BESCHIKKING VAN DE COMMISSIE van 10 mei 1993 betreffende een regeling inzake fiscale investeringssteun in het Baskenland (Slechts de tekst in de Spaanse taal is authentiek)

(93/337/EEG)DE COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN,

Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Economische Gemeenschap, en inzonderheid op artikel 93, lid 2, eerste alinea,

Na belanghebbenden overeenkomstig genoemd artikel te hebben aangemaand hun opmerkingen te maken,

Overwegende hetgeen volgt:

I Bij brieven van 11 oktober 1988, 1 februari 1989, 25 januari 1990, 20 april 1990 en 17 januari 1991 van de Spaanse Permanente Vertegenwoordiging hebben de Spaanse autoriteiten de Commissie in antwoord op haar verzoeken om inlichtingen in kennis gesteld van de regeling inzake fiscale investeringssteun in het Baskenland die bij de Baskische Regionale Wetten ( "Normas Forales") nr. 28/1988 van Alava, nr. 8/1988 van Vizcaya en nr. 6/1988 van Guipúzcoa is ingevoerd.

Alvorens deze regeling te beschrijven, dient erop te worden gewezen dat de fiscale betrekkingen tussen de Staat en het Baskenland worden beheerst door de bij Wet nr. 12/1981 ingevoerde regeling, de zogeheten "Concierto económico". In het kader van die regeling kunnen de bevoegde instellingen van elk van de drie Baskische provincies onder bepaalde voorwaarden op hun grondgebied het belastingstelsel handhaven, vaststellen en regelen, behoudens de heffingen inzake douane, fiscale en alcoholmonopolies die onder de centrale overheid ressorteren.

Op grond van de hun bij de "Concierto económico" verleende bevoegdheden hebben de bevoegde instellingen in elk van de drie Baskische provincies een identiek stelsel voor de hierna beschreven fiscale investeringssteun ingevoerd.

Natuurlijke of rechtspersonen die in het Baskenland in de landbouw, de veeteelt, de visserij, de industrie of de handel, met uitzondering van bepaalde sectoren, werkzaam zijn, kunnen voor steun in aanmerking komen.

Bij de "Concierto económico" is vastgesteld dat alleen bedrijven die uitsluitend in het Baskenland werkzaam zijn en waarvan derhalve alle bedrijfsonderdelen in het Baskenland gevestigd zijn, voor steun in de vorm van korting op de vennootschapsbelasting (Impuesto sobre la Renta de las Sociedades (IRS)) in aanmerking komen. Tevens is bepaald dat alleen personen die hun gewone verblijfplaats in de betrokken provincie hebben en uitsluitend in het Baskenland een in aanmerking komende activiteit uitoefenen, steun kunnen ontvangen in de vorm van korting op de inkomstenbelasting voor natuurlijke personen (Impuesto sobre la Renta de las Personas físicas (IRPF)).

De "Concierto económico" is vervolgens gewijzigd zodat vanaf 1 januari 1991 de Baskische bepalingen inzake de vennootschapsbelasting van toepassing zijn op ondernemingen die uitsluitend in het Baskenland werkzaam zijn en waarvan de omzet van het voorgaande jaar meer dan 300 miljoen pta bedroeg, op die waarvan zich de fiscale zetel in het Baskenland bevindt en waarvan de omzet van het vorige jaar niet meer dan 300 miljoen pta bedroeg, alsmede op die waarvan de fiscale zetel zich in het Baskenland bevindt en die op het gemeenschappelijke grondgebied minder dan 75 % van hun werkzaamheden uitoefenen.

De in deze regeling opgenomen steunmaatregelen zijn:

a) een vermindering van 95 % van de belasting op overdracht van vermogensbestanddelen en van de zegel- en registratierechten (Impuesto sobre Transmisiones patrimoniales y Actos jurídicos documentados (ITPAJD)) voor akten en contracten die betrekking hebben op de in aanmerking genomen investeringen. Deze vermindering is niet van toepassing op vennootschapsrechtelijke verrichtingen, wisselbrieven en met hetzelfde doel afgegeven documenten alsmede betalings- en stortingsbewijzen;

b) wat de IRS betreft:

een belastingvermindering van 20 % van de in de betrokken provincie verrichte investeringen op het totaal van de nog verschuldigde belasting. Dit totaal wordt berekend door op de totale verschuldigde belasting alle mogelijke aftrekposten in mindering te brengen met inbegrip van de voorheffingen, betalingen in schijven en vooruitbetaalde belastingen. De berekeningsgrondslag van de belastingvermindering heeft geen betrekking op renten, indirecte belastingen en subsidies die voor de verwerving van de goederen zelf zijn verleend;

c) wat de IRPF betreft:

een belastingvermindering van 20 % van de investeringen welke van toepassing is op het totaal van de nog verschuldigde belasting, als beschreven onder b). Om in aanmerking te komen voor deze vermindering moet de waarde van het vermogen van de belastingplichtige aan het einde van het investeringsproces zijn toegenomen met meer dan 30 % van het in aanmerking genomen investeringsbedrag ten opzichte van de waarde bij aanvang van de investering. De berekeningsgrondslag van de belastingvermindering heeft geen betrekking op renten, indirecte belastingen en subsidies die voor de verwerving van de goederen zelf zijn verleend;

d) wat de IRS en de IRPF betreft, voorts:

- totale afschrijvingsvrijheid ten aanzien van de goederen waarop de nieuwe investeringen betrekking hebben;

- een extra belastingvermindering tot 5 % van de investeringen, afhankelijk van de hierdoor geschapen werkgelegenheid. Deze aanvulling bedraagt een verhoging van 400 000 pta per persoon en per jaar van het gemiddelde personeelsbestand, doch niet meer dan deze 5 %;

- een extra belastingvermindering van 20 % van de investeringen indien deze investeringen van bijzonder technologisch belang zijn in de zin van de Decreten nr. 205/1988 en nr. 227/1988 van de Baskische Regering.

De in aanmerking genomen investeringen hebben betrekking op nieuwe materiële vaste activa, uitgezonderd grond, met een minimumafschrijvingstermijn van vijf jaar, welke niet aan het hoogste BTW-tarief onderworpen en voor de uitoefening van de bovenvernoemde in aanmerking komende werkzaamheden bestemd zijn. De investeringen moeten worden verricht in het Baskenland, meer bedragen dan 8 miljoen pta, minstens 25 % bedragen van de totale boekwaarde van de naar hun aard bij de onderneming passende materiële vaste activa zonder aftrek van afschrijvingen; voorts moeten zij ten minste voor 30 % met eigen middelen gefinancierd zijn en een verhoging van de nettoboekwaarde van vaste materiële activa met zich meebrengen. Het investeringsproces mag hoogstens twee jaar duren.

In de Decreten nr. 205/1988 en nr. 227/1988 is van de investeringen van bijzonder technologisch belang welke recht geven op de bedoelde extra belastingvermindering, een definitie gegeven. Decreet nr. 205/1988 betreft de sectoren voedingsmiddelen en visserij. De investeringen van bijzonder technologisch belang in deze sectoren zijn erin beschreven als die welke betrekking hebben op de verwerving van materiële vaste activa welke rechtstreeks verband houden met de toepassing van bepaalde technieken, onder meer de biotechnologie en de automatisering. Decreet nr. 227/1988 heeft betrekking op andere sectoren dan de voedingsmiddelen en de visserij. De investeringen van bijzonder technologisch belang in die sectoren zijn daarin meer bepaald beschreven als investeringen welke betrekking hebben op bepaalde werkzaamheden, onder meer geavanceerde scheikunde, de bouw van geavanceerd transportmateriaal, elektronica, industriële automatisering, telecommunicatie, informatica, nieuwe materialen of de energie.

Overigens geven investeringen van ondernemingen in onderzoek- en ontwikkelingsprogramma's, welke betrekking hebben op nieuwe industriële procédés, produkten of technologieën, ongeacht het daarmee gemoeide bedrag of de financieringswijze, recht op de bovenvernoemde vormen van belastingverminderingen.

De steunmaatregelen van deze regeling kunnen niet worden gecumuleerd met andere fiscale voordelen welke voor dezelfde investeringen gelden, behoudens de in de algemene begroting van de Staat vastgestelde aftrek voor het scheppen van werkgelegenheid, of met subsidies welke verband houden met een in het kader van Wet nr. 27/1984 goedgekeurd industrieel omschakelingsproces, met de toepassing van de regeling inzake de geconsolideerde belastingheffing of met voordelen welke aan de winstbepaling op grond van een bijzondere objectieve schatting zijn verbonden.

Deze regeling is van kracht sinds juli 1988. In de provincies Guipúzcoa en Vizcaya is zij van toepassing op de vanaf 1 januari 1988 verrichte investeringen.

De belastingverminderingen op het gebied van de IRS en IRPF zullen van toepassing zijn in het boekjaar waarin de investeringen operationeel worden en hoogstens gedurende de vier volgende boekjaren. Ten aanzien van pas opgerichte ondernemingen of in geval van investeringen die zijn aangemerkt als van bijzonder technologisch belang in de zin van de Decreten nr. 205/1988 en nr. 227/1988, kan het ogenblik waarop deze termijnen ingaan, evenwel worden uitgesteld tot het eerste boekjaar, binnen de verjaringstermijn, waarin een positief resultaat wordt geboekt. Indien de begunstigde zijn werkzaamheden gedurende de toepassingsperiode van de steunmaatregelen zou uitbreiden tot buiten het Baskenland, zou de verleende steun vanaf het corresponderende belastingtijdvak worden teruggevorderd.

De verminderingen inzake registratierechten zullen vanaf de dag na de toekenning ervan vijf jaar gelden.

De Commissie heeft besloten de procedure van artikel 93, lid 2, in te leiden aangezien zij onder meer van mening is dat artikel 92, lid 1, van het Verdrag op deze regeling van toepassing is en zij bepalingen bevat welke met artikel 52 van het Verdrag strijdig zijn.

Bij schrijven van 30 mei 1991 heeft zij de Spaanse Regering aangemaand haar opmerkingen kenbaar te maken. De andere Lid-Staten en de overige belanghebbenden zijn eveneens aangemaand hun opmerkingen kenbaar te maken (1).

II In het kader van de procedure heeft de Spaanse Regering haar opmerkingen bij brief van 15 juli 1991 kenbaar gemaakt. Een andere Lid-Staat, de Baskische Regering, het Baskische parlement, de regeringen van twee Baskische provincies, drie Baskische kamers van koophandel en vier Baskische ondernemingsorganisaties hebben hun opmerkingen binnen de termijn kenbaar gemaakt. Deze opmerkingen zijn bij schrijven van 19 september 1991 aan de Spaanse Regering medegedeeld.

III De door Spanje in het kader van deze regeling verleende steun valt onder artikel 92, lid 1, van het Verdrag.

Slechts bepaalde ondernemingen komen in aanmerking voor steun inzake de IRS en de IRPF aangezien deze steun slechts van toepassing is op ondernemingen die uitsluitend in het Baskenland werkzaam zijn, respectievelijk op personen die hun gewone verblijfplaats in de betrokken provincie hebben en de in aanmerking genomen werkzaamheid uitsluitend in het Baskenland uitoefenen. De nieuwe Baskische regeling inzake vennootschapsbelasting die bij de wijziging van de "Concierto económico" is ingevoerd, is eveneens slechts op bepaalde ondernemingen van toepassing.

Bovendien gelden deze steunmaatregelen slechts ten aanzien van bepaalde ondernemingen omdat zij niet van toepassing zijn op de volgende werkzaamheden: de diensten van tussenhandelaren, de diensten op het gebied van voedingsmiddelen, de verhuur van machines, meetapparatuur en transportmiddelen, persoonlijke diensten, diensten op het gebied van ontspanning en cultuur.

Hoewel de steunontvangende ondernemingen niet met naam zijn aangeduid, is niet a priori zeker dat de regeling buiten de toepassing van artikel 92 valt, aangezien deze ondernemingen, zoals in elke steunregeling, wel degelijk aanwijsbaar zijn. Zij moeten immers aan de genoemde voorwaarden voldoen.

Anderzijds zijn de ondernemingen waarop de Baskische steunregeling van toepassing is, in die zin begunstigd dat hun investeringen minder kosten. Door de toepassing van de onderscheiden betrokken bepalingen op het Baskische grondgebied, is de fiscale behandeling van de aldaar gedane investeringen gunstiger.

Door deze regeling kan de mededinging worden vervalst, aangezien zij de financiële positie van de begunstigde ondernemingen versterkt en de mogelijkheden verruimt, waardoor zij sterker staan tegenover hun concurrenten welke niet voor steun in aanmerking komen. Indien deze situatie zich in het intracommunautaire handelsverkeer voordoet, kan dit door de steun ongunstig worden beïnvloed.

Vooral wordt door de regeling de mededinging vervalst en het handelsverkeer tussen de Lid-Staten ongunstig beïnvloed, indien de begunstigde ondernemingen een deel van hun produktie naar andere Lid-Staten uitvoeren. Hetzelfde geldt wanneer de bedoelde ondernemingen niet exporteren, aangezien de nationale produktie in dat geval begunstigd wordt, waardoor de mogelijkheden van in andere Lid-Staten gevestigde ondernemingen om hun produkten naar de Spaanse markt uit te voeren, afnemen (2).

De fiscale aard van de steunmaatregelen is onvoldoende grond om deze van de werkingssfeer van artikel 92 uit te sluiten, aangezien dit artikel van toepassing is op steunmaatregelen "in welke vorm ook".

In het licht van bovenstaande overwegingen voldoet de Baskische fiscale investeringssteun aan de voorwaarden van artikel 92, lid 1, van het Verdrag.

IV De steunmaatregelen welke verband houden met de IRS en de IRPF zijn alleen van toepassing op ondernemingen die uitsluitend in het Baskenland werkzaam zijn, respectievelijk op belastingplichtigen die hun hoofdverblijfplaats in de betrokken provincie hebben en uitsluitend in het Baskenland een in aanmerking komende activiteit uitoefenen.

Hieruit vloeit voor dat de belastingregeling inzake de betrokken steunmaatregelen strijdig is met de vrijheid van vestiging van artikel 52 van het Verdrag. Een onderneming uit een andere Lid-Staat die een filiaal, een agentschap of een vestiging in het Baskenland zou willen oprichten en in de bedoelde Lid-Staat werkzaam zou willen blijven, zou immers niet voor deze steun in aanmerking komen. Evenmin zou een in het Baskenland gevestigde Spaanse onderneming haar activiteiten tot een andere Lid-Staat kunnen uitbreiden door aldaar een bedrijfsonderdeel te vestigen zonder het risico te lopen niet meer voor de betrokken steun in aanmerking te komen.

De nieuwe Baskische regeling inzake vennootschapsbelasting die bij de voornoemde wijziging van de "Concierto económico" is ingevoerd en eveneens alleen op bepaalde ondernemingen van toepassing is, brengt hierin geen verandering daar de vrijheid van vestiging van communautaire ondernemingen niet mag worden beperkt door een eventuele onmogelijkheid om in aanmerking te komen voor fiscale steun op grond van de locatie van de fiscale woonplaats of de spreiding van hun werkzaamheden over grondgebieden van verschillende bestuurlijke eenheden.

Derhalve stelt de Commissie vast dat deze op het Baskische grondgebied toegepaste belastingregeling vormen van steun inhoudt, meer bepaald op het gebied van de IRS en de IRPF, welke in strijd zijn met artikel 52 van het Verdrag en bijgevolg ongedaan moeten worden gemaakt.

Op grond van het bijzondere karakter van deze maatregel en de historische aard van de betrekkingen tussen de centrale overheid en het Baskenland op fiscaal gebied, is het echter dienstig om een overgangsperiode in te bouwen, meer bepaald tot eind 1993, om deze distorsies te beëindigen en aldus de betrokken belastingregeling met het Gemeenschapsrecht in overeenstemming te brengen.

V Afgezien van de onder punt IV genoemde overwegingen, kunnen deze steunmaatregelen slechts in overeenstemming zijn met de gemeenschappelijke markt, indien zij voor toepassing van een van de uitzonderingen van artikel 92, lid 2, van het Verdrag in aanmerking komen.

De genoemde uitzonderingen zijn evenwel vanwege de aard en doelstellingen van de regeling ter zake niet van toepassing.

Luidens artikel 92, lid 3, onder a), kunnen steunmaatregelen ter bevordering van de economische ontwikkeling van streken waarin de levensstandaard abnormaal laag is of waar een ernstig gebrek aan werkgelegenheid heerst, als verenigbaar met de gemeenschappelijke markt worden beschouwd. De Commissie is van mening dat deze uitzondering van toepassing is op de in de NUTS onder niveau II ingedeelde regio's (3) waarvan het bruto binnenlands produkt (BBP) gemeten naar de koopkrachtstandaard (KKS) niet hoger is dan 75 % van het communautaire gemiddelde (4). Het Baskenland is een niveau-II-regio waarvan het BBP per hoofd, gemeten naar KKS, hoger is dan 75 % van het communautaire gemiddelde, aangezien het 89 % van het bedoelde gemiddelde bedraagt (het gemiddelde van 1986 tot 1990). Derhalve is de uitzondering van artikel 92, lid 3, onder a), ter zake niet toepasselijk.

Wat de uitzonderingen van artikel 92, lid 3, onder b), van het Verdrag betreft, is de betrokken regeling klaarblijkelijk niet gericht op de bevordering van een belangrijk project van gemeenschappelijk Europees belang, noch op de opheffing van een ernstige verstoring van de Spaanse economie. De Spaanse Regering heeft overigens ter rechtvaardiging van deze regeling argumenten van dien aard niet ingeroepen.

Luidens artikel 92, lid 3, onder c), kunnen steunmaatregelen om de ontwikkeling van bepaalde vormen van economische bedrijvigheid of van bepaalde regionale economieën te vergemakkelijken, mits de voorwaarden waaronder het handelsverkeer plaatsvindt daardoor niet zodanig worden veranderd dat het gemeenschappelijk belang wordt geschaad, als verenigbaar met de gemeenschappelijke markt worden beschouwd.

Aangezien het om investeringssteun gaat, is deze uitzondering slechts van toepassing indien de regeling beperkt is tot de gebieden en drempels van de door de nationale autoriteiten verleende regionale steun of tot de voorwaarden van de kaderregeling inzake overheidssteun voor het midden- en kleinbedrijf (MKB) (5). Dit is momenteel niet het geval, alleen al omdat de regeling betrekking heeft op het gehele Baskenland en de Commissie niet heeft toegestemd in het verlenen van regionale steun op het gehele Baskische grondgebied, alsmede omdat niet is voldaan aan de voorwaarden van de kaderregeling inzake overheidssteun voor het MKB. Om deze uitzondering te kunnen toepassen, dienen bij de steunverlening de communautaire bepalingen te worden nageleefd betreffende cumulering van steun voor uiteenlopende doeleinden, evenals de beperkingen welke zijn ingevoerd in bepaalde sectoren van de industrie, de landbouw en de visserij,

HEEFT DE VOLGENDE BESCHIKKING GEGEVEN:

Artikel 1

1. De fiscale investeringssteun in het Baskenland welke is ingevoerd bij de "Normas Forales" (regionale wetten) nr. 28/1988 van Alava, nr. 8/1988 van Vizcaya en nr. 6/1988 van Guipúzcoa en de Decreten nr. 205/1988 en 227/1988 van de Baskische Regering, is, wat de maatregelen inzake de vennootschapsbelasting en de inkomstenbelasting van natuurlijke personen betreft, onverenigbaar met de gemeenschappelijke markt in de zin van artikel 92, lid 1, aangezien de toepassingsbepalingen van de bedoelde steunverlening strijdig zijn met artikel 52 van het Verdrag.

2. Spanje dient de in lid 1 genoemde belastingregeling ten laatste op 31 december 1993 in die zin te wijzigen dat de onverenigbaarheid daarvan met artikel 52 van het Verdrag wordt opgeheven. Na die datum mag geen steun worden toegekend indien die onverenigbaarheid nog niet geheel is weggenomen.

3. Indien Spanje niet aan de verplichtingen welke voortspruiten uit hetgeen in lid 2 is bepaald, zou voldoen, zal alle na 31 december 1993 eventueel verleende steun onverenigbaar zijn met de gemeenschappelijke markt en door terugvordering ongedaan dienen te worden gemaakt.

4. De Spaanse autoriteiten dienen ervoor zorg te dragen dat inzake steunverlening binnen een termijn van twee maanden na de kennisgeving van deze beschikking rekening wordt gehouden met de grenzen van de zones en met de plafonds voor de door de nationale overheid verleende regionale steun, respectievelijk met de voorwaarden van de communautaire kaderregeling voor MKB-steun, en dat de communautaire bepalingen betreffende cumulering van steunmaatregelen voor uiteenlopende doeleinden en de beperkingen ten aanzien van bepaalde sectoren van de industrie, de landbouw en de visserij worden geëerbiedigd.

Artikel 2

Spanje deelt de Commissie uiterlijk op 31 januari 1994 mede welke maatregelen zij heeft getroffen om aan het bij deze beschikking bepaalde te voldoen.

Artikel 3

Deze beschikking is gericht tot het Koninkrijk Spanje.

Gedaan te Brussel, 10 mei 1993.

Voor de Commissie

Karel VAN MIERT

Lid van de Commissie

(1) PB nr. C 189 van 20. 7. 1991, blz. 3.

(2) Arrest Hof van Justitie van 13. 7. 1988 in zaak 102/87 (Frankrijk/Commissie), Jurispr. 1988, blz. 4067.

(3) "Nomenclature des Unités Territoriales Statistiques".

(4) PB nr. C 212 van 12. 8. 1988, blz. 2, en PB nr. C 163 van 4. 7. 1990, blz. 6.

(5) PB nr. C 213 van 19. 8. 1992, blz. 2.