NL Publicatieblad van de Europese Unie L 33/1

BESCHIKKING VAN DE COMMISSIE

van 6 november 2008

Betreffende staatssteun C 17/05 (ex N 194/05 en PL 34/04) die door Polen is toegekend ten gunste van Stocznia Gdynia

(Kennisgeving geschied onder nummer C(2008) 6771)

(Slechts de tekst in de Poolse taal is authentiek)

(Voor de EER relevante tekst)

(2010/47/EG)

DE COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN,

Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap, en met name op artikel 88, lid 2, eerste alinea,

Gelet op de Overeenkomst betreffende de Europese Economische Ruimte, en met name op artikel 62, lid 1, onder a),

Na de belanghebbenden overeenkomstig de genoemde artikelen te hebben aangemaand hun opmerkingen (1) te maken en gezien deze opmerkingen,

Overwegende hetgeen volgt:

I. PROCEDURE

(1) Op grond van het bepaalde in punt 3 van bijlage IV bij het Toetredingsverdrag, waarin de procedure betreffende het overgangsmechanisme is geregeld, heeft Polen bij brief van 29 april 2004 herstructureringsmaatregelen aangemeld ten gunste van de scheepswerf Stocznia Gdynia S.A. (hierna: „Stocznia Gdynia”). De zaak is geregistreerd onder nummer PL 34/2004.

(2) Bij brief van 19 mei 2004 heeft de Commissie Polen verzocht om bepaalde ontbrekende documenten te overleggen. Deze zijn op 16 juni 2004 verstrekt. Bij brieven van 30 juli 2004, 8 oktober 2004, 23 november 2004 en 4 maart 2005 heeft de Commissie om nadere informatie verzocht. Polen heeft hierop gereageerd bij brieven van 3 september 2004 (geregistreerd op 7 september 2004), 10 november 2004 (geregistreerd op 15 november 2004), 17 februari 2005 (geregistreerd op 21 februari 2005), 30 maart 2005 (geregistreerd op 1 april 2005) en 18 april 2005 (geregistreerd op 20 april 2005). Bij brief van 22 april 2005 (geregistreerd op diezelfde dag) heeft Polen ermee ingestemd dat de Commissie de aanmelding van zaak PL 34/2004 van 29 april 2004 behandelt als een aanmelding als bedoeld in artikel 88, lid 2, van het EG-Verdrag aangaande maatregelen die als nieuwe steun aangemerkt dienen te worden. Deze zaak is vervolgens geregistreerd onder het nieuwe nummer N 194/05.

(3) Op 1 juni 2005 heeft de Commissie besloten om een formele onderzoeksprocedure in te leiden als bedoeld in artikel 88, lid 2, van het EG-Verdrag. De Commissie heeft dit besluit in het Publicatieblad (2) bekendgemaakt en heeft de Poolse autoriteiten en de belanghebbenden uitgenodigd om opmerkingen over de betrokken steun te maken.

(4) Na uitstel te hebben verkregen voor het indienen van opmerkingen (bij brief van 9 augustus 2005), heeft Polen uiteindelijk bij brief van 2 september 2005 (geregistreerd op 5 september 2005) zijn opmerkingen over het besluit ingediend. Daarbij heeft Polen ook een bijgewerkt herstructureringsplan voor Stocznia Gdynia d.d. 4 maart 2004 aan de Commissie overgelegd (hierna: „het herstructureringsplan van 2004”).

(5) Bij brief van 3 november 2005 (geregistreerd op 7 november 2005) heeft Polen nog aanvullende opmerkingen ingediend.

(6) Stocznia Gdynia zelf heeft bij brief van 10 oktober 2005 (geregistreerd op 14 oktober 2005) opmerkingen ingediend. Voorts zijn opmerkingen ingediend door Ray Car Carriers (bij brief van 7 oktober 2005, geregistreerd op 10 oktober 2005), door de Permanente Vertegenwoordiging van Denemarken bij de Europese Unie (bij brief van 7 oktober 2005, geregistreerd op 11 oktober 2005), door de Deense vereniging van scheepsbouwers Danish Maritime (bij brief van 7 oktober 2005, geregistreerd op diezelfde dag), door de vakbond Solidarność (bij brief van 7 oktober 2005, geregistreerd op 10 oktober 2005) en door de Poolse vereniging van scheepsbouwers (bij brief van 10 oktober 2005, geregistreerd op 11 oktober 2005).

(7) De Commissie heeft deze opmerkingen bij brieven van 26 oktober 2005 en 12 december 2005 aan Polen doorgestuurd (3). Polen heeft bij brief van 16 januari 2006 (geregistreerd op 18 januari 2006) gereageerd op de opmerkingen van Stocznia Gdynia, maar heeft niet gereageerd op de opmerkingen ingediend door de andere externe belanghebbenden.

(8) De Commissie heeft een externe adviseur ingeschakeld voor de evaluatie van het herstructureringsplan van 2004. Die adviseur heeft zijn rapport in december 2005 aan de Commissie overgelegd.

(9) Bij brief van 13 januari 2006 heeft de Commissie Polen verzocht om verslag te doen van de meest recente ontwikkelingen die zich ten aanzien van de herstructureringsstrategie betreffende Stocznia Gdynia hebben voorgedaan. Polen heeft daarop gereageerd bij brief van 20 februari 2006 (geregistreerd op 21 februari 2006), waarna op 22 februari 2006 een bijeenkomst heeft plaatsgevonden tussen vertegenwoordigers van de Commissie, de Poolse autoriteiten en Stocznia Gdynia. Polen heeft aangegeven dat het herstructureringsplan van 2004 verouderd was en dat er inmiddels een nieuwe strategie was opgesteld voor de herstructurering van de Stocznia Gdynia-groep, waarbij onder meer werd voorzien in een verzelfstandiging van Stocznia Gdańsk en een (gedeeltelijke) privatisering van Stocznia Gdynia. Polen kondigde tevens aan dat er vóór 30 juni 2006 een gewijzigd herstructureringsplan bij de Commissie zou worden ingediend en dat er op korte termijn zou worden begonnen met de privatisering van Stocznia Gdynia.

(10) In aansluiting op bovengenoemde bijeenkomst heeft de Commissie op 8 maart 2006 een brief aan Polen gericht waarop door Polen bij brief van 13 maart 2006 (geregistreerd op diezelfde dag) is gereageerd met de indiening van een tijdschema voor de voorgenomen privatisering. Bij brief van 29 maart 2006 (geregistreerd op 30 maart 2006) heeft Polen nadere informatie verstrekt over de privatisering. De Commissie heeft bij brief van 30 maart 2006 nog om aanvullende inlichtingen verzocht, waarop Polen heeft gereageerd bij brief van 19 april 2006 (geregistreerd op 20 april 2006).

(11) Bij brief van 6 april 2006 (geregistreerd op 10 april 2006) heeft Polen een eerste ontwerpversie overgelegd van het document getiteld Een strategie voor de scheepsbouwsector (maritieme scheepsbouwwerven) in Polen 2006-2010. De Commissie heeft daarover opmerkingen gemaakt bij brief van 12 april 2006. Het document is op 31 augustus 2006 definitief door het Poolse kabinet goedgekeurd en bij brief van 1 september 2006 (geregistreerd op diezelfde dag) aan de Commissie toegezonden.

(12) In een e-mail van 15 mei 2006 heeft Stocznia Gdynia het informatiememorandum inzake Stocznia Gdynia van mei 2006 bij de Commissie ingediend. Dit memorandum stond per 10 mei 2006 ter beschikking van potentiële investeerders.

(13) Bij brief van 26 mei 2006 (geregistreerd op 30 mei 2006) heeft Polen nadere informatie over de voortgang van de privatisering verstrekt, waaronder een lijst met vennootschappen die via de privatiseringsadviseur van Polen een aanbod hadden ontvangen om te participeren in de nieuwe kapitaalverhoging die op 19 april 2006 door de algemene vergadering van Stocznia Gdynia was goedgekeurd. Bij brief van 13 juli 2006 (geregistreerd op 17 juli 2006) heeft Polen nieuwe informatie verstrekt over de voortgang van de privatisering, waarbij het meedeelde dat door twee vennootschappen een voorlopig aanbod is gedaan om op het nieuwe aandelenkapitaal in te schrijven. Tevens was er een door de privatiseringsadviseur gemaakte vergelijkende analyse van de twee voorstellen bijgevoegd.

(14) Op 9 juni 2006 heeft Stocznia Gdynia een initieel voorstel voor wijzigingen op het herstructureringsplan aan de Commissie overgelegd. Medewerkers van de Commissie hebben vervolgens op 13 juni 2006 een bezoek gebracht aan de scheepswerf en hun eerste bevindingen over het gewijzigde herstructureringsplan op papier gezet. De externe adviseur van de Commissie heeft in een verslag d.d. juli 2006 ook opmerkingen gemaakt. Tot slot heeft de Commissie bij brief van 17 juli 2006 gewezen op de tekortkomingen in de voorgestelde wijzigingen op het herstructureringsplan.

(15) Tussen vertegenwoordigers van de Commissie en de Poolse autoriteiten hebben verschillende bijeenkomsten over de privatisering en de opstelling van het gewijzigde herstructureringsplan plaatsgevonden: in Brussel op 31 januari, 22 februari en 10 mei 2006 en op de scheepswerf van Gdynia op 13 juni 2006.

(16) Polen heeft bij brief van 31 augustus 2006 (geregistreerd op 1 september 2006) gereageerd op de brief van de Commissie van 17 juli 2006.

(17) Polen heeft daarin melding gemaakt van wijzigingen op het Herstructureringsplan Stocznia Gdynia S.A. van 3 september 2006 (hierna: „het herstructureringsplan van 2006”) en van nieuwe staatssteun die ten gunste van Stocznia Gdynia is toegekend na het besluit van de Commissie om een formele onderzoeksprocedure in te leiden.

(18) Polen heeft voorts bij brief van 12 september 2006 (geregistreerd op 13 september 2006) nadere informatie verschaft over de herstructurering van de Stocznia Gdynia-groep, waarbij met name is aangegeven dat het vermogen van Stocznia Gdańsk was afgescheiden van de groep.

(19) Nadere informatie over de privatisering van Stocznia Gdynia is verstrekt bij brief van 26 september 2006 (geregistreerd op 27 september 2006).

(20) Polen heeft vervolgens bij brief van 21 november 2006 (geregistreerd op 27 november 2006) aangemeld dat er nieuwe staatssteun is toegekend aan Stocznia Gdynia.

(21) Op 7 december 2006 heeft er een ontmoeting plaatsgevonden tussen Europees Commissaris Neelie Kroes en de Poolse minister van Economische Zaken Piotr Woźniak. Door de Poolse minister is aangegeven dat Polen alles in het werk wilde stellen om de privatisering van Stocznia Gdynia opnieuw in gang te zetten op basis van een open en transparante biedingsprocedure die in juni 2007 afgerond zou moeten zijn. Polen heeft deze verklaring bij brief van 27 december 2006 (geregistreerd op 4 januari 2007) bevestigd waarbij verwezen werd naar het besluit van het Poolse kabinet van 19 december 2006 waarin een document is aangenomen met als titel Informatie over de stand van zaken in de scheepsbouwsector. Polen heeft de Commissie verzocht om de besprekingen te openen met betrekking tot mogelijke compenserende maatregelen.

(22) Medewerkers van de Commissie hebben op 19 december 2006 samen met de externe adviseur een bezoek aan de scheepswerf gebracht om de feiten vast te stellen en de benodigde gegevens te verzamelen om die compenserende maatregelen te evalueren. De externe adviseur heeft op 16 januari 2007 zijn rapport overgelegd met een evaluatie van de huidige capaciteit van de werf.

(23) Bij brief van 29 januari 2007 heeft de Commissie gereageerd op bovengenoemde brief van 27 december 2006 en Polen onder meer verzocht om uiterlijk eind februari 2007 een voorstel in te dienen voor compenserende maatregelen voor Stocznia Gdynia.

(24) Bij brief van 28 februari 2007 (geregistreerd op diezelfde dag) heeft Polen een nadere toelichting gegeven op de privatisering van Stocznia Gdynia en een voorstel gedaan voor compenserende maatregelen.

(25) Tegen die achtergrond heeft er op 15 maart 2007 een technische bijeenkomst plaatsgevonden tussen medewerkers van de Commissie, de Poolse autoriteiten en vertegenwoordigers van de werf, waarbij de aandacht met name is uitgegaan naar de compenserende maatregelen, maar ook de voortgang van de privatisering is besproken. De Commissie en de Poolse autoriteiten zijn overeengekomen dat de Commissie de technische kwesties rechtstreeks met Stocznia Gdynia zou bespreken teneinde alle informatie te kunnen verzamelen met het oog op een evaluatie van het Poolse voorstel voor compenserende maatregelen. Stocznia Gdynia heeft op 12 maart 2007 (geregistreerd op 27 april 2007) per e-mail de eerste gegevens verstrekt over de capaciteit van de scheepswerf.

(26) Bij brieven van 29 maart 2007, 27 april 2007 en 25 mei 2007 heeft de Commissie om nadere informatie verzocht, waarop Stocznia Gdynia bij brieven van 20 april 2007 (geregistreerd op 23 april 2007), 9 mei 2007 (geregistreerd op 10 mei 2007) en 30 mei 2007 (geregistreerd op 31 mei 2007) heeft geantwoord. Voorts heeft Stocznia Gdynia op een bijeenkomst d.d. 6 juni 2007 met medewerkers van de Commissie en daarna bij brief van 18 juni 2007 (geregistreerd op 21 juni 2007) aanvullende informatie verschaft. Door de Commissie zijn op 20 juni 2007 per e-mail aanvullende vragen gesteld welke door Stocznia Gdynia zijn beantwoord bij brief van 25 juni 2007 (geregistreerd op diezelfde dag).

(27) Bij brief van 31 juli 2007 heeft de Commissie Polen geïnformeerd dat uit een voorlopige analyse van de Poolse voorstellen voor compenserende maatregelen voor Stocznia Gdynia blijkt dat die maatregelen onder bepaalde voorwaarden aanvaardbaar zijn. Polen heeft bij brief van 24 augustus 2007 (geregistreerd op 27 augustus 2007) opmerkingen gemaakt over de voorwaarden die zouden gelden voor de uitvoering van de compenserende maatregelen voor Stocznia Gdynia. De Commissie heeft de kwestie van de compenserende maatregelen afgesloten bij brief van 3 oktober 2007.

(28) In een telefoongesprek van 24 mei 2007 hebben de Poolse autoriteiten de Commissie in kennis gesteld van het voornemen van Polen om de privatisering van Stocznia Gdynia opnieuw in gang te zetten via een openbare biedingsprocedure. De Commissie heeft daarop bij brief van 29 mei 2007 verzocht om uitgebreide informatie over de laatste stand van zaken betreffende de privatisering, waarbij zij opnieuw refereerde aan het verzoek zoals neergelegd in haar brief van 6 juni 2007. Polen heeft daarop gereageerd bij brief van 22 juni 2007 (geregistreerd op 25 juni 2007) en heeft vervolgens, in antwoord op wederom een verzoek om informatie d.d. 28 juni 2007, de verzochte informatie verstrekt bij brief van 11 juli 2007 (geregistreerd op diezelfde dag). In die brief heeft Polen de Commissie tevens voorzien van het informatiememorandum inzake Stocznia Gdynia van 4 juli 2007 (hierna: „het informatiememorandum”). Bij brief van 31 juli 2007 heeft de Commissie aangegeven dat de privatisering geen verder uitstel duldde.

(29) De Commissie heeft bij brief van 30 juli 2007 een reactie gegeven op het informatiememorandum. Polen heeft daarop gereageerd bij brief van 21 augustus 2007 (geregistreerd op 27 augustus 2007).Bij brief van 29 augustus 2007 (geregistreerd op diezelfde dag) heeft Polen een ontwerpdocument van diezelfde datum met als titel Aanvullende toelichting op het informatiememorandum inzake Stocznia Gdynia gepresenteerd dat was bedoeld als bijlage bij het informatiememorandum van 4 juli 2007 (hierna: „de bijlage bij het informatiememorandum”). Door de Commissie zijn bij brief van 4 september 2007 opmerkingen over de bijlage bij het informatiememorandum gemaakt, waarop Polen bij brief van 7 september 2007 heeft gereageerd met de presentatie van een gewijzigde versie van de bijlage bij het informatiememorandum. De Commissie heeft nog een aantal slotopmerkingen gemaakt bij brief van 14 september 2007.

(30) Polen heeft de Commissie bij brieven van 7 september 2007 (geregistreerd op diezelfde dag), 23 oktober 2007 (geregistreerd op 24 oktober 2007) en 25 oktober 2007 (geregistreerd op diezelfde dag) op de hoogte gebracht van de laatste ontwikkelingen omtrent de privatisering.

(31) In antwoord op een brief van de Commissie d.d. 30 november 2007 heeft Polen bij brieven van 13, 19 en 21 december 2007 (respectievelijk geregistreerd op 14, 20 en 21 december 2007) aanvullende informatie verschaft over de privatisering. In de laatst gedateerde brief meldde Polen dat het van drie partijen een bindend bod op de aandelen Stocznia Gdynia had ontvangen. De desbetreffende biedingen zijn bij brief van 8 februari 2008 (geregistreerd op 11 februari 2008) aan de Commissie overgelegd.

(32) Op 10 januari 2008 heeft in Brussel een bijeenkomst plaatsgevonden tussen medewerkers van de Commissie en de Poolse autoriteiten. De resultaten van de besprekingen zijn door de Commissie bevestigd in haar brieven van 17 en 30 januari 2008.

(33) Bij brief van 30 januari 2008 heeft Polen de Commissie ervan in kennis gesteld dat twee gegadigden waren uitgenodigd om in onderhandeling te treden met het Poolse ministerie van Financiën. Bij brief van 14 februari 2008 (geregistreerd op 19 februari 2008) heeft Polen aangekondigd dat de privatisering van Stocznia Gdynia tegen de zomer van 2008 zou zijn afgerond. De Commissie heeft daarop gereageerd bij brief van 28 februari 2008.

(34) Bij brief van 29 februari 2008 (geregistreerd op 3 maart 2008) legde Polen een eerste ontwerp over van een nieuw herstructureringsplan dat was opgesteld door een van de gegadigde kopers, te weten Amber Sp. z o.o. Deze onderneming kreeg op 20 maart 2008 tijdelijk een exclusief onderhandelingsrecht en heeft op 9 april 2008 per e-mail (geregistreerd op 24 april 2008) een bijgewerkte versie verschaft van het nieuwe herstructureringsplan. Deze bieder heeft aanvullende informatie verschaft middels een document getiteld Belangrijkste herstructureringsrichtsnoeren, dat werd gepresenteerd op een op 10 april 2008 gehouden bijeenkomst (geregistreerd op 18 april 2008). De informatie afkomstig van de tweede bieder is later, bij brief van 7 april 2008 (geregistreerd op 18 april 2008), overgelegd nadat op 18 maart 2008 een herinnering was gestuurd.

(35) Polen heeft informatie over de voortgang van de onderhandelingen met Amber Sp. z o.o. als exclusieve bieder verschaft bij brieven van 28 maart 2008 (geregistreerd op diezelfde dag), 7 april 2008 (geregistreerd op 18 april 2008), 23 april 2008 (geregistreerd op diezelfde dag) en 25 april 2008 (geregistreerd op diezelfde dag). Op 10 april 2008 heeft in Warschau een bijeenkomst plaatsgevonden tussen medewerkers van de Commissie, Stocznia Gdynia, Amber Sp. z o.o. en de Poolse autoriteiten. Het verslag van die bijeenkomst is door Polen bij brief van 7 mei 2008 (geregistreerd op 13 mei 2008) aan de Commissie overgelegd.

(36) Bij brieven van 21 april 2008 en 30 april 2008 heeft de Commissie opmerkingen over de voortgang van het privatiseringsproces gemaakt.

(37) Bij brief van 12 mei 2008 (geregistreerd op diezelfde dag) heeft Polen aan de Commissie bekend gemaakt dat Amber Sp. z o.o. zich uit het privatiseringsproces had teruggetrokken. Tot slot hebben de Poolse autoriteiten de Commissie bij brief van 26 mei 2008 (geregistreerd op 27 mei 2008) meegedeeld dat de minister van Financiën op 15 mei 2008 heeft besloten tot stopzetting van de privatiseringsronde in het kader van de openbare uitnodiging tot het voeren van onderhandelingen met bieders die tot de in 2007 gestarte procedure waren toegelaten.

(38) De Poolse autoriteiten hebben de Commissie tevens medegedeeld dat er stappen werden ondernomen om een nieuwe privatiseringsronde te beginnen die zou moeten leiden tot ondertekening van de privatiseringscontracten in november 2008. Vanaf 3 juni 2008 heeft Polen dagelijks aan de Commissie verslag gedaan van de stappen die door de verschillende partijen in de nieuwe privatiseringsronde zijn genomen. Bij brief van 6 juni 2008 (geregistreerd op diezelfde dag) heeft Polen het informatiememorandum inzake Stocznia Gdynia van 2 juni 2008 (hierna: „het informatiememorandum van 2008”) aan de Commissie overgelegd.

(39) Op verzoek van de Poolse autoriteiten heeft op 10 juni 2008 een bijeenkomst plaatsgevonden tussen medewerkers van de Commissie, de Poolse autoriteiten en ISD Polska, die bij de Commissie is geïntroduceerd als potentiële koper van Stocznia Gdynia. Een tweede bijeenkomst, ditmaal tussen de Commissie en de Poolse autoriteiten, vond plaats op 13 juni 2008.

(40) Bij brief van 26 juni 2008 (geregistreerd op diezelfde dag) heeft Polen een ontwerpherstructureringsplan voor Stocznia Gdynia en Stocznia Gdańsk ingediend, opgesteld door ISD Polska (eigenaar van Stocznia Gdańsk), alsmede een ontwerpherstructureringsplan voor Stocznia Gdynia, dat was opgesteld door de Polish Shipbuilding Company (hierna: „PSC”).

(41) Bij brief van 4 juli 2008 heeft de Commissie verzocht om een toelichting op bepaalde kwesties verband houdende met het ontwerpherstructureringsplan van ISD Polska. Polen heeft daarop gereageerd bij brieven van 7 en 8 juli 2008 (beide geregistreerd op diezelfde dag). Op 8 juli 2008 heeft een bijeenkomst plaatsgevonden tussen de Poolse autoriteiten, ISD Polska en de Commissie.

(42) Bij brief van 14 juli 2008 heeft Polen toegezegd de Commissie vóór 12 september 2008 een volledig herstructureringsplan te doen toekomen.

(43) Op 16 juli 2008 heeft de Commissie haar voorlopige beoordeling en conclusies neergelegd in een ontwerpbeschikking tot beëindiging van de formele onderzoeksprocedure. In die beschikking is geconcludeerd dat de aan Stocznia Gdynia toegekende staatssteun onverenigbaar is met de gemeenschappelijke markt en derhalve dient te worden teruggevorderd. In het licht van de brief van de Poolse autoriteiten d.d. 14 juli 2008 heeft de Commissie echter besloten de definitieve beschikking uit te stellen teneinde te beoordelen of het nieuwe herstructureringsplan, dat vóór 12 september 2008 door de Poolse autoriteiten zou worden ingediend, tot een aanzienlijke verbetering van de situatie zou leiden, zodat het alsnog mogelijk zou zijn om de steun als verenigbaar met de gemeenschappelijke markt aan te merken.

(44) Vervolgens heeft Polen de Commissie wekelijks over de voortgang van de privatisering geïnformeerd (bij brieven van 28 juli, 4 augustus, 12 augustus, 21 augustus, 25 augustus, 1 september, 8 september, 16 september en 23 september 2008 die allemaal op dezelfde data zijn geregistreerd).

(45) Bij brief van 18 juli 2008 (geregistreerd op 21 juli 2008) heeft Polen om drie overlegrondes met medewerkers van de Commissie verzocht in verband met het ontwerpherstructureringsplan. Doel was om in de definitieve versie van het plan ook rekening te houden met de opmerkingen van de medewerkers van de Commissie. Bij brief van 31 juli 2008 heeft de Commissie haar goedkeuring aan het overlegschema gehecht.

(46) De eerste informele bijeenkomst tussen de Poolse autoriteiten en Commissie heeft echter pas op 21 augustus 2008 plaatsgevonden. Een tweede bijeenkomst met de Poolse autoriteiten, waar ook ISD Polska aanwezig was, vond plaats op 2 september 2008. Polen heeft op 28 augustus 2008 op informele basis het ontwerpherstructureringsplan van ISD Polska overgelegd, en vervolgens op 8 september 2008 een gewijzigde versie van dat plan ingediend.

(47) Bij brief van 12 september 2008 (geregistreerd op diezelfde dag) heeft Polen het definitieve herstructureringsplan van ISD Polska voor Stocznia Gdynia en Stocznia Gdańsk ingediend.

(48) Bij brief van 16 september 2008 (geregistreerd op 17 september 2008) heeft Polen een ontwerpversie overgelegd van de privatiseringsovereenkomst tussen ISD Polska en het Poolse ministerie van Financiën.

(49) Op 30 september 2008 is er een bijeenkomst gehouden tussen de Poolse autoriteiten en de Commissie, waarbij ook vertegenwoordigers van ISD Polska aanwezig waren.

(50) Bij brief van 27 oktober 2008 heeft de Commissie Polen de kadervoorwaarden meegedeeld voor de uitvoering van de onderhavige beschikking. Bij brief van 3 november 2008 (geregistreerd op 4 november 2008) heeft Polen toegezegd deze voorwaarden volledig te zullen eerbiedigen. De Commissie heeft deze toezegging bij brief van 6 november 2008 geaccepteerd.

(51) Bij brief van 14 juni 2007 heeft de Commissie de Poolse autoriteiten verzocht om informatie te verstrekken over de staatssteun die aan de scheepswerf is toegekend sinds de Poolse toetreding tot de EU op 1 mei 2004. Polen heeft hierop geantwoord bij brief van 11 juli 2007 (geregistreerd op diezelfde dag). De Commissie heeft bij brief van 13 november 2007 om een nadere toelichting gevraagd. Polen heeft hierop gereageerd bij brief van 9 januari 2008 (geregistreerd op diezelfde dag). Polen heeft de Commissie voorts bij brieven van 6 december 2007 (geregistreerd op diezelfde dag), 12 februari 2008 (geregistreerd op 13 februari 2008) en 6 juni 2008 (geregistreerd op diezelfde dag) geïnformeerd over aanvullende steunmaatregelen die in verband met Stocznia Gdynia zijn genomen.

II. BESCHRIJVING VAN DE STAATSSTEUN

1. BEGUNSTIGDE ONDERNEMING

(52) De begunstigde van de toegekende staatssteun is Stocznia Gdynia, gevestigd in het noorden van Polen in de regio Gdańsk-Gdynia-Sopot.

(53) De Commissie merkt op dat bedrijven die in deze regio gevestigd zijn, op grond van de staatssteunregels in aanmerking komen voor steun uit hoofde van de Structuurfondsen (in het kader van de convergentiedoelstelling (4) en het Cohesiefonds (5). Bedrijven in deze regio kunnen met name voor steun in aanmerking komen middels het regionale operationele programma op grond van de prioritaire assen voor de ondersteuning van kleine en middelgrote ondernemingen (kmo’s), voor maatregelen voor de overdracht van innovatie en technologie (gericht op het creëren van werkgelegenheid op de lange termijn) en voor de ontwikkeling van de sociale en educatieve infrastructuur (met een nadruk op beroepsopleidingen en „een leven lang leren”). Bedrijven in deze regio kunnen ook voor steun in aanmerking komen op grond van de operationele programma’s voor bedrijfsinnovatie en personeelsbeleid, waarbij laatstgenoemd programma met name gericht is op het bieden van hulp aan ondernemingen en de arbeidsmarkt om in te spelen op veranderende economische omstandigheden, mede door middel van herstructureringsprojecten.

(54) Stocznia Gdynia houdt zich bezig met het bouwen van schepen, het produceren van scheepsrompen, het bouwen van stalen bruggen en het verlenen van diensten op het gebied van de scheepsbouw en anderszins.

(55) Tot de belangrijkste aandeelhouders van Stocznia Gdynia (6) behoren het ministerie van Financiën (32 % van de aandelen en daarmee 35 % van de stemrechten), Ray Car Carriers Ltd (16 % resp. 22 %), Korporacja Polskie Stocznie S.A. (10 % resp. 6 %), het Agentschap voor Industriële Ontwikkeling (Agencja Rozwoju Przemysli S.A.; 9 % resp. 13 %) en Stoczniowy Fundusz Inwestycyjny S.A. (7 % resp. 5 %). Geen van de andere aandeelhouders heeft een belang dat groter is dan 4 %.

(56) Stocznia Gdynia is de houdstermaatschappij van de Stocznia Gdynia-groep, waaronder twaalf dochterondernemingen vallen. Tot voor kort was ook Stocznia Gdańsk S.A. een van die dochterondernemingen, maar Stocznia Gdynia heeft haar resterende aandelen in Stocznia Gdańsk in oktober 2007 verkocht aan de nieuwe meerderheidsaandeelhouder van Stocznia Gdańsk S.A. Desalniettemin was Stocznia Gdynia in de periode van 1998 tot de herfst van 2006 houder van een meerderheidsbelang in Stocznia Gdańsk S.A. (vroeger genaamd Stocznia Gdańsk — Grupa Stoczni Gdynia) zodat de herstructurering van de twee scheepswerven parallel verliep.

(57) Op het gebied van de scheepsbouw houdt Stocznia Gdynia zich voornamelijk bezig met de bouw van containerschepen van 1 100 tot 5 000 TEU (Twenty feet Equivalent Unit) en autoschepen voor 2 100 tot 6 000 voertuigen. Andere producten zijn multifunctionele schepen, product- en chemicaliëntankers, bulk carriers en tankers voor vloeibaar aardgas.

(58) In het segment voor containerschepen tot 3 000 TEU zijn de belangrijkste concurrenten de Europese scheepswerven Aker Ostsee en Volkswerft Stralsund, gevestigd te Duitsland, en de Koreaanse en Chinese scheepswerven. Stocznia Gdynia bouwt de grootste autoschepen ter wereld (uitgedrukt in DWT (Dead Weight Tons)) en is goed voor 11 % van de mondiale orderportefeuille voor deze schepen (7). Er is in de EU geen enkele andere scheepswerf die autoschepen van deze omvang maakt. De enige Europese concurrent in dit segment is de Kroatische scheepswerf Uljanik, terwijl de overige concurrenten zich in Korea en Japan bevinden.

(59) In de periode 2002-2006 zijn door Stocznia Gdynia 48 schepen gebouwd. In 2004 nam Gdynia de 13e plaats in op de lijst van scheepswerven met de grootste orderportefeuille (uitgedrukt in CGT (Compensated Gross Tons). In 2005 was de werf gedaald naar plaats 21, maar was zij nog steeds de grootste scheepswerf in Europa.

(60) Op dit moment (april 2008) (8) bevat de orderportefeuille zestien opdrachten, te weten twaalf autoschepen en vier containerschepen met een totaal volume van 581 000 CGT die in 2008 en 2009 opgeleverd dienen te worden.

(61) Tot de belangrijkste productiefaciliteiten van Stocznia Gdynia behoren ook twee droogdokken, SD I en SD II.

(62) Het personeelsbestand van Stocznia Gdynia bestond per augustus 2007 uit 4 611 werknemers, waarvan 68 % direct betrokken was bij het productieproces (9). Vergeleken met de situatie per december 2004, toen de scheepswerf nog 6 249 personen in dienst had (10), is het personeelsbestand dus gekrompen met 26 %.

(63) De Stocznia Gdynia-groep ondervond voor het eerst problemen in 2002. In het herstructureringsplan van 2004 wordt toegelicht dat het vooral externe factoren waren die de problemen hebben veroorzaakt, zoals de concurrentie uit Azië, de duurdere zloty ten opzichte van de dollar, de stijgende staalprijzen en de problemen met het aantrekken van financiering na het faillissement van Stocznia Szczecin Porta Holding S.A. en het omvallen van een brugkraan op de werf van Gdynia tijdens een hevige storm in 1999. Als onderdeel van de inspanningen om de orderportefeuille te vullen, met name nadat de productiecapaciteit aanzienlijk was vergroot als gevolg van de overname van Stocznia Gdańsk in 1998, is door Stocznia Gdynia een aantal managementbesluiten genomen die niet goed hebben uitgepakt. De scheepswerf heeft ontwerptechnische, technologische, financiële en bedrijfseconomische risico’s genomen (met nieuwe producten, prototypes en de verliesgevende constructie van vaartuigen waarmee de scheepswerf geen ervaring had, zoals kleine bulk carriers, chemicaliëntankers, ro/ro-schepen, gastankers, bulk containerschepen en algemene vrachtschepen). Ook was de mate waarin door Stocznia Gdynia op de productiekosten werd bezuinigd, niet ingrijpend genoeg.

(64) De problemen zijn zich gedurende de gehele herstructurering blijven voordoen. Volgens het herstructureringsplan van 2006 waren het met name de waardevermeerdering van de zloty ten opzichte van de dollar en een ongeëvenaarde stijging van de staalprijzen, welke stijging niet in de door de werf gesloten contracten tot uitdrukking kwam, die verantwoordelijk waren voor het aanhouden van de problemen. Daarnaast gold dat er niet voldoende financiële middelen beschikbaar waren voor omvangrijke herstructureringsmaatregelen.

(65) De financiële moeilijkheden van de groep hebben geleid tot achterstanden bij de aflossing van zowel schulden aan de overheid als schulden aan particuliere schuldeisers en tot achterstallige loonbetalingen, materiaaltekorten, stagnaties in de productie, stijgende kosten (arbeidskosten, boetes) en aanzienlijke vertragingen in de nakoming van de contracten.

(66) De financiële positie van Stocznia Gdynia is aldus geleidelijk steeds meer verslechterd. Tabel 1 Cijfers Stocznia Gdynia (x miljoen PLN) 2002 2003 2004 2005 2006 2007 Omzet 1 724 891 1 327 1 599 1 259 1 040 Resultaat – 477 – 190 –77 – 114 – 292 – 311 Eigen vermogen – 288 – 285 – 576 – 928 Bron: Herstructureringsplan van 2006 en het informatiememorandum.

(67) Voor 2008 en 2009 verwacht de scheepswerf nog meer aanzienlijke verliezen op haar orderportefeuille te moeten boeken (11).

2. BESLUIT OM DE PROCEDURE IN TE LEIDEN OP GROND VAN ARTIKEL 88, LID 2, VAN HET EG-VERDRAG

(68) In haar besluit om de formele onderzoeksprocedure in te leiden heeft de Commissie aangegeven dat een aantal van de bij haar aangemelde maatregelen nieuwe staatssteun vormden als bedoeld in punt 3 van bijlage IV bij het Toetredingsverdrag aangezien deze steun was toegekend na de Poolse toetreding tot de EU op 1 mei 2004 dan wel nog niet was toegekend op de datum van het besluit. De Commissie heeft bedoelde maatregelen opgenomen in deel B van de bijlage bij haar besluit.

(69) De Commissie heeft daarnaast besloten dat een aantal steunmaatregelen (opgenomen in deel A van bijlage I bij het besluit om de formele onderzoeksprocedure in te leiden) vóór 1 mei 2004 aan Stocznia Gdynia is toegekend en dat zij daarom na de toetreding niet vallen onder het toepassingsgebied van punt 3 van bijlage IV bij het Toetredingsverdrag. Dat betekent dat die maatregelen niet onderzocht zullen worden aan de hand van de procedure zoals neergelegd in artikel 88, lid 2, van het EG-Verdrag. De onderhavige beschikking is dan ook niet op die maatregelen van toepassing. Desalniettemin dienen zij wel in aanmerking te worden genomen bij het beoordelen of de maatregelen die na de toetreding zijn genomen, verenigbaar zijn met de gemeenschappelijke markt.

(70) Met betrekking tot de maatregelen die opgenomen zijn in deel B van bijlage I bij het besluit om de formele onderzoeksprocedure in te leiden, heeft de Commissie in hoofdlijnen beargumenteerd dat er voorafgaand aan de toetreding geen juridisch bindend besluit over deze maatregelen was genomen. De Commissie heeft daarbij echter wel onderkend dat er al een aantal voorbereidende stappen waren genomen om een dergelijk besluit te nemen.

(71) Ten aanzien van de herstructurering van de schulden aan de overheid op grond van hoofdstuk 5a van de Wet van 30 oktober 2002 betreffende staatssteun aan ondernemingen die van bijzonder belang zijn voor de arbeidsmarkt, zoals gewijzigd, (12) heeft de Commissie weliswaar geconcludeerd dat het besluit tot herstructurering zoals genomen door de voorzitter van het Agentschap voor Industriële Ontwikkeling (het overheidsorgaan dat verantwoordelijk is voor procedures op grond van hoofdstuk 5a) juridisch bindend was, maar dat een dergelijk besluit in de onderhavige zaak in ieder geval niet is genomen vóór de toetreding (13). Het besluit van 19 april 2004 door de voorzitter van het Agentschap voor Industriële Ontwikkeling tot goedkeuring van het herstructureringsplan van 2004 voldeed immers niet aan de formele en materiële vereisten om te kunnen worden beschouwd als een besluit tot herstructurering.

(72) De toelichting door Polen dat de verschuldigde rente over de schulden aan de overheid in verband met het ondergeschikte karakter ervan automatisch samen met de hoofdsom zou worden afgeschreven zonder dat daarvoor een apart besluit nodig was, is door de Commissie geaccepteerd.

(73) De Commissie heeft geen aanwijzingen gevonden voor het bestaan van juridisch bindende besluiten die ten grondslag zouden liggen aan een reeks verleende steunmaatregelen, waaronder productiegaranties en een kapitaalinjectie, een uitgifte van obligaties en een omzetting van schulden in eigen vermogen, welke maatregelen als maatregelen 28-34 zijn opgenomen in deel B van bijlage I bij het besluit om een formele onderzoeksprocedure in te leiden. De Commissie is in haar besluit met name nader ingegaan op het Poolse hoofdargument dat die maatregelen reeds waren opgenomen in het herstructureringsplan van 2004 voor Stocznia Gdynia, dat was goedgekeurd door de raad van commissarissen van de scheepswerf, waarbij de commissarissen namens het ministerie van Financiën hun stem uitbrachten vóór het plan en zij de bevoegde autoriteiten er aldus toe hebben verplicht de betrokken maatregelen uit te voeren.

(74) De Commissie heeft daarbij primair het standpunt ingenomen dat de raad van commissarissen niet bevoegd was om een besluit te nemen met financiële gevolgen voor de aandeelhouders, aangezien de aandeelhouders daartoe niet de nodige stappen hadden genomen. De Commissie stelde voorts dat het, zelfs wanneer zou worden aangenomen dat de raad van commissarissen wel bevoegd was geweest dergelijke beslissingen namens en voor rekening van de aandeelhouders te nemen, nochtans onduidelijk was of een dergelijk besluit een positieve verplichting aan het ministerie van Financiën kon opleggen om de staatssteun te verlenen, nu handelingen door de staat in zijn hoedanigheid als marktpartij in het algemeen niet gelijk kunnen worden gesteld met handelingen die door de staat worden verricht ter vervulling van openbare taken.

(75) Ten aanzien van maatregel 32 in deel B van bijlage I bij het besluit om de formele onderzoeksprocedure in te leiden (de kapitaalinjectie van 40 miljoen PLN), heeft de Commissie haar twijfels geuit omtrent de vraag of het besluit ingevolge waarvan het ministerie van Financiën gehouden was om vóór de Poolse toetreding tot de EU een kapitaalinjectie door te voeren wel rechtsgeldig was aangezien niet was voldaan aan de eis om kapitaalverhogingen binnen zes maanden te registreren bij de bevoegde rechter.

(76) In het licht van de constatering dat een aantal steunmaatregelen ten behoeve van Stocznia Gdynia feitelijk nieuwe staatssteun vormden, betwijfelde de Commissie of aan ook maar één van de voorwaarden waaronder steun als herstructureringsteun kan worden goedgekeurd, was voldaan.

3. OPMERKINGEN VAN DE BELANGHEBBENDEN

a) Opmerkingen van Stocznia Gdynia

(77) Door de begunstigde zijn op twee terreinen argumenten naar voren gebracht: argumenten betreffende de bevoegdheid van de Commissie ter zake van de maatregelen genoemd in deel B in bijlage I bij het besluit om de formele onderzoeksprocedure in te leiden, en argumenten in antwoord op de twijfels die de Commissie heeft geuit omtrent de verenigbaarheid van de verleende steun met de gemeenschappelijke markt, althans voor zover die steun geacht werd nieuwe steun te zijn.

(78) Ten aanzien van de herstructurering van de schulden aan de overheid op grond van de procedure van hoofdstuk 5a is door de begunstigde aangevoerd dat de steunverlening als zodanig in feite een herstructureringsbesluit was van de zijde van de voorzitter van het Agentschap voor Industriële Ontwikkeling. Daarbij is gesteld — zoals Polen ook in de beginfase van het onderzoek heeft aangegeven — dat het desbetreffende besluit door de voorzitter van het Agentschap voor Industriële Ontwikkeling is genomen vóór de datum van toetreding, namelijk op 19 april 2004.

(79) De begunstigde heeft in dit kader betoogd dat de toekenning van de staatssteun tot stand is gekomen door de instemming van alle individuele publiekrechtelijke schuldeisers met de herstructurering krachtens hoofdstuk 5a, welke instemming vóór de toetreding is gegeven (14).

(80) In tegenstelling tot hetgeen door Polen in de beginfase van het onderzoek is verklaard, is er volgens de begunstigde na 30 juni 2003 geen verdere vertragingsrente opgebouwd over de schulden aan de overheid die krachtens hoofdstuk 5a geherstructureerd zouden worden.

(81) Voorts is door de begunstigde betoogd dat het precieze risico van de staat ten aanzien van maatregel 32 (kapitaalinjectie) reeds vóór de toetreding bekend was, zodat de verleende steun kan worden beschouwd als zijnde toegekend voor het tijdstip van de Poolse toetreding tot de EU.

(82) De begunstigde heeft daarnaast ook gereageerd op andere aspecten van het besluit van de Commissie. Met name is door de begunstigde toegelicht dat de productiegaranties door het Poolse Verzekeringsagentschap voor Exportkredieten geen staatssteun vormen, aangezien het door dit agentschap gehanteerde garantiestelsel zelffinancierend is waarbij de ontvangen premies/opslagen — op de lange termijn gezien — de gedekte risico’s en uitbetaalde bedragen te boven gaan. Door de begunstigde is in dat kader een beschrijving gegeven van de voorwaarden waaronder het agentschap de desbetreffende garanties verstrekt (opslagen en vereiste zekerheden).

(83) Ten aanzien van de eis dat de te verlenen steun beperkt dient te worden tot het noodzakelijke minimum, is door de begunstigde aangevoerd dat het bedrag van de steun inderdaad tot het absoluut noodzakelijke minimum beperkt is gebleven en dat zelfs een hoger bedrag aan steun mogelijk zou zijn geweest indien een dergelijk extra bedrag beschikbaar was geweest. De begunstigde heeft daarbij aangegeven dat ook indien de Commissie een enge interpretatie van de herstructureringskosten zou voorstaan (d.w.z. exclusief de lopende bedrijfskosten van de scheepswerf), de financieringscomponent van deze kosten vrij van steun nog altijd in de orde van grootte van 30 % zou liggen. Daarmee is dus voldaan aan de richtsnoeren voor herstructurering van 1999 (15).

(84) Tevens is door de begunstigde betoogd dat de aan Stocznia Gdynia toegekende staatssteun de mededinging binnen Europa niet verstoort, nu de echte dreiging voor de concurrentiepositie van de Europese scheepswerven dient te worden gezocht in het Verre Oosten. De begunstigde erkent weliswaar dat er ook containerschepen op andere Europese scheepswerven worden gebouwd, met name in Duitsland, maar voegt daar onmiddellijk aan toe dat de in Duitsland gebouwde containerschepen zowel op het punt van het ontwerp als in technisch opzicht verschillen. Voorts is er volgens de begunstigde geen enkele andere scheepswerf binnen de EU die autoschepen bouwt, zodat Stocznia Gdynia in dat segment dan ook niet geacht kan worden te concurreren met andere Europese scheepswerven.

(85) Tot slot is door de begunstigde aangekondigd dat de herstructurering uiterlijk eind 2007 definitief zou zijn voltooid.

b) Opmerkingen van andere belanghebbende partijen

(86) Denemarken en Danish Maritime hebben hun steun uitgesproken voor de inspanningen die door Commissie worden verricht om te waarborgen dat staatssteun volgens de geldende regels wordt verleend. Zij hebben daarbij gewezen op het feit dat een aantal Deense scheepswerven door de concurrentie op de wereldmarkt voor scheepsbouw de poorten heeft moeten sluiten of failliet dreigt te raken, zonder dat enige staatssteun is verleend. Ook is door hen benadrukt dat de productlijn van de Deense scheepswerven sterke gelijkenis vertoont met die van de Poolse scheepswerven, zodat de Deense scheepswerven van een eventuele oneerlijke mededinging negatieve invloeden kunnen ondervinden. Denemarken heeft er bij de Commissie op aangedrongen om van Stocznia Gdynia te eisen dat deze haar capaciteit vermindert zodat de staatssteun niet zal leiden tot een nog hogere overcapaciteit wereldwijd.

(87) Ray Car Carriers, de grootste afnemer en tevens een minderheidsaandeelhouder van Stocznia Gdynia, heeft benadrukt dat Stocznia Gdynia, gezien de lopende contracten, zeer belangrijk is voor de bedrijfsactiviteiten van RCC. Ray Car Carriers is ervan overtuigd dat de scheepswerf met haar hooggekwalificeerde werknemers en bestuurders een van de beste werven in Europa zou kunnen worden indien er een herstructurering zou plaatsvinden en daarvoor staatssteun zou worden ontvangen.

(88) Door de vakbond Solidarność is gewezen op de verslechterende situatie op de scheepswerf en is geconcludeerd dat een herstructurering op korte termijn dringend noodzakelijk is. De vakbond is daarbij ingegaan op een aantal reeds doorgevoerde herstructureringsmaatregelen en heeft de overtuiging uitgesproken dat de scheepswerf gezien de haar ter beschikking staande technologie en arbeidskrachten zou kunnen behoren tot de winstgevende scheepswerven in Europa. Er was echter wel staatssteun nodig om het herstructureringsplan te kunnen uitvoeren.

(89) De Poolse vereniging van scheepsbouwers Forum Okrętowe heeft een toelichting gegeven op de oorzaken van de problemen bij de werf en heeft haar instemming betuigd met het herstructureringsproces en met de daarvoor aan te wenden staatssteun.

c) Opmerkingen van Polen

(90) Polen heeft net als de begunstigde opmerkingen ingediend over zowel de bevoegdheid van de Commissie als de verenigbaarheid van de staatssteun.

(91) Ten aanzien van de herstructurering van de schulden aan de overheid op grond van hoofdstuk 5a zijn door Polen geen aanvullende argumenten naar voren gebracht. In zijn reactie op de opmerkingen van de begunstigde heeft Polen de interpretatie van het Poolse recht door de begunstigde echter tegengesproken.

(92) Ten aanzien van maatregelen 28-34 in deel B van bijlage I bij het besluit heeft Polen de voorlopige conclusies van Commissie in het besluit om een formele onderzoeksprocedure in te leiden, niet betwist. Polen heeft echter wel als nieuw argument aangevoerd dat verklaringen van vertegenwoordigers van de verschillende overheidsorganen binnen de werkgroep voor de herstructurering van de scheepsbouw in Polen omtrent plannen om die maatregelen te nemen, moeten worden beschouwd als officiële toezeggingen. Deze verklaringen zijn vóór de toetreding afgegeven.

(93) Ten aanzien van maatregel 32 (kapitaalinjectie) heeft Polen betoogd dat het privaatrechtelijke handelen van het ministerie van Financiën als aandeelhouder van Stocznia Gdynia niet los kon worden gezien van het handelen van dat ministerie als steunverlenend overheidsorgaan.

(94) Tegelijkertijd heeft Polen wel onderkend dat handelingen verband houdende met kapitaalinjecties in de sfeer van de eigendom thuishoren (dominium) en aldus onderworpen zijn aan de regels van privaatrecht, terwijl de minister (van Financiën) bij kapitaalverhogingen van vennootschappen tevens gehouden is aanvullende publiekrechtelijke regels na te leven die niet gelden voor de gewone marktspelers (imperium).

(95) Polen heeft vervolgens toegelicht dat de zes-maandenregel (de termijn voor het registreren van nieuwe aandelenuitgiftes bij de rechter) slechts een formele eis is die geen gevolgen heeft voor het tijdstip waarop de verplichting van de aandeelhouder tot het nemen van de aandelen van kracht wordt. Polen heeft in dit kader volgehouden dat die verplichting in 2004, vóór de datum van toetreding, van kracht is geworden en dat voor de nakoming van die verplichting slechts een nieuw besluit tot verhoging van het aandelenkapitaal nodig was, welk besluit op 4 maart 2005 is genomen. Het ministerie van Financiën heeft de aandelen vervolgens op 23 juni 2005 genomen.

(96) Ten aanzien van de verenigbaarheid van de nieuwe steun met de gemeenschappelijke markt heeft Polen verklaard dat het herstructureringsplan van 2004 een solide economische basis vormde voor de herstructurering van de scheepswerf. Polen heeft erkend dat de herstructurering met beperkte financiële middelen is doorgevoerd. Door de Poolse autoriteiten is vervolgens een korte beschrijving gegeven van de herstructureringsmaatregelen die in het herstructureringsplan van 2004 waren voorzien, teneinde aan te tonen dat de herstructurering niet uitsluitend financieel van aard was. Zij hebben ook de compenserende maatregelen verdedigd die zijn beschreven in het herstructureringsplan van 2004 en die zijn doorgevoerd binnen de Stocznia Gdynia-groep. Ten aanzien van de eis dat de steun tot een minimum beperkt dient te worden, heeft Polen verklaard dat de steun uitsluitend is gebruikt voor de herstructurering en dat de omvang van de steun niet meer heeft bedragen dan 31 % van de totale herstructureringskosten, inclusief de lopende bedrijfskosten. Polen heeft in dat verband aangevoerd dat de heronderhandelde contractprijzen samen met de toekomstige gecumuleerde winsten en positieve kasstromen zouden moeten worden beschouwd als „eigen bijdrage” van de scheepswerf.

(97) Door de Poolse autoriteiten is nauwkeurig beschreven hoe het garantiestelsel van het Poolse Verzekeringsagentschap voor Exportkredieten functioneert. Zij hebben daarbij aangevoerd dat de verstrekte garanties niet als staatssteun kunnen worden gekwalificeerd.

4. CHRONOLOGISCHE BESCHRIJVING VAN DOORSLAGGEVENDE GEBEURTENISSEN DIE HEBBEN PLAATSGEVONDEN NA HET BESLUIT VAN DE COMMISSIE OM EEN FORMELE ONDERZOEKSPROCEDURE IN TE LEIDEN

(98) Het onderzoek van de Commissie en de relevante gebeurtenissen worden hieronder samengevat.

(99) Als reactie op het besluit van de Commissie om de formele onderzoeksprocedure in te leiden, hebben de Poolse autoriteiten in de herfst van 2005 twee tegenargumenten ingebracht: enerzijds hebben zij de bevoegdheid van de Commissie in twijfel getrokken om actie te ondernemen met betrekking tot de maatregelen die in het besluit van de Commissie als nieuwe steun worden aangemerkt, anderzijds hebben zij betoogd dat zelfs als deze maatregelen nieuwe steun zouden vormen, zij als herstructureringssteun verenigbaar zijn met de gemeenschappelijke mark De reactie van Stocznia Gdynia op het besluit van de Commissie was van soortgelijke aard. Beide reacties zijn hiervoor reeds beschreven.

(100) Ter ondersteuning van het argument dat de steun verenigbaar is, heeft Polen het herstructureringsplan van 2004 voor Stocznia Gdynia aan de Commissie overgelegd, welk plan identiek was aan het herstructureringsplan op basis waarvan de Commissie de formele onderzoeksprocedure besloot in te leiden vanwege de twijfels die zij had over de geloofwaardigheid en betrouwbaarheid van het plan. Desalniettemin heeft de Commissie het herstructureringsplan van 2004 nauwkeurig geanalyseerd en daarbij ook een externe adviseur ingeschakeld. De Commissie heeft uiteindelijk geconcludeerd dat het herstructureringsplan van 2004 aan geen van de voorwaarden voldoet om als herstructureringssteun te kunnen worden goedgekeurd volgens de van toepassing zijnde richtsnoeren. Tijdens de bijeenkomst van 22 februari 2006 heeft de Commissie haar belangrijkste twijfels toegelicht aan de Poolse autoriteiten. Daarbij is gewezen op de zwakste plekken in het herstructureringsplan van 2004: de geringe investeringen, het voorziene lage productiviteitsniveau, de hoge productiekosten, met name overheadkosten, en een onvoldoende versterking van het geïnvesteerde eigen vermogen ten behoeve van de operationele activiteiten. De verleende steun aan de scheepswerf zou derhalve eerder moeten worden beschouwd als bedrijfssteun ter ondersteuning van de herstructurering van het vreemde vermogen en de voortzetting van de normale bedrijfsactiviteiten van de werf.

(101) In december 2005 heeft de Commissie uit openbare bronnen (16) vernomen dat Korporacja Polskie Stocznia (hierna: „KPS”), een kapitaalconcern dat in eigendom toebehoort aan de overheid, was opgericht met de intentie om de drie grote Poolse scheepswerven in Gdynia, Gdansk en Szczecin onder één gezamenlijke paraplu onder te brengen (hierna: het „consolidatieplan”). De belangrijkste rol van KPS in dat verband was het financieren van de productie van de scheepswerven. Polen heeft de Commissie in geen enkele fase van de procedure over dat consolidatieplan geïnformeerd, niet vóór en ook niet na het besluit om de formele onderzoeksprocedure in te leiden.

(102) Tegelijkertijd moest de Commissie uit de pers vernemen dat er onderhandelingen gaande waren over de verkoop van de scheepswerven in Gdynia en Gdańsk aan strategische beleggers en de opsplitsing van de twee vennootschappen, die tot dat tijdstip deel uitmaakten van dezelfde groep. De Commissie heeft de Poolse regering bij brief van 13 januari 2006 gevraagd om alle bijzonderheden te verschaffen omtrent de concrete strategie van Polen betreffende Stocznia Gdynia.

(103) Bij brief van 20 februari 2006 heeft Polen uitgelegd dat het consolidatieplan weliswaar in het verleden is besproken, maar dat daar uiteindelijk toch van af is gezien en dat er op korte termijn een nieuwe strategie voor de herstructurering van de Poolse scheepsbouwsector zou worden vastgesteld.

(104) Tijdens de bijeenkomst van 22 februari 2006 en bij brief van 13 maart 2006 hebben de Poolse autoriteiten aan de Commissie meegedeeld dat het herstructureringsplan van 2004 was verouderd en moest worden aangepast. Toegezegd werd om het herziene herstructureringsplan uiterlijk juni 2006 aan de Commissie voor te leggen. Tevens is door de Poolse autoriteiten een overzicht gegeven van de belangrijkste punten van de nieuwe herstructureringsstrategie voor de scheepsbouw in Polen. Ten eerste zou Stocznia Gdańsk zo spoedig mogelijk van de Stocznia Gdynia-groep worden afgesplitst. Ten tweede zou de regering aan particuliere beleggers toestemming verlenen voor een kapitaalinjectie in de scheepswerven van Gdańsk en Gdynia met het oog op een volledige privatisering van de werven op de lange termijn.

(105) Tijdens de algemene vergadering van Stocznia Gdynia op 19 april 2006 is besloten tot een kapitaalverhoging van maximaal 300 miljoen PLN. Aan de directie is de opdracht gegeven mogelijke investeerders te vinden. Aldus is per 10 mei 2006 een informatiememorandum aan potentiële investeerders ter beschikking gesteld en zijn circa tachtig van die investeerders rechtstreeks benaderd door de privatiseringsadviseur van Stocznia Gdynia. Stocznia Gdynia heeft van twee vennootschappen een voorlopig aanbod ontvangen om te participeren in de kapitaalverhoging, te weten het Oekraïense staalbedrijf Donbas en de grootste afnemer van de werf, Ray Car Carriers. Op 28 augustus 2006 hebben beide vennootschappen uiteindelijk een bindend bod gedaan, aan welk bod in beide gevallen de voorwaarde was verbonden van schulddekking en kwijtschelding door de verkoper — de staat. Volgens het tijdsschema dat door Polen was aangekondigd (bij brief van 26 september 2006) zouden de onderhandelingen met de twee gegadigden eind oktober 2006 afgerond moeten zijn en zouden de nieuwe aandelen uiterlijk 15 december 2006 overgedragen moeten zijn.

(106) Op 9 juni 2006 heeft de Commissie de eerste ontwerpversie van het herstructureringsplan van 2006 ontvangen. Na een bezoek te hebben gebracht aan de scheepswerf en een externe adviseur geraadpleegd te hebben, heeft de Commissie gedurende een bezoek aan de werf op 13 juni 2006 en in een schriftelijke bevestiging d.d. 17 juli 2006 ernstige twijfels geuit over die ontwerpversie, waarbij is aangegeven dat het herstructureringsplan niet verstrekkend genoeg leek te zijn om de levensvatbaarheid van de werf op de lange termijn te herstellen. Daarnaast was er in het plan geen voorziening opgenomen voor de financiering van de herstructurering en was er geen sprake van een reëel vooruitzicht dat de herstructurering gefinancierd zou kunnen worden uit middelen die vrij van staatssteun waren. Tot slot was er ook geen voorstel geformuleerd voor compenserende maatregelen. Verwijzende naar het feit dat steeds weer werd afgegaan op de garanties voor de scheepsfinanciering die door het Poolse Verzekeringsagentschap voor Exportkredieten (een overheidsinstantie) zijn afgegeven, heeft de Commissie de werf gewaarschuwd dat die garanties staatssteun vormden.

(107) Ondanks deze waarschuwingen verschilde het herstructureringsplan van 2006 (dat uiteindelijk in september 2006 — twee maanden te laat — door Polen is overgelegd) niet wezenlijk van het eerste ontwerp. De belangrijkste kritiekpunten op het herstructureringsplan van 2006 worden hieronder toegelicht.

(108) Tijdens een bijeenkomst van 7 december 2006 en bij brief van 29 januari 2007 heeft de Commissie tegenover de Poolse autoriteiten verklaard dat uit een voorlopig onderzoek was gebleken dat het herstructureringsplan van 2006 aan geen van de voorwaarden voldeed om op grond van de van toepassing zijnde richtsnoeren als herstructureringssteun goedgekeurd te kunnen worden.

(109) Tijdens die bijeenkomst kondigden de Poolse autoriteiten aan dat zij voornemens waren om op basis van een open en transparante procedure een nieuwe privatiseringsronde inzake Stocznia Gdynia in gang te zetten teneinde een particuliere investeerder aan te trekken die bereid zou zijn de scheepswerf volledig over te nemen. Polen heeft daarbij aangegeven dat de privatisering uiterlijk juni 2007 voltooid zou moeten zijn. Met het oog op het opstellen van de privatiseringsdocumenten heeft Polen de Commissie verzocht om aan te geven welke compenserende maatregelen zij voor Stocznia Gdynia noodzakelijk achtte zodat potentiële investeerders daarvan op de hoogte gebracht konden worden.

(110) In de daaropvolgende maanden heeft Stocznia Gdynia verder onderhandeld met de twee investeerders die in augustus 2006 een bod hadden uitgebracht: Donbas en Ray Car Carriers. Tegelijkertijd zijn door de regering verschillende privatiseringsstukken opgesteld met het oog op een eventuele nieuwe privatiseringsronde ingeval de lopende onderhandelingen zouden mislukken. In mei 2007 is door de Poolse regering naar buiten gebracht dat de onderhandelingen inderdaad mislukt waren en dat een nieuwe privatiseringsronde in gang zou worden gezet. Bij brief van 22 juni 2007 heeft Polen een nieuw tijdschema voor de privatisering ingediend, waarbij december 2007 als voorlopige deadline voor afronding van de privatisering is genoemd (zes maanden na de aanvankelijke deadline die nog in januari 2007 door Polen werd genoemd). Bij brief van 31 juli 2007 heeft de Commissie aangegeven dat geen verder uitstel van de privatisering werd geduld. De Commissie heeft Polen daarbij tevens gewaarschuwd dat op dat moment nog steeds niet leek te zijn voldaan aan de voorwaarden om de levensvatbaarheid van de werf voor de lange termijn te waarborgen en dat de herstructurering in ieder geval deels diende te worden gefinancierd uit middelen die vrij waren van staatssteun.

(111) Tegelijkertijd, nadat er in december 2006 overeenstemming was bereikt tussen commissaris Neelie Kroes en minister Piotr Woźniak, is de Commissie een intensief debat aangegaan met de Poolse autoriteiten en Stocznia Gdynia met het oog op het vaststellen van de noodzakelijke compenserende maatregelen. Bij brief van 28 februari 2007 heeft Polen vervolgens toegezegd om het droogdok SD I op de scheepswerf van Gdynia buiten bedrijf te stellen zodra de nog openstaande orders waren afgehandeld en de noodzakelijke investeringen in het droogdok SD II waren gedaan, te weten in januari 2010.

(112) Om te kunnen beoordelen of deze compenserende maatregelen een effectieve compensatie vormden, heeft de Commissie Stocznia Gdynia gevraagd om over een aantal zaken nadere informatie te verschaffen. Uiteindelijk heeft de Commissie Polen bij brief van 31 juli 2007 medegedeeld dat zij voorlopig bereid was de sluiting van het droogdok SD I als een toereikende compenserende maatregel te beschouwen, mits het droogdok onherroepelijk buiten bedrijf gesteld zou blijven voor de assemblage en tewaterlating van schepen. Daarnaast zou die sluiting uiterlijk 1 september 2009 moeten plaatsvinden dan wel zoveel eerder als het laatste schip uit de orderportefeuille per 8 maart 2007, de 8185/04, te water was gelaten. Voorts zou het SD I-dok slechts nog mogen worden gebruikt voor de assemblage van de twee schepen die thans in dat droogdok voor assemblage in 2009 waren ingepland en die niet naar het SD II-dok konden worden overgebracht (de LPG-tankers 8185/03 en 8185/04). De grondslag voor deze conclusie van de Commissie zal hieronder nader worden toegelicht.

(113) De nieuwe privatiseringsronde op basis van de Poolse Privatiseringswet van 30 augustus 1996 is in juli 2007 van start gegaan. Op 5 juli 2007 is door de algemene vergadering van Stocznia Gdynia besloten tot verhoging van het aandelenkapitaal met 515 miljoen PLN. De aandelen zouden door het ministerie van Financiën worden genomen bij een succesvolle afronding van de privatisering. Op 4 juli 2007 is er een informatiememorandum opgesteld dat per 10 juli 2007 voor potentiële investeerders beschikbaar was, zijnde de datum waarop de uitnodiging tot het doen van een bod is gepubliceerd in de internationale en Poolse pers. Zoals hierboven reeds aangegeven, heeft de Commissie opmerkingen over het informatiememorandum gemaakt waarmee Polen vervolgens terdege rekening heeft gehouden.

(114) Gezien de vertragingen in het privatiseringsproces heeft de Commissie er bij Polen bij brief van 3 oktober 2007 op aangedrongen om de privatisering zonder verdere vertragingen te voltooien. Bij brief van 23 oktober 2007 heeft Polen de Commissie meegedeeld dat de geplande termijn voor de afronding van de privatisering, te weten eind 2007, niet gehaald zou worden. In plaats daarvan deed Polen de toezegging om vanaf januari 2008 onderhandelingen met de geselecteerde investeerders te gaan voeren. De Commissie heeft daarop bij brief van 30 november 2007 haar bezorgdheid over de vertragingen herhaald en aangegeven dat zij verwacht dat de nieuwe eigenaar van Stocznia Gdynia uiterlijk eind februari 2008 het eerste ontwerp van een nieuw herstructureringsplan zou overleggen. Dit verzoek is daarna talloze keren door de Commissie herhaald. De Commissie heeft herhaaldelijk aangedrongen op een strikte naleving van het privatiseringsschema, stellende dat er voor Polen geen enkele goede reden leek te zijn om het privatiseringsproces opnieuw op te starten.

(115) Polen heeft aan de Commissie medegedeeld dat door elf vennootschappen een exemplaar van het informatiememorandum van Stocznia Gdynia was opgevraagd en dat door vier vennootschappen vóór de deadline van 1 oktober 2007 een eerste bod was gedaan. Aan de vier vennootschappen is de mogelijkheid geboden tot het verrichten van een due diligence-onderzoek. Uiteindelijk hebben drie van die vennootschappen vóór de deadline van 20 december 2007 een bindend bod uitgebracht. Eind januari 2008 heeft Polen vervolgens besloten onderhandelingen aan te gaan met twee van de gegadigden. Medio februari 2008 heeft Polen aangegeven dat de privatisering van Stocznia Gdynia in de zomer van 2008 — één jaar later dan Polen aanvankelijk in januari 2007 had toegezegd — zou zijn afgerond.

(116) Per 20 maart 2008 zijn exclusieve onderhandelingsrechten verleend aan een van de potentiële investeerders, te weten Amber Sp. z o.o. (hierna: „Amber”), een dochter van het Poolse staalbedrijf Złomrex. De exclusiviteitsperiode is daarna nog een aantal keren verlengd, uiteindelijk tot 12 mei 2008.

(117) Op 29 februari 2008 heeft Polen het eerste ontwerp van een herstructureringsplan voor Stocznia Gdynia naar de Commissie gestuurd. Het plan was opgesteld door Amber (17). Op 9 april 2008 heeft Amber per e-mail bijgewerkte financiële vooruitzichten gestuurd. Tijdens een bijeenkomst van 10 april 2008 in Warschau tussen medewerkers van de Commissie, de Poolse autoriteiten, Stocznia Gdynia en Amber heeft de Commissie mondelinge opmerkingen over dit ontwerp gemaakt. Vervolgens heeft de Commissie bij brief van 21 april 2008 schriftelijke opmerkingen gestuurd.

(118) Tijdens een bijeenkomst met de Poolse autoriteiten op 12 mei 2008 heeft Amber aangekondigd dat het bedrijf zich terugtrok uit de privatisering van Stocznia Gdynia. Polen heeft de Commissie op diezelfde dag over deze ontwikkeling geïnformeerd. In zijn toelichting aan het ministerie van Financiën verklaarde Amber de voornaamste reden van zijn terugtrekking: uit een diepgaand due diligence-onderzoek naar de situatie van de werf was gebleken dat die werf ook na de uitvoering van de herstructureringsmaatregelen, inclusief aanzienlijke investeringen, niet winstgevend zou zijn.

(119) Op 15 mei 2008 is door Poolse autoriteiten besloten tot afronding van het privatiseringsproces in de vorm van een openbare uitnodiging tot het voeren van onderhandelingen met bieders die waren toegelaten tot de procedure die in 2007 in gang was gezet.

(120) Op 26 mei 2008 heeft Polen de Commissie geïnformeerd dat het privatiseringsproces opnieuw was opgestart. In de daaropvolgende dagelijkse rapportages heeft Polen de Commissie op de hoogte gehouden van de acties die de Poolse autoriteiten hebben ondernomen om een koper voor Stocznia Gdynia te vinden. Polen heeft de Commissie ook een aantal brieven gestuurd waarin potentiële investeerders verzochten om over het lopende privatiseringsproces geïnformeerd te worden en om toezending van het informatiememorandum zodra dat beschikbaar was.

(121) Tijdens een bijeenkomst op 10 juni 2008 bleek dat de Poolse autoriteiten op dat moment intensieve onderhandelingen voerden met ISD Polska (de huidige eigenaar van Stocznia Gdańsk) over een mogelijke overname van Stocznia Gdynia en een fusie van de twee scheepswerven. Polen deed tevens een voorstel voor nieuwe compenserende maatregelen, en gaf aan dat de nieuwe investeerder als voorwaarde voor deelname aan de privatisering had verzocht om aanvullende staatssteun. Polen deelde de Commissie mee dat ISD Polska bezig was met het opstellen van een gecombineerd herstructureringsplan voor beide scheepswerven, welk plan uiterlijk 26 juni 2008 aan de Commissie zou worden overgelegd met inachtneming van het informatieverbod dat door de Commissie was opgelegd in verband met zaak C 18/2005 (18).

(122) Op verzoek van de Poolse autoriteiten heeft de Commissie Polen en ISD Polska tijdens de bijeenkomst van 10 juni 2008, en daarna nog eens tijdens de bijeenkomst van 13 juni 2008, uitgelegd dat aan bepaalde kadervoorwaarden zou moeten worden voldaan indien ISD Polska Stocznia Gdynia inderdaad wilde overnemen met de bedoeling die werf in combinatie met de scheepswerf in Gdańsk te exploiteren. Deze kadervoorwaarden hielden in dat ISD Polska vóór 26 juni 2008 een gecombineerd herstructureringsplan voor de beide werven moest indienen, een aanzienlijke bijdrage aan de herstructureringskosten zou moeten leveren en effectieve compenserende maatregelen moest treffen in overeenstemming met de van toepassing zijnde richtsnoeren. De Commissie heeft daarbij aangegeven dat de door ISD Polska voorgestelde bijdrage aan de herstructureringskosten onvoldoende was, gezien het bedrag aan staatssteun dat de scheepswerf reeds had ontvangen en de aanvullende steun die door ISD Polska was verzocht als voorwaarde voor deelname aan de privatisering.

(123) Bij brief van 6 juni 2008 heeft Polen de Commissie ervan in kennis gesteld dat de Poolse regering op 3 juni 2008 heeft besloten kapitaal ten bedrage van 515 miljoen PLN in Stocznia Gdynia in te brengen, deels ter dekking van de verwachte verliezen op bestaande scheepsbouwcontracten.

(124) Op 26 juni 2008 heeft de Commissie een ontwerpherstructureringsplan d.d. juni 2008 ontvangen dat was opgesteld door ISD Polska met als titel Herstructureringsplan voor de nieuwe scheepswerf Gdańsk-Gdynia en waarin een gecombineerde herstructureringsstrategie werd gepresenteerd voor de scheepswerven in Gdańsk en Gdynia (hierna: „het gecombineerde herstructureringsplan (van ISD)”). Tevens heeft de Commissie een ontwerpherstructureringsplan d.d. juni 2008 ontvangen dat is opgesteld door PSC met als titel Herstructureringsplan 2008-2012 voor Stocznia Gdynia (hierna: „het herstructureringsplan van PSC”). De twee plannen zullen hieronder nader worden beschreven.

(125) Bij brief van 14 juli 2008 heeft Polen de Commissie geïnformeerd dat het privatiseringsproces van Stocznia Gdynia nog gaande was. Polen heeft in die brief om extra tijd gevraagd teneinde de potentiële investeerders in de gelegenheid te stellen hun herstructureringsplan af te ronden. Polen deed de toezegging uiterlijk 12 september 2008 een definitief herstructureringsplan voor Stocznia Gdynia aan de Commissie te overleggen.

(126) De Commissie is akkoord gegaan met de voorgestelde termijn voor het definitieve herstructureringsplan.

(127) Op 12 september 2008 heeft Polen het definitieve herstructureringsplan van ISD Polska overgelegd getiteld Herstructureringsplan voor de nieuwe scheepswerf Gdańsk-Gdynia (hierna: „het gecombineerde herstructureringsplan van 12 september 2008”), welk plan in wezen een bijgewerkte versie van het gecombineerde herstructureringsplan van 26 juni 2008 was.

5. HERSTRUCTURERINGSPLAN VAN 2006

(128) Volgens het herstructureringsplan van 2006 waren de wijzigingen op het herstructureringsplan van 2004 nodig vanwege het veranderde macro-economische klimaat, te weten een waardevermeerdering van de zloty ten opzichte van de dollar van 4,1 PLN naar 3,0 PLN per USD en de verhoging van de staalprijs van 300/t USD naar 700/t USD. Door deze veranderingen én de ontoereikende staatssteun was de economische situatie van de scheepswerf verslechterd en kon het herstructureringsplan van 2004 niet volledig worden uitgevoerd.

(129) Het herstructureringsplan van 2006 is door de scheepswerf opgesteld met de hulp van Ernst & Young en is bedoeld voor de periode van 2006 tot en met 2012. De meeste maatregelen dienen echter reeds tegen eind 2009 te zijn uitgevoerd. Het herstructureringsplan van 2004 had betrekking op de periode van 2003 tot en met 2008.

(130) De doelstellingen in het herstructureringsplan van 2006 zijn als volgt: het bezuinigen op de exploitatiekosten, het verbeteren van de efficiency op de scheepswerf en het zorg dragen voor winstgevendheid van de scheepsbouwactiviteiten. Om deze doelstellingen te bereiken, was de scheepswerf primair voornemens om bestaande contracten open te breken en aldus verliezen te voorkomen die de scheepswerf verwachtte te lijden op de schepen die voor 2006 en 2007 voor aflevering op het programma stonden. Daarnaast was het de bedoeling dat er een bezuinigingsplan werd opgesteld om de productiekosten te verlagen.

a) Verkoopstrategie

(131) Volgens het plan diende de aandacht in de nieuwe verkoopstrategie vooral te liggen op de standaardschepen, te weten de container- en autoschepen. Ook was de scheepswerf voornemens capaciteit te reserveren voor nichemarkten zodat kon worden ingespeeld op potentiële winstgevende orders.

b) Industriële en operationele herstructurering

(132) Tot de belangrijkste maatregelen behoren: — een betere efficiency via investeringen van 61 miljoen EUR over de periode 2007-2009. De investeringen zijn bedoeld om de knelpunten in het productieproces op te lossen (met name bij de prefabricage van staal) en om de efficiency te vergroten. Ook is voorzien in investeringen van 6,6 miljoen EUR in IT-faciliteiten; — een personele reorganisatie via het afschaffen van het toenemende aantal arbeidscontracten voor bepaalde tijd en via maatregelen om de doelstellingen op het gebied van de personeelsomvang te bereiken. Ook wilde de scheepswerf een bonusregeling invoeren en een loonsverhoging van 10 % in 2006 en 4 % per jaar van 2008 tot en met 2010 toekennen aan werknemers die rechtstreeks bij het productieproces waren betrokken. Een hoog ziekteverzuim en een gebrek aan gekwalificeerd personeel zijn op dit moment de belangrijkste problemen waarmee de scheepswerf wordt geconfronteerd; — het beschermen van de werf tegen valutarisico’s. Te dien einde is voor de periode 2007 tot en met 2012 voorzien in het afsluiten van valutacontracten waarmee 70 % van de omzet van de scheepswerf tegen het valutarisico dient te worden afgeschermd; — een verzelfstandiging van andere dochters (zoals Zakładowa Służba Ratownicza, Wydział Technicznej Obsługi Urządzeń Dźwignicowych, etc.) en een verkoop van activa; — verbeteringen in het ontwerpproces (standaardisering van ontwerpoplossingen). Ook is de mogelijkheid overwogen om het ontwerpbureau af te splitsen; de beslissing daarover zou in 2007 worden genomen; — andere maatregelen, zoals het openen van heronderhandelingen over bestaande contracten, het toepassen van indexeringsclausules in overeenkomsten met als doel het valutarisico af te dekken, het invoeren van een bonusregeling voor de werknemers, het optimaliseren van processen en het verkopen van financiële activa.

c) Financiële herstructureringsmaatregelen

(133) De scheepswerf diende ook een financiële herstructurering door te voeren. Eind 2005 had de werf een negatief eigen vermogen van 285,4 miljoen PLN. Het was de bedoeling dat de vermogenspositie in 2006 en 2007 zou worden verbeterd middels een kapitaalinjectie van in totaal 1 015 miljoen PLN: een kapitaalverhoging van 500 miljoen PLN in 2006 diende te worden gefinancierd door particuliere beleggers, terwijl een verdere kapitaalverhoging van 515 miljoen PLN in 2007 door een particuliere of publiekrechtelijke investeerder moest worden bekostigd.

d) Streefcijfers aan het eind van het herstructureringsproces — herstel van de levensvatbaarheid op de lange termijn

(134) Aan het eind van de herstructureringsperiode in 2009 zal de productie van de werf naar verwachting 298 610 CGT bedragen ten opzichte van 279 258 CGT in 2006. Het aantal te bouwen schepen wordt verlaagd van dertien in 2006 (acht containerschepen en vijf autoschepen) tot elf in 2009 (vijf containerschepen en zes autoschepen). Verwacht wordt dat de productie vervolgens wordt uitgebreid tot 324 110 CGT in 2012 (12 schepen).

(135) Het gemiddelde personeelsbestand wordt verlaagd van 5 208 werknemers in mei 2006 naar het streefniveau van 4 530 eind 2007.

(136) Verwacht wordt dat de productiviteit zal toenemen van 44,8 manuren/CGT in 2007 tot 37,0 manuren/CGT in 2012. Volgens de adviseur van de Commissie is de productiviteit van de meest efficiënte, vergelijkbare scheepswerven in Europa minder dan 20 manuren/CGT.

(137) Verwacht wordt dat de omzet stijgt van 1599 miljoen PLN in 2005 tot 1 869 miljoen PLN in 2012. De winst uit bedrijfsactiviteiten zal naar verwachting stijgen van 7,35 miljoen PLN in 2005 tot 233,5 miljoen PLN in 2006 resp. 67,68 miljoen PLN in 2012, waarbij 2009 het eerste jaar zal zijn waarin winst wordt gemaakt.

e) Gevoeligheidsanalyse

(138) In het plan is ook een gevoeligheidsanalyse opgenomen ten aanzien van de volgende punten: — een koersstijging van de PLN ten opzichte van de USD met 0,05 en 0,1 PLN per jaar in tegenstelling tot een constante wisselkoers van 3,00 PLN/USD zoals voorzien in het baseline-scenario; — een gelijkblijvende productie van tien schepen in 2009/2010 in vergelijking met het baseline-scenario waarin wordt voorzien in de productie van elf schepen in 2009/2010 en twaalf in 2011/2012; — een snellere groei van de verschillende afwikkelingstarieven (beloning voor werk en tarieven voor vaste en variabele samenwerking) in 2008-2012 dan voorzien in het baseline-scenario; — een daling van de prijzen van schepen met 5 % en 10 % in 2009-2012; — een prijsstijging van materialen in combinatie met een stijging van de prijzen van schepen vanaf 2007.

f) Compenserende maatregelen

(139) In het herstructureringsplan van 2006 wordt als compenserende maatregel een capaciteitsbeperking tot 340 000 CGT per jaar voorgesteld, daarbij uitgaande van een technische capaciteit van de scheepswerf van 540 000 CGT. Zoals hieronder nader zal worden toegelicht was het voorstel van Polen in februari 2007 om het SD I-dok onherroepelijk te sluiten. Door de scheepswerf zijn toen cijfers overgelegd waaruit blijkt dat de huidige technische capaciteit ruim beneden de 540 000 CGT ligt. De Commissie heeft uiteindelijk voorlopig ingestemd met de voorgestelde capaciteitsvermindering als vervanging van de compenserende maatregelen genoemd in het herstructureringsplan van 2006.

6. HET GECOMBINEERDE HERSTRUCTURERINGSPLAN VAN ISD

(140) ISD Polska (meerderheidsaandeelhouder van Stocznia Gdańsk) is, nadat Amber zich uit de in 2007 gestarte privatiseringsronde heeft teruggetrokken, als nieuwe gegadigde tot het privatiseringsproces toegetreden. Zoals hierboven reeds gemeld, heeft ISD Polska haar herstructureringsplan dat op 26 juni 2008 aan de Commissie is voorgelegd, herzien en op 12 september 2008 een bijgewerkte versie ingediend. In de beschrijving hieronder wordt waar van toepassing nader ingegaan op de wijzigingen die in het gecombineerde herstructureringsplan van 12 september 2008 zijn doorgevoerd.

(141) De filosofie achter de gecombineerde bedrijfsstrategie van ISD Polska is dat gebruik wordt gemaakt van de synergie tussen de twee scheepswerven en dat de beste productiemiddelen van de twee faciliteiten worden samengevoegd (19). De belangrijkste opslagfaciliteiten voor materialen worden ondergebracht op de scheepswerf van Gdynia, waar de prefabricage van platen en profielen zal plaatsvinden. Deze worden vervolgens over het water vervoerd naar de scheepswerf van Gdańsk, waar secties en blokken worden geproduceerd. De assemblage vindt plaats in de droogdokken van Stocznia Gdynia terwijl de definitieve toerusting van de schepen zal geschieden aan de kades van beide scheepswerven.

(142) In het gecombineerde herstructureringsplan wordt verwezen naar het feit dat het op basis van het herstructureringsplan van 2006 niet mogelijk is om de levensvatbaarheid van de scheepswerf te herstellen, waarbij tevens wordt ingegaan op de oorzaken van de huidige financiële problemen van de twee scheepswerven. Een van de voornaamste oorzaken is volgens het plan dat de privatisering van de werf is mislukt en dat de werf mede als gevolg daarvan niet voldoende staatssteun heeft weten te verkrijgen. In het gecombineerde herstructureringsplan wordt daarnaast nog gewezen op macro-economische factoren, zoals de duurdere zloty ten opzichte van de dollar en de stijgende staalprijzen, en op interne factoren zoals het vertrek van gekwalificeerde werknemers, de lage productiviteit en het afsluiten van overeenkomsten zonder de vereiste afdekking tegen valutarisico’s en mogelijke stijgingen van de materiaalkosten, hetgeen heeft geleid tot verliezen voor de scheepswerf.

(143) Doel van het gecombineerde herstructureringsplan is het herstel van de levensvatbaarheid van de twee geherstructureerde vennootschappen, Stocznia Gdynia en Stocznia Gdańsk: hoewel de onderhavige beschikking slechts op Stocznia Gdynia betrekking heeft, dient bij de onderstaande beschrijving en beoordeling van het gecombineerde herstructureringplan uiteraard ook rekening te worden gehouden met Stocznia Gdańsk, met de in het verleden ondernomen pogingen tot herstructurering van Stocznia Gdańsk en met de staatssteun die door Stocznia Gdańsk reeds is ontvangen en die zij in de toekomst nog zal ontvangen.

a) Verkoopstrategie

(144) Volgens het gecombineerde herstructureringsplan dienen de samengevoegde scheepswerven zich bezig te houden met twee soorten activiteiten: scheepsbouwactiviteiten en niet-scheepsbouwactiviteiten.

(145) Ten aanzien van de scheepsbouwactiviteiten wil ISD Polska zich op de korte termijn met name richten op de marktsegmenten voor containerschepen (kleine en middelgrote schepen, 500–3 000 TEU), voor algemene vrachtschepen („klassieke” schepen voor het vervoer van droge lading, multifunctionele schepen en schepen voor zware lading) en voor autoschepen (grote specifieke autoschepen, afmeting C6600). Daarnaast wil ISD Polska activiteiten ontwikkelen in het offshore-segment (zoals AHTS-boten, PSV’s en bemanningsboten), welke activiteiten op de middellange termijn tot de belangrijkste werkzaamheden zouden moeten uitgroeien.

(146) De marktanalyse in het plan is gebaseerd op een vergelijking met de productie van andere Europese scheepswerven en op de ervaring van de samengevoegde scheepswerven. Onderkend wordt dat de vereiste knowhow voor de productie van offshore-vaartuigen nog moet worden ontwikkeld en dat de productie gedurende de eerste paar jaar met behulp van onderaannemers tot stand zal moeten komen. In het gecombineerde herstructureringsplan van 12 september 2008 wordt ook een beschrijving gegeven van de ervaring die Stocznia Gdańsk reeds heeft opgedaan met de bouw van scheepsrompen voor offshore-vaartuigen en wordt toegelicht dat de orderportefeuille van de scheepswerf ook orders voor dit type vaartuigen bevat. Tevens wordt in het plan verwezen naar het feit dat Stocznia Gdańsk recentelijk een letter of intent heef ondertekend met het oog op de totstandkoming van een vijfjarig samenwerkingsverband met een prominente bouwer van offshore-vaartuigen. Op grond van die samenwerking zal Stocznia Gdańsk te maken krijgen met opdrachten voor de bouw van steeds ingewikkelder scheepsrompen. In het plan wordt voorzien in een geleidelijke overgang van het werken als onderaannemer tot het zelf bouwen van volledig toegeruste offshore-vaartuigen en wordt tevens de noodzaak onderkend om de daarvoor vereiste kennis geleidelijk op te bouwen. Darvoor dient ook een netwerk van toeleveranciers tot stand te worden gebracht.

(147) Voor de toekomstige orderportefeuille wordt ervan uitgegaan dat de productie van containerschepen aanvankelijk op peil wordt gehouden, maar dan tot 2011 wordt gemarginaliseerd en uiteindelijk wordt stopgezet. De plannen daarna voorzien in een portefeuille van zowel offshore-vaartuigen als grote autoschepen van het type C6600. Op grond van het gecombineerde herstructureringsplan zouden de samengevoegde werven na juni contracten moeten afsluiten voor dertien vaartuigen in 2008 (drie containerschepen, vijf offshore-vaartuigen en vijf autoschepen), zestien vaartuigen in 2009 (twee containerschepen, acht offshore-vaartuigen en zes autoschepen), vijftien vaartuigen in 2010 en 2011 (één containerschip, zeven offshore-vaartuigen en zeven autoschepen), zeventien vaartuigen in 2012 (tien offshore-vaartuigen en zeven autoschepen) en achttien vaartuigen in 2013 en 2014 (veertien offshore-vaartuigen en vier autoschepen). In het gecombineerde plan van 12 september 2008 is het productieschema als volgt gewijzigd: tussen 2009 en 2011 is voorzien in de bouw van twaalf tot dertien vaartuigen per jaar (vijf tot zeven autoschepen en zes offshore-vaartuigen; in de orderportefeuille voor na 2008 is niet voorzien in de bouw van containerschepen).

(148) Ten aanzien van de niet-scheepsbouwactiviteiten is ISD Polska voornemens om de samengevoegde scheepswerven te starten met de productie van windmolens en staalconstructies. De productie van windmolens zal starten in 2011 (75 stuks) en vervolgens per 2014 stijgen naar 350 (geplande lengte 80 meter).

(149) Het plan van juli voorziet daarnaast in de productie van verschillende staalconstructies (zoals laadbomen, opslagconstructies, staalconstructies voor de bouwsector en onderdelen van vaartuigen). De omvang van de productie dient op te lopen van 2 174 ton in 2008 tot 13 500 ton vanaf 2011 (20).

(150) In het herstructureringsplan van 12 september 2008 zijn nadere bijzonderheden opgenomen omtrent de knowhow waarover ISD Polska (en andere maatschappijen van de Donbas-groep) beschikt op het gebied van de staalconstructies. Het voornemen is om een deel van de productie te verplaatsen van Huta Częstochowa naar de samengevoegde werven. Het plan bevat een samenvatting van een marktonderzoek dat is verricht door een onafhankelijke consultant (Roland Berger) ter voorbereiding op de ontwikkeling van het staalconstructiesegment op de scheepswerf van Gdańsk nadat ISD Polska begin 2007 de aandelen in die scheepswerf had verkregen. Volgens het plan blijkt uit het marktonderzoek dat met name in Europa en Polen een groei van dit segment wordt verwacht (onder meer door de ontwikkeling van infrastructuren met steun van de Structuurfondsen). Het onderzoek is niet aan de Commissie overgelegd.

(151) In het herstructureringsplan van 12 september 2008 zijn verschillende vooruitzichten voor de productieomvang van de staalconstructies opgenomen, zoals ook blijkt uit tabel 1a hieronder: Tabel 1a Geplande productie van staalconstructies (uitgedrukt in tonnen) volgens het gecombineerde herstructureringsplan van 12 september 2008) Product 2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014 Laadbomen 274 2 000 2 000 2 000 2 000 2 000 2 000 Hijskranen 0 1 100 1 500 1 500 1 500 1 500 1 500 Opslagconstructies 1 500 6 000 16 000 22 400 36 000 36 000 36 000 Staalconstructies voor de bouw 0 1 100 3 000 4 000 4 000 4 000 4 000 Onderdelen van vaartuigen 0 1 000 1 450 5 000 13 000 13 000 13 000 Totaal 1 774 11 200 23 950 34 900 56 500 56 500 56 500

b) Industriële en operationele herstructurering

(152) In het gecombineerde herstructureringsplan wordt melding gemaakt van een aanzienlijke achteruitgang in de kwaliteit van de productiemiddelen van beide werven, zodat deze zich thans op het niveau van de Europese scheepswerven in het begin van de jaren negentig bevinden. De voorziene investeringen bedragen 111 miljoen EUR voor scheepsbouwactiviteiten en 193 miljoen PLN voor niet-scheepsbouwactiviteiten (175 miljoen PLN voor windmolens en 18 miljoen PLN voor staalconstructies).

(153) Investeringen in de scheepsbouwactiviteiten zullen in twee elkaar overlappende fases tussen 2009 en 2011 plaatsvinden. De belangrijkste investeringen (21) betreffen de activiteiten plaatsnijden en platstaalproductie, een nieuwe buizenwerkplaats en een nieuwe bedrijfshal. Deze investeringen dienen samen met een aantal organisatorische aanpassingen te leiden tot een toename van de huidige productiviteit van 45 manuren/CGT tot de nagestreefde 20 manuren/CGT (22).

(154) De belangrijkste organisatorische behoeften zijn: afzet(contracten), de aankoop van materialen en diensten, ontwerpcapaciteiten, productie, personeel en IT.

(155) Het gecombineerde herstructureringsplan voorziet in de inrichting van een planningscentrum waar de productie op efficiënte wijze kan worden ingepland voor alle organisatorische niveaus binnen de samengevoegde werven. Doel van de inrichting van een dergelijk centrum is het gladstrijken van de tekortkomingen in de organisatie, planning, begroting en controle van de productieprocessen.

(156) Op contractueel gebied is ISD Polska voornemens om van de reders indexeringsclausules te bedingen teneinde de scheepswerf tegen verhogingen van de materiaalprijzen en loonstijgingen te beschermen door het risico te verleggen naar de reders. Door de werf dient tevens een nieuw modelcontract te worden opgesteld. Van een aantal van de bestaande scheepsbouwcontracten zijn uittreksels bij het gecombineerde herstructureringsplan van 12 september 2008 gevoegd om aan te tonen dat de werf ook feitelijk in staat is indexeringsclausules te bedingen tegen het risico van fluctuaties in de staalprijzen.

(157) Teneinde zichzelf te beschermen tegen het risico van valutaschommelingen is de scheepswerf voornemens om een passende infrastructuur te introduceren zodra is vastgesteld welke kosten en inkomsten tot dergelijke valutarisico’s leiden en wat een toelaatbaar risiconiveau in dat opzicht zou zijn. Het systeem voor risicobeheer dat in het gecombineerde herstructureringsplan wordt beschreven, is gebaseerd op vier onderdelen: het integreren van de risico’s bij het opstellen van de strategie voor de werf (afbakening risicotolerantie en risicobeheersing), het aanpassen van de organisatorische structuur, het gebruik maken van informatietechnologieën en het vaststellen van verschillende methoden om het risico tot een minimum te beperken (natuurlijke hedging, indexeringsclausules in contracten en de aankoop van financiële producten zoals optie- en termijncontracten). In het gecombineerde herstructureringsplan van 12 september 2008 zijn nadere details opgenomen ten aanzien van het voorgestelde beleid om de valutarisico’s af te dekken. Daarbij worden drie hedging-instrumenten genoemd waarvan de scheepswerf gebruik zou moeten maken. Tevens worden de valutarisico’s van de orderportefeuille tot 2012 nader aangegeven en worden de kosten van de hedging-instrumenten op die basis ingeschat. ISD Polska heeft op basis van die plannen contact opgenomen met een aantal banken. Deze hebben met het oog op het opstellen van een offerte aan ISD Polska gevraagd een adequate hedging-strategie aan hen voor te leggen. Volgens het herstructureringsplan dient deze strategie in de eerste zes maanden van de herstructurering te worden vastgesteld.

(158) Op het gebied van de productie is het de bedoeling dat het probleem van de inefficiënte logistiek bij Stocznia Gdańsk en de knelpunten bij Stocznia Gdynia worden aangepakt. Het plan voorziet in een opsplitsing van de factor arbeid tussen de twee faciliteiten en een nieuw diagram voor de materiaalstromen.

(159) Op het gebied van de aankoop en het beheer van materialen zijn kostenbesparingen de belangrijkste doelstelling. De herstructureringsmaatregelen voorzien onder meer in een aankoop van materialen op basis van ten minste drie offertes, samenwerking bij aankopen met Huta Częstochowa en voorraadbeheer.

(160) De scheepswerf is voornemens gekwalificeerde arbeidskrachten aan te nemen en op te leiden en om de bestaande IT-infrastructuur beter te gebruiken en te moderniseren.

(161) Op het gebied van het personeelsbeleid wordt beoogd het grote personeelsverloop en het ziekteverzuim aan te pakken. ISD Polska is voornemens samen te werken met een plaatselijk wervingsbureau. Intern voorziet het plan in een uitbreiding van de plannen voor loopbaanontwikkeling, de introductie van een prestatie-afhankelijke beloning (beheer van overwerk, evaluaties van werknemers, controles op ziekteverzuim en beloning op basis van verrichte prestaties, punctualiteit en kwaliteit van de uitvoering) en het ontwikkelen van een eigen identiteit van de onderneming. Het plan gaat uit van een behoefte om het huidige personeelsbestand van 8 137 mensen (2 651 bij Stocznia Gdańsk, 4 238 bij Stocznia Gdynia en 1 248 bij dochters van Gdynia) in te krimpen tot 5 000 - 5 395 werknemers. Volgens het gecombineerde herstructureringsplan van 12 september 2008 zal er een geleidelijke afvloeiing plaatsvinden over de periode van 2009 tot en met 2012. Het bijgewerkte plan bevat tevens een berekening van de kosten en de gevolgen van de herstructureringsmaatregelen op het gebied van het personeelsbeleid.

(162) Tot slot voorziet het plan qua ontwerpactiviteiten in een efficiëntere werkwijze van het Ontwerpbureau die ook beter aansluit op de productieprocessen.

(163) Het plan bevat een korte, algemene beschrijving van de gewenste effecten van al deze organisatorische herstructureringsmaatregelen, welke effecten concreet worden vormgegeven door de stelling dat het resultaat een verbetering van de productiviteit zal opleveren met circa twaalf manuren/CGT (23).

c) Financiële herstructurering

(164) Ten aanzien van de financiële herstructurering wordt er in het plan van uitgegaan dat de staatssteun die in de loop van de formele onderzoeksprocedure aan de Commissie is gemeld (zie hoofdstuk 9 hieronder), ook daadwerkelijk wordt uitgevoerd. Tevens wordt voorzien in een kapitaalinjectie door de Poolse staat van 385 miljoen PLN ten einde de schulden aan de overheid te dekken, waarbij wordt verwacht dat sommige van die schulden aan de overheid (met name de aan ZUS verschuldigde sociale lasten) in termijnen opeisbaar zullen worden en pas tegen 2018 zullen zijn afgelost (dit betreft schulden met een nominale waarde van 418,8 miljoen PLN), (24) voorts dat de staat een kapitaalbedrag van 250 miljoen PLN zal injecteren om de verwachte verliezen voor 2008 te dekken en via het Agentschap voor Industriële Ontwikkeling nog eens 200 miljoen PLN zal injecteren ter financiering van het werkkapitaal van de werf. Tot slot zal de staat een eventuele vordering van 308 miljoen PLN overnemen welke zou kunnen ontstaan uit de thans aanhangige rechtsprocedure over achterstallige belastingen die door Stocznia Gdańsk verschuldigd zouden zijn.

(165) In het plan is voorzien in een bedrag van circa 712 miljoen PLN aan herstructureringskosten die dienen te worden gefinancierd uit de toekomstige kasstromen van de vennootschap.

d) Kosten van de herstructurering en eigen bijdrage

(166) In het gecombineerde herstructureringsplan zijn de tot nu toe door Stocznia Gdynia gemaakte herstructureringskosten gesteld op 936 702 419 PLN, waaronder investeringskosten van 98 miljoen PLN en schuldsaneringskosten van 365 miljoen PLN (25). Volgens het gecombineerde herstructureringsplan heeft de herstructurering van de scheepswerf in Gdańsk 311 533 500 PLN gekost, waaronder investeringskosten van 23 miljoen PLN en schuldsaneringskosten van 48 miljoen PLN (26). Het gecombineerde herstructureringsplan van 12 september 2008 bevat geen wijzigingen van de in het verleden gemaakte kosten, maar wel van de verwachte herstructureringskosten van de samengevoegde werven. De navolgende kosten kunnen worden onderscheiden: investeringskosten van 552 miljoen PLN, aflossing van achterstallige betalingen aan de overheid van 892 miljoen PLN, (27) aflossing van achterstallige betalingen aan particuliere schuldeisers van 889 miljoen PLN, voorziening voor verwachte verliezen over 2008 van 250 miljoen PLN, (28) aflossing van een eventuele vordering van 308 miljoen PLN in verband met de aanhangige procedure over de nog openstaande belastingsschuld van Stocznia Gdańsk, kosten van 42,8 miljoen PLN voor de sloop van overtollige productiemiddelen (scheepshellingen) en kosten van 69 miljoen PLN voor de personele herstructurering. In totaal bedragen de verwachte kosten aldus 3 miljard PLN.

(167) Tijdens de bijeenkomst van 30 september is door de Poolse autoriteiten voorgesteld om de feitelijk in het verleden aan de werven toegekende bedrijfssteun buiten beschouwing te laten bij het berekenen van de eigen bijdrage aan de herstructureringskosten. Door de Poolse autoriteiten is aan de Commissie voorgesteld om bij de berekening uit te gaan van de gemaakte herstructureringskosten vanaf het tijdstip waarop de investeerder zeggenschap over de werf heeft verkregen. ISD Polska is op 28 november 2008 meerderheidsaandeelhouder van Stocznia Gdańsk geworden. Door de Poolse autoriteiten is gesteld dat de sindsdien door de werf gemaakte herstructureringskosten 62,5 miljoen PLN hebben bedragen. Gezien het feit dat ISD Polska nog geen aandeelhouder van Stocznia Gdynia is, zouden de herstructureringskosten die ten behoeve van die werf zijn gemaakt, buiten beschouwing moeten blijven, zodat het door Polen op 30 september voorgestelde bedrag aan herstructureringskosten gelijk zou zijn aan 3,065 miljard PLN.

(168) ISD Polska voert aan dat de eigen bijdrage van de scheepswerf en haar aandeelhouders aan de herstructureringskosten uit tabel 1b blijkt, waarin de voorstellen als bedoeld in het gecombineerde herstructureringsplan van 12 september 2008 verdisconteerd zijn. Tabel 1b Eigen bijdrage aan de herstructureringskosten volgens het gecombineerde herstructureringsplan (uitgedrukt in PLN) Gestelde eigen bijdrage in het verleden 1. Verkoop activa door Stocznia Gdynia 3 783 515 2. Omzetting vreemd vermogen in eigen vermogen door werknemers en particuliere schuldeisers 70 740 000 3. Verkoop financiële activa door Stocznia Gdynia tussen 1 mei 2004 en 24 juni 2008 72 797 423 4. Lease van productiemiddelen – Gdynia 8 335 000 5. Investeringskosten 2004-2007– Gdynia 98 044 000 6. Aankoop aandelen door ISD 35 875 059 7. Investeringskosten 2004-2007– Gdańsk 22 238 900 8. Lease van productiemiddelen – Gdańsk 14 700 000 9. Herstructurering geldlening van Bank Nord/LB 20 000 000 10. Lening van ISD 2 000 000 Gestelde eigen bijdrage in de toekomst 11. Kapitaalverhoging door ISD 305 000 000 12. Kapitaalverhoging door ISD 100 000 000 13. Verkoop activa 240 000 000 14. Lening voor werkkapitaal 280 000 000 15. Lening voor investering in niet-scheepsbouwactiviteiten 185 000 000 16. Werkkapitaal voor niet-scheepsbouwactiviteiten 45 000 000 17. Aankoop aandelen van Agentschap voor Industriële Ontwikkeling (29) 69 560 400

(169) Volgens de Poolse toelichting op het gecombineerde herstructureringsplan van 7 juli 2008 en het gecombineerde herstructureringsplan van 12 september 2008 zijn de bronnen voor externe financiering die hierboven in de punten 14 tot en met 16 genoemd zijn, nog niet bekend.

(170) ISD Polska verwacht in 2012 een lening van 280 miljoen PLN te kunnen verkrijgen ten behoeve van het werkkapitaal van de werven en acht deze verwachting ook reëel gezien de gunstige voor 2012 geprognosticeerde verhouding tussen de schulden en de EBIDTA.

(171) Voor wat betreft de leningen ten behoeve van de niet-scheepsbouwactiviteiten (bouw van windmolens, zie de punten 15-16 in bovenstaande tabel) is ISD Polska voornemens een speciale dochtermaatschappij (SPV) van de gefuseerde scheepswerven op te richten die zich zal bezig houden met de productie van die windmolens. ISD Polska verwacht dat die SPV extern kapitaal aan zal kunnen trekken. In het gecombineerde herstructureringsplan van 12 september 2008 is aanvullende informatie over de investeringsleningen ten behoeve van het windmolenproject (punt 15) opgenomen, waaronder een samenvatting van het project dat was bedoeld voor overlegging aan de verschillende banken. Twee van belang zijnde brieven die op het project betrekking hebben, één van Kredyt Bank (KBC) d.d. 4 augustus 2008 en één van Fortis Bank d.d. 4 september 2008, zijn bij het herstructureringsplan gevoegd. Fortis Bank stelt dat algemeen bekend is dat zij belangstelling heeft voor projecten op het gebied van hernieuwbare energie. Zij uit haar interesse in het windmolenproject van ISD en zou het op prijs stellen nader met ISD van gedachten te wisselen over bepaalde punten. Ook door Kredyt Bank wordt verklaard dat er belangstelling bestaat voor de financiering van projecten op het gebied van hernieuwbare energie. De bank noemt de navolgende onderzoeken en analyses die verricht dienen te worden voordat de lening overwogen kan worden: een evaluatie van het ondernemingsplan en het financiële model op basis van reële aannames die recht doen aan de marktwetten, een evaluatie van de winstgevendheid van het project en de gevoeligheid ervan voor factoren zoals de materiaalprijzen en de valutakoersen, een evaluatie van bestaande toeleveringscontracten en de uitkomst van de lopende bestuursrechtelijke procedure betreffende de juridische status van de grond waarop het project zou moeten plaatsvinden.

(172) Bij brief van 8 juli 2008 heeft Polen een lijst overgelegd met de financiële activa en productiemiddelen die ISD Polska van plan was te verkopen teneinde een opbrengst van 189 miljoen PLN te realiseren. In het gecombineerde herstructureringsplan van 12 september 2008 wordt dit cijfer gecorrigeerd tot 240 miljoen PLN, met name op basis van een nieuwe schattingsgrondslag van het belangrijkste onderdeel van de desinvesteringen: de verkoop van de grond waarop de drie scheepshellingen van Stocznia Gdańsk zich thans nog bevinden. Terwijl het herstructureringsplan van juni nog uitging van een geschatte netto-opbrengst van de verkoop (verkoopprijs minus de kosten van het verkooprijp maken van de grond), gaat het plan van 12 september 2008 uit van een nominale waarde van de verkoopopbrengst en worden de kosten van het verkooprijp maken van de grond meegenomen bij de schatting van de herstructureringskosten. Bij het plan van 12 september 2008 is een onafhankelijke taxatie van de grond gevoegd. Die taxatie toont echter niet de actuele marktwaarde van de grond, maar geeft een schatting van de waarde die de grond zou hebben voor een belegger die daarop bijvoorbeeld appartementen of kantoren wil realiseren.

(173) Polen verklaarde dat de scheepshellingen op de werf van Gdańsk en het aangrenzende perceel thans eigendom zijn van een vennootschap genaamd Synergia 99. Stocznia Gdynia is een van de aandeelhouders van Synergia en is ingevolge een aandeelhoudersovereenkomst gerechtigd de scheepschellingen en het aangrenzende perceel over te nemen bij liquidatie van Synergia. Volgens de door Polen verschafte informatie zal de verdeling van de activa van Synergia afhangen van de voortgang van de lopende administratiefrechtelijke procedure over de precieze grenzen van de haven van Gdańsk.

(174) In het gecombineerde herstructureringsplan van 12 september 2008 wordt uitgelegd dat de lopende administratiefrechtelijke procedure geen betrekking heeft op het perceel dat aan de scheepshellingen grenst. Tevens is een bevestiging van Synergia 99 van 28 augustus 2008 bijgevoegd waarin wordt verklaard dat Synergia bij de bevoegde instanties een verzoek zal indienen om het perceel waarop de scheepshellingen zijn gebouwd, niet te beschouwen als behorende tot het havengebied.

(175) In het plan van 12 september 2008 wordt ook een uitleg gegeven van de regeling die tussen de aandeelhouders is overeengekomen ten aanzien van de liquidatie van Synergia 99. Deze zal in twee fasen geschieden: allereerst wordt Synergia 99 opgesplitst in twee vennootschappen die elk bepaalde geoormerkte activa van Synergia 99 zullen overnemen; daarna zal Stocznia Gdynia enig eigenaar worden van de vennootschap die de grond heeft verkregen waarop de scheepshellingen zijn gebouwd. Volgens het plan dient de eerste fase van de liquidatie plaats te vinden op een vergadering van aandeelhouders van Synergia, te houden op 15 oktober 2008. De geplande opsplitsing is echter afhankelijk van de vraag in hoeverre de grenzen van het havengebied worden gewijzigd. De aandeelhoudersovereenkomst inzake de regeling voor de liquidatie van Synergia 99 is in tijd beperkt.

(176) Volgens de balans van Stocznia Gdynia heeft de scheepswerf een deelneming in het kapitaal van Synergia 99 van 40 miljoen PLN. Volgens h