3.

Bijlage III (deel 66) bij Verordening (EG) nr. 2042/2003 wordt vervangen door: „ BIJLAGE III (Deel 66) INHOUDSOPGAVE 66.1 Bevoegde autoriteit SECTIE A — TECHNISCHE VOORSCHRIFTEN SUBDEEL A — BEWIJS VAN BEVOEGDHEID VOOR ONDERHOUD VAN LUCHTVAARTUIGEN 66.A.1 Toepassingsgebied 66.A.3 Categorieën van bevoegdverklaringen 66.A.5 Luchtvaartuiggroepen 66.A.10 Aanvraag 66.A.15 Leeftijdsgrens 66.A.20 Bevoegdheden 66.A.25 Vereiste basiskennis 66.A.30 Vereiste basiservaring 66.A.40 Verlenging van bewijzen van bevoegdheid voor onderhoud 66.A.45 Aantekening van bevoegdverklaringen 66.A.50 Beperkingen 66.A.55 Bewijs van kwalificatie 66.A.70 Conversiebepalingen SECTIE B — PROCEDURES VOOR BEVOEGDE AUTORITEITEN SUBDEEL A — ALGEMEEN 66.B.1 Toepassingsgebied 66.B.10 Bevoegde autoriteit 66.B.20 Bijhouden van gegevens 66.B.25 Wederzijdse uitwisseling van informatie 66.B.30 Vrijstellingen SUBDEEL B — AFGIFTE VAN BEWIJS VAN BEVOEGDHEID VOOR ONDERHOUD 66.B.100 Procedure voor de afgifte van een bewijs van bevoegdheid voor onderhoud door de bevoegde autoriteit 66.B.105 Procedure voor afgifte van een bewijs van bevoegdheid voor onderhoud via de onderhoudsorganisatie erkend overeenkomstig deel 145 66.B.110 Procedure voor de wijziging van een bewijs van bevoegdheid voor onderhoud om een bijkomende basiscategorie of subcategorie toe te voegen 66.B.115 Procedure voor de wijziging van een bewijs van bevoegdheid voor onderhoud om een luchtvaartuigtype toe te voegen of beperkingen te verwijderen 66.B.120 Procedure voor de hernieuwing van de geldigheid van een bewijs van bevoegdheid voor onderhoud 66.B.125 Procedure voor de conversie van bewijzen, met inbegrip van groepsbevoegdverklaringen 66.B.130 Procedure voor de directe goedkeuring van luchtvaartuigtypeopleiding SUBDEEL C — EXAMENS 66.B.200 Examen door de bevoegde autoriteit SUBDEEL D — CONVERSIE VAN KWALIFICATIES VAN CERTIFICERINGSPERSONEEL 66.B.300 Algemeen 66.B.305 Conversierapport voor nationale kwalificaties 66.B.310 Conversierapport voor toelatingen voor erkende onderhoudsorganisaties SUBDEEL E — EXAMENVRIJSTELLINGEN 66.B.400 Algemeen 66.B.405 Rapport van examenvrijstelling 66.B.410 Geldigheid van examenvrijstelling SUBDEEL F — PERMANENT TOEZICHT 66.B.500 Intrekking, opschorting of beperking van het bewijs van bevoegdheid voor onderhoud AANHANGSELS Aanhangsel I — Vereiste basiskennis Aanhangsel II — Basisexamennorm Aanhangsel III — Cursussen en examennormen voor specifieke luchtvaartuigtypen. Praktijkopleiding Aanhangsel IV — Ervaringsvereisten voor verlenging van een bewijs van bevoegdheid voor onderhoud van luchtvaartuigen Aanhangsel V — EASA-formulier 19 — Aanvraagformulier Aanhangsel VI — EASA-formulier 26 — Bewijs van bevoegdheid voor onderhoud vermeld in bijlage III (deel 66) 66.1 Bevoegde autoriteit a) In deze bijlage (deel 66) wordt verstaan onder bevoegde autoriteit: 1. de door de lidstaat aangewezen autoriteit waarbij iemand in eerste instantie de afgifte van een bewijs van bevoegdheid voor onderhoud van luchtvaartuigen aanvraagt, of 2. de door een andere lidstaat aangewezen autoriteit, mocht deze een andere zijn, vooropgesteld dat hierover overeenstemming bestaat met de in punt 1 genoemde autoriteit. In dat geval wordt het in punt 1 genoemde bewijs van bevoegdheid voor onderhoud ingetrokken, worden alle in punt 66.B.20 genoemde gegevens overgedragen en wordt een nieuw bewijs afgegeven op basis van deze gegevens. b) Het Agentschap is verantwoordelijk voor het vaststellen van: 1. de lijst met luchtvaartuigtypen, en 2. welke combinaties casco/motor vallen onder elke specifiek typebevoegdverklaring. SECTIE A TECHNISCHE VEREISTEN SUBDEEL A BEWIJS VAN BEVOEGDHEID VOOR ONDERHOUD 66.A.1 Toepassingsgebied In deze sectie wordt het bewijs van bevoegdheid voor onderhoud gedefinieerd en worden de eisen voor de aanvraag, afgifte en verlenging ervan vastgelegd. 66.A.3 Categorieën bewijzen van bevoegdheid voor onderhoud a) Bewijzen van bevoegdheid voor onderhoud zijn ingedeeld in de volgende categorieën: — Categorie A — Categorie B1 — Categorie B2 — Categorie B3 — Categorie C b) Categorieën A en B1 zijn onderverdeeld in subcategorieën met betrekking tot combinaties van vleugelvliegtuigen, helikopters, turbine- en zuigermotoren. De subcategorieën zijn: — A1 en B1.1 Vleugelvliegtuigen turbine — A2 en B1.2 Vleugelvliegtuigen zuiger — A3 en B1.3 Helikopters turbine — A4 en B1.4 Helikopters zuiger c) Categorie B3 is van toepassing op vliegtuigen met zuigermotor zonder drukkajuit met een max. startmassa van hoogstens 2 000 kg. 66.A.5 Luchtvaartuiggroepen In het kader van bevoegdverklaringen op bewijzen van bevoegdheid voor onderhoud worden luchtvaartuigen ingedeeld in de volgende groepen: 1. Groep 1: complexe luchtvaartuigen met motoraandrijving alsmede helikopters met meerdere motoren, vleugelvliegtuigen met een maximaal gecertificeerde vlieghoogte boven FL290, luchtvaartuigen uitgerust met fly-by-wiresystemen en andere luchtvaartuigen waarvoor een bevoegdverklaring vereist is indien het Agentschap dit bepaalt. 2. Groep 2: andere luchtvaartuigen dan de luchtvaartuigen van groep 1, behorend tot de volgende subgroepen: — subgroep 2a: propeller aangedreven vleugelvliegtuig met één turbinemotor — subgroep 2b: helikopters met één turbinemotor — subgroep 2c: helikopters met één zuigermotor 3. Groep 3: vleugelvliegtuigen met zuigermotor, anders dan die van groep 1. 66.A.10 Aanvraag a) Aanvragen voor bewijzen van bevoegdheid voor onderhoud aan luchtvaartuigen of wijzigingen van dergelijke bewijzen dienen te geschieden op een EASA-formulier 19 (zie aanhangsel V), op een door de bevoegde autoriteit vastgelegde wijze, en dienen bij de bevoegde autoriteit te worden ingediend. b) Een aanvraag voor wijziging van een bewijs van bevoegdheid voor onderhoud wordt ingediend bij de bevoegde autoriteit van de lidstaat die het bewijs van bevoegdheid voor onderhoud oorspronkelijk heeft afgegeven. c) Naast de documenten, zoals vereist onder 66.A.10, onder a) en b), en 66.B.105, naargelang het geval, dient de aanvrager van bijkomende basiscategorieën of subcategorieën bij een bewijs van bevoegdheid voor onderhoud zijn actuele originele bewijs van bevoegdheid voor onderhoud aan de bevoegde autoriteit te overhandigen, samen met het EASA-formulier 19. d) Wanneer de aanvrager van een wijziging van de basiscategorieën over de kwalificaties beschikt voor een dergelijke wijziging via de procedure vermeld in punt 66.B.100 in een andere lidstaat dan die welke het bewijs van bevoegdheid voor onderhoud heeft afgegeven, dient de aanvraag te worden verzonden naar de bevoegde autoriteit vermeld in punt 66.1. e) Wanneer de aanvrager van een wijziging van de basiscategorieën over de kwalificaties beschikt voor een dergelijke wijziging via de procedure vermeld in punt 66.B.105 in een andere lidstaat dan die welke het bewijs van bevoegdheid voor onderhoud heeft afgegeven, dient de krachtens bijlage II (deel 145) erkende onderhoudsorganisatie het bewijs van bevoegdheid voor onderhoud samen met het EASA-formulier 19 te sturen naar de in punt 66.1 vermelde bevoegde autoriteit, die de wijziging zal afstempelen en ondertekenen of die een nieuw bewijs zal afgeven. f) Elke aanvraag dient te worden ondersteund door documentatie waaruit blijkt dat is voldaan aan de ten tijde van de aanvraag geldende eisen op het gebied van theoretische kennis, praktijkonderricht en ervaring. 66.A.15 Leeftijdsgrens Een aanvrager van een bewijs van bevoegdheid voor onderhoud dient minstens 18 jaar oud te zijn. 66.A.20 Bevoegdheden a) De volgende bevoegdheden zijn van toepassing: 1. Een bewijs van bevoegdheid voor onderhoud van categorie A machtigt de houder tot het afgeven van certificaten van vrijgave voor gebruik na klein, regulier onderhoud en reparatie van eenvoudige defecten voor zover dit valt binnen de grenzen van de op de certificeringsautorisatie aangegeven werkzaamheden waarnaar wordt verwezen in punt 145.A.35 van bijlage II (deel 145). De certificeringsautorisatie is beperkt tot werkzaamheden die de houder zelf heeft uitgevoerd in de onderhoudsorganisatie die de certificeringsautorisatie heeft afgegeven. 2. Een bewijs van bevoegdheid voor onderhoud van categorie B1 machtigt de houder tot het afgeven van certificaten van vrijgave voor gebruik en het optreden als ondersteunend personeel van categorie B1 voor het volgende: — onderhoud aan de vliegtuigconstructie, de motoren en de mechanische en elektrische systemen van het luchtvaartuig; — werkzaamheden aan avionicasystemen waarbij slechts eenvoudige tests nodig zijn om de luchtwaardigheid aan te tonen en waarbij geen probleemoplossing vereist is. Categorie B1 omvat de bijbehorende subcategorie A. 3. Een bewijs van bevoegdheid voor onderhoud van categorie B2 machtigt de houder tot: i) het afgeven van certificaten van vrijgave voor gebruik en het optreden als ondersteunend personeel van categorie B2 voor het volgende: — onderhoud aan avionica- en elektrische systemen, en — elektrische en avionicataken binnen de motor- en mechanische systemen, waarbij slechts eenvoudige tests nodig zijn om de luchtwaardigheid ervan aan te tonen, en ii) het afgeven van certificaten van vrijgave voor gebruik na klein, regulier onderhoud en reparatie van eenvoudige defecten voor zover dit valt binnen de grenzen van de werkzaamheden die zijn aangetekend op de certificeringsautorisatie waarnaar wordt verwezen in punt 145.A.35 van bijlage II (deel 145). Deze certificeringsautorisatie is beperkt tot werkzaamheden die door de houder zelf zijn uitgevoerd in de onderhoudsorganisatie die de certificeringsautorisatie heeft afgegeven en geldt uitsluitend voor de luchtvaartuigtypen die reeds zijn aangetekend op het bewijs van bevoegdheid voor onderhoud van categorie B2. Het bewijs van bevoegdheid voor onderhoud van categorie B2 omvat geen subcategorie A. 4. Een bewijs van bevoegdheid voor onderhoud van categorie B3 machtigt de houder tot het afgeven van certificaten van vrijgave voor gebruik en het optreden als ondersteunend personeel van categorie B3 voor het volgende: — onderhoud aan de vliegtuigconstructie, de motoren en de mechanische en elektrische systemen van het vleugelvliegtuig; — werkzaamheden aan avionicasystemen waarbij slechts eenvoudige tests nodig zijn om de luchtwaardigheid aan te tonen en waarbij geen probleemoplossing vereist is. 5. Een bewijs van bevoegdheid voor onderhoud van categorie C machtigt de houder tot het afgeven van certificaten van vrijgave voor gebruik na groot onderhoud van luchtvaartuigen. De bevoegdheden gelden voor het gehele luchtvaartuig. b) De houder van een bewijs van bevoegdheid voor onderhoud mag de daaraan gekoppelde bevoegdheden uitsluitend uitoefenen: 1. in overeenstemming met de toepasselijke vereisten van bijlage I (deel M) en bijlage II (deel 145), en 2. als hij in de voorafgaande periode van twee jaar ofwel zes maanden onderhoudservaring heeft gehad in overeenstemming met de krachtens het bewijs van bevoegdheid voor onderhoud toegekende bevoegdheden, ofwel heeft voldaan aan de bepaling voor de afgifte van de betreffende bevoegdheden, en 3. als hij de vereiste competenties heeft voor het certificeren van onderhoud aan het betreffende luchtvaartuig, en 4. als hij de taal of talen waarin de technische documentatie en procedures zijn opgesteld die nodig zijn voor afgifte van certificaten van vrijgave voor gebruik, kan lezen en schrijven, en zich daarin in voldoende mate verstaanbaar kan maken. 66.A.25 Vereiste basiskennis a) Een aanvrager van een bewijs van bevoegdheid voor onderhoud of van de toevoeging van een categorie of subcategorie Aan een dergelijk bewijs dient aan de hand van een examen te bewijzen dat hij beschikt over kennis van de passende onderwerpmodules overeenkomstig aanhangsel I van bijlage III (deel 66). Dergelijke examens worden afgenomen door een onderhoudsopleidingorganisatie die naar behoren is erkend in overeenstemming met bijlage IV (deel 147) of door de bevoegde autoriteit. b) De cursussen en examens moeten zijn gevolgd en afgelegd in de tien jaar voorafgaand aan de aanvraag van een bewijs van bevoegdheid voor onderhoud dan wel de toevoeging van een categorie of subcategorie Aan een dergelijk bewijs. Als dit niet het geval is, kunnen echter examenvrijstellingen worden verkregen volgens de bepalingen van punt c). c) De aanvrager kan bij de bevoegde autoriteit volledige of gedeeltelijke vrijstelling van examens over de vereiste basiskennis aanvragen voor: 1. examens die niet voldoen aan de eis beschreven in het bovenstaande punt b), en 2. eventuele andere technische kwalificaties die door de bevoegde autoriteit gelijkwaardig worden geacht aan de kennisnorm van bijlage III (deel 66). Vrijstellingen dienen te worden verleend in overeenstemming met subdeel E van sectie B van de onderhavige bijlage (deel 66). d) Vrijstellingen komen te vervallen tien jaar nadat de bevoegde autoriteit ze heeft toegekend aan de aanvrager. Na het vervallen kan de aanvrager nieuwe vrijstellingen aanvragen. 66.A.30 Vereiste basiservaring a) Een aanvrager van een bewijs van bevoegdheid voor onderhoud dient te beschikken over: 1. voor categorie A, subcategorieën B1.2 en B1.4, en categorie B3: i) drie jaar praktijkervaring met onderhoud van in bedrijf zijnde luchtvaartuigen, indien de aanvrager geen voorafgaande relevante technische opleiding heeft genoten, of ii) twee jaar praktijkervaring met onderhoud van in bedrijf zijnde luchtvaartuigen en voltooiing van een door de bevoegde autoriteit als relevant beschouwde opleiding als geschoolde arbeidskracht in een technisch vak, of iii) een jaar praktijkervaring met onderhoud van in bedrijf zijnde luchtvaartuigen en de voltooiing van een overeenkomstig bijlage IV (deel 147) goedgekeurde basiscursus. 2. voor categorie B2 en subcategorieën B1.1 en B1.3: i) vijf jaar praktijkervaring met onderhoud van in bedrijf zijnde luchtvaartuigen indien de aanvrager geen voorafgaande en relevante technische opleiding heeft genoten, of ii) drie jaar praktijkervaring met onderhoud van in bedrijf zijnde luchtvaartuigen en voltooiing van een door de bevoegde autoriteit als relevant beschouwde opleiding als geschoolde arbeidskracht in een technisch vak, of iii) twee jaar praktijkervaring met onderhoud van in bedrijf zijnde luchtvaartuigen en voltooiing van een overeenkomstig bijlage IV (deel 147) goedgekeurde basiscursus. 3. voor categorie C, met betrekking tot grote luchtvaartuigen: i) drie jaar ervaring in het uitoefenen van bevoegdheden van categorie B1.1, B1.3 of B2 voor grote luchtvaartuigen of als ondersteunend personeel overeenkomstig punt 145.A.35 of een combinatie van beide, of ii) vijf jaar ervaring in het uitoefenen van bevoegdheden van categorie B1.2 of B1.4 voor grote luchtvaartuigen of als ondersteunend personeel overeenkomstig punt 145.A.35 of een combinatie van beide. 4. voor categorie C, met betrekking tot andere dan grote luchtvaartuigen: drie jaar ervaring in het uitoefenen van bevoegdheden van categorie B1 of B2 voor andere dan grote luchtvaartuigen of als ondersteunend personeel overeenkomstig punt 145.A.35, onder a), of een combinatie van beide. 5. voor categorie C, verkregen via een academische opleiding: voor een aanvrager die houder is van een academische graad in een technische specialisatie toegekend door een universiteit of een andere door de bevoegde autoriteit erkende instelling voor hoger onderwijs, drie jaar werkervaring in een onderhoudsomgeving voor burgerluchtvaartuigen, waarbij een representatieve doorsnede is verricht van taken die rechtstreeks in verband staan met het luchtvaartuigonderhoud, waaronder zes maanden observatie van werkzaamheden voor groot onderhoud. b) Een aanvrager van een uitbreiding van een bewijs van bevoegdheid voor onderhoud dient een vereiste minimale onderhoudservaring te hebben in de burgerluchtvaart, relevant voor de bij het bewijs aangevraagde bijkomende categorie of subcategorie, zoals bepaald in aanhangsel IV van deze bijlage (deel 66). c) De ervaring moet praktisch van aard zijn en moet betrekking hebben op een representatieve doorsnede van de onderhoudswerkzaamheden aan luchtvaartuigen. d) Minstens één jaar van de vereiste ervaring dient te bestaan uit recente ervaring met onderhoud aan luchtvaartuigen van de categorie/subcategorie waarvoor het aanvankelijke bewijs van bevoegdheid voor onderhoud wordt aangevraagd. Voor latere toevoegingen van categorieën/subcategorieën aan een bestaand bewijs van bevoegdheid voor onderhoud mag de bijkomend vereiste recente onderhoudservaring minder dan een jaar bedragen, maar moet deze minstens drie maanden bedragen. Welke ervaring vereist is, is afhankelijk van het verschil tussen de categorie/subcategorie waarvoor men reeds een bewijs bezit en die waarvoor een aanvraag wordt ingediend. De bijkomende ervaring moet kenmerkend zijn voor de aangevraagde nieuwe categorie/subcategorie van het bewijs. e) Niettegenstaande punt a) wordt onderhoudservaring opgedaan buiten een onderhoudsomgeving in de burgerluchtvaart aanvaard indien deze ervaring door de bevoegde autoriteit gelijkwaardig wordt geacht aan de volgens de onderhavige bijlage (deel 66) vereiste ervaring. Aanvullende onderhoudservaring in de burgerluchtvaart is evenwel vereist om het nodige inzicht in de onderhoudspraktijk in de burgerluchtvaart te waarborgen. f) De ervaring moet zijn opgedaan in de tien jaar voorafgaand aan de aanvraag van een bewijs van bevoegdheid voor onderhoud dan wel de toevoeging van een categorie of subcategorie Aan een dergelijk bewijs. 66.A.40 Verlenging van bewijzen van bevoegdheid voor onderhoud a) De geldigheid van een bewijs van bevoegdheid voor onderhoud vervalt vijf jaar na de laatste afgifte of wijziging, tenzij de houder zijn bewijs van bevoegdheid voor onderhoud voorlegt aan de bevoegde autoriteit die het heeft afgegeven, zodat kan worden nagegaan of de informatie in het bewijs overeenkomt met de gegevens in de dossiers van de bevoegde autoriteit, ingevolge punt 66.B.120. b) De houder van een bewijs van bevoegdheid voor onderhoud dient de relevante gedeelten van EASA-formulier 19 (zie bijlage V) in te vullen en samen met het eigen exemplaar van het bewijs voor te leggen aan de bevoegde autoriteit die het oorspronkelijke bewijs van bevoegdheid voor onderhoud heeft afgegeven, tenzij de houder werkzaam is in een krachtens bijlage II (deel 145) erkende onderhoudsorganisatie die in haar handboek een procedure heeft opgenomen waarbij deze organisatie de noodzakelijke documentatie mag voorleggen namens de houder van het bewijs van bevoegdheid voor onderhoud. c) Alle certificeringsautorisaties gebaseerd op een bewijs van bevoegdheid voor onderhoud vervallen zodra het betreffende bewijs van bevoegdheid voor onderhoud vervalt. d) Het bewijs van bevoegdheid voor onderhoud is alleen geldig i) als het is afgegeven en/of gewijzigd door de bevoegde autoriteit en ii) als de houder het document heeft ondertekend. 66.A.45 Aantekening van bevoegdverklaringen a) De houder van een bewijs van bevoegdheid voor onderhoud is uitsluitend gerechtigd tot het uitoefenen van certificeringsbevoegdheden als de betreffende bevoegdverklaringen zijn aangetekend op zijn bewijs. — Voor categorie B1, B2 en C gelden de volgende bevoegdverklaringen: 1. voor luchtvaartuigen van groep 1: de bevoegdverklaring voor het betreffende luchtvaartuigtype; 2. voor luchtvaartuigen van groep 2: de bevoegdverklaring voor het betreffende luchtvaartuigtype, voor de fabrikantsubgroep of voor de volledige subgroep; 3. voor luchtvaartuigen van groep 3: de bevoegdverklaring voor het betreffende luchtvaartuigtype of voor de volledige groep. — Voor categorie B3 is de bevoegdverklaring „vliegtuigen met zuigermotor zonder drukkajuit met max. startmassa van hoogstens 2 000 kg” van toepassing. — Voor categorie A is geen bevoegdverklaring vereist, vooropgesteld dat aan de eisen van punt 145.A.35 van bijlage II (deel 145) wordt voldaan. b) Voor de aantekening van bevoegdverklaringen dient de luchtvaartuigtypeopleiding van de betreffende categorie, B1, B2 of C, naar behoren te zijn afgerond. c) Naast het voldoen aan de eis onder b) is voor de aantekening van een bevoegdverklaring voor het eerste luchtvaartuigtype van een bepaalde categorie/subcategorie vereist dat de bijbehorende praktijkopleiding zoals beschreven in aanhangsel III van bijlage III (deel 66) naar behoren is afgerond. d) In afwijking van het bepaalde onder b) en c) kunnen voor luchtvaartuigen van groep 2 en 3 tevens bevoegdverklaringen worden verleend: — na het halen van het luchtvaartuigtype-examen van de betreffende categorie B1, B2 of C zoals beschreven in aanhangsel III van deze bijlage (deel 66), en — wat betreft categorie B1 en B2, na het aantonen van praktijkervaring met het luchtvaartuigtype. Hierbij dient de praktijkervaring een representatieve doorsnede te omvatten van de onderhoudswerkzaamheden die relevant zijn voor de categorie van de bevoegdverklaring. Bij een bevoegdverklaring voor categorie C vanwege het bezit van een academische graad, zoals gespecificeerd in punt 66.A.30, onder a), punt 5), moet het eerste relevante luchtvaartuigtype-examen van het niveau van categorie B1 of B2 zijn. e) Voor luchtvaartuigen van groep 2: 1. voor de aantekening van een bevoegdverklaring voor een fabrikantsubgroep voor houders van een bewijs van bevoegdheid van categorie B1 of C moet worden voldaan aan de bevoegdverklaringseisen van minimaal twee luchtvaartuigtypen van dezelfde fabrikant die samen representatief zijn voor de betreffende fabrikantsubgroep; 2. voor de aantekening van een bevoegdverklaring voor een volledige subgroep voor houders van een bewijs van bevoegdheid van categorie B1 of C moet worden voldaan aan de bevoegdverklaringseisen van minimaal drie luchtvaartuigtypen van verschillende fabrikanten die samen representatief zijn voor de betreffende subgroep; 3. voor de aantekening van bevoegdverklaringen voor fabrikantsubgroepen en volledige subgroepen voor houders van een bewijs van bevoegdheid van categorie B2 moet praktijkervaring worden aangetoond die een representatieve doorsnede omvat van de onderhoudswerkzaamheden die relevant zijn voor de categorie van bevoegdverklaring en voor de betreffende luchtvaartuigsubgroep. f) Voor luchtvaartuigen van groep 3: 1. voor de aantekening van de volledige bevoegdverklaring voor groep 3 moet voor houders van een bewijs van bevoegdheid van categorie B1, B2 of C praktijkervaring worden aangetoond die een representatieve doorsnede omvat van de onderhoudswerkzaamheden die relevant zijn voor de categorie van bevoegdverklaring en voor groep 3; 2. tenzij de aanvrager bewijs van relevante ervaring voorlegt, gelden voor categorie B1 de volgende beperkingen voor de bevoegdverklaring voor groep 3, die op het bewijs van bevoegdheid voor onderhoud worden aangetekend: — vleugelvliegtuigen met drukkajuit; — vleugelvliegtuigen met metalen constructie; — vleugelvliegtuigen met composiet constructie; — vleugelvliegtuigen met houten constructie; — vleugelvliegtuigen met een constructie van metalen buizen bedekt met textiel. g) Voor de B3-licentie: 1. moet voor de aantekening van de bevoegdverklaring „vliegtuigen met zuigermotor zonder drukkajuit met max. startmassa van hoogstens 2 000 kg” praktijkervaring worden aangetoond die een representatieve doorsnede omvat van de onderhoudswerkzaamheden die relevant zijn voor de categorie van bevoegdverklaring; 2. gelden tenzij de aanvrager bewijs van relevante ervaring voorlegt de volgende beperkingen voor de in punt 1 genoemde bevoegdverklaring, die op het bewijs van bevoegdheid voor onderhoud worden aangetekend: — vleugelvliegtuigen met houten constructie; — vleugelvliegtuigen met een constructie van metalen buizen bedekt met textiel; — vleugelvliegtuigen met metalen constructie; — vleugelvliegtuigen met composiet constructie. 66.A.50 Beperkingen a) Beperkingen aangetekend op een bewijs van bevoegdheid voor onderhoud vormen uitsluitingen van de certificeringsbevoegdheden en hebben gevolgen voor het luchtvaartuig als geheel. b) De beperkingen waarnaar wordt verwezen in punt 66.A.45 worden geschrapt na: 1. aantonen van de vereiste ervaring, of 2. een bevredigende praktijkbeoordeling door de bevoegde autoriteit. c) De beperkingen waarnaar wordt verwezen in punt 66.A.70 worden geschrapt na met goed gevolg examens te hebben afgelegd over de modules/onderwerpen gedefinieerd in het toepasselijke conversierapport, besproken in punt 66.B.300. 66.A.55 Bewijs van kwalificatie Personeel dat certificeringsbevoegdheden uitoefent en ondersteunend personeel moet zijn bewijs van bevoegdheid binnen 24 uur kunnen voorleggen indien een daartoe bevoegd persoon daarom verzoekt. 66.A.70 Conversiebepalingen a) De houder van een kwalificatie voor certificeringspersoneel die geldig is in een lidstaat dient vóór de inwerkingtreding van bijlage III (deel 66) zonder verder examen een bewijs van bevoegdheid voor onderhoud te ontvangen van de bevoegde autoriteit van de betreffende lidstaat, mits is voldaan aan de voorwaarden van sectie B, subdeel D. b) Een persoon die een kwalificatieprocedure doorloopt die vóór de inwerkingtreding van bijlage III (deel 66) geldt in een lidstaat, kan zijn kwalificatie behouden. De houder van een kwalificatie voor certificeringspersoneel verworven na een dergelijke kwalificatieprocedure dient van de bevoegde autoriteit van deze lidstaat zonder verder examen een bewijs van bevoegdheid voor onderhoud te ontvangen, mits is voldaan aan de voorwaarden van sectie B, subdeel D. c) Op het bewijs van bevoegdheid voor onderhoud worden in voorkomende gevallen overeenkomstig punt 66.A.50 beperkingen aangetekend ter aanduiding van de verschillen tussen i) de in de lidstaat vóór de inwerkingtreding van de onderhavige verordening geldende kwalificatie voor certificeringspersoneel en ii) de in aanhangsel I en II van deze bijlage (deel 66) vastgelegde basiskenniseisen en basisexamennormen. d) In afwijking van het bepaalde onder c) geldt voor luchtvaartuigen anders dan grote luchtvaartuigen, die niet worden ingezet voor commercieel luchtvervoer, dat op het bewijs van bevoegdheid voor onderhoud beperkingen moeten worden aangetekend overeenkomstig punt 66.A.50 teneinde te waarborgen dat de in de lidstaat vóór inwerkingtreding van de onderhavige verordening geldende bevoegdheden van certificeringspersoneel en de bevoegdheden van het omgezette bewijs van bevoegdheid voor onderhoud conform deel 66 dezelfde blijven. SECTIE B PROCEDURES VOOR BEVOEGDE AUTORITEITEN SUBDEEL A ALGEMEEN 66.B.1 Toepassingsgebied In deze sectie worden de administratieve eisen beschreven waaraan de bevoegde autoriteit, belast met de aanvraag en uitvoering van sectie A van de onderhavige bijlage (deel 66), moet voldoen. 66.B.10 Bevoegde autoriteit a) Algemeen De lidstaat dient een bevoegde autoriteit aan te wijzen met toegewezen verantwoordelijkheden voor de afgifte, verlenging, wijziging, opschorting of intrekking van bewijzen van bevoegdheid voor onderhoud. Deze bevoegde autoriteit dient een toereikende organisatiestructuur in te stellen om naleving van de onderhavige bijlage (deel 66) te garanderen. b) Bronnen De bevoegde autoriteit dient te beschikken over het juiste personeel om de eisen van deze bijlage (deel 66) ten uitvoer te leggen. c) Procedures De bevoegde autoriteit dient procedures vast te stellen die beschrijven hoe aan de eisen van de onderhavige bijlage (deel 66) wordt voldaan. De procedures dienen herzien en aangepast te worden om te waarborgen dat voortdurend aan de eisen kan worden voldaan. 66.B.20 Administratie a) De bevoegde autoriteit dient een systeem uit te werken voor het bijhouden van gegevens dat de adequate traceerbaarheid mogelijk maakt van het proces van afgifte, verlenging, wijziging, opschorting of intrekking van bewijzen van bevoegdheid voor onderhoud. b) Deze gegevens dienen voor elk bewijs de volgende elementen te omvatten: 1. de aanvraag voor een bewijs van bevoegdheid voor onderhoud of wijziging van dat bewijs, inclusief alle ter zake doende documentatie; 2. een kopie van het bewijs van bevoegdheid voor onderhoud, inclusief alle wijzigingen; 3. kopieën van alle relevante correspondentie; 4. details van elke vrijstelling en elke handhavingsmaatregel; 5. elk verslag van andere bevoegde autoriteiten m.b.t. de houder van het bewijs van bevoegdheid voor onderhoud; 6. documenten van examens die de bevoegde autoriteit heeft georganiseerd; 7. het toepasselijke conversierapport gebruikt voor de conversie; 8. het toepasselijke vrijstellingsrapport gebruikt voor het bepalen van de vrijstellingen. c) Gegevens vermeld onder b), punten 1 tot 5, dienen minstens 5 jaar na het einde van de geldigheid van het bewijs bewaard te worden. d) Gegevens vermeld onder b), punt 6, 7 en 8, dienen voor onbeperkte tijd bewaard te worden. 66.B.25 Wederzijdse uitwisseling van informatie a) Ter verwezenlijking van de eisen van deze verordening wisselen de bevoegde autoriteiten wederzijds informatie uit in overeenstemming met artikel 15 van Verordening (EG) nr. 216/2008. b) Onverminderd de bevoegdheden van de lidstaten staan, in geval van een potentiële veiligheidsdreiging voor meerdere lidstaten, de betrokken bevoegde autoriteiten elkaar bij bij het uitvoeren van de noodzakelijke controlemaatregelen. 66.B.30 Vrijstellingen Alle vrijstellingen die zijn toegestaan conform artikel 14.4 van Verordening (EG) nr. 216/2008 dienen door de bevoegde autoriteit te worden vastgelegd en bewaard. SUBDEEL B AFGIFTE VAN BEWIJS VAN BEVOEGDHEID VOOR ONDERHOUD Dit subdeel legt de procedures vast die de bevoegde autoriteit dient te volgen voor de afgifte, wijziging of verlenging van een bewijs van bevoegdheid voor onderhoud. 66.B.100 Procedure voor de afgifte van een bewijs van obevoegdheid voor onderhoud door de bevoegde autoriteit a) Bij ontvangst van een EASA-formulier 19 en alle documenten ter staving dient de bevoegde autoriteit het EASA-formulier 19 te controleren op volledigheid en na te gaan of de opgegeven ervaring voldoet aan de eisen van deze bijlage (deel 66). b) De bevoegde autoriteit dient de examenstatus van een aanvrager na te gaan en/of de geldigheid van eventuele getuigschriften te bevestigen om zeker te zijn dat hij geslaagd is voor alle vereiste modules van aanhangsel I die in de onderhavige bijlage (deel 66) zijn voorgeschreven. c) Na controle van de identiteit en geboortedatum van de aanvrager en wanneer ze ervan overtuigd is dat de aanvrager voldoet aan de kennis- en ervaringsnormen zoals voorgeschreven in de onderhavige bijlage (deel 66) geeft de bevoegde autoriteit het relevante bewijs van bevoegdheid voor onderhoud af aan de aanvrager. Dezelfde informatie moet worden bijgehouden in een dossier van de bevoegde autoriteit. d) Indien ten tijde van de afgifte van het oorspronkelijke bewijs van bevoegdheid voor onderhoud luchtvaartuigtypen of -groepen worden aangetekend, dient de bevoegde autoriteit de naleving van punt 66.B.115 te controleren. 66.B.105 Procedure voor afgifte van een bewijs van bevoegdheid voor onderhoud via een onderhoudsorganisatie erkend in overeenstemming met bijlage II (deel 145) a) Een onderhoudsorganisatie erkend in overeenstemming met bijlage II (deel 145) die door de bevoegde autoriteit toestemming heeft gekregen deze activiteit uit te voeren, mag i) het bewijs van bevoegdheid voor onderhoud voorbereiden in naam van de bevoegde autoriteit of ii) aanbevelingen doen aan de bevoegde autoriteit m.b.t. de aanvraag door een particulier van een bewijs van bevoegdheid voor onderhoud, zodat de bevoegde autoriteit een dergelijk bewijs kan opstellen en afgeven. b) De onder a) bedoelde onderhoudsorganisaties dienen toe te zien op de naleving van punt 66.B.100, onder a) en b). c) Zonder uitzondering mag het bewijs van bevoegdheid voor onderhoud uitsluitend door de bevoegde autoriteit worden afgegeven aan de aanvrager. 66.B.110 Procedure voor de wijziging van een bewijs van bevoegdheid voor onderhoud om een bijkomende basiscategorie of subcategorie toe te voegen a) Bij voltooiing van de procedures, zoals bepaald in punten 66.B.100 of 66.B.105, bevestigt de bevoegde autoriteit de bijkomende basiscategorie of subcategorie op het bewijs van bevoegdheid voor onderhoud met een stempel en een handtekening ofwel geeft ze het bewijs opnieuw uit. b) Het systeem voor het bijhouden van gegevens van de bevoegde autoriteit moet dienovereenkomstig worden aangepast. 66.B.115 Procedure voor de wijziging van een bewijs van bevoegdheid voor onderhoud om een luchtvaartuigtype toe te voegen of beperkingen te verwijderen a) Na ontvangst van een aan de eisen voldoend EASA-formulier 19 en eventuele ondersteunende documentatie waaruit naleving van de eisen van de betreffende bevoegdverklaring blijkt, samen met het bijbehorende bewijs van bevoegdheid voor onderhoud, doet de bevoegde autoriteit een van de volgende dingen: 1. het toepasselijke luchtvaartuigtype aantekenen op het bewijs van bevoegdheid voor onderhoud van de aanvrager, of 2. een nieuw bewijs afgeven waarop het betreffende luchtvaartuigtype is vermeld, of 3. de toepasselijke beperkingen schrappen overeenkomstig punt 66.A.50. Het systeem voor het bijhouden van gegevens door de bevoegde autoriteit moet dienovereenkomstig worden aangepast. b) Indien de opleiding voor het specifieke luchtvaartuigtype niet volledig is verzorgd door een hiertoe overeenkomstig bijlage IV (deel 147) erkende onderhoudsopleidingorganisatie, dient de bevoegde autoriteit zich ervan te vergewissen dat aan alle eisen voor typeopleiding is voldaan alvorens de typebevoegdverklaring af te geven. c) In gevallen waarin geen praktijkopleiding vereist is, wordt de bevoegdverklaring afgegeven op basis van een cursuscertificaat afgegeven door een overeenkomstig bijlage IV (deel 147) erkende onderhoudsopleidingorganisatie. d) In gevallen waarin de opleiding voor een specifiek luchtvaartuigtype niet bestaat uit één volledige cursus, dient de bevoegde autoriteit zich er alvorens de bevoegdverklaring aan te tekenen van te vergewissen dat de inhoud en duur van de cursussen volledig beantwoorden aan de eisen van de categorie bevoegdheidsbewijs en dat de raakvlakken tussen de diverse componenten afdoende zijn behandeld. e) Bij verschillenopleiding dient de bevoegde autoriteit zich ervan te vergewissen dat i) de reeds bestaande kwalificatie van de aanvrager samen met ii) een overeenkomstig bijlage IV (deel 147) goedgekeurde cursus dan wel een cursus die rechtstreeks is goedgekeurd door de bevoegde autoriteit, toereikend is voor de bevoegdverklaring voor het specifieke luchtvaartuigtype. f) Afronding van de praktijkelementen dient te worden aangetoond i) door het voorleggen van gedetailleerde praktijkopleidingsgegevens of een logboek verstrekt door een hiertoe overeenkomstig bijlage II (deel 145) bevoegde onderhoudsorganisatie of, indien beschikbaar, ii) door middel van een cursuscertificaat met betrekking tot het praktijkopleidingselement afgegeven door een hiertoe overeenkomstig bijlage IV (deel 147) bevoegde onderhoudsopleidingorganisatie. g) Bij de aantekening van luchtvaartuigtypen dienen de door het Agentschap gehanteerde luchtvaartuigtypen te worden gebruikt. 66.B.120 Procedure voor de hernieuwing van de geldigheid van een bewijs van bevoegdheid voor onderhoud a) De bevoegde autoriteit vergelijkt het bewijs van bevoegdheid voor onderhoud van de houder met de dossiers van de bevoegde autoriteit en gaat na of er geen intrekking, opschorting of wijziging hangende is ingevolge punt 66.B.500. Als de documenten identiek zijn en er geen actie ingevolge punt 66.B.500 hangende is, wordt het exemplaar van de houder voor vijf jaar vernieuwd en het dossier dienovereenkomstig bijgewerkt. b) Als de dossiers van de bevoegde autoriteit verschillen van het bewijs van bevoegdheid voor onderhoud dat in het bezit is van de houder: 1. onderzoekt de bevoegde autoriteit de redenen voor deze verschillen en kan ze ervoor kiezen om het bewijs van bevoegdheid voor onderhoud niet te hernieuwen; 2. brengt de bevoegde autoriteit de houder van een bewijs van bevoegdheid voor onderhoud en elke bekende, betrokken onderhoudsorganisatie erkend in overeenstemming met bijlage I (deel M) subdeel F of bijlage II (deel 145) op de hoogte van dergelijk feit; 3. neemt de bevoegde autoriteit, indien nodig, actie overeenkomstig punt 66.B.500 om het bewijs in kwestie in te trekken, op te schorten of te wijzigen. 66.B.125 Procedure voor de conversie van bewijzen, met inbegrip van groepsbevoegdverklaringen a) Afzonderlijke bevoegdverklaringen die reeds zijn aangetekend op het bewijs van bevoegdheid voor onderhoud genoemd in punt 4 van artikel 5 blijven verbonden aan het betreffende bewijs en worden niet omgezet in een nieuwe bevoegdverklaring, tenzij de houder van het bewijs volledig voldoet aan de aantekeningseisen die in punt 66.A.45 van de onderhavige bijlage (deel 66) zijn vastgelegd voor de bevoegdverklaring voor de betreffende groep/subgroep. b) De conversie wordt uitgevoerd volgens de onderstaande conversietabel: 1. voor categorie B1 of C: — helikopter zuigermotor, volledige groep: omgezet in „volledige subgroep 2c” plus de bevoegdverklaringen voor de helikopters met enkele zuigermotor die onder groep 1 vallen. — helikopter zuigermotor, fabrikantgroep: omgezet in de bijbehorende „fabrikantsubgroep 2c” plus de bevoegdverklaringen voor de helikopters met enkele zuigermotor van de betreffende fabrikant die onder groep 1 vallen. — helikopter turbinemotor, volledige groep: omgezet in „volledige subgroep 2b” plus de bevoegdverklaringen voor de helikopters met enkele turbinemotor die onder groep 1 vallen. — helikopter turbinemotor, fabrikantgroep: omgezet in de bijbehorende „fabrikantsubgroep 2b” plus de bevoegdverklaringen voor de helikopters met enkele turbinemotor van de betreffende fabrikant die onder groep 1 vallen. — vleugelvliegtuig enkele zuigermotor — metalen constructie, volledige groep dan wel fabrikantgroep: omgezet in „volledige groep 3”. Voor het B1-bevoegdheidsbewijs worden de volgende beperkingen opgenomen: vleugelvliegtuigen met composiet constructie, vleugelvliegtuigen met houten constructie en vleugelvliegtuigen van metalen buizen en textiel. — vleugelvliegtuig meerdere zuigermotoren — metalen constructie, volledige groep dan wel fabrikantgroep: omgezet in „volledige groep 3”. Voor het B1-bevoegdheidsbewijs worden de volgende beperkingen opgenomen: vleugelvliegtuigen met composiet constructie, vleugelvliegtuigen met houten constructie en vleugelvliegtuigen van metalen buizen en textiel — vleugelvliegtuig enkele zuigermotor — houten constructie, volledige groep dan wel fabrikantgroep: omgezet in „volledige groep 3”. Voor het B1-bevoegdheidsbewijs worden de volgende beperkingen opgenomen: vleugelvliegtuigen met metalen constructie, vleugelvliegtuigen met composiet constructie en vleugelvliegtuigen van metalen buizen en textiel — vleugelvliegtuig meerdere zuigermotoren — houten constructie, volledige groep dan wel fabrikantgroep: omgezet in „volledige groep 3”. Voor het B1-bevoegdheidsbewijs worden de volgende beperkingen opgenomen: vleugelvliegtuigen met metalen constructie, vleugelvliegtuigen met composiet constructie en vleugelvliegtuigen van metalen buizen en textiel — vleugelvliegtuig enkele zuigermotor — composiet constructie, volledige groep dan wel fabrikantgroep: omgezet in „volledige groep 3”. Voor het B1-bevoegdheidsbewijs worden de volgende beperkingen opgenomen: vleugelvliegtuigen met metalen constructie, vleugelvliegtuigen met houten constructie en vleugelvliegtuigen van metalen buizen en textiel — vleugelvliegtuig meerdere zuigermotoren — composiet constructie, volledige groep dan wel fabrikantgroep: omgezet in „volledige groep 3”. Voor het B1-bevoegdheidsbewijs worden de volgende beperkingen opgenomen: vleugelvliegtuigen met metalen constructie, vleugelvliegtuigen met houten constructie en vleugelvliegtuigen van metalen buizen en textiel — vleugelvliegtuig turbine — enkele motor omgezet in „volledige subgroep 2a” plus de bevoegdverklaringen voor die propeller aangedreven vleugelvliegtuigen met een turbinemotor waarvoor in het vorige systeem geen bevoegdverklaring vereist was en die onder groep 1 vallen. — vleugelvliegtuig turbine — enkele motor omgezet in de bijbehorende „fabrikantsubgroep 2a” plus de bevoegdverklaringen voor die propeller aangedreven vleugelvliegtuigen met een turbinemotor van de betreffende fabrikant waarvoor in het vorige systeem geen bevoegdverklaring vereist was en die onder groep 1 vallen. — vleugelvliegtuig turbine — meervoudige motoren omgezet in bevoegdverklaringen voor die propeller aangedreven vleugelvliegtuigen met meerdere turbinemotoren waarvoor in het vorige systeem geen bevoegdverklaring vereist was. 2. voor categorie B2: — vliegtuig omgezet in „volledige subgroep 2a” en „volledige groep 3”, plus de bevoegdverklaringen voor die vleugelvliegtuigen waarvoor in het vorige systeem geen bevoegdverklaring vereist was en die onder groep 1 vallen. — helikopter omgezet in „volledige subgroepen 2b en 2c”, plus de bevoegdverklaringen voor die helikopters waarvoor in het vorige systeem geen bevoegdverklaring vereist was en die onder groep 1 vallen. 3. voor categorie C: — vliegtuig omgezet in „volledige subgroep 2a” en „volledige groep 3”, plus de bevoegdverklaringen voor die vleugelvliegtuigen waarvoor in het vorige systeem geen bevoegdverklaring vereist was en die onder groep 1 vallen. — helikopter omgezet in „volledige subgroepen 2b en 2c”, plus de bevoegdverklaringen voor die helikopters waarvoor in het vorige systeem geen bevoegdverklaring vereist was en die onder groep 1 vallen. c) Indien op het bewijs van bevoegdheid voor onderhoud beperkingen van toepassing waren na het in punt 66.A.70 genoemde conversieproces, blijven deze beperkingen op het bewijs aanwezig, tenzij ze worden geschrapt onder de voorwaarden van het in punt 66.B.300 vermelde relevante conversierapport. 66.B.130 Procedure voor de directe goedkeuring van luchtvaartuigtypeopleiding Krachtens punt 1 van aanhangsel III van deze bijlage (deel 66) kan de bevoegde autoriteit luchtvaartuigtypeopleiding goedkeuren die niet wordt verzorgd door een overeenkomstig bijlage IV (deel 147) erkende onderhoudsopleidingorganisatie. In dat geval dient de bevoegde autoriteit te beschikken over een procedure om erop toe te zien dat de betreffende luchtvaartuigtypeopleiding voldoet aan aanhangsel III van de onderhavige bijlage (deel 66). SUBDEEL C EXAMENS Dit subdeel bevat de procedure voor examens die door de bevoegde autoriteit worden afgenomen. 66.B.200 Examen door de bevoegde autoriteit a) Alle examenvragen dienen vóór een examen op een veilige manier te worden bewaard, om te garanderen dat de kandidaten niet weten welke specifieke vragen de basis van het examen zullen vormen. b) De bevoegde autoriteit moet: 1. personen benoemen die de vragen beheren die voor elk examen worden gebruikt; 2. examinatoren benoemen die tijdens elk examen aanwezig moeten zijn om de integriteit van het examen te verzekeren. c) Basisexamens dienen te beantwoorden aan de norm, zoals gespecificeerd in aanhangsel I en II van deze bijlage (deel 66). d) Typeopleidingsexamens en type-examens dienen te beantwoorden aan de norm die is vastgelegd in aanhangsel III van de onderhavige bijlage (deel 66). e) Nieuwe open vragen dienen minstens alle zes maanden te worden opgesteld, terwijl gebruikte vragen worden ingetrokken of niet meer worden gebruikt. Een lijst met de gebruikte vragen moet als referentie in het archief worden bijgehouden. f) Alle examenpapieren dienen bij de aanvang van het examen aan de kandidaat te worden overhandigd en aan de examinator te worden teruggegeven na verloop van de toegekende examentijdsduur. Gedurende de toegekende examentijdsduur mogen geen examenpapieren uit het examenlokaal worden verwijderd. g) Naast specifieke documentatie die voor type-examens is vereist, beschikt de kandidaat tijdens het examen enkel over het examenpapier. h) Examenkandidaten moeten van elkaar gescheiden zijn zodat ze elkaars examenpapieren niet kunnen lezen. Ze mogen met geen enkele andere persoon praten dan met de examinator. i) Kandidaten waarvan bewezen is dat ze hebben gespiekt, wordt deelname aan elk ander examen verboden binnen de twaalf maanden vanaf de datum van het examen waarvoor ze hebben gespiekt. SUBDEEL D CONVERSIE VAN KWALIFICATIES VAN CERTIFICERINGSPERSONEEL In dit subdeel zijn de procedures vastgelegd voor het omzetten van de kwalificaties van het in punt 66.A.70 vermelde certificeringspersoneel in bewijzen van bevoegdheid voor onderhoud. 66.B.300 Algemeen a) De bevoegde autoriteit mag uitsluitend kwalificaties omzetten die i) zijn behaald in de lidstaat waarvoor zij bevoegd is, behoudens eventuele bilaterale overeenkomsten, en ii) geldig waren vóór inwerkingtreding van de toepasselijke eisen van de onderhavige bijlage (deel 66). b) De bevoegde autoriteit mag de conversie enkel uitvoeren in overeenstemming met een conversierapport dat overeenkomstig punten 66.B.305 of 66.B.310 werd opgesteld, naargelang het geval. c) Conversierapporten dienen i) door de bevoegde autoriteit te worden ontwikkeld dan wel ii) door haar te worden goedgekeurd om naleving van de onderhavige bijlage (deel 66) te waarborgen. d) Conversierapporten dienen samen met eventuele wijzigingen daarvan in dossier te worden gehouden door de bevoegde autoriteit overeenkomstig punt 66.B.20. 66.B.305 Conversierapport voor nationale kwalificaties a) Het conversierapport voor de kwalificaties van nationaal certificeringspersoneel dient een beschrijving te bevatten van het toepassingsgebied van elke kwalificatietype, waaronder het bijbehorende nationale bevoegdheidsbewijs en de eventuele bijbehorende bevoegdheden, en er dient een kopie in te zijn opgenomen van de relevante nationale voorschriften waarin deze zijn vastgelegd. b) In het conversierapport moet het volgende worden vermeld voor elk van de in punt a) genoemde kwalificatietypen: 1. in welk bewijs van bevoegdheid voor onderhoud het zal worden omgezet, en 2. welke beperkingen toegevoegd zullen worden overeenkomstig punt 66.A.70, onder c) of d), indien van toepassing, en 3. de voorwaarden voor het schrappen van de beperkingen, met specifieke vermelding van de modules/onderwerpen waarover een examen moet worden afgelegd om de beperkingen te laten schrappen en een volledig bewijs van bevoegdheid voor onderhoud te verkrijgen, dan wel voor aantekening van een aanvullende (sub)categorie. Dit dient de modules te omvatten die zijn gedefinieerd in aanhangsel III van de onderhavige bijlage (deel 66) en die niet onder de nationale kwalificaties vallen. 66.B.310 Conversierapport voor toelatingen voor erkende onderhoudsorganisaties a) Voor elke betrokken erkende onderhoudsorganisatie dient in het conversierapport het toepassingsgebied te worden beschreven van elk door de onderhoudsorganisatie afgegeven autorisatie en in het rapport moet een kopie worden opgenomen van de relevante procedures van de erkende onderhoudsorganisatie voor kwalificatie en autorisatie van certificeringspersoneel waarop het conversieproces is gebaseerd. b) In het conversierapport moet het volgende worden vermeld voor elk van de in punt a) genoemde autorisaties: 1. in welk bewijs van bevoegdheid voor onderhoud het zal worden omgezet, en 2. welke beperkingen toegevoegd zullen worden overeenkomstig punt 66.A.70, onder c) of d), indien van toepassing, en 3. de voorwaarden voor het schrappen van de beperkingen, met specifieke vermelding van de modules/onderwerpen waarover een examen moet worden afgelegd om de beperkingen te laten schrappen en een volledig bewijs van bevoegdheid voor onderhoud te verkrijgen, dan wel voor aantekening van een aanvullende (sub)categorie. Dit dient de modules te omvatten die zijn gedefinieerd in aanhangsel III van de onderhavige bijlage (deel 66) en die niet onder de nationale kwalificaties vallen. SUBDEEL E EXAMENVRIJSTELLINGEN Dit subdeel legt de eisen vast voor het verlenen van examenvrijstellingen in overeenstemming met 66.A.25, onder c). 66.B.400 Algemeen a) De bevoegde autoriteit mag enkel examenvrijstelling verlenen op basis van een rapport van examenvrijstelling, opgesteld in overeenstemming met 66.B.405. b) Het vrijstellingsrapport dient i) door de bevoegde autoriteit te worden ontwikkeld dan wel ii) door haar te worden goedgekeurd om naleving van de onderhavige bijlage (deel 66) te waarborgen. c) Vrijstellingsrapporten dienen samen met eventuele wijzigingen daarvan van datum voorzien in dossier te worden gehouden door de bevoegde autoriteit overeenkomstig punt 66.B.20. 66.B.405 Rapport van examenvrijstelling a) Het vrijstellingsrapport dient een vergelijking te bevatten tussen: i) de modules, submodules, onderwerpen en kennisniveaus vermeld in aanhangsel I van de onderhavige bijlage (deel 66), waar van toepassing, en ii) de syllabus van de betreffende technische kwalificaties die relevant zijn voor de specifieke categorie die wordt aangevraagd. In deze vergelijking moet worden verklaard of de naleving is aangetoond en moet elke verklaring worden gemotiveerd. b) Vrijstelling van examens, met uitzondering van de basiskennisexamens gehouden bij overeenkomstig bijlage IV (deel 147) erkende onderhoudsopleidingorganisaties, mag uitsluitend worden verleend door de bevoegde autoriteit van de lidstaat waar de kwalificatie is verworven, behoudens eventuele bilaterale overeenkomsten. c) Er mag uitsluitend vrijstelling worden verleend indien er een verklaring van overeenkomst bestaat met betrekking tot elke module en submodule, waarin wordt aangeduid waar in de technische kwalificatie de equivalente norm kan worden gevonden. d) De bevoegde autoriteit dient regelmatig te controleren of i) de nationale kwalificatienormen dan wel ii) aanhangsel I van deze bijlage (deel 66) is gewijzigd en beoordelen of als gevolg daarvan wijzigingen in het vrijstellingsrapport vereist zijn. Dergelijke wijzigingen dienen te worden gedocumenteerd en van datum voorzien te worden geregistreerd. 66.B.410 Rapport van examenvrijstelling a) De bevoegde autoriteit dient de aanvrager schriftelijk op de hoogte te stellen van verleende vrijstellingen, onder vermelding van het gebruikte vrijstellingsrapport. b) Vrijstellingen komen tien jaar na de verlening ervan te vervallen. c) Na het vervallen van vrijstellingen mag de aanvrager nieuwe vrijstellingen aanvragen. De bevoegde autoriteit verlengt de geldigheid van de vrijstellingen zonder nader onderzoek voor een periode van nog eens tien jaar mits de basiskenniseisen in aanhangsel I van de onderhavige bijlage (deel 66) niet zijn veranderd. SUBDEEL F PERMANENT TOEZICHT In dit subdeel worden de procedures beschreven voor het doorlopende toezicht op het bewijs van bevoegdheid voor onderhoud en met name die voor de intrekking, opschorting of beperking van het bewijs van bevoegdheid voor onderhoud. 66.B.500 Intrekking, opschorting of beperking van het bewijs van bevoegdheid voor onderhoud De bevoegde autoriteit dient het bewijs van bevoegdheid voor onderhoud op te schorten, te beperken of in te trekken wanneer ze een veiligheidsprobleem heeft ontdekt of wanneer ze duidelijke bewijzen heeft dat de persoon één of meer van volgende activiteiten heeft uitgevoerd of erbij betrokken was: 1. het verkrijgen van het bewijs van bevoegdheid voor onderhoud en/of certificeringsbevoegdheid door vervalsing van voorgelegde documenten; 2. nalaten het vereiste onderhoud uit te voeren, in combinatie met het niet rapporteren van dergelijk feit aan de organisatie of de persoon die om het onderhoud verzocht; 3. nalaten het vereiste onderhoud uit te voeren dat uit een eigen inspectie voortvloeit, in combinatie met het niet rapporteren van dergelijk feit aan de organisatie of de persoon voor wie het onderhoud diende uitgevoerd te worden; 4. onachtzaam onderhoud; 5. vervalsing van de onderhoudsdocumenten; 6. afgifte van een certificaat van vrijgave voor gebruik wetende dat het onderhoud dat op het certificaat van vrijgave voor gebruik is gespecificeerd, niet werd uitgevoerd of zonder na te gaan of dergelijk onderhoud wel werd uitgevoerd; 7. uitvoeren van onderhoud of afgifte van een certificaat van vrijgave voor gebruik onder invloed van alcohol of drugs; 8. afgifte van een certificaat van vrijgave voor gebruik zonder naleving van bijlage I (deel M), bijlage II (deel 145) dan wel bijlage III (deel 66). Aanhangsel I Vereiste basiskennis 1. Kennisniveaus voor bewijs van bevoegdheid voor onderhoud van categorie A, B1, B2, B3 en C De basiskennis voor categorieën A, B1, B2 en B3 wordt aangeduid door het toevoegen van kennisniveau-indicatoren (1, 2 of 3) naast elk toepasselijk onderwerp. Aanvragers voor categorie C dienen ofwel aan de basiskennisniveaus voor categorie B1 ofwel aan die voor B2 te voldoen. De indicatoren voor het kennisniveau zijn als volgt op 3 niveaus bepaald: — NIVEAU 1: vertrouwdheid met de voornaamste elementen van het onderwerp Doelstellingen: a) De aanvrager moet met de basiselementen van het onderwerp vertrouwd zijn. b) De aanvrager dient in staat te zijn een eenvoudige beschrijving van het hele onderwerp te geven, met gebruik van gewone woordenschat en voorbeelden. c) De aanvrager dient in staat te zijn om typische termen te gebruiken. — NIVEAU 2: algemene kennis van de theoretische en de praktische aspecten van het onderwerp en de bekwaamheid om die kennis toe te passen. Doelstellingen: a) De aanvrager moet de theoretische grondslag van het onderwerp kunnen begrijpen. b) De aanvrager moet een algemene beschrijving van het onderwerp kunnen geven door gebruik te maken van typische voorbeelden, naargelang het geval. c) De aanvrager moet wiskundige formules kunnen gebruiken, samen met fysische wetten om het onderwerp te beschrijven. d) De aanvrager dient schetsen, tekeningen en schema’s die het onderwerp beschrijven, te kunnen lezen. e) De aanvrager moet zijn kennis op een praktische manier kunnen toepassen, met gebruik van gedetailleerde procedures. — NIVEAU 3: gedetailleerde kennis van de theoretische en praktische aspecten van het onderwerp en de bekwaamheid om afzonderlijke elementen van kennis te combineren en toe te passen op een logische en complete wijze. Doelstellingen: a) De aanvrager dient de theorie van het onderwerp te kennen, evenals de links met andere onderwerpen. b) De aanvrager moet een gedetailleerde beschrijving van het onderwerp kunnen geven aan de hand van theoretische grondbeginselen en specifieke voorbeelden. c) De aanvrager moet wiskundige formules m.b.t. het onderwerp kunnen begrijpen en gebruiken. d) De aanvrager moet schetsen, eenvoudige tekeningen en schema’s die het onderwerp beschrijven, kunnen lezen, begrijpen en gebruiken. e) De aanvrager moet in staat zijn om zijn kennis op een praktische wijze toe te passen, gebruik makend van de instructies van de fabrikant. f) De aanvrager dient in staat te zijn om resultaten van verschillende bronnen en metingen te interpreteren en, waar nodig, corrigerende maatregelen toe te passen. 2. Modularisering De kwalificatie in basisonderwerpen voor elke categorie of subcategorie van het bewijs van bevoegdheid voor onderhoud dient in overeenstemming te zijn met de volgende matrix. Toepasselijke onderwerpen zijn met een X aangeduid: Onderwerpmodule A of B1 vleugelvliegtuig met: A of B1 helikopter met: B2 B3 Turbinemotor(en) Zuigermotor(en) Turbinemotor(en) Zuigermotor(en) Luchtvaartelektronica Vliegtuigen met zuigermotor zonder drukkajuit, max. startmassa van hoogstens 2 000 kg 1 X X X X X X 2 X X X X X X 3 X X X X X X 4 X X X X X X 5 X X X X X X 6 X X X X X X 7A X X X X X 7B X 8 X X X X X X 9A X X X X X 9B X 10 X X X X X X 11A X 11B X 11C X 12 X X 13 X 14 X 15 X X 16 X X X 17A X X 17B X MODULE 1. WISKUNDE NIVEAU A B1 B2 B3 1.1 Rekenkunde 1 2 2 2 Rekenkundige termen en tekens, methoden voor vermenigvuldiging en deling, breuken en decimalen, factoren en veelvouden, gewichten, maten en conversiefactoren, verhouding en evenredigheid, gemiddelden en percentages, oppervlakten en volumes, kwadraten, derde machten, vierkants- en driehoekswortels. 1.2 Algebra a) Eenvoudige algebraïsche uitdrukkingen, optelling, aftrekking, vermenigvuldiging en deling, gebruik van haakjes, eenvoudige algebraïsche functies evalueren. 1 2 2 2 b) Lineaire vergelijkingen en hun oplossingen; Exponenten en machten, negatieve en breukexponenten; Binaire en andere toepasselijke getallenstelsels; Stelsels van vergelijkingen en tweedegraadsvergelijkingen met één onbekende; Logaritmen; — 1 1 1 1.3 Meetkunde a) Eenvoudige meetkundige constructies. — 1 1 1 b) Grafische voorstelling; soort en gebruik van grafieken, grafieken van vergelijkingen/functies. 2 2 2 2 c) Eenvoudige driehoeksmeetkunde; driehoeksmeetkundige verhoudingen, gebruik van tabellen en rechthoekige en poolcoördinaten. — 2 2 2 MODULE 2. FYSICA NIVEAU A B1 B2 B3 2.1 Stoffen 1 1 1 1 Aard van stoffen: de chemische elementen, atoomstructuur, moleculen; Chemische samenstelling; Aggregatietoestanden: vast, vloeibaar en gasvormig; Veranderingen tussen twee aggregatietoestanden. 2.2 Mechanica 2.2.1 Statica 1 2 1 1 Krachten, momenten en koppels, voorstelling in vectoren; Zwaartepunt; Theoretische elementen van belasting, rek en elasticiteit: spanning, samendrukking, afschuiving en torsie; Aard en eigenschappen van vast, vloeibaar en gas; Druk en drijfvermogen in vloeistoffen (barometers). 2.2.2 Kinetica 1 2 1 1 Lineaire beweging: eenparige rechtlijnige beweging, eenparig versnelde beweging (beweging onder zwaartekracht); Rotatiebeweging: eenparige cirkelvormige beweging (middelpuntvliedende/middelpuntzoekende krachten); Periodieke beweging: schommelbeweging; Eenvoudige theorie van trilling, harmonie en resonantie; Snelheidsverhouding, mechanisch voordeel en doeltreffendheid. 2.2.3 Dynamica a) Massa Kracht, traagheid, arbeid, vermogen, energie (potentiële, kinetische en totale energie), warmte, rendement. 1 2 1 1 b) Impuls, behoud van impuls; Impuls; Gyroscopische principes; Wrijving: aard en effecten, wrijvingscoëfficiënt (rolweerstand). 1 2 2 1 2.2.4 Vloeistofdynamica a) Specifieke zwaartekracht en densiteit. 2 2 2 2 b) Viscositeit, vloeistofweerstand, effecten van stroomlijning; Samendrukbaarheidseffecten op vloeistoffen; Statische, dynamische en totale druk: stelling van Bernoulli, venturi. 1 2 1 1 2.3 Thermodynamica a) Temperatuur: thermometers en temperatuurschalen: Celsius, Fahrenheit en Kelvin; Warmtebepaling. 2 2 2 2 b) Warmtecapaciteit, specifieke warmte; Warmteoverdracht: convectie, straling en geleiding; Volumetrische uitzetting; Eerste en tweede wet van thermodynamica; Gassen: ideale gaswetten; specifieke warmte bij constant volume en constante druk, arbeid geleverd door uitzettend gas; Isothermische, adiabatische uitzetting en compressie, motorcycli, constant volume en constante druk, koelinstallaties en warmtepompen; Latente fusie- en verdampingswarmte, thermische energie, verbrandingswarmte. — 2 2 1 2.4 Optica (licht) — 2 2 — Soorten licht; lichtsnelheid; Wetten van weerkaatsing en breking: weerkaatsing op platte vlakken, weerkaatsing door bolle spiegels, breking, lenzen; Glasvezeloptica. 2.5 Golfbeweging en geluid — 2 2 — Golfbeweging: mechanische golven, sinusoïdale golfbeweging, interferentiefenomenen, staande golven; Geluid: geluidssnelheid, geluidsproductie, intensiteit, toonhoogte en kwaliteit, dopplereffect. MODULE 3. GRONDBEGINSELEN ELEKTRICITEIT NIVEAU A B1 B2 B3 3.1 Theorie elektronen 1 1 1 1 Structuur en verdeling van elektrische ladingen in: atomen, moleculen, ionen, mengsels; Moleculaire structuur van geleiders, halfgeleiders en isolatoren. 3.2 Statische elektriciteit en geleiding 1 2 2 1 Statische elektriciteit en verdeling van elektrostatische ladingen; Elektrostatische wetten van aantrekking en afstoting; Eenheden van lading, wet van Coulomb; Geleiding van elektriciteit in vaste stoffen, vloeistoffen, gassen en in vacuüm. 3.3 Elektriciteitsterminologie 1 2 2 1 De volgende termen, hun eenheden en beïnvloedende factoren: potentiaalverschil, elektromotorische kracht, spanning, stroom, weerstand, geleiding, lading, conventionele stroomrichting, elektronenstroom. 3.4 Opwekking van elektriciteit 1 1 1 1 Productie van elektriciteit met de volgende methoden: licht, warmte, wrijving, druk, chemische werking, magnetisme en beweging. 3.5 Gelijkstroombronnen 1 2 2 2 Bouw en chemische basiswerking van: primaire cellen, secundaire cellen, loodzuurcellen, nikkel-cadmiumcellen, andere alkalinecellen; In serie en parallel geschakelde cellen; Inwendige weerstand en zijn effect op een batterij; Bouw, materiaal en werking van thermokoppels; Werking van fotocellen. 3.6 Gelijkspanningscircuits — 2 2 1 Wet van Ohm, spannings- en stroomwetten van Kirchoff; Berekeningen a.d.h.v. van bovengenoemde wetten om weerstand, spanning en stroom te vinden; Betekenis van de inwendige weerstand van een voeding. 3.7 Weerstandsvermogen/weerstand a) Weerstandsvermogen en beïnvloedende factoren; Specifieke weerstand; Weerstandkleurencode, waarden en toleranties, voorkeurwaarden, wattagewaarden; Weerstanden in serie en in parallel; Berekening van totale weerstand door gebruik van serie-, parallel- en serie/parallelcombinaties; Werking en gebruik van potentiometers en regelweerstanden; Werking van de brug van Wheatstone. — 2 2 1 b) Positieve en negatieve temperatuurscoëfficiëntgeleiding; Vaste weerstanden, stabiliteit, tolerantie en beperkingen, bouwmethoden; Regelbare weerstand, temperatuurgevoelige weerstanden, spanningsafhankelijke weerstanden; Bouw van potentiometers en regelweerstanden; Bouw van een brug van Wheatstone. — 1 1 — 3.8 Vermogen — 2 2 1 Vermogen, arbeid en energie (kinetische en potentiële); Vermogensverlies door een weerstand; Vermogenformule; Berekeningen met vermogen, arbeid en energie. 3.9 Elektrische capaciteit/condensator — 2 2 1 Werking en functie van een condensator; Factoren met invloed op de capaciteitszone van platen, de afstand tussen de platen, het aantal platen, diëlektrische constante, werkspanning, spanningswaarde; Condensatortypes, bouw en functie; Kleurencode voor condensatoren; Berekeningen van capaciteit en spanning in seriegeschakelde en parallelle circuits; Exponentiële lading en ontlading van een condensator, tijdconstanten; Testen van condensatoren. 3.10 Magnetisme a) Theorie van het magnetisme; Eigenschappen van een magneet; Actie van een magneet, opgehangen in het magnetisch veld van de aarde; Magnetisatie en demagnetisatie; Magnetische afscherming; Verschillende soorten magnetisch materiaal; Bouw van elektromagneten en werkingsprincipes; Drievingerregel voor het bepalen van: magnetisch veld rond een stroomvoerende geleider. — 2 2 1 b) Magnetomotorische kracht, veldsterkte magnetische fluxdichtheid, doorlaatbaarheid, hysteresislus, remanentie, coërcitieve krachtreluctantie, saturatiepunt, wervelstromen; Voorzorgen voor onderhoud en opslag van magneten. — 2 2 1 3.11 Inductantie/smoorspoel — 2 2 1 Wet van Faraday; Actie van aanbrengen van een spanning in een geleider die in een magnetisch veld beweegt; Inductieprincipes; Effecten van het volgende op de grootte van een geïnduceerde spanning: magnetische veldsterkte, veranderingswaarde van de flux, aantal geleiderlussen; Wederzijdse inductie; Het effect dat de wijzigingsgraad van primaire stroom en wederzijdse weerstand heeft op de geïnduceerde spanning; Factoren die wederzijdse inductantie beïnvloeden: aantal lussen in een spoel, fysische afmetingen van een spoel, doorlaatbaarheid van een spoel, stand van spoelen t.o.v. van elkaar; Wet van Lenz en regels voor bepalen van polariteit; Tegen-emk, zelfinductie; Saturatiepunt; Voornaamste gebruik van smoorspoelen. 3.12 Gelijkstroommotor/theorie van de generator — 2 2 1 Basistheorie van motor en generator; Bouw en doel van onderdelen in een DC-generator; Werking en beïnvloedende factoren van output en richting van stroomloop in DC-generatoren; Werking en beïnvloedende factoren van uitgangsvermogen, koppel, draaisnelheid en -richting van DC-motoren; Seriegewikkelde, shuntgewikkelde en compoundmotoren; Bouw van een starter-generator. 3.13 Theorie van wisselstroom 1 2 2 1 Sinusoïdale golfvorm: fase, periode, frequentie, cyclus; Ogenblikkelijke, gemiddelde, R.M.S.-waarde, piek, piekstroomwaarden en berekening van deze waarden in verhouding tot spanning, stroom en vermogen; Driehoekige/vierkante golven; Enkele/driefasige principes. 3.14 Weerstands- (R), capacitieve (C) en inductieve (L) circuits — 2 2 1 Fasebetrekkingen in spanning en stroom in L-, C- en R-circuits, parallel, serie en serie/parallel; Vermogensdissipatie in L-, C- en R-circuits; Impedantie, fasehoek, vermogensfactor en stroomberekeningen; Berekeningen van waar vermogen, schijnvermogen en blindvermogen. 3.15 Transformatoren — 2 2 1 Principes en werking van transformatorbouw; Transformatorverliezen en methoden om ze te verhelpen; Transformatorwerking onder belaste en onbelaste voorwaarden; Vermogensoverdracht, rendement, polariteitsaanduidingen; Berekening van lijn- en fasespanningen en -stromen; Berekenen van vermogen in een driefasesysteem; Primaire en secundaire stroom, spanning, draaiverhouding, vermogen, rendement; Autotransformatoren. 3.16 Filters — 1 1 — Werking, toepassing en aanwending van volgende filters: laagdoorlaat-, hoogdoorlaat-, doorlaat- en bandstop. 3.17 Wisselstroomgeneratoren — 2 2 1 Rotatie van een lus in een magnetisch veld en de voortgebrachte golfvorm; Werking en bouw van AC-generatoren met draaiend anker en draaiend veld; Alternatoren met enkele, dubbele en drievoudige fase; Voordelen en gebruik van driefasige ster- en driehoekschakeling; Permanente magneetgeneratoren. 3.18 Wisselstroommotoren — 2 2 1 Bouw, werkingsprincipes en kenmerken van: AC-synchrone en inductiemotoren, enkelvoudige en meervoudige fase; Methoden voor snelheidssturing en draairichting; Methoden om een draaiend veld te verwekken: condensator, smoorspoel, gearceerde of gespleten pool. MODULE 4. GRONDBEGINSELEN ELEKTRONICA NIVEAU A B1 B2 B3 4.1 Halfgeleiders 4.1.1 Diodes a) Diodesymbolen; Diodekenmerken en -eigenschappen; Diodes in serie en parallel; Belangrijkste kenmerken en gebruik van silicoongestuurde gelijkrichters (thyristors), lichtuitzendende diodes (led’s), fotogeleidende diode, varistor, gelijkrichtdiodes; Functioneel testen van diodes. — 2 2 1 b) Materialen, elektronenconfiguratie, elektrische eigenschappen; P- en N-type materialen: effecten van onzuiverheden op geleiding, meerderheids- en minderheidskarakters; PN-verbinding in een halfgeleider, ontwikkeling van een potentiaal over een PN-verbinding in niet-voorgespannen, vooruit-voorgespannen en omgekeerd-voorgespannen voorwaarden; Diodeparameters: piek omgekeerde spanning, maximum voorwaartse stroom, temperatuur, frequentie, lekstroom, vermogensverlies; Werking en functie van diodes in volgende circuits: piekbegrenzers, klemmers, dubbelfase- en halvefasegelijkrichters, bruggelijkrichters, spanningsverdubbelaars en -verdrievoudigers; Gedetailleerde werking en kenmerken van volgende toestellen: silicoongestuurde gelijkrichter (thyristor), lichtuitzendende diodes (led’s), Schottky-diode, fotogeleidende diode, varactor-diode, varistor, gelijkrichterdiodes, Zener-diode. — — 2 — 4.1.2 Transistors a) Transistorsymbolen; Beschrijving en oriëntatie van onderdelen; Transistorkenmerken en -eigenschappen. — 1 2 1 b) Bouw en werking van PNP- en NPN-transistors; Configuraties van basis, collector en emitter; Testen van transistors; Elementaire begrippen van andere soorten transistors en hun gebruik; Toepassing van transistors: versterkerklassen (A, B, C); Eenvoudige circuits incl.: voorspanning, ontkoppeling, terugkoppeling en stabilisatie; Principes van meertrapscircuits: cascades, balansen, oscillatoren, multivibratoren, flip-flopschakelingen. — — 2 — 4.1.3 Geïntegreerde circuits a) Beschrijving en werking van logische circuits en lineaire circuits/functieversterkers. — 1 — 1 b) Beschrijving en werking van logische en lineaire circuits; Inleiding tot de werking en de functie van een functieversterker die gebruikt wordt als: integrator, differentiator, spanningsvolger, vergelijker; Werking en aansluitingsmethoden voor versterkertrappen: resistief-capacitief, inductief (transformator), inductief-resistief (IR), rechtstreeks; Voor- en nadelen van positieve en negatieve terugkoppeling. — — 2 — 4.2 Printplaten — 1 2 — Beschrijving en gebruik van printplaten. 4.3 Servomechanismen a) Begrijpen van volgende termen: open en gesloten lussystemen, terugkoppeling, follow-up, analoge omvormers; Werkingsprincipes en gebruik van volgende synchrosysteemonderdelen/voorzieningen: resolvers, differentieel, bediening en koppel, transformatoren, inductie- en capaciteitstransmitters. — 1 — — b) Begrijpen van volgende termen: open en gesloten lus, follow-up, servomechanisme, analoog, omvormer, null, demping, terugkoppeling, deadband; Bouw, werking en gebruik van volgende synchrosysteemonderdelen: resolvers, differentieel, bediening en koppel, E- en I-transformatoren, inductietransmitters, capaciteitstransmitters, synchrone transmitters; Defecten aan servomechanismen, omkering van synchrodraden, schommelen. — — 2 — MODULE 5. DIGITALE TECHNIEKEN/ELEKTRONISCHE INSTRUMENTSYSTEMEN NIVEAU A B1-1 B1-3 B1-2 B1-4 B2 B3 5.1 Elektronische instrumentsystemen 1 2 2 3 1 Typische systeemschikkingen en cockpitlay-out van elektronische instrumentsystemen. 5.2 Talstelsels — 1 — 2 — Talstelsels: binair, achtvoudig en zestienvoudig; Aantonen van conversies tussen tiendelige en binaire, achtvoudige en zestienvoudige systemen en vice versa. 5.3 Gegevensomzetting — 1 — 2 — Analoge data, digitale data; Werking en toepassing van converters analoog naar digitaal en digitaal naar analoog, inputs en outputs, beperkingen van verschillende types. 5.4 Databussen — 2 — 2 — Werking van databussen in luchtvaartuigsystemen, incl. de kennis van ARINC en andere specificaties. Luchtvaartuignetwerk/Ethernet 5.5 Logische circuits a) Identificatie van gewone logische poortsymbolen, tabellen en equivalente circuits; Toepassingen gebruikt voor luchtvaartuigsystemen en schematische diagrammen. — 2 — 2 1 b) Interpretatie van logische diagrammen. — — — 2 — 5.6 Basiscomputerstructuur a) Computerterminologie (inbegrepen bit, byte, software, hardware, CPU, IC, en verschillende geheugeninrichtingen zoals RAM, ROM, PROM); Computertechnologie (zoals toegepast in luchtvaartuigsystemen). 1 2 — — — b) Terminologie m.b.t. computers; Werking, lay-out en interface van de belangrijkste onderdelen in een microcomputer, incl. hun verbonden bussystemen; Informatie vervat in enkelvoudige en meervoudige adresseninstructiewoorden; Termen i.v.m. geheugen; Werking van typische geheugeninrichtingen; Werking, voor- en nadelen van de verschillende gegevensopslagsystemen. — — — 2 — 5.7 Microprocessors — — — 2 — Uitgevoerde functies en algemene werking van een microprocessor; Basiswerking van elk van volgende elementen van een microprocessor: stuur- en bewerkingseenheid, klok, register, rekenkundige logische eenheid. 5.8 Geïntegreerde circuits — — — 2 — Werking en gebruik van encoders en decoders; Functie van encodertypes; Gebruik van middelgrote, grote en zeer grote schaalintegratie. 5.9 Multiplexing — — — 2 — Werking, toepassing en identificatie in logische diagrammen van multiplexers en demultiplexers. 5.10 Glasvezeloptica — 1 1 2 — Voor- en nadelen van datatransmissie over optische vezel t.o.v. elektrische draad; Optische vezeldatabus; Termen verbonden aan glasvezel; Kabelafsluitingen; Koppelkabels, aansluitingen voor bediening, aansluitingen op afstand; Toepassing van glasvezeloptica in luchtvaartuigsystemen. 5.11 Elektronische displays — 2 1 2 1 Werkingsprincipes van gewone types display die in moderne luchtvaartuigen worden gebruikt, met inbegrip van kathodestraalbuizen, lichtuitzendende diodes (leds) en displays met vloeibare kristallen. 5.12 Elektrostatisch-gevoelige toestellen 1 2 2 2 1 Speciale behandeling van onderdelen die gevoelig zijn voor elektrostatische ontladingen; Besef van risico’s en mogelijke beschadiging, elektrostatische beschermingsinrichtingen voor onderdelen en mensen. 5.13 Softwarebeheerscontrole — 2 1 2 1 Besef van beperkingen, luchtwaardigheidsvereisten en mogelijk catastrofale gevolgen van niet-toegestane wijzigingen aan softwareprogramma’s. 5.14 Elektromagnetische omgeving — 2 2 2 1 Invloed van volgende verschijnselen op onderhoudspraktijken van elektronische systemen: EMC — Elektromagnetische compatibiliteit EMI — Elektromagnetische interferentie HIRF — Gebied met zeer intensieve straling (High Intensity Radiated Field) Bliksem/bescherming tegen bliksem 5.15 Typische elektronische/digitale luchtvaartuigsystemen — 2 2 2 1 Algemene schikking van typische elektronische/digitale luchtvaartuigsystemen en geassocieerde BITE-tests (Built In Test Equipment = ingebouwde testuitrusting)) zoals: a)Alleen voor B1 en B2: ACARS-ARINC — (Communication and Addressing and Reporting System) Communicatie- en adresseer- en rapporteersysteem EICAS — (Engine Indication and Crew Alerting System) Motorsignalerings- en waarschuwingssysteem voor bemanning FBW — Fly-by-wiretechniek FMS — (Flight Management System) Vluchtbeheersysteem IRS — (Inertial Reference System) Inertieel referentiesysteem b)Voor B1, B2 en B3: ECAM — (Electronic Centralised Aircraft Monitoring) Elektronisch gecentraliseerd luchtvaartuigtoezicht EFIS — (Electronic Flight Instrument System) Elektronisch vlieginstrumentensysteem GPS — (Global Positioning System) aardomvattend plaatsbepalingssysteem TCAS — (Traffic Alert Collision Avoidance System) Antibotsingsysteem Geïntegreerde modulaire luchtvaartelektronica Kajuitsystemen Informatiesystemen MODULE 6. MATERIALEN EN HARDWARE NIVEAU A B1 B2 B3 6.1 Luchtvaartuigmaterialen — Ferro a) Kenmerken, eigenschappen en identificatie van gewone ijzerlegeringen, gebruikt in luchtvaartuigen; Warmtebehandeling en toepassing van staallegeringen. 1 2 1 2 b) Testen van ferromaterialen op hardheid, spanningssterkte, weerstand tegen vermoeidheid en impactweerstand. — 1 1 1 6.2 Luchtvaartuigmaterialen — Non-ferro a) Kenmerken, eigenschappen en identificatie van gewone non-ferromaterialen, gebruikt in luchtvaartuigen; Warmtebehandeling en toepassing van non-ferromaterialen. 1 2 1 2 b) Testen van non-ferromaterialen op hardheid, spanningssterkte, weerstand tegen vermoeidheid en impactweerstand. — 1 1 1 6.3 Luchtvaartuigmaterialen — Composiet en niet-metaal 6.3.1 Composiet en niet-metaal andere dan hout en textiel a) Kenmerken, eigenschappen en identificatie van gewone composiet en niet-metalen materialen, andere dan hout, die in luchtvaartuigen worden gebruikt; Afdichtmiddelen en bindmiddelen. 1 2 2 2 b) De ontdekking van defecten/ontaarding in composiet en niet-metalen materiaal. Herstelling van composiet en niet-metalen materiaal. 1 2 — 2 6.3.2 Houten structuren 1 2 — 2 Bouwmethoden van houten luchtvaartuigstructuren; Kenmerken, eigenschappen en soorten hout en lijm die in vleugelvliegtuigen worden gebruikt; Bewaring en onderhoud van een houten constructie; Soorten defecten in houten materiaal en constructies; De ontdekking van defecten in een houten constructie; Herstelling van een houten constructie. 6.3.3 Bekleding in textiel 1 2 — 2 Kenmerken, eigenschappen en soorten textiel die in vleugelvliegtuigen worden gebruikt; Inspectiemethoden voor textiel; Soorten defecten in textiel; Herstelling van een textielbekleding. 6.4 Corrosie a) Chemische grondbeginselen; Vorming door galvanische processen, microbiologische processen, stress. 1 1 1 1 b) Types corrosie en hun identificatie; Oorzaken van corrosie; Materiaalsoorten, gevoeligheid voor corrosie. 2 3 2 2 6.5 Bevestigingsmiddelen 6.5.1 Schroefdraad 2 2 2 2 Schroefnomenclatuur; Draadvormen, afmetingen en toleranties voor standaarddraad, gebuikt in luchtvaartuigen; Meten van schroefdraad. 6.5.2 Bouten, schroefbouten en schroeven 2 2 2 2 Bouttypes: specificatie, identificatie en markering van luchtvaartuigbouten, internationale standaard; Moeren: zelfsluitende, anker- en standaardtypes; Machineschroeven: luchtvaartuigspecificaties; Schroefbouten: types en gebruik, insteken en verwijderen; Zelftappende schroeven, deuvels. 6.5.3 Borgingsinrichtingen 2 2 2 2 Borgpringen en veerringen, borgplaatjes, kotterpennen, palmoeren, draadborging, snelsluithaken, wiggen, klemringen, splitpennen. 6.5.4 Klinknagels voor luchtvaartuigen 1 2 1 2 Soorten volle en blinde klinknagels: specificaties en identificatie, warmtebehandeling. 6.6 Leidingen en verbindingen a) Identificatie van alle types harde en buigzame leidingen en hun verbindingsstukken die in luchtvaartuigen worden gebruikt. 2 2 2 2 b) Standaardaansluitingen voor hydraulische, brandstof-, olie-, pneumatische en luchtsysteemleidingen van luchtvaartuigen. 2 2 1 2 6.7 Veren — 2 1 1 Soorten veren, materialen, kenmerken en toepassingen. 6.8 Lagers 1 2 2 1 Doel van lagers, belasting, materiaal, bouw; Soorten lagers en hun toepassingen. 6.9 Overbrenging 1 2 2 1 Tandwielsoorten en hun toepassingen; Tandwielverhoudingen, tandwielvertraging- en vergrotingssystemen, aangedreven en aandrijfmechanisme, tussentandwielen, ineengrijpingspatroon; Riemen en riemschijven, kettingen en kettingwielen. 6.10 Besturingskabels 1 2 1 2 Kabeltypes; Eindsluitingen, kabelspanners en compensatie-inrichtingen; Onderdelen van riemschijven en kabelsysteem; Bowdenkabels; Buigzame besturingssystemen bij luchtvaartuigen. 6.11 Elektrische kabels en connectoren 1 2 2 2 Kabelsoorten, bouw en kenmerken; Hoogspannings- en coaxiale kabels; Krimpen; Connectortypes, pennen, stekkers, moffen, isolatoren, stroom- en spanningswaarde, koppelstukken, identificatiecodes. MODULE 7A. ONDERHOUD Opmerking: deze module is niet van toepassing op categorie B3. Relevante onderwerpen voor categorie B3 worden gedefinieerd in module 7B. NIVEAU A B1 B2 7.1 Veiligheidsvoorzorgen — Luchtvaartuig en werkplaats 3 3 3 Aspecten van veilige werkmethoden m.i.v. de te nemen voorzorgen bij werken met elektriciteit, gassen (vooral zuurstof), oliën en chemicaliën. Ook de instructie in de herstelactie, te nemen ingeval van brand of een ander ongeval met een van voornoemde risico’s, inclusief de kennis van blusmiddelen. 7.2 Werkplaatsgewoonten 3 3 3 Zorg voor werktuigen, bediening van werktuigen, gebruik van werkplaatsvoorzieningen; Afmetingen, spelingen en toleranties, vakmanschapsnormen; Kalibratie van werktuigen en uitrusting, kalibratienormen. 7.3 Gereedschap 3 3 3 Gewone soorten handgereedschap; Gewone soorten elektrische werktuigen; Werking en gebruik van precisiemeetgereedschap; Smeertoestellen en -methoden; Werking, functie en gebruik van algemene elektrische testuitrusting. 7.4 Algemeen testgereedschap voor luchtvaartelektronica — 2 3 Werking, functie en gebruik van algemeen testgereedschap voor luchtvaartelektronica. 7.5 Technische tekeningen, diagrammen en normen 1 2 2 Soorten tekeningen en diagrammen, hun symbolen, afmetingen, toleranties en projecties; Identificeren van de titelvakinformatie; Microfilm, microfiche en computervoorstellingen; Specificatie 100 van de Air Transport Association (ATA) van Amerika; Luchtvaartnormen en andere toepasselijke normen waaronder ISO, AN, MS, NAS en MIL; Bedradingsschema’s en schematische diagrammen. 7.6 Passing en speling 1 2 1 Boormaten voor boutgaten, pasvormklassen; Algemeen systeem voor passing en speling; Schema van passing en speling voor luchtvaartuigen en motoren; Beperkingen voor buiging, verdraaiing en sleet; Standaardmethoden voor controle van assen, lagers en andere onderdelen. 7.7 Verbindingssysteem van elektrische bedrading (EWIS) 1 3 3 Continuïteit, isolatie- en verbindingstechnieken, het testen ervan; Gebruik van krimpgereedschap: manueel en hydraulisch bediend; Testen van krimpverbindingen; Uitnemen en insteken van contactpennen; Coaxiale kabels; testen en voorzorgen bij installatie; Identificatie van kabeltypes, hun inspectiecriteria en schadetolerantie; Technieken voor kabelbescherming: bouw van kabelbomen en hun ondersteuning, kabelklemmen, beschermende koustechnieken incl. warmtekrimp, afscherming; EWIS-inrichtingen, normen voor inspectie, reparatie, onderhoud en netheid. 7.8 Klinken 1 2 — Geklonken verbindingen, klinknageltussenruimte en -steek; Werktuigen voor klinken en dimpelen; Inspectie van geklonken verbindingen. 7.9 Leidingen en slangen 1 2 — Plooien en verwijden/buigen van leidingen voor luchtvaartuigen; Inspectie en testen van leidingen en slangen voor luchtvaartuigen; Installatie en vastklemmen van leidingen. 7.10 Veren 1 2 — Inspectie en testen van veren. 7.11 Lagers 1 2 — Testen, schoonmaken en inspecteren van lagers; Smeringsvereisten van lagers; Defecten in lagers en hun oorzaken. 7.12 Overbrenging 1 2 — Inspectie van tandwieloverbrengingen, speling; Inspectie van riemen en wielschijven, kettingen en kettingtandwielen; Inspectie van schroefvijzels, hefboominrichtingen, balansstangsystemen. 7.13 Besturingskabels 1 2 — Stuiken van eindsluitingen; Inspectie en testen van besturingskabels; Bowdenkabels; buigzame besturingssystemen van luchtvaartuigen. 7.14 Materiaalbehandeling 7.14.1 Plaatstaal — 2 — Afbakenen en kalibreren van toelaatbare buiging; Werken met plaatstaal, incl. buigen en vormverandering; Inspectie van plaatstaalstukken. 7.14.2 Composiet en niet-metaal — 2 — Verbindingsbewerkingen; Omgevingsomstandigheden; Inspectiemethoden. 7.15 Lassen, hardsolderen, solderen en binden a) Soldeermethoden; inspectie van gesoldeerde verbindingen. — 2 2 b) Las- en hardsoldeermethoden; Inspectie van gelaste en hardgesoldeerde verbindingen; Bindmethoden en inspectie van bindingsnaden. — 2 — 7.16 Massa en zwaartepunt van luchtvaartuigen a) Berekening van zwaartepunt/limieten voor in balans brengen: gebruik van relevante documenten. — 2 2 b) Voorbereiding van het luchtvaartuig voor weging; Weging van het luchtvaartuig. — 2 — 7.17 Behandeling en opslag van luchtvaartuigen 2 2 2 Taxiën/slepen van luchtvaartuigen en betrokken veiligheidsvoorzorgen; Opkrikken, plaatsen van remblokken, beveiligen van luchtvaartuigen en betrokken veiligheidsvoorzorgen; Opslagmethoden voor luchtvaartuigen; Procedures voor tanken/leegtanken; Ontijzings-/ijsbestrijdingsprocedures; Elektrische, hydraulische en pneumatische voorzieningen op de grond; Effecten van milieuomstandigheden op het gebruik en de werking van luchtvaartuigen. 7.18 Demontage-, inspectie-, herstellings- en montagetechnieken a) Types defecten en visuele inspectietechnieken; Verwijdering van corrosie, beoordeling en nieuwe bescherming. 2 3 3 b) Algemene reparatiemethoden, handboek voor structurele herstelling; Verouderings-, vermoeidheids- en corrosiecontroleprogramma’s. — 2 — c) Niet-destructieve inspectietechnieken incl. doordringings-, radiografische, wervelstroom-, ultrasone en boroscoopmethoden. — 2 1 d) Demontage- en montagetechnieken. 2 2 2 e) Technieken voor probleemoplossing. — 2 2 7.19 Abnormale voorvallen a) Inspecties ten gevolge van blikseminslag en HIRF-indringing. 2 2 2 b) Inspecties ten gevolge van abnormale voorvallen zoals harde landingen en vliegen in turbulentie. 2 2 — 7.20 Onderhoudsprocedures 1 2 2 Onderhoudsplanning; Wijzigingsprocedures; Opslagprocedures; Certificering/vrijgaveprocedures; Interface met gebruik van het luchtvaartuig; Onderhoudsinspectie/Kwaliteitscontrole/Kwaliteitsborging; Bijkomende onderhoudsprocedures; Controle van onderdelen met beperkte levensduur. MODULE 7B. ONDERHOUD Opmerking: Deze module moet de technologie van luchtvaartuigen weergeven relevant voor categorie B3. NIVEAU B3 7.1 Veiligheidsvoorzorgen — Luchtvaartuig en werkplaats 3 Aspecten van veilige werkmethoden m.i.v. de te nemen voorzorgen bij werken met elektriciteit, gassen (vooral zuurstof), oliën en chemicaliën. Ook de instructie in de herstelactie, te nemen ingeval van brand of een ander ongeval met een van voornoemde risico’s, inclusief de kennis van blusmiddelen. 7.2 Werkplaatsgewoonten 3 Zorg voor werktuigen, bediening van werktuigen, gebruik van werkplaatsvoorzieningen; Afmetingen, spelingen en toleranties, vakmanschapsnormen; Kalibratie van werktuigen en uitrusting, kalibratienormen. 7.3 Gereedschap 3 Gewone soorten handgereedschap; Gewone soorten elektrische werktuigen; Werking en gebruik van precisiemeetgereedschap; Smeertoestellen en -methoden; Werking, functie en gebruik van algemene elektrische testuitrusting. 7.4 Algemeen testgereedschap voor luchtvaartelektronica — Werking, functie en gebruik van algemeen testgereedschap voor luchtvaartelektronica. 7.5 Technische tekeningen, diagrammen en normen 2 Soorten tekeningen en diagrammen, hun symbolen, afmetingen, toleranties en projecties; Identificeren van de titelvakinformatie; Microfilm, microfiche en computervoorstellingen; Specificatie 100 van de Air Transport Association (ATA) van Amerika; Luchtvaartnormen en andere toepasselijke normen waaronder ISO, AN, MS, NAS en MIL; Bedradingsschema’s en schematische diagrammen. 7.6 Passing en speling 2 Boormaten voor boutgaten, pasvormklassen; Algemeen systeem voor passing en speling; Schema van passing en speling voor luchtvaartuigen en motoren; Beperkingen voor buiging, verdraaiing en sleet; Standaardmethoden voor controle van assen, lagers en andere onderdelen. 7.7 Elektrische kabels en connectoren 2 Continuïteit, isolatie- en verbindingstechnieken, het testen ervan; Gebruik van krimpgereedschap: manueel en hydraulisch bediend; Testen van krimpverbindingen; Uitnemen en insteken van contactpennen; Coaxiale kabels; testen en voorzorgen bij installatie; Technieken voor kabelbescherming: bouw van kabelbomen en hun ondersteuning, kabelklemmen, beschermende koustechnieken incl. warmtekrimp, afscherming. 7.8 Klinken 2 Geklonken verbindingen, klinknageltussenruimte en -steek; Werktuigen voor klinken en dimpelen; Inspectie van geklonken verbindingen. 7.9 Leidingen en slangen 2 Plooien en verwijden/buigen van leidingen voor luchtvaartuigen; Inspectie en testen van leidingen en slangen voor luchtvaartuigen; Installatie en vastklemmen van leidingen. 7.10 Veren 1 Inspectie en testen van veren. 7.11 Lagers 2 Testen, schoonmaken en inspecteren van lagers; Smeringsvereisten van lagers; Defecten in lagers en hun oorzaken. 7.12 Overbrenging 2 Inspectie van tandwieloverbrengingen, speling; Inspectie van riemen en wielschijven, kettingen en kettingtandwielen; Inspectie van schroefvijzels, hefboominrichtingen, balansstangsystemen. 7.13 Besturingskabels 2 Stuiken van eindsluitingen; Inspectie en testen van besturingskabels; Bowdenkabels; buigzame besturingssystemen van luchtvaartuigen. 7.14 Materiaalbehandeling 7.14.1 Plaatstaal 2 Afbakenen en kalibreren van toelaatbare buiging; Werken met plaatstaal, incl. buigen en vormverandering; Inspectie van plaatstaalstukken. 7.14.2 Composiet en niet-metaal 2 Verbindingsbewerkingen; Omgevingsomstandigheden; Inspectiemethoden. 7.15 Lassen, hardsolderen, solderen en binden a) Soldeermethoden; inspectie van gesoldeerde verbindingen. 2 b) Las- en hardsoldeermethoden; Inspectie van gelaste en hardgesoldeerde verbindingen; Bindmethoden en inspectie van bindingsnaden. 2 7.16 Massa en zwaartepunt van luchtvaartuigen a) Berekening van zwaartepunt/limieten voor in balans brengen: gebruik van relevante documenten. 2 b) Voorbereiding van het luchtvaartuig voor weging; Weging van het luchtvaartuig. 2 7.17 Behandeling en opslag van luchtvaartuigen 2 Taxiën/slepen van luchtvaartuigen en betrokken veiligheidsvoorzorgen; Opkrikken, plaatsen van remblokken, beveiligen van luchtvaartuigen en betrokken veiligheidsvoorzorgen; Opslagmethoden voor luchtvaartuigen; Procedures voor tanken/leegtanken; Ontijzings-/ijsbestrijdingsprocedures; Elektrische, hydraulische en pneumatische voorzieningen op de grond; Effecten van milieuomstandigheden op het gebruik en de werking van luchtvaartuigen. 7.18 Demontage-, inspectie-, herstellings- en montagetechnieken a) Types defecten en visuele inspectietechnieken; Verwijdering van corrosie, beoordeling en nieuwe bescherming. 3 b) Algemene reparatiemethoden, handboek voor structurele herstelling; Verouderings-, vermoeidheids- en corrosiecontroleprogramma’s. 2 c) Niet-destructieve inspectietechnieken incl. doordringings-, radiografische, wervelstroom-, ultrasone en boroscoopmethoden. 2 d) Demontage- en montagetechnieken. 2 e) Technieken voor probleemoplossing. 2 7.19 Abnormale voorvallen a) Inspecties ten gevolge van blikseminslag en HIRF-indringing. 2 b) Inspecties ten gevolge van abnormale voorvallen zoals harde landingen en vliegen in turbulentie. 2 7.20 Onderhoudsprocedures 2 Onderhoudsplanning; Wijzigingsprocedures; Opslagprocedures; Certificering/vrijgaveprocedures; Interface met gebruik van het luchtvaartuig; Onderhoudsinspectie/Kwaliteitscontrole/Kwaliteitsborging; Bijkomende onderhoudsprocedures; Controle van onderdelen met beperkte levensduur. MODULE 8. BASISAERODYNAMICA NIVEAU A B1 B2 B3 8.1 Fysica van de atmosfeer 1 2 2 1 Internationale Standaardatmosfeer (ISA), toepassing op aerodynamica. 8.2 Aerodynamica 1 2 2 1 Luchtstroom rond een lichaam; Grenslaag, laminaire en turbulente stroming, vrije stroming, relatieve luchtstroming, opstroming en neerstroming, wervels, stagnatie; De termen: welving, koorde, gemiddelde aerodynamische koorde, profiel- (parasiet) weerstand, geïnduceerde weerstand, drukpunt, invalshoek, positieve en negatieve wrong, slankheid, vleugelvorm en -slankheid; Stuwkracht, gewicht, aerodynamische resultante; Verwekken van lift en weerstand: invalshoek, liftcoëfficiënt, weerstandscoëfficiënt, polaire kromming, overtrekken; Bezoedeling van aerodynamisch profiel incl. ijs, sneeuw en vorst. 8.3 Vluchttheorie 1 2 2 1 Betrekking tussen lift, gewicht, stuwkracht en weerstand; Glijgetal; Vluchten in bestendige toestand, prestatie; Theorie van de bocht; Invloed van de belastingsfactor: overtrekken, vluchtomhullende- en structurele beperkingen; Liftvergroting. 8.4 Vluchtstabiliteit en dynamica 1 2 2 1 Langs-, dwars- en richtingsstabiliteit (actief en passief). MODULE 9A. MENSELIJKE FACTOREN Opmerking: Deze module is niet van toepassing op categorie B3. Relevante onderwerpen voor categorie B3 worden gedefinieerd in module 9B. NIVEAU A B1 B2 9.1 Algemeen 1 2 2 De noodzaak om rekening te houden met menselijke factoren; Incidenten die zijn toe te schrijven aan menselijke factoren/menselijke fout; Wet van Murphy. 9.2 Menselijke prestatie en beperkingen 1 2 2 Gezicht; Gehoor; Informatieverwerking; Aandacht en waarneming; Geheugen; Claustrofobie en fysische toegang. 9.3 Sociale psychologie 1 1 1 Verantwoordelijkheid: individueel en in groep; Motivatie en demotivatie; Druk van de anderen; „Culturele” kwesties; Werken in teamverband; Management, toezicht en leiderschap. 9.4 Factoren die de prestatie beïnvloeden 2 2 2 Fitness/gezondheid; Stress: privé en op het werk; Tijdsdruk en deadlines; Werklast: over- en onderbelasting; Slaap en vermoeidheid, ploegendienst; Alcohol, medicatie, druggebruik. 9.5 Fysieke omgeving 1 1 1 Lawaai en dampen; Verlichting; Klimaat en temperatuur; Beweging en vibratie; Werkomgeving. 9.6 Taken 1 1 1 Fysiek werk; Repetitieve taken; Visuele inspectie; Complexe systemen. 9.7 Communicatie 2 2 2 Binnen en tussen teams; Noteren en optekenen van werk; Up-to-date blijven, gangbaarheid; Verspreiding van informatie. 9.8 Menselijke fouten 1 2 2 Foutmodellen en -theorieën; Soorten fouten bij onderhoudstaken; Implicaties van fouten (bijv. ongevallen); Vermijden en beheersen van fouten. 9.9 Risico’s in de werkplaats 1 2 2 Herkennen en vermijden van risico’s; Omgaan met noodsituaties. MODULE 9B. MENSELIJKE FACTOREN Opmerking: Deze module heeft betrekking op de minder veeleisende onderhoudsomgeving van B3-licentiehouders. NIVEAU B3 9.1 Algemeen 2 De noodzaak om rekening te houden met menselijke factoren; Incidenten die zijn toe te schrijven aan menselijke factoren/menselijke fout; Wet van Murphy. 9.2 Menselijke prestatie en beperkingen 2 Gezicht; Gehoor; Informatieverwerking; Aandacht en waarneming; Geheugen; Claustrofobie en fysische toegang. 9.3 Sociale psychologie 1 Verantwoordelijkheid: individueel en in groep; Motivatie en demotivatie; Druk van de anderen; „Culturele” kwesties; Werken in teamverband; Management, toezicht en leiderschap. 9.4 Factoren die de prestatie beïnvloeden 2 Fitness/gezondheid; Stress: privé en op het werk; Tijdsdruk en deadlines; Werklast: over- en onderbelasting; Slaap en vermoeidheid, ploegendienst; Alcohol, medicatie, druggebruik. 9.5 Fysieke omgeving 1 Lawaai en dampen; Verlichting; Klimaat en temperatuur; Beweging en vibratie; Werkomgeving. 9.6 Taken 1 Fysiek werk; Repetitieve taken; Visuele inspectie; Complexe systemen. 9.7 Communicatie 2 Binnen en tussen teams; Noteren en optekenen van werk; Up-to-date blijven, gangbaarheid; Verspreiding van informatie. 9.8 Menselijke fouten 2 Foutmodellen en -theorieën; Soorten fouten bij onderhoudstaken; Implicaties van fouten (bijv. ongevallen); Vermijden en beheersen van fouten. 9.9 Risico’s in de werkplaats 2 Herkennen en vermijden van risico’s; Omgaan met noodsituaties. MODULE 10. LUCHTVAARTWETGEVING NIVEAU A B1 B2 B3 10.1 Juridisch kader 1 1 1 1 Rol van de Internationale Burgerluchtvaartorganisatie; Rol van de Europese Commissie; Rol van EASA; Rol van de lidstaten en de nationale luchtvaartautoriteiten; Verordening (EG) nr. 216/2008 en de bijbehorende uitvoeringsvoorschriften Verordening (EG) nr. 1702/2003 en (EG) nr. 2042/2003; Verband tussen de diverse bijlagen (delen) zoals deel 21, deel M, deel 145, deel 66, deel 147 en EU-OPS. 10.2 Certificeringspersoneel — Onderhoud 2 2 2 2 Nauwkeurig begrip van deel 66. 10.3 Erkende onderhoudsorganisaties 2 2 2 2 Nauwkeurig begrip van deel 145 en deel M, subdeel F. 10.4 Luchtvaartactiviteiten 1 1 1 1 Algemeen begrip van EU-OPS; Bewijzen van luchtvaartexploitant; Verantwoordelijkheden van de exploitant, in het bijzonder met betrekking tot blijvende luchtwaardigheid en onderhoud; Onderhoudsprogramma voor luchtvaartuigen; MEL/CDL; Verplicht aan boord aanwezige documenten; Opschriften voor luchtvaartuigen (markeringen). 10.5 Certificering van luchtvaartuigen, onderdelen en uitrustingsstukken a) Algemeen — 1 1 1 Algemeen begrip van deel 21 en EASA-certificeringsspecificaties CS-23, 25, 27, 29. b) Documenten — 2 2 2 Bewijs van luchtwaardigheid; beperkte bewijzen van luchtwaardigheid en vliegvergunning; Certificaat van registratie; Lawaaicertificering; Gewichtsschema; Licentie en goedkeuring van radiostation. 10.6 Permanente luchtwaardigheid 2 2 2 2 Nauwkeurig begrip van de bepalingen van deel 21 inzake permanente luchtwaardigheid; Nauwkeurig begrip van deel M. 10.7 Toepasselijke nationale en internationale vereisten voor (indien niet vervangen door EU-vereisten) a) Onderhoudsprogramma’s, onderhoudscontroles en inspecties; Luchtwaardigheidsrichtlijnen; Dienstbulletins, dienstinformatie van de fabrikant; Wijzigingen en herstellingen; Onderhoudsdocumentatie: onderhoudshandboeken, handboek voor structurele herstelling, geïllustreerde onderdelencatalogus enz. 1 2 2 2 Alleen voor licenties A t/m B2: Lijst hoofduitrusting die onmisbaar is voor de vlucht, minimumuitrustingslijst, deviatielijst. b) Doorlopende luchtwaardigheid; Minimale uitrustingsvereisten — Testvluchten; — 1 1 1 Alleen voor licenties B1 en B2: ETOPS, onderhouds- en inzetvereisten; Vluchtuitvoering bij alle weersomstandigheden, categorie 2/3 vluchtuitvoeringen. MODULE 11A. AERODYNAMICA, STRUCTUREN EN SYSTEMEN VAN TURBINELUCHTVAARTUIGEN NIVEAU A1 B1.1 11.1 Vluchttheorie 11.1.1 Aerodynamica en stuurorganen voor luchtvaartuigen 1 2 Werking en effecten van: rolbesturing: rolroeren en spoilers; langsbesturing: hoogteroeren, stabilatoren, stabilatoren met veranderlijke instelhoek en eendvlakken; gierbesturing, richtingsroerbegrenzers; Bediening met hoogte-rolroeren en ruddervators; Middelen ter vergroting van de draagkracht, spleten, neuskleppen, kleppen, flaperons; Middelen ter vergroting van de luchtweerstand, spoilers, draagkrachtdumpers, remkleppen; Effecten van vleugelschotten, zaagtandvleugelvoorranden; Grenslaagcontrole met wervelschoepen, overtrokken vluchtwiggen of vleugelvoorrandinrichtingen; Werking en effect van trimvlakken, balans- en tegenbalansvlakken (op de vleugelvoorrand), servovlakken, veerbalansvlakken, massabalans, afwijking van stuurvlakken, aerodynamische balansvlakken. 11.1.2 Hogesnelheidsvlucht 1 2 Geluidssnelheid, subsonische vlucht, transsonische vlucht, supersonische vlucht; Machgetal, kritisch machgetal, samendrukbaarheidsschudden, schokgolf, aerodynamische verhitting, doorsnederegel; Factoren die de luchtstroom beïnvloeden in motorinlaten van hogesnelheidsluchtvaartuigen; Effecten van pijlstelling op kritisch machgetal. 11.2 Cascostructuren — Algemene concepten a) Luchtwaardigheidsvereisten voor structurele sterkte; Structurele classificatie, primair, secundair en tertiair; Fail-safe, veilige levensduur, concepten voor schadetolerantie; Systemen voor zonale en stationidentificatie; Stress, rek, plooiing, samendrukking, scheuring, torsie, spanning, mandringstress, vermoeidheid; Afvoer- en verluchtingsvoorzieningen; Voorzieningen voor installatie van systemen; Bescherming tegen blikseminslag; Hechting van luchtvaartuigen. 2 2 b) Bouwmethoden van: rompen met dragende huid, langsverstijvers, gordingen, schotten, spanten, versterkingsplaat, stijlen, verbindingen, balken, vloerstructuren, versterking, methoden voor huidbeplating, anticorrosieve bescherming, vleugel, staartvlakken en motoraanhechtingen; Technieken voor structuurmontage: klinken, vastbouten, hechten; Methoden voor oppervlaktebescherming zoals chromateren, anodiseren, verven; Schoonmaken van oppervlakken; Luchtvaartuigsymmetrie: methoden voor uitlijning en symmetriecontroles. 1 2 11.3 Cascostructuren — Vleugelvliegtuigen 11.3.1 Romp (ATA 52/53/56) 1 2 Bouw en afdichting van kajuitdruk; Vleugel, stabilator, uithouder- en landingsgestelbevestigingen; Stoelinstallatie en vrachtladingssysteem; Deuren en nooduitgangen: bouw, mechanismen, werking en veiligheidsinrichtingen; Raam- en windschermbouw en -mechanismen. 11.3.2 Vleugels (ATA 57) 1 2 Bouw; Brandstofopslag; Landingsgestel, uithouder, stuurvlak en bevestigingen van middelen ter vergroting van draagkracht en weerstand. 11.3.3 Stabilisatoren (ATA 55) 1 2 Bouw; Bevestiging van stuurvlak. 11.3.4 Stuurvlakken (ATA 55/57) 1 2 Bouw en bevestiging; In balans brengen — massa en aerodynamisch. 11.3.5 Gondels/uithouders (ATA 54) 1 2 Gondels/uithouders: Bouw; Brandschotten; Motorophangingen. 11.4 Klimaatregeling en kajuitdruk (ATA 21) 11.4.1 Luchttoevoer 1 2 Bronnen voor luchttoevoer incl. motoraftaplucht, APU en grondwagen. 11.4.2 Klimaatregeling 1 3 Klimaatregelingssystemen; Machines met luchtcyclus en met dampcyclus; Verdelingssystemen; Bedieningssysteem voor stroming, temperatuur en vochtigheid. 11.4.3 Kajuitdruk 1 3 Kajuitdruksystemen; Bediening en signalering incl. regel- en veiligheidskleppen; Kajuitdrukregelaars. 11.4.4 Veiligheids- en waarschuwingsinrichtingen 1 3 Beschermings- en waarschuwingssystemen. 11.5 Instrumenten/luchtvaartelektronicasystemen 11.5.1 Instrumentsystemen (ATA 31) 1 2 Pitot statisch: hoogtemeter, luchtsneldheidsaanwijzer, stijgsnelheidsaanwijzer; Gyroscopisch: kunstmatige horizon, standaanwijzer, koersaanwijzer, horizontale situatieaanwijzer, bocht- en slipaanwijzer; Kompassen: directe aflezing, aflezing op afstand; Invalshoekaanwijzing, waarschuwingssystemen voor overtrekken; Glass cockpit; Andere aanwijzingen van luchtvaartuigsystemen. 11.5.2 Luchtvaartelektronicasystemen 1 1 Basisbegrippen van systeemlay-out en werking van; Automatische vlucht (ATA 22); Communicatie (ATA 23); Navigatiesystemen (ATA 34). 11.6 Elektriciteit (ATA 24) 1 3 Plaatsing en werking van batterijen; DC-stroomopwekking; AC-stroomopwekking; Noodvermogenopwekking; Spanningsregeling; Vermogenverdeling; Stroomomzetters, transformatoren, gelijkrichters; Circuitbescherming; Uitwendig vermogen/vermogen op de grond. 11.7 Uitrusting en inrichtingen (ATA 25) a) Nooduitrustingsvereisten; Stoelen, tuig en gordels. 2 2 b) Kajuitlay-out; Uitrustingslay-out; Installatie van kajuitinrichting; Ontspanningsvoorzieningen in de kajuit; Keukeninstallatie; Vrachtb