BESCHIKKING VAN DE COMMISSIE van 2 april 1997 betreffende steun voor reclame en verkoopbevordering in de bedrijfskolom schapenvlees (Slechts de tekst in de Franse taal is authentiek) (Voor de EER relevante tekst) (97/611/EG)

DE COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN,

Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap, inzonderheid op artikel 93, lid 2, eerste alinea,

Gelet op Verordening (EEG) nr. 3013/89 van de Raad van 25 september 1989 houdende een gemeenschappelijke ordening der markten in de sector schapen- en geitenvlees (1), laatstelijk gewijzigd bij Verordening (EG) nr. 1589/96 (2), inzonderheid op artikel 27,

Na overeenkomstig artikel 93, lid 2, eerste alinea, van het Verdrag de betrokkenen te hebben aangemaand hun opmerkingen te maken en gelet op deze opmerkingen (3),

Overwegende hetgeen volgt:

I

Bij brief van 12 augustus 1994, ingeschreven op 16 augustus 1994, deelde de Permanente Vertegenwoordiging van Frankrijk bij de Europese Unie de Commissie, in antwoord op het verzoek om kennisgeving van 27 juni 1994, de desbetreffende maatregelen mee. Bij brief van 22 februari 1995, ingeschreven op 23 februari 1995, verstrekken de Franse autoriteiten, in antwoord op het verzoek van de Commissie van 25 augustus 1994, aanvullende informatie.

De Commissie verrichtte aan de hand van de gegevens waarover zij beschikte, een vooronderzoek inzake drie reeksen maatregelen ten behoeve van de schapensector: twee zogenoemde productie-oriënterende maatregelen, in de vorm van technische bijstand en investeringssteun, en een actie op het gebied van reclame en verkoopbevordering.

De Commissie maakte op grond van de artikelen 92 en 93 van het Verdrag tegen de steun voor technische bijstand en voor investeringen in de bedrijfskolom schapenvlees geen bezwaar.

De Commissie leidde echter, bij brief nr. SG(95) D/3878 van 29 maart 1995, de in artikel 93, lid 2, van het Verdrag vastgestelde procedure in ten aanzien van de steun op het gebied van reclame en verkoopbevordering, en maande de Franse regering aan haar opmerkingen te maken; zij maande de andere lidstaten en de overige belanghebbenden eveneens daartoe aan door een bekendmaking in het Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen C 289 van 31 oktober 1995.

Bij brief van 14 juli 1995 deelden de Franse autoriteiten de in het kader van genoemde procedure gevraagde gegevens mede.

Ook werden door derden bij brief van 18 december 1995 opmerkingen gemaakt. Deze laatste werden bij brief van 28 januari 1997 aan de Franse autoriteiten meegedeeld.

Om de in de motivering van de ontwerp-beschikking vermelde redenen namen zij de twijfel van de Commissie aan de verenigbaarheid van de betrokken maatregelen met de gemeenschappelijke markt niet weg.

II

De maatregelen waartegen de Commissie de procedure van artikel 93, lid 2, van het Verdrag heeft ingeleid, bestaan uit subsidies voor acties op het gebied van reclame en verkoopbevordering voor schapenvlees. Deze acties worden door de bedrijfssector zelf gefinancierd voor ten minste 50 %, en verder door de overheid (Ministerie van Landbouw en Visserij, OFIVAL).

De inhoud van de acties kan als volgt worden samengevat:

- begeleiding van de in het kader van de actie genomen maatregelen op het vlak van de deelnemende schapenhouders en van de structuur, die de economische waarde van een kwaliteitsaanduiding (oorsprongsbenaming, label, certificering) moeten doen uitkomen;

- opzetten van campagnes op het gebied van reclame en verkoopbevordering, ter bevordering van de afzet van producten uit bepaalde streken, met voorlichtingsacties bij supermarkten, winkelketens en slagerijen, en een radio-reclamecampagne, waarbij de voordelen van deze producten (producten van eigen streek, kwaliteit, eigen karakter, plaatselijke of gewestelijke oorsprong . . .) werden beklemtoond.

De Commissie besloot, op basis van de gegevens waarover zij beschikte, de bovenbedoelde procedure in te leiden, omdat zij vreesde dat inbreuk op artikel 30 van het Verdrag werd gemaakt.

De onderhavige acties werden in het Informatieblad van het Ministerie van Landbouw van 25 juni 1994 bekendgemaakt.

Volgens deze bekendmaking verwezen de door de Franse autoriteiten geselecteerde "kwaliteitsaanduidingen", door het gebruik van de driekleur en de uitdrukkingen "Frans lamsvlees, slagerskwaliteit" en "lamsvlees van Franse schapenhouders" naar de binnenlandse oorsprong van de producten.

Bij brief van 22 februari 1995 wezen de Franse autoriteiten erop, dat de campagnes hoofdzakelijk via de massamedia waren gevoerd. Volgens de brief van 17 juli 1995 duurde de betrokken campagne van januari tot en met maart 1995, en bedroeg de bijdrage van de staat 5 miljoen Ffr.

III

De Commissie kan steunmaatregelen op het gebied van reclame en verkoopbevordering als verenigbaar met de gemeenschappelijke markt beschouwen, waarbij echter de volgende voorwaarden gelden (4):

- het is verboden steun te verlenen voor reclameacties die niet in overeenstemming zijn met artikel 30 van het Verdrag of voor gerichte reclamecampagnes voor bepaalde ondernemingen;

- de reclame moet betrekking hebben op hetzij landbouwproducten waarvan een overschot bestaat, hetzij nieuwe producten of vervangingsproducten waarvan geen overschot bestaat, hetzij de ontwikkeling van bepaalde gebieden, kleine en middelgrote bedrijven, hetzij producten van hoge kwaliteit en gezonde voedingsmiddelen;

- de steun mag in de regel niet meer dan 50 % van de uitgaven bedragen.

In de richtsnoeren voor de lidstaten op het gebied van de verkoopbevordering voor de voornoemde landbouw- en visserijproducten (punt 2.2.1 van de mededeling van de Commissie in Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen C 272 van 28 oktober 1986) worden tot de verkoopbevorderende maatregelen die duidelijk een inbreuk op artikel 30 van het Verdrag vormen, ook reclamecampagnes gerekend waarbij de consumenten wordt aangeraden binnenlandse producten te kopen uitsluitend omdat zij van binnenlandse oorsprong zijn.

In haar mededeling inzake de inleiding van de procedure heeft de Commissie gesteld dat in het onderhavige geval, met de gegevens waarover zij beschikte, alleen de naleving van de in het derde streepje hierboven bedoelde voorwaarde kon worden nagegaan; of aan de in het tweede streepje hierboven bedoelde voorwaarde was voldaan, kon niet worden nagegaan, en in elk geval bestond het gevaar dat artikel 30 van het Verdrag, bedoeld in het eerste streepje hierboven, niet was nageleefd.

IV

Naar aanleiding van de inleiding van de procedure heeft de Commissie opmerkingen ontvangen van Frankrijk en van een derde.

De Franse autoriteiten en de derde ontkennen dat er sprake is van een inbreuk op artikel 30. Zij voeren in de eerste plaats aan, dat de Franse consument in geen geval ertoe wordt aangezet de betrokken producten te kopen "uitsluitend omdat zij van binnenlandse oorsprong zijn".

Ter staving van deze conclusie worden verschillende gegevens aangevoerd en met name:

- in de reclame wordt niet "uitsluitend" naar de binnenlandse oorsprong van het product verwezen,

- het betreft verkoopbevordering voor kwaliteitsvlees (de kwaliteit wordt gegarandeerd door middel van strenge controles),

- de verkoopbevorderende campagne betreft uitsluitend producten die aan nauwkeurige kwaliteitseisen voldoen,

- het nationale logo is niet meer dan een overkoepelend logo voor reclameacties op gewestelijk vlak (bijvoorbeeld gewestelijke kwaliteitsmerken),

- de verwijzing naar Frankrijk moet alleen zo worden begrepen dat Frankrijk de opdrachtgever is van de betrokken actie,

- het is niet de bedoeling te veel de klemtoon te leggen op de binnenlandse oorsprong van de producten,

- de campagne is informatief (en wil de consument niet aansporen te kopen), waarbij met name de geografische oorsprong van de producten wordt aangegeven,

- Richtlijn 79/112/EEG inzake etikettering van levensmiddelen (artikel 2, lid 1, onder a), i) en artikel 3, lid 1, punt 7).

Wat de tweede bovengenoemde voorwaarde betreft, heeft de derde aangevoerd, dat alleen volgens bepaalde voorwaarden geproduceerde lammeren in aanmerking kwamen voor steun voor verkoopbevordering. Deze voorwaarden komen hierop neer dat de dieren door kleine ondernemingen op ambachtelijke schaal moeten zijn geproduceerd, nagenoeg steeds in probleemgebieden, en dat de kwaliteit ervan moet voldoen aan strenge en precieze criteria.

Het doel van deze campagne op het gebied van reclame en verkoopbevordering was de consumenten producten te leren kennen en naar waarde te doen schatten die beter waren dan de standaardkwaliteit; voor deze standaardkwaliteit werd in geen geval steun voor verkoopbevordering toegekend, en ook geen reclamematerieel ter beschikking gesteld (alleen aan diegenen die aan de productiecriteria voldoen).

V

Artikel 27 van Verordening (EEG) nr. 3013/89 verklaart de artikelen 92 tot en met 94 van het Verdrag van toepassing op de productie van en de handel in de in artikel 1 bedoelde producten, behoudens andersluidende bepalingen van diezelfde verordening.

Volgens artikel 92, lid 1, van het Verdrag zijn steunmaatregelen van de staten of in welke vorm ook met staatsmiddelen bekostigd, die de mededinging door begunstiging van bepaalde ondernemingen of bepaalde producties vervalsen of dreigen te vervalsen, onverenigbaar met de gemeenschappelijke markt, voorzover deze steun het handelsverkeer tussen de lidstaten ongunstig beïnvloedt.

De betrokken maatregelen zijn steunmaatregelen in de zin van artikel 92, lid 1, van het Verdrag.

Zij verbeteren namelijk de economische situatie van de begunstigde ondernemingen ten opzichte van hun concurrenten die deze steun niet krijgen. Bijgevolg vervalsen zij de mededinging of dreigen zij deze te vervalsen in voornoemde zin.

Gelet op de waarde van het handelsverkeer van het betrokken lamsvlees (voor 1995: uitvoer uit Frankrijk naar de rest van de EG: 32,7 miljoen ecu; uitvoer van andere EG-landen naar Frankrijk: 354,9 miljoen ecu (5), alsmede op de Franse productie (461,48 miljoen ecu) ten opzichte van de productie van de overige lidstaten (3 739,27 miljoen ecu (6)), blijkt dat deze steun het handelsverkeer tussen de lidstaten ongunstig kan beïnvloeden wanneer de nationale productie wordt begunstigd ten nadele van de invoer uit de overige lidstaten.

In dit verband moet erop worden gewezen, dat ook het feit dat het bedrag van de steun vrij gering is of de relatief geringe omvang van de begunstigde onderneming, niet a priori uitsluiten, dat het handelsverkeer tussen de lidstaten ongunstig kan worden beïnvloed.

Op grond van het voorgaande zijn de bedoelde steunmaatregelen steunmaatregelen van de staten die voldoen aan de in artikel 92, lid 1, van het Verdrag gestelde criteria.

Er zijn evenwel uitzonderingen op het in artikel 92, lid 1, van het Verdrag vastgestelde beginsel van onverenigbaarheid.

VI

De in artikel 92, lid 2, vastgestelde uitzonderingen zijn in dit geval kennelijk niet van toepassing. De Franse autoriteiten hebben zich er ook niet op beroepen.

De in artikel 92, lid 3, van het Verdrag vastgestelde uitzonderingen moeten bij het onderzoek van elk regionaal of sectoraal steunprogramma of van elk individueel geval van toepassing van algemene steunregelingen restrictief worden uitgelegd.

Zij mogen met name alleen worden toegestaan, wanneer de Commissie kan vaststellen dat de steun noodzakelijk is voor het bereiken van één van de betrokken doelstellingen. De genoemde uitzonderingen toestaan voor steunmaatregelen die niet aan deze eis voldoen, zou erop neerkomen, dat wordt geduld dat het handelsverkeer tussen lidstaten wordt geschaad en mededingingsdistorsies ontstaan die met het oog op het communautair belang niet te rechtvaardigen zijn en als gevolg daarvan ongerechtvaardigde voordelen ontstaan voor de economische subjecten van bepaalde lidstaten.

In dit geval voldoet de steun niet aan de bovenbedoelde eisen. De Franse regering heeft immers geen enkel element kunnen ontdekken, op grond waarvan zou kunnen worden gesteld dat de betrokken steun de voorwaarden vervult voor de toepassing van een van de in artikel 92, lid 3, van het Verdrag vermelde uitzonderingen.

Het betreft geen maatregelen om de verwezenlijking van een belangrijk project van Europees belang in de zin van artikel 92, lid 3, onder b), te bevorderen, daar deze steun, door de gevolgen die hij kan hebben voor het handelsverkeer, indruist tegen het gemeenschappelijk belang.

Het betreft ook geen maatregelen tot opheffing van een ernstige verstoring in de economie van de betrokken lidstaat in de zin van diezelfde bepaling.

De steunmaatregel is ook niet aangemeld als regionaal gerichte steunmaatregel in de zin van artikel 92, lid 3, onder a), van het Verdrag.

De door de Franse regering en de derde ingediende opmerkingen geven de Commissie aanleiding tot de volgende opmerkingen en conclusies:

De Commissie kan steunmaatregelen om de ontwikkeling van bepaalde vormen van economische bedrijvigheid of van bepaalde regionale economieën te vergemakkelijken als verenigbaar met het gemeenschappelijk belang beschouwen, voorzover de voorwaarden waaronder het handelsverkeer plaatsvindt niet zodanig worden veranderd, dat het gemeenschappelijk belang wordt geschaad (artikel 92, lid 3, onder c)).

Opdat dergelijke steunmaatregelen als verenigbaar met de gemeenschappelijke markt in de zin van artikel 92, lid 3, onder c), van het Verdrag kunnen worden beschouwd, is het nodig dat de reclamecampagne

- de voorwaarden waaronder het handelsverkeer plaatsvindt niet zodanig verandert, dat het gemeenschappelijk belang wordt geschaad,

en

- de ontwikkeling van bepaalde vormen van economische bedrijvigheid of van bepaalde gebieden vergemakkelijkt door bevordering van de afzet van hun specifieke producten.

Steunmaatregelen in de zin van artikel 92, lid 1, vervalsen per definitie de mededinging of dreigen deze te vervalsen, maar volgens lid 3, onder c), van dit artikel, kunnen zij slechts ambtshalve worden veroordeeld, wanneer dit in een zodanige mate geschiedt dat het gemeenschappelijk belang wordt geschaad. De eisen van het gemeenschappelijk belang zijn, gelet op de doelstellingen van artikel 39 van het Verdrag, gepreciseerd in de kadervoorschriften voor nationale steunmaatregelen voor reclame voor landbouwproducten en bepaalde producten die niet onder bijlage II van het EEG-Verdrag vallen, met uitzondering van de visserijproducten (7).

Voor alle steun voor een reclamecampagne zal in bovenstaande volgorde moeten worden onderzocht of de maatregel verenigbaar is met het Verdrag; als een maatregel niet verenigbaar is met het Verdrag op grond van een van de hieronder vermelde negatieve criteria, heeft, aldus de kadervoorschriften, de vraag of de steun kan worden verantwoord op grond van een van de onder 3 vermelde positieve criteria derhalve geen zin meer en is het niet nodig dat te onderzoeken. In de volgende gevallen is volgens voornoemde kadervoorschriften de toekenning van de betrokken steun volstrekt in strijd met het gemeenschappelijk belang:

Steun voor rechtstreekse reclame voor de producten van een of meer ondernemingen (punt 2.2), alsmede steun voor reclameacties die niet in overeenstemming zijn met artikel 30 van het Verdrag (punt 2.1).

Nationale steun voor een reclameactie die, door haar inhoud, een inbreuk vormt op artikel 30, kan op grond van artikel 92, lid 3, niet als verenigbaar met de gemeenschappelijke markt worden beschouwd.

De Commissie heeft niet kunnen vaststellen dat de steun voor reclame rechtstreeks voor de producten van een of meer ondernemingen was bestemd.

Zij is evenwel van oordeel, dat de reclameacties waarvoor de procedure is ingeleid, strijdig zijn met artikel 30 van het Verdrag.

In artikel 30 is bepaald, dat kwantitatieve invoerbeperkingen en alle maatregelen van gelijke werking, onverminderd het bepaalde in de artikelen 31 tot en met 37 van het Verdrag, tussen de lidstaten verboden zijn.

Dit verbod geldt al wanneer de betrokken maatregelen de invoer tussen lidstaten al dan niet rechtstreeks, daadwerkelijk of potentieel kunnen belemmeren (zie de zaak Dassonville (8)).

De betrokken maatregelen kunnen de invoer tussen lidstaten om de volgende redenen belemmeren:

De Commissie heeft haar beleid ten aanzien van de uitlegging van artikel 30 op het gebied van staatssteunmaatregelen vastgelegd in haar mededeling betreffende de betrokkenheid van de lidstaten bij acties ter bevordering van de verkoop van landbouw- en visserijproducten (9).

De betrokken derde heeft de juridische waarde van genoemde mededeling aangevochten. De Commissie kan deze argumentatie niet volgen. Op grond van de artikelen 92 tot en met 94 van het Verdrag heeft de Commissie immers ook tot taak te zorgen voor de naleving van artikel 30 van het Verdrag en daarbij de rechtspraak van het Hof te volgen (10), waarvan de beginselen in bovenbedoelde kadervoorschriften (11) zijn overgenomen.

In de in de bijlage opgenomen richtsnoeren voor de lidstaten, is in punt 2.2.1 vastgesteld dat reclamecampagnes een inbreuk vormen op artikel 30, wanneer daarbij de consumenten wordt aangeraden binnenlandse producten te kopen uitsluitend omdat zij van binnenlandse oorsprong zijn.

Dit nu is duidelijk het geval voor de betwiste actie "lamsvlees van Franse schapenhouders". Voor de consument is het enige aanknopingspunt de vermelding dat het een product van binnenlandse oorsprong betreft. Het feit dat het begrip "schapenhouderij" wordt toegevoegd, doet hieraan niets af.

Wat de andere betwiste maatregel betreft ("Frans lamsvlees, slagerskwaliteit") stelt de Commissie eveneens een inbreuk op het betrokken artikel 30 vast, daar te veel de klemtoon wordt gelegd op de binnenlandse oorsprong van het product.

Dienaangaande zij opgemerkt, dat de Commissie in punt 2.3.1 van voornoemde richtsnoeren de lidstaten met aandrang heeft verzocht de volgende aanbeveling strikt in acht te nemen:

"Het producerende land mag via een woord of een symbool worden aangegeven, op voorwaarde dat er een redelijk evenwicht bestaat tussen enerzijds de verwijzing naar de kwaliteiten en variëteiten van het product en anderzijds de binnenlandse oorsprong ervan. Verwijzingen naar de binnenlandse oorsprong moeten ondergeschikt zijn aan de belangrijkste boodschap die via de campagne aan de consumenten wordt overgebracht."

Ook aan deze voorwaarde is niet voldaan. De verwijzing naar de binnenlandse oorsprong is geenszins van ondergeschikt belang. Dit blijkt uit het feit dat, enerzijds, de letters van de woorden "Frans lamsvlees" tweemaal zo groot zijn als die van het woord "slagerskwaliteit" en anderzijds uit het feit dat "Frans lamsvlees" in rood is gedrukt, boven "slagerskwaliteit", dat in blauw is gedrukt.

Het effect daarvan wordt nog versterkt door het gebruik van de Franse driekleur.

Derhalve kan er geen sprake zijn van een redelijk evenwicht tussen de verwijzingen naar de kwaliteiten van het product en die naar zijn binnenlandse oorsprong.

De desbetreffende tekens bevatten geen enkele aanvullende verwijzing.

Daarom is de kwestie van het kwaliteitscriterium en de kwaliteitscontroles hier niet relevant. Zij doet er niet aan af, dat de maatregel een belemmering van het handelsverkeer vormt.

Deze conclusie is bevestigd door de rechtspraak van het Hof van Justitie (12), volgens welke op een markt die zoveel mogelijk de kenmerken van één enkele markt moet vertonen het recht op een kwaliteitsbenaming voor een product - behoudens de voorschriften betreffende oorsprongsbenamingen en herkomstaanduidingen - slechts kan afhangen van de objectieve wezenskenmerken waaruit de kwaliteit van het product ten opzichte van hetzelfde product van mindere kwaliteit voortvloeit, doch niet van de geografische plaats van deze of gene productiefase.

Dit geldt ook voor de bewering, dat het nationale logo slechts de acties tot verkoopbevordering in de verschillende gewesten zou bundelen of de consument gewoon zou informeren door de geografische oorsprong van de producten aan te geven, en voor het argument, dat de verwijzing naar Frankrijk als een verwijzing naar de opdrachtgever van de actie zou moeten worden uitgelegd.

Ten aanzien van deze argumenten moet erop worden gewezen, dat een eenvoudige verwijzing naar de binnenlandse oorsprong of naar de opdrachtgever van de actie ook volgens de Commissie geen inbreuk vormt op artikel 30, op voorwaarde dat deze verwijzing niet te buitensporig is.

De volgens de Franse autoriteiten met de bedoelde verkoopbevordering "beoogde" doelstelling, negatief omschreven (met de steun wordt niet "beoogd" te veel belang te geven aan de binnenlandse oorsprong), doet niet af aan het effect en is dus in elk geval niet relevant ten aanzien van artikel 30 van het Verdrag. Wat belangrijk is, is juist dat de verwijzing naar Frankrijk wordt begrepen als een verwijzing naar de "opdrachtgever" die wel degelijk als "Frans" wordt bestempeld ("Frans" lamsvlees, "Franse schapenhouders"). Bovendien bevestigt het antwoord van de Franse autoriteiten alleen maar het bezwaar van de Commissie, te meer daar het verwijst naar het verlies van concurrentievermogen van de sector schapenvlees in Frankrijk, en naar de noodzaak de campagnes te richten op de "door uw slager gegarandeerde kwaliteit of op het lamsvlees van onze schapenhouders, en zo de stagnering van de verkoop van lamsvlees op ons grondgebied tegen te gaan".

Door de betrokken derde is gesteld dat het verbod op vermelding van de Franse oorsprong van het lamsvlees strijdig is met het Gemeenschapsrecht.

Dit argument is irrelevant, aangezien de Commissie geenszins een absoluut verbod van vermelding van de oorsprong heeft aanbevolen, zoals trouwens duidelijk blijkt uit de richtsnoeren in bijlage bij voornoemde mededeling van 28 oktober 1986 en uit de mededeling inzake de inleiding van de procedure op grond van artikel 93, lid 2, van het Verdrag anderzijds.

De in de Richtlijn "etikettering" (13) opgenomen eis tot vermelding van de oorsprong ten slotte geldt slechts voor de gevallen waarin de consument door het weglaten ervan zou kunnen worden misleid wat de wezenlijke kwaliteiten van het product betreft. Een dergelijke misleiding wordt evenwel zeker niet voorkomen door een verwijzing naar de oorsprong die geen andere expliciete gegevens betreffende de wezenlijke kwaliteiten van het product bevat. Met andere woorden, niet wordt uitgelegd hoe de verwijzing naar de Franse oorsprong van het product de consument beter inlicht over de kwaliteiten van het product.

Verder moet nog worden nagegaan, of maatregelen zoals die welke aan artikel 30 zijn getoetst, al zijn het maatregelen van gelijke werking als kwantitatieve beperkingen, op grond van artikel 36 van het Verdrag toelaatbaar zouden kunnen zijn.

Artikel 36 vormt een uitzondering op het fundamentele beginsel van het vrije verkeer van goederen en moet derhalve aldus worden uitgelegd, dat de gevolgen ervan niet verder reiken dan nodig is voor de bescherming van de belangen die het beoogt te beschermen.

In geen van de gemaakte opmerkingen wordt evenwel verzocht om toepassing van artikel 36, en de Commissie heeft ook geen gegevens kunnen ontdekken op grond waarvan dit artikel van toepassing zou moeten zijn.

Derhalve heeft de Commissie moeten concluderen, dat de beoogde maatregelen niet voldoen aan de communautaire criteria op grond waarvan zij zouden kunnen worden geacht de ontwikkeling van de betrokken sectoren te vergemakkelijken.

Bijgevolg stelt de Commissie vast, dat de onderhavige maatregelen niet in aanmerking komen voor de in artikel 92, lid 3, onder a) en c), vermelde uitzonderingen voor steunmaatregelen ter bevordering van de economische ontwikkeling van bepaalde streken, of om bepaalde onder c) bedoelde vormen van bedrijvigheid te vergemakkelijken.

Gelet op het voorgaande kunnen de door de Franse regering en de betrokken derde aangevoerde argumenten niet door de Commissie in aanmerking worden genomen.

Bijgevolg komen deze steunmaatregelen voor geen van de uitzonderingen van artikel 92 van het Verdrag in aanmerking en moeten zijn dus als onverenigbaar met de gemeenschappelijke markt worden beschouwd.

VII

Sedert de inleiding van de procedure in de zin van artikel 93, lid 2, zijn de Commissie gegevens verstrekt, die erop wijzen dat de betrokken steun was toegekend voor een eindbeslissing in deze procedure; met deze steun was een bedrag van 5 miljoen Ffr. gemoeid. Daar het hier gaat om niet aangemelde steunmaatregelen, die zonder de eindbeslissing van de Commissie af te wachten zijn uitgevoerd, kan, gezien het dwingende karakter van de in artikel 93, lid 3, van het Verdrag opgenomen procedurevoorschriften, waarvan het Hof van Justitie in zijn arresten van 19 juni 1973 (zaak 77/72, Carmine Capolongo tegen Azienda Agricola Maya) (14), 11 december 1973 (zaak 120/73, Gebrüder Lorenz GmbH tegen Bondsrepubliek Duitsland) (15) en 22 maart 1997 (zaak 78/76, Steinicke en Weinlig tegen Bondsrepubliek Duitsland) (16) de rechtstreekse werking heeft erkend, de onwettigheid van de betrokken steun niet achteraf ongedaan worden gemaakt (arrest van 21 november 1991, zaak C-354/90, Fédération nationale du commerce extérieur des produits alimentaires e. a. tegen Frankrijk) (17).

Bij onverenigbaarheid van de steunmaatregelen met de gemeenschappelijke markt zou de Commissie gebruik moeten maken van de mogelijkheid die de arresten van 24 februari 1987 in zaak 310/85 (18) en van 20 september 1990 in zaak C-5/89 (19) haar bieden en de lidstaat moeten verplichten de totale onwettig toegekende steun van de begunstigden terug te vorderen.

Deze terugbetaling zou nodig zijn om de vroegere toestand te herstellen, door alle financiële voordelen die de begunstigde (Interbev) van de ten onrechte verleende steun sedert de toekenning van deze steun onverschuldigd zou hebben genoten weg te nemen.

De terugbetaling moet derhalve plaatsvinden volgens de procedures en bepalingen van de Franse wetgeving, waarbij de rente begint te lopen op de datum waarop de betrokken steun is verleend. Deze rente moet worden berekend op basis van de marktrente, uitgaande van de rentevoet die wordt gehanteerd bij de berekening van het subsidie-equivalent in het kader van de regionale steunmaatregelen (20).

Deze beschikking loopt niet vooruit op eventuele conclusies van de Commissie inzake de financiering van het gemeenschappelijk landbouwbeleid door het Europees Oriëntatie- en Garantiefonds voor de landbouw (EOGFL),

HEEFT DE VOLGENDE BESCHIKKING GEGEVEN:

Artikel 1

De bij brief van 12 augustus 1994 van de Permanente Vertegenwoordiging van Frankrijk bij de Europese Unie aangemelde steun voor reclame en verkoopbevordering is, voor-zover hij is toegepast, onwettig in de zin van artikel 93, lid 3, van het Verdrag; hij is onverenigbaar met de gemeenschappelijke markt in de zin van artikel 92 van het EG-Verdrag en mag niet worden toegekend.

Artikel 2

Frankrijk moet de in artikel 1 bedoelde steunmaatregel binnen twee maanden na de datum van kennisgeving van deze beschikking intrekken.

Artikel 3

Frankrijk moet de in artikel 1 bedoelde steun binnen zes maanden, na de dag van deze beschikking van de rechtstreeks begunstigde (Interbev) terugvorderen.

De terugbetaling moet plaatsvinden volgens de procedures en bepalingen van de nationale wetgeving. De terug te vorderen bedragen brengen rente op vanaf de datum van toekenning van de betrokken steun. De rente moet worden berekend op basis van de marktrente, uitgaande van de rentevoet die wordt gehanteerd bij de berekening van het subsidie-equivalent in het kader van de regionale steunmaatregelen.

Artikel 4

Frankrijk deelt de Commissie, binnen twee maanden na de datum van kennisgeving van deze beschikking mee, welke maatregelen het voornemens is te treffen om aan deze beschikking te voldoen en, binnen de in artikel 3 bedoelde termijn welke maatregelen het heeft getroffen om aan deze beschikking te voldoen.

Artikel 5

Deze beschikking is gericht tot de Franse Republiek.

Gedaan te Brussel, 2 april 1997.

Voor de Commissie

Franz FISCHLER

Lid van de Commissie

(1) PB L 289 van 7. 10. 1989, blz. 1.

(2) PB L 206 van 16. 8. 1996, blz. 25.

(3) PB C 289 van 31. 10. 1995, blz. 12.

(4) Zie de Kadervoorschriften voor nationale steunmaatregelen voor reclame voor landbouwproducten en bepaalde producten die niet onder bijlage II van het EEG-Verdrag vallen, met uitzondering van visserijproducten (PB C 302 van 12. 11. 1987, blz. 6).

(5) Comext 2.

(6) Comext 2.

(7) PB C 302 van 12. 11. 1987, blz. 6.

(8) Zaak 8/74, Jurispr. 1974, blz. 837, 852.

(9) PB C 272 van 28. 10. 1986, blz. 3.

(10) Zaken 249/81 ("Koop Iers") en 222/82 ("Apple and Pear Development Council").

(11) Zie Kadervoorschriften voor nationale steunmaatregelen voor reclame voor landbouwproducten en bepaalde producten die niet onder bijlage II van het EEG-Verdrag vallen, met uitzondering van visserijproducten (PB C 302 van 12. 11. 1987, blz. 6).

(12) "Eggers", zaak 13/78, Jurispr. 1978, blz. 1935, rechtsoverweging 24.

(13) Richtlijn 79/112/EEG van de Raad van 18 december 1978 betreffende de onderlinge aanpassing van de wetgevingen der lidstaten inzake etikettering en presentatie van levensmiddelen bestemd voor de eindverbruiker alsmede inzake de daarvoor gemaakte reclame (PB L 33 van 8. 2. 1979, blz. 1).

(14) Jurispr. 1973, blz. 611.

(15) Jurispr. 1973, blz. 1471.

(16) Jurispr. 1977, blz. 595.

(17) Jurispr. 1991, blz. I-5505.

(18) Jurispr. 1987, blz. 901.

(19) Jurispr. 1990, blz. I-3437.

(20) Mededeling van de Commissie aan de lidstaten (PB C 156 van 22. 6. 1995, blz. 5).