Beschikking van de Commissie

van 13 juni 2000

betreffende de door Duitsland toegekende staatssteun ten gunste van Wildauer Kurbelwelle GmbH

(kennisgeving geschied onder nummer C(2000) 1660)

(Slechts de tekst in de Duitse taal is authentiek)

(Voor de EER relevante tekst)

(2000/698/EG)

DE COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN,

Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap, inzonderheid op artikel 88, lid 2, eerste alinea,

Gelet op de Overeenkomst betreffende de Europese Economische Ruimte, en met name op artikel 62, lid 1, onder a),

Na de andere belanghebbenden overeenkomstig de genoemde artikelen te hebben aangemaand hun opmerkingen te maken en gezien deze opmerkingen,

Overwegende hetgeen volgt:

1. PROCEDURE

(1) Bij schrijven van 10 november 1997 (geregistreerd op 11 november 1997) heeft Duitsland krachtens artikel 88, lid 3, van het EG-Verdrag de herstructurering van Wildauer Kurbelwelle GmbH (WKW) bij de Commissie aangemeld. Bij schrijven van 5 december 1997 heeft de Commissie verzocht om nadere inlichtingen, welke Duitsland bij schrijven van 11 februari 1998 heeft verstrekt. Aangezien een deel van de steun reeds was uitbetaald, werd de steunmaatregel in het NN-register ingeschreven onder nr. NN 18/98.

(2) Op grond van de door Duitsland verstrekte gegevens besloot de Commissie op 7 april 1998 de procedure van artikel 88, lid 2, van het EG-Verdrag in te leiden, aangezien zij er twijfels over had of de steun verenigbaar was met de gemeenschappelijke markt.

(3) Bij schrijven van 26 mei 1998(1) werd Duitsland in kennis gesteld van dit besluit, dat in het Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen(2) is bekendgemaakt. De Commissie heeft het nummer van de steunzaak dienovereenkomstig veranderd in C 30/98. Voorts werden andere belanghebbenden uitgenodigd hun opmerkingen binnen een maand na de publicatie in te dienen.

(4) Op 16 oktober 1998, 25 januari 1999, 24 juni 1999, 6 juli 1999, 30 augustus 1999, 20 en 23 september 1999, 19 oktober 1999, 2 en 12 november 1999 zond Duitsland inlichtingen toe als reactie op de inleiding van de procedure.

(5) Geen enkele belanghebbende heeft een opmerking ingediend.

2. FEITEN

(6) Wildauer Kurbelwelle GmbH (WKW) is actief op het vlak van de productie van krukassen en in de smederijsector (matrijssmeden). De door het bedrijf geproduceerde krukassen worden vooral gebruikt in scheepsmotoren en in de energiesector. Het bedrijf heeft zich gespecialiseerd in grootschalige smeedprojecten. WKW is gevestigd te Wildau in de deelstaat Brandenburg en telt 293 werknemers. In 1996 haalde het bedrijf een totale omzet van 42 miljoen DEM.

(7) Brandenburg is een gebied met hoge werkloosheid. Overeenkomstig artikel 87, lid 3, onder a), van het EG-Verdrag vervult de regio de voorwaarden voor het toestaan van regionale steunmaatregelen.

(8) Op 5 augustus 1997 werd het bedrijf na een openbare en onvoorwaardelijke aanbestedingsprocedure geprivatiseerd, waarbij de aanbesteding gegund werd aan Georgsmarienhütte GmbH (GMH). Deze maatregelen moeten in het licht van de privatisering worden beschouwd en dienen om de herstructurering van WKW te ondersteunen. In de privatiseringsovereenkomst verplichtte de investeerder zich ertoe minstens 262 arbeidsplaatsen tot 2002 te behouden en garandeerde hij investeringen ten belope van 31 miljoen DEM.

2.1. Herstructureringsplan

(9) In het aan de privatisering gebonden herstructureringsplan wordt voorzien in een reeks maatregelen tot verbetering van het concurrentievermogen van WKW:

a) opbouw van een gezamenlijk strategisch netwerk met VSG Energie- und Schmiedetechnik GmbH (VSG), Hattingen, West-Duitsland(3). VSG, dat net als WKW actief is op het gebied van krukassen, zal zijn krukassenproductie overbrengen naar WKW en vervangen door voorgevormde onderdelen die aan deze onderneming worden geleverd;

b) sluiten van een samenwerkingsovereenkomst met National Forge (NFC), een toonaangevende Amerikaanse producent van krukassen(4);

c) oplossing van de kwaliteitsproblemen van de onderneming. Voor de overname door GMH had WKW klanten verloren vanwege de ontoereikende kwaliteit van zijn producten(5);

d) versterking van de distributieafdeling met het oog op een betere vertegenwoordiging van de onderneming op de markt;

e) gebruikmaking van de marktkennis van de investeerder;

f) herstructurering van de onderneming;

g) aankoop van nieuwe machines.

(10) De herstructureringsperiode loopt van 1998 tot 2001. Als rechtstreekse gevolgen van de uitvoering van het herstructureringsplan kunnen de volgende synergische effecten worden verwacht:

a) betere inkoopvoorwaarden op grond van het strategisch netwerk van WKW en VSG en dientengevolge betere financierings- en verzekeringsvoorwaarden;

b) gezamenlijke marketing;

c) uitbreiding van het productenaanbod van de bedrijfsgroep;

d) werkgroepen binnen het staalconcern om de kennisuitwisseling te waarborgen;

e) betere beroepsopleiding en vakkundigheid door uitwisseling van personeel in het kader van interne practica.

2.2. Financieringsmaatregelen

(11) In het kader van de privatisering zullen de BvS en de deelstaat Brandenburg de volgende financieringsmaatregelen nemen:

Tabel: Financieringsmaatregelen ten gunste van WKW in het kader van de herstructurering

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

(12) Bij de financieringsmaatregelen horen ook de begin juli 1999 door de BvS medegedeelde maatregelen ter dekking van verdere verliezen ten bedrage van 15 miljoen DEM ("financieringstekort")(6). De verliezen zouden gedeeltelijk door de BvS met een bedrag van 10 miljoen DEM en door een extra eigen bijdrage van GMH ten belope van 5 miljoen DEM worden gedekt. Volgens de Duitse regering zijn deze extra verliezen het gevolg van de blijvende onzekerheid over de toekomstige ontwikkeling van WKW. De machines van VSG konden niet naar WKW worden verplaatst voordat de Commissie de steunmaatregelen had toegestaan, wat leidde tot vertraging bij de uitvoering van het herstructureringsplan. Gelet op de onzekere toekomst van WKW konden klanten niet besluiten tot het plaatsen van een order.

(13) Naast deze maatregelen verstrekt de BvS een gedeeltelijke prefinanciering ten belope van 8,5 miljoen DEM voor de middelen uit de Gemeinschaftsaufgabe (GA-middelen)(7) ten bedrage van 13,722 miljoen DEM, die WKW moet ontvangen. Zij staat ook borg voor een bedrag van 2 miljoen DEM voor een banklening met het oog op de financiering van de investeringstoelage ten belope van 1,831 miljoen DEM.

(14) Bovenop deze maatregelen verleende de BvS:

a) twee waarborgen, in totaal ten belope van 6 miljoen DEM, die in 1996 en 1997 werden toegestaan, en

b) een verhoging van het maatschappelijk kapitaal met 2,45 miljoen DEM, die in 1994/1995 werd toegestaan. Daaruit volgt een totaalbedrag van 8,45 miljoen DEM.

Rekening houdend met deze extra financieringsmaatregelen verstrekt de BvS aan de onderneming een totaalbedrag van 53,524 miljoen DEM(8), terwijl het bedrag dat door de deelstaat Brandenburg ter beschikking wordt gesteld, 15,553 miljoen DEM beloopt. Daaruit volgt een totaalbedrag van 69,077 miljoen DEM.

(15) In het kader van de privatisering betaalde GMH een aankoopprijs van 100000 DEM en nam het bankverbintenissen van WKW over ten belope van 7,794 miljoen DEM. GMH nam tevens een bankwaarborg ten belope van 500000 DEM over. Bovendien moest de investeerder een contante bijdrage van 3 miljoen DEM betalen voor de financiering van de investeringen. Volgens de gegevens van de Duitse regering die op 3 september 1999 zijn ontvangen, is GMH bereid als investeerder een extra eigen bijdrage van 5 miljoen DEM contant te leveren om het financieringstekort van 15 miljoen DEM op te lossen. Wegens deze financiële injectie zal het engagement van de investeerder 16,394 miljoen DEM belopen.

Tabel: Overzicht van de financiering van de herstructurering

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

(16) Naast de huidige maatregelen heeft WKW vóór de privatisering de volgende bedragen ontvangen:

a) GA-middelen ten belope van 7,77 miljoen DEM, die in 1994 en 1995 zijn verleend.

b) De BvS schold een bedrag van 2,369 miljoen DEM kwijt, dat was bestemd voor maatregelen ter bevordering van de werkgelegenheid overeenkomstig § 249 h ArbfG en dat bestreken werd door een goedgekeurd programma(9). Overeenkomstig dit programma ontvangen bedrijven die het creëren van werkgelegenheid bevorderen, een geprefinancierd bedrag ter ondersteuning van deze maatregelen.

c) Door de BvS verstrekte leningen ten belope van 44,152 miljoen DEM, kwijtschelding van de desbetreffende leningsintresten ten belope van 1,081 miljoen DEM en kwijtschelding van leningen ten belope van 18,062 miljoen DEM.

(17) WKW zal een bedrag van in totaal 44,437 miljoen DEM van de herstructureringskosten gebruiken voor investeringen. Het saldo dient voor het dekken van verliezen en voor prefinanciering, waarborgen en maatschappelijk kapitaal te worden gebruikt.

3. BESLUIT VAN DE COMMISSIE TOT INLEIDING VAN DE PROCEDURE VAN ARTIKEL 88, LID 2, VAN HET EG-VERDRAG

(18) In haar besluit tot inleiding van de procedure van artikel 88, lid 2, van het EG-Verdrag drukte de Commissie haar twijfels uit aan de verenigbaarheid van de steun met de gemeenschappelijke markt, aangezien deze niet was gemeld en reeds vóór een beschikking van de Commissie in strijd met het recht werd uitbetaald.

(19) De inleiding van de procedure was vooral gebaseerd op de twijfels van de Commissie over de rentabiliteit van de onderneming op lange termijn. Deze twijfels werden in het bijzonder gevoed door de hypothesen over de toekomstige stijging van de omzet in de krukassensector. Voorts verstrekte de Duitse regering onnauwkeurige gegevens over de steunmaatregelen die vóór de privatisering waren verleend, zodat de Commissie niet kon beoordelen of de steun in verhouding stond tot de kosten en baten van de herstructurering en in welke mate de steun ten gunste van WKW zou leiden tot een concurrentievervalsing. Bovendien werd de Duitse regering verzocht de rol van Gröditzer Stahlwerke GmbH (GSW) in het geplande netwerk tussen WKW en VSG nader toe te lichten.

4. OPMERKINGEN VAN DERDEN

(20) De Commissie heeft geen opmerkingen van derden als reactie op de inleiding van de procedure ontvangen.

5. OPMERKINGEN VAN DE DUITSE REGERING

(21) In verscheidene schriftelijke reacties op de inleiding van de procedure op 7 april 1998 verstrekte de Duitse regering inlichtingen over de rentabiliteit van WKW op lange termijn en gaf zij toelichting over de steunbedragen die voor de privatisering waren toegekend. Uit deze gegevens bleek ook dat de er geen erg nauwe banden tussen WKW, VSG en GSW waren, wat leveringen betreft.

6. BEOORDELING

(22) WKW was grotendeels regionaal gericht, aangezien de onderneming hoofdzakelijk in Duitsland actief was, maar deze toestand verandert na de herstructurering. De geplande cijfers wijzen op een sterkere uitvoeractiviteit van de onderneming naar de wereldmarkt. Er kan van worden uitgegaan dat de handel tussen de lidstaten wordt beïnvloed door steunmaatregelen, aangezien er binnen de Gemeenschap drukke handelsactiviteit is in deze economische sector.

(23) Overeenkomstig artikel 87, lid 1, van het EG-Verdrag moeten de maatregelen derhalve afzonderlijk worden getoetst, aangezien zij uit overheidsmiddelen komen en derhalve de mededinging vervalsen, de handel tussen de lidstaten beïnvloeden en de beleggers een voordeel kunnen verlenen door hen van uitgaven te ontslaan die zij anders zelf moesten dragen.

6.1. Financieringsmaatregelen vóór de privatisering

(24) De volgende financieringsmaatregelen die vóór de privatisering van de onderneming zijn toegekend, zijn gedekt door programma's:

a) De maatregelen ter bevordering van de werkgelegenheid op grond van § 249 ArbfG zijn gedekt door een goedgekeurd programma(10). Overeenkomstig dit programma ontvangen bedrijven die het creëren van werkgelegenheid bevorderen, een geprefinancierd bedrag ter ondersteuning van deze maatregelen. Indien de onderneming deze middelen met inachtneming van het programma gebruikt, moeten deze niet worden terugbetaald. Zij worden niet als steunmaatregel beschouwd, aangezien alle ondernemingen ervan kunnen profiteren. Volgens de gegevens van de Duitse regering heeft WKW deze middelen overeenkomstig de voorwaarden van het programma gebruikt, zodat het geprefinancierde bedrag niet moest worden terugbetaald. Derhalve is de kwijtschelding gedekt door het programma en kan deze in dit verband niet als steunmaatregel worden beschouwd.

b) De BvS verstrekte leningen ten belope van 44,152 miljoen DEM, en schold de desbetreffende leningsintresten ten belope van 1,081 miljoen DEM kwijt, evenals door bankgarantie gedekte leningen ten belope van 18,062 miljoen DEM. Aangezien de leningen, gelet op het feit dat de onderneming zich reeds in moeilijkheden bevond, overeenkomstig de Treuhandregeling toegekend en goedgekeurd waren, was toen reeds voorzien in de mogelijkheid van de omzetting van deze leningen in subsidies. De steunintensiteit werd vastgelegd op 100 %, omdat de financieringsmaatregelen werden toegekend aan een onderneming in moeilijkheden. Daarom kan de toenmalige kwijtschelding van de lening niet worden aangezien als een extra steunmaatregel, maar moet deze worden beschouwd als reeds gedekt door deze Treuhandregeling(11). Dientengevolge zijn deze maatregelen geen steunmaatregel die in dit verband zou moeten worden toegestaan en bij de berekening van de evenredigheid in aanmerking genomen worden.

(25) De GA-middelen(12) ten bedrage van 13,722 miljoen DEM en de investeringssteun van de deelstaat ten bedrage van 1,831 miljoen DEM moeten als steunmaatregelen worden beschouwd, die in aanmerking moeten worden genomen bij de evenredigheidsanalyse, maar gedekt zijn door de eerder door de Commissie toegestane regionale steunregelingen(13).

(26) De door de BvS toegekende lening ten belope van 8,5 miljoen DEM dient voor de gedeeltelijke prefinanciering van de GA-middelen ten bedrage van 13,722 miljoen DEM. Dit bedrag lijkt geen staatssteun in de zin van artikel 87, lid 1, van het EG-Verdrag te zijn, aangezien het gedekt is door een eersterangs bankgarantie van de investeerder en moet worden terugbetaald, zodra de GA-middelen beschikbaar zijn.

(27) De GA-middelen(14) ten belope van 7,77 miljoen DEM, die in 1994 en 1995 zijn toegekend, moeten worden beschouwd als steunmaatregelen, hoewel zij vallen onder eerder door de Commissie toegestane regionale steunregelingen. Al dienen deze maatregelen niet opnieuw te worden beoordeeld door de Commissie, moeten de bedragen in aanmerking worden genomen bij de afweging van de evenredigheid van de steunmaatregelen (zie hieronder), aangezien zij niet door de Treuhandregelingen gedekt waren.

(28) De volgende steunmaatregelen waren niet gedekt door programma's en moeten derhalve worden beschouwd als steun in de zin van artikel 87, lid 1, van het EG-Verdrag en bij onderhavige analyse in aanmerking worden genomen:

a) twee waarborgen, in totaal ten belope van 6 miljoen DEM, aangezien deze in 1996 en 1997 werden toegestaan, toen de Treuhandregelingen niet meer golden;

b) een in 1994/1995 toegestane verhoging van het maatschappelijk kapitaal met 2,45 miljoen DEM, aangezien de Treuhandregelingen de toekenning van leningen en garanties enkel toelieten vóór de privatisering;

c) de investeringssteun van de BvS voor een totaal bedrag van 34,574 miljoen DEM;

d) de waarborg van de BvS voor de prefinanciering van de investeringssteun van de deelstaat ten belope van 2 miljoen DEM. Deze waarborg ter dekking van de financiering van de investeringstoelage lijkt een steunmaatregel van de staat in de zin van artikel 87, lid 1, van het EG-Verdrag te zijn, aangezien de investeerder blijkbaar geen borgsom voor deze maatregel heeft gestort en de Duitse regering niet aangeeft of en wanneer deze waarborg ten einde loopt.

(29) Derhalve komen in het kader van de privatisering door de BvS en de deelstaat toegekende steunmaatregelen ten belope van in totaal 60,577 miljoen DEM(15) ten goede van de begunstigde, waarvan de Commissie bij dezen 45,024 miljoen DEM(16) moet beoordelen.

Er moet worden onderzocht of de steunmaatregelen vallen onder de uitzonderingsbepaling van artikel 87, lid 3, van het EG-Verdrag.

6.2. De nieuwe steunmaatregelen

(30) De nieuwe, als herstructureringssteun gekenmerkte middelen, die de BvS en de deelstaat Brandenburg ter beschikking hebben gesteld, werden toegekend om de rentabiliteit van een onderneming in moeilijkheden te herstellen. Derhalve houdt de Commissie in het bijzonder rekening met de uitzonderingsbepaling van artikel 87, lid 3, van het EG-Verdrag betreffende "steunmaatregelen om de ontwikkeling van bepaalde vormen van economische bedrijvigheid of van bepaalde regionale economieën te vergemakkelijken, mits de voorwaarden waaronder het handelsverkeer plaatsvindt daardoor niet zodanig worden veranderd dat het gemeenschappelijk belang wordt geschaad", aangezien het hoofddoel van de steun de herstructurering van een onderneming in moeilijkheden is. Dergelijke steunmaatregelen kunnen als verenigbaar met de gemeenschappelijke markt worden beschouwd indien de criteria van de kaderregeling voor reddings- en herstructureringssteun aan ondernemingen in moeilijkheden(17) (kaderregeling) worden gerespecteerd. De Commissie houdt er voorts rekening mee dat de nieuwe Duitse deelstaten behoren tot de overeenkomstig artikel 87, lid 3, onder a), van het EG-Verdrag te ondersteunen streken waarin de levensstandaard abnormaal laag is of waar een ernstig gebrek aan werkgelegenheid heerst(18).

(31) Herstructureringssteun vereist vooral de uitvoering van een gepast herstructureringsplan. De herstructurering moet de rentabiliteit van de betrokken ondernemingen op lange termijn herstellen en ongepaste concurrentievervalsingen vermijden. Het herstructureringsplan moet bijdragen tot de grondige verbetering van de marktsituatie en een toereikende tegenprestatie leveren voor de concurrentievervalsende effecten van de toegekende steun. De omvang en intensiteit van de steun moeten gedurende de herstructureringsfase tot het strikt noodzakelijke beperkt blijven en de kosten waarop de steun betrekking heeft mogen niet hoger zijn dan de baten van de herstructurering.

6.2.1. Herstructureringsplan

(32) Een absolute voorwaarde voor ieder herstructureringsplan is dat de langdurige rentabiliteit en levensvatbaarheid van de onderneming binnen een redelijke termijn wordt hersteld op grond van realistische hypotheses inzake de omstandigheden waaronder deze in de toekomst zal functioneren. De steun mag in beginsel slechts éénmaal worden verleend(19).

Tabel: Verwachte financiële ontwikkeling van WKW

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

(33) In het herstructureringsplan werd voorzien in een reeks interne maatregelen. WKW wil zijn concurrentievermogen verbeteren door de uitbouw van een strategisch netwerk met VSG en door een samenwerkingsovereenkomst met NFC. Bovendien heeft het maatregelen tot verbetering van de kwaliteit van de producten genomen. In het plan wordt ook voorzien in de versterking van de distributieafdeling, de aankoop van nieuwe machines en de verhuizing van de productie, wat overeenstemt met investeringskosten van meer dan 44 miljoen DEM. Al deze maatregelen uit het herstructureringsplan zullen de positie van de onderneming op de markt verbeteren.

(34) Wat de evolutie van de omzet betreft, die in zekere mate als een externe factor voor de onderneming kan worden beschouwd, moet worden aangestipt dat de omzet in de sector krukassen tussen 1998 en 2001 zou stijgen van [...](20) miljoen DEM naar [...](21) miljoen DEM. De omzet in de smederijsector zou in dezelfde periode stijgen van [...](22) miljoen DEM naar [...](23) miljoen DEM. Maar overeenkomstig de kaderregeling moet de rentabiliteitsverbetering hoofdzakelijk het gevolg zijn van interne maatregelen die vervat zijn in het herstructureringsplan. De omzetstijging in de krukassensector was een van de belangrijkste vragen die bij de inleiding van de procedure werden gesteld. Daarom moest de vraag worden beantwoord, hoe deze stijging moet worden bereikt en of zij realistisch kan worden geacht.

(35) De Duitse regering voert aan dat een omzetstijging van [...](24) miljoen DEM in de krukassensector hoofdzakelijk moet worden verkregen door een verhuizing van de krukassenproductie van VSG (een andere onderneming van GMH) naar WKW, die in 1999 zou plaatsvinden. In 1997/1998(25) had VSG een omzet van [...](26) miljoen DEM en vóór de overname door GMH(27) had WKW een omzet van [...](28) miljoen DEM. Derhalve beliep in 1997 de totale omzet van VSG en WKW in de krukassensector [...](29) miljoen DEM.

(36) WKW gaat uit van de veronderstelling dat, gelet op de momenteel relatief kleine omzet, een stijging van de omzet met 3 tot 4 miljoen DEM extra mogelijk is met de eigen klanten. Met de klanten van VSG moet een omzetstijging met 3 miljoen DEM worden bereikt. Bijgevolg verwacht WKW een omzetstijging met in totaal 6 tot 7 miljoen DEM, d.w.z. met ongeveer 5 % per jaar in vergelijking met de totale omzet in 1997. Uit de ingediende gegevens over de plaatsing van orders blijkt een aanzienlijke stijging van de vaste orders voor VSG en WKW(30) tijdens de eerste zes maanden van 1999. Derhalve lijkt het geloofwaardig dat de geplande omzetstijging kan worden bereikt.

>PIC FILE= "L_2000287NL.005801.EPS">

(37) De omzet in de smederijsector zou moeten stijgen van [...](31) miljoen DEM in 1998 naar [...](32) miljoen DEM in 2001, dus met 12 miljoen DEM, wat overeenstemt met een stijging van 12 % per jaar. Voorzien is, dat zaken met nieuwe klanten goed zullen zijn voor 3 miljoen DEM van deze 12 miljoen DEM, terwijl met de vaste klanten een omzetstijging van 9 miljoen DEM moet worden bereikt. De Duitse regering citeert intentieverklaringen van belangrijke klanten, die orders willen plaatsen(33) en een partnerschap voor de gezamenlijke ontwikkeling van grote gesmede onderdelen willen vormen, zodra de Commissie het steunpakket heeft goedgekeurd.

(38) Er moet rekening mee worden gehouden dat de omzet in de smederijsector tijdens de laatste drie jaren gedaald is ten gevolge van de moeilijkheden van de onderneming. De algemene toestand in deze industriesector is evenwel verbeterd en dit zou een positieve invloed moeten hebben op de productie van WKW. Bovendien gaan deskundigen ervan uit dat de smederijsector zich duurzaam zal herstellen van de crisis in 1993/1994. De prognoses wijzen op een productiestijging van 2 tot 3 % voor de volgende jaren tot en met 2001.

Derhalve lijkt het realistisch dat de onderneming de geplande omzetstijging in de smederijsector kan bereiken.

(39) In de oorspronkelijke aanmelding van het herstructureringsplan was erin voorzien dat WKW, VSG en GSW het zogenaamde "staalconcern" van GMH zouden vormen. Bij de inleiding van de procedure werd de Duitse regering reeds verzocht de rol van GSW te verduidelijken. Na de definitieve negatieve beschikking tegen GSW in juli 1999 had de Commissie bedenkingen over de gevolgen voor WKW (bv. duurdere leveringen van materiaal). Volgens de Duitse regering hoeven geen rechtstreekse gevolgen te worden verwacht, aangezien de diverse ondernemingen in de GMH-holding hun producten tegen marktprijzen verkopen aan andere dochterondernemingen binnen de holding. Bijgevolg zouden zij hun materiaal bij een andere producent buiten de holding kopen, indien deze goedkoper zou zijn. En aangezien het aandeel van GSW als leverancier voor WKW met [...](34) % (op grond van de geplande materiaalkosten voor 1999) relatief gering was, zou het helemaal niet moeilijk zijn een andere leverancier op de markt te vinden.

(40) Wat de banden tussen de verschillende ondernemingen binnen het GMH-concern betreft, verstrekte de Duitse regering informatie over de bestaande leverings- en financiële banden.

(41) De leveringsbanden tussen GMH en WKW bestaan uit de levering van gewoon staal door GMH, dat dan overeenkomstig de respectieve specificaties (krukassen, gesmede onderdelen) wordt veredeld. Deze leveringen omvatten geen geprefabriceerde krukassen. Bovendien moet erop worden gewezen dat de omvang van de staalleveringen van GMH aan WKW tussen 1998 en 1999 is verminderd.

(42) Wat de leveringsbanden tussen VSG en WKW betreft, kan de stijging van de aankoopsom van [...](35) miljoen DEM naar [...](36) miljoen DEM worden verklaard door de in het herstructureringsplan bepaalde verhuizing van de krukassenproductie van VSG naar WKW. Aan deze verhuizing gaat de levering van geprefabriceerde krukassen vooraf, wat wordt weergegeven door de stijgende waarde van de leveringen.

(43) De Duitse regering wijst erop dat, op de vermelde leveringsbanden na, er geen financiële banden tussen de verschillende ondernemingen bestaan. WKW maakt geen deel uit van het cash-managementsysteem van GMH en is juridisch zelfstandig. Derhalve moet ervan worden uitgegaan dat de steun niet ten goede komt van GMH(37). Op grond van deze gegevens lijkt de rol van GSW en de andere ondernemingen binnen het GMH-concern opgehelderd.

6.2.2. Nadelige gevolgen voor mededingers

(44) Een andere voorwaarde voor het verlenen van steun voor herstructurering is dat er maatregelen worden genomen om de nadelige gevolgen voor concurrenten zoveel mogelijk te compenseren. Anders zou de steun het gemeenschappelijk belang schaden en niet in aanmerking komen voor de uitzonderingsbepaling van artikel 87, lid 3, sub c) van het EG-Verdrag.

(45) De vraag naar krukassen in de scheepsbouw en de energiesector is in de loop van de jaren negentig gedaald en de krukassenmarkt lijkt te kampen met overcapaciteit. Overeenkomstig de kaderregeling moet een onderneming die actief is in een sector met overcapaciteit, haar capaciteit in de desbetreffende sector afbouwen. WKW neemt zich evenwel voor om in het kader van de herstructurering tegen 2000 zijn capaciteit in de krukassenproductie te verminderen met 19 % in werkuren en 22 % in machine-uren. Derhalve kan een buitensporige vervalsing van de mededinging worden beschouwd als gecompenseerd door de steun, zoals reeds is vastgesteld bij de inleiding van de procedure.

(46) Zoals in de marktanalyse werd vastgesteld, lijkt er in de smederijsector geen structurele overcapaciteit te bestaan. Ongeacht eventuele plaatselijke problemen is er in de hele Europese smederijsector sprake van groei. Niettemin mag niet worden vergeten dat de onderneming in de herstructureringsfase ook haar productiecapaciteit in de smederijsector moet afbouwen met 13,3 % in machine-uren.

(47) Ten slotte moet erop worden gewezen dat WKW zelfs na de geplande omzetstijging een relatief kleine deelnemer op de krukassen- en smederijmarkt zal blijven.

(48) De voorwaarde van de kaderrichtlijn om nadelige gevolgen voor mededingers zoveel mogelijk te compenseren, lijkt derhalve vervuld.

6.2.3. Beperking van de steun tot het strikt noodzakelijke minimum

(49) Het bedrag en de intensiteit van de steun moeten tot het voor de uitvoering van de herstructurering strikt noodzakelijke minimum worden beperkt en verband houden met de voordelen die de Gemeenschap ervan verwacht. Derhalve wordt van de ontvangers van de steun doorgaans verwacht dat zij met eigen middelen een aanzienlijke bijdrage leveren aan het herstructureringsplan.

(50) Uit de tabellen blijkt dat WKW in het kader van de privatisering steun ten belope van 50,127 miljoen DEM ontvangt (inclusief de steunmaatregelen uit goedgekeurde programma's). Bovendien ontvangt het een waarborg van 2,0 miljoen DEM voor de prefinanciering van de investeringstoelage. Hierbij komen 8,45 miljoen DEM, die niet gedekt zijn door Treuhandregelingen. Voorts moeten de vóór de privatisering toegekende GA-middelen ten belope van 7,77 miljoen DEM in aanmerking worden genomen voor de berekening van de evenredigheid, aangezien zij niet door Treuhandregelingen waren gedekt. In totaal moet bij de evenredigheidsanalyse een bedrag van 68,347 miljoen DEM(38) in aanmerking worden genomen.

(51) De eigen bijdrage van de investeerder voor de herstructurering van WKW beloopt 16,394 miljoen DEM, wat ongeveer 19,5 % van de totale herstructureringskosten en andere financieringsmaatregelen ten belope van 84,741 miljoen DEM(39) uitmaakt; dit bedrag moet in aanmerking worden genomen bij de evenredigheidsanalyse. De investeerder draagt dus een aanzienlijk deel van de investeringskosten voor de herstructurering. Dit is een duidelijk bewijs van zijn engagement en het toont aan dat hij niet slechts bereid is tot deelname, maar ook tot het opnemen van de risico's van de herstructurering. Deze bereidheid tot engagement wordt bovendien bevestigd doordat hij werkgelegenheids- en investeringsgaranties heeft gegeven. Uit de analyse van de steunmaatregelen bleek dat deze in verhouding staan tot de kosten en baten van de herstructurering. Gelet op het werkelijk specifieke doel van het bedrag en de beperking van de steun tot de praktische behoeften van de onderneming, zal de steun niet van die aard zijn dat de onderneming overtollige liquiditeiten toekomen waarmee zij een agressief prijsbeleid zou kunnen voeren. Het totale bedrag van de steun is beperkt tot het strikte minimum om de herstructurering en de rentabiliteit van de onderneming op lange termijn te waarborgen.

(52) Volgens de gegevens van de Duitse regering dient ook de verwachte cashflow van 19,149 miljoen DEM voor de periode van 2000 tot 2002 te worden verrekend als deel van de eigen bijdrage van de investeerder. Aangezien deze cashflow evenwel hoofdzakelijk uit eerder toegekende steun moet komen en nog niet beschikbaar is, kan er maar in beperkte mate rekening mee worden gehouden. Hoewel de verwachte cashflow de financieringsbehoeften voor de herstructurering van de onderneming zal verminderen, kan de Commissie de cashflow in het kader van onderhavige evenredigheidsanalyse niet in aanmerking nemen als onderdeel van de eigen bijdrage van de investeerder.

(53) Gelet op het voorgaande komt de Commissie evenwel tot het besluit dat de voorwaarde in verband met de beperking van de steun tot het strikt noodzakelijke minimum vervuld lijkt.

7. CONCLUSIE

(54) Vastgesteld moet worden dat Duitsland de voorwaarden van artikel 88, lid 3, van het EG-Verdrag niet heeft vervuld, doordat het steunmaatregel C-30/98 heeft toegekend vóór de goedkeuring door de Commissie. Niettemin houdt de Commissie er rekening mee dat de maatregelen ten gunste van WKW de rentabiliteit van de begunstigde onderneming zouden moeten herstellen en dat de onderneming werkzaam is in een streek waar overeenkomstig artikel 87, lid 3, onder a), van het EG-Verdrag steun kan worden verleend.

(55) Wat de opmerkingen van Duitsland betreft, kan de Commissie nu vaststellen dat de belangrijkste vragen waarom de procedure werd ingeleid, zijn beantwoord. In verband met de rentabiliteit van de onderneming, is de omzetstijging grotendeels het gevolg van de verhuizing van de productie van VSG naar WKW en van de maatregelen tot verbetering van de positie van de onderneming op de markt. Derhalve kan de omzetstijging nu realistisch worden geacht. Bovendien blijft de concurrentievervalsing beperkt, gelet op het feit dat slechts een van de betrokken markten (krukassen) lijkt te kampen met overcapaciteit en dat de begunstigde onderneming de productiecapaciteit in beide sectoren wil afbouwen. Voorts heeft de Commissie vastgesteld dat de investeerder zijn eigen bijdrage aanzienlijk heeft verhoogd en daarmee een bewijs levert van zijn engagement voor de herstructurering en van zijn bereidheid om bedrijfsrisico's op zich te nemen. Gelet op deze vaststellingen lijken de problemen op grond waarvan de procedure van artikel 88, lid 2, van het EG-Verdrag werd ingeleid, te zijn opgelost. Derhalve komt de Commissie tot de conclusie dat de steun ten gunste van WKW in overeenstemming is met de kaderregeling, indien het herstructureringsplan volledig wordt omgezet en de investeerder verplicht wordt zijn beloften te houden. Duitsland is verplicht de Commissie jaarverslagen voor te leggen waarin wordt nagegaan hoe de realisering van het herstructureringsplan vordert.

(56) Voor de steun kan derhalve overeenkomstig artikel 87, lid 3, onder c), van het EG-Verdrag en artikel 61, lid 3, onder c), van de EER-Overeenkomst een uitzondering worden gemaakt,

HEEFT DE VOLGENDE BESCHIKKING GEGEVEN:

Artikel 1

De staatssteun ten bedrage van 22,5 miljoen EUR (45,024 miljoen DEM), die Duitsland heeft toegekend ten gunste van Wildauer Kurbelwelle GmbH, is overeenkomstig artikel 87, lid 1, van het EG-Verdrag verenigbaar met de gemeenschappelijke markt, indien de in artikel 2 vermelde voorwaarden worden vervuld.

Artikel 2

1. Het herstructureringsplan moet volledig ten uitvoer worden gelegd. Alle mogelijke maatregelen moeten worden genomen om te waarborgen dat het plan wordt verwezenlijkt.

De investeerder moet in dit verband contractueel gebonden worden aan de aangegane verbintenissen, in het bijzonder aan zijn belofte om contant 5 miljoen DEM extra bij te dragen om het financieringstekort van 15 miljoen DEM te dekken en bijkomend 11,394 miljoen DEM voor de financiering van de herstructurering.

2. De tenuitvoerlegging van het plan wordt gecontroleerd met behulp van jaarverslagen, die Duitsland bij de Commissie moet indienen.

3. Indien de in lid 1 vermelde voorwaarden niet worden vervuld, kan de uitzonderlijke toelating worden ingetrokken.

Artikel 3

Deze beschikking is gericht tot de Bondsrepubliek Duitsland.

Gedaan te Brussel, 13 juni 2000.

Voor de Commissie

Mario Monti

Lid van de Commissie

(1) Brief D/4128 van de Commissie.

(2) PB C 377 van 5.12.1998, blz. 7.

(3) Op 12 november 1999 heeft Duitsland gedetailleerde informatie verstrekt over dit netwerk.

(4) In deze overeenkomst wordt voorzien in gezamenlijke marketinginspanningen van WKW en NFC in diverse markten over de hele wereld en worden de respectieve essentiële verantwoordelijkheden van de beide ondernemingen bepaald. Er is ook in bepaald dat NFC geprefabriceerde krukassen levert aan WKW.

(5) De verbetering van de kwaliteit van de producten wordt bevestigd door kwaliteitstests die worden uitgevoerd door bekende ondernemingen op dit gebied, zoals MAN, MaK, Deutz, Deutsche Bahn AG.

(6) Met de dekking van deze extra verliezen is reeds rekening gehouden bij alle tabellen van deze mededeling.

(7) Cfr. het door de Commissie onder nr. N 123/97 goedgekeurde programma voor regionale steun, schrijven van de Commissie van 18 augustus 1997, SG(97) D/7104.

(8) 34,574 miljoen DEM investeringen/cashverliezen + 2,0 miljoen DEM investeringstoelage voor de prefinanciering + 8,5 miljoen DEM GA-middelen voor de prefinanciering + 8,45 miljoen DEM waarborgen/eigen kapitaal.

(9) Arbeitsförderungsgesetz: door de Commissie onder nr. NN 117/92 goedgekeurd programma, schrijven van de Commissie van 13 januari 1995, SG(95) D/341.

(10) Zie voetnoot 9.

(11) Zie steunzaak nr. 522/97.

(12) Zie voetnoot 7.

(13) Zie punt 18, onder i), in de bijlage bij de mededeling van de Commissie inzake regionale steunregelingen (PB C 31 van 3.2.1979, blz. 9).

(14) Zie voetnoot 7.

(15) 34,574 miljoen DEM + 2 miljoen DEM + 2,45 miljoen DEM + 6 miljoen DEM + 13,722 miljoen DEM + 1,831 miljoen DEM.

(16) 34,574 miljoen DEM + 2 miljoen DEM + 2,45 miljoen DEM + 6 miljoen DEM.

(17) PB C 368 van 23.12.1994, blz. 12.

(18) N 464/93, schrijven van 22 april 1994 SG(94) D/5633; N 613/96, schrijven van 23 januari 1997 SG(97) D/488.

(19) Punt 3.2 van de kaderregeling. Deze kaderregeling blijft van toepassing op grond van punt 101 van de communautaire richtsnoeren voor reddings- en herstructureringssteun aan ondernemingen in moeilijkheden van 1999 (PB C 288 van 9.10.1999, blz. 2).

(20) Zakengeheim.

(21) Zakengeheim.

(22) Zakengeheim.

(23) Zakengeheim.

(24) Zakengeheim.

(25) 1995: [...]* miljoen DEM; 1996: [...]* miljoen DEM.

(26) Zakengeheim.

(27) 1995: 17,5 miljoen DEM; 1996: 17 miljoen DEM; 1997: 16 miljoen DEM; 1998: 13,8 miljoen DEM.

(28) Zakengeheim.

(29) Zakengeheim.

(30) Stijging van de som voor vaste orders aan VSG en WKW in deze periode van [...]* miljoen DEM naar [...]* miljoen DEM.

(31) Zakengeheim.

(32) Zakengeheim.

(33) Deze veronderstellingen zijn gegrond op intentieverklaringen van belangrijke klanten.

(34) Zakengeheim.

(35) Zakengeheim.

(36) Zakengeheim.

(37) De gegevens in de overwegingen 40, 41 en 42 werden bevestigd in een onlangs verschenen, bij de Commissie ingediend verslag (juli 1999) van het in Osnabrück gevestigde Societäts Treuhand GmbH, een onafhankelijk accountantsbureau.

(38) 34,574 miljoen DEM + 2 miljoen DEM + 2,45 miljoen DEM + 6 miljoen DEM + 13,722 miljoen DEM + 1,831 miljoen DEM + 7,77 miljoen DEM.

(39) Steun ten bedrage van 68,347 miljoen DEM en eigen bijdrage van de investeerder ten bedrage van 16,394 miljoen DEM.