(3)

De kwetsbaarheidbeoordeling door het ESRB benadrukt ten aanzien van België het volgende: a) In België is de globale huishoudenschuldenlast gestegen, wat grotendeels werd veroorzaakt door een gestage snelle stijging van kredietverstrekking voor huisaankopen. De kredietstandaarden zijn in de afgelopen jaren aangescherpt, maar deze ontwikkeling lijkt recentelijk te zijn gestopt. Tegelijkertijd lijken microgegevens te indiceren dat er specifieke huishoudengroepen met hoge hypothecaire leningen zijn ten overstaan van de waarde van hun onroerend goed, dat er met een groot deel van het inkomen hun schuld wordt betaald of dat zij een laag netto financieel vermogen hebben in vergelijking met hun schuldenlastniveau. b) In geval van een economische of financiële schok — zoals een stijging van de werkloosheid en/of een daling van de inkomensgroei — kan het voor deze huishoudens met een hoge schuldenlast moeilijk zijn hun schulden af te betalen, en het aantal hypotheekwanbetalingen kan toenemen, wat leidt tot directe kredietverliezen voor banken, met name indien zulks gepaard gaat met een daling van niet-zakelijkonroerendgoedprijzen. Bovendien, indien de economische ontwikkeling inderdaad negatief uitvalt, kunnen de daarmee verbonden negatieve huishoudeninkomens- en welvaarteffecten de initiële schok versterken, waardoor de negatieve directe en indirecte effecten voor de financiële stabiliteit verder versterkt worden (bijvoorbeeld indien huishoudens de consumptie moeten beperken om hun hypothecaire leningen af te kunnen lossen). c) Bovendien zijn de in de afgelopen dertig jaar significant gestegen niet-zakelijkonroerendgoedprijzen sterker gestegen dan inkomens of huren in de afgelopen jaren. Nominaal ligt het prijsniveau van niet-zakelijkonroerendgoed dicht bij het niveau van voor de financiële crisis. Er zijn aanwijzingen van overwaardering van prijzen, alternatieve waarderingsmodellen tonen dit evenwel niet ondubbelzinnig aan. Door de reeds hoge en stijgende niet-zakelijkonroerendgoedprijzen zouden de globale huishoudenschuldenlast en het aantal kwetsbare huishoudens verder kunnen stijgen. d) Tegelijkertijd erkent het ESRB dat een aantal factoren de kwetsbaarheden in de Belgische niet-zakelijkonroerendgoedmarkt vermindert. Ten eerste hebben Belgische huishoudens in totaal een relatief hoge waarde van financiële activa ten opzichte van schuld. Ten tweede worden hypothecaire leningen doorgaans met looptijden van minder dan 25 jaar afgelost, wat betekent dat Belgische huishoudens hun schuld relatief snel verminderen in vergelijking met huishoudens in andere Unielanden. e) Het ESRB neemt nota van de met betrekking tot niet-zakelijkonroerendgoed in België toegepaste maatregelen. Globaal hebben de Belgische autoriteiten zich erop geconcentreerd de veerkracht van banken ten opzichte van de uit de niet-zakelijkonroerendgoedsector voortvloeiende risico’s te verzekeren. Het besluit van de Nationale Bank van België (NBB) in december 2013 een opslagfactor op de kapitaaltoereikendheidsvereisten toe te passen voor hypotheekblootstellingen van banken die op interne ratings gebaseerde modellen toepassen (2), alsook publieke mededelingen van de NBB die oproepen tot verhoogde waakzaamheid aangaande uit niet-zakelijkonroerendgoed voortvloeiende risico’s, kunnen bijdragen tot een vermindering van bestaande kwetsbaarheden. Bovendien wordt de fiscale aftrekbaarheid van hypothecaire leningen aangescherpt. De publieke toezegging van de NBB om een aantal aanvullende kapitaalmaatregelen te treffen ten aanzien van hogerisicoleningen (bijv. leningen met hoge lening-waarde ratio), indien die leningen een aanzienlijk deel blijven uitmaken van de nieuw uitgegeven leningen, zal naar verwachting in bepaalde mate meer kwetsbaarheden in de toekomst beperken. Anderzijds, maatregelen die aan huishoudens met een hoge schuldenlast gerelateerde kwetsbaarheden dan wel de gestage stijging van niet-zakelijkonroerendgoedprijzen direct adresseren, zijn nog niet vastgesteld. Enerzijds zijn de geïmplementeerde beleidsmaatregelen passend, gezien de aard van de kwetsbaarheden van niet-zakelijkonroerendgoed in België, anderzijds volstaan zij wellicht niet om die kwetsbaarheden volledig te adresseren,