bepalingen van de verordeningen inzake de opstelling en uitvoering van het visplan.

5. CONCLUSIES

5.1. De overgangsregeling die bij de toetreding van Spanje en Portugal is vastgesteld, heeft ten aanzien van de interventie op de markt, slechts betekenis voor de vaststelling van de ophoudprijzen, zonder dat de twee nieuwe Lid-Staten mogen afwijken van het door de Gemeenschap ingevoerde fundamentele systeem. Dit vereiste impliceert dat vooraf voorwaarden moeten zijn gesteld voor het toestaan van marktinterventie.

5.2. De regeling moet in haar geheel worden toegepast. De marktprijs kan slechts worden bepaald aan de hand van de grootte en de versheidsklasse van de vis.

5.3. Voorts beoogt de wetgever te verzekeren dat de beste kwaliteit vis onder de beste concurrentievoorwaarden wordt verkocht, zodat slechts de inferieure kwaliteiten uit de markt worden genomen. Deze doelstellingen veronderstellen dat de mededinging plaats vindt op een markt die de mogelijkheid biedt om de gehele dagelijkse visaanvoer te vergelijken. De concentratie van het aanbod is in de twee nieuwe Lid-Staten echter nog niet op bevredigende wijze verwezenlijkt. Bovendien kunnen de beste voorwaarden voor de mededinging en voor een eventuele communautaire interventie eerst gelijktijdig worden vervuld, wanneer alle onder het communautaire stelsel vallende vis is ingedeeld naar versheids- en grootteklasse, volgens de speciaal daartoe in de verordeningen opgenomen categorieën.

5.4. Op de in Spanje bezochte markten liet de controle op de versheid te wensen over. In Portugal werd waargenomen dat er een sanitaire controle op de kwaliteit plaatsvindt, doch de conclusies van het verrichte onderzoek werken niet door in een correcte indeling van de vis. Wat de grootte betreft, kon geen enkele bevredigende indeling worden geconstateerd.

5.5. Gezien voormelde omstandigheden is een effectieve controle op de inachtneming van de ophoudprijs moeilijk te verwezenlijken.

5.6. De producentenorganisaties spelen tot dusver slechts een beperkte rol, die bovendien moeilijk te omschrijven valt omdat de situaties zo uiteenlopen.

5.7. Nadat de Kamer haar bevindingen inzake de indeling van haring, makreel en sardines in haar speciaal verslag van 28 november 1985 (1) kenbaar had gemaakt, is bij Verordening (EEG) nr. 3396/85 van de Raad van 26 november 1985 (25) de mogelijkheid ingevoerd, vis aan de hand van steekproeven in te delen. Deze indelingsmethode werd echter slechts voor haring en makreel toegestaan. Ten gevolge van de toetreding van Spanje en Portugal is de sardinevisserij een belangrijk onderwerp geworden dat op communautair niveau gevoelig ligt. De Commissie zou dan ook haar standpunt moeten bepalen over de middelen en de mogelijkheden om de gemeenschappelijke indelingsnormen strikt te doen respecteren.

5.8. De door de beide Lid-Staten ingevoerde structuren voor de controle op de toepassing van de communautaire regeling hebben nog niet bevredigend en doeltreffend gefunctioneerd.

5.9. Er is op gewezen dat de uitgaven in verband met de tenuitvoerlegging van de gemeenschappelijke ordening der markten beperkt waren. Voorts zouden ook de eventuele financiële gevolgen van de op het moment der controle vastgestelde onregelmatigheden niet aanzienlijk zijn. Bedacht moet echter worden dat de ontwikkeling van deze gemeenschappelijke ordening, onder andere marktomstandigheden, zou kunnen leiden tot een situatie waarin de financiële gevolgen ernstiger zouden kunnen zijn.

Dit verslag werd door de Rekenkamer te Luxemburg vastgesteld te harer zitting van 19 mei 1988.

Voor de Rekenkamer

Marcel MART

President

(1) PB C 339 van 31.12.1985. (2) PB C 76 van 23.03.1987. (3) PB L 379 van 31.12.1981, blz. 1. (4) PB L 302 van 15.11.1985. (5) Artikelen 24 en 25 van de toetredingsakte (PB L 302 van 15.11.1985, blz. 27). (6) Artikel 26 van de toetredingsakte (PB L 302 van 15.11.1985, blz. 28). (7) Artikel 27 van de toetredingsakte (PB L 302 van 15.11.1985, blz. 28). (8) Artikel 13 van Verordening (EEG) nr. 3796/81 van de Raad van 29.12.1981 (PB L 379 van 31.12.1981, blz. 8). (9) Artikelen 9 - 12 van Verordening (EEG) nr. 3796/81 van de Raad van 29.12.1981 (PB L 379 van 31.12.1981, blz. 7). (10) Hoofdstuk XV, paragraaf 4, sub j), van bijlage I van de toetredingsakte (PB L 302 van 15.11.1985, blz. 237). (11) Hoofdstuk XV, paragraaf 4, sub b), van bijlage I van de toetredingsakte (PB L 302 van 15.11.1985, blz. 236). (12) Hoofdstuk XV, paragraaf 4, sub c), van bijlage I van de toetredingsakte (PB L 302 van 15.11.1985, blz. 236). (13) PB L 235 van 10.8.1982, blz. 4. (14) Hoofdstuk XV, paragraaf 5, van bijlage I van de toetredingsakte (PB L 302 van 15.11.1985, blz. 239). (15) Artikel 169, lid 2, en artikel 356 van de toetredingsakte (PB L 302 van 15.11.1985, blz. 74 en 128). (16) Artikel 169, lid 3, van de toetredingsakte (PB L 302 van 15.11.1985, blz. 74). (17) Artikelen 170 en 357 van de toetredingsakte (PB L 302 van 15.11.1985, blz. 75 en 128). (18) Algemene begroting van de Europese Gemeenschappen voor het begrotingsjaar 1986 (PB L 358 van 31.12.1985). (19) Verordening (EEG) nr. 3598/84 van de Raad van 18.12.1984 (PB L 333 van 21.12.1984, blz. 7). (20) Artikel 394 van de toetredingsakte (PB L 302 van 15.11.1985, blz. 137). (21) Artikel 2, lid 2, van Verordening (EEG) nr. 3796/81 van de Raad van 29.12.1981 (PB L 379 van 31.12.1981, blz. 4). (22) Artikel 5, lid 1, van Verordening (EEG) nr. 3796/81 van de Raad van 29.12.1981 (PB L 379 van 31.12.1981, blz. 5). (23) Artikel 9, lid 3, van Verordening (EEG) nr. 3796/81 van de Raad van 29.12.1981 (PB L 379 van 31.12.1981, blz. 7). (24) Zie artikel 5 van Verordening (EEG) nr. 2062/80 van de Commissie van 31.7.1980 (PB L 200 van 1.8.1980, blz. 84), gewijzigd bij Verordening (EEG) nr. 1995/84 van de Commissie van 12.7.1984 (PB L 186 van 13.7.1984, blz. 23), waarop de rectificatie van 6.10.1984 (PB L 268 van 9.10.1984, blz. 38) van toepassing is. (25) PB L 322 van 3.12.1985, blz. 1. ANTWOORDEN VAN DE COMMISSIE

2. RECHTSGRONDSLAG VOOR DE TOEPASSING VAN DE COMMUNAUTAIRE REGELING

De Commissie wijst er uitdrukkelijk op dat op grond van de Akte van Toetreding voor de nieuwe Lid-Staten diverse overgangsmaatregelen gelden die een zekere invloed hebben op de prijsvorming op de Spaanse en de Portugese markt.

In dit verband moet met name worden gewezen op de aanvullende regeling voor het intracommunautaire handelsverkeer, die geldt voor verse vis van twaalf verschillende soorten, op de kwantitatieve beperkingen op de invoer uit derde landen voor 30 visserijprodukten, op de tariefcontingenten voor joint ventures en op de geleidelijke aanpassing van de douanerechten van de nieuwe Lid-Staten aan het gemeenschappelijk douanetarief.

Opgemerkt moet evenwel worden dat deze maatregelen niet rechtstreeks van invloed zijn op de regels voor de producentenorganisaties (PO's) met betrekking tot de marktinterventie. Wel brengen deze maatregelen voor de overheid van de Lid-Staten extra werk mee, hetgeen een verklaring kan vormen voor bepaalde bijzondere moeilijkheden bij de tenuitvoerlegging van de voorschriften.

4. CONTROLES VAN DE KAMER IN DE NIEUWE LID-STATEN

Inleiding

De Commissie onderstreept dat de controlemissie van de Rekenkamer zeer kort na de inwerkingtreding van het Toetredingsverdrag en de erkenning van de PO's is uitgevoerd.

Het vrijwillige en autonome beheer van de markt door de PO's is één van de essentiële grondslagen van de gemeenschappelijke marktordening (GMO). Ook kan een PO voor de marktinterventie kiezen tussen de communautaire prijsregeling, in welk geval zij aanspraak kan maken op de communautaire financiële vergoedingen, en de autonome regeling, zonder financiële vergoeding.

Doordat zij nog maar korte tijd zijn erkend hebben de Spaanse PO's de communautaire prijsregeling in 1986 en 1987 niet kunnen toepassen. Alleen bepaalde Portugese PO's hebben in 1986 en 1987 de communautaire regeling toegepast voor bepaalde soorten. De aan de Portugese PO toegekende steunbedragen waren zeer gering.

In de gegeven omstandigheden heeft het EOGFL in de periode van tenuitvoerlegging van de GMO geen enkele controle ter plaatse uitgevoerd in de nieuwe Lid-Staten. De bevindingen van de Rekenkamer, en met name de aan de Commissie op haar verzoek medegedeelde bijkomende gegevens en de in het onderhavige verslag vermelde gevallen waaraan financiële consequenties verbonden kunnen zijn, zullen worden onderzocht in het kader van de goedkeuring van de rekeningen voor de begrotingsjaren 1986 en 1987. In dit verband wijst de Commissie er uitdrukkelijk op dat de geconstateerde leemten op het stuk van de toepassing van de gemeenschappelijke marktordening niet systematisch mogen worden gegeneraliseerd.

De Commissie heeft de overheidsdiensten van de nieuwe Lid-Staten technische bijstand verleend om de tenuitvoerlegging van de gemeenschappelijke marktordening met ingang van 1 maart 1986 te vergemakkelijken. Het spreekt vanzelf dat de diverse technische aanpassingen in de Lid-Staten enige tijd hebben gevergd, mede doordat ook een aantal in het kader van de toetreding vastgestelde overgangsregelingen ten uitvoer moesten worden gelegd.

Zoals de Rekenkamer in punt 4.6 onderstreept heeft de Commissie wat de PO's betreft in de eerste plaats toezicht gehouden op de oprichting van de organisaties (en met name de statuten gecontroleerd), om ervoor te zorgen dat van meet af ten aanzien van de PO's de juiste opvattingen worden gehuldigd en dat de voor de toetreding bestaande organisaties overgaan in de communautaire PO's overeenkomstig de beginselen van de GMO.

Erkenning en inwerkingstreding van de producentenorganisaties

4.5 tot en met 4.12. De Spaanse producentenorganisaties die voor de toetreding bestonden hebben aan de grondslag gelegen van de oprichting van de PO's en hebben het proces voor de oprichting van deze PO's in aanzienlijke mate vergemakkelijkt. In zeer korte tijd zijn namelijk de thans bestaande 35 PO's opgericht, waarvan de omzet 80 % van de totale Spaanse produktie uitmaakt.

Bovendien herinnert de Commissie eraan dat de Lid-Staten krachtens de communautaire voorschriften verplicht zijn permanent toezicht te houden op het functioneren van de PO's en dat zij op deze verplichting herhaalde malen attent zijn gemaakt.

De Commissie is het met de Rekenkamer eens dat de regeling inzake de PO's alleen dan goed kan functioneren als deze organisaties tot op zekere hoogte onafhankelijk zijn van de Spaanse traditionele organisaties, zodat zij op de markt de hun op grond van de GMO toebedeelde rol kunnen vervullen.

4.13. De Commissie heeft kennis genomen van de opmerkingen van de Rekenkamer betreffende het ontbreken van een volwaardige gescheiden boekhouding voor bepaalde PO's. Zij zal de betrokken Lid-Staat verzoeken de communautaire voorschriften door de betrokken PO te doen naleven en anders hun erkenning in te trekken.

De Commissie wijst er in dit verband uitdrukkelijk op dat een efficiënt beheer van de PO's afhankelijk is van diverse factoren, zoals een grondige technische kennis van de markt en de communautaire voorschriften en, vooral de aanwezigheid van de vereiste kwalificaties om een dergelijke organisatie te beheren.

De diensten van de Commissie zullen ter attentie van de PO's of de verenigingen van PO's in de nieuwe Lid-Staten informatievergaderingen organiseren om ertoe bij te dragen dat in de toekomst beter aan de eisen ter zake kan worden voldaan.

Inachtneming van de handelsnormen

4.14 tot en met 4.18. De in artikel 3 van Verordening (EEG) nr. 103/76 vermelde en in de Gemeenschap gevangen soorten vis mogen in de Gemeenschap alleen dan voor menselijke consumptie op de markt worden gebracht als zij voldoen aan de voorschriften van voornoemde verordening. De verordening geldt ook voor vis die niet door PO's of hun leden wordt verkocht.

Het toezicht op de naleving van de gemeenschappelijke handelsnormen behoort uitsluitend tot de bevoegdheid van de Lid-Staten, die herhaalde malen op hun verplichtingen ter zake attent zijn gemaakt.

De Commissie is het met de Rekenkamer eens dat bij het sorteren van de vis de criteria van de communautaire regelingen strikt in acht moeten worden genomen.

De diensten van de Commissie verrichten momenteel een grondig onderzoek om na te gaan hoe voor een striktere en voor de gehele Gemeenschap homogenere toepassing van de gemeenschappelijke handelsnormen kan worden gezorgd. De Commissie bevestigt dat de controleregeling in ieder geval dient te worden verscherpt.

4.19. De Commissie zal de betrokken Lid-Staten vragen erop toe te zien dat de partijen vis overeenkomstig de communautaire voorschriften worden geëtiketteerd. Zij zal alles in het werk stellen om te bereiken dat de Lid-Staten hun verplichting nakomen om via adequate maatregelen overtredingen van voorschriften van Verordening (EEG) nr. 103/76 te bestraffen zoals is bepaald in artikel 4, lid 2, van Verordening (EEG) nr. 376/81.

4.20 (a), (b) en (c) Met betrekking tot de bevindingen van de Rekenkamer inzake de toepassing van de gemeenschappelijke handelsnormen voor sardines wil de Commissie erop wijzen dat zij momenteel onderzoekt of, en zo ja, hoe een systeem van steekproefcontroles voor bepaalde pelagische vissoorten, inclusief sardines, kan worden ingevoerd, daarbij uitgaande van de ervaring die met een dergelijk systeem voor haring en makreel is opgedaan en met name rekening houdend met de specifieke kenmerken van de produktie en de afzet van de betrokken pelagische vissoorten.

(d) In de meeste Spaanse en Portugese havens wordt voor de verkoop van verse vis een tijdschema aangehouden dat gebaseerd is op de tijdstippen waarop de vaartuigen binnenlopen en waarbij de afslagen geopend blijven zolang dat nodig is. De onmiddellijke verkoop van vis bij het binnenlopen van de schepen met sardines is voor de kleinschalige en de plaatselijke visserij gebruikelijk omdat men wil voorkomen dat de vangst minder vers moet worden verkocht. De met de gemeenschappelijke marktordening beoogde concentratie van het aanbod is geen materiële concentratie in de ruimte (concentratie in één enkele haven) of de tijd (concentratie van alle vangsten van een bepaalde dag op een bepaald moment), want dat zou adequate distributie van de vis in de weg staan en de gemiddelde waarde van de verkochte produkten doen dalen.

De financiële vergoeding

De verkoop van de vis : de veilingen

4.21. De Commissie is het met de Rekenkamer eens dat de controleregelingen in het kader van de GMO als regelingen van de overheid en niet als particuliere regelingen moeten worden beschouwd. De Commissie heeft de Spaanse autoriteiten eraan herinnerd dat controleregelingen moeten worden ingevoerd die beantwoorden aan de communautaire voorschriften.

Inachtneming van de communautaire ophoudprijs

4.22. De Commissie verwijst in dit verband naar haar antwoord op de punten 4.14-4.18.

4.23. De Commissie verwijst naar haar antwoord in de inleiding van hoofdstuk 4.

De verwerking van de uit de markt genomen produkten

4.24 en 4.25. In verband met de constatatie van de Rekenkamer betreffende bepaalde onvolkomenheden ten aanzien van de behandeling van de uit de markt genomen produkten heeft de Commissie de betrokken Lid-Staat gevraagd alle nodige maatregelen te treffen met het oog op een strikte toepassing van de communautaire regeling ter zake.

De Commissie is het met de Rekenkamer eens dat alle produkten die niet tegen de communautaire of zelfs de autonome ophoudprijs zijn afgezet, uit de markt moet worden genomen en behandeld overeenkomstig de op grond van Verordening (EEG) nr. 1501/83 bestaande mogelijkheden.

De financiële solidariteit tussen de leden van de producentenorganisaties

4.26 en 4.28. Niet-inachtneming van de bepalingen inzake de financiële solidariteit op grond van artikel 13, lid 1, c), van Verordening nr. 3796/87 van de Raad is een overtreding van de communautaire voorschriften. Ten aanzien van de eventuele financiële consequenties daarvan verwijst de Commissie naar haar antwoord op punt 4, paragraaf 4 (inleiding).

Visplannen

4.29 tot en met 4.32. De Commissie heeft kennis genomen van de opmerkingen van de Rekenkamer betreffende bepaalde problemen met het opstellen en de tenuitvoerlegging van visplannen. In de voornoemde technische vergaderingen (4.13) zal de Commissie trachten uit te leggen wat de economische betekenis van de visplannen is en hoe ze moeten worden opgesteld en uitgevoerd, ten einde te komen tot een efficiënter dagelijks beheer van de markt door de PO's.

5. CONCLUSIES

5.1. De Commissie is het met de Rekenkamer eens dat de GMO voor visserijprodukten in de nieuwe Lid-Staten strikt moet worden toegepast, aangezien bij de Toetredingsakte in geen enkele afwijking van de fundamentele principes is voorzien.

Zij herinnert er evenwel aan dat de GMO voor visserijprodukten in de nieuwe Lid-Staten pas sinds 1 maart 1986 van toepassing is. De tenuitvoerlegging van alle instrumenten van de GMO, en met name de regeling inzake de PO's, tot oprichting waarvan geen verplichting bestaat, zal enige tijd vergen, met name op grond van de specifieke structuur van de sector in de nieuwe Lid-Staten.

Bovendien moet erop worden gewezen dat de produktie in de nieuwe Lid-Staten slechts voor een deel onder de interventieregeling van de GMO valt. Met het oog op een evenwichtiger toepassing van de gemeenschappelijke marktordening in de uitgebreide Gemeenschap en om de PO's, met name in de nieuwe Lid-Staten, meer mogelijkheden te bieden om van de communautaire regeling profijt te trekken, heeft de Commissie bij de Raad in 1987 een voorstel ingediend om een communautaire specifieke regeling in te stellen voor 14 bijkomende vissoorten (COM(87)213 def.).

De Commissie is van oordeel dat, het bovenstaande in aanmerking genomen, de vrij snelle oprichting van de PO's in Spanje en Portugal een goed uitgangspunt is voor een efficiëntere toepassing van de diverse instrumenten van de GMO's in de toekomst.

5.2, 5.4, 5.7. De Commissie deelt de mening van de Rekenkamer dat ten aanzien van het functioneren van de GMO voor visserijprodukten en het streven naar de doeleinden van de GMO moet worden uitgegaan van een strikte toepassing van de gemeenschappelijke handelsnormen. De Commissie kan mededelen dat zij met betrekking tot de door de Rekenkamer geconstateerde tekortkomingen op dit gebied aan de betrokken Lid-Staten heeft gevraagd al het nodige te doen om te zorgen voor een correcte toepassing van de communautaire voorschriften. De Commissie behoudt zich bovendien het recht voor om adequate maatregelen voor te stellen met het oog op een striktere en meer uniforme toepassing van de gemeenschappelijke handelsnormen in de gehele Gemeenschap en de verscherping van de controleregeling. Wat het specifieke probleem voor bepaalde pelagische vissoorten en met name sardines betreft, onderzoekt de Commissie de mogelijkheid om een op de eisen van de markt afgestemde steekproefcontroleregeling in te voeren die een correcte toepassing van de voorschriften van de GMO kan garanderen.

5.5, 5.6, 5.8, 5.9. Op het tijdstip van het controlebezoek van de Rekenkamer waren de uitgaven in verband met de tenuitvoerlegging van de GMO nog zeer gering. De Rekenkamer onderstreept terecht dat zich in de toekomst met name in de nieuwe Lid-Staten ontwikkelingen zouden kunnen voordoen die kunnen resulteren in een situatie met omvangrijker financiële consequenties.

De Commissie zal al het nodige doen om te bereiken dat de Lid-Staten de communautaire voorschriften correct toepassen, vooral via een verscherping van de controles. Zij zal de bevoegde autoriteiten van de Lid-Staten, en in de mate van het mogelijke ook de producentenorganisaties, ter zake de nodige technische bijstand verlenen.