BESCHIKKING VAN DE RAAD van 27 juli 1994 houdende aanneming van een specifiek programma voor onderzoek en technologische ontwikkeling, inclusief demonstratie, op het gebied van industrie- en materiaaltechnologie (1994-1998) (94/571/EG)

DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE,

Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap, inzonderheid op artikel 130 I, lid 4,

Gezien het voorstel van de Commissie,

Gezien het advies van het Europees Parlement (1),

Gezien het advies van het Economisch en Sociaal Comité (2),

Overwegende dat de Raad en het Europees Parlement bij Besluit nr. 1110/94/EG (3) een vierde kaderprogramma voor communautaire acties op het gebied van onderzoek, technologische ontwikkeling en demonstratie (OTO) hebben vastgesteld voor de periode 1994-1998, waarin onder meer de activiteiten zijn omschreven die moeten worden uitgevoerd op het gebied van industrie- en materiaaltechnologie; dat deze beschikking wordt vastgesteld in het licht van de in de preambule van genoemd besluit uiteengezette overwegingen;

Overwegende dat in artikel 130 I, lid 3, van het Verdrag is bepaald dat het kaderprogramma ten uitvoer wordt gelegd door middel van specifieke programma's die binnen elke activiteit worden ontwikkeld; dat in elk specifiek programma de nadere bepalingen voor de uitvoering ervan, de looptijd en de noodzakelijk geachte middelen worden vastgesteld;

Overwegende dat het noodzakelijk geachte bedrag voor de uitvoering van dit programma is vastgesteld op 1 617 miljoen ecu; dat de kredieten voor elk begrotingsjaar door de begrotingsautoriteit worden vastgesteld afhankelijk van de beschikbare middelen binnen de financiële vooruitzichten en onder de voorwaarden van artikel 1, lid 3, van Besluit nr. 1110/94/EG;

Overwegende dat een grotere samenwerking op het gebied van OTO betreffende industrie- en materiaaltechnologie noodzakelijk is voor de ontwikkeling van technieken, gericht op een duurzame ontwikkeling van de Europese industrie;

Overwegende dat dit programma in sterke mate kan bijdragen tot stimulering van de groei, de versterking van de concurrentiepositie en de ontwikkeling van de werkgelegenheid in de Gemeenschap zoals uiteengezet in het Witboek "Groei, concurrentievermogen en werkgelegenheid";

Overwegende dat de inhoud van het vierde kaderprogramma voor communautaire OTO-acties is vastgesteld overeenkomstig het subsidiariteitsbeginsel; dat in dit specifieke programma de inhoud is omschreven van de overeenkomstig dit beginsel uit te voeren activiteiten op het gebied van industrie- en materiaaltechnologie;

Overwegende dat Besluit nr. 1110/94/EG bepaalt dat een communautaire actie gerechtvaardigd is indien het onderzoek onder andere bijdraagt tot de versterking van de economische en sociale samenhang van de Gemeenschap en de evenwichtige ontwikkeling daarvan bevordert, met inachtneming van het streven naar wetenschappelijke en technische kwaliteit; dat met dit programma wordt beoogd tot het bereiken van deze doelstellingen bij te dragen;

Overwegende dat de Gemeenschap alleen OTO-activiteiten van hoge kwaliteit zou moeten steunen;

Overwegende dat precompetitieve en multisectoriële onderzoekswerkzaamheden gericht op innovatie van produkten en processen van de ijzer- en staalindustrie wellicht geleidelijk worden opgenomen in dit specifieke programma gezien het belang van deze activiteiten en het feit dat het EGKS-Verdrag binnenkort afloopt;

Overwegende dat de regels voor deelneming van ondernemingen, onderzoekcentra (waaronder het GCO) en universiteiten alsmede de regels voor de verspreiding van de onderzoeksresultaten als bepaald bij de maatregelen van artikel 130 J op dit specifieke programma van toepassing zijn;

Overwegende dat bij de uitvoering van dit programma maatregelen moeten worden genomen ter bevordering van de deelneming van het MKB, met name technologische stimuleringsmaatregelen;

Overwegende dat de Commissie haar inspanningen om de aanmeldings- en selectieprocedures te vereenvoudigen, te bespoedigen en transparanter te maken, moet voortzetten om gedaan te krijgen dat het programma effectief wordt uitgevoerd en het voor bedrijven, met name voor het MKB, onderzoekcentra en universiteiten gemakkelijker te maken om aan een communautair OTO-project deel te nemen;

Overwegende dat dit programma en de uitvoering ervan zullen bijdragen tot een grotere synergie tussen de OTO-activiteiten op het gebied van industrie- en materiaaltechnologie door onderzoekcentra, universiteiten en bedrijven, met name het MKB, in de Lid-Staten en tussen deze activiteiten en overeenkomstige communautaire OTO-activiteiten; dat de cooerdinatie tussen de onderzoeksprojecten met een gemeenschappelijk thema moet worden verbeterd; dat de totstandbrenging van thematische netwerken de synergie tussen fundamenteel onderzoek en industrieel onderzoek kan vergroten en cooerdinatie mogelijk kan maken met andere Europese initiatieven en kaders, met name Eureka en Cost;

Overwegende dat de aard van de activiteiten die in het kader van dit programma moeten worden ondernomen, nauwe cooerdinatie vereist met activiteiten die in het kader van andere specifieke programma's worden ondernomen;

Overwegende dat er voor iedere actie die tot doel heeft de ontwikkeling van de Europese industrie te grondvesten op nieuwe technologieën, voldoende bekend moet zijn wat de technologische behoeften zijn; dat deze kennis vooral noodzakelijk is om prioriteit te kunnen geven aan algemene technologieën die in alle sectoren ruime verbreiding kunnen vinden;

Overwegende dat bij de uitvoering van dit programma internationale samenwerking met internationale organisaties en derde landen wenselijk kan zijn;

Overwegende dat dit programma ook ondersteunende activiteiten en activiteiten voor de verspreiding en de exploitatie van de OTO-resultaten zou moeten behelzen, met name ten behoeve van het midden- en kleinbedrijf (MKB), in het bijzonder die ondernemingen in de Lid-Staten of regio's die het minst aan het programma deelnemen, alsmede activiteiten ter stimulering van de mobiliteit en de opleiding van onderzoekers, die binnen dit programma en voor zover nodig is voor de goede uitvoering ervan moeten worden ontwikkeld;

Overwegende dat een analyse moet worden gemaakt van de mogelijke sociaal-economische gevolgen en de technologische risico's in het kader van dit programma;

Overwegende dat de voortgang van dit programma voortdurend en systematisch moet worden bekeken teneinde het programma eventueel aan te passen aan de wetenschappelijke en technologische ontwikkelingen op dit gebied; dat te zijner tijd ook een onafhankelijke evaluatie van de voortgang van het programma moet worden verricht, waarmee alle nodige elementen moeten worden aangereikt om de doelstellingen van het vijfde OTO-kaderprogramma te kunnen bepalen; dat tenslotte na afloop van dit programma een eindevaluatie van de resultaten moet worden verricht in het licht van de in deze beschikking omschreven doelstellingen;

Overwegende dat het GCO kan deelnemen aan indirecte werkzaamheden in het kader van dit programma;

Overwegende dat het GCO via zijn eigen programma zelf ook bijdraagt aan de verwezenlijking van de doelstellingen van het communautaire OTO op de door dit programma bestreken gebieden;

Overwegende dat het Comité voor wetenschappelijk en technisch onderzoek (Crest) is geraadpleegd,

HEEFT DE VOLGENDE BESCHIKKING VASTGESTELD:

Artikel 1

Voor de periode van 27 juli 1994 tot en met 31 december 1998 wordt een in bijlage I nader omschreven specifiek programma voor onderzoek en technologische ontwikkeling, inclusief demonstratie, op het gebied van industrie- en materiaaltechnologie vastgesteld.

Artikel 2

1. Het bedrag dat noodzakelijk wordt geacht voor de uitvoering van het programma beloopt 1 617 miljoen ecu waarvan 5,08 % voor personeels- en huishoudelijke uitgaven.

2. Een indicatieve verdeling van de middelen is opgenomen in bijlage II.

3. De begrotingsautoriteit stelt voor elk begrotingsjaar de kredieten vast afhankelijk van de beschikbaarheid van middelen binnen de financiële vooruitzichten en overeenkomstig de voorwaarden die zijn weergegeven in artikel 1, lid 3, van Besluit nr. 1110/94/EG, met inachtneming van de beginselen van goed beheer die worden genoemd in artikel 2 van het Financieel Reglement van toepassing op de algemene begroting van de Europese Gemeenschappen.

Artikel 3

1. De algemene regels voor de financiële deelneming van de Gemeenschap zijn weergegeven in bijlage IV bij Besluit nr. 1110/94/EG.

2. De regels voor de deelneming van ondernemingen, onderzoekcentra en universiteiten en voor de verspreiding van de resultaten worden vastgesteld in de in artikel 130 J van het Verdrag bedoelde maatregelen.

3. Bijlage III bevat de specifieke regels voor de uitvoering van dit programma, naast die waarnaar wordt verwezen in de leden 1 en 2.

Artikel 4

1. Teneinde onder meer een vanuit kostenoogpunt doeltreffende uitvoering van dit programma te garanderen, bekijkt de Commissie voortdurend en systematisch, met passende hulp van onafhankelijke externe deskundigen, de voortgang van dit programma in het licht van de in bijlage I aangegeven doelstellingen, zoals deze nader zijn omschreven in het werkprogramma. In het bijzonder gaat zij na of de doelstellingen, prioriteiten en financiële middelen nog altijd aangepast zijn aan de ontwikkeling van de situatie. Indien nodig dient zij, met de resultaten van dit onderzoek als basis, voorstellen in ter aanpassing of aanvulling van dit programma.

2. Als bijdrage tot de algehele evaluatie van de communautaire werkzaamheden, die is vereist bij artikel 4, lid 2, bij Besluit nr. 1110/94/EG en overeenkomstig de in dat tweede lid bepaalde tijdschema, laat de Commissie door onafhankelijke deskundigen een externe evaluatie uitvoeren van de werkzaamheden die in de loop van de vijf aan deze evaluatie voorafgaande jaren zijn uitgevoerd op de onder dit programma vallende gebieden, en van het beheer van deze werkzaamheden in die periode.

3. Na afloop van dit programma laat de Commissie een onafhankelijke eindevaluatie van de verkregen resultaten uitvoeren in het licht van de doelstellingen als omschreven in bijlage III van Besluit nr. 1110/94/EG en bijlage I van de onderhavige beschikking. Het verslag van de eindevaluatie wordt ingediend bij het Europees Parlement, de Raad en het Economisch en Sociaal Comité.

Artikel 5

1. Overeenkomstig de doelstellingen van bijlage I en de indicatieve verdeling van de financiële middelen in bijlage II, wordt door de Commissie een werkprogramma opgesteld en zo nodig bijgewerkt. Hierin wordt het volgende nader omschreven:

- de wetenschappelijke en technologische doelstellingen en onderzoekstaken,

- het uitvoeringsschema, met inbegrip van data voor uitnodigingen tot het indienen van voorstellen,

- de voorgestelde financiële en beheersregelingen, inclusief specifieke bepalingen ter uitvoering van technologiestimulerende maatregelen voor het MKB en de grote lijnen voor andere maatregelen, met inbegrip van voorbereidende, begeleidende en ondersteunende maatregelen;

- regelingen voor de cooerdinatie met andere OTO-werkzaamheden in deze sector, inzonderheid in het kader van andere specifieke programma's, en indien nodig, om te zorgen voor betere wisselwerking met werkzaamheden binnen andere instanties zoals Eureka en COST,

- regelingen voor de verspreiding, bescherming en exploitatie van de resultaten van in het kader van dit programma uitgevoerde OTO-werkzaamheden.

2. De Commissie stelt op basis van het werkprogramma uitnodigingen tot het indienen van voorstellen voor projecten op.

Artikel 6

1. De Commissie wordt belast met de uitvoering van het programma.

2. In de gevallen als bedoeld in artikel 7, lid 1, wordt de Commissie bijgestaan door een comité bestaande uit vertegenwoordigers van de Lid-Staten en voorgezeten door de vertegenwoordiger van de Commissie.

3. De vertegenwoordiger van de Commissie legt het comité een ontwerp voor van de te nemen maatregelen. Het comité brengt over dit ontwerp advies uit binnen een termijn die de voorzitter kan vaststellen naar gelang van de urgentie van de materie. Het comité spreekt zich uit met de meerderheid van stemmen die in artikel 148, lid 2, van het Verdrag is voorgeschreven voor de aanneming van de besluiten die de Raad op voorstel van de Commissie dient te nemen. Bij de stemming in het comité worden de stemmen van de vertegenwoordigers van de Lid-Staten gewogen overeenkomstig genoemd artikel. De voorzitter neemt niet aan de stemming deel.

4. De Commissie stelt de beoogde maatregelen vast wanneer zij in overeenstemming zijn met het advies van het comité.

5. Wanneer de beoogde maatregelen niet in overeenstemming zijn met het advies van het comité of indien geen advies is uitgebracht, dient de commissie onverwijld bij de Raad een voorstel in betreffende de te nemen maatregelen. De Raad besluit met gekwalificeerde meerderheid van stemmen.

6. Indien de Raad, na verloop van een termijn van drie maanden na de indiening van het voorstel bij de Raad, geen besluit heeft genomen, worden de voorgestelde maatregelen door de Commissie vastgesteld.

Artikel 7

1. De procedure van artikel 6, leden 2 tot en met 6, geldt voor:

- de opstelling en bijwerking van het werkprogramma als bedoeld in artikel 5, lid 1,

- de inhoud van de uitnodigingen tot het indienen van voorstellen,

- de evaluatie van de voor communautaire financiering voorgestelde OTO-activiteiten en van het geraamde bedrag van deze financiering voor iedere activiteit afzonderlijk wanneer deze ten minste 0,9 miljoen ecu bedraagt,

- iedere aanpassing van de in bijlage II vermelde indicatieve verdeling van het bedrag,

- specifieke bepalingen voor de financiële deelneming van de Gemeenschap in de diverse overwogen activiteiten,

- de maatregelen en het mandaat voor de beoordeling van het programma,

- elke afwijking van de in bijlage III weergegeven regels,

- deelneming aan de acties door rechtspersonen uit derde landen en internationale organisaties.

2. Wanneer krachtens lid 1, derde streepje, het bedrag van de communautaire bijdrage lager is dan 0,9 miljoen ecu, stelt de Commissie het comité in kennis van de projecten alsmede van het resultaat van de evaluatie ervan.

3. De Commissie licht het comité op gezette tijden in over het verloop van de uitvoering van het gehele programma.

Artikel 8

Deze beschikking is gericht tot de Lid-Staten.

Gedaan te Brussel, 27 juli 1994.

Voor de Raad

De Voorzitter

Th. WAIGEL

(1) PB nr. C 205 van 25. 7. 1994.(2) Advies uitgebracht op 2 juni 1994 (nog niet in het Publikatieblad).(3) PB nr. L 126 van 18. 5. 1994, blz. 1.

BIJLAGE I

DOELSTELLINGEN EN WETENSCHAPPELIJKE EN TECHNOLOGISCHE INHOUD Dit specifiek programma is volledig in overeenstemming met de oriëntaties van het vierde kaderprogramma; de daarin aangegeven selectiecriteria worden hierin toegepast en de wetenschappelijke en technologische doelstellingen worden hierin nader omschreven.

Punt 2, de gebieden, a, b en c van bijlage III (eerste activiteit) van het vierde kaderprogramma vormt een integrerend deel van dit programma.

DOELSTELLINGEN De mondialisering van de markten, de internationale concurrentie die met het opkomen van nieuwe industrielanden heviger wordt, de stijging van de ontwikkelingskosten van nieuwe technologieën en de kortere levenscyclus van de produkten verplichten de Europese bedrijven ertoe hun samenwerking te versterken om een breed spectrum van technologieën te beheersen en de OTO-activiteiten rendabel te maken. Daarnaast leiden de maatschappelijke veranderingen naar een ander ontwikkelingsmodel dat gekenmerkt wordt door een groter belang van de kwaliteit van het leven en een rationeler gebruik van menselijke bronnen, waardoor omvangrijke O & O noodzakelijk is om de technieken te ontwikkelen en te introduceren die noodzakelijk zijn voor het ontwikkelen van milieuvriendelijke produkten en produktiesystemen waarbij rekening wordt gehouden met menselijke factoren en wordt uitgegaan van schone technologieën. In deze omstandigheden kunnen de communautaire programma's als katalysator fungeren om het O & O op de middellange en lange termijn te stimuleren en de nationale activiteiten en de inspanningen van de bedrijven te ondersteunen.

Zoals aangegeven in het Witboek over groei, concurrentievermogen en werkgelegenheid is de versterking van het concurrentievermogen van de industrie een van de meest doeltreffende middelen tot behoud en uitbreiding van de werkgelegenheid, die een van de meest urgente problemen vormt waarvoor een oplossing moet worden gezocht indien men de toegang voor de nieuwe generatie tot de arbeidsmarkt wil garanderen.

Technologisch onderzoek kan een belangrijke rol vervullen door het stimuleren van de innovatie van produkten, processen en bedrijfsorganisatie en door het ondersteunen en stimuleren van nieuwe industriële activiteiten die de integratie van nieuwe technologieën en processen in de traditionele sectoren vergemakkelijken en de opkomst van nieuwe sectoren vergemakkelijken waarvoor de Europese exportcapaciteit thans nog te beperkt ist. De communautaire actie voor industrieel onderzoek is een zeer geschikt hulpmiddel wanneer deze O & O-activiteiten het best kunnen worden uitgevoerd op basis van multidisciplinaire en grensoverschrijdende samenwerking die is toegespitst op aspecifieke technologieën, die snel toepassing kunnen vinden in de verschillende Lid-Staten en takken van industrie.

Teneinde de doelmatigheid en het effect van de communautaire actie te verhogen is gestreefd naar concentratie op vier niveaus: doelstellingen, technische en wetenschappelijke inhoud, uitvoering van het programma en beheer van de onderzoekprojecten.

a) DOELSTELLINGEN: het programma, dat weliswaar multisectorieel is en openstaat voor verschillende industriële activiteiten, is op de volgende drie doelstellingen toegespitst:

- op korte termijn moet prioriteit worden gegeven aan onderzoek gericht op aanpassing van bestaande technologieën of de ontwikkeling van nieuwe industriële technieken waarmee de concurrentiepositie wordt versterkt, met name in sectoren met een laag technologisch niveau; het is juist het midden- en kleinbedrijf (MKB) in deze sectoren dat een groot deel van de Europese industrie vormt en het gros van de banen voor zijn rekening neemt;

- op middellange termijn wordt het onderzoek toegespitst op industrieën die reeds innoverende technologieën en strategieën ontwikkelen welke het mogelijk maken beter te concurreren, beter gebruik te maken van het menselijke potentieel en te streven naar vermindering van de nadelige effecten van de produktie op het milieu;

- op lange termijn wordt het meer fundamentele, strategische en "high-risk"-onderzoek geconcentreerd op nieuwe produktie- en produktontwerptechnieken waardoor nieuwe industrieën of markten worden gecreëerd die uitzicht bieden op duurzame groei.

b) Inhoud: de onderzoeksactiviteiten zijn geconcentreerd op de technologieën waaraan de Europese industrie behoefte heeft en die samenhangen met de kritische fasen van de produktiesystemen en met de produktkwaliteit:

- produktietechnieken: er zal prioriteit worden gegeven aan de verbetering van produktiesystemen, een gebied dat talloze mogelijkheden biedt voor technologische innovatie en duurzame concurrentiële voordelen. In verband met de zorg voor mens en milieu en de duurzame groei strekt het onderzoek zich uit tot nieuwe methoden voor het ontwerpen van processen, nieuwe fabricagetechnieken, nieuwe controle-, diagnose-, onderhoud- en kwaliteitsborgingssystemen, onderzoek naar de miniaturisatie van componenten in specifieke industriële systemen en naar nieuwe technologieën zoals nanotechnologieën en de integratie van nieuwe en bestaande technologieën, met name de beschikbare informatie- en communicatietechnologieën (1), in fabriekswerkplaatsen, waarbij aandacht wordt besteed aan nieuwe modellen voor de organisatie van de produktie. Er zal speciale aandacht worden geschonken aan de bedrijfsorganisatie, de integratie van technologieën gericht op verbetering van de sociale aspecten, de gezondheid en de veiligheid van de werknemers (arbeidsomstandigheden) en de ecologische aspecten (schone technologieën, rationele toepassing van hulpbronnen) zonder de economische en industriële effecten hiervan uit het oog te verliezen;

- produktinnovatiematerialen en -technieken: het onderzoek is gericht op nieuwe ontwerp- en produktontwikkelingstechnieken, inclusief structuren, in het kader van het rationeel gebruik van hulpbronnen, ter vermindering van fabricagekosten en milieu-effecten en ter verbetering van de kwaliteit, betrouwbaarheid en veiligheid. Het onderzoek betreft de verbetering van de functionele eigenschappen - inclusief oppervlakte-eigenschappen - van traditionele en geavanceerde materialen voor nieuwe en verbeterde produkten door middel van innoverende ontwerp- en ontwikkelingstechnieken alsmede nieuwe technieken voor recycling en hergebruik van industriële produkten aan het eind van hun levenscyclus. Er wordt aandacht besteed aan engineering van hoogwaardige materialen en moleculaire engineering, met name supramoleculaire chemie. Het beginsel van optimalisering van de materiaalcyclus, waarbij wordt voorkomen dat gebruik wordt gemaakt van schadelijke materialen, zou een gemeenschappelijk kenmerk van de verschillende onderzoeksactiviteiten kunnen zijn;

- vervoertechnologie: met het oog op de voltooiing van de interne markt en de tenuitvoerlegging van het communautaire beleid, met name de totstandbrenging van transeuropese netwerken, de ontwikkeling van nieuwe, snellere, betrouwbaarderei, comfortabele, milieuvriendelijke en concurrerende vervoermiddelen, is omvangrijk onderzoek op communautair niveau in cooerdinatie met het onderzoek op de voorgaande gebieden noodzakelijk om nieuwe ontwerp-, fabricage- modellering-, simulatie- en onderhoudstechnieken en nieuwe en verbeterde materiaal- en milieutechnologieën te integreren en toe te passen.

Speciale nadruk zal blijven liggen op het luchtvaartonderzoek, zowel om te zorgen voor continuïteit met de activiteiten van het derde kaderprogramma, als om de aansluiting te behouden met de voornaamste behoeften aan geavanceerde technologie van deze industrie en haar capaciteit om de uitvoerbaarheid te bewijzen van geavanceerde aspecifieke technologieën die dan een spin-off hebben voor andere vervoers- of industriële sectoren.

c) De uitvoering van het programma: de volgende drie soorten onderzoeksactiviteiten - inclusief waar dat passend is, fundamenteel onderzoek van belang voor de industrie - worden uitgevoerd:

- industriegerichte activiteiten, met prioritaire, strategisch belangrijke doelstellingen voor de toekomst van de Europese industrie, die inspelen op de behoeften van de gebruikers;

- activiteiten door en voor het MKB: maatregelen ter stimulering van de technologie, die gebaseerd zijn op de ervaring met Craft-acties en haalbaarheidspremies ten einde de deelneming van het MKB te stimuleren en te vergemakkelijken, met inachtneming van de noden van het MKB uit minder ontwikkelde gebieden;

- activiteiten ter ontwikkeling en verspreiding van kennis, die zijn gebaseerd op aspecifieke technologieën en kunnen worden gecooerdineerd via thematische netwerken.

De nadruk wordt gelegd op projecten met een duidelijk multidisciplinair en multisectorieel karakter, zodat de ontwikkeling van kennis en technologieën - met name die welke worden ontwikkeld en toegepast in geavanceerde technologische sectoren - en de optimale overdracht daarvan naar basisindustrieën die meer dan andere aan het BBP bijdragen of waarvoor een industriebeleid is uitgestippeld, kunnen worden gewaarborgd. Dit onderzoek wordt georganiseerd rond consortia van leveranciers, fabrikanten, eindgebruikers, universiteiten en onderzoekscentra. Mede met het oog op het aflopen van het EGKS-Verdrag zouden voorts de onderzoeksactiviteiten in verband met de innovatie van ijzer- en staalprodukten en -procédés geleidelijk opgenomen kunnen worden in dit programma op voorwaarde dat zij voldoen aan de criteria, met name ten aanzien van hun preconcurrentiële en multisectoriële aard. Tenslotte voert het GCO, voor zover dat tot zijn technische mogelijkheden behoort, aanvullend onderzoek uit, in het bijzonder in thema's 2.1: Materiaalengineering en 2.4: Technologieën voor de terugwinning van produkten aan het eind van hun levenscyclus (2).

d) Projectbeheer: het beheer van de geselecteerde projecten zou in belangrijke mate kunnen worden geconcentreerd, eventueel via "verticale cooerdinatie" of "netwerkbenadering", waarbij wordt gestreefd naar cooerdinatie van de betreffende projecten rond een bepaald thema. Aangezien concurrentievoordeel al wordt verkregen in het stadium van het fundamenteel onderzoek en vervolgens in het fabricage- of produktieproces, met inbegrip van het ontwerpstadium, zal ernaar worden gestreefd onderzoeksprojecten te cooerdineren rond gemeenschappelijke industriële doelstellingen teneinde de integratie van technologieën en de kennisoverdracht te vergemakkelijken en samenwerking tussen leveranciers, fabrikanten en gebruikers en tussen industriesectoren te bevorderen. Dit leidt tot een betere synergie tussen de deelnemers en een betere cooerdinatie met de verschillende andere complementaire communautaire programma's (met name informatica, telematica, meet- en testmethoden, milieu, bio-wetenschappen en -technologieën, niet-nucleaire energie, vervoer, gericht sociaal-economisch onderzoek) en andere initiatieven op Europees niveau, met name het meer marktgerichte Eureka, waarmee gezamenlijke seminars, een ombuiging van de voorgestelde projecten naar het meest geschikte kader en een uitwisseling van informatie tussen projecten zullen worden georganiseerd.

WETENSCHAPPELIJKE EN TECHNOLOGISCHE INHOUD Thema 1: Produktietechnieken 1. Achtergrond

Overeenkomstig het Witboek "Groei, concurrentievermogen en werkgelegenheid" moeten de activiteiten van de Europese Unie zich toespitsen op technologische gebieden en toepassingen die van invloed zijn op een breed scala van industriële activiteiten en gericht zijn op duurzame economische groei, een rationeel gebruik van natuurlijke hulpbronnen en een optimaal gebruik van menselijke hulpbronnen. Dit thema heeft betrekking op de gehele verwerkende en procesindustrie. Het gaat er hier om aspecifieke industriële methoden en technologieën te ontwikkelen en die toe te passen op het ontwerpen, de engineering, de organisatie, de produktie en het behoud van hoge kwaliteit en grote toegevoegde waarde, waardoor de Europese industrie aan de spits van de technologische innovatie kan blijven en de weg vrij te maken voor toekomstige industrieën. De integratie van nieuwe, geavanceerde technologieën in de produktiesystemen, waaronder infrastructuren en installaties, zal door lagere kosten, betere betrouwbaarheid en veiligheid en kortere commercialiseringstermijnen bijdragen tot het versterken van de industriële concurrentiepositie en het scheppen van nieuwe banen. Dit zal tevens het milieu en de gezondheid en de veiligheid op de werkplek ten goede komen.

2. Voorgestelde activiteiten

Het onderzoek zal zijn gericht op de ontwikkeling en integratie van de meest geavanceerde ontwerp- en engineeringsgereedschappen. Deze activerende technologieën zullen zodanig in produktiesystemen worden toegepast dat wordt voldaan aan de behoeften inzake netwerken tussen bedrijven, optimalisering van industriële installaties, kosten/batenverhouding, produktkwaliteit en personeelsbeheer. Vergroting van het concurrentievermogen door verbetering van produktiviteit, flexibiliteit en kwaliteit zal een belangrijk doel zijn; bij het onderzoek wordt gestreefd naar het juiste evenwicht wanneer er tussenoplossingen tussen volledige automatisiering en uitsluitend gebruik van mankracht bestaan. Het accent wordt gelegd op de integratie van intelligente en computergesteunde technieken, de jongste ontwikkelingen op het gebied van snelle prototyping, de toepassing van cognitieve engineering en microsysteemtechnologieën, de ontwikkeling van nieuwe organisatorische methoden, mens/machine-interfaces en de technologieën die noodzakelijk zijn voor de kritische aspecten van produktiesystemen, met name die in verband met schone, flexibele "just-in-time-manufacturing". In het begrip "schone produktie" staat efficiënt en derhalve rendabeler gebruik van energiebronnen en grondstoffen centraal. Onderzoek zou daarom gericht moeten zijn op het verminderen, vermijden of verwijderen van vervuilende stoffen bij de bron.

Thema 1.1: Integratie van nieuwe technologieën in produktiesystemen Omdat de produktie voortdurend en snel moet kunnen inspelen op een veranderende vraag moeten er flexibele produktiesystemen en -structuren komen, die nieuwe technologieën omvatten.

Ook moet worden overwogen onderzoek uit te voeren naar de organisatie van produktieprocessen voor eenmalige produkten of kleinschalige produktie om te komen tot een grote flexibiliteit bij de fabricage, hoge produktkwaliteit, vergaande procesautomatisering en verlaging van de materiaal- en arbeidskosten.

Vooruitgang is met name mogelijk door integratie van nieuwe produktietechnologieën en informatie- en beheerssystemen, en meer rekening te houden met de bedrijfsomgeving. Bovendien leiden de toepassing van computergesteunde ontwerp- en fabricagetechnologieën (CAD/CAM) en de opkomende microsystemen die steeds meer in industriële produkten en processen worden geïntegreerd, tot wijzigingen in de traditionele industriële praktijken. Ten slotte moet ook rekening worden gehouden met de optimalisering van het rendement, de kwaliteit, het milieu-effect of de aspecten in verband met werkgelegenheid, opleiding en gezondheid en veiligheid; de betreffende technische eisen moeten via onderzoek op de volgende gebieden worden aangepakt:

- aspecifieke benaderingen, waarbij gebruik wordt gemaakt van alle mogelijkheden die door de nieuwe technologieën worden geboden, met name de computergesteunde technologieën (CIME), controlesystemen, mechatronica of microsystemen, met het oog op de optimale integratie daarvan in de produktiesystemen, bij voorbeeld in de sectoren gereedschapswerktuigen of bouw, alsmede in de meer traditionele sectoren;

- onderzoek naar nieuwe fabricagetechnologieën en verbeterde procédés die beter afgestemd zijn op de behoeften van de gebruiker uit een oogpunt van betrouwbaarheid en flexibiliteit, en die kunnen worden toegepast voor efficiëntere constructie, onderhoud en hergebruik van industriële installaties en systemen;

- onderzoek gericht op kwaliteitsproduktiesystemen die zijn gebaseerd op snelle identificatie, vergaring en communicatie van de fabricagegegevens of gegevens over het gebruik van industriële machines of installaties, waarbij de produktie- of gebruikstijdparameters worden gedefinieerd of referenties voor de permanente verbetering van industriële processen worden vastgesteld.

Thema 1.2: Ontwikkeling van technologieën voor een schone produktie In een geïntegreerd produktiesysteem hangt de algehele kwaliteit van het eindprodukt steeds meer af van de vooruitgang die wordt geboekt op het gebied van materiaalkennis, van het procesbeheer en van het inzicht in de factoren die dit proces bepalen. Het is derhalve noodzakelijk de kennis te ontwikkelen die nodig is om steeds ingewikkelder processen te ontwikkelen en beheersen, en met name innoverende en "schone" technieken te ontwikkelen en toe te passen, met inbegrip van dergelijke technieken voor de chemische industrie. De onderzoekgebieden die prioriteit verdienen kunnen als volgt worden omschreven:

- verbeteringen in het ontwerpen en beheersen van steeds ingewikkelder industriële processen; om de produktiviteit, de veiligheid en de energie-efficiëntie te vergroten en de hoeveelheid afval en de noodzaak van afvalbeheer te verminderen, moet daarbij rekening worden gehouden met de vooruitgang met kunstmatige intelligentie en simulatietechnieken voor produktieprocessen en -installaties, met inbegrip van het gebruik van beheersstrategieën. Ook moet aandacht worden geschonken aan de vervanging van gevaarlijke materialen en smeermiddelen voor de mechanische procestechnologieën;

- onderzoek naar innoverende engineeringtechnieken op het gebied van de chemische technologie, biochemie en biotechnologie in hun toepassing op en aanpassing aan industriële processen waardoor zowel de produktiviteit als het rendement kan worden verhoogd als gevolg van een beter inzicht in fundamentele verschijnselen, uitgaande van het voorkomen van vervuiling, van recycling en de veiligheid van de processen.

Thema 1.3: Rationeel beheer van grondstoffen Het rationeel beheer van grondstoffen moet beschouwd worden op mondiaal niveau, waarbij gezorgd moet worden voor de continuïteit van de aanvoer van middelen, en het milieu wordt ontzien. Gezien het belang van de werkgelegenheid in deze sector wordt de nadruk gelegd op technologieën die de werkgelegenheid behouden of vergroten tegen de achtergrond van veiligheid, gezondheid en zorg voor het totale systeem. De preventie van verontreiniging, waardoor de produktiviteit wordt verhoogd en die tegelijkertijd een efficiënter gebruik van de hulpbronnen mogelijk maakt, is een onmisbare industriële parameter geworden. Er zal met name worden gestreefd naar vooruitgang van de technieken voor verwijdering van "probleem"-afval of voor hergebruik van afval. Dit betekent dat industriële systemen in hun totaliteit moeten worden bezien om de volledige materiaalcyclus van grondstof tot eindprodukt te optimaliseren. Het onderzoek zal worden geconcentreerd op:

- nieuwe technologieën die een duurzame grondstoffenvoorziening mogelijk maken, met name op het gebied van mijnbouw, dagbouw en exploratie;

- onderzoek naar nieuwe processen en technieken voor ertsverwerking en produktie van metalen en industriële mineralen, teneinde de produktiekosten te verlagen en veiligheids-, milieu- en energieproblemen te verminderen;

- multidisciplinaire aanpak van produktie, exploitatie en gebruik van grondstoffen, teneinde voor reststoffen van produktieprocessen een economische bestemming te zoeken en ze te gebruiken als secundaire grondstoffen.

Thema 1.4: Veiligheid en betrouwbaarheid van produktiesystemen Een van de voornaamste doelstellingen van de industrie in de Gemeenschap is het waarborgen van de veiligheid van fabrieken, mijnen, bouwterreinen, offshore-installaties, enz., alsmede de gezondheid en veiligheid van de werknemers en hun gezinnen. Daarom moet bij technologisch onderzoek de nadruk worden gelegd op nieuwe methoden voor het onderkennen van mogelijk gevaarlijke defecten en op de permanente controle van de staat van de installaties, constructies, infrastructuren en machines. Ook moet worden gezorgd voor efficiënt onderhoud en de mogelijkheid om op het juiste tijdstip in te grijpen, teneinde ervoor te zorgen dat de installaties maximaal beschikbaar zijn, hetgeen een rechtstreekse weerslag heeft op de levensvatbaarheid van een bedrijf. De meest dringende onderzoektaken zijn:

- onderzoek naar het beheersen van de gebruiksduur van produktie-installaties en -systemen, in samenhang met de veiligheids- en betrouwbaarheidseisen, gebaseerd op analyse van de faalwijzen en de optimalisering van technieken voor inspectie, monitoring, diagnose, onderhoud en reparatie;

- onderzoek naar nieuwe on-line-inspectiesystemen die zijn uitgerust met intelligente materialen, sensoren, actuators en microsystemen en waarbij gebruik is gemaakt van geavanceerde technologie, met inbegrip van beschikbare informatie- en communicatietechnologie (ICT), voor controle en diagnose van grote installaties, en voor toezicht op de produktie in de "schone fabriek";

- onderzoek en ontwikkeling voor de toepassing van geïntegreerde en expertsystemen voor inspectie en toezicht op produkten en industriële processen, met name door integratie van technologische kennis, verbetering van de prestaties en de betrouwbaarheid en door doeltreffende integratie van hulpmiddelen voor de besluitvorming.

Thema 1.5: Menselijke en organisatorische factoren in produktiesystemen Een van de voornaamste uitdagingen voor de industrie is de verbetering van de bedrijfsorganisatie en de mens/machine- en de mens/bedrijf-interfaces. Bij het sturen van processen doen zich talrijke situaties voor waarbij het gebruik van een systeem wordt beperkt door het vertrouwen dat de bedieningspersoon heeft - of niet heeft - in de hem of haar gegeven informatie. De oplossing moet niet eenvoudig in meer automatisering worden gezocht, maar in systemen die de bedieningspersoon kan begrijpen en waarvoor hij of zij gemakkelijk kan worden opgeleid. Dit betekent ook dat bedieningspersonen moeten worden bevrijd van repetitief of onveilig werk en moeten worden omgeschoold voor interessantere taken. Alles dient in het werk te worden gesteld om tot een mate en vorm van automatisering te komen die aan het brede scala van bekwaamheden van het personeel is aangepast en die de bedieningspersoon op alle niveaus het vertrouwen geeft dat hij of zij de machine bestuurt en niet omgekeerd. Als onderdeel van een algehele op kwaliteit gerichte aanpak en om de flexibiliteit te vergroten zal rekening worden gehouden met nieuwe benaderingen van menselijke en organisatorische aspecten binnen produktiesystemen en arbeid, alsmede met onderzoek naar innoverende oplossingen.

Het onderzoek heeft de volgende doelstellingen:

- verbetering van de kwaliteit van produktiesystemen door middel van onderzoek op het gebied van ergonomie, technologie en arbeidsorganisatie, waarbij rekening wordt gehouden met culturele factoren, de vakbekwaamheden van de bedieningspersonen en de eisen van het werk in kwestie zelf;

- verbetering van arbeidsomstandigheden, veiligheid en gezondheid, mens/machine- en mens/bedrijf-interfaces, door middel van harmonisatie van codes voor goede praktijken voor de bedrijfsorganisatie en optimale toepassing van geavanceerde fabricage-, produktie- en constructietechnologieën;

- onderzoek naar planning- en logistieke methoden en de integratie daarvan in industriële ondernemingen en hun bedrijfsomgeving.

Thema 2: Materialen en technologieën voor produktinnovatie 1. Achtergrond

Het concurrentievermogen van de Europese industrie zal afhangen van het vermogen nieuwe produkten met een hogere toegevoegde waarde te vervaardigen die voldoen aan het steeds hogere kwaliteitsniveau dat de markt verlangt. Deze doelstelling kan worden bereikt door nieuwe ontwerp- en engineeringmethoden te ontwikkelen die zijn gebaseerd op de levenscyclus van produkten en erop gericht zijn de verscheidenheid en ingewikkeldheid van materialen, kosten en produktietijden te verminderen, en kwaliteit en betrouwbaarheid te vergroten van schone produkten die rekening houden met milieufactoren en de noodzaak van duurzame groei. Materiaalonderzoek kan bijdragen tot nieuwe oplossingen die de toepassing van verschillende thans in gebruik zijnde technologieën kunnen optimaliseren en die de complexiteit van geavanceerde materialen zelf alsmede de schadelijke emissies en zelfs de produktiekosten kunnen verminderen, doordat de gebruikte materialen kunnen worden teruggewonnen en opnieuw gebruikt, hetgeen vooral belangrijk is voor onderdelen met een hoge toegevoegde waarde.

De bedrijfstakken op het gebied van materialen en de daarmee verband houdende technologieën nemen een sleutelpositie in de Europese industrie in. Zo zal alleen al de sector van de geavanceerde materialen vanaf nu tot het jaar 2000 wereldwijd een markt vertegenwoordigen van 200 miljard ecu. Europa moet zijn positie op dit strategische gebied behouden, op de eerste plaats door de algemeen toegepaste processen in de produktie- of procesindustrie (metallurgie, constructie, textiel, enz.) te verbeteren, en op de tweede plaats door ervoor te zorgen dat de meest geavanceerde materialen zowel door de traditionele industrie als in de geavanceerde bedrijven kosten-effectief kunnen worden gebruikt bij de vervaardiging van de produkten van de toekomst, en op de derde plaats door een bijdrage te leveren aan het concurrentievermogen en het evenwicht van het gehele systeem.

2. Voorgestelde activiteiten

De onderzoekswerkzaamheden moeten zich d. m.v. een aanpak die rekening houdt met de gehele levenscyclus van een produkt richten op het gebruik van de beste en meest geschikte middelen om te zorgen voor het behoud van hulpbronnen en te voldoen aan de eisen van de consument, zodat kwaliteitsprodukten worden vervaardigd tegen redelijke kosten en verantwoordelijk met het milieu- en het sociale aspect wordt omgegaan, met name met betrekking tot de werkgelegenheid en sociale uitsluiting. Er wordt prioriteit gegeven aan onderzoeksthema's die verband houden met het ontwerp en vervaardigen van produkten op basis van verbeterde of geavanceerde onderdelen en materialen, schone verwerkingsprocessen en, op langere termijn, verkennende processen die waarschijnlijk snel tot praktische toepassingen zullen leiden en daardoor de technologische voorsprong van de Europese industrie versterken, vooral door identificatie van de produkten van de toekomst. Als voorbeeld kan gewezen worden op de moleculaire engineering en de biobehandeling, die tien jaar geleden nog niet bestonden maar die de komende tien jaar naar verwachting een belangrijke rol zullen spelen. De werkzaamheden betreffen eveneens fabricageprocessen waarmee de eigenschappen en de functiegerichtheid van traditionele materialen kunnen worden verbeterd, en die mogelijk kunnen uitmonden in het genereren van nieuwe produkten. Het programma kent een belangrijke plaats toe aan de behandeling van afvalstoffen, en recycling en hergebruik van produkten op basis van de levenscyclus daarvan en omvat projecten op het gebied van kwaliteit, gebruiksvriendelijkheid en betrouwbaarheid van produkten.

Thema 2.1: Materiaal-engineering Geavanceerde materialen worden gebruikt in industriële componenten en hun eigenschappen bepalen vaak het kritische punt van steeds complexere systemen zoals voortstuwingseenheden of elektronische, mechatronische of medische apparatuur. Er dient rekening te worden gehouden met hun gedrag tijdens de gehele levenscyclus van het produkt. Vaak is de vooruitgang die bij het materiaalonderzoek wordt geboekt, bepalend voor de snelheid waarmee de sleutelsectoren van de economie zich kunnen ontwikkelen. Dit geldt in het bijzonder voor hoogtechnologische sectoren, maar ook voor basisindustrieën zoals chemie, bouw of werktuigbouw. Daarom is OTO op het gebied van engineering van geavanceerde materialen (bijvoorbeeld moleculaire engineering), of op gebieden met een meer prospectief karakter essentieel voor de toekomstige bloei van de industrie. De vraag van de markt dwingt de industrie echter het gebruik van te "exotische" materialen te verminderen en te trachten de bestaande traditionele en geavanceerde materialen te verbeteren. Onderzoek en ontwikkeling zou op de volgende gebieden moeten worden toegespitst:

- innovaties en geïntegreerde benaderingen bij technieken voor ontwerpen, vervaardiging en behandeling van materialen, met inbegrip van traditionele materialen (bij voorbeeld near-net-shape-produktie, poedermetallurgie, oppervlakte-engineering, enz.) met het oog op de verbetering van de eigenschappen, karakteristieken en functiegerichtheid van materialen, het rendement van processen en de kwaliteit van produkten;

- functionele en intelligente materialen voor het verkrijgen van efficiëntere produkten voor multisectoriële toepassingen in elektromotoren, actuators, sensoren en andere elektrische of mechanische inrichtingen, met inbegrip van supergeleiders;

- multidisciplinair onderzoek naar materialen met het oog op een rendabele introductie van natuurlijke materialen in industrieprodukten, de eliminering van schadelijke stoffen, vergroting van hun geschiktheid voor recycling en de prognose van de effecten van meermalige recycling op de structurele en funktionele eigenschappen van materialen;

- onderzoek naar de synthese van nieuwe hoogwaardige materialen en chemische produkten met behulp van bijvoorbeeld computergesteunde technieken teneinde specifieke eigenschappen in materialen in te bouwen, en de gevolgen voor milieu en gezondheid tot een minimum te beperken, met name door te zorgen voor biologische afbreekbaarheid en geschiktheid voor recycling en hergebruik;

- steun voor de ontwikkeling van produkten en materialen van de toekomst, met name met behulp van moleculaire, macromoleculaire en supramoleculaire engineering; het onderzoek zal zich eveneens toespitsen op biocompatibele materialen voor medische toepassingen en biotechnologische materialen gericht op industriële produkten en processen.

Thema 2.2: Nieuwe methoden voor ontwerp en fabricage van produkten Het concurrentievermogen van de industrie zal worden verbeterd door een optimaal gebruik van nieuwe technologieën en betere synergie met de op kennis gebaseerde activiteiten (zoals diensten, engineering en opleiding). De uitdaging heeft met name betrekking op het verkorten van de termijn tussen het ontwerpen en het op de markt brengen van een nieuw produkt of proces. De concurrentiepositie op de markten wordt namelijk steeds meer een kwestie van tijd. Dit betekent dat de ingenieurs zich tegelijkertijd bezig moeten houden met ontwerp en produktieplanning en marketing. Bij het onderzoek naar optimalisering van de prestaties moet evenwel de gehele levenscyclus van produkten en processen in aanmerking worden genomen en moet dus worden getracht alle daarmee samenhangende problemen op te lossen. Bij de fabricage ontstaan de kosten van de levenscyclus en de problemen van betrouwbaarheid en kwaliteit grotendeels gedurende de kritische periode van het produktontwerp. Voor het ontwerpen van produkten met een grote toegevoegde waarde en van produkten van de toekomst dienen onderzoekswerkzaamheden te worden verricht die op de volgende punten zijn toegespitst:

- onderzoek, toepassing en integratie van nieuwe ontwerp- en engineeringmethodologieën, met name door toepassing van recente ontwikkelingen in cognitieve engineering, computergesteunde technologieën en snelle prototyping, waarbij rekening wordt gehouden met de planning en tenuitvoerlegging van de kritische fasen van produktiesystemen en de gehele levenscyclus van het produkt;

- onderzoek naar methoden voor analyse en modellering van verschijnselen in verband met de omzetting van materialen (bij voorbeeld stolling) of het gedrag van produkten (bij voorbeeld vervorming, trillingen);

- ondersteuning van de innovatie van produkten door ontwikkeling van multidisciplinaire benaderingen die uitgebreide onderzoekswerkzaamheden inhouden naar materialen, ontwerp-, proces- en fabricagemethoden, gevolgen voor de werkgelegenheid en de gezondheid en veiligheid op de arbeidsplaats, kwaliteitscontrole en recycling van produkten teneinde de rentabiliteit te verbeteren en de milieu- en sociale gevolgen te verminderen.

Thema 2.3: Betrouwbaarheid en kwaliteit van materialen en produkten De behoefte aan meer kennis van het gedrag van materialen, componenten en produkten wordt steeds groter en is niet los te zien van de behoefte aan grotere betrouwbaarheid, veiligheid, gezondheidsbescherming en rentabiliteit. Dit thema, dat in het verleden al ruimschoots is bestudeerd, wordt steeds belangrijker gezien de huidige uitdagingen op economisch, sociaal en milieugebied. Het onderzoek op dit terrein zou op de volgende onderwerpen moeten worden toegespitst:

- studies waarbij micro- en macrostructurele modellering worden gecombineerd, de detectie van microgebreken wordt verbeterd en waarmee een beter inzicht kan worden verkregen in de betrokken verschijnselen en de betrouwbaarheid en veiligheid van materialen kunnen worden verbeterd;

- multidisciplinaire benaderingen om de achteruitgang van produkten, constructies en industriële componenten (corrosie, vermoeiing, slijtage, enz.) te beheersen en hun duurzaamheid te verbeteren waarbij wordt uitgegaan van de modellering van het feitelijke gedrag en een beter inzicht in het verband met de materiaaleigenschappen en hoe deze het uiteindelijke gedrag bepalen;

- ontwikkeling van nieuwe benaderingen om de kwaliteit van produkten en materialen te garanderen, met inbegrip van niet-destructief testen.

Thema 2.4: Technologiëen voor de terugwinning van produkten aan het eind van hun levenscyclus In het verleden heeft de technologische vooruitgang vaak negatieve gevolgen voor het milieu gehad bij de fase van de behandeling van materialen, het fabricageproces of de verwijdering van verouderde produkten. Het is echter mogelijk om materialen, processen en produkten te ontwikkelen die zowel aan de behoefte van de economie als aan die van het milieu voldoen, hetgeen aansluit bij de vraag vanuit de maatschappij naar een duurzame ontwikkeling. Wetenschap en technologie bieden tegenwoordig mogelijkheden voor het ontwerpen van produkten waarbij rekening wordt gehouden met de gehele levenscyclus en het hergebruik van materialen aan het eind van de levenscyclus. Dit betekent dat het onderzoek zich moet richten op het ontwerpen van nieuwe produkten en materialen die vele malen kunnen worden gerecycleerd en de ontwikkeling van nieuwe produkten met een langere levensduur, waarbij bij voorbeeld gebruik wordt gemaakt van reparatietechnieken of technieken voor gedeeltelijk of totaal hergebruik. De onderzoekswerkzaamheden richten zich bij voorrang op de volgende aspecten:

- steun voor onderzoek naar nieuwe methodologieën en technologiëen voor het ontwerpen van produkten gericht op de mogelijkheid van hergebruik of reparatie van die produkten, met name door vereenvoudiging van assemblage en demontage en het verminderen van het aantal onderdelen en de verscheidenheid aan materialen in een produkt;

- nieuwe technieken voor terugwinning en recycling van materialen uit produkten aan het eind van hun levenscyclus, kwaliteitsbeheersing en methodologie om te voldoen aan normen of specificaties voor hergebruik;

- intensivering van het onderzoek naar rendabele en betrouwbare constructie-, reparatie- en demontagetechnieken waardoor totaal of gedeeltelijk hergebruik van onderdelen van industriële systemen, constructies en produkten mogelijk wordt.

Thema 3: Technologie voor de transportsector 1. Achtergrond

De Europese integratie en de huidige economische tendensen leiden tot een toenemende vraag naar flexibele en efficiënte vervoerssystemen. De vooruitgang van de verschillende takken van vervoer draagt ongetwijfeld bij tot de economische ontwikkeling van de regio's en de Europese landen, met name die welke gelegen zijn aan de periferie, maar tegelijkertijd worden de huidige milieu- en mobiliteitsproblemen steeds groter. Het milieu-effect van de verschillende takken van vervoer is een factor die grenzen stelt aan de groei van deze sector. De maatschappij zal de toekomstige vormen van vervoer aanvaarden, indien op middellange en lange termijn oplossingen worden gevonden voor de problemen van energieverbruik en de vervuiling op plaatselijk en wereldniveau. Het rationeel gebruik van de verschillende transportvormen vormt het sleutelelement dat moet leiden tot verbeteringen in capaciteit, energieverbruik, kosten/batenverhouding, comfort, kwaliteit, veiligheid, omvang, snelheid en milieuvriendelijkheid in samenhang met het overige Europese beleid op het gebied van concurrentievermogen van industrie, vervoer, milieu en sociale gevolgen en energiebesparing. Onder voertuig wordt verstaan: luchtvaartuig, schip, wegvoertuig en railvoertuig.

2. Voorgestelde activiteiten

De voornaamste doelstelling is versterking van de wetenschappelijke en technologische basis van de Europese vervoermiddelenindustrie. Onderzoek voor dit thema zal nauw worden gecooerdineerd met dat voor de twee voorgaande thema's en met de andere specifieke programma's. Voor luchtvaart-, automobiel-, spoorweg- en scheepsbouwindustrie wordt het onderzoek bij voorrang gericht op ontwerp, toepassingen van materialen en produktie en onderhoud van geavanceerde vervoermiddelen ten einde hun levenscyclus en rentabiliteit te verbeteren. Speciale nadruk zal worden gelegd op onderzoek op luchtvaartgebied om tegemoet te komen aan de essentiële geavanceerde behoeften aan geavanceerde technologie van de luchtvaartindustrie en deze sector in staat te stellen om de uitvoerbaarheid te bewijzen van geavanceerde aspecifieke technologieën die dan kunnen worden toegepast op andere vervoerssectoren. Er zal voor worden gezorgd dat de reeds eerder ondernomen activiteiten overeenkomstig hun inhoud worden voortgezet binnen de specifieke programma's van het vierde kaderprogramma.

Het concurrentievermogen van een tak van vervoer hangt af van het vermogen om voertuigen tegen een concurrerende prijs te produceren en te zorgen voor veiligheid, toegankelijkheid en comfort van de passagier onder optimale omstandigheden van snelheid, actieradius, totaal laadvermogen, betrouwbaarheid en efficiëntie. De voertuigen van de toekomst zullen ook moeten voldoen aan nieuwe behoeften die voortvloeien uit het tot stand brengen van de transeuropese netwerken als bedoeld in het Witboek. Daartoe moeten onderzoek en ontwikkeling worden geconcentreerd op de volgende gebieden:

Thema 3.1: Ontwerp van voertuigen en integratie van systemen Hoge kwaliteit van ontwerpen is een van de belangrijkste middelen om het concurrentievermogen van de industrie en de rentabiliteit te verhogen. Het ontwerpen van vervoermiddelen vormt een bijzondere uitdaging vanwege de verschillende te vervullen functies en de afhankelijkheid van de integratie in de praktijk van, en de interactie tussen ingewikkelde boordsystemen en externe systemen. Het onderzoek moet derhalve gericht zijn op het combineren van multidisciplinaire modelleringstechnieken en analyse- en simuleringsinstrumenten ten behoeve von een geïntegreerd voertuigontwerp, waarbij volledig wordt geprofiteerd van de jongste ontwikkelingen op het gebied van zeer krachtige computers en multimediale communicatieapparatuur. Onderzoek zou moeten worden uitgevoerd op de volgende gebieden:

- ontwikkeling van ontwerpinstrumenten die zijn aangepast aan ondersteunende systemen voor de configuratie en het ontwerpen van voertuigen en hun onderdelen, uitrusting, subsystemen en systeeminterfaces, waarbij de behoeften van de gebruikers en de produktspecificaties snel en gemakkelijk kunnen worden bepaald;

- ontwikkeling van methodieken voor know-how inzake voertuigontwerp waarbij de beste praktijken betreffende materialen, veiligheid, normen, milieubescherming, vervaardiging en onderhoud worden geïntegreerd, teneinde het algehele ontwerp van voertuigen te optimaliseren;

- ontwikkeling van multidisciplinaire analyse- en optimaliserende instrumenten, ter ondersteuning van besluitvormingsprocedures voor de gehele cyclus vanaf het eerste ontwerp tot aan de uiteindelijke validering van het prototype. Deze hebben onder andere betrekking op modellering, fabricagemethoden en op de kostenraming van de gehele levenscyclus;

- toepassing van snelle technieken voor beproeving van prototypes zoals virtual reality en stereolithografie voor de validering van het ontwerp, functionele simulatie van onderdelen en het optimaal gebruik van voertuigen;

- onderzoek naar innoverende toepassing van materialen, metalen en niet-metalen, composietmaterialen of multimaterialen, met name met het oog op vermoeiing en zware bedrijfsomstandigheden, en toepassingen bij hoge temperaturen of hoge druk;

- onderzoek naar lichte constructies, met inbegrip van composietstructuren, om het gewicht van voertuigen en specifieke subsystemen te verminderen.

Thema 3.2: Voertuigproduktie De produktie van transportvoertuigen verschilt sterk in termen van schaal, grootte, hoeveelheid en nauwkeurigheid. De mogelijkheid om snel te kunnen inspelen op speciale orders van voertuigen voor een bepaalde afnemer wordt uit oogpunt van de concurrentie een steeds belangrijkere factor en pleit voor een meer modulaire en flexibele benadering van de fabricage en de assemblage. De vraag naar lichtere, snellere, efficiëntere en toch concurrerend geprijsde voertuigen noopt tot het gebruik van andere constructiematerialen en vormt een nieuwe uitdaging voor de produktieomvang of de flexibiliteit van de produktielijn. Het desbetreffende onderzoek heeft derhalve betrekking op:

- de ontwikkeling van innoverende, kostenefficiënte, modulaire en flexibele systemen met een aanpasbare configuratie voor de produktie en assemblage van onderdelen, subsystemen en voertuigen uit homogene of heterogene materialen zoals composiet- of geavanceerde materialen;

- de ontwikkeling van produktie- en fabricagetechnieken voor geavanceerde materialen voor gerichte toepassingen en integratie in voertuigen, zoals uitrusting voor opslag of omzetting van energie, inclusief accu's, tanks voor alternatieve brandstof en hulpuitrusting;

- ontwikkeling en validering van innoverende gereedschappen en efficiëntere en rendabelere procédés voor de kwaliteitscontrole en de beproeving van complexe en grote constructieonderdelen.

Thema 3.3: Technologieën ter verbetering van de doelmatigheid van voertuigen Het rendement en de kosten/batenverhouding van transportvoertuigen zijn cruciale elementen voor een efficiënt vervoerssysteem en het concurrentievermogen van de betreffende toeleveringsindustrieën. Het onderzoek spitst zich toe op:

- de ontwikkeling van technologieën voor zeer energie-efficiënte aandrijfsystemen met weinig nadelige gevolgen voor het milieu en minder onderhoud;

- de ontwikkeling van modellerings- en beproevingstechnieken ter verbetering van de kennis van complexe verschijnselen op het gebied van de aërodynamica, aërothermodynamica en hydrodynamica, waaronder aspecten zoals verbranding, beheersing van laminaire stroming, de voortplanting van de schokgolven en de interactie tussen de constructie en het medium;

- de ontwikkeling van optimaliseringstechnieken van de vorm en het profiel ter vermindering van de weerstand en verbetering van de stabiliteit en de dynamische eigenschappen van het voertuig;

- geavanceerde, sterk geïntegreerde subsystemen voor de controle met een zeer betrouwbare gegevensverwerking voor de optimale werking van voertuigen, waarbij de beschikbare informatie- en communicatietechnologie wordt toegepast;

- ontwikkeling van methoden en instrumenten voor de integratie van aandrijving en transmissie om een optimale voortstuwing te realiseren.

Thema 3.4: Technologieën ten behoeve van het milieu Naarmate het vervoersaanbod toeneemt, moeten de rendements- en economische criteria gepaard gaan met een verminderd milieueffect. Het onderzoek op dit gebied betreft tevens de behoefte van de gebruikers op het gebied van comfort, gemak en effectiviteit, waarbij speciale aandacht wordt besteed aan maatregelen om de aanvaardbaarheid voor de gebruiker te verbeteren. Het onderzoek betreft:

- vermindering van de emissies tot een zeer laag niveau van het schadelijk effect voor de atmosfeer, door toepassing van optimaliseringstechnieken voor motoren, zoals concepten die gebaseerd zijn op variabele cycli en het ontwerp van geavanceerde verbrandingskamers;

- de ontwikkeling van milieubewakingstechnieken voor de detectie van in situ storingen die een verhoging van de vervuiling kunnen veroorzaken;

- identificatie van lawaaibronnen en analyse van de voortplanting van het geluid, en actieve en passieve controle en bestrijdingsmethoden voor geluid en trillingen;

- de ontwikkeling van technieken ter verbetering van de dynamische eigenschappen, het comfort en de ergonomie van voertuigen;

- de ontwikkeling van nieuwe, lichte uitrusting ter verbetering van het comfort van de passagiers, met inbegrip van airconditioning en luchtdrukregeling.

Thema 3.5: Technologieën voor de veiligheid van voertuigen Het doel van het onderzoek is bij te dragen tot een significante verbetering van de veiligheid van het vervoer door middel van een gestructureerde benadering van de verschillende elementen in het vervoerssysteem, waaronder voertuigen, en de interactie met de menselijke factor en operationele infrastructuren. Een en ander omvat een combinatie van veiligheidsanalyses en operationaliseringstechnieken, cognitief onderzoek, reparatie- en onderhoudsstrategieën van de voertuigen, waaronder de verschillende benaderingen van operationeel en personeelsbeheer die de belangrijkste factoren inzake veiligheid en prestaties aan het licht brengen. Het onderzoek omvat de ontwikkeling van:

- gestructureerde benaderingen voor risicobeoordeling bij de complexe exploitatie van voertuigen en de daarbij behorende operationele systemen, hetgeen moet leiden tot de ontwikkeling van computerondersteunde instrumenten voor controle en analyse van de veiligheid;

- passieve en actieve systemen en structuren, veiligheidstechnieken die gericht zijn op significante verbeteringen van bepaalde aspecten, zoals brand- en botsingbestendigheid en de overlevingskansen van de inzittenden;

- methoden en instrumenten voor identificatie en beheersing van menselijke fouten, met inbegrip van het verzamelen van gegevens, de ontwikkeling van vergissingsscenario's die bijdragen aan de analyse van de factoren en aan methodologieën ter evaluatie van de invloed daarvan;

- inspectietechnieken, onderhoud- en reparatiestrategieën voor kritische systemen en onderdelen, met inbegrip van grote constructies, die weer kunnen worden gebruikt bij het ontwerp van voertuigen;

- de ontwikkeling van simulators voor de opleiding van bedieningspersoneel met gedragsanalyse, met inbegrip van elektromechanische componenten, en integratie daarvan in de programmatuur voor beheerssystemen.

Thema 3.6: Bedieningstechnieken voor voertuigen Een belangrijk element van de effectiviteit van een vervoerssysteem ligt besloten in de controlesystemen voor de vervoermiddelen en de operationele systemen waarbinnen de vervoermiddelen worden gebruikt. Het onderzoek betreft:

- het ontwerpen van geavanceerde boordsystemen voor besturing en controle van het voertuig, waarbij rekening wordt gehouden met instrumenten voor logistiek beheer en de eisen van integratie daarvan in navigatie- en communicatiesystemen, zoals die welke in het kader van het telematicaprogramma zijn ontwikkeld;

- ontwikkeling van in het voertuig ingebouwde intermodale overslagsystemen, die een efficiënte en flexibele overslag en ladingtracering mogelijk maken;

- geavanceerde technieken en methoden voor het preventief onderhoud, de controle van de gezondheid en slijtage op een bepaald moment, waaronder geavanceerde technieken voor niet-destructieve controle en intelligente structuren.

Bij de ontwikkeling van bovengenoemde technologieën wordt rekening gehouden met de eisen van de diverse vervoersindustrieën:

- Wat de luchtvaart betreft richt het onderzoek zich op geavanceerde technologieën, met name voor milieubescherming, teneinde zowel het lawaai als de uitstoot van verontreinigende stoffen te verminderen en, voor wat betreft het ontwerp, het totale energieverbruik te verlagen. Het onderzoek is gericht op verbetering van de veiligheid, vergroting van de capaciteit en de rentabiliteit van het luchtvervoerssysteem, en het vergemakkelijken van produktie, exploitatie, betrouwbaarheid en onderhoud van toekomstige generaties luchtvaartuigen en apparatuur (ter aanvulling van de activiteiten van het telematicaprogramma en het onderzoekprogramma op het gebied van het vervoerbeleid).

- Wat de sector motorvoertuigen betreft wordt het accent gelegd op efficiënte en flexibele produktietechnologieën en op technologieën voor de ontwikkeling van intelligente, schone en veilige voertuigen, waarbij rekening wordt gehouden met de activiteiten in het kader van de andere specifieke programma's. Bijzondere aandacht zal worden geschonken aan lichte veilige constructies, innoverende voortstuwing en systemen voor beheersing van het energieverbruik. Gelijktijdig ontwerpen voor produkten en processen zal leiden tot goedkope, schone en flexibele fabricagetechnologieën zowel voor massaproduktie als voor produktie van geringe omvang.

- Bij de spoorwegen worden de onderzoekinspanningen toegespitst op technieken gericht op intermodaliteit en interoperabiliteit, alsmede de doelmatigheid van hoge-snelheidstreinen en stadstreinen (met inbegrip van elektrische aandrijving, en controle/besturings- en remsystemen aan boord).

- In de scheepsbouw betreft het onderzoek voornamelijk de ontwikkeling van een nieuwe generatie schepen met specifieke geautomatiseerde en geïntegreerde functies (intermodaliteit, interoperabiliteit en interface met de haveninfrastructuur). De nodige aandacht zal uitgaan naar efficiënte en flexibele produktietechnologieën en de andere technologieën die nodig zijn om dergelijke schepen te ontwikkelen.

(1) Het onderzoekprogramma industrietechnologie maakt gebruik van informatica en andere aspecifieke technologieën, teneinde innovatie en concrete toepassingen op het gebied van de produktie-industrie mogelijk te maken; het genereert op zijn beurt gegevens, kennis en expertise voor het onderzoekprogramma informatie- en communicatietechnologie (ICT) dat de ontwikkeling van nieuwe ICT-oplossingen voor geavanceerde engineering- en fabricagesystemen ten doel heeft. Door nauwe cooerdinatie en via actieve terugkoppeling wordt ervoor gezorgd dat de beide programma's goed op elkaar aansluiten.(2) Een beschrijving van de activiteiten die voor het GCO op deze gebieden worden overwogen, staan in het voorstel voor een beschikking van de Raad betreffende activiteiten van het GCO (doc. COM(94) 68 def. 94/0095 (CNS) van 30 maart 1994). Een uittreksel uit dat voorstel is aan deze beschikking gehecht.

BIJLAGE II

INDICATIEVE VERDELING VAN HET NOODZAKELIJK GEACHTE BEDRAG (*)

"" ID="1">1. Produktietechnieken > ID="2">590 "> ID="1">2. Produktie-innovatiematerialen en -technieken > ID="2">566 "> ID="1">3. Vervoertechnologieën > ID="2">461 (1) "> ID="1">Totaal > ID="2">1 617 (2) (3) "">

Deze verdeling sluit niet uit dat een project verscheidene gebieden kan bestrijken.

(1) Waarvan 50 % voor de aëronautische sector.(2) Waarvan: - ten hoogste 5,08 % voor personeels- en huishoudelijke uitgaven, - ten hoogste 5 % voor cooerdinatiewerkzaamheden, - 3 % voor voorbereidende, begeleidende en ondersteunende maatregelen, inclusief 1 % voor de verspreiding en optimalisering van de resultaten, - 10 % voor fundamenteel onderzoek dat voor de industrie relevant is, - gemiddeld 15 % op het MKB gerichte activiteiten.(3) Een som van 90 miljoen ecu - het verschill tussen het voor dit programma nodig geachte bedrag en het bedrag dat is vastgesteld in het vierde OTO-kaderprogramma voor industrie- en materiaaltechnologieën - wordt gereserveerd voor het specifieke OTO-programma dat moet worden uitgevoerd via directe actie en activiteiten ter ondersteuning van wetenschap/technologie (W/T) in het kader van een concurrentiëleaanpak.

BILJLAGE III

SPECIFIEKE REGELS VOOR DE UITVOERING VAN HET PROGRAMMA Het programma zal worden uitgevoerd via indirecte actie, waarbij de Gemeenschap een financiële bijdrage levert aan OTO-werkzaamheden die worden uitgevoerd door derden of door met derden geassocieerde GCO-instellingen:

1. De volgende types acties voor gezamenlijke rekening:

a) OTO-projecten die worden uitgevoerd door ondernemingen, onderzoekcentra en universiteiten, indien nodig met inbegrip van voor de industrie relevant fundamenteel onderzoek.

Als algemene regel dienen er bij de projecten ten minste twee niet-geaffilieerde industriële bedrijven uit twee verschillende Lid-Staten te zijn betrokken.

De communautaire financiering bedraagt normaal niet meer dan 50 % van de projectkosten, met een geleidelijk lagere deelneming naarmate het project dichter bij de markt staat. Universiteiten en andere soortgelijke instellingen welke geen analytische begrotingsboekhouding hebben, zullen worden vergoed op basis van 100 % van de bijkomende kosten.

b) Thematische netwerken waarbij fabrikanten, eindgebruikers, universiteiten en onderzoekcentra voor één enkele technologische of industriële doelstelling bijeen worden gebracht teneinde de integratie en overdracht van kennis en de mobiliteit van de vorsers te vergemakkelijken en ervoor te zorgen dat er meer rekening wordt gehouden met de behoefte van de markt.

De communautaire financiering bedraagt normaal niet meer dan 20 000 ecu per partner per jaar en dekt tot 100 % van de bijkomende kosten voor de cooerdinatie van de actie van en voor de uitvoering van bovenstaande activiteiten. Leden van een netwerk kunnen ook volgens normale procedures onderzoekprojecten aanvragen.

c) Stimulansen voor de technologie ten einde de deelneming aan OTO-activiteiten door het MKB te stimuleren en te vergemakkelijken

a) door premies toe te kennen voor het uitvoeren van de verkennende fase van een OTO-samenwerkingsactiviteit, inclusief het zoeken naar partners, gedurende een periode van maximaal 12 maanden. De premie wordt toegekend na de keuze van schematische voorstellen die te allen tijde door ten minste twee niet-geaffilieerde MKB's uit twee verschillende Lid-Staten mogen worden ingediend. De premie bedraagt tot 75 % van de kosten van de verkennende fase, met een maximum van 45 000 ecu, of van 22 500 ecu in het uitzonderlijke geval dat er slechts één MKB is dat een aanvraag doet, en

b) door steun te verlenen aan cooeperatieve onderzoekprojecten waarbij MKB's die gelijkaardige technische problemen hebben doch zelf niet over adequate onderzoekfaciliteiten beschikken, andere rechtspersonen inschakelen om namens hen OTO te verrichten. Normaal wordt 50 % van de onderzoekskosten gedekt door communautaire financiering voor cooeperatieve onderzoekprojecten waarbij ten minste vier niet-geaffilieerde MKB's uit ten minste twee verschillende Lid-Staten zijn betrokken.

Na een eerste oproep kunnen in beide gevallen te allen tijde voorstellen worden ingediend.

Deze activiteiten worden aangevuld met specifieke voorbereidende, begeleidende en ondersteunende maatregelen.

2. Voorbereidende, begeleidende en ondersteunende maatregelen:

- studies ter ondersteuning van dit programma en als voorbereiding op toekomstige activiteiten;

- steun voor uitwisseling van informatie, conferenties, studiebijeenkomsten, workshops of andere wetenschappelijke of technische bijeenkomsten, met inbegrip van intersectoriële of multidisciplinaire cooerdinatievergaderingen;

- gebruik van externe deskundigheid, inclusief toegang tot wetenschappelijke gegevensbanken;

- wetenschappelijke publikaties en activiteiten voor de verspreiding, bevordering en exploitatie van resultaten, gecooerdineerd met de in het kader van de derde actie verrichte werkzaamheden; de factoren die tot het gebruik van resultaten kunnen stimuleren, zullen in aanmerking worden genomen vanaf het begin en tijdens de hele duur van OTO-projecten, waarbij de partners een essentieel netwerk zullen vormen voor de verspreiding en exploitatie van resultaten;

- analyse van mogelijke sociaal-economische gevolgen en aan het programma verbonden technologische risico's, die tevens zal bijdragen tot het programma "Targeted socio-economic research" (Doelgericht sociaal-economisch onderzoek);

- opleidingsacties in verband met door dit programma bestreken onderzoek, teneinde de beroepsvaardigheden te vergroten en de overdracht van technologie naar de industrie te vergemakkelijken;

- onafhankelijke evaluatie van het beheer en de uitvoering van het programma en van de tenuitvoerlegging van de tenuitvoerlegging van de activiteiten;

- maatregelen ter ondersteuning van de exploitatie van netwerken, die erop gericht zijn het bewustzijn te verhogen en aan het MKB gedecentraliseerde bijstand te verlenen, zulks in cooerdinatie met de Euromanagement accountantswerkzaamheid voor de OTO.

De communautaire financiering kan tot 100 % van de kosten van deze maatregelen bedragen.

3. Gecooerdineerde acties, die bestaan uit de cooerdinatie van reeds door de overheid of particuliere lichamen gefinancierde OTO-projecten. De Lid-Staten zullen de Commissie helpen de desbetreffende laboratoria of instituten uit te kiezen teneinde te waarborgen dat er geen belangrijke activiteiten buiten deze cooerdinatie vallen.

De optie "gecooerdineerde actie" kan bij dit programma tevens worden gebruikt als een manier om de haalbaarheid na te gaan en de inhoud van onderzoekacties voor gezamenlijke rekening te bepalen.

De communautaire financiering bedraagt tot 100 % van de kosten van de cooerdinatie.

Bijlage

Uittreksel uit het voorstel voor een beschikking van de Raad voor het GCO-programma (COM(94) 68 DEF. - 94/0095/(CNS) betreffende de activiteiten die worden overwogen voor het Gemeenschappelijk Centrum voor Onderzoek (GCO) op de gebieden die vallen onder het specifiek programma op het gebied van industrie- en materiaaltechnologie De bijdrage van het GCO aan deze sector is gericht op het verbeteren van de concurrentiepositie van de Europese industrie, hetgeen gebeurt in nauw overleg met de overeenkomstige actieprogramma's voor gezamenlijke rekening. Een en ander wordt toegespitst op normvoorbereidend onderzoek dat, uitzonderingen daargelaten, wordt uitgevoerd in het kader van netwerken van Europese organisaties met belangstelling en bekwaamheden voor dit soort onderzoek, alsmede in samenwerking met normalisatie-instanties, in het bijzonder met het Europees Comité voor Normalisatie (CEN). Dit garandeert dat van bij het begin rekening wordt gehouden met de algemene behoeften van de industrie.

Het materiaalonderzoek zal hoofdzakelijk worden geconcentreerd op de hiernavolgende sectoren die worden gekenmerkt door een prenormatief karakter en die belangrijke mogelijkheden bieden voor de ontwikkeling van activerende technologieën; hierbij zal de nadruk worden gelegd op schone technologie:

- keramiek, metalen en composietmateralen: ontwikkeling van procédés, onderzoek van raakvlakken en hechtingen, verbetering van de technologische eigenschappen, karakterisering en demonstratie;

- technieken voor oppervlaktekarakterisering en -modificatie: ionenimplementatie en laserbundels, beschermende bekleding, niet-destructieve evaluatiemethoden;

- prenormatief onderzoek met het oog op het opstellen van normen voor de recycleerbaarheid van materialen; in dit verband zal onder meer een database voor recycleerbare materialen worden ontwikkeld (milieu-eigenschappen en raming van de levensduur).

In nauwe samenwerking met de betrokken nationale laboratoria moet zodoende de nodige wetenschappelijke kennis worden verkregen om deze materialen industrieel te kunnen toepassen en om de normalisatie-instellingen de gegevens te verschaffen die nodig zijn voor hun normalisatiewerkzaamheden.

Voorts wordt ook verdergewerkt aan de ontwikkeling van niet-destructieve evaluatietechnieken voor de studie van de betrouwbaarheid en de levensduur van mechanische bouwwerken, met het oog op de ontwikkeling van inspectietechnieken voor de componenten ervan en de harmonisatie van de goedkeuringsprocedures. Deze werkzaamheden worden verder uitgevoerd in het kader van de sedert jaren bestaande netwerken van laboratoria, die geleidelijk naar gelang van de behoeften zullen worden uitgebreid.