Beschikking van de Commissie

van 11 juli 2001

betreffende de door Spanje ten uitvoer gelegde steunregeling ten gunste van bepaalde recentelijk opgerichte ondernemingen in Navarra (Spanje)

(Kennisgeving geschied onder nummer C(2001) 1762)

(Slechts de tekst in de Spaanse taal is authentiek)

(Voor de EER relevante tekst)

(2002/893/EG)

DE COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN,

Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap, inzonderheid op artikel 88, lid 2, eerste alinea,

Gelet op de Overeenkomst betreffende de Europese Economische Ruimte, inzonderheid op artikel 62, lid 1, onder a),

Na de belanghebbenden overeenkomstig de genoemde artikelen(1) te hebben aangemaand hun opmerkingen te maken, en gezien deze opmerkingen,

Overwegende hetgeen volgt:

I. PROCEDURE

(1) Dankzij de inlichtingen die de Commissie heeft ontvangen in de loop van de procedures welke werden ingeleid ingevolge de klachten over staatssteun ten gunste van Daewoo Electronics Manufacturing España SA(2), Ramondín SA en Ramondín Cápsulas SA(3), heeft de Commissie kennis genomen van het bestaan van een niet-aangemelde fiscale investeringssteunregeling in de provincie Álava van het Koninkrijk Spanje. De fiscale maatregelen behelzen een vermindering van de belastinggrondslag voor bepaalde recentelijk opgerichte ondernemingen. Bovendien ontving zij officieuze inlichtingen volgens welke vergelijkbare maatregelen zouden bestaan in Navarra aangezien dit gebied over dezelfde fiscale autonomie beschikt als de provincie Álava.

(2) Bij schrijven van 17 augustus 1999, SG(99)D/6865, heeft de Commissie het Koninkrijk Spanje in kennis gesteld van haar besluit tot inleiding van de procedure van artikel 88, lid 2, van het Verdrag, ten aanzien van deze steun.

(3) Bij schrijven van hun permanente vertegenwoordiging van 26 augustus 1999, dat werd ingeschreven op 30 augustus 1999, hebben de Spaanse autoriteiten gevraagd om een verlenging van de termijn om opmerkingen te maken. Bij schrijven van hun permanente vertegenwoordiging van 24 januari 2000, dat werd ingeschreven op 31 januari 2000, hebben de Spaanse autoriteiten opmerkingen gemaakt in het kader van de genoemde procedure.

(4) Het besluit van de Commissie tot inleiding van de procedure is in het Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen(4) bekendgemaakt. De Commissie heeft aldus de belanghebbenden uitgenodigd hun opmerkingen over de betrokken steunmaatregel te maken binnen één maand vanaf de datum van de bovengenoemde bekendmaking.

(5) De Commissie heeft geen opmerkingen van belanghebbenden ontvangen.

(6) Bij Ley Foral 8/2001 van 10 april(5) werd sectie 1 van hoofdstuk II van Ley Foral 24/1996 van 30 december(6) die de rechtsgrondslag was waarbij de betrokken fiscale maatregelen waren ingevoerd, buiten werking gesteld vanaf het belastingjaar dat begint op 1 januari 2001.

II. GEDETAILLEERDE BESCHRIJVING VAN DE STEUNMAATREGEL

(7) Volgens de gegevens waarover de Commissie beschikt werd de betrokken fiscale steunregeling ingevoerd bij de artikelen 52 tot en met 56 van sectie 1 van hoofdstuk II van Ley Foral 24/1996 van 30 december van de vennootschapsbelasting(7). De bedoelde artikelen luiden als volgt(8):

"Sectie 1.

Stimulansen voor recent opgerichte entiteiten

Artikel 52 - Korting op de belastingaanslag

De ondernemingen die hun bedrijfsactiviteit beginnen vanaf de inwerkingtreding van deze Ley Foral kunnen een korting van 50 % op de volledige belastingaanslag genieten die betrekking heeft op de inkomsten van maximaal vier opeenvolgende belastingjaren die worden afgesloten binnen de zeven jaar vanaf het begin van de activiteiten, vanaf het eerste jaar waarin binnen de bedoelde termijn een positieve belastinggrondslag werd behaald.

[...]

Artikel 53 - Voorwaarden

1. Om voor de korting in aanmerking te komen moeten de belastingplichtigen aan de volgende voorwaarden voldoen:

[...]

f) Zij investeren gedurende de eerste twee jaar van hun bedrijfsactiviteiten minstens 100 miljoen ESP in nieuwe materiële vaste activa die worden gebruikt voor de bedrijfsactiviteiten [...].

[...]

g) Zij creëren minstens tien banen in de zes maanden volgend op het opstarten van de bedrijfsactiviteiten en het jaarlijkse gemiddelde personeelsbestand wordt op dat niveau gehandhaafd vanaf dat tijdstip tot het einde van het belastingjaar waarin het recht voor de korting op de belastingaanslag in aanmerking te komen, vervalt.

[...]

Artikel 54 - Onverenigbaarheid

De belastingplichtigen die de in deze sectie vastgestelde korting genieten, komen, vanaf het begin van het belastingjaar waarin zij hun activiteiten opstarten tot het einde van het laatste belastingjaar waarin zij de korting kunnen genieten, niet in aanmerking voor de toepassing van de fiscale voordelen of prikkels die bij deze Ley Foral worden ingevoerd ten gunste van investeringen of het creëren van banen.

Artikel 55 - Negatieve belastinggrondslagen

[...]

Artikel 56 - Aanvraag en niet-naleving

[...]".

(8) De Commissie stelt vast dat de betrokken fiscale steunmaatregelen gericht zijn op de belastingaanslag die uit hoofde van de vennootschapsbelasting voortvloeit uit de uitoefening van de economische activiteiten van bepaalde ondernemingen. De begunstigden zijn de ondernemingen die hun bedrijfsactiviteiten hebben opgestart sinds 1 januari 1997, datum van inwerkingtreding van de genoemde Ley Foral, en minstens 100 miljoen ESP (601012 EUR) hebben geïnvesteerd in materiële activa en minstens tien banen hebben gecreëerd. Zij kunnen voor de genoemde korting in aanmerking komen gedurende een periode van zeven jaar vanaf het begin van hun bedrijfsactiviteiten.

(9) De Commissie stelt vast dat de betrokken belastingmaatregel niet bestemd is voor ondernemingen die bepaalde activiteiten uitoefenen of deel uitmaken van bepaalde sectoren aangezien elke activiteit of sector voor de maatregel in aanmerking kan komen. De maatregel is evenmin bestemd voor bepaalde categorieën ondernemingen, bijvoorbeeld KMO's, aangezien elke onderneming voor de maatregel in aanmerking kan komen voorzover zij voldoet aan de eerder genoemde voorwaarden.

(10) Wat de cumulering met andere steunmaatregelen betreft is bepaald dat de betrokken fiscale steunmaatregelen niet kunnen worden gecumuleerd met andere fiscale voordelen die eventueel kunnen worden toegestaan voor minimuminvesteringen of voor het scheppen van een minimumaantal banen. Niettemin is de cumulering van de fiscale steun met andere niet-fiscale steunmaatregelen, onder meer subsidies, voordelige leningen, garanties, participaties, enz. ten gunste van dezelfde investeringen niet uitgesloten. De potentiële cumulering met andere fiscale steunmaatregelen die om andere redenenen worden toegekend, is evenmin uitgesloten. Dit kan bijvoorbeeld het geval zijn met fiscale steunmaatregelen in de vorm van een belastingkrediet.

(11) In haar beschikking houdende inleiding van de procedure heeft de Commissie erop gewezen dat de fiscale aard van de betrokken maatregelen voor de toepassing van de communautaire voorschriften inzake staatssteun niet relevant is aangezien artikel 87 van toepassing is op steunmaatregelen van de staten "in welke vorm ook". Niettemin heeft de Commissie benadrukt dat de betrokken maatregelen cumulatief moeten voldoen aan de hieronder besproken vier criteria van artikel 87 om als steun te worden aangemerkt.

(12) In de eerste plaats heeft de Commissie in deze fase erop gewezen dat de korting van 50 % op de belastingaanslag de begunstigden een voordeel bezorgt dat de lasten verlicht die zij normaal moeten dragen, aangezien de normaliter geheven belasting verminderd wordt.

(13) In de tweede plaats heeft de Commissie in deze fase geoordeeld dat de genoemde korting een verlies aan belastingopbrengsten meebrengt hetgeen derhalve neerkomt op het verbruik van staatsmiddelen in de vorm van fiscale uitgaven.

(14) In de derde plaats heeft de Commissie geoordeeld dat de genoemde korting met 50 % van de belastingaanslag de mededinging en het handelsverkeer tussen lidstaten ongunstig beïnvloedt. Aangezien de begunstigden een economische activiteit uitoefenen die het voorwerp kan zijn van handel tussen lidstaten, versterkt de steun de positie van de begunstigden ten aanzien van andere, concurrerende ondernemingen in de intracommunautaire handel. Aldus wordt het handelsverkeer ongunstig beïnvloed. Bovendien wordt de rendabiliteit van de begunstigde ondernemingen verbeterd door de verbetering van hun nettoresultaat (winst na belasting). Aldus kunnen zij concurreren met de ondernemingen die van de genoemde steunmaatregelen zijn uitgesloten.

(15) Voorts heeft de Commissie in deze fase geoordeeld dat de betrokken korting op de belastingaanslag specifiek of selectief is aangezien bepaalde ondernemingen worden begunstigd. De voorwaarden waaronder de maatregelen worden toegekend sluiten immers ondernemingen welke zijn opgericht vóór 1 januari 1997, datum van inwerkingtreding van de genoemde Ley Foral, van het voordeel uit alsook ondernemingen die minder dan 100 miljoen ESP (601012 EUR) hebben geïnvesteerd, en ondernemingen die minder dan tien banen hebben gecreëerd. Bovendien heeft de Commissie voorlopig geoordeeld dat deze fiscale steun niet gerechtvaardigd is door de aard of de opzet van het stelsel.

(16) Anderzijds heeft de Commissie in deze fase geoordeeld dat de selectieve aard van het voordeel eveneens te wijten is aan de discretionaire bevoegdheid van de belastingautoriteiten. De betrokken maatregel wordt immers niet automatisch toegekend aangezien het door de begunstigde ingediende verzoek wordt onderzocht door de Diputación Foral (deelregering) van Navarra die vervolgens, in voorkomend geval, kan beslissen de betrokken steunmaatregel toe te kennen.

(17) Ten slotte heeft de Commissie in deze fase geoordeeld dat de genoemde korting op de belastingaanslag een steunmaatregel van de staat is in de zin van artikel 87, lid 1, van het Verdrag, en artikel 61, lid 1, van de EER-overeenkomst aangezien hij cumulatief voldoet aan de criteria: hij houdt een voordeel in, hij wordt door de staat toegekend en met staatsmiddelen bekostigd; hij beïnvloedt het handelsverkeer tussen de lidstaten en vervalst de mededinging door bepaalde ondernemingen te begunstigen.

(18) Aangezien de bedoelde fiscale steunmaatregelen evenmin onderworpen zijn aan de voorwaarde dat zij gedurende drie jaar een bedrag van 100000 EUR niet mogen overschrijden, heeft de Commissie in deze fase geoordeeld dat de maatregelen niet als de-minimismaatregelen kunnen worden beschouwd(9).

(19) De Commissie heeft er in deze fase op gewezen dat de betrokken maatregelen van tevoren hadden moeten worden aangemeld overeenkomstig de verplichting van artikel 88, lid 3, van het Verdrag, en artikel 62, lid 1, onder a) van de EER-overeenkomst aangezien de steunmaatregelen niet onder de de-minimisregel vallen. De Spaanse autoriteiten zijn evenwel hun verplichtingen niet nagekomen en de Commissie heeft derhalve voorlopig geoordeeld dat de maatregelen als onrechtmatig kunnen worden beschouwd.

(20) De Commissie heeft in deze fase geconcludeerd dat de betrokken fiscale regeling niet voldoet aan de communautaire voorschriften inzake regionale steun, hoewel de fiscale steunmaatregelen slechts worden toegekend voorzover een minimuminvestering wordt verricht en een minimumaantal banen wordt gecreëerd. Om die reden heeft de Commissie voorlopig geoordeeld dat de steunmaatregelen geen investeringssteun noch werkgelegenheidssteun behelzen.

(21) De Commissie heeft daarentegen de fiscale maatregelen in deze fase aangemerkt als exploitatiesteun. Zij bevrijden een onderneming immers van de lasten die zij had moeten dragen bij de normale uitoefening van haar dagelijks beheer of haar gebruikelijke activiteiten.

(22) De Commissie heeft erop gewezen dat exploitatiesteun in beginsel verboden is. Niettemin kan bij wijze van uitzondering exploitatiesteun worden toegekend, meer bepaald in regio's die in aanmerking komen voor regionale afwijkingen, voorzover aan bepaalde voorwaarden is voldaan. Aan de betrokken steunmaatregelen zijn echter geen dergelijke voorwaarden verbonden. Om die reden heeft de Commissie voorlopig geoordeeld dat er twijfel is over de verenigbaarheid van de betrokken fiscale steunmaatregelen met de voorschriften inzake regionale steun.

(23) De korting op de belastingaanslag die niet sectoraal beperkt is, kan worden toegekend aan ondernemingen die aan sectorale communautaire voorschriften onderworpen zijn. Dientengevolge heeft de Commissie in deze fase de verenigbaarheid van de maatregelen met de sectorale voorschriften onderzocht ingeval de begunstigde deel uitmaakt van een sector waarvoor bijzondere communautaire voorschriften gelden.

(24) Ten slotte heeft de Commissie de verenigbaarheid van de fiscale steunmaatregelen getoetst aan de afwijkingen van artikel 87, leden 2 en 3, van het Verdrag. De maatregelen kunnen niet worden beschouwd als steunmaatregelen van sociale aard in de zin van artikel 87, lid 2, onder a); zij zijn niet gericht op het herstel van de schade veroorzaakt door natuurrampen of andere buitengewone gebeurtenissen in de zin van artikel 87, lid 2, onder b), en zij voldoen evenmin aan het bepaalde van artikel 87, lid 2, onder c), met betrekking tot bepaalde streken van de Bondsrepubliek Duitsland. Wat betreft de afwijkingen van artikel 87, lid 3, welke verschillen van de reeds genoemde afwijkingen onder a) en c), heeft de Commissie in deze fase geoordeeld dat de betrokken steunmaatregelen niet gericht zijn op de bevordering van de verwezenlijking van een belangrijk project van gemeenschappelijk Europees belang of de opheffing van een ernstige verstoring in de economie van een lidstaat in de zin van artikel 87, lid 3, onder b). Deze maatregelen vallen niet in het toepassingsgebied van artikel 87, lid 3, onder c), met betrekking tot "steunmaatregelen om de ontwikkeling van bepaalde vormen van economische bedrijvigheid... te vergemakkelijken" aangezien zij geen specificatie bevatten met betrekking tot de activiteiten van de begunstigde ondernemingen. Ten slotte zijn zij evenmin gericht op de bevordering van de cultuur en de instandhouding van het culturele erfgoed in de zin van artikel 87, lid 3, onder d).

(25) De Commissie heeft de Spaanse autoriteiten niet alleen verzocht opmerkingen te maken in het kader van de procedure van artikel 88, lid 2, maar tevens gevraagd alle informatie te verstrekken die noodzakelijk is voor de beoordeling van de fiscale steunmaatregelen in de vorm van een korting op de belastingaanslag ten gunste van recentelijk opgerichte ondernemingen in Navarra. In het onderhavige geval behelst de gevraagde relevante informatie meer bepaald: kopieën van alle beslissingen betreffende de korting op de belastingaanslag, gegevens over de door elke begunstigde gedane investeringen, gecreëerde banen, maatschappelijk kapitaal, het bedrag van de vermindering die elke onderneming heeft genoten en het uit te keren saldo.

III. OPMERKINGEN VAN DE SPAANSE AUTORITEITEN

(26) De Spaanse autoriteiten hebben opmerkingen doen toekomen bij schrijven van hun permanente vertegenwoordiging van 24 januari 2000. De Spaanse autoriteiten zijn in hoofdzaak van mening dat de betrokken korting op de belastingaanslag geen staatssteun in de zin van artikel 87 van het Verdrag behelst, maar een algemene maatregel is die niet is onderworpen aan de regels inzake steunmaatregelen van de staten. Zij wijzen er inzonderheid op dat de betrokken maatregel, aangezien hij in de tijd beperkt is, noodzakelijkerwijze geen belangrijke invloed zou uitoefenen op de economische activiteit van de begunstigde ondernemingen. Bovendien bestaan er andere overheidsinstrumenten, zoals de socialezekerheidswetgeving, die belangrijker gevolgen hebben voor het concurrentievermogen van de ondernemingen in het handelsverkeer tussen de lidstaten dan de fiscale maatregelen. Wat de fiscale instrumenten betreft wijzen de Spaanse autoriteiten erop dat het effect ervan op de ondernemingen niet eenvormig is aangezien sommige ondernemingen altijd meer profiteren dan andere. Dit is evenwel geen reden om te besluiten dat die ondernemingen aldus hun concurrentiepositie verbeteren. Anderzijds worden fiscale maatregelen ten gunste van de bescherming van het milieu, O & O of opleiding niet beschouwd als steunmaatregelen van de staten en om die reden wordt aangenomen dat zij de concurrentie niet vervalsen ondanks het feit dat slechts bepaalde ondernemingen ervoor in aanmerking komen.

(27) Bovendien wijzen de Spaanse autoriteiten erop dat de betrokken korting niet cumuleerbaar is met andere fiscale steunmaatregelen op grond van Ley Foral 24/1996. In dit verband wijzen zij erop dat één van de vier begunstigde ondernemingen in 1998 met de investering begon en een korting op 17,45 miljoen ESP heeft ontvangen. Een tweede onderneming begon met de investering in 1996 en genoot een korting op 0,45 miljoen ESP. De andere twee ondernemingen begonnen hun investeringen in 1997 maar hebben tot dusver geen enkele korting genoten. Die vier ondernemingen hebben samen 2362 miljoen ESP geïnvesteerd in nieuwe materiële activa, 142 banen gecreëerd en een maatschappelijk kapitaal van 465 miljoen ESP gestort. Indien die ondernemingen in aanmerking waren gekomen voor alle overige fiscale maatregelen die bij de genoemde wet zijn ingevoerd, zouden de fiscale steunmaatregelen zijn opgelopen tot 528 miljoen ESP (korting voor investeringen: 236 miljoen ESP, voor het creëren van banen: 99 miljoen ESP en compensatie van negatieve belastinggrondslagen: 193 miljoen ESP). Volgens het criterium van de Commissie zouden die maatregelen waarvan het bedrag oploopt tot 528 miljoen ESP de concurrentie niet vervalsen. Daarentegen beweert de Commissie dat de korting, waarvan het bedrag oploopt tot 17,9 miljoen ESP, de concurrentie vervalst en het handelsverkeer tussen de lidstaten ongunstig beïnvloedt. Indien de Commissie van mening is dat de betrokken kortingen het handelsverkeer tussen de lidstaten ongunstig beïnvloeden omdat de begunstigde ondernemingen activiteiten uitoefenen die het voorwerp zijn van handelsverkeer, heeft deze redenering bovendien tot gevolg dat alle overige fiscale voordelen van de genoemde wet het handelsverkeer eveneens ongunstig moeten beïnvloeden.

(28) Volgens de Spaanse autoriteiten staat de betrokken korting open voor alle ondernemingen aangezien zij niet bestemd is voor ondernemingen die bepaalde activiteiten uitoefenen, deel uitmaken van bepaalde sectoren of bepaalde categorieën (zoals het midden- en kleinbedrijf). Derhalve behelst de korting een algemene maatregel zoals alle andere fiscale voordelen van de genoemde wet.

(29) Anderzijds betwisten de Spaanse autoriteiten de discretionaire aard van de betrokken maatregelen aangezien de steunmaatregelen automatisch worden toegekend zodra is voldaan aan de genoemde objectieve voorwaarden. De Diputación Foral van Navarra gaat derhalve slechts na of alle voorwaarden zijn voldaan maar kan de maatregel niet wijzigen noch aan bijkomende voorwaarden onderwerpen.

(30) Gezien de aangevoerde argumenten zijn de Spaanse autoriteiten van mening dat de betrokken fiscale maatregelen niet voldoen aan de vier cumulatieve criteria om te worden aangemerkt als staatssteun in de zin van artikel 87 van het Verdrag.

IV. BEOORDELING VAN DE STEUN

V. HET KARAKTER VAN STAATSSTEUN

(31) De Commissie wijst erop dat de fiscale aard van de betrokken maatregelen van geen belang is voor de toepassing van de communautaire voorschriften inzake staatssteun aangezien artikel 87 van het Verdrag van toepassing is op steunmaatregelen van de staten "in welke vorm ook". Niettemin benadrukt de Commissie dat de betrokken maatregelen cumulatief moeten voldoen aan de hieronder uiteengezette vier criteria van artikel 87 om als steunmaatregel te worden aangemerkt.

(32) In de eerste plaats moet de maatregel de begunstigden een voordeel bezorgen dat de lasten verlicht die zij normaal moeten dragen. Dit voordeel kan worden verkregen via verschillende vormen van verlaging van de belastingdruk van de onderneming en, inzonderheid via een volledige of gedeeltelijke belastingaanslag. De genoemde korting van 50 % op de belastingaanslag voldoet aan dit criterium aangezien zij de belastingdruk van de begunstigde ondernemingen vermindert. Zonder die korting op de belastingaanslag zou de begunstigde onderneming belasting moeten betalen over de volledige belastinggrondslag. De korting op de belastingaanslag houdt aldus een uitzondering in op het algemene toepasselijke belastingstelsel.

(33) In de tweede plaats is de Commissie van oordeel dat de genoemde korting op de belastingaanslag een verlies aan belastingopbrengsten meebrengt en derhalve overeenkomt met het verbruik van staatsmiddelen in de vorm van fiscale uitgaven. Dit criterium is gelijkelijk van toepassing op de steunmaatregelen welke worden toegekend door regionale en lokale lichamen van de lidstaten(10). Anderzijds kan de staat optreden via wettelijke en bestuursrechtelijke fiscale voorschriften dan wel via de praktijk van de belastingautoriteiten. In het onderhavige geval verloopt het optreden van de staat via het autonoom gewest Navarra en neemt de vorm aan van een wetsbepaling.

(34) In de derde plaats moet de maatregel de mededinging en het handelsverkeer tussen lidstaten ongunstig beïnvloeden. In dit verband zij erop gewezen dat de regionale economie volgens rubriek 2.4 van het DOCUP(11) van Navarra in hoge mate geïntegreerd is in de internationale markten; aldus vertegenwoordigde de industriële uitvoer in 1995 36 % van de bruttoproductie. De voornaamste afnemers zijn de lidstaten van de Europese Gemeenschap die in 1997 84 % van de totale uitvoer afnamen. Dit percentage is met 20 procentpunten toegenomen sinds de toetreding van Spanje. Bovendien nemen de lidstaten van de Europese Gemeenschap bij de invoer een nog belangrijker plaats in dan bij de uitvoer. In de periode 1994-1998 vertoonde de regionale handelsbalans een duidelijk overschot. Kortom de economie van Navarra is zeer open en op het buitenland gericht. Gezien die kenmerken van de regionale economie is het duidelijk dat de begunstigden economische activiteiten uitoefenen die het voorwerp kunnen zijn van handelsverkeer tussen lidstaten. Derhalve versterkt de steun de positie van de begunstigde ondernemingen ten aanzien van hun concurrenten in het intracommunautaire verkeer. Aldus wordt het handelsverkeer ongunstig beïnvloed. Bovendien wordt de rentabiliteit van de begunstigde ondernemingen verhoogd door de toename van hun nettoresultaat (winst na belasting). Aldus kunnen zij ondernemingen die niet in aanmerking komen voor deze fiscale steunmaatregelen, beconcurreren.

(35) De Spaanse autoriteiten wijzen op de geringe omvang van de overeenkomstig de betrokken korting uitgekeerde fiscale steunmaatregelen om het beperkte of onbestaande effect ervan op het handelsverkeer tussen de lidstaten te rechtvaardigen. In dit verband wijst de Commissie erop dat de conclusies van de Spaanse autoriteiten getrokken zijn op grond van gedeeltelijke gegevens. De gegevens betreffen niet de volledige periode van vier jaar (vanaf het eerste jaar waarin de betrokken ondernemingen winst boeken in de periode van zeven jaar die volgt op het opstarten van hun activiteiten) waarin de ondernemingen de korting kunnen genieten. Derhalve kan het uiteindelijke bedrag van de steun slechts worden vastgesteld aan het einde van de genoemde periode van vier jaar waarover elke begunstigde beschikt. Bovendien is het mogelijk dat de autoriteiten van Navarra na de datum waarop de Spaanse autoriteiten hun opmerkingen hebben gepresenteerd, andere kortingen hebben toegestaan. In die omstandigheden kunnen geen veronderstellingen worden gemaakt op grond van de geringe omvang van de kortingen die de ondernemingen zouden hebben genoten. Voorts herinnert de Commissie eraan dat de relatief geringe omvang van de steun in elk geval a priori niet uitsluit dat de steun het handelsverkeer tussen lidstaten ongunstig kan hebben beïnvloed. In dit verband zij gewezen op de vaste rechtspraak van het Hof van Justitie van de Europese Gemeenschappen(12).

(36) Bovendien wijzen de Spaanse autoriteiten op de mogelijke incoherentie die een gevolg zou zijn van het feit dat de betrokken korting aan de staatssteunregels wordt getoetst terwijl andere kwantitatief veel belangrijker fiscale steunmaatregelen die een veel grotere repercussie hebben voor de mededinging, aan deze toetsing zouden ontsnappen. De Commissie ziet zich ertoe verplicht deze bewering te ontkrachten aangezien de betrokken korting moet worden getoetst overeenkomstig haar eigen kenmerken. In dit verband zij erop gewezen dat volgens de rechtspraak(13) van het Hof van Justitie noch het beginsel van gelijke behandeling noch het beginsel inzake bescherming van gewettigd vertrouwen kan worden aangevoerd ter rechtvaardiging van het feit dat een handeling steeds weer verkeerd is uitgelegd.

(37) Aangezien de in deze zaak onderzochte belastingvoorschriften algemeen en abstract zijn, wijst de Commissie erop dat het onderzoek van de bedoelde ongunstige beïnvloeding alleen kan worden gevoerd op dit algemene en abstracte niveau zonder dat die ongunstige beïnvloeding kan worden aangetoond op een bepaalde markt, in een bepaalde sector of ten aanzien van een bepaald product. Dit standpunt is bevestigd in vaste rechtspraak(14) van het Hof van Justitie.

(38) Met betrekking tot de specifieke aard die de steunmaatregelen moeten hebben, is de Commissie van mening dat de korting op de belastingaanslag specifiek of selectief is in die zin dat zij bepaalde ondernemingen ten goede komt aangezien de voorwaarden voor het verlenen van de steun ondernemingen die vóór de inwerkingtreding van de bedoelde Ley Foral zijn opgericht, ondernemingen waarvan de investeringen lager zijn dan 100 miljoen ESP (601012 EUR) en ondernemingen die minder dan tien banen creëren, van het voordeel uitsluiten. In dit verband herinnert de Commissie eraan dat volgens het vijfde verslag over de onderneming in Europa(15) het aantal ondernemingen die in 1995 minder dan tien of helemaal geen werknemers in dienst hadden 16767000 bedroeg of 92,89 %(16) van het totaal. In Spanje was dit percentage nog hoger en bedroeg het ongeveer 95 %(17). Deze percentages zijn waarschijnlijk nog hoger voor de nieuwe ondernemingen aangezien een onderneming gewoonlijk begint met een personeelsbestand dat toeneemt naarmate de onderneming zich consolideert en op kruissnelheid komt. Dat was het geval in Spanje in 1995 toen dit percentage nog hoger was en ongeveer 98 % bedroeg(18). Derhalve wijst alles erop dat één van de voorwaarden om voor de steun in aanmerking te komen op zich voornamelijk inhoudt dat de meeste ondernemingen zijn uitgesloten. Overigens verhindert de objectieve aard van de genoemde drempel niet, zoals in sommige opmerkingen van belanghebbenden wordt beweerd, dat de maatregel selectief is en de ondernemingen die niet aan de betrokken voorwaarden voldoen, uitsluit.

(39) Wat de mogelijke discretionaire bevoegdheid van de belastingautoriteiten betreft, stelt de Commissie vast dat de betrokken steun niet automatisch wordt verleend. Het door de begunstigde ingediende verzoek wordt eerst onderzocht door de Diputación Foral van Navarra die vervolgens, na dit onderzoek, de betrokken maatregel in voorkomend geval kan toekennen. Volgens de Spaanse autoriteiten zou daarbij uitsluitend worden nagegaan of aan alle voorwaarden is voldaan. Zij leggen evenwel niet uit waarom die toetsing van tevoren moet plaatsvinden en niet achteraf zoals gebruikelijk is bij het beheer van de belastingopbrengsten.

(40) Met betrekking tot de rechtvaardiging van de korting op de belastingaanslag wegens de aard of de opzet van het belastingstelsel, benadrukt de Commissie dat het van belang is te weten of de betrokken fiscale maatregelen beantwoorden aan de inherente doelstellingen van het belastingstelsel dan wel gericht zijn op andere, weliswaar legitieme doelstellingen die vreemd zijn aan het belastingstelsel. Het komt evenwel(19) de lidstaat toe de interne logica van het belastingstelsel vast te stellen waarmee de betrokken fiscale maatregelen in overeenstemming zijn. In de onderhavige zaak hebben de Spaanse autoriteiten evenwel geen gegevens in dit verband verstrekt. Bovendien zij erop gewezen dat in de preambule van de voornoemde Ley Foral 24/1996 is bepaald dat sommige erin opgenomen fiscale maatregelen erop gericht zijn economische stimulansen in te voeren voor de ontwikkeling van de productieactiviteit en de reële economie. Die maatregelen zijn aldus gericht op het bevorderen van de economie en beantwoorden niet aan de inherente hoofddoelstelling van elk belastingstelsel die erin bestaat middelen te innen voor de financiering van de uitgaven van de staat. De maatregelen beantwoorden evenmin aan de beginselen van gelijkheid en progressiviteit die eigen zijn aan het Spaanse belastingstelsel(20). Derhalve is de Commissie in de eerste plaats van mening dat de betrokken korting op de belastingaanslag niet gerechtvaardigd is door de aard of de opzet van het stelsel aangezien de Spaanse autoriteiten niet hebben bewezen dat de logica van de betrokken maatregelen in overeenstemming is met de interne logica van het belastingstelsel. Subsidiair stelt de Commissie vast dat de vermindering beantwoordt aan doelstellingen die buiten het fiscaal stelsel vallen.

(41) Ten slotte is de Commissie van mening dat de korting op de belastingaanslag een steunmaatregel is in de zin van artikel 87, lid 1, van het Verdrag en artikel 61, lid 1, van de EER-overeenkomst aangezien het gaat om een maatregel die door de staat is verleend, met staatsmiddelen is bekostigd, bepaalde ondernemingen begunstigt, de mededinging vervalst en het handelsverkeer tussen lidstaten ongunstig beïnvloedt.

VI. DE ONRECHTMATIGE AARD VAN DE KORTING OP DE BELASTINGAANSLAG

(42) Aangezien in de betrokken regeling niet is voorzien in een verbintenis vanwege de Spaanse autoriteiten om de steunmaatregelen toe te kennen overeenkomstig de voorwaarden(21) betreffende de-minimissteun, is de Commissie van oordeel dat die maatregelen niet als de-minimissteun kunnen worden beschouwd. In dit verband zij erop gewezen dat de Spaanse autoriteiten tijdens de procedure nooit hebben betoogd dat de betrokken maatregelen geheel of gedeeltelijk de-minimissteun zouden behelzen. Bovendien kunnen de betrokken maatregelen niet voldoen aan de de-minimisnormen met name omdat niets garandeert dat het plafond van 100000 EUR niet zal worden overschreden. Het betreft evenmin bestaande steunmaatregelen aangezien niet is voldaan aan de voorwaarden van artikel 1, onder b), van Verordening (EG) nr. 659/1999 van de Raad van 22 maart 1999 tot vaststelling van nadere bepalingen voor de toepassing van artikel 93 van het Verdrag(22).

(43) De Commissie wijst erop dat de steunmaatregelen welke niet in het toepassingsgebied van de de-minimisvoorschriften vallen en geen bestaande maatregelen zijn, van tevoren moeten worden aangemeld op grond van artikel 88, lid 3, van het Verdrag en artikel 62, lid 1, onder a), van de EER-overeenkomst. De Spaanse autoriteiten zijn die verplichting evenwel niet nagekomen en om die reden is de Commissie van mening dat die maatregelen als onrechtmatig moeten worden beschouwd. De Commissie betreurt in dit opzicht dat de Spaanse autoriteiten hun verplichting om de betrokken maatregelen van tevoren aan te melden niet zijn nagekomen.

(44) Aangezien de betrokken korting op de belastingaanslag niet is aangemeld overeenkomstig artikel 88, lid 3, wijst de Commissie erop dat zij zich niet heeft kunnen uitspreken over de verenigbaarheid ervan met de gemeenschappelijke markt. Om die reden kunnen de Spaanse autoriteiten noch de derde belanghebbenden, bij gebrek aan een duidelijke toezegging vanwege de Commissie, gegronde verwachtingen koesteren inzake de rechtmatigheid en de verenigbaarheid van de betrokken steunmaatregelen. Derhalve kunnen de begunstigden met betrekking tot de korting op de belastingaanslag geen beroep doen op het gewettigd vertrouwen of de rechtszekerheid inzake steunmaatregelen. In dit opzicht zij eraan herinnert dat volgens vaste rechtspraak op het beginsel van de bescherming van het gewettigd vertrouwen een beroep kan worden gedaan door iedere particulier die zich in een situatie bevindt waaruit blijkt, dat de communautaire administratie bij hem gegronde verwachtingen heeft opgewekt [...]. Daarentegen kan geen schending van het beginsel van bescherming van het gewettigd vertrouwen worden aangevoerd, wanneer de administratie geen nauwkeurige toezeggingen heeft gedaan(23).

VII. BEOORDELING VAN DE VERENIGBAARHEID MET DE GEMEENSCHAPPELIJKE MARKT

(45) Aangezien de betrokken regeling slechts van toepassing is in het deel van Navarra, dat als een regio van niveau NUTS II(24) is aangemerkt, moet worden onderzocht of de steunmaatregelen in dit gebied in aanmerking kunnen komen voor de regionale afwijkingen van artikel 87, lid 3, onder a) of c), van het Verdrag. De Commissie herinnert eraan dat dit autonome gewest nooit in aanmerking is gekomen voor de afwijking van artikel 87, lid 3, onder a), omdat het BBP per inwoner(25) steeds hoger is geweest dan 75 % van het communautaire gemiddelde. Volgens de voorschriften inzake regionale steun(26) is slechts voldaan aan de voorwaarden voor de toepassing van de afwijking van artikel 87, lid 3, onder a), van het Verdrag wanneer de regio, voor het niveau NUTS II, een bruto binnenlands product per inwoner heeft van niet meer dan 75 % van het communautaire gemiddelde.

(46) Met betrekking tot de vraag of de afwijking van artikel 87, lid 3, onder c), van het Verdrag van toepassing is, wijst de Commissie erop dat zij in haar beschikking van 26 juli 1995 betreffende de wijziging van de regionale-steunkaart van Spanje(27), op grond van de procedure van artikel 88, lid 1, heeft voorgesteld dat de Spaanse autoriteiten de kaart zouden herzien en dat een deel van Navarra voortaan zou worden beschouwd als een regio waarin steunmaatregelen ten gunste van de regionale ontwikkeling kunnen worden beschouwd als verenigbaar met de gemeenschappelijke markt op grond van de afwijking van artikel 87, lid 3, onder c), van het Verdrag op voorwaarde dat het maximum van 15 % nettosubsidie-equivalent (NSE) voor grote ondernemingen niet overschreden wordt. Steunmaatregelen ten behoeve van de regionale ontwikkeling in de rest van Navarra kunnen daarentegen niet als verenigbaar met de gemeenschappelijke markt worden beschouwd op grond van artikel 87, lid 3, onder c), van het Verdrag. De Spaanse autoriteiten hebben het voorstel aanvaard bij brief van de permanente vertegenwoordiging van 26 september 1995. De nieuwe kaart is aldus in werking getreden op deze datum. Wat de daaropvolgende periode betreft, herinnert de Commissie eraan dat zij bij beschikking van 11 april 2000 de Spaanse regionale-steunkaart voor de periode 2000-2006 heeft goedgekeurd. Volgens deze kaart blijven bepaalde delen van Navarra een regio waarin steunmaatregelen ten gunste van de regionale ontwikkeling verenigbaar kunnen worden geacht met de gemeenschappelijke markt overeenkomstig de uitzonderingsbepaling van artikel 87, lid 3, onder c), van het Verdrag, voor zover het maximum van 20 % NSE niet wordt overschreden. Steunmaatregelen ten gunste van de regionale ontwikkeling in de rest van Navarra kunnen daarentegen niet als verenigbaar met de gemeenschappelijke markt worden beschouwd op grond van de regionale afwijking van artikel 87, lid 3, onder c), van het EG-Verdrag.

(47) De steunmaatregelen in de vorm van een korting op de belastingaanslag, hebben tot gevolg dat de oprichting van nieuwe ondernemingen waarvan het aanvankelijke investeringsbedrag en het aantal gecreëerde banen bepaalde drempels overschrijden, in het autonoom gewest Navarra wordt bevorderd. Ondanks de verwezenlijking van deze minimuminvestering en het creëren van een minimumaantal banen behelzen de betrokken fiscale maatregelen geen investeringssteun noch werkgelegenheidssteun. Die fiscale steunmaatregelen zijn immers niet gebaseerd op het bedrag van de investering, noch op het aantal banen of de overeenkomstige loonkosten, maar op de belastinggrondslag. Zij worden evenmin uitgekeerd tot een bepaald plafond dat is uitgedrukt als een percentage van het investeringsbedrag, het aantal banen of de overeenkomstige loonkosten, maar tot een plafond dat is uitgedrukt als een percentage van de belastinggrondslag. In dit verband herinnert de Commissie eraan dat in bijlage I bij de richtsnoeren inzake regionale steunmaatregelen (98/C 74/06) is bepaald dat "fiscale steun kan worden beschouwd als steun die verband houdt met investeringen, indien de grondslag ervan die investering is. Voorts kan alle fiscale steun onder deze categorie worden gebracht indien een maximum ervoor is bepaald dat wordt uitgedrukt als percentage van de investering". Derhalve behelzen fiscale steunmaatregelen die, zoals in de onderhavige zaak, niet aan deze criteria voldoen, geen investeringssteun.

(48) Aangezien de betrokken maatregelen de begunstigde ondernemingen gedeeltelijk bevrijden van de belasting over hun winsten, behelzen zij exploitatiesteun. De vennootschapsbelasting is immers een fiscale last die de ondernemingen welke eraan onderworpen zijn, noodzakelijkerwijze en regelmatig moeten betalen in het kader van hun dagelijks beheer. Derhalve dienen deze fiscale steunmaatregelen getoetst te worden aan de uitzonderingen welke eventueel van toepassing zijn op exploitatiesteun.

(49) In dit verband herinnert de Commissie eraan dat regionale steun die de vorm aanneemt van exploitatiesteun in beginsel verboden is overeenkomstig de genoemde richtsnoeren (98/C 74/06). Niettemin kan dergelijke steun uitzonderlijkerwijze worden toegekend in regio's in de zin van artikel 87, lid 3, onder a), voorzover is voldaan aan de voorwaarden van punt 4.15 tot en met 4.17 van de richtsnoeren, of in ultraperifere regio's of regio's met een geringe bevolkingsdichtheid wanneer die steun bedoeld is om de extra vervoerskosten te compenseren. Het deel van Navarra dat als regio van het niveau NUTS II is aangemerkt, komt niet in aanmerking voor de uitzondering van artikel 87, lid 3, onder a), van het Verdrag en voldoet anderzijds niet aan de genoemde voorwaarden voor exploitatiesteun. Bovendien is het deel van Navarra dat als regio van het niveau NUTS II is aangemerkt, geen ultraperifere regio(28), noch een regio met een geringe bevolkingsdichtheid(29). Derhalve zijn de elementen van exploitatiesteun welke vervat zijn in de korting op de belastingaanslag, verboden inzonderheid omdat zij niet worden toegekend in een regio die in aanmerking komt voor de afwijking van artikel 87, lid 3, onder a), van het Verdrag, noch in een ultraperifere regio of een regio met een lage bevolkingsdichtheid. Die maatregelen zijn in deze zaak derhalve onverenigbaar.

(50) Derhalve is de Commissie van mening dat de betrokken fiscale steunregeling niet kan worden beschouwd als verenigbaar met de gemeenschappelijke markt op grond van de afwijkingen van artikel 87, lid 3, onder a) en c), van het Verdrag aangezien zij niet voldoen aan de genoemde criteria inzake regionale steunmaatregelen.

(51) Naast de toepassing van de afwijking inzake de ontwikkeling van bepaalde vormen van bedrijvigheid van artikel 87, lid 3, onder c), van het Verdrag in het voorgaande, dient de mogelijke toepassing van deze afwijking voor andere doeleinden te worden onderzocht. In dit verband kan worden vastgesteld dat de betrokken korting op de belastingaanslag niet gericht is op de ontwikkeling van een economische bedrijvigheid in de zin van artikel 87, lid 3, onder c), inzonderheid de ontwikkeling van maatregelen ten gunste van kleine en middelgrote ondernemingen, onderzoek en ontwikkeling, milieubescherming, het scheppen van werkgelegenheid of opleiding overeenkomstig de desbetreffende communautaire voorschriften. Derhalve kunnen de betrokken fiscale maatregelen, op grond van de genoemde doelstellingen, niet in aanmerking komen voor de uitzondering inzake de ontwikkeling van bepaalde vormen van bedrijvigheid in de zin van artikel 87, lid 3, onder c).

(52) Bovendien kan de korting op de belastingaanslag, die aan geen enkele sectorale beperking is onderworpen, onbeperkt worden toegekend aan ondernemingen uit de gevoelige sectoren ten aanzien waarvan specifieke communautaire voorschriften gelden zoals de voorschriften die van toepassing zijn op de productie, verwerking en afzet van de in bijlage I van het EG-Verdrag vermelde producten, de visserij, de kolenmijnindustrie, de ijzer- en staalindustrie, het vervoer, de scheepsbouw, de synthetische vezelindustrie en de automobielindustrie(30). In deze omstandigheden is de Commissie van oordeel dat de fiscale steunmaatregelen in de vorm van een korting op de belastingaanslag mogelijkerwijze niet in overeenstemming zijn met de sectorale voorschriften. In het onderhavige geval voldoet de korting op de belastingaanslag niet aan de voorwaarde dat de totstandkoming van nieuwe productiecapaciteit niet mag worden bevorderd om te vermijden dat de problemen van overcapaciteit waarmee deze sectoren vanouds te kampen hebben, nog zouden toenemen. Derhalve is de Commissie van mening dat, wanneer de begunstigde deel uitmaakt van één van de genoemde sectoren, deze steunmaatregelen onverenigbaar zijn op grond van de uitzondering van artikel 87, lid 3, onder c) van het EG-Verdrag met betrekking tot de bevordering van bepaalde vormen van economische bedrijvigheid aangezien zij niet zijn onderworpen aan de genoemde sectorale voorschriften.

(53) De betrokken maatregelen, die niet in aanmerking kunnen komen voor de afwijkingen van artikel 87, lid 3, onder a) en c), van het Verdrag, kunnen evenmin in aanmerking komen voor de andere afwijkingen van artikel 87, leden 2 en 3. De steunmaatregelen kunnen immers niet worden beschouwd als steunmaatregelen van sociale aard in de zin van artikel 87, lid 2, onder a), noch worden behandeld als steunmaatregelen tot herstel van de schade veroorzaakt door natuurrampen of andere buitengewone gebeurtenissen in de zin van artikel 87, lid 2, onder b). Bovendien zijn zij evenmin gericht op het bevorderen van de verwezenlijking van een belangrijk project van gemeenschappelijk Europees belang, noch op het opheffen van een ernstige verstoring in de economie van een lidstaat in de zin van artikel 87, lid 3, onder b). Zij kunnen evenmin in aanmerking komen voor de afwijking van artikel 87, lid 3, onder d) aangezien zij niet erop gericht zijn de cultuur en de instandhouding van het culturele erfgoed te bevorderen. Derhalve zijn die maatregelen onverenigbaar met de gemeenschappelijke markt.

(54) Aangezien de korting op de belastingaanslag betrekking heeft op verschillende belastingjaren, is het mogelijk dat thans nog steeds een deel van de fiscale steunmaatregelen moet worden uitgekeerd. Die maatregelen zijn onrechtmatig en onverenigbaar. Om die redenen moeten de Spaanse autoriteiten de uitkering van het potentiële saldo van de korting op de belastingaanslag waarop bepaalde begunstigden misschien nog aanspraak kunnen maken, opheffen.

(55) Met betrekking tot de reeds uitgekeerde onrechtmatige steunmaatregelen dient eraan herinnerd te worden dat de begunstigden zich volgens de eerder genoemde argumenten niet kunnen beroepen op de algemene beginselen van het Gemeenschapsrecht zoals het gewettigd vertrouwen of de rechtszekerheid. Derhalve staat niets in de weg aan de toepassing van het bepaalde van artikel 14, lid 1 van Verordening (EG) nr. 659/1999 dat als volgt luidt: "Indien negatieve beschikkingen worden gegeven in gevallen van onrechtmatige steun beschikt de Commissie dat de betrokken lidstaat alle nodige maatregelen dient te nemen om de steun van de begunstigde terug te vorderen". Om die reden moeten de Spaanse autoriteiten in de onderhavige zaak alle noodzakelijke maatregelen treffen om de reeds uitgekeerde steun terug te vorderen teneinde de economische toestand te herstellen waarin de begunstigde ondernemingen zouden hebben verkeerd indien hen geen onrechtmatige steun was verleend. De steun moet worden teruggevorderd in overeenstemming met de procedures en bepalingen van de Spaanse wetgeving en alle verschuldigde rente omvatten berekend vanaf de datum van de verlening van de steun tot de datum van de daadwerkelijke terugbetaling ervan, tegen de referentierentevoet die op die datum gehanteerd wordt voor het berekenen van het nettosubsidie-equivalent van regionale steunmaatregelen in Spanje(31).

(56) Deze beschikking betreft de regeling en moet onmiddellijk tot uitvoering worden gebracht inclusief de terugvordering van de eventueel op grond van de bedoelde regeling uitgekeerde afzonderlijke steun. De Commissie herinnert tevens eraan dat deze beschikking zoals steeds het geval is, niets afdoet aan de mogelijkheid dat individuele steunmaatregelen geheel of gedeeltelijk als verenigbaar met de gemeenschappelijke markt kunnen worden beschouwd in functie van hun eigen kenmerken hetzij in de context van een latere beschikking van de Commissie of op grond van de vrijstellingsverordeningen.

(57) Rekening houdend met het voorgaande concludeert de Commissie dat

- Spanje in het autonoom gewest Navarra een korting op de belastingaanslag van investeringen op onrechtmatige wijze tot uitvoering heeft gebracht in strijd met artikel 88, lid 3, van het Verdrag;

- de betrokken korting op de belastingaanslag onverenigbaar is met de gemeenschappelijke markt;

- de Spaanse autoriteiten de uitkering van het eventuele saldo van de steun waarop bepaalde begunstigden nog aanspraak zouden kunnen maken, moeten opheffen. Met betrekking tot de reeds uitgekeerde onrechtmatige steun treffen de Spaanse autoriteiten alle noodzakelijke maatregelen om de steun terug te vorderen teneinde de economische toestand te herstellen waarin de begunstigde onderneming zou hebben verkeerd indien geen onrechtmatige steun was uitgekeerd,

HEEFT DE VOLGENDE BESCHIKKING GEGEVEN:

Artikel 1

De steunmaatregel in de vorm van een korting op de belastingaanslag die door Spanje in strijd met artikel 88, lid 3, van het Verdrag tot uitvoering is gebracht in het autonoom gewest Navarra door middel van de artikelen 52 tot en met 56 van Ley Foral 24/1996 van 30 december, is onverenigbaar met de gemeenschappelijke markt.

Artikel 2

Spanje trekt de in artikel 1 bedoelde steunregeling in voorzover zij nog gevolgen heeft.

Artikel 3

1. Spanje neemt alle nodige maatregelen om de in artikel 1 bedoelde en reeds onwettig ter beschikking gestelde steun van de begunstigden terug te vorderen.

Spanje heft alle uitkeringen van nog niet uitbetaalde steun op.

2. De terugvordering geschiedt onverwijld en in overeenstemming met de nationaal-rechtelijke procedures voorzover deze procedures een onverwijlde en daadwerkelijke tenuitvoerlegging van de onderhavige beschikking toelaten. De terug te vorderen steun omvat rente vanaf de datum waarop de steun de begunstigden ter beschikking is gesteld tot de datum van de daadwerkelijke terugbetaling ervan. De rente wordt berekend op grond van de referentierentevoet welke wordt gehanteerd voor de berekening van het nettosubsidie-equivalent in het kader van regionale steunregelingen.

Artikel 4

Spanje deelt de Commissie binnen twee maanden vanaf de kennisgeving van deze beschikking mee welke maatregelen het heeft genomen om hieraan te voldoen.

Artikel 5

Deze beschikking is gericht tot het Koninkrijk Spanje.

Gedaan te Brussel, 11 juli 2001.

Voor de Commissie

Mario Monti

Lid van de Commissie

(1) PB C 340 van 27.11.1999, blz. 52.

(2) Beschikking 1999/718/EG van de Commissie (PB L 292 van 13.11.1999, blz. 1).

(3) Beschikking 2000/795/EG van de Commissie (PB L 318 van 16.12.2000, blz. 36).

(4) Zie voetnoot 1.

(5) Gepubliceerd in het Boletín Oficial de Navarra nr. 51 van 25 april 2001.

(6) "Ley Foral 24/1996" bekendgemaakt in het Boletín Oficial de Navarra nr. 159 van 31 december 1996.

(7) Boletín Oficial de Navarra nr. 159 van 31 december 1996.

(8) Alleen de passages die relevant zijn voor de beoordeling van de steun zijn hier weergegeven.

(9) Zie punt 3.2 van de communautaire kaderregeling inzake overheidssteun voor het midden- en kleinbedrijf (PB C 213 van 19.8.1992) en de mededeling van de Commissie inzake de-minimissteun (PB C 68 van 6.3.1996).

(10) Arrest van het Hof van Justitie van 14 oktober 1987 in zaak 248/84, Duitsland tegen Commissie, Jurispr. 1984, blz. 4013.

(11) Enig programmatiedocument van doelstelling 2 van Navarra, 2000-2006.

(12) Arrest van het Hof van Justitie in zaak C-156/98, Bondsrepubliek Duitsland tegen Commissie, punt 32: "Wat het effect van de litigieuze maatregel op het handelsverkeer tussen de lidstaten betreft, sluit volgens vaste rechtspraak de betrekkelijk geringe omvang van de steun of de betrekkelijk geringe omvang van de betrokken onderneming niet a priori de mogelijkheid uit dat het handelsverkeer tussen lidstaten ongunstig wordt beïnvloed (arresten van 21 maart 1990, België tegen Commissie ('Tubemeuse'), Jurispr. 1990, blz. I-959, punt 43, en 14 september 1994 in de gevoegde zaken C-278/92, C-279/92 en C-280/92, Spanje tegen Commissie, Jurispr. 1992, blz. I-4103, punten 40-42)."

(13) Arrest van het Hof van Justitie van 24 maart 1993 in zaak C-313/90, Comité international de la rayonne et des fibres synthétiques en anderen tegen Commissie, punt 45.

(14) Arrest van het Hof van Justitie van 17 juni 1999 in zaak C-75/97 ("Maribel"), België tegen Commissie, punten 48 en 51; arrest van het Gerecht van eerste aanleg van 15 juni 2000 in zaak T-298/97, Alzetta, Mauro en andere tegen Commissie, punten 80 tot 82; van advocaat-generaal Ruíz-Jarabo van 17 mei 2001 in zaak C-310/99, Italië tegen Commissie, punten 54 en 55, en conclusies van advocaat-generaal Saggio van 27 januari 2000 in zaak C-156/98, Duitsland tegen Commissie, punt 31: "In dit verband zij erop gewezen dat het in het kader van een algemene steunregeling volstaat via een ex ante-beoordeling vast te stellen dat de regeling redelijkerwijze kan worden geacht dergelijke gevolgen mee te brengen, om te kunnen bepalen dat de regeling gevolgen heeft voor het handelsverkeer". Indien de positie van een onderneming (of zoals in onderhavige zaak een onbepaald aantal ondernemingen) versterkt wordt door een steunregeling, kan deze gunstige behandeling in beginsel de mededinging tussen de lidstaten ongunstig beïnvloeden.

(15) Ondernemingen in Europa, Vijfde verslag, Eurostat.

(16) Op grond van gegevens in de tabel op blz. 31 van het voornoemde verslag.

(17) Op grond van gegevens in de tabel op blz. 224 van het voornoemde verslag.

(18) Op grond van gegevens in de tabel op blz. 73 van het voornoemde verslag.

(19) Conclusies van advocaat-generaal Ruíz-Jarabo in zaak C-6/97, punt 27.

(20) Artikel 31 van de Spaanse Grondwet.

(21) Het resultaat van de toetsing van de betrokken maatregelen aan de mededeling van de Commissie inzake de-minimissteun (PB C 68 van 6.3.1996) of aan Verordening (EG) nr. 69/2001 van de Commissie van 12 januari 2001 betreffende de toepassing van de artikelen 87 en 88 van het EG-Verdrag op de-minimissteun (PB L 10 van 13.1.2001, blz. 30).

(22) PB L 83 van 27.3.1999, blz. 1.

(23) Arrest van het Hof van eerste aanleg van 15 december 1999 in de gevoegde zaken T-132/96 en T-143/96, Freistaat Sachsen en andere tegen Commissie, Jurispr. 1999, blz. II-3663, punt 300.

(24) Nomenclatuur van territoriale eenheden voor de statistiek.

(25) Bruto binnenlands product (BBP) per inwoner gemeten in koopkrachtstandaard (KKS).

(26) De verwijzingen naar de voorschriften inzake regionale steun zijn in de onderstaande overwegingen beperkt tot de richtsnoeren inzake regionale steunmaatregelen (98/C 74/06). Het resultaat van de beoordeling zou in elk geval hetzelfde zijn indien zij zou worden verricht op grond van eerdere voorschriften. Zie punt 3.5 van de richtsnoeren inzake regionale steunmaatregelen (98/C 74/06).

(27) PB C 25 van 31.1.1996, blz. 3.

(28) Zij is niet opgenomen in de lijst van de ultraperifere regio's van artikel 299 van het Verdrag.

(29) In de zin van punt 3.14 van de richtsnoeren inzake regionale steunmaatregelen (98/C 74/06).

(30) De vigerende sectorale voorschriften vindt u in het Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen en op de website van het directoraat-generaal Concurrentie http://europa.eu.int/comm/ competition/state_aid/legislation/

(31) Brief van de Commissie aan de lidstaten SG(91)D/4577 van 4 maart 1991. Arrest van het Hof van Justitie van 21 maart 1990 in zaak 142/87, België tegen Commissie, Jurispr. 1990, blz. I-950.