BESCHIKKING VAN DE COMMISSIE van 29 mei 1996 betreffende staatssteun aan Walzwerk Ilsenburg GmbH (Slechts de tekst in de Duitse taal is authentiek) (Voor de EER relevante tekst) (96/544/EGKS)

DE COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN,

Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap voor Kolen en Staal, inzonderheid op artikel 4, onder c),

Gelet op Beschikking nr. 3855/91/EGKS van de Commissie van 27 november 1991 tot invoering van communautaire regels voor de steun aan de ijzer- en staalindustrie (1), inzonderheid op de artikelen 5 en 6,

Na de belanghebbenden overeenkomstig artikel 6, lid 4, van voornoemde beschikking te hebben aangemaand hun opmerkingen te maken,

Overwegende hetgeen volgt:

I

Bij een faxbericht van 24 november 1994, dat op 25 november 1994 bij de Commissie is ingeschreven, heeft Duitsland een steunvoornemen ten gunste van Walzwerk Ilsenburg GmbH aangemeld. De steun, die in een investeringssubsidie van 5,85 miljoen DM en een fiscale investeringspremie ten bedrage van 0,9505 miljoen DM bestond, zou worden verleend ten behoeve van een investering van 29,5 miljoen DM.

Op 15 februari 1995 besloot de Commissie ten aanzien van voornoemd steunvoornemen de procedure van artikel 6, lid 4, van Beschikking nr. 3855/91/EGKS, hierna "Staalsteuncode" genoemd, in te leiden.

De Commissie was van mening, dat de steunmaatregel onder artikel 5 van de Staalsteuncode viel en derhalve op grond van artikel 6, lid 1, uiterlijk op 30 juni 1994 had moeten worden aangemeld. Op grond van deze bepaling zou de steun slechts tot 31 december 1994 als verenigbaar met de gemeenschappelijke markt kunnen worden beschouwd.

Duitsland werd bij schrijven van 10 maart 1995 van dit besluit in kennis gesteld, dat in het Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen werd gepubliceerd (2).

Duitsland reageerde hierop per brief van 19 april 1995, waarin het met name verklaarde dat:

- het begreep dat de late aanmelding de Commissie voor problemen had gesteld, maar dat deze ook andere late aanmeldingen had aanvaard;

- de moederonderneming Preussag Stahl AG op grond van een schrijven van de Commissie van 21 december 1994 had aangenomen dat de staatssteun was goedgekeurd. In dit schrijven werd verwezen naar een brief van Preussag Stahl AG van 7 december 1994 aan twee leden van de Commissie, waarin de Commissie werd verzocht de staatssteun te onderzoeken;

- de Bondsregering, de Regering van de deelstaat Saksen-Anhalt en de onderneming op grond van het spoedeisende karakter van de aangelegenheid terecht hadden gemeend dat het genoemde schrijven als een positief oordeel van de Commissie kon worden opgevat;

- de deelstaat Saksen en de onderneming waren overeengekomen, dat de steun op 23 december 1994 zou worden uitbetaald en

- de deelstaat Saksen-Anhalt en de onderneming het voornoemde schrijven als een feitelijke goedkeuring hadden opgevat en hun hierop volgende stappen op gewettige verwachtingen waren gebaseerd.

Van de overige Lid-Staten en andere belanghebbenden werden de volgende opmerkingen ontvangen:

- Op 30 november 1995 wees de Permanente Vertegenwoordiging van een Lid-Staat erop, dat de steun duidelijk onverenigbaar was met artikel 5 van de Staalsteuncode en dat er veel waarde aan de strenge toepassing van de EGKS-regels inzake steun aan de ijzer- en staalindustrie werd gehecht.

- Op 30 november 1995 wees en staalbedrijf erop, dat de aanmelding die op grond van de Staalsteuncode uiterlijk op 30 juni 1994 had moeten plaatsvinden, pas op 25 november 1994, en derhalve te laat, was binnengekomen. Voorts merkte het op dat overeenkomstig artikel 5 van de Staalsteuncode regionale steun slechts tot 30 december 1994 als verenigbaar met de gemeenschappelijke markt kan worden beschouwd en dat op grond van artikel 14 van het EGKS-Verdrag de beschikkingen van de Hoge Autoriteit (d.w.z. de Commissie) in al hun onderdelen verbindend zijn.

- Op 24 november 1995 wees een vereniging van staalproducenten erop, dat de Commissie niet meer gerechtigd was de steun goed te keuren, daar de bijzondere bepalingen van artikel 5 van de Staalsteuncode waren verstreken.

- Op 1 december 1995 deed nog een andere ijzer- en staalonderneming het verzoek de steun niet goed te keuren; zij wees erop dat het niet van belang was of de steun al dan niet tot een capaciteitsuitbreiding zou leiden, daar de investering was gericht op de rationalisering van de produktie en de verbetering van het concurrentievermogen.

Deze opmerkingen werden bij schrijven van 15 januari 1996 aan Duitsland meegedeeld.

In een brief van 20 februari 1996 maakte Duitsland zijn standpunt ten aanzien van de opmerkingen kenbaar.

Het wees erop dat in het geval van een te late aanmelding een positieve beschikking in de Staalsteuncode niet wordt uitgesloten en beklemtoonde dat de onderneming zich, als gevolg van de brief van de Commissie van 21 december 1994, op gewettigde verwachtingen kon beroepen. Het voegde hieraan toe dat een vergroting van het concurrentievermogen door de toekenning van steun onder artikel 5 van de Staalsteuncode viel en aanvaardbaar was.

II

De gesteunde investering werd gedaan om een walserij uit te rusten voor de produktie van (dikke) plaat. Dit produkt valt onder de regeling van het EGKS-Verdrag en hiervoor geldt krachtens artikel 4, onder c), van het EGKS-Verdrag een algemeen verbod tot het verlenen van staatssteun.

Op grond van de Staalsteuncode kunnen echter bepaalde steunregelingen met de gemeenschappelijke staalmarkt verenigbaar worden geacht. De artikelen 2, 3 en 4 van de Staalsteuncode zijn niet van toepassing, omdat de steun niet voor onderzoek en ontwikkeling, milieubescherming of de sluiting van de onderneming is bestemd.

In het onderhavige geval is artikel 5 van de Staalsteuncode doorslaggevend, volgens hetwelk regionale investeringssteunmaatregelen welke berusten op algemene regelingen, tot 31 december 1994 als verenigbaar met de gemeenschappelijke markt kunnen worden beschouwd, mits de begunstigde onderneming is gevestigd op het grondgebied van de voormalige Duitse Democratische Republiek en de steunverlening gepaard gaat met een vermindering van de totale produktiecapaciteit op dit grondgebied.

In artikel 5 van de Staalsteuncode wordt echter ondubbelzinnig gezegd dat de Commissie regionale investeringssteunmaatregelen slechts tot 31 december 1994 als verenigbaar met de gemeenschappelijke markt kan verklaren en hiertoe bijgevolg na 31 december 1994 niet meer bevoegd is.

Met ingang van 1 januari 1995 bestaat volgens de Staalsteuncode niet meer de mogelijkheid regionale investeringssteunmaatregelen ten gunste van staalondernemingen in Duitsland verenigbaar met de gemeenschappelijke staalmarkt te verklaren, daar artikel 1, lid 1, en artikel 5 van deze code niet meer in de mogelijkheid voorzien deze na 31 december 1994 verenigbaar met de gemeenschappelijke markt te verklaren, en wel ongeacht of de steun, zo deze op tijd was aangemeld, al dan niet zou kunnen worden goedgekeurd.

III

De opmerkingen van de overige Lid-Staten en andere belanghebbenden bevestigen de opvatting van de Commissie en behoeven geen verdere toelichting.

Een van de argumenten van de Duitse Regering was, dat zij zich weliswaar ervan bewust was dat de aanmelding te laat geschiedde, maar dat de Commissie ook in andere, te laat aangemelde gevallen een beschikking had gegeven.

Op grond van artikel 6, lid 1, van de Staalsteuncode moesten de regionale investeringssteunmaatregelen die onder artikel 5 van deze code vallen, uiterlijk op 30 juni 1994 worden aangemeld. Deze termijn is bedoeld om de Commissie voldoende tijd te geven om de voorgenomen steunmaatregelen vóór 31 december 1994 te beoordelen.

Het is waar dat de Commissie beschikkingen heeft gegeven in gevallen die na 30 juni 1994 waren aangemeld, maar alleen voor zover deze beschikkingen vóór 31 december 1994 konden worden vastgesteld.

In het onderhavige geval is de aanmelding op 25 november 1994 bij de Commissie binnengekomen, hetgeen te laat was gezien de termijn van 30 juni 1994. De Commissie zag geen kans om uiterlijk op 31 december 1994 een beschikking te geven, daar de op 29,5 miljoen DM geraamde investering boven de grens van 10 miljoen ecu lag. Op grond van artikel 6, lid 3, van de Staalsteuncode dient de Commissie over de bij haar aangemelde voornemens tot het verlenen van regionale investeringssteun, indien het bedrag van de desbetreffende investering of van alle investeringen waarvoor steun wordt verleend in twaalf opeenvolgende maanden meer bedraagt dan 10 miljoen ecu, het advies in te winnen van de Lid-Staten alvorens dienaangaande haar standpunt te bepalen.

De tijd tussen 25 november 1994 (de datum van ontvangst van de kennisgeving) en 21 december 1994 (de laatste vergadering van de Commissie vóór 31 december 1994), die 17 werkdagen omvatte, was niet voldoende om de raadpleging van de Lid-Staten in de verschillende talen voor te bereiden en af te handelen, en vervolgens een eindbeschikking te geven.

Er zij op gewezen dat de Commissie, volgens artikel 6, lid 3, van de Staalsteuncode, het advies van de Lid-Staten moet inwinnen over steunvoornemens krachtens artikel 5 van deze code, wanneer deze investeringen van meer dan 10 miljoen ecu betreffen, voordat zij dienaangaande een besluit kan nemen. De onderhavige investering, waarmee 29,5 miljoen DM (volgens de koers van november 1994: 15,395 miljoen ecu) is gemoeid, ligt boven deze drempel. Het is voor de Commissie niet mogelijk binnen 17 dagen, met inbegrip van de dag van ontvangst, de Lid-Staten te raadplegen en, rekening houdend met hun opmerkingen, tot een beschikking te komen.

Als tweede argument voerde de Duitse Regering aan dat de Regering van de deelstaat Saksen-Anhalt en de onderneming gerechtigd waren de brief van 21 december 1994, waarbij de moederonderneming van de begunstigde onderneming van de goedkeuring van de steun in kennis werd gesteld, als een positieve beschikking op te vatten en dat de deelstaat en de onderneming de steun op grond van gewettigd vertrouwen uitbetaald respectievelijk aanvaard hadden.

Het is echter de Staat die door de Commissie in kennis moet worden gesteld van de goedkeuring om de steun uit te betalen, en niet de ontvanger ervan dat hij deze in ontvangst mag nemen.

De brief van 21 december 1994 was niet afkomstig van het voor mededinging bevoegde lid van de Commissie of van zijn diensten. Noch de Bondsregering noch de deelstaatregering had de brief als een goedkeuring van de steun mogen zien, daar het algemeen bekend is dat een beschikking van de Commissie inzake staatssteun niet bij een schrijven aan de steun ontvangende onderneming of aan de moederonderneming wordt meegedeeld, maar bij schrijven van de Commissie aan de betrokken Lid-Staat.

De brief van 21 december 1994 kon niet tot gewettigde verwachtingen bij de Bondsregering, de deelstaatregering of de begunstigde onderneming leiden, daar

- het de beide Regeringen bekend was dat de aanmelding te laat was ingediend en dat het derhalve niet mogelijk was uiterlijk op 31 december 1994 een beschikking te geven. Formeel vond de aanmelding te laat plaats omdat deze na 30 juni 1994 werd ingediend. Volgens artikel 6, lid 1, van de Staalsteuncode is dit de uiterste termijn voor de aanmelding bij de Commissie van steunmaatregelen die onder artikel 5 van deze code vallen. Ook om praktische redenen vond de aanmelding te laat plaats daar op grond van artikel 6, lid 3, van de Staalsteuncode de Lid-Staten van tevoren moesten worden geraadpleegd wegens de hoogte van de te steunen investering (29,5 miljoen DM) voordat de Commissie hierover een besluit kan nemen. Er zij op gewezen, dat de Commissie op grond van artikel 6, lid 5, van de Staalsteuncode over drie maanden beschikt om in een dergelijk geval een beschikking te geven. De tijd die de Commissie ter beschikking stond, was niet voldoende om haar standpunt kenbaar te maken;

- de Bondsregering bij schrijven van 1 december 1994 van de voor overheidssteun bevoegde directeur van het Directoraat-generaal Concurrentie uitdrukkelijk was medegedeeld dat er geen standpunt kon worden ingenomen. In deze brief werd de Bondsregering ook verzocht de aanmelding in te trekken teneinde te voorkomen dat de procedure louter wegens het niet in acht nemen van de aanmeldingstermijn zou worden ingeleid;

- de Permanente Vertegenwoordiging van Duitsland op 21 december 1994 een telexbericht van het Secretariaat-generaal van de Commissie over de goedkeuring van regionale investeringssteunmaatregelen ten gunste van EGKS-ondernemingen had ontvangen. Een van de in het bericht vermelde steunmaatregelen was nummer N 308/94. Dit nummer kwam overeen met een steunvoornemen ten gunste van Walzwerk Ilsenburg GmbH, dat op 10 mei 1994 bij de Commissie was aangemeld. Bij schrijven van 9 juni 1994 werd Duitsland medegedeeld dat de steunmaatregel onder nr. N 308/94 was ingeschreven.

Na ontvangst van bovengenoemd telexbericht moet de Duitse Regering ervan zijn uitgegaan, dat de brief van een van de leden van de Commissie van 21 december 1994 aan Preussag Stahl AG op de veronderstelling berustte dat de steunmaatregel N 308/94 betrekking had op het geval waarnaar Preussag Stahl AG in haar brief van 7 december 1994 verwees en ten aanzien waarvan de Commissie op 21 december 1994 een positieve beschikking gaf;

- noch Duitsland noch de begunstigde onderneming het besluit om de procedure van artikel 6 van de Staalsteuncode in te leiden, heeft betwist en hun bij schrijven van 23 februari 1995 werd meegedeeld dat, zo de brief van 21 december 1994 de indruk had gewekt dat de onderhavige steunmaatregel was goedgekeurd, dit op een vergissing berustte.

Zowel bij een totale als een afzonderlijke beschouwing van de voornoemde argumenten had het zowel de Duitse Regering als de Regering van de deelstaat Saksen-Anhalt duidelijk moeten zijn dat de Commissie op 21 december 1994 niet haar goedkeuring hechtte aan de op 24 november 1994 aangemelde steunmaatregel en dat de brief van 21 december 1994 aan Preussag Stahl AG, die niet afkomstig was van het voor mededinging bevoegde lid van de Commissie of van zijn diensten, niet met deze aanmelding van staatssteun in verband kon worden gebracht.

Daarom kan niet worden aangevoerd dat de Duitse autoriteiten te goeder trouw of in gewettigd vertrouwen hebben gehandeld toen zij besloten om de steun op 23 december 1994 uit te betalen.

IV

Daar de Commissie op grond van artikel 5 van de Staalsteuncode regionale investeringssteunmaatregelen slechts tot 31 december 1994 als verenigbaar met de gemeenschappelijke markt kon verklaren en zij vóór dit tijdstip geen standpunt kon innemen ten aanzien van de aangemelde staatssteun, is deze steunmaatregel op grond van artikel 1, lid 1, van de Staalsteuncode niet verenigbaar met de gemeenschappelijke markt en op grond van artikel 4, onder c), van het EGKS-Verdrag verboden.

De in dit geval reeds betaalde steun moet worden teruggevorderd daar hij met de gemeenschappelijke markt onverenigbaar is en overeenkomstig het EGKS-Verdrag verboden is,

HEEFT DE VOLGENDE BESCHIKKING GEGEVEN:

Artikel 1

De investeringssubsidie van 5,85 miljoen DM en de fiscale investeringspremie van 0,9505 miljoen DM die de deelstaat Saksen-Anhalt aan de EGKS-staalonderneming Walzwerk Ilsenburg GmbH heeft uitgekeerd, zijn aan te merken als met de gemeenschappelijke markt onverenigbare staatssteun welke op grond van het EGKS-Verdrag en van Beschikking nr. 3855/91/EGKS verboden is.

Artikel 2

Duitsland dient de steun van de begunstigde onderneming terug te vorderen. De terugbetaling moet geschieden overeenkomstig de procedures en bepalingen van de Duitse wetgeving en omvat de rente die op basis van de bij de beoordeling van regionale steunregelingen gehanteerde referentietarieven wordt berekend en die vanaf de datum van de uitbetaling van de steun verschuldigd is.

Artikel 3

Duitsland deelt de Commissie binnen twee maanden na de kennisgeving van deze beschikking mee welke maatregelen het heeft getroffen om aan deze beschikking te voldoen.

Artikel 4

Deze beschikking is gericht tot de Bondsrepubliek Duitsland.

Gedaan te Brussel, 29 mei 1996.

Voor de Commissie

Karel VAN MIERT

Lid van de Commissie

(1) PB nr. L 362 van 31. 12. 1991, blz. 57.

(2) PB nr. C 289 van 31. 10. 1995, blz. 11.