Beschikking van de Commissie

van 24 januari 2001

waarbij een concentratie verenigbaar met de gemeenschappelijke markt en de EER-overeenkomst wordt verklaard

(Zaak COMP/M.2033 - Metso/Svedala)

(Kennisgeving geschied onder nummer C(2001) 157)

(Slechts de tekst in de Engelse taal is authentiek)

(Voor de EER relevante tekst)

(2004/254/EG)

DE COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN,

Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap,

Gelet op de Overeenkomst betreffende de Europese Economische Ruimte, en met name op artikel 57,

Gelet op Verordening (EEG) nr. 4064/89 van de Raad van 21 december 1989 betreffende de controle op concentraties van ondernemingen(1), laatstelijk gewijzigd bij Verordening (EG) nr. 1310/97(2), en met name op artikel 8, lid 2,

Gezien het besluit van de Commissie van 20 september 2000 tot inleiding van de procedure in deze zaak,

Na de betrokken ondernemingen in de gelegenheid te hebben gesteld hun standpunt ten aanzien van de door de Commissie aangevoerde bezwaren kenbaar te maken,

Gezien het advies van het Adviescomité voor concentraties(3),

Overwegende hetgeen volgt:

(1) Op 7 augustus 2000 ontving de Commissie overeenkomstig artikel 4 van Verordening (EEG) nr. 4064/89 (hierna "de concentratieverordening" genoemd) een aanmelding van een voorgenomen concentratie waarbij Metso Corporation (hierna "Metso" genoemd) in de zin van artikel 3, lid 1, onder b), van de concentratieverordening volledige zeggenschap verkrijgt over de onderneming Svedala Industri AB (hierna "Svedala" genoemd).

(2) Na onderzoek van de aanmelding kwam de Commissie tot de conclusie dat de aangemelde transactie binnen het toepassingsgebied van de concentratieverordening valt en met betrekking tot de verenigbaarheid ervan met de gemeenschappelijke markt aanleiding geeft tot ernstige twijfels, omdat deze een machtspositie in het leven zou kunnen roepen of zou kunnen versterken waardoor de daadwerkelijke mededinging op de gemeenschappelijke markt of een wezenlijk deel daarvan, en in het gebied dat onder de EER-overeenkomst valt, op significante wijze wordt belemmerd. De Commissie besloot derhalve op 20 september 2000, overeenkomstig artikel 6, lid 1, onder c), van de concentratieverordening en artikel 57 van de EER-overeenkomst, de procedure in te leiden.

(3) Op 22 november 2000 deelde de Commissie haar bezwaren aan Metso mee via een mededeling van punten van bezwaar overeenkomstig artikel 18 van de concentratieverordening en Protocol nr. 21 bij de EER-overeenkomst (hierna "de mededeling van punten van bezwaar" genoemd). De Commissie ontving de opmerkingen van Metso over deze mededeling op 11 december 2000.

I. DE PARTIJEN EN DE TRANSACTIE

(4) Metso is een Finse onderneming die in 1999 tot stand is gekomen door de fusie(4) van Valmet Corporation en Rauma Corporation. Zij is actief op drie hoofdgebieden: i) werktuigbouwkunde (steen- en ertsverwerking, tandwielen en componenten en fabricage van auto's), ii) automatiserings- en meet- en regeltechniek, en iii) cellulose- en papiertechniek (pulp- en papierverwerking, werktuigen en apparatuur). In 1999 behaalde Metso een omzet van 3387 miljoen EUR. De activiteiten van Metso op het gebied van steenbreek- en verwerkingsapparatuur worden uitgevoerd door haar dochtermaatschappij Nordberg en vertegenwordigen ongeveer 15 % van de omzet van Metso.

(5) Svedala is een onderneming uit de sector bouw- en ertsverwerkingsinstallaties die aan de Beurs van Stockholm genoteerd staat en actief is op het gebied van installaties voor de winning, verwerking en behandeling van ertsen, zoals boorapparatuur, steenbreekapparatuur, vervoerssystemen, asfalterings- en verdichtingsapparatuur. In 1999 bereikte Svedala een omzet van ongeveer 1600 miljoen EUR. 38 % van deze omzet bestond uit de verkoop van de afdeling Rock Handling (steenbehandeling) (breek- en zeefinstallaties).

(6) De voorgenomen transactie bestaat in de verwerving door Metso van alleenzeggenschap over Svedala, via een openbaar overnamebod dat op 21 juni 2000 is bekendgemaakt.

II. CONCENTRATIE

(7) Metso doet een bod op alle aandelen van Svedala, terwijl de uitvoering ervan afhankelijk is van de verwerving door Metso van meer dan 90 % van het aandelenkapitaal van Svedala. Er kan dan ook worden geconcludeerd dat de transactie gericht is op de verwerving door Metso van alleenzeggenschap over Svedala en dat de voorgenomen transactie derhalve een concentratie vormt in de zin van artikel 3, lid 1, onder b), van de concentratieverordening.

III. COMMUNAUTAIRE DIMENSIE

(8) De totale omzet van Metso voor het boekjaar 1999 lag wereldwijd op ongeveer 3387 miljoen EUR. De totale omzet van Svedala lag voor het boekjaar 1999 wereldwijd op ongeveer 1588 miljoen EUR. De betrokken ondernemingen hadden dan ook wereldwijd een totale gezamenlijke omzet van meer dan 2500 miljoen EUR.

(9) In 1999 bereikten Metso en Svedala een totale gezamenlijke omzet van meer dan 100 miljoen EUR in elk van [...](5). De totale individuele omzet van beide partijen bedraagt eveneens meer dan 25 miljoen EUR in elke van de genoemde lidstaten.

(10) Tot slot bedraagt de totale omzet van beide partijen afzonderlijk in de hele Gemeenschap meer dan 100 miljoen EUR en geen van de betrokken ondernemingen realiseert meer dan tweederde van zijn totale omzet in de hele Gemeenschap binnen een en dezelfde lidstaat. De aangemelde transactie heeft dan ook een communautaire dimensie in de zin van artikel 1, lid 3, van de concentratieverordening. Daarnaast vormt het een geval voor samenwerking krachtens de EER-overeenkomst.

IV. INTRODUCTIE OP DE STEENBREEKSECTOR

(11) De transactie zal de concurrentie op het gebied van steenbreekapparatuur beïnvloeden, die zowel door Svedala als door Metso (onder het merk Nordberg) wordt verkocht. Na de transactie zal de gefuseerde entiteit een wereldleider worden op het gebied van machines voor steen- en ertsverwerking.

A. Toepassingen en technologieën

(12) Steenbreekapparatuur richt zich in de eerste plaats op het kleiner maken van steen om deze geschikt te maken voor een bepaalde toepassing. Deze apparatuur wordt dan ook voornamelijk gebruikt voor de productie van aggregaten (vergruisd steen, grind en zand) en cement en in de mijnbouw (aangezien de te produceren metalen of elementen uit fijngemalen steen moeten worden gewonnen). Aggregaten worden in de meeste gevallen geproduceerd door steengroeven of door bouwbedrijven die hun eigen aggregaat produceren door het breken van steen of gesloopte bouwmaterialen.

(13) Een typische steenbreekinstallatie zal verscheidene opeenvolgende stadia kennen, die toenemende niveaus van steenvergruizing kennen en een aantal mogelijke technieken omvatten: het eerste breekstadium, waarin grote rotsblokken worden gebroken die door explosies of anderszins zijn verkregen, wordt "voorbreken" genoemd. Stenen die het resultaat zijn van voorbreken worden vervolgens gewoonlijk verder gebroken in secundaire en volgende breekstadia. Als de steen eenmaal klein genoeg is, kunnen fijne deeltjes worden verkregen door deze te malen.

(14) Er zijn vier hoofdtypen breekapparatuur: kaakbrekers (die steen breken tussen twee mechanische kaken), slagbrekers (die steen breken door botsingen tegen andere stenen en/of de harde oppervlakken van het apparaat), kegelbrekers (die steen breken tussen een mobiele kegel en een niet-mobiele kegel, waarbij de mobiele kegel excentrisch draait binnen de niet-mobiele kegel) en primaire tolbrekers (die gebaseerd zijn op een technologie die veel lijkt op die van kegelbrekers, maar die een andere vorm hebben). Bij slagbrekers wordt in het algemeen een verder onderscheid gemaakt tussen slagbrekers met een horizontale as (Ha-slagbrekers) en slagbrekers met een verticale as (Va-slagbrekers). Ieder type breekapparaat heeft een specifieke technologie.

(15) In sommige gevallen, met name in de mijnbouw, waar "fijnkorrelig" erts moet worden gewonnen, kan verdere verfijning nodig zijn. Dit zal in het algemeen worden bereikt via een laatste maalfase. Maalapparatuur bestaat hoofdzakelijk uit breekmolens en perswalsen. De partijen zijn alleen actief op het gebied van breekmolens. Er is een grote verscheidenheid aan breekmolentechnologieën. Er kan met name onderscheid worden gemaakt tussen horizontale trommelmolens, die weer onderverdeeld kunnen worden in autogene molens, halfautogene molens, staafmolens en kogelmolens, andere horizontale molens en verticale molens.

(16) Naast breek- en maalapparatuur zal een breekinstallatie een aantal kleinere apparaten bevatten die worden gebruikt om de steen door de verschillende breekstadia te bewegen: dit zijn in hoofdzaak zeefinstallaties, die worden gebruikt om de grootte van de door de verschillende brekers verwerkte stenen te controleren, transportbanden en vultrechters, die worden gebruikt om stenen van een voorraad naar een transportband of van een transportband naar een breker te leiden.

(17) Breekapparatuur, met inbegrip van zeefinstallaties, vultrechters en transportbanden, kan vast of mobiel zijn. Mobiele breekapparatuur wordt normaal gesproken alleen gebruikt bij de productie van aggregaten en in de bouwindustrie. Mobiele brekers zijn in technisch opzicht gelijk aan vaste brekers, maar staan op een onderstel op wielen of met rupsbanden.

B. Productduurzaamheid, risicovermijding en service

(18) Steenbreekapparatuur heeft vaak een zeer lange nuttige levensduur, meestal zo om en nabij de 25 jaar. Hoewel de moeilijke werkomstandigheden vaak veel slijtage met zich brengen en er veelvuldig slijtstukken (en bepaalde reserveonderdelen) vervangen moeten worden, zijn steenbrekers gewoonlijk sterk genoeg om zeer lang operationeel te blijven.

(19) Dit houdt in dat de prijs vaak geen doorslaggevende factor zal zijn bij de aankoop van een nieuw product: met het oog op de duurzaamheid van het product zullen bij de economische aspecten van de aankoopbeslissing de bedrijfskosten in het algemeen zwaarder wegen dan de afschrijving van de oorspronkelijke prijs, zodat klanten vaak veel aandacht zullen besteden aan prestatie- of bedrijfsfactoren, zoals betrouwbaarheid, onderhoudskosten, zekerheid van levering van reserveonderdelen, enz. Dit wordt bevestigd door het feit dat een overgrote meerderheid van de klanten die heeft gereageerd op het onderzoek van de Commissie, aangaf bedrijfsfactoren, en in het bijzonder bedrijfskosten, kwaliteit, betrouwbaarheid of capaciteit, belangrijker te vinden dan de prijs bij de aankoop van een steenbreker.

(20) Daarnaast worden steenbreekmachines vaak beschouwd als essentiële machines voor klanten uit de aggregaat- en bouwsector (hierna "A& B" genoemd) en uit de mijnbouwsector. Uit het onderzoek van de Commissie blijkt zelfs dat falende breekapparatuur ervoor kan zorgen dat de hele installatie in kwestie stil komt te liggen (mogelijk voor een periode van verscheidene weken) en derhalve de doeltreffendheid en het concurrentievermogen van de aggregaatproducent of mijnexploitant ingrijpend kan beïnvloeden. Dit is het geval omdat klanten in veel gevallen slechts één breker hebben voor ieder verwerkingsstadium, bijvoorbeeld één voor het voorbreken, het secundaire breken, enz.

(21) De combinatie van de lange duurzaamheid, het essentiele belang van steenbreekmachines en de relatief lage aankoopprijs van steenbrekers vergeleken met de totale kosten en inkomsten van een steengroeve of aggregaatproductie-installatie lijkt ervoor te zorgen dat klanten zeer behoudend zijn in hun keuzes en risico's willen vermijden. Ze willen vaak kiezen voor veilige oplossingen die hun waarde al hebben bewezen in plaats van zich tot minder bekende leveranciers te wenden, die minder goede garanties kunnen geven voor de betrouwbaarheid en zekerheid van after-salesdiensten en de levering van reserveonderdelen, ook al betekent dit dat ze een hogere prijs moeten betalen. Deze risicovermijding kan uiteraard toenemen met het verlies van inkomsten door falende steenbreekmachines of met de waarschijnlijkheid van dat falen. Het zal dan ook in het algemeen groter zijn bij klanten die waardevolle goederen produceren, zoals metaalmijnen, of die in moeilijke omgevingen werken, bijvoorbeeld met harde en ruwe steen. Het lijkt echter een algemeen kenmerk van deze bedrijfstak dat kopers van steenbrekers in heel veel gevallen sterk risicomijdend zijn.

(22) De resultaten van het onderzoek van de Commissie geven aan dat een dergelijke risicovermijding op een aantal verschillende manieren tot uiting zal komen. Zo zullen klanten bijvoorbeeld veel belang hechten aan de betrouwbaarheid en kwaliteit van het product en aan de naam van de leverancier. Er werd met name aangegeven dat klanten hun leveranciers vaak vragen om een lijst van referenties, waarop klanten staan die hetzelfde type steen verwerken.

(23) Om dezelfde redenen doen de resultaten van het onderzoek van de Commissie vermoeden dat turnkey-installaties, die hoofdzakelijk worden aangekocht voor de totstandbrenging van nieuwe breeklocaties of bij grote capaciteitsuitbreiding, vaak worden toegewezen aan leveranciers van apparatuur die een breed productenaanbod hebben. Hoewel klanten theoretisch hun toevlucht zouden kunnen nemen tot een onafhankelijk technisch bureau voor het algehele ontwerp van hun installatie en vervolgens de levering van de apparatuur zouden kunnen verdelen over een groot aantal leveranciers, geven ze er meestal de voorkeur aan om al deze producten en diensten te betrekken bij één enkel bedrijf, omdat de algehele verantwoordelijkheid voor de turnkey-installatie dan wordt gedragen door dat ene bedrijf, in plaats van te worden gedeeld door technisch consultants en een aantal leveranciers van apparatuur. Zoals een klant het zei, "hoe breder het aanbod van een OEM, hoe groter de kans op levering van de turnkey-installatie. Het op elkaar afstemmen en garanderen van de prestaties van brekers en zeefinstallaties is van wezenlijk belang om aan alle eisen te voldoen met betrekking tot het ontwerpen van installaties. Het is niet ongewoon om apparatuur bij verschillende leveranciers te kopen, maar de voorkeur gaat uit naar kopen bij één leverancier als deze de vereiste prestaties kan bieden".

(24) In zijn antwoord op de mededeling van punten van bezwaar stelt Metso dat de risicovermijding van de kant van de klanten, die de Commissie beschrijft, niet wordt gestaafd door het aanzienlijke aantal nieuwkomers/uitbreidingen op de markten voor steenbrekers in de EER. Metso verwijst in dit kader naar een lijst van belangrijke nieuwkomers.

(25) Het argument van het aanzienlijke aantal nieuwkomers op de markten voor steenbrekers wordt niet ondersteund door het onderzoek van de Commissie. Veel van de concurrenten die op de lijst van nieuwkomers van Metso worden genoemd, zijn in feite gevestigde fabrikanten van breekapparatuur of bedrijven die zich op nieuwe markten hebben begeven door overnames. Bovendien, zoals aangegeven in de overwegingen 156 tot en met 162, blijkt duidelijk uit het onderzoek van de Commissie dat de drempels voor toegang tot de steenbrekersindustrie hoog zijn.

(26) Voorts brengen de lange levensduur van de producten en de noodzaak van periodiek onderhoud en vervanging van onderdelen ook met zich dat klanten vaak veel aandacht besteden aan de levering van aanvullende diensten, zoals de levering van reserveonderdelen en slijtstukken, de levering van tijdig en doeltreffend onderhoud, advies inzake procesverbetering of inzake de integratie van nieuwe apparatuur in de breekinstallatie, enz. Uit het onderzoek van de Commissie blijkt met name dat klanten gewoonlijk veel aandacht besteden aan de vraag of de leverancier van de apparatuur een filiaal heeft dichtbij hun fabriek en dat zelfs vaak een vereiste vinden.

(27) Klanten gaven ook aan dat ze veel belang hechtten aan de financiële zekerheid en toezeggingen van hun apparatuurleveranciers, omdat ze voldoende reserveonderdelen en diensten moeten kunnen verschaffen gedurende de hele levensduur van hun steenbreekapparatuur.

(28) Tot slot houdt risicovermijding van klanten in dat ze vaak langdurige relaties met hun leveranciers van steenbrekers willen ontwikkelen, en met name dat de leverancier van hun nieuwe eerste turnkey-installatie vaak een voordeel zal hebben boven zijn concurrenten voor de vervanging van gebruikte machines. Zo blijkt uit de gegevens die de partijen hebben verstrekt, dat de partijen gewoonlijk meer opdrachten krijgen van klanten aan wie de nieuwe turnkey-installatie is geleverd dan van andere categorieën klanten.

(29) Wat turnkey-installaties en langdurige relaties met leveranciers aangaat, beweert Metso in zijn antwoord op de mededeling van punten van bezwaar dat de markt voor turnkey-installaties in feite wordt gedomineerd door "systeemintegrators" en dat Metso en Svedala geen leveranciers van een "complete lijn" zijn die een volledig turnkey-contract kunnen leveren. Metso beweert ook dat leveranciers van turnkey-installaties slechts een minimaal voordeel hebben boven hun concurrenten.

(30) Het onderzoek van de Commissie ondersteunt deze argumenten niet. Allereerst zijn er geen bewijzen dat "systeemontwerpers" de markt domineren. In feite verklaarden verscheidene door de Commissie geraadpleegde machinebedrijven dat ze meestal bij een dergelijk project werden betrokken door de oorspronkelijke fabrikanten (OEM). Ten tweede blijkt duidelijk uit de resultaten van het onderzoek van de Commissie, zoals aangegeven in overweging 28, dat leveranciers met een uitgebreid apparatuuraanbod een beter uitgangspunt hebben dan anderen om een turnkey-installatie te leveren en dat Nordberg en Svedala worden beschouwd als de leveranciers met het breedste productenaanbod.

C. Klanten die steenbrekers aanschaffen

(31) De vraag naar breekapparatuur is in wezen afkomstig van vijf soorten klanten: i) cementbedrijven, die brekers gebruiken voor de productie van cement en voor de productie van aggregaten voor de verkoop aan derde partijen, ii) bouw- en civieltechnische bedrijven en gespecialiseerde sloopbedrijven, die brekers gebruiken voor de productie van aggregaten uit gesloopte gebouwen en uit steen, iii) zelfstandige aggregaatproducenten, die aggregaat produceren uit steengroeven voor de verkoop aan maatschappijen die wegen en spoorwegen aanleggen, en voor bouw- en landschapsdoeleinden, iv) aannemers die worden ingehuurd om steen te breken op een contractbasis, en v) mijnbouwbedrijven die het gewonnen mengsel van steen en erts tot fijngemalen deeltjes verwerken, zodat het metaal of het erts van de steen kan worden gescheiden.

(32) In zijn algemeenheid blijkt uit het onderzoek van de Commissie en uit de opmerkingen van de partijen dat klanten die steenbrekers aanschaffen in twee groepen kunnen worden onderverdeeld, afhankelijk van het type apparatuur dat ze kopen en van hun aankooppatroon: enerzijds kleinere A& B-klanten, en anderzijds grotere mijnbouwbedrijven of aggregaat- en cementproducenten ("mijnbouwklanten"). Tot A& B-klanten behoren zelfstandige aggregaatproducenten en aannemers, bouw- en civieltechnische bedrijven, gespecialiseerde sloopbedrijven en cementbedrijven, die kleinere brekers aanschaffen voor de productie van aggregaten die aan derde partijen worden verkocht. Tot mijnbouwklanten behoren daarentegen mijnbouwbedrijven, zeer grote steengroeven en cementproducenten, die grotere apparaten aanschaffen voor de productie van cement.

(33) A& B-klanten zijn gewoonlijk kleine bedrijven die lokaal of nationaal opereren en die ieder een beperkt aantal en een beperkte sortering aan breekproducten kopen. Deze klanten schaffen meestal alleen kleinere brekers aan en kopen hun apparatuur, met het oog op de behoefte aan aanvullende diensten, zoals beschreven in overweging 26, waaronder de levering van reserveonderdelen, technische ondersteuning, advies voor procesverbetering of nieuwe aankopen, vrijwel uitsluitend bij de nationale agent of distributeur van de leverancier, met wie zij zeer vaak een nauwe, blijvende relatie hebben.

(34) Mijnbouwbedrijven zijn daarentegen vaak grote bedrijven, die soms in verscheidene landen of zelfs continenten aanwezig zijn en die meestal grotere machines met een grote capaciteit kopen, hoewel in veel kleinere hoeveelheden dan A& B-klanten. Hun omvang en het feit dat ze vaak in afgelegen gebieden opereren, zal hen wellicht minder afhankelijk maken dan A& B-klanten van nationale ondersteuning en ervoor zorgen dat ze hun aankopen doen via internationale en, in de EER, vooral regionale openbare inschrijvingen. Uit het onderzoek van de Commissie blijkt echter dat, in ieder geval in de EER, nabijheid nog steeds een belangrijke rol speelt bij de selectie van een leverancier van steenbrekers. Zo gaven verscheidene mijnbouwklanten aan dat ze het van wezenlijk belang achtten dat een leverancier een filiaal had in de regio van hun locatie, bijvoorbeeld de EER. Vrijwel alle mijnbouwklanten waren op zijn minst van mening dat een regionaal filiaal een aanzienlijk concurrentievoordeel vormde voor leveranciers van apparatuur. Dit is het gevolg van een aantal omstandigheden, met name de relatief kleine omvang van mijnbouwklanten in de EER vergeleken met de gemiddelde omvang op wereldniveau, het hoge percentage bedrijven dat alleen actief is in de EER en het relatief hoge aandeel van cementbedrijven en zeer grote steengroeven, die vaak minder gewend zijn om te werken in afgelegen en moeilijk toegankelijke gebieden.

(35) Tot slot moet worden opgemerkt dat de vraag van A& B-bedrijven vaak wel gefragmenteerd is, maar relatief grote hoeveelheden brekers omvat, veelal een paar 100 eenheden per jaar in de EER, terwijl de vraag van de mijnbouwbedrijven een zeer beperkt aantal producten omvat. De gemiddelde omvang van de EER-markt voor tolbrekers, bijvoorbeeld, ligt sinds 1990 op slechts twee eenheden per jaar.

D. Leveranciers van steenbrekers

(36) Steenbrekers worden gewoonlijk geproduceerd in een wereldwijd zeer beperkt aantal fabrieken: zo maakt Svedala bijvoorbeeld al zijn brekers uit de Jawmaster-serie in Brazilië, terwijl Nordberg al zijn kegelbrekers uit de G-serie in Finland produceert. De producten worden vervolgens ofwel rechtstreeks verkocht door het centrale verkoopkantoor van de fabrikant ofwel, in het geval van A& B-producten, door een netwerk van agenten, distributeurs of dochtermaatschappijen, die elk een, vaak exclusief, gebied krijgen toegewezen.

(37) De steenbreekindustrie wordt gekenmerkt door een continuüm van bedrijven, van de grote, internationale ondernemingen met een breed productenaanbod, zoals Svedala, Nordberg, Terex of Krupp, tot de kleinere bedrijven die een beperkt aantal producten aanbieden in een klein geografisch gebied, zoals Haahjem Base, dat A& B-kaakbrekers verkoopt in de Noord-Europese landen, of Rodrigo Matias Magalhães, dat alleen in Portugal actief is. Tussen deze twee uitersten bevinden zich nog bedrijven die op regionaal niveau actief zijn en producten verkopen in slechts één van de A& B- en mijnbouwsegmenten, zoals BHS, MEM of Bräuer Aufbereitungsmaschinen, of in één verwerkingsstadium of -technologie, zoals Kleemann & Reiner, Extec of Magotteaux. Er zijn ook bedrijven die op mondiaal niveau actief zijn, maar slechts een beperkt productenaanbod hebben, zoals FL Smidth-Fuller, dat voornamelijk tolbrekers en molens aan mijnbouwklanten verkoopt.

E. Inkoop

(38) Steenbreekapparatuur wordt gewoonlijk ingekocht via openbare inschrijvingen, die ofwel uitgaan van nationale distributeurs, in het geval van A& B-producten, of bijvoorbeeld van de centrale regionale verkoopcentra van de leverancier, in het geval van mijnbouwproducten. Klanten kunnen ofwel een beperkt aantal producten kopen ofwel een hele breekinstallatie. In het laatste geval wordt de koop vaak gesloten via een turnkey-contract.

(39) In de praktijk komen turnkey-contracten slechts zelden voor in de EER. Zo nemen ze nog geen 11 % van de verkopen van brekers voor A& B in die regio voor hun rekening en een nog kleiner percentage van de verkopen van brekers voor de mijnbouw. De meeste verkopen vinden plaats in het kader van ofwel de vervanging van bestaande apparatuur ofwel de uitbreiding van bestaande locaties. Er moet echter worden opgemerkt dat het feitelijke belang van turnkey-contracten veel groter kan zijn dan het aandeel ervan in het marktvolume. Met name het feit dat de respectieve slagingspercentages van Nordberg en Svedala gewoonlijk hoger zijn in de gevallen waarin ze de oorspronkelijke installatie hadden geleverd dan in andere gevallen, doet vermoeden dat de gunning van een turnkey-installatie de leverancier een aanzienlijk voordeel kan bieden boven zijn concurrenten wanneer enkele van de brekers in kwestie aan vervanging toe zijn, bijvoorbeeld omdat de oorspronkelijke leverancier de installatie en de klant kent en dus een optimale oplossing kan voorstellen, of omdat de keuze van dezelfde leverancier minder problemen zal opleveren voor de rest van de installatie. In dat kader kunnen turnkey-contracten ook worden gezien als een middel voor leveranciers om langdurige relaties met hun klanten tot stand te brengen en zo de toekomstige verkoop van apparatuur te vergemakkelijken.

V. DE RELEVANTE MARKTEN

A. Relevante productmarkten

(40) De partijen stellen dat steenbreekapparatuur in categorieën kan worden ingedeeld op grond van de technologie, dat wil zeggen kaakbrekers, kegelbrekers, enz., en op grond van het soort toepassing, namelijk enerzijds cementproductie en mijnbouwtoepassingen en anderzijds aggregaatproductie en bouw.

Indeling naar technologie

(41) De partijen stellen dat iedere technologie, ondanks een zekere mate van vervangbaarheid aan de vraagzijde tussen de verschillende technologieën, tot een afzonderlijke productmarkt zou kunnen behoren. Dit wordt bevestigd door de resultaten van het onderzoek van de Commissie, waaruit blijkt dat iedere technologie in het algemeen voornamelijk op een specifiek terrein zal worden toegepast, waarop andere technologieën in technisch of economisch opzicht niet haalbaar zouden zijn.

(42) Allereerst verloopt het breekproces, zoals aangegeven in overweging 13, vrijwel altijd in achtereenvolgende stadia, waarbij de uitvoer van het ene stadium de invoer vormt voor het volgende stadium, zodat de steendeeltjes steeds kleiner worden. De productie van aggregaat, bijvoorbeeld, verloopt gewoonlijk via een proces van twee stadia, waarbij in het eerste stadium een kaakbreker of slagbreker met een horizontale as ("Ha-slagbreker") wordt gebruikt en in het tweede een andere breker, bijvoorbeeld een kegelbreker, Ha-slagbreker of slagbreker met een verticale as ("Va-slagbreker"). Evenzo vindt de verwerking van erts uit de mijnen, dat een verdere verfijning vereist dan aggregaatproductie en waarvoor grotere hoeveelheden steen nodig zijn, standaard plaats in een installatie met drie stadia, waarbij voor het eerste stadium een grote kaakbreker of een tolbreker wordt gebruikt, voor het tweede stadium een kegelbreker, en een breekmolen of een perswals voor de afwerking.

(43) In die context blijkt dat producten die voor de verschillende breekstadia worden gebruikt (dat wil zeggen voorbewerking, secundaire bewerking en afwerking) niet onderling vervangbaar zijn, omdat ze gewoonlijk niet dezelfde maat stenen kunnen verwerken en ook niet hetzelfde resultaat kunnen leveren. Met uitzondering van de betreffende slagbrekers met een horizontale as, die zowel voor het primaire als voor het secundaire breken kunnen worden gebruikt, blijkt dat iedere breektechnologie slechts voor één verwerkingsstadium (primair breken, secundair breken of malen) wordt gebruikt. Het gevolg is dat er onderscheid moet worden gemaakt tussen de technologieën die hoofdzakelijk voor primaire verwerking worden gebruikt (zoals kaakbrekers en tolbrekers), technologieën die voornamelijk voor secundaire verwerking worden gebruikt (zoals kegelbrekers, slagbrekers met een verticale as) en die welke worden gebruikt voor de laatste maling (zoals perswalsen of breekmolens).

(44) Ten tweede blijkt dat, zelfs in hetzelfde verwerkingsstadium, verschillende technologieën meestal niet voor dezelfde doeleinden worden gebruikt. Zo kunnen bijvoorbeeld verschillende technologieën worden gebruikt voor verschillende steenkwaliteiten (hetgeen blijkt uit het feit dat slagbrekers met een horizontale as voornamelijk worden gebruikt voor toepassingen op zachte steen, terwijl kegelbrekers meestal worden gebruikt voor het breken van harde steensoorten) en kunnen verschillende technologieën voor verschillende capaciteitsdoeleinden geschikt zijn, zoals kaakbrekers geschikt zijn voor de verwerking van kleine en gemiddelde hoeveelheden, terwijl tolbrekers het meest geschikt zijn voor het breken van grote hoeveelheden steen. Tegen die achtergrond wordt geconcludeerd dat iedere technologie het meest voldoet op een specifiek toepassingsgebied, waar die in het algemeen niet concurreert met andere brekers.

(45) Tot slot blijkt dat er aan de aanbodzijde een beperkte vervangbaarheid is van de ene technologie door de andere. Dit blijkt uit de resultaten van het onderzoek van de Commissie, waarin de meeste concurrenten aangaven dat ze niet gemakkelijk zouden kunnen overschakelen van de productie van de ene technologie op de andere. Dit wordt ook nog eens bevestigd door de aanwezigheid van aanzienlijke hindernissen voor het op de markt brengen van nieuwe apparatuur: een overgrote meerderheid van concurrenten en klanten gaf aan dat het gewoonlijk verscheidene jaren kostte om een nieuw type machine te ontwikkelen en op de markt te brengen en dat klanten in de meeste gevallen eisten dat leveranciers van nieuwe machines demonstraties gaven van hun producten, dat ze die langdurig testten onder de veldomstandigheden van de klant en zelfs dat ze een lijst van bestaande klanten ontvingen die hetzelfde product hadden gekocht.

(46) Een dergelijke beperkte vervangbaarheid aan de zijde van de leverancier wordt ook bevestigd door de aanwezigheid van gespecialiseerde fabrikanten, zoals Canica-Jaques en Magotteaux (slagbrekers met een verticale as), en door het feit dat, meer in het algemeen, de meeste leveranciers niet het hele aanbod van toepasbare technologieën produceren. Zo produceert slechts een zeer beperkt aantal leveranciers van steenbrekers in de EER kegelbrekers en richten de meeste leveranciers zich op een beperkt productenaanbod.

(47) De resultaten van het onderzoek van de Commissie geven dan ook aan dat er verschillende productmarkten zijn voor iedere technologie. Derhalve behoren kaakbrekers, tolbrekers, kegelbrekers, slagbrekers met een horizontale as, slagbrekers met een verticale as, breekmolens en perswalsen ieder tot een specifieke productmarkt. Ook zeefinstallaties, vultrechters en transportbanden blijken afzonderlijke productmarkten te vormen.

Indeling naar grootte / toepassing

Afzonderlijke markten voor A& B-brekers en voor mijnbouwbrekers

(48) Binnen elke technologie zijn er producten in een groot aantal maten, van klein tot zeer groot. De partijen stellen dat, aan de vraagzijde, alle producten aan elkaar geschakeld zijn door een vervangingsketen, zodat een product van een bepaalde grootte in concurrentieopzicht zijn direct grotere en kleinere buren inperkt; de partijen stellen ook dat, aan de aanbodzijde, gemakkelijk kan worden overgeschakeld van de ene grootte op de andere, omdat de technologieën redelijk eenvoudig zijn en omdat, met het oog op de aanzienlijke onderaanbesteding van de fabricage van onderdelen, de fabricage van grotere of kleinere onderdelen geen grote investeringen vraagt.

(49) Niettemin beweren de partijen dat een onderscheid zou moeten worden gemaakt tussen enerzijds brekers die worden gebruikt voor de productie van aggregaten en voor de bouw ("A& B-brekers"), en anderzijds brekers voor mijnbouwtoepassingen, voor zeer grote steengroeven en voor de productie van cement ("mijnbouwbrekers")(6). Zij zijn in de eerste plaats van mening dat, hoewel bepaalde steenbreektechnologieën voor zowel A& B- als mijnbouwtoepassingen gebruikt kunnen worden, A& B-klanten gewoonlijk de kleinere machines zullen kopen, terwijl mijnbouwklanten in het algemeen de grotere, hogecapaciteitsversies van machines zullen aanschaffen, en, in de tweede plaats, dat de mededingingsomstandigheden van A& B-brekers en mijnbouwbrekers van elkaar verschillen, omdat mijnbouwklanten veelal producten op een mondiale basis kopen, terwijl A& B-klanten steenbreekapparatuur op een kleinschaliger basis aanschaffen.

(50) Tot slot beweren de partijen dat, binnen de mijnbouwkegelbrekers, zeer grote kegels een specifieke productmarkt zouden moeten vormen, zelfs gescheiden van de markt voor kleinere mijnbouwkegels, omdat de zeer grote kegels meestal twee keer zo duur en zwaar zijn en ongeveer de dubbele capaciteit hebben van de producten die daarna het grootst zijn.

(51) De resultaten van het onderzoek van de Commissie lijken de zienswijze van de partijen, dat producten van verschillende grootte gewoonlijk met elkaar verbonden zijn door een keten van substitutie aan de aanbodzijde en aan de vraagzijde, te bevestigen. Tegelijkertijd geven ze echter aan dat hoe groter de producten, hoe minder bekwame machineproducenten er zijn en met name dat fabrikanten van A& B-producten niet altijd in staat zullen zijn om producten te verkopen aan mijnbouwklanten. Dit doet vermoeden dat er sprake is van drempels voor de vervangbaarheid aan de aanbodzijde en zou wijzen op het bestaan van gescheiden productmarkten voor de kleinere machines (d.w.z. de A& B-brekers) aan de ene kant en voor de grotere machines (d.w.z. de mijnbouwbrekers, die vooral worden verkocht aan mijnbouwklanten, maar tot op bepaalde hoogte ook aan A& B-klanten) aan de andere kant.

(52) De aanwezigheid van drempels voor de vervangbaarheid aan de aanbodzijde wordt nog eens bevestigd door een aantal aanvullende elementen. Er zijn met name aanwijzingen dat brekers van verschillende grootte ook verschillende productiefabrieken zouden vereisen. Zo duiden de gegevens die van de partijen afkomstig zijn erop dat Nordberg de productie van zijn kegelbrekers heeft moeten verdelen over drie verschillende locaties (namelijk Macon (Frankrijk), Tampere (Finland) en Milwaukee (VSA), waar respectievelijk de kleinere brekers, de middelgrote brekers en de grotere brekers worden geproduceerd). Verder gaf een overgrote meerderheid van concurrenten aan dat grotere brekers veel moeilijker te produceren en te verkopen zijn dan kleinere brekers, vooral omdat daar hogere risico's en kosten mee gemoeid zijn, en omdat ze minder gemakkelijk getest kunnen worden.

(53) Verder zijn er sterke aanwijzingen dat A& B-brekers en mijnbouwbrekers een apart zakelijk model vereisen. De resultaten van het onderzoek van de Commissie geven aan dat de concurrentie voor A& B-brekers wordt aangestuurd door een sterke nadruk op service en aanwezigheid op nationaal niveau en door de noodzaak voor producenten om relatief grote hoeveelheden van de producten te verkopen om voldoende schaalvoordelen te behalen. Mijnbouwbrekers, daarentegen, worden doorgaans in veel kleinere hoeveelheden verkocht (het jaarlijkse EER-marktvolume voor Ha-slagbrekers voor de mijnbouw is bijvoorbeeld ruim 20 keer lager dan voor Ha-slagbrekers voor A& B), ze worden vaak op bestelling geproduceerd en de concurrentie berust in veel mindere mate op een fijnmazig distributienetwerk.

(54) De conclusie luidt dan ook dat er binnen iedere brekertechnologie een onderscheid moet worden gemaakt tussen (kleinere) A& B-brekers en (grotere) mijnbouwbrekers.

Geen markt voor zogenaamde "hybride" kaakbrekers

(55) In een aan de Commissie overgelegd stuk van 14 september 2000 hebben de partijen de definitie van de productmarkt die ze oorspronkelijk voor kaakbrekers hadden voorgesteld, gewijzigd door te beweren dat er, naast A& B-kaakbrekers en mijnbouwkaakbrekers, een derde "hybride" categorie kaakbrekers in aanmerking zou moeten worden genomen. De partijen stellen voor dat deze hybride categorie overeenkomt met kaakbrekers met een toevoeropening van tussen 1,25 m en 1,5 m en dat die een afzonderlijke relevante productmarkt vormt, omdat kaakbrekers in deze categorie voornamelijk worden verkocht via regionale (bijvoorbeeld in de EER of in Azië) aanbestedingsprocedures, terwijl grotere kaakbrekers normaal gesproken worden verkocht via wereldwijde aanbestedingen en voornamelijk door mijnbouwklanten worden gekocht.

(56) Uit de gegevens die de partijen hebben voorgelegd, blijkt echter dat meer dan [...]* van alle kaakbrekers met een toevoeropening van tussen de 1,25 m en de 1,50 m, die worden verkocht door Nordberg en Svedala, in de EER worden gekocht door klanten die tot het A& B-segment behoren. Voorts hebben de meeste A& B-klanten de Commissie aangegeven dat ze grote en kleine brekers niet via verschillende kanalen aanschaffen. In feite vertrouwen de meeste A& B-klanten voor al hun benodigdheden op nationale distributeurs van breekapparatuur, ongeacht de grootte van de gekochte machines. De Commissie concludeert dan ook dat de concurrentievoorwaarden in grote lijnen gelijk blijven voor alle kaakbrekers met een toevoeropening van minder dan 1,5 m en dat het onderscheiden van een afzonderlijke markt voor de "hybride" categorie kaakbrekers kunstmatig zou zijn.

(57) Derhalve wordt geconcludeerd dat er twee productmarkten voor kaakbrekers kunnen worden onderscheiden: een voor A& B-kaakbrekers (die alle kaakbrekers omvat met een toevoeropening die kleiner is dan 1,5 m) en een voor grotere kaakbrekers (die standaard worden gebruikt bij mijnbouwtoepassingen, waaronder zeer grote steengroeven).

Aanwezigheid van een gescheiden productmarkt voor zeer grote kegelbrekers met een hoge capaciteit

(58) De partijen zijn van mening dat de MP800- en MP1000-kegelbrekers van Nordberg een aparte markt vormen, die verder geen enkel ander product van enige fabrikant ter wereld omvat. De MP800 en MP1000 zijn de grootste voor de verkoop beschikbare kegelbrekers ter wereld. Volgens de partijen behoren de MP800 en MP1000 met name tot een aparte markt, omdat de breekkracht van deze twee producten aanzienlijk hoger ligt dan die van enige andere commercieel verkrijgbare kegelbreker.

(59) De resultaten van het onderzoek van de Commissie neigen ook naar de bevestiging van een afzonderlijke markt voor zeer grote kegelbrekers zoals voorgesteld door de partijen. Sommige derde partijen vochten echter de bewering van de partijen aan dat de enige concurrerende producten in die markt de MP800 en MP1000 van Nordberg waren, op grond van het feit dat de grootste kegelbreker van Svedala (namelijk diens H8000-model) concurreert met de grotere kegelbrekers van Nordberg. Sommige derde partijen gaven ook aan dat ze het H8000-model vergelijkbaar achtten met andere kegelbrekers van Nordberg, inclusief met name de HP800, een kegelbreker van een soortgelijk formaat als de MP800, maar met minder breekkracht.

(60) De partijen hebben de Commissie informatie verschaft waaruit blijkt dat Svedala vaak zijn H8000-kegelbreker als alternatief voor de brekers MP800, MP1000, HP800 of HP700(7) van Nordberg heeft aangeboden. In enkele van deze gevallen heeft Svedala zijn klant er daadwerkelijk toe kunnen overhalen om zijn H8000-kegel te kopen in plaats van een van de zeer grote kegels van Nordberg. Verder wordt in alle interne documenten van Metso, waarin de mededingingsomstandigheden voor grote kegelbrekers worden geanalyseerd, niet alleen rekening gehouden met de MP1000- en MP800-brekers van Nordberg, maar ook met de H8000 van Svedala en de HP800- en HP700-brekers van Nordberg.

(61) Al deze zeer grote kegels blijken gemeenschappelijke technische kenmerken te hebben. Ze hebben allemaal een nominaal vermogen van meer dan 500 kW; de diameter van de voering is groter dan 1800 mm en ze wegen ruim 60 t. Dergelijke brekers worden standaard gebruikt voor zware mijnbouwtoepassingen met een groot volume. Er zijn slechts twee andere producten op de markt die enkele van de technische kenmerken van de hogecapaciteitskegelbrekers van Nordberg en Svedala blijken te hebben: dit zijn de KFS2100-kegelbreker en, in mindere mate, de Z18(8)-kegelbreker, die beide worden gefabriceerd door Kawasaki.

(62) Alle bovengenoemde hogecapaciteitskegelbrekers (waaronder de producten van Kawasaki) hebben geschatte eenheidsprijzen van meer dan 800000 EUR, wat meer dan tweemaal de gemiddelde prijs is die, zo schatten de partijen, wordt gehanteerd voor "normale" mijnbouwkegelbrekers (370000 EUR). Dit zeer grote prijsverschil laat zien dat hogecapaciteitskegelbrekers normaal gesproken niet vervangen kunnen worden door kleinere "normale" mijnbouwkegelbrekers (d.w.z. kegelbrekers met een voeringdiameter van tussen de 1,5 m en 1,8 m).

(63) De partijen hebben beweerd dat andere grotere mijnbouwkegelbrekers dan de MP800 en de MP1000 tot dezelfde keten van substitutie aan de aanbodzijde en aan de vraagzijde behoren als andere mijnbouwkegelbrekers. Ze hebben ook aangegeven dat één hogecapaciteitskegelbreker vervangen kan worden door twee kleinere kegelbrekers.

(64) Klaarblijkelijk, echter, zijn er, behalve de partijen en Kawasaki dat marginaal aanwezig is op dit terrein, geen andere steenbrekerfabrikanten die hogecapaciteitssteenbrekers leveren met een vermogen van meer dan 500 kW. Verder hebben de meeste concurrenten aangegeven aan de Commissie dat de ontwikkeling van grotere producten een moeilijk en langdurig proces is: met name één concurrent heeft aangegeven dat het wel vijf jaar zou kosten om met succes een zeer grote kegelbreker te ontwikkelen en op de markt te brengen. Er kan derhalve worden geconcludeerd dat, vanuit de aanbodzijde gezien, de "normale" en kleinere mijnbouwkegels niet vervangen kunnen worden door de zeer grote, hogecapaciteitskegelbrekers.

(65) De prijsverschillen tussen de twee categorieën producten vormen een duidelijke aanwijzing dat klanten kleinere brekers niet kunnen vervangen door zeer grote hogecapaciteitsbrekers. De suggestie van de partijen dat het mogelijk zou kunnen zijn om één zeer grote kegelbreker te vervangen door twee kleinere brekers, lijkt volledig theoretisch. [...]*. Verder maakt de keuze van twee kleinere kegelbrekers in plaats van één grote de zaken gecompliceerder, is er extra toeleveringsapparatuur nodig (zoals zeefinstallaties, vultrechters en transportbanden), extra bedieningspersoneel en meer onderhoud. Die keuze zou dan ook een hogere totale aankoopprijs en bedrijfskosten met zich brengen. Het zou dus normaal gesproken niet voordelig zijn voor een mijnbouwklant om voor twee kleinere kegelbrekers te kiezen in plaats van voor één hogecapaciteitsbreker.

(66) In zijn reactie op de mededeling van punten van bezwaar zegt Metso uit ervaring te weten dat mijnbouwkegels in ongeveer 60 % van de gevallen kunnen worden vervangen door twee kleinere (A& B-)kegels. Metso is ook van mening dat er bepaalde voordelen verbonden zijn aan het gebruik van twee kleinere kegels, bijvoorbeeld dat het risico van een volledige storing afneemt. De Commissie erkent de (beperkte) voordelen van het gebruik van twee machines in plaats van één, maar acht deze voordelen niet zo belangrijk dat ze een compensatie vormen voor de extra kosten en complexiteit van de aankoop en voor het gebruik en het onderhoud van twee machines in plaats van één. [...]*.

(67) Er kan dan ook worden geconcludeerd dat hogecapaciteitskegelbrekers een afzonderlijke productmarkt vormen. De partijen hebben aangevoerd dat, binnen het segment van de mijnbouwbrekers, de MP800 en MP1000 van Nordberg tot een afzonderlijke relevante productmarkt behoren. De Commissie concludeert echter dat de transactie een machtspositie zal creëren op de markt voor hogecapaciteitskegelbrekers, ongeacht de vraag of de MP800 en de MP1000 tot deze markt behoren. Dat betekent dat de precieze definitie van de markt voor hogecapaciteitskegelbrekers open kan blijven.

(68) Gezien het bovenstaande komt de Commissie tot de conclusie dat er gescheiden productmarkten zijn voor A& B-brekers (kleiner) en mijnbouwbrekers (groter) en dat, binnen het segment mijnbouwkegels, zeer grote hogecapaciteitskegels een specifieke productmarkt vormen.

Onderscheid tussen nieuwe en gebruikte brekers

(69) Steenbrekers zijn in het algemeen zeer duurzame producten die een lange nuttige levensduur hebben. Zo wordt bijvoorbeeld de standaardlevensduur van A& B-kaakbrekers geschat op rond de 25 jaar, maar er zijn brekers in gebruik die al meer dan 40 jaar dienst doen. Gezien deze duurzaamheid is er een grote voorraad gebruikte machines die aan klanten kunnen worden aangeboden als alternatief voor nieuwe machines.

(70) In dat kader moet onderzocht worden of gebruikte apparatuur tot dezelfde markt behoort als nieuwe apparatuur, of dat nieuwe en gebruikte brekers deel uitmaken van gescheiden productmarkten. De resultaten van het onderzoek van de Commissie komen er in grote lijnen op neer dat gebruikte apparatuur in het algemeen niet wordt beschouwd als een vervanging voor nieuwe apparatuur. Allereerst gaven de meeste concurrenten aan dat ze de aanwezigheid van gebruikte apparatuur niet beschouwden als een belangrijke beperking van de mededingingsomstandigheden voor nieuwe brekers, te meer omdat gebruikte apparatuur in een gewenst model schaars is en oudere producten door nieuwe technologie verouderd raken en onrendabel worden.

(71) Ten tweede blijkt dat, hoewel klanten aangaven dat ze gebruikte apparatuur in overweging konden nemen bij het besluit over de aankoop van een breker, in de praktijk zeer weinige recentelijk gebruikte apparatuur hebben aangeschaft. Dit lijkt voort te komen uit een combinatie van, enerzijds, het hoge risicomijdend gedrag van klanten, zoals aangegeven in overweging 21, en anderzijds de risico's die verbonden zijn met de aankoop van gebruikte machines: zo zijn bijvoorbeeld de betrouwbaarheid, prestaties en duurzaamheid van gebruikte machines wellicht niet gewaarborgd, is er vaak geen garantieperiode en, in het geval van oude producten, is het de vraag of reserveonderdelen en slijtstukken op een duurzame basis kunnen worden geleverd.

(72) Tot slot verklaarden de klanten die aangaven bereid te zijn gebruikte apparatuur te kopen, dat zij dat alleen zouden doen als het om relatief nieuwe apparatuur ging met weinig gebruiksuren, terwijl eveneens uit het onderzoek van de Commissie blijkt dat gebruikte machines in het algemeen zeer oud en achterhaald zijn.

(73) Gezien het bovenstaande wordt derhalve geconcludeerd dat er gescheiden markten zijn voor gebruikte brekers en voor nieuwe brekers.

Conclusie

(74) Gezien het bovenstaande wordt geconcludeerd i) dat gebruikte breekmachines en nieuwe breekmachines tot gescheiden productmarkten behoren, ii) dat nieuwe machines moeten worden ingedeeld naar technologie, iii) dat iedere technologie verder moet worden onderverdeeld naar grootte/toepassing in enerzijds A& B-producten en anderzijds mijnbouwproducten, en iv) dat, binnen het segment van mijnbouwkegelbrekers, zeer grote hogecapaciteitskegelbrekers een afzonderlijke productmarkt vormen. In bijlage I worden de relevante productmarkten samengevat in een tabel.

B. Relevante geografische markten

(75) Metso beweert dat de markten voor mijnbouwbrekers wereldomvattend zijn, omdat klanten producten kopen op een globale basis. De partijen beweren ook dat de markten voor A& B-brekers in elk geval EER-omvattend zijn, omdat in de EER verkochte producten zeer vergelijkbaar zijn, omdat de transportkosten zeer laag zijn, omdat de productie op een beperkt aantal locaties plaatsvindt en omdat er wat de distributie betreft geen hindernissen zijn voor nieuwkomers. Zoals reeds aangegeven in bijvoorbeeld overweging 26, omvat de verkoop van steenbreekmachines niet alleen de levering van de betrokken producten, maar in het algemeen ook de levering van een aantal after-salesdiensten, zoals onderhoud en revisie, reserveonderdelen en slijtstukken, enz. Hieruit volgt dat de omvang van de markten voor breekapparatuur niet alleen bepaald wordt door de geografische reikwijdte van het productieniveau, maar ook door de concurrentievoorwaarden voor de levering van de after-salesdiensten. [...]*.

A& B-producten

(76) In haar besluit om de procedure in deze zaak in te leiden, stelde de Commissie een aantal factoren vast die wezen in de richting van nationale in plaats van EER-omvattende geografische markten voor A& B-producten. Zo benadrukte de Commissie in de eerste plaats dat A& B-klanten op nationale distributeurs vertrouwen, en in de tweede plaats dat er aanzienlijke drempels voor nieuwkomers bleken te zijn die leveranciers verhinderden hun activiteiten uit te breiden tot lidstaten waar ze tot dan toe niet actief waren, en, tot slot, dat er grote verschillen in prijzen en marktaandelen waren tussen de lidstaten. De Commissie heeft echter, gezien de aanwezigheid van andere factoren die wezen in de richting van mogelijk uitgestrektere geografische markten, de exacte definitie van de geografische markten voor A& B-brekers opengelaten.

(77) In een aan de Commissie overgelegd stuk van 17 september 2000 hebben de partijen gepoogd de verschillende kwesties te behandelen die de Commissie naar voren heeft gebracht met betrekking tot de geografische reikwijdte van de A& B-markten. De partijen volgden daarbij de twee hoofdlijnen van het betoog. Allereerst beweerden zij dat de hindernissen voor nieuwkomers voor toetreding tot de verschillende Europese nationale markten laag zijn. Ten tweede stelden zij dat een correcte analyse van de aankooppatronen van A& B-klanten zou moeten aantonen dat klanten niet in belangrijke mate afhankelijk zijn van nationale distributeurs.

(78) Wat betreft de hoogte van de hindernissen voor de toegang tot de verschillende lidstaten, benadrukten de partijen dat het niet noodzakelijk is om een hecht distributienetwerk te hebben om in een bepaald land actief te kunnen zijn. Zo bestaat bijvoorbeeld het Duitse distributienetwerk van Nordberg uit een dochtermaatschappij, met één vestiging, plus vijf distributeurs, met ieder één verkooppunt. In het Duitse distributienetwerk van Nordberg zijn niet meer dan [...]* mensen werkzaam. Metso beweert dat het niet moeilijk is deskundig commercieel en technisch personeel te werven, dat er voldoende geschikte distributeurs van derde partijen beschikbaar zijn en dat de financiële investeringseisen minimaal zijn.

(79) Wat de aankooppatronen van A& B-klanten betreft, gaven de partijen aan dat een meerderheid van de klanten reserveonderdelen, slijtstukken, technische ondersteuning en onderhoudsdiensten ofwel intern betrekt ofwel van onafhankelijke derde partijen. Volgens Metso maken after-salesdiensten klanten dan ook geenszins afhankelijk van nationale OEM-distributeurs. Verder gaf Metso voorbeelden van verkopen over de grens door distributeurs die, naar de mening van de partijen, nog meer bewijs vormden van de EER-wijde omvang van de A& B-markten.

Overwegingen betreffende de vraagzijde

(80) De resultaten van het gedetailleerde onderzoek van de Commissie bevestigen de nationale dimensie van A& B-markten. Allereerst blijkt dat klanten, hoewel ze wellicht de meeste slijtstukken en dagelijkse onderhoudsdiensten van onafhankelijke derde partijen betrekken, toch voor vrijwel alle belangrijke speciale diensten of onderdelen afhankelijk zijn van de distributeurs of agenten van de producenten. Zo is bijvoorbeeld aangegeven dat een meerderheid van de reserveonderdelen niet buiten het distributienetwerk van de leverancier om kan worden verkregen en dat, voor ingewikkelde of belangrijke onderhoudswerken, hulp van de distributeur noodzakelijk is. Verder blijkt dat, zelfs voor diensten die van onafhankelijke leveranciers zouden kunnen worden betrokken, het vaak effectiever en voordeliger is om hiervoor de distributeur in te schakelen. Zo zullen klanten zich bijvoorbeeld, hoewel procestechnische diensten kunnen worden ingekocht bij technisch consultants, tot de distributeurs wenden, die procestechniek in het algemeen zullen beschouwen als een integrerend deel van de verkoop van de breker en die dienst dan ook gratis zullen leveren. Tot slot gaven bepaalde klanten aan dat zij voor bepaalde diensten (met name procestechniek) niet wisten of er een derdepartij-leverancier in hun regio was.

(81) Ten tweede, en meer algemeen gesproken, zijn relaties tussen de klanten en de distributeurs van de fabrikant niet beperkt tot de levering van onderdelen en onderhoudsdiensten. Een overgrote meerderheid van klanten gaf met name aan een nauw en frequent contact te willen met de distributeur van hun apparatuurleverancier en dat de relatie met die distributeur zich uitstrekte tot discussies over toekomstige verbeteringen of uitbreidingen, technisch advies, enz. Het belang van die lokale aanwezigheid kan ook worden verklaard uit het risicomijdend gedrag van de klant: in zekere zin kan de aanwezigheid van een nationale distributeur worden beschouwd als een element van extra zekerheid in het geval van een ernstig probleem en als blijk van de verbintenis van de apparatuurfabrikant om hun klanten te blijven leveren en hen bij te staan.

(82) Ten derde blijkt uit het onderzoek van de Commissie dat het voor klanten ineffectief en vaak ook onmogelijk is om zaken te doen met distributeurs in een ander land. Met name de overgrote meerderheid van A& B-klanten die op het onderzoek van de Commissie heeft gereageerd, gaf aan dat buitenlandse distributeurs geen serieus alternatief zouden vormen voor distributeurs in hun eigen land, vanwege langere leveringstijden voor reserveonderdelen, taalbarrières, extra kosten (vervoer, wisselkoers, enz.) en dergelijke. Daar komt nog bij dat de meeste distributeurs exclusieve gebiedsovereenkomsten hebben: hoewel klanten altijd op eigen initiatief contact kunnen leggen met buitenlandse distributeurs, is het nauwelijks denkbaar dat deze distributeurs erin zouden kunnen slagen het nauwe en frequente contact dat klanten vragen, te onderhouden (en met name om te praten over toekomstige aankopen, verbeteringen, enz.) zonder inbreuk te maken op hun contractueel vastgelegde gebiedsbeperking. Tot slot blijkt uit het onderzoek van de Commissie dat zelfs de klanten die zouden besluiten om zich tot buitenlandse distributeurs te wenden, in de praktijk geen apparatuur of diensten van deze distributeurs zouden kunnen krijgen: zo hebben verscheidene klanten verwezen naar voorbeelden van situaties waarin distributeurs van buiten hun eigen land weigerden hen rechtstreeks van dienst te zijn en hen in plaats daarvan doorstuurden naar de aangewezen nationale distributeurs.

(83) De conclusie is dan ook dat overwegingen betreffende de vraagzijde duidelijk wijzen in de richting van nationale markten voor A& B-steenbreekmachines.

Overwegingen betreffende de aanbodzijde

(84) Voorzover het de aanbodzijde betreft, zijn er geen aanwijzingen dat leveranciers in andere lidstaten of andere vreemde landen op korte termijn activiteiten zouden kunnen starten in een nieuwe lidstaat zonder dat dit hoge extra kosten of risico's met zich brengt.

(85) Hoewel het distributienetwerk dat vereist is om activiteiten te ontplooien in een bepaalde lidstaat, niet bijzonder groot hoeft te zijn en de materiële investeringen om een dergelijk distributienetwerk op te zetten niet altijd bijzonder hoog hoeven te zijn, gaven de meeste concurrenten en A& B-klanten aan dat het opzetten van een nieuw distributienetwerk grote inspanningen en veel tijd zou kosten. Uit het onderzoek van de Commissie blijkt met name dat een nieuwe distributeur relaties met klanten zou moeten opbouwen en het noodzakelijke vertrouwen zou moeten winnen om te kunnen beginnen met de verkoop van producten, de betrouwbaarheid en kwaliteit van zijn producten zou moeten aantonen en klanten zou moeten overtuigen van zijn vermogen op het juiste moment en op een effectieve manier reserveonderdelen en after-salesdiensten te leveren. Volgens de meeste klanten en concurrenten kan dit verscheidene jaren in beslag nemen.

(86) In het bijzonder verklaarde een van de concurrenten onder diegenen die, volgens de partijen, in staat zijn geweest om de geografische reikwijdte van hun activiteiten met succes uit te breiden, dat "de grootste uitdaging voor [...]* effectieve commerciële exploitatie [...]* de totstandbrenging is van stabiele en betrouwbare distributie- en after-salesdienst/ondersteuningsfuncties". Verder lijken A& B-klanten zeer terughoudend in het kopen van producten van een leverancier van wie de reputatie onvoldoende gevestigd is. Het uitbreiden van activiteiten van de ene lidstaat naar de andere is dan ook een ingewikkelde taak, die niet in een kort tijdsbestek kan worden verricht.

(87) Het nationale karakter van A& B-brekermarkten wordt voorts bevestigd door het feit dat verscheidene fabrikanten van A& B-apparatuur niet of nauwelijks actief zijn buiten hun eigen land. De partijen veronderstellen dat dit te verklaren valt uit de beperkte omvang (en dus ook aantrekkingskracht) van bepaalde nationale markten. De Commissie merkt echter allereerst op dat het argument van de partijen een erkenning vormt van de noodzaak van een nationale distributeur en van het feit dat de vestiging van een dergelijke distributeur geen simpele en goedkope onderneming is, en, ten tweede, dat sommige producenten die in bepaalde lidstaten actief zijn, niet aanwezig zijn op enkele van de grootste nationale markten, zoals Duitsland en het Verenigd Koninkrijk. Dit laat duidelijk zien dat het "ontoereikende" volume van bepaalde nationale markten niet de belangrijkste reden is waarom producenten ervan afzien om de omvang van hun activiteiten uit te breiden, en wijst erop dat de belemmeringen voor nieuwkomers tussen de lidstaten niet onaanzienlijk zijn.

(88) Hieruit volgt dat overwegingen betreffende de aanbodzijde ook duiden op de aanwezigheid van nationale markten voor A& B-steenbreekmachines.

Overige elementen

(89) De nationale dimensie van de markten voor A& B-breekmachines wordt verder bevestigd door de aanwezigheid van aanzienlijke schommelingen in marktaandelen en prijzen per lidstaat.

(90) Zo ligt bijvoorbeeld het marktaandeel van Nordberg voor A& B-kaakbrekers in Finland op ongeveer [75-85 %]* tegen een gemiddeld marktaandeel in de EER van [15-25 %]*. Evenzo is Svedala het enige bedrijf dat de afgelopen drie jaar slagbrekers met een verticale as in Zweden heeft verkocht, terwijl zijn totale marktaandeel in de EER niet hoger is dan [15-25 %]*. Hoewel de partijen van mening zijn dat schommelingen in marktaandelen niet van belang zijn voor de afbakening van de geografische markten, betekenen de hier waargenomen aanzienlijke schommelingen dat de mededingingssituatie in de EER niet homogeen is. Dit vormt een duidelijke aanwijzing dat de geografische markten beperkter zijn dan de partijen hebben gesuggereerd.

(91) [Vertrouwelijk: Deze overweging betreft prijsverschillen tussen lidstaten voor steenbreekmachines die door Metso worden verkocht.]*

(92) Gezien het bovenstaande wordt geconcludeerd dat de geografische markten voor A& B-breekapparatuur (d.w.z. A& B-kaakbrekers, A& B-Ha-slagbrekers, A& B-Va-slagbrekers, A& B-kegelbrekers en de bijkomende zeefinstallaties, vultrechters en transportbanden) een nationaal karakter hebben.

Mijnbouwproducten

(93) Zoals aangegeven in overweging 75, stellen de partijen dat de geografische markten voor mijnbouwproducten wereldwijd zijn. In zijn reactie op de mededeling van punten van bezwaar aanvaardt Metso dat het enigszins gerechtvaardigd kan zijn om de geografische markt voor mijnbouwkaakbrekers en slagbrekers met een horizontale as als EER-omvattend aan te merken, maar brengt het bedrijf een aantal argumenten naar voren die een wereldwijde omvang van de primaire tolbrekermarkt ondersteunen.

(94) Allereerst is Metso van mening dat de omvang van de geografische markt kan verschillen van het ene type mijnbouwbreker tot het andere. Volgens Metso zijn bepaalde typen mijnbouwbrekers, zoals kaakbrekers en slagbrekers met een horizontale as, eenvoudige, "basisproduct"-achtige machines, waarvoor doorgaans voldoende concurrentie bestaat op regionaal (bijvoorbeeld EER-omvattend) niveau, zodat klanten zich niet genoodzaakt voelen om aankopen te doen of prijzen te vergelijken op een bredere dan regionale basis. Anderzijds worden volgens de partijen bepaalde typen mijnbouwbrekers, zoals primaire tolbrekers, zo nu en dan gekocht door ontwikkelde, goed ingelichte klanten die normaal gesproken, alvorens een aankoop te doen, aanbiedingen zullen krijgen van wereldwijd opererende leveranciers.

(95) Ter ondersteuning van zijn argument heeft Metso vijf recente gevallen geanalyseerd waarbij een van de partijen een primaire tolbreker heeft verkocht in de EER. In drie van deze gevallen bezocht de klant potentiële leveranciers in de Verenigde Staten (F.L- Smidth-Fuller, Metso of Svedala) en/of in Japan (Kobe); in twee andere gevallen bezocht de klant de locatie in een aantal landen en stelde de verkoper (Svedala) een team samen dat deskundigen uit Zweden en de Verenigde Staten bevatte, evenals leden van zijn lokale distributieorganisatie.

(96) Zoals aangegeven in overweging 34, zijn mijnbouwklanten in het algemeen grote internationale ondernemingen die, omdat ze eraan gewend zijn te werken in afgelegen en soms moeilijke plaatsen en over aanzienlijke middelen beschikken, minder behoefte hebben aan nauwe, voortdurende relaties met de distributeurs van de machineleverancier. Met name mijnbouwklanten kunnen wellicht intern aan bepaalde behoeften aan onderhoud en reserveonderdelen tegemoetkomen door lokale voorraden reserveonderdelen te houden of door hun eigen onderhoudspersoneel op te leiden.

(97) In dat kader en gezien het feit dat die klanten steeds opnieuw steenbreekmachines kopen voor hun verschillende wereldwijde activiteiten, en gegeven de hoge waarde en complexiteit van mijnbouwbrekers, kopen mijnbouwklanten mijnbouwapparatuur vaak centraal in via internationale openbare inschrijvingen bij het hoofdverkoopkantoor van machineleveranciers. Gezien de kennelijk lage vervoerskosten kunnen fabrikanten van over de hele wereld meedingen naar de levering van de machine(s) in kwestie.

(98) De in de overwegingen 95, 96 en 97 uiteengezette factoren lijken haast te wijzen in de richting van een brede (mogelijk mondiale) geografische omvang voor de markten voor mijnbouwbrekers. De resultaten van het gedetailleerde onderzoek van de Commissie wijzen er echter op dat, met name in de EER, de concurrentie in feite op een beperktere basis plaatsvindt.

Overwegingen betreffende de vraagzijde

(99) Uit het onderzoek van de Commissie blijkt dat, hoewel mijnbouwklanten doorgaans veel minder afhankelijk zijn van een lokale aanwezigheid van de apparatuurleverancier, zij in het algemeen toch van steenbrekerproducenten eisen dat ze effectief en op tijd ondersteuning bieden (reparaties, levering van reserveonderdelen, enz.) op EER-niveau. Zoals een klant aangaf, "een verkoper wordt vaak niet alleen geselecteerd vanwege de functionaliteit van zijn apparatuur en zijn dienstverlening, maar ook vanwege zijn vermogen om voordelig belangrijke, niet op voorraad zijnde items te leveren die buiten de sfeer van standaardonderhoud vallen. Daarnaast kan het werkterrein van de verkoper ook het toezicht op een lokale onderhoudsaannemer inhouden".

(100) In hun reactie op de mededeling van punten van bezwaar betwistten de partijen dat de eis van toezicht op lokale onderhoudsaannemers en van snelle levering van reserveonderdelen noodzakelijkerwijs een regionale aanwezigheid inhoudt. In hun ogen kan toezicht worden uitgeoefend door deskundigen overal ter wereld, die op elk moment op het vliegtuig kunnen stappen. Evenzo kunnen reserveonderdelen worden ingevlogen vanuit één enkele basis wereldwijd.

(101) Deze tegenwerping van de partijen is echter alleen gericht op de praktische aspecten van de manier waarop onderhoudstoezicht en de levering van reserveonderdelen kunnen worden georganiseerd, en houdt geen rekening met het belang dat klanten hechten aan de kwaliteit van de lokale of regionale after-salesorganisatie. Hoewel duidelijk is dat een bepaald niveau van centralisatie kan plaatsvinden, blijft de noodzaak van lokale aanwezigheid bestaan, aangezien klanten after-salesorganisaties die volledig op gecentraliseerde deskundigheid en logistiek berusten, ongunstig zullen beoordelen. De Commissie heeft namelijk aanwijzingen gevonden dat mijnbouwklanten in feite soms behoorlijk veel aandacht besteden aan de lokale aanwezigheid van de leverancier van hun breekmachines. Zo legde een Schotse klant uit dat Svedala "het grootste deel van [zijn] grote steengroeveopdrachten [inclusief een primaire tolbreker] had gekregen" omdat "Svedala een vestiging heeft in Wiskaw, Schotland (met bovendien goed personeel)".

(102) Zoals aangegeven in de overwegingen 93 en 94, hebben de partijen getracht aan te tonen dat klanten, bij de aankoop van grote machines, zoals primaire tolbrekers, aanbiedingen vergelijken van de belangrijkste leveranciers op wereldniveau en bereid zijn om naar het buitenland te reizen om leveranciers te bezoeken en om de voorgestelde apparatuur in bedrijf te zien. De Commissie merkt echter op dat de meerderheid van de mijnbouwklanten die zeiden primaire tolbrekers te kopen, heeft verklaard dat zij deze brekers verkrijgen door middel van een meer regionale inkoopprocedure, in plaats van door een wereldwijde inkoopprocedure. In feite heeft geen enkele in Europa gevestigde klant aangegeven dat hij primaire tolbrekers kocht op een bredere dan de EER omvattende basis. Daarnaast is de Commissie van mening dat de bereidheid van de klant om te reizen om een bepaald apparaat in bedrijf te zien, de regionale omvang van de markt niet uitsluit. Dit is met name zo omdat locatiebezoeken van de klant voornamelijk bedoeld zijn om te kijken of de betrokken producten geschikt zijn, en niet betrekking hebben op technische ondersteuning of after-salesdiensten, terwijl het regionale aspect van de inkoop juist is toe te schrijven aan het belang van de overwegingen op het gebied van ondersteuning of after-salesdiensten. De bereidheid van de klant om naar het buitenland te reizen om producten in bedrijf te zien, kan in plaats daarvan worden opgevat als een extra uiting van risicovermijding van klanten, zoals beschreven in de overwegingen 21 en 22. Uit dit alles blijkt duidelijk dat het typische inkooppatroon van Europese mijnbouwklanten is gebaseerd op EER-omvattende (of zelfs nationale) inkoop.

(103) Verder blijkt dat, hoewel sommige klanten het theoretisch misschien wel kunnen stellen zonder een dergelijke regionale aanwezigheid (omdat ze daarin slagen op hun locaties in afgelegen gebieden, waar geen leverancier van apparatuur voldoende ondersteuning biedt, door lokale voorraden reserveonderdelen aan te leggen, hun eigen onderhouds- en reparatiepersoneel op te leiden, enz.), dit niet het geval zou zijn voor de overgrote meerderheid van brekerklanten in de EER. Allereerst blijkt dat de meeste vraag naar mijnbouwbrekers in de EER van ofwel kleinere, regionale mijnbouwbedrijven afkomstig is (die dergelijke deskundigheden niet gemakkelijk op korte termijn zouden kunnen ontwikkelen), ofwel van cementbedrijven en zeer grote steengroeven (die vaak minder gewend zijn om te werken in afgelegen en moeilijk bereikbare gebieden).

(104) Daarnaast wijzen de resultaten van het onderzoek van de Commissie erop dat zelfs voor de Europese mijnbouwklanten die het zonder enige regionale aanwezigheid van de machineleverancier kunnen stellen, het ontwikkelen van een dergelijk vermogen extra kosten en risico's met zich zou brengen die ze liever willen vermijden door de relevante diensten direct van de machinefabrikant te betrekken. In dat kader, en gegeven het feit dat verscheidene machineleveranciers goed vertegenwoordigd zijn in de EER en daarom dergelijke ondersteunende diensten leveren, zullen klanten in de EER doorgaans kiezen voor dergelijke brekerproducenten die ondersteuningsdiensten op een regionaal niveau kunnen bieden. Dit wordt verder aangegeven door het feit dat dergelijke leveranciers, die nauwelijks vertegenwoordigd zijn in de EER, niets (of, in ieder geval, nauwelijks iets) verkopen in die regio, hoewel ze elders een sterkere positie kunnen hebben. Dit is bijvoorbeeld het geval met Kobe dat, ondanks dat het de op twee na grootste leverancier ter wereld is van mijnbouwkaakbrekers, mijnbouwkegels en horizontale trommelmolens, in de afgelopen drie jaar geen omzet heeft gehad in de EER. In feite blijkt Kobe, op grond van de door de partijen verstrekte gegevens, sinds 1990 geen mijnbouwbrekers te hebben verkocht in de EER.

(105) Tot slot, zoals beschreven in de overwegingen 21 en 22, blijkt de combinatie van lange duurzaamheid, de kriticiteit van steenbreekmachines en de lage aanschafprijs van steenbrekers in vergelijking met de totale kosten en inkomsten van een steengroeve of aggregaatproductiefabriek klanten zeer behoudend te maken en risicomijdend in hun keuzes. In dat kader kan nabijheid van de apparatuurleverancier worden beschouwd als een belangrijk element van gemak en zekerheid voor de klant.

(106) Dat sluit duidelijk niet het feit uit dat klanten hun inkopen kunnen doen en contractonderhandelingen kunnen voeren vanuit hun hoofdkantoor en dat alle leveranciers van over de hele wereld formeel kunnen worden uitgenodigd om mee te dingen. Echter ook de klanten die apparatuur op een dergelijke manier kochten, zeiden dat in de praktijk de aanschaf van een steenbreker voor gebruik in de EER voor een groot deel zal afhangen van de aanwezigheid van effectieve en tijdige ondersteuning in dat gebied.

Overwegingen betreffende de aanbodzijde

(107) De regionale dimensie van concurrentie in de EER wordt verder aangegeven door een aantal extra elementen. Allereerst blijkt uit de resultaten van het uitvoerige onderzoek van de Commissie dat de meeste niet-Europese leveranciers van mijnbouwbrekers die door de partijen worden genoemd, bij de meeste mijnbouwklanten in de EER niet bekend zijn. Sommige mijnbouwklanten gaven zelfs aan dat enkele van deze leveranciers in het geheel niet actief waren op het gebied van steenbreekmachines.

(108) Daarnaast blijkt dat de meeste leveranciers van mijnbouwbrekers niet wereldwijd opereren, maar zich dikwijls specialiseren in bepaalde regio's of gebieden. Dit geldt met name voor Russische en Chinese leveranciers die relatief weinig omzetten buiten hun thuismarkten en door de meeste klanten niet worden beschouwd als geloofwaardige concurrenten buiten Rusland en China. Zo verklaarden de meeste klanten deze leveranciers niet te kennen, en klanten die enige contacten met Russische en Chinese leveranciers hadden gehad, zeiden dat hun producten van inferieure kwaliteit waren en slechter presteerden en dat hun reserveonderdelen en dienstverlening onbetrouwbaar waren.

(109) Die specialisatie in een beperkt aantal regio's blijkt ook op te gaan voor de meeste andere fabrikanten van breekmachines. Ondanks een bredere geografische reikwijdte van de activiteiten, en met uitzondering van een zeer beperkt aantal echte wereldspelers (zoals Svedala, Nordberg, of FL Smidth-Fuller), blijkt uit de door de partijen verstrekte gegevens dat de meeste fabrikanten van mijnbouwbrekers slechts in een beperkt aantal regio's actief zijn en het grootste deel van hun contracten krijgen via nationale of regionale inschrijvingen.

(110) Dit lijkt met name het geval te zijn in de EER. Zo zijn bijvoorbeeld, volgens de gegevens die door de partijen zijn verstrekt, grote leveranciers van mijnbouwbrekers, zoals Kobe (de op twee na grootste leverancier van mijnbouwkaakbrekers, mijnbouwkegels en horizontale trommelmolens ter wereld) en Kawasaki ('s werelds op een na grootste leverancier van mijnbouwkegels) in de afgelopen drie jaar niet in staat geweest om producten in Europa af te zetten. Meer in het algemeen gesproken blijkt uit de gegevens die de partijen hebben voorgelegd dat de marktposities van de belangrijkste mijnbouwbreekmachines in de EER aanzienlijk verschillen van die over de hele wereld (zelfs wanneer Russische en Chinese fabrikanten buiten beschouwing worden gelaten). Bijvoorbeeld wat Ha-slagbrekers betreft, bedroeg het gezamenlijke marktaandeel van de partijen (uitgaande van eenheden) tussen 1997 en 1999 [20-30 %]* in de EER, vergeleken met een wereldmarktaandeel (Russische en Chinese fabrikanten niet meegerekend) dat nauwelijks boven de [0-10 %]* uitkomt. Ook op het gebied van grote kaakbrekers bereikte het gezamenlijke marktaandeel van de partijen [40-50 %]* op EER-niveau, terwijl dit wereldwijd nauwelijks boven de [15-25 %]* uitkomt (Russische en Chinese fabrikanten niet meegerekend).

(111) Tot slot gaf een overgrote meerderheid van concurrenten aan dat er aanzienlijke hindernissen waren wat betreft de toegang tot de markt van de ene regio tot de andere. De EER, bijvoorbeeld, is, vergeleken met grote mijnbouwgebieden, zoals Noord-Amerika of Zuid-Afrika, een beperkte mijnbouwbrekermarkt. Zo worden, volgens de gegevens die de partijen hebben voorgelegd, jaarlijks niet meer dan [...]* primaire tolbrekers verkocht in de EER, terwijl er wereldwijd jaarlijks ongeveer [...]* eenheden worden gekocht (Rusland en China niet meegerekend). Evenzo vertegenwoordigt de EER op het gebied van Ha-slagbrekers voor de mijnbouw gemiddeld niet meer dan [0-10 %]* van de totale mondiale vraag (nogmaals Rusland en China niet meegerekend). Dit kleine marktvolume, samen met de aanwezigheid van reeds lang gevestigde concurrenten en de mate van nabijheid en dienstverlening die klanten eisen, zou niet-EER-leveranciers ervan kunnen weerhouden om zich de kosten en problemen op de hals te halen die noodzakelijk zijn voor een effectieve toegang tot de EER-markt voor mijnbouwbrekers, waardoor het aantal serieuze leveranciers aan EER-klanten verder afneemt.

Overige elementen

(112) Het feit dat de concurrentie niet wereldwijd georganiseerd is, wordt verder bevestigd door de aanmerkelijke verschillen in de schattingen van het wereldmarktvolume die door de leveranciers van steenbreekmachines worden gedaan. Zo liggen de door de partijen en concurrenten over 1999 gemaakte schattingen van het wereldmarktvolume, waarbij de Russische en Chinese fabrikanten buiten beschouwing worden gelaten, tussen de 40 en de 99 eenheden voor Ha-slagbrekers voor de mijnbouw. Evenzo achtte een concurrent op het gebied van tolbrekers zichzelf de onbetwiste marktleider met een aanzienlijk marktaandeel tussen 1990 en 1996, terwijl de partijen schatten dat deze concurrent niet meer dan 25 % van de totaalomzet in die periode vertegenwoordigde en de resultaten van het onderzoek van de Commissie erop wijzen dat het marktaandeel van deze concurrent waarschijnlijk rond de 30-35 % lag. Hieruit blijkt dat leveranciers van een aanzienlijke hoeveelheid projecten over de hele wereld niet op de hoogte zijn en het wijst er daarentegen sterk op dat een aantal contracten op een beperktere basis worden geplaatst.

(113) Tot slot moet worden opgemerkt dat steenbreekmachines die in de EER te koop worden aangeboden, moeten voldoen aan de veiligheidsspecificaties van Richtlijn 98/37/EG van het Europees Parlement en de Raad van 22 juni 1998 inzake de onderlinge aanpassing van de wetgevingen van de lidstaten betreffende machines (hierna "de machinerichtlijn" genoemd)(9), gewijzigd bij Richtlijn 98/79/EG(10), en met name voorzien moeten zijn van een "CE-markering" waaruit blijkt dat aan deze richtlijn is voldaan. De Commissie is erop attent gemaakt dat niet-Europese fabrikanten vandaag de dag niet altijd aan deze eisen voldoen. Zo bezien zou de machinerichtlijn, terwijl hij de normen in de EER harmoniseert en de handel tussen de lidstaten bevordert, als indirect gevolg kunnen hebben dat niet-Europese leveranciers die niet aan zijn eisen kunnen voldoen, van de EER-markt worden geweerd. Dit zou derhalve bijdragen tot het bestaan van een aparte EER-markt voor mijnbouwbreekmachines. De partijen stellen echter dat de communautaire eisen aan steenbrekers dermate basaal zijn dat kan worden verwacht dat alle leveranciers die in verschillende delen van de wereld actief zijn, zonder al te veel problemen aan deze eisen kunnen voldoen.

(114) Gezien het bovenstaande wordt geconcludeerd dat de geografische markten voor mijnbouwbrekers EER-omvattend zijn. Deze conclusie wordt ondersteund door zowel het specifieke karakter van de vraag in de EER (en met name door de aanwezigheid van kleine "mijnbouw"-klanten die lokaal steenbreekmachines aanschaffen of de aanwezigheid van een aanzienlijke ondersteuning na verkoop in de EER eisen) als het feit dat de meeste leveranciers van steenbrekers regionaal georganiseerd zijn. De Commissie heeft met name, in tegenstelling tot de beweringen van de partijen, geen bewijzen gevonden voor een markt die een groter gebied dan de EER omvat voor bepaalde typen mijnbouwbrekers, zoals primaire tolbrekers; sterker nog, primaire tolbrekers blijken, om de in overweging 102 uiteengezette redenen, op vrijwel dezelfde manier als andere mijnbouwbrekers in de EER te worden aangeschaft en gedistribueerd.

VI. BEOORDELING VAN A& B-BREKERS VANUIT MEDEDINGINGSOOGPUNT

(115) Zoals reeds is aangegeven in overweging 32, zijn A& B-brekers de kleinere brekers die worden verkocht aan onafhankelijke aggregaatproducenten en aannemers, bouw- en civieltechnische bedrijven, gespecialiseerde sloopbedrijven, en cementbedrijven (wanneer ze kleinere brekers aanschaffen voor de productie van aggregaten die aan derde partijen worden verkocht). Daartoe behoren kleinere kaakbrekers, kleinere Ha-slagbrekers, kleinere kegelbrekers, Va-slagbrekers en uiteraard de bijbehorende zeefinstallaties, vultrechters en transportbanden. De transactie zal leiden tot de samenvoeging van Nordberg en Svedala, de twee grootste leveranciers van A& B-brekers in de EER, die samen [20-30 %]* van de A& B-steenbrekers voor hun rekening nemen, gevolgd door Terex (ongeveer [5-15 %]* en Krupp (ongeveer [0-10 %]*).

A. A& B-brekers, met uitzondering van kegel- en kaakbrekers

(116) Zoals blijkt uit het besluit van de Commissie om in deze zaak een procedure in te leiden, is er niets dat erop wijst dat de transactie mededingingsbezwaren zal creëren op de markten voor slagbrekers, zeefinstallaties, vultrechters of transportbanden.

(117) Allereerst werpt de transactie geen mededingingsbezwaren op voor slagbrekers, omdat Nordberg geen Va-slagbrekers verkoopt in de EER. Verder lijkt het zo te zijn dat, hoewel Nordberg momenteel zijn entree maakt op de markt voor Va-slagbrekers via de introductie van een nieuwe reeks producten en Svedala momenteel een sterke marktpositie inneemt in bepaalde lidstaten, de gefuseerde entiteit concurrentie zal blijven ondervinden van andere grote producenten van Va-slagbrekers (zoals Magotteaux of Canica-Jaques) die op grote schaal vertegenwoordigd zijn in de betrokken lidstaten. Voorts komen, op het gebied van Ha-slagbrekers, de gezamenlijke marktaandelen van de partijen(11) niet boven de [20-30 %]* uit in enige lidstaat waar sprake is van overlappingen en zal de gefuseerde entiteit concurrentie blijven ondervinden van andere leveranciers, zoals Hartl, Kleemann & Reiner, of van nationale spelers, zoals Arja.

(118) Ten tweede hebben de partijen geen sterke posities op de markten voor zeefinstallaties, vultrechters en transportbanden: volgens de marktaandeelcijfers van Metso nemen de partijen samen minder dan [10-20 %]* van de verkopen van zeefinstallaties en vultrechters in de EER voor hun rekening en zijn het onbeduidende leveranciers van transportbanden. Dit geldt ook op het nationale niveau, omdat de marktaandelen van de partijen op het gebied van zeefinstallaties en vultrechters in geen enkele lidstaat boven de, respectievelijk, [20-30 %]* uitkomen.

B. Kegel- en kaakbrekers

Marktposities van de partijen en hun concurrenten

Kegelbrekers

(119) Nordberg en Svedala zijn veruit de twee grootste leveranciers van A& B-kegelbrekers in de EER (met marktaandelen van [25-35 %]* voor Nordberg, en [25-35 %]* voor Svedala), met Terex [5-15 %]* als de grootste concurrent in de EER.

(120) Voorzover de transactie de combinatie van Nordberg en Svedala tot gevolg heeft, resulteert dit onvermijdelijk in aanzienlijke marktaandelen in de meeste lidstaten van de EER, namelijk Oostenrijk [65-75 %]*, Denemarken [70-80 %]*, Finland [85-95 %]*, Frankrijk [80-90 %]*, Duitsland [45-55 %]*, Italië [40-50 %]*, Noorwegen [90-100 %]*, Portugal [60-70 %]*, Spanje [65-75 %]*, Zweden [75-85 %]* en het Verenigd Koninkrijk [35-45 %]*.

(121) In deze lidstaten is het overwicht van de gefuseerde entiteit des te belangrijker omdat de rest van de aanbodzijde vaak sterk versplinterd is en een aantal van de overblijvende concurrenten lokale spelers zullen zijn, die alleen in een beperkt aantal lidstaten actief zijn. Een typisch voorbeeld van een dergelijke situatie doet zich voor in Oostenrijk, waar de gefuseerde entiteit een marktaandeel zal hebben dat bijna [...]* keer zo groot is als dat van de daaropvolgende concurrent Terex [5-15 %]*, terwijl aan de rest van de vraag voornamelijk wordt voldaan door lokale concurrenten. Zelfs in Italië, waar de marktaandelen van de partijen relatief minder hoog zijn, zal het verkoopaandeel van de gefuseerde entiteit meer dan [...]* keer dat van zijn grootste concurrent zijn en zal deze worden geconfronteerd met een aanzienlijk aantal kleine lokale leveranciers, zoals Comec (de grootste concurrent) of Reiter e Crippa.

(122) In het Verenigd Koninkrijk geldt verder dat het gemiddelde gezamenlijke marktaandeel van de partijen in de periode van 1997 tot 1999 de feitelijke marktposities van Nordberg en Svedala te laag inschat, gezien de aanzienlijke groei van de verkoopaandelen van de partijen in die periode. Want hoewel Nordberg en Svedala in 1997 slechts [20-30 %]* van de verkoop voor hun rekening namen, vertegenwoordigden zij in 1998 [40-50 %]* van de verkochte eenheden en in 1999 [50-60 %]*. Als gevolg van deze ontwikkeling omvat de marktpositie van de gefuseerde entiteit nu meer dan tweemaal die van de daaropvolgende concurrent, Terex [15-25 %]*.

(123) Op de meeste overige nationale markten zal de transactie ofwel geen overlapping teweegbrengen ofwel leiden tot een gecombineerd marktaandeel van onder de [30-40 %]* (zoals in België en Nederland). Een tussensituatie bestaat in Ierland, waar de gecombineerde marktaandelen van Nordberg en Svedala op [40-50 %]* liggen, maar waar Terex en PSP nog steeds aanzienlijke aandelen in de verkoop hebben (respectievelijk [30-40 %]* voor Terex en [15-25 %]* voor PSP).

Kaakbrekers

(124) Nordberg en Svedala zijn twee van de grootste leveranciers van A& B-kaakbrekers in de EER ([10-20 %]* voor Nordberg en [5-15 %]* voor Svedala) en de twee grootste concurrenten zijn Terex [10-20 %]* en Extec [5-15 %]*.

(125) De transactie zal leiden tot zeer hoge samengevoegde marktaandelen in Finland [75-85 %]*, Noorwegen [60-70 %]* en Zweden [55-65 %]* en Denemarken [35-45 %]*. In Finland, Noorwegen en Zweden is de rest van de aanbodzijde sterk versplinterd, waarbij de daaropvolgende concurrent krap [10-20 %]* van de verkoop voor zijn rekening neemt. Dit geldt in mindere mate ook voor Denemarken, waar een andere concurrent, Böhringer, tussen 1997 en 1999 [20-30 %]* van de verkoop vertegenwoordigde.

(126) In Portugal namen Nordberg en Svedala in 1999 samen [40-50 %]* van de verkoop voor hun rekening. De gemiddelde verkoop van Svedala komt op die markt echter niet boven [...]* eenheden per jaar uit (op een marktvolume van 13 eenheden). De overlapping tussen de partijen is dan ook de minimis en de transactie beïnvloedt de concurrentieomstandigheden in dat land niet aanmerkelijk.

(127) De transactie zal ook overlappingen tot stand brengen op een aantal andere markten. De gezamenlijke marktaandelen van de partijen zullen echter in geen van deze landen, met uitzondering van Oostenrijk, boven de [20-30 %]* komen te liggen en ze zullen concurrentie blijven ondervinden van andere marktspelers, die ofwel mondiale spelers (zoals Terex, Extec of Parker) ofwel lokale leveranciers (zoals Laron) kunnen zijn. Verder zal de transactie in Oostenrijk, waar Nordberg in 1999 [25-35 %]* van de verkoop voor zijn rekening nam, slechts de-minimiseffecten hebben, aangezien Svedala in 1999 niet meer dan [...]* kaakbrekers verkocht op een totaal marktvolume van 34 eenheden.

Extra concurrentievoordelen van de partijen

(128) De bovengenoemde overwegingen wijzen erop dat de gefuseerde entiteit zowel aanzienlijke marktaandelen zal hebben als aanmerkelijk groter zal zijn dan zijn concurrenten op de meeste van de betrokken markten. Verder blijkt uit het marktonderzoek dat het gefuseerde Metso/Svedala zal profiteren van een aantal extra concurrentievoordelen, waardoor het bestaande concurrenten verder zal kunnen verzwakken en de hindernissen voor toegang tot de betrokken markten zal kunnen verhogen.

Beste reputatie

(129) Allereerst geldt, zoals aangegeven in de overwegingen 18 tot en met 21, dat de duurzaamheid en kriticiteit van steenbreekapparatuur klanten sterk aanzetten tot risicomijdend gedrag en tot de keuze voor veilige producten en leveranciers, ook al houdt dat in dat ze meer moeten betalen. Zoals een klant het zei, "kwaliteit is het belangrijkste punt bij productvergelijkingen, ongeacht het type apparatuur".

(130) In die context is het van belang allereerst op te merken dat klanten aangaven dat er aanzienlijke verschillen waren in de prestaties, betrouwbaarheid en after-salesdiensten van de diverse leveranciers, en ten tweede dat Nordberg en Svedala vrijwel unaniem worden beschouwd als de steenbrekerleveranciers met de beste reputatie in deze branche. Dit is terug te vinden in de resultaten van het onderzoek van de Commissie, waaruit met name blijkt dat de producten van Nordberg en Svedala de beste en meest gekozen oplossingen zijn wanneer het gaat om de verwerking van harde of ruwe (en dus een uitdagend soort) steen. Evenzo blijkt uit interne documenten van Nordberg dat een van de concurrentievoordelen waarop dit bedrijf zich richtte, bestond uit het aanbieden van de "beste en meest betrouwbare producten in de industrie die klanten meer aangetoonde voordelen bieden dan concurrerende producten", terwijl andere documenten stellen dat "producten van Nordberg door de bank genomen als goed en kwalitatief hoogstaand worden beschouwd".

Breed productenportfolio

(131) De gefuseerde entiteit zal ook aanzienlijke voordelen kunnen ontlenen aan haar brede productenportfolio. Zo hebben klanten en concurrenten naar voren gebracht dat de capaciteit om een breed scala aan apparatuur aan te bieden belangrijk is in het kader van turnkey-aanbiedingen voor nieuwe breeklocaties of bij aanzienlijke capaciteitsuitbreiding en ook dat dit de betrokken leverancier van steenbrekers in staat stelt om complete after-salesoplossingen aan te bieden en de risico's terug te dringen door één leverancier de algehele verantwoordelijkheid over de steenbreekinstallatie te laten hebben. Er werd ook aangevoerd dat de steenbrekerleverancier op deze manier de best mogelijke kennis opdoet van de breeklocatie van zijn klant, zodat hij het best mogelijke advies kan bieden en oplossingen voor verbeteringen, opwaarderingen of capaciteitsuitbreiding. Met de woorden van de president-directeur van Svedala, "klanten willen leveranciers die complete oplossingen bieden".

(132) In dat kader zal het feit dat Nordberg en Svedala worden beschouwd als de leveranciers met de breedste productenportfolio, de gefuseerde entiteit zeker een extra concurrentievoordeel geven. Net als Nordberg, dat zich beroemt op het hebben van een "volledige productlijn die aan alle eisen van klanten op het gebied van het verkleinen en sorteren van steen voldoet", stelde de president-directeur van Svedala dat "Svedala het enige bedrijf is dat een compleet assortiment aanbiedt. [...]*. Klanten kunnen dus een hele producten- en dienstenlijn aanschaffen bij één enkele leverancier, terwijl onze concurrenten slechts aan delen van hun totale behoeften kunnen voldoen. [...]* Dat houdt in dat we voor de toekomst over een zeer sterk platform beschikken".

(133) Juist deze combinatie van een goede reputatie en een brede productenportfolio zou de gefuseerde entiteit tot de leverancier kunnen maken waarop de keuze valt voor nieuwe turnkey-contracten. Dit zou met name het geval kunnen zijn omdat, allereerst, andere concurrenten aangaven dat ze van de partijen afhankelijk waren voor de levering van bepaalde machines (voornamelijk kegelbrekers), en ten tweede omdat de meeste klanten hebben aangegeven dat Nordberg en Svedala de enige waren die grote turnkey-contracten kunnen aanbieden, en ten derde omdat derde partijen verklaarden dat zij de kegelbrekers beschouwen als de "werkvoorbereider" op grond waarvan andere aankoopbeslissingen worden gemaakt (met name in omstandigheden waarin harde steen moet worden gebroken, waarin de prestaties van de fabriek worden bepaald door die van de kegelbreker).

(134) Turnkey-contracten komen relatief weinig voor (ze vertegenwoordigen ongeveer [...]* van de omzet over de steenbreekactiviteiten van Nordberg). Zoals aangegeven in overweging 39, blijken ze echter belangrijke implicaties te hebben voor de mededingingsvoorwaarden: zo brengen ze, naar men zegt, een langdurige relatie tot stand tussen de machineleverancier en zijn klant, waardoor het, gezien het sterk risicomijdende gedrag van de klant, in het algemeen gemakkelijker wordt voor de leverancier om toekomstige contracten van de betrokken klant in de wacht te slepen en om op die manier de concurrentiedruk van andere leveranciers verder terug te dringen.

Brede geografische dekking

(135) Nordberg en Svedala hebben een ongeëvenaarde geografische dekking in de EER (en mogelijk zelfs wereldwijd). Allereerst helpt dit de gefuseerde entiteit, in een bedrijfstak die gevoelig is voor conjunctuurcycli, om zowel de bedrijfsrisico's te verlichten als dicht bij de klanten te zijn wanneer het op verkoop en serviceverlening aankomt.

(136) Ten tweede, en dat is veel belangrijker, zou deze brede dekking de gefuseerde entiteit in staat moeten stellen om selectieve concurrerende acties te voeren tegen andere leveranciers met een beperktere (en soms nationale) omvang van activiteiten. De gevolgen van een dergelijk gedrag zouden des te nadeliger kunnen zijn omdat, in de A& B-sector, een flink deel van de concurrenten (en soms de op de gefuseerde entiteit na grootste leverancier) in die categorie valt. Dit is bijvoorbeeld het geval op de Noorse, Zweedse en Italiaanse markten voor A& B-kegelbrekers.

Schaalvoordelen

(137) Er zijn aanwijzingen dat omvang er wel toe doet in de A& B-sector, omdat concurrenten aangaven dat, om concurrerend te zijn in de A& B-sectoren, relatief grote hoeveelheden moesten worden verkocht, zodat kon worden geprofiteerd van schaalvoordelen.

(138) In dat kader zij erop gewezen dat de gefuseerde entiteit in de EER veruit de grootste fabrikant van A& B-kegels wordt (met [60-70 %]* van de verkoop), evenals (zij het in mindere mate) van kaakbrekers (met [20-30 %]* van de verkoop). Gezien het feit dat de grootste concurrenten van de partijen in bepaalde lidstaten veel kleinere bedrijven zijn, zou dit de gefuseerde entiteit in staat kunnen stellen om gerichte concurrerende acties te voeren tegen die concurrenten en zo haar greep op de betrokken markten verder te vergroten.

(139) Dit zou het lot kunnen zijn van Böhringer, de grootste concurrent van Nordberg en Svedala op de Deense markt voor kaakbrekers, die weliswaar [20-30 %]* van de verkoop in dat land vertegenwoordigt, maar op EER-niveau een verkoopvolume van slechts [0-10 %]* van dat van de gefuseerde entiteit zal hebben. Dit zou ook het geval kunnen zijn op de markten voor kegelbrekers van het Verenigd Koninkrijk en Ierland, waar de grootste concurrent van de partijen, Terex, een flink aandeel heeft, maar waarvan de verkoop van A& B-kegelbrekers in de EER minder dan een zevende van die van de gefuseerde entiteit zal zijn.

Onvoldoende concurrentiedruk van bestaande concurrenten

(140) De bovengenoemde overwegingen geven aan dat, na de transactie, kleinere concurrenten met een beperktere productreeks en omvang van activiteiten niet in staat zullen zijn om voldoende concurrentiedruk uit te oefenen op de gefuseerde entiteit. Ze zullen duidelijk niet in een positie zijn om het garantieniveau, de reputatie en de ondersteuning te bieden die risicomijdende klanten gewoonlijk vereisen.

(141) De steenbreekindustrie wordt echter, zoals aangegeven in overweging 37, ook gekenmerkt door een continuüm van leveranciers, van grote, internationale bedrijven met een breed aanbod (zoals Svedala, Nordberg, Terex of Krupp) tot kleinere bedrijven die een beperkt aantal producten aanbieden in een beperkt geografisch gebied (zoals Haahjem Base, dat A& B-kaakbrekers verkoopt in de Noord-Europese landen (Zweden, Finland, Noorwegen, Denemarken en IJsland), of Rodrigo Matias Magalhães, dat alleen in Portugal actief is). Voorzover enkele van de grotere steenbrekerleveranciers ook actief zijn op het gebied van A& B-kegel- en kaakbrekers in de betrokken lidstaten, is het noodzakelijk te onderzoeken of de druk van deze leveranciers het concurrentiegedrag van de gefuseerde entiteit aanzienlijk zou kunnen beperken.

(142) Vier van deze grotere bedrijven produceren kegelbrekers en/of kaakbrekers, te weten Terex, Krupp, Parker en Kleemann & Reiner:

- Terex is een in de Verenigde Staten gevestigde, gediversifieerde mondiale fabrikant van hef-, grondverzet- en lichte bouwapparatuur voor de bouw-, steenhouwerij-, recycling- en mijnbouwindustrie. Terex trad in 1999 toe tot de markten voor A& B-brekers door middel van de verwerving van het Amerikaanse Cedarapids Inc. en het Britse Powerscreen. Terex biedt nu een volledige collectie A& B-breekmachines aan, inclusief kaakbrekers (vast, op rupsbanden, gemonteerd en mobiel) en kegelbrekers. Terex verkoopt zijn producten in 60 landen.

- Krupp Fördertechnik is een Duitse dochtermaatschappij van de ThyssenKrupp Group en levert een compleet assortiment breekmachines. Deze onderneming verkoopt door Telsmith ontwikkelde kegelbrekers op basis van een licentieovereenkomst onder de merknaam Telsmith (een grote leverancier in de Verenigde Staten).

- Parker is een reeds lang in het Verenigd Koninkrijk gevestigde fabrikant van breek- en zeefinstallaties. Dit bedrijf heeft zijn productenaanbod de laatste vijf jaar uitgebreid. Het verkoopt een scala aan vaste en mobiele kaakbrekers en kaakbrekers op rupsbanden. Het heeft ook een kegelbreker in zijn assortiment. Parker verkoopt in de hele EER.

- Kleemann & Reiner is een reeds lang gevestigde Duitse onderneming die in de jaren 1990 aanzienlijk heeft uitgebreid. Dit bedrijf verkoopt nu zowel kaak- als kegelbrekers in de meeste EER-lidstaten.

(143) Uit de resultaten van het onderzoek van de Commissie blijkt dat de aanwezigheid van deze concurrenten voldoende kan zijn om te voorkomen dat de gefuseerde entiteit haar marktposities op het gebied van kegel- en kaakbrekers naar een hoger plan tilt, om zo haar machtspositie tot nieuwe productgebieden uit te breiden. Dit is met name zo omdat de machinefabrikanten waarnaar in overweging 142 wordt verwezen, ook een relatief breed productenaanbod hebben, evenals voldoende geografische dekking en een uitstekende reputatie op sommige marktgebieden.

(144) De resultaten van het onderzoek geven echter ook aan dat deze leveranciers niet in staat zullen zijn om de marktpositie van de gefuseerde entiteit op het gebied van kegelbrekers in de meeste EER-lidstaten en op het gebied van kaakbrekers in Denemarken, Finland, Noorwegen en Zweden te betwisten.

(145) Allereerst blijkt duidelijk uit de combinatie van de aanzienlijke marktaandelen van de partijen, de aanmerkelijke extra concurrentievoordelen van de gefuseerde entiteit, het belang dat klanten hechten aan kwaliteit, ervaring, service na verkoop en, meer in het algemeen, risicovermindering, en de beperkte aanwezigheid en minder goede reputatie van alle andere leveranciers op de betrokken markten, dat geen enkele andere bestaande fabrikant van kegel- of kaakbrekers in staat zou zijn om de concurrentiepositie van de gefuseerde entiteit op deze markten ernstig aan te tasten. Dit blijkt verder uit het feit dat de meeste klanten geen enkele leverancier van brekers wisten te noemen die een aanbod heeft dat concurrerend is met dat van de partijen (laat staan met dat van de gefuseerde entiteit).

(146) Ten tweede blijkt dat de andere leveranciers, in tegenstelling tot de partijen, te kampen hebben met een aantal extra zwakke punten. Zo worden bijvoorbeeld kegelbrekers en kaakbrekers (met name in de Noord-Europese landen) vaak gebruikt in omstandigheden waarin sprake is van harde of ruwe steen. Het is waar dat de meeste beschikbare brekers harde en zachte steen kunnen breken en dat het economisch niet haalbaar zou zijn om breekmachines te ontwerpen voor toepassing op uitsluitend harde of zachte steen. Tijdens het marktonderzoek hebben derde partijen echter duidelijk aangegeven dat niet alle aangeboden producten alle harde steensoorten kunnen breken (materiaal dat harder is dan 30000 pond per 6,5 cm2). In feite beschouwen veel klanten die harde steen breken, Nordberg en Svedala als de enige geschikte leveranciers, omdat ze staan voor de hoogste kwaliteit in dat opzicht. In dat verband is het zeer de vraag of de andere leveranciers, die al in het nadeel zijn in termen van reputatie, redelijkerwijs conservatieve klanten zouden kunnen overhalen om hun bestaande en bevredigende brekers te vervangen door producten die als kwalitatief minder hoogstaand worden aangemerkt.

(147) Evenzo zijn er sterke aanwijzingen dat de distributienetwerken van deze leveranciers wellicht veel minder effectief zijn dan die van Nordberg en Svedala. Een aanzienlijk aantal klanten, bijvoorbeeld (zoals de Portugese vereniging voor mijnbouw- en aggregaatbedrijven), gaf aan dat ze niet op de hoogte waren van enige andere leverancier dan Nordberg en Svedala. Andere gaven aan dat de andere leveranciers die ze kenden onvoldoende aanwezig waren in hun land.

(148) Gezien het bovenstaande wordt geconcludeerd dat bestaande concurrenten niet in staat zijn om de marktpositie van de gefuseerde entiteit ernstig in gevaar te brengen of om enige belangrijke beperking op te leggen aan haar concurrentiegedrag op de markten in kwestie. Dit wordt ook nog eens bevestigd door de resultaten van het onderzoek van de Commissie, omdat de meeste klanten en concurrenten aangaven dat de transactie een monopolie tot stand zou brengen op het gebied van kegelbrekers, en een groot aantal klanten in de Noord-Europese landen hun zorgen kenbaar maakten omtrent kaakbrekers. Zoals een klant het zei, "de weinige alternatieven die er zijn hebben niet die grondige kennis en wereldwijde ervaring. Er is vrijwel geen keuzemogelijkheid".

Onvoldoende compenserende koopkracht van klanten

(149) Er zijn geen aanwijzingen dat A& B-klanten voldoende koopkracht zouden kunnen hebben om het concurrentiegedrag van de gefuseerde entiteit in te perken. Zoals aangegeven in overweging 35, is de vraag naar A& B-brekers sterk versplinterd (klanten nemen gewoonlijk niet meer dan [...]* van de verkoop van Nordberg of Svedala voor hun rekening), klanten schaffen niet vaak nieuwe machines aan en de aankopen variëren daarom van het ene jaar op het andere. Dat wordt verder aangegeven door het feit dat een meerderheid van de klanten erop wees dat ze een beperkte koopkracht had en van een beperkt aantal leveranciers afhankelijk was. De meeste klanten zeiden ook zich ernstige zorgen te maken over de gevolgen van de voorgenomen transactie.

Onvoldoende aanvullende concurrentiedruk

Overige technologieën

(150) Volgens de partijen is er een zekere substitueerbaarheid aan de vraagzijde tussen de verschillende markten voor A& B-brekers, met name tussen Va-slagbrekers