BESCHIKKING VAN DE COMMISSIE van 22 oktober 1996 betreffende de door Italië ingevoerde belastingkredietregeling ten behoeve van de sector beroepsgoederenvervoer over de weg (C 45/95 ex NN 48/95) (Slechts de tekst in de Italiaanse taal is authentiek) (Voor de EER relevante tekst) (97/270/EG)

DE COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN,

Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap, inzonderheid op de artikelen 5, 92 en 93,

Gelet op de Overeenkomst betreffende de Europese Economische Ruimte, inzonderheid op de artikelen 61 en 62,

Overwegende hetgeen volgt:

I

De Italiaanse instanties hebben voor de belastingen over de belastingjaren 1993 en 1994 een regeling betreffende belastingkredieten voor de Italiaanse beroepsgoederenvervoerders over de weg ingevoerd, in combinatie met een compensatie ten behoeve van niet-Italiaanse vervoerders uit de Gemeenschap, waarbij een gedeelte van de brandstofkosten wordt vergoed. Deze regeling werd bij de volgende wettelijke regelingen ingevoerd:

Voor het belastingjaar 1993:

- wetsdecreet nr. 82 van 29 maart 1993 (GURI nr. 134 van 10. 6. 1993), gewijzigd en omgezet in wet nr. 162 van 27 mei 1993 (GURI nr. 123 van 28. 5. 1993);

- decreten van 27 april 1993 (GURI nr. 100 van 30. 4. 1993) en 23 september 1993 (GURI nr. 228 van 28. 9. 1993);

- wetsdecreet nr. 309 van 23 mei 1994 (GURI nr. 119 van 24. 5. 1994), omgezet in wet nr. 459 van 22 juli 1994;

- decreet van 23 april 1993 (GURI nr. 100 van 30. 4. 1993).

Voor het belastingjaar 1994:

- wetsdecreet nr. 642 van 22 november 1994 (GURI nr. 273 van 22. 11. 1994);

- wetsdecreet nr. 21 van 21 januari 1995 (GURI nr. 17 van 21. 1. 1995), omgezet in wet nr. 84 van 22 maart 1995 (GURI nr. 68 van 22. 3. 1995);

- decreet van 28 november 1994 (GURI nr. 280 van 30. 11. 1994);

- wetsdecreet nr. 92 van 29 maart 1995 (GURI nr. 75 van 30. 3. 1995);

- wetsdecreet nr. 205 van 30 mei 1995 (GURI nr. 124 van 30. 5. 1995);

- wetsdecreet nr. 311 van 28 juli 1995 (GURI nr. 176 van 29. 7. 1995);

- wetsdecreet nr. 402 van 26 september 1995 (GURI nr. 226 van 27. 9. 1995) (niet omgezet in wet binnen de termijn van twee maanden);

- uitvoeringsbesluit van 30 maart 1995 (GURI nr. 78 van 3. 4. 1995).

In juni 1993 werd een gelijksoortige regeling voor een belastingkrediet over 1992, die in staatssteunprocedure C 32/92 is onderzocht, bij Beschikking 93/496/EEG van de Commissie (1) onverenigbaar met de gemeenschappelijke markt verklaard.

Daar de Italiaanse instanties geen gehoor aan voornoemde beschikking gaven, besloot de Commissie op 21 december 1994 zich op grond van artikel 93, lid 2, tweede alinea, wegens niet-nakoming van deze negatieve beschikking (2) tot het Hof van Justitie te wenden.

In de loop van de briefwisseling die op het besluit tot inleiding van de procedure volgde, werden tussen de Commissie en de Italiaanse instanties gegevens uitgewisseld over de belastingkredietregeling voor 1993. De Italiaanse instanties wezen erop dat de regeling voor 1993, in tegenstelling tot die voor 1992, voorziet in een compensatie voor niet-Italiaanse vervoerders uit de Gemeenschap en dat voor deze compensatie speciale begrotingsmiddelen waren gereserveerd.

In februari 1995 vernam de Commissie, door de bekendmaking in het Italiaanse staatsblad van het wetsdecreet van 21 januari 1995 (3), dat de regeling voor het eerste halfjaar van 1994 daadwerkelijk was ingevoerd.

Tijdens de daaropvolgende briefwisseling deelden de Italiaanse instanties de tekst mee van een nieuw Italiaans wetsdecreet, waarbij dezelfde belastingkredietregeling voor het tweede halfjaar van 1994 werd verlengd.

Na een nieuwe briefwisseling stelde de Commissie de Italiaanse instanties bij brief van 4 december 1995 (SG(95) D/15427) in kennis van haar besluit de procedure van artikel 93, lid 2, van het Verdrag in te leiden naar aanleiding van de Italiaanse steunregeling ten behoeve van het beroepsgoederenvervoer over de weg, in de vorm van belastingkredieten over de belastingjaren 1993 en 1994. In dezelfde brief gelastte de Commissie Italië alle bescheiden, informatie en gegevens te verstrekken die nodig zijn om te onderzoeken of de steun verenigbaar is met de gemeenschappelijke markt, en onverwijld iedere nieuwe steunverlening in de vorm van belastingkredieten op te schorten. Deze verplichting behelsde niet alleen een verbod, de op de begroting opgenomen steun uit te betalen, maar ook het verbod nieuwe wettelijke regelingen vast te stellen ter invoering van dezelfde steunmaatregelen.

Zoals door de procedure voorgeschreven verzocht de Commissie de Italiaanse instanties zich over deze besluiten uit te spreken en stelde zij de overige lidstaten en betrokkenen op de hoogte door publicatie van de desbetreffende brief in het Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen (4).

Na de publicatie van deze brief zonden Coordinamento, de organisatie van grote en middelgrote vervoersondernemingen in Italië en de vertegenwoordigingen van de Oostenrijkse Kamer van koophandel te Wenen en te Brussel de Commissie een aantal opmerkingen toe, waarin het betoog van de Commissie in haar brief tot inleiding van de procedure in grote lijnen werd onderschreven. Op 4 april 1996 zond de Commissie de Italiaanse regering afschriften van de opmerkingen die haar door derden waren toegezonden, met het verzoek hierop desgewenst te antwoorden.

De Italiaanse instanties antwoordden bij brief van 26 maart 1996, bij de Commissie ingeschreven op 1 april 1996. Bij brief van 31 mei 1996 deelde de Commissie enkele opmerkingen mee over de in dit antwoord aangevoerde argumenten en nodigde zij de Italiaanse instanties uit voor een vergadering, die op 21 juni 1996 heeft plaatsgevonden.

II

De betrokken wettelijke regeling voorziet voor de belastingjaren 1993 en 1994 in een belastingkredietregeling ten behoeve van Italiaanse goederenvervoerders over de weg, alsmede in een compensatie ten gunste van niet-Italiaanse vervoerders uit de Gemeenschap, die afhankelijk is van het brandstofverbruik op het op het Italiaanse grondgebied afgelegde traject.

Het belastingkrediet ten behoeve van de Italiaanse wegvervoerders heeft betrekking op de inkomstenbelasting van fysieke personen, de belasting over het inkomen van rechtspersonen, de plaatselijke belasting over het inkomen en de belasting over de toegevoegde waarde, alsmede op de inhoudingen aan de bron op de inkomens van loontrekkenden en de vergoedingen over zelfstandige arbeid. De regeling is bedoeld voor Italiaanse goederenvervoerders over de weg die zijn ingeschreven in het bij wet nr. 298 van 6 juni 1974 ingestelde register.

De steunbedragen worden vastgesteld als percentage van de werkelijke kosten van brandstoffen en smeermiddelen, exclusief BTW, maar kunnen niet hoger zijn dan bepaalde maximumbedragen, vastgesteld op basis van het gewicht van het voertuig met lading. Voorts hebben de Italiaanse instanties de steun voor het tweede halfjaar van 1994 voor elke onderneming beperkt tot bedragen voor 100 voertuigen. De voor dit belastingkrediet uitgetrokken middelen alsmede de percentages en de maximumbedragen voor de onderscheiden toepassingsperiodes zijn opgenomen in de volgende tabel:

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

In de decreten is bepaald dat bij de berekening van deze maximumbedragen wordt uitgegaan van een verbruik door de vier categorieën voertuigen van één liter respectievelijk per 8, 6, 3,5 en 2,2 km.

Deze regeling voorziet voorts voor iedere toepassingsperiode in een compensatie voor de vervoersondernemingen uit de lidstaten van de Gemeenschap, op basis van het brandstofverbruik voor het op het Italiaanse grondgebied afgelegde traject. Voor deze compensatie zijn bedragen van 30, 15 en 8 miljard lire uitgetrokken voor respectievelijk 1993, het eerste halfjaar van 1994 en het tweede halfjaar van 1994.

De uitvoeringsregelingen voor de toekenning van deze compensatie zouden bij ministerieel decreet moeten worden vastgesteld (zie artikel 15, lid 4, van wetsdecreet nr. 82 van 29 maart 1993, gewijzigd en omgezet in wet nr. 162 van 27 mei 1993, artikel 1, lid 4, van wetsdecreet nr. 21 van 21 januari 1995, omgezet in wet nr. 84 van 22 maart 1995 en artikel 1, lid 4, van wetsdecreet nr. 92 van 29 maart 1995). In de brief van 26 maart 1996 merkten de Italiaanse instanties op dat de decreten nog niet in definitieve redactie gereed waren, maar dat zij hoe dan ook, om aan het bevel van de Commissie te voldoen, niet zouden worden ingevoerd. De ontwerpen zouden niettemin aan de Commissie worden toegezonden, teneinde eventueel vrijstelling van dit bevel te verkrijgen.

Bij brief van 19 mei 1995 erkenden de Italiaanse instanties dat de regeling voor het eerste halfjaar van 1994 in feite een verlenging voor zes maanden betekende van de in 1993 ingevoerde regeling alsmede van deze die in staatssteunprocedure C 32/92 was onderzocht en waarover op 9 juni 1993 een negatieve beschikking was gegeven, die de steun op grond van artikel 93, lid 1, van het Verdrag onverenigbaar met de gemeenschappelijke markt verklaarde, daar hij aan geen enkele van de in artikel 92, leden 2 en 3, genoemde voorwaarden voor afwijkingen, en ook niet aan de voorwaarden van Verordening (EEG) nr. 1107/70 van de Raad (5) voldeed.

III

Artikel 92 van het Verdrag verklaart steunmaatregelen van de staten of in welke vorm ook met staatsmiddelen bekostigd, die de mededinging door begunstiging van bepaalde ondernemingen of bepaalde producties vervalsen of dreigen te vervalsen, onverenigbaar met de gemeenschappelijke markt, voor zover deze steun het handelsverkeer tussen de lidstaten ongunstig beïnvloedt. Dit steunbegrip verlangt dus dat drie essentiële aspecten worden onderzocht: het gebruik van staatsmiddelen, de verstoring van de mededinging en de ongunstige beïnvloeding van het handelsverkeer.

IV

Artikel 92 maakt geen onderscheid naar de vorm, de oorzaak of de doelstellingen van de steunmaatregelen, maar omschrijft ze enkel naar de gevolgen ervan. Het fiscale karakter van de maatregel volstaat dan ook niet om deze maatregel aan de toepassing van artikel 92 te onttrekken.

In het onderhavige geval heeft de belastingkredietregeling tot gevolg dat de cashflow van een enkele economische sector, te weten het Italiaanse beroepsgoederenvervoer over de weg, wordt verruimd, zodat deze vervoerders via een tijdelijke vrijstelling van de toepassing van een algemene belastingregeling worden bevoordeeld ten opzichte van ondernemingen die vervoer voor eigen rekening verrichten; derhalve is deze regeling een vrijstelling die niet wordt gerechtvaardigd door de aard of de opzet van het stelsel in de zin van het arrest van het Hof van Justitie in zaak 173/73 (6), en is dus niet een algemene maatregel.

In hun brief van 26 maart 1996 voeren de Italiaanse instanties aan dat de belastingkredietregeling een mechanisme is dat past in een "industriebeleid" van differentiatie van de verkoopprijzen van brandstoffen op basis van het huishoudelijke of industriële gebruik, op soortgelijke wijze als dat in de sectoren elektriciteit of water geschiedt.

Blijkens haar brief van 31 mei 1996 is de Commissie van mening dat, wanneer het om een prijsdifferentiatie op grond van zuiver commerciële criteria ging, de maatregel inderdaad niet als staatssteun, maar als de normale handelwijze van een commerciële marktdeelnemer zou kunnen worden beschouwd (7). In het geval van het belastingkrediet ten behoeve van wegvervoerders kan de differentiatie van de tarieven echter niet als een commerciële praktijk worden beschouwd, daar zij door de staat wordt uitgevoerd door middel van een fiscale regeling, zonder dat de verlaging merkbaar is op de exploitatierekeningen van de ondernemers in de brandstoffensector; deze differentiatie komt derhalve niet overeen met het normale gedrag van een commerciële marktdeelnemer. Wanneer werkelijk een commerciële berekening aan het belastingkrediet ten grondslag had gelegen, zou bovendien het aantal voertuigen waarop de maatregel van toepassing is, in het tweede halfjaar van 1994 niet tot 100 per onderneming zijn beperkt.

Het in steunzaak C 45/95 onderzochte belastingkrediet ten behoeve van de Italiaanse beroepsgoederenvervoerders over de weg heeft betrekking op een bedrag van 9,7 tot 24,3 % van de werkelijke kosten van de wegvervoerders voor brandstof en smeermiddelen. De Italiaanse instanties voeren aan dat deze steunmaatregel geen voordeel maar een compensatie is, daar de Italiaanse accijnzen op brandstoffen in vergelijking met die in andere lidstaten van de Gemeenschap zeer hoog zijn. In de onderstaande tabel is het niveau van de accijnzen op diesel in de lidstaten van de Gemeenschap in de jaren 1993 en 1994 weergegeven:

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

In Richtlijn 92/82/EEG van de Raad (8) zijn voor de lidstaten de minimumtarieven voor de indirecte belastingen op minerale oliën per 1 januari 1993 vastgesteld. Voor dieselolie bedraagt dit minimumtarief 245 ecu per 1 000 liter.

Al behoren de accijnzen op dieselbrandstof in Italië in 1993 en 1994 tot de hoogste in de Europese Unie, dit kan naar het oordeel van de Commissie, gelet op de rechtspraak van het Hof van Justitie (9), niet als argument worden aangevoerd voor de invoering van een financiële steunmaatregel die de kosten van de bedrijfsvoering in één enkele sector rechtstreeks vermindert; het feit dat de Italiaanse regering de hoogte van de brandstofheffingen meer in overeenstemming wilde brengen met die in de andere lidstaten, ontneemt de betrokken maatregel niet het karakter van staatssteun die, behalve in de gevallen en volgens de procedures waarin het Verdrag voorziet, verboden is. Verschillen in wetgeving waaruit mededingingverstoringen voortvloeien, vormen geen rechtvaardiging voor de toekenning van compenserende staatssteun. De steun verschaft de begunstigde vervoerders dus een aanmerkelijk voordeel door de rechtstreekse verhoging van de cashflow van één bepaalde bedrijfstak.

De onderstaande tabel vermeldt voor iedere categorie het maximumaantal gesubsidieerde kilometers per voertuigcategorie, op basis van de prijzen exclusief BTW voor ieder jaar (599 ecu/1 000 l in 1993 en 550 ecu/1 000 l in 1994) (10) alsmede het veronderstelde aantal afgelegde kilometers per voertuig en per liter dieselbrandstof waarvan de Italiaanse instanties in het toepassingsdecreet zijn uitgegaan. Het betreft dus het aantal afgelegde kilometers waarvoor de vervoerder geen brandstofkosten heeft gemaakt.

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

Opgemerkt zij, dat het belastingkrediet een subsidie impliceert die niet-evenredig met de grootte van het voertuig toeneemt, zodat de voertuigen met de grootste capaciteit er het meest van profiteren. Op de internationale markt zijn juist deze voertuigen het meest aan concurrentie blootgesteld.

Voorts heeft Coordinamento, de organisatie van grote en middelgrote wegvervoerondernemingen in Italië, er naar aanleiding van de inleiding van de procedure op gewezen, dat bij decreet nr. 92 van 29 maart 1995 de belastingkredietregeling beperkt is tot maximaal 100 voertuigen per onderneming, zodat de grootste ondernemingen, anders dan de kleinere, de brandstofvergoeding niet voor al hun voertuigen kunnen ontvangen.

De Italiaanse instanties voeren aan dat de maatregel niet tot discriminatie van niet-Italiaanse communautaire beroepsgoederenvervoerders leidt, daar voor deze groep in een gelijkwaardige vergoeding wordt voorzien. Op de vergadering van 21 juni 1996 deelden de Italiaanse instanties mee een compensatieregeling voor brandstofkosten ten behoeve van niet-Italiaanse vervoerders te hebben gevonden in de verzoeken om terugbetaling van BTW voor de uitvoer. De voorbereiding van het desbetreffende ontwerpdecreet zou door het bevel van de Commissie zijn stilgelegd. In de huidige situatie geschiedt de terugbetaling van de kosten van de Italiaanse beroepsgoederenvervoerders automatisch op basis van hun inkomensaangifte, zoals reeds in 1993 bij decreet is geregeld, terwijl de uitvoeringsregeling voor de compensatie ten behoeve van niet-Italiaanse vervoerders onduidelijk is en niet daadwerkelijk wordt toegepast.

Voorts hebben de Italiaanse instanties er op de vergadering van 21 juni 1996 op gewezen, dat de niet-Italiaanse vervoerders een informeel verzoek om terugbetaling hadden kunnen indienen; uit het feit dat zij dit hebben nagelaten, blijkt huns inziens dat de niet-Italiaanse vervoerders geen behoefte aan compensaties hebben, aangezien zij hun brandstof buiten Italië kopen, waar deze minder wordt belast. De Commissie acht deze redenering onaanvaardbaar, omdat het ontbreken van een vooraf vastgestelde procedure voor terugbetaling de initiatieven van de niet-Italiaanse vervoerders onbetwistbaar belemmert, terwijl ook de Italiaanse vervoerders vrij zijn zich in het buitenland van brandstof te voorzien, onder dezelfde voorwaarden als de niet-Italiaanse vervoerders.

De voor de niet-Italiaanse vervoerders uitgetrokken bedragen liggen tussen 3,7 % en 5,3 % van de totale begroting. Voor het belastingjaar 1993 worden de aanvankelijke begrotingsbedragen bij ministerieel decreet tussen de Italiaanse en de niet-Italiaanse vervoerders verdeeld, "op basis van het aantal door beide categorieën op Italiaans grondgebied afgelegde kilometers". Noch voor de verdeling van de aanvullende begrotingsbedragen van 200 miljard lire voor 1993 noch voor die van de bedragen voor 1994 wordt enige motivering gegeven. Deze verdeling is onevenwichtig en kan tot discriminatie ten gunste van Italiaanse wegvervoerders leiden. Ten slotte moet nog worden aangetoond dat de niet-Italiaanse beroepsgoederenvervoerders over de weg de kosten van smeermiddelen op dezelfde wijze vergoed kunnen krijgen als de Italiaanse beroepsvervoerders.

De Italiaanse beroepsgoederenvervoerders over de weg concurreren zowel met goederenvervoerders over de weg van andere nationaliteiten als met goederenvervoerders over de weg voor eigen rekening.

Het vervoer voor eigen rekening bedroeg in 1992 19,2 % van het binnenlandse vervoer en 3,8 % van het internationale vervoer dat door Italiaanse vervoerders werd verricht (11).

Volgens de Italiaanse instanties leidt de steunregeling ten behoeve van de beroepsgoederenvervoerders niet tot discriminatie van de vervoerders voor eigen rekening (brief van 13 januari 1994). Zij voeren hiertoe aan dat de kosten van brandstof en smeermiddelen in deze bedrijven marginaal zijn, omdat de vervoersactiviteit in vergelijking met de hoofdactiviteit van ondergeschikt belang is. Dit argument is volgens de Commissie niet steekhoudend, daar de vervoersmarkt vanuit het oogpunt van de mededinging zowel de voor derden verrichte diensten omvat als het alternatief daarvoor, te weten de voor eigen rekening verrichte diensten en bij het onderzoek van de gevolgen van mededingingsverstoringen de voorwaarden waaronder concurrerende activiteiten worden uitgevoerd met elkaar moeten worden vergeleken, zonder rekening te houden met andere activiteiten die de ondernemingen zouden kunnen uitoefenen.

Wat de concurrentie met andere communautaire vervoerders voor rekening van derden betreft, zij opgemerkt dat in 1992 ongeveer 16,2 % van de activiteiten van de Italiaanse beroepsgoederenvervoerders over de weg, berekend in tonkilometer, uit internationaal vervoer (12) bestond. Tussen 1990 en 1993 werd 14 % van de wegcabotage in de Gemeenschap, berekend in tonkilometer, verricht in Italië, hetgeen erop wijst dat dit land voor de communautaire vervoerders de op één na aantrekkelijkste lidstaat van de Gemeenschap was.

Bij de beoordeling van deze gegevens, die een beeld geven van de daadwerkelijke concurrentie in het verleden, moet rekening worden gehouden met de potentiële concurrentie en met de recente liberalisering van het goederenvervoer over de weg, die sinds 1993 een scherpere concurrentie in deze sector mogelijk heeft gemaakt. Deze liberalisering is met name tot stand gebracht door de volgende communautaire regelingen:

- Verordening (EEG) nr. 881/92 van de Raad (13) betreffende de toegang tot de markt van het goederenvervoer over de weg in de Gemeenschap van of naar het grondgebied van een lidstaat of over het grondgebied van één of meer lidstaten. Bij deze verordening werden alle kwantitatieve beperkingen voor het internationale wegvervoer per 1 januari 1993 opgeheven.

- Verordening (EEG) nr. 3118/93 van de Raad (14) tot vaststelling van de voorwaarden waaronder vervoersondernemers worden toegelaten tot het binnenlands goederenvervoer over de weg in een lidstaat waar zij niet gevestigd zijn. Bij deze verordening wordt de wegcabotage per 1 juli 1998 volledig geliberaliseerd; de verordening voorziet in een overgangsperiode waarin het aantal communautaire vergunningen, dat aanvankelijk 30 000 bedroeg, vanaf 1 januari 1995 jaarlijks met 30 % wordt verhoogd.

De Commissie is van oordeel dat de steun ten goede komt aan ondernemingen in een voor internationale concurrentie opengestelde sector en derhalve het internationale handelsverkeer betreft.

Wanneer financiële steun van een lidstaat de mogelijkheden van ondernemingen die in een bepaalde sector aan het intracommunautaire handelsverkeer deelnemen, versterkt, moet worden aangenomen dat deze steun het handelsverkeer ongunstig beïnvloedt, in de zin van artikel 92, lid 1, van het Verdrag.

De Italiaanse steun ten behoeve van de beroepsgoederenvervoerders over de weg versterkt de financiële positie en de handelingsmogelijkheden van de begunstigde ondernemingen ten opzichte van de concurrentie, en de uitwerking daarvan doet zich gevoelen binnen het intracommunautaire handelsverkeer, zodat deze steun dit handelsverkeer ongunstig beïnvloedt.

De Italiaanse instanties stellen in hun brief van 26 maart 1996 dat een vrachtwagen van meer dan 24 000 kg jaarlijks gemiddeld 80 000 km aflegt, terwijl een subsidie over 2 303 km slechts de brandstofkosten dekt van een heen- en terugreis Rome-München. De Italiaanse instanties hebben meer van dergelijke rekenvoorbeelden aangevoerd om aan te tonen dat de betrokken bedragen te laag zijn om "de mededinging te vervalsen of dreigen te vervalsen". De Commissie heeft de Italiaanse instanties er herhaaldelijk aan herinnerd dat de-minimisregel, die binnen de toenmalige kaderregeling inzake overheidssteun voor het midden- en kleinbedrijf (15) was vastgesteld, niet van toepassing was op de vervoerssector, zoals blijkt uit punt 3.2 van genoemde kaderregeling. In een sector als de vervoerssector, waar de Gemeenschap alle middelen aanwendt om de verschuiving van capaciteit van het wegvervoer naar andere, milieuvriendelijkere en veiligere vervoerwijzen te bevorderen, moeten steunregelingen aan een kwalitatieve analyse in plaats van aan een kwantitatieve analyse worden onderworpen.

V

Daar de steun aan de sector goederenvervoer over de weg als een steunmaatregel in de zin van artikel 92, lid 1, van het Verdrag moet worden beschouwd, moet worden nagegaan of voor deze steun een uitzondering kan gelden zoals bedoeld in de artikelen 77, 92 en 93 van het Verdrag, waarbij overigens zij opgemerkt dat de Italiaanse instanties geen beroep op deze artikelen hebben gedaan.

Voorts staat artikel 3 van Verordening (EEG) nr. 1107/70, tot het in werking treden van communautaire voorschriften betreffende de toegang tot de vervoermarkt, steunmaatregelen toe, wanneer de steun tijdelijk en bij wijze van uitzondering wordt toegekend om in het kader van een saneringsplan een overcapaciteit te doen verdwijnen die ernstige structurele problemen met zich brengt en om aldus een bijdrage te leveren om beter te voldoen aan de behoeften van de vervoersmarkt. De steunmaatregelen ten behoeve van de sector goederenvervoer over de weg die in de onderhavige zaak C 45/95 zijn onderzocht, vallen niet onder de in de verordening genoemde uitzondering, daar zij geen deel uitmaken van een saneringsplan voor de betrokken sector, in de zin van genoemd artikel.

Voorts behelst de steunregeling geen steunmaatregelen van sociale aard aan individuele verbruikers of steunmaatregelen tot herstel van de schade veroorzaakt door natuurrampen of andere buitengewone gebeurtenissen en heeft de steun evenmin betrekking op een project van Europees belang in de zin van artikel 92, leden 2 en 3, van het Verdrag.

De afwijkingen voor steunverlening ter bevordering van de regionale ontwikkeling, zoals bedoeld in artikel 92, lid 3, onder a) en c), kunnen evenmin op de Italiaanse steunregeling worden toegepast, omdat alle ondernemingen in de sector beroepsgoederenvervoer over de weg, ongeacht hun plaats van vestiging, van de regeling gebruik kunnen maken en de steun niet verbonden is met een doelstelling van regionale ontwikkeling.

Aangaande artikel 92, lid 3, onder c), van het Verdrag betreffende steunmaatregelen om de ontwikkeling van bepaalde vormen van economische bedrijvigheid te vergemakkelijken, moet worden opgemerkt dat de onderhavige steun, die bestemd is voor alle ondernemingen voor goederenvervoer over de weg (omdat de enige voorwaarde de inschrijving in het register van vervoerders is), niet voldoet aan een herstructureringsdoelstelling voor de sector en in wezen niets anders is dan een bijdrage in de exploitatiekosten. De algemene opvatting is dat dergelijke bijdragen niet voldoen aan de in dit artikel genoemde voorwaarden voor toelaatbaarheid. Een dergelijke exploitatiesteun kan de andere lidstaten ertoe brengen soortgelijke maatregelen in te voeren, met de daaraan verbonden kosten. Bovendien vormt het ontbreken van enige tegenprestatie een onverschuldigd voordeel, dat niet kan worden gerechtvaardigd op grond van het Gemeenschapsbelang.

De Italiaanse instanties geven in hun brieven van 26 augustus 1993 en 26 maart 1996 aan dat hetzelfde resultaat had kunnen worden bereikt door een verlaging van de belasting op brandstoffen (die boven de communautaire minimumtarieven ligt), maar dat deze mogelijkheid "in strijd was met het begrotingsbeleid en met het beleid het brandstofverbruik terug te dringen". Dit argument kan niet ter verdediging van de onverenigbare steun worden ingeroepen en kan door de Commissie niet worden aanvaard omdat, gelet op het voorgaande, de betrokken maatregel een steunmaatregel is in de zin van artikel 92, lid 1, van het Verdrag. Dit type steun heeft overigens ook tot gevolg dat de door de vervoerders te betalen brandstofkosten lager worden, waardoor tot een groter verbruik wordt aangezet.

De Commissie is derhalve van oordeel dat de Italiaanse steun ten behoeve van de beroepsgoederenvervoerders over de weg in de vorm van belastingkredieten op grond van artikel 92 van het Verdrag niet verenigbaar is met de interne markt.

VI

Overeenkomstig artikel 93, lid 3, van het Verdrag had de Commissie tijdig van de steunmaatregelen op de hoogte moeten zijn gebracht. Daar de Italiaanse regering de steunregeling heeft toegepast zonder aan deze kennisgevingsplicht te voldoen, moet steun overeenkomstig het Gemeenschapsrecht als onwettig worden beschouwd.

In haar besluit tot inleiding van de procedure, dat de Italiaanse instanties bij brief van 4 december 1995 is meegedeeld, heeft de Commissie Italië gelast de betaling van iedere nieuwe steun in de vorenomschreven vorm met onmiddellijke ingang op te schorten, in afwachting van het resultaat van haar onderzoek, en binnen een termijn van 15 werkdagen aan de Commissie mee te delen welke maatregelen het heeft genomen om aan deze verplichting te voldoen. Deze verplichting behelst niet alleen het verbod de op de begroting opgenomen steun uit te betalen, maar ook het verbod nieuwe wettelijke regelingen vast te stellen ter invoering van bovenomschreven steunmaatregelen.

Bij brief van 26 maart 1996 hebben de Italiaanse instanties meegedeeld dat in Italië geen wettelijke maatregelen zijn getroffen om de belastingkredietregeling na het belastingjaar 1994 te verlengen. Tevens deelden zij mee dat het onmogelijk was de regeling voor de jaren 1993 en 1994 op te schorten, omdat deze op de datum waarop tot opschorting werd gelast, reeds volledige werking had. Tenslotte deelden zij mee dat de procedure tot vaststelling van de decreten tot invoering van de compensaties voor niet-Italiaanse vervoerders was stilgelegd.

De Commissie heeft zich overeenkomstig de rechtspraak van het Hof van Justitie het recht voorbehouden de lidstaat te gelasten de onwettig verleende steun terug te vorderen, zoals de lidstaten onder de aandacht is gebracht in de in Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen nr. C 156 van 22 juni 1995, blz. 5 bekendgemaakte mededeling. In het onderhavige geval is terugvordering volgens de Commissie noodzakelijk om de eerlijke mededingingsvoorwaarden die vóór de toekenning van de steun bestonden te herstellen.

HEEFT DE VOLGENDE BESCHIKKING GEGEVEN:

Artikel 1

De door Italië ingevoerde steunregeling ten behoeve van het beroepsgoederenvervoer over de weg in de vorm van belastingkredieten, waarvan de nadere regelingen zijn neergelegd in wet nr. 162 van 27 mei 1993 (GURI nr. 123 van 28. 5. 1993), wet nr. 84 van 22 maart 1995 (GURI nr. 68 van 22. 3. 1995) en wetsdecreet nr. 402 van 26 september 1995 (GURI nr. 226 van 27. 9. 1995), is onwettig omdat zij is uitgevoerd in strijd met de in artikel 92, lid 3, van het Verdrag vastgestelde procedureregels en is onverenigbaar met de gemeenschappelijke markt in de zin van artikel 92, lid 1, omdat zij noch aan een van de voor toepassing van de afwijkingen van artikel 92, leden 2 en 3, gestelde eisen noch aan de voorwaarden van Verordening (EEG) nr. 1107/70 voldoet.

Artikel 2

Italië trekt de in artikel 1 genoemde steunmaatregel in, onthoudt zich van de vaststelling van nieuwe wettelijke en bestuursrechtelijke regelingen die ten doel hebben nieuwe steunmaatregelen in de in artikel 1 omschreven vorm in te voeren, en vordert de reeds uitgekeerde steun terug. De steun wordt terugbetaald overeenkomstig de procedures en uitvoeringsbepalingen van het Italiaanse recht, vermeerderd met rente; de rente wordt berekend aan de hand van het bij de beoordeling van regionale steunregelingen gehanteerde referentiepercentage en loopt vanaf de datum van de uitbetaling van de steun tot de datum van de daadwerkelijke terugbetaling.

Artikel 3

De Italiaanse regering deelt de Commissie binnen twee maanden na de kennisgeving van deze beschikking mee welke maatregelen zijn getroffen om aan deze beschikking te voldoen.

Artikel 4

Deze beschikking is gericht tot de Italiaanse Republiek.

Gedaan te Brussel, 22 oktober 1996.

Voor de Commissie

Neil KINNOCK

Lid van de Commissie

(1) Beschikking van 9 juni 1993 (PB nr. L 233 van 16. 9. 1993, blz. 10).

(2) Zie notulen van de 1228e vergadering van de Commissie van 21 december 1994 ('s morgens) te Brussel.

(3) Wetsdecreet nr. 20 van 21 januari 1995 (GURI van 21. 1. 1995).

(4) PB nr. C 3 van 6. 1. 1996, blz. 2.

(5) PB nr. L 130 van 15. 6. 1970, blz. 1.

(6) Arrest van 2 juli 1974 (Italië tegen Commissie), Jurisprudentie 1974, blz. 709.

(7) Zie arrest van het Hof van 29 februari 1996, zaak C-56/93 (Preferentiële tariefregeling voor aardgasleveranties aan Nederlandse producenten van stikstofhoudende kunstmest), Jurisprudentie 1996, blz. I-723.

(8) PB nr. L 316 van 31. 10. 1992, blz. 19.

(9) Arrest van 10 december 1969, zaken 6 en 11/69 (Commissie tegen Frankrijk), rechtsoverweging 21.

(10) Gegevens uit het "Aardoliebulletin", Europese Commissie, Directoraat-generaal Energie.

(11) Het vervoer van goederen over de weg in de gemeenschappelijke markt, rapport van de Groep van Wijzen, juli 1994.

(12) Door de lidstaten aan DG VII verstrekte gegevens, opgenomen in de brief aan de permanente vertegenwoordigingen van 10 februari 1995.

(13) PB nr. L 95 van 9. 4. 1992, blz. 1.

(14) PB nr. L 279 van 12. 11. 1993, blz. 1.

(15) PB nr. C 213 van 19. 8. 1992, blz. 2.