UITVOERINGSVERORDENING (EU) Nr. 1128/2013 VAN DE COMMISSIE

van 7 november 2013

houdende goedkeuring van een minimale wijziging van het productdossier van een benaming die is opgenomen in het register van beschermde oorsprongsbenamingen en beschermde geografische aanduidingen (Morbier (BOB))

DE EUROPESE COMMISSIE,

Gezien het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie,

Gezien Verordening (EU) nr. 1151/2012 van het Europees Parlement en de Raad van 21 november 2012 inzake kwaliteitsregelingen voor landbouwproducten en levensmiddelen (1), en met name artikel 53, lid 2, tweede alinea,

Overwegende hetgeen volgt:

De Commissie heeft de voorgestelde wijziging onderzocht en acht deze gerechtvaardigd. Aangezien het een minimale wijziging betreft in de zin van artikel 53, lid 2, derde alinea, van Verordening (EU) nr. 1151/2012, kan de Commissie de wijziging goedkeuren zonder gebruik te maken van de in de artikelen 50, 51 en 52 van die verordening vastgestelde procedure,

HEEFT DE VOLGENDE VERORDENING VASTGESTELD:

Artikel 1

Het productdossier voor de beschermde oorsprongsbenaming „Morbier” wordt gewijzigd overeenkomstig bijlage I bij deze verordening.

Artikel 2

Het geconsolideerde enig document met de belangrijkste punten van het productdossier is opgenomen in bijlage II bij deze verordening.

Artikel 3

Deze verordening treedt in werking op de twintigste dag na die van de bekendmaking ervan in het Publicatieblad van de Europese Unie.

Deze verordening is verbindend in al haar onderdelen en is rechtstreeks toepasselijk in elke lidstaat.

(1) PB L 343 van 14.12.2012, blz. 1.

(2) PB L 181 van 11.7.2002, blz. 4.

(3) PB L 283 van 30.10.2009, blz. 34.

De gegevens van de structuren voor controle van de productievoorwaarden moeten worden vermeld, evenals de gegevens van de nieuwe certificerende instantie die door de groepering is gekozen als controle-instantie. Het Institut National de l’Origine et de la Qualité speelt geen rol meer in deze rubriek.

Er wordt verduidelijkt dat, afgezien van de voor alle kazen geldende, bij wet verplichte vermeldingen, er op de etikettering, in reclame, op facturen of in handelsdocumenten geen termen of andere vermeldingen mogen worden toegevoegd aan de oorsprongsbenaming, met uitzondering van het fabrieks- of het handelsmerk.

De verplichting om het nationale logo „INAO” te gebruiken, geldt niet meer. De verplichting om het logo van de Europese Unie „AOP” te gebruiken, is toegevoegd. De verplichting tot aanduiding van de gegevens van de fabrikant is vervangen door de verplichting tot aanduiding van de gegevens van de affineur.

De kaas rijpt het best op hout omdat hij uitstekende wisselwerkingen mogelijk maakt, met name, met het water en het zout door ze te reguleren. Het hout versterkt tevens de band met het productiegebied doordat het de aan de oppervlakte levende microflora laat gedijen. De volgende zin wordt dus toegevoegd: „De rijping van kaas gebeurt op houten kaasplanken.”. Er worden geen eisen gesteld aan de herkomst van deze planken.

Aan het productdossier wordt toegevoegd dat de Morbier drooggezouten of gepekeld moet zijn en dat het bij het pekelen verboden is de pekel met chemische stoffen te zuiveren. Deze belangrijke technologische fase is men vergeten te vermelden in het vorige productdossier.

Er wordt verduidelijkt dat het instrijken met plantaardige kool verplicht „handmatig” moet gebeuren om uiting te geven aan de vakkennis van de kaasmaker in deze belangrijke productiefase van de „Morbier”. Het gebruik van traditionele houten kaasvormen en van linnen kaasdoeken is toegestaan, aangezien dit materialen zijn die van oudsher in deze sector worden gebruikt.

Om technologische en traditionele redenen wordt het volgende vastgesteld: „De bereiding moet in een roestvrijstalen of koperen tobbe plaatsvinden.”.

„Behalve een gedeeltelijke afroming mag aan de melk niets worden onttrokken of toegevoegd, ook niet tijdens de verwerking ervan, met uitzondering van: zout (natriumchloride), stremsel, geselecteerde melkzuurbacterieculturen, door middel van overenting of directe inzaai, water, plantaardig houtskool (carbo medicinalis vegetalis).”.

„In de ruimten waar Morbier wordt vervaardigd, mag enkel melk worden binnengebracht die aan dit productdossier voldoet, dan wel melk die bestemd is voor andere beschermde oorsprongsbenamingen in de regio, mits de traceerbaarheid ervan voldoende is om te kunnen controleren of de daadwerkelijk voor de vervaardiging van Morbier gebruikte melk in overeenstemming is met dit productdossier.” De microflora van melk die aan de productdossiers van andere BOB’s in de regio voldoet, is compatibel met die van de „Morbier”. De melkproducenten van deze andere BOB’s zijn geïdentificeerd en de melk uit deze bedrijven volgt inderdaad dezelfde essentiële regels als die welke gelden voor de BOB Morbier: melkkoeien worden gevoerd met gras en hooi uit het gebied, beweiding, beperkte houdbaarheid van de melk enz. Dit maakt het mogelijk aangepaste microflora te bewaren in de werkplaats. Melk die niet aan het productdossier van de Morbier of aan dat van andere BOB’s voldoet, biedt niet dezelfde garanties. Bovendien worden de verschillende kazen natuurlijk onafhankelijk van elkaar gemaakt, hetzij in ruimte (andere productieketen), hetzij in tijd (opeenvolgende producties).

De natuurlijke melkflora moet worden bewaard. Een toename van het aantal melkbeurten schaadt de natuurlijke melkflora. Eén melkbeurt per dag verstoort het evenwicht van de microflora; „er moeten twee melkbeurten per dag plaatsvinden, één ’s morgens en één ’s avonds”. Het is verboden een melkbeurt over te slaan. Met het oog op de instandhouding van de natuurlijke melkflora bevatten de gebruikte producten geen ontsmettingsmiddelen, behalve wanneer onregelmatigheden worden vastgesteld.”.

Om de band tussen het product en het productiegebied te behouden „wordt het aandeel aan concentraten in het rantsoen van melkkoeien (inclusief het aandeel aan gedroogde planten) beperkt tot gemiddeld 1 800 kg per koe en per jaar”.

„In geval van aanvullend groenvoer wordt het groenvoer in gereinigde voederbakken aangevoerd en moet het uiterlijk vier uur na het maaien aan de melkkoeien worden verstrekt” om te voorkomen dat het groenvoer gaat gisten. Hetzelfde geldt voor voederbieten: „Worden de voederbieten niet in hun geheel toegediend, dan moeten ze dagelijks worden gesneden.”.

„Uitsluitend natriumchloride is toegestaan om de bewaring van het veevoer te verbeteren” teneinde veranderingen in de karakteristieken ervan te voorkomen.

Om de band tussen het product en het productiegebied te behouden, is het beweiden verplicht gemaakt: „De melkkoeien grazen nadat de sneeuw is gesmolten en zodra het draagvermogen van de bodem dit toelaat. Tijdens het beweidingsseizoen moet voor de producerende koeien in minstens 20 are grasland per melkkoe worden voorzien.”.

Er is een bepaling toegevoegd waarin het gebruik van minerale stikstofhoudende mest wordt beperkt tot vijftig eenheden per hectare graasoppervlak en per jaar om de floristieke diversiteit van de graslanden te behouden. Met hetzelfde doel voor ogen worden de toegestane organische meststoffen opgesomd: stalmest, gier, aalt en stabiel zuiveringsslib. Ter voorkoming van kwaliteitsproblemen met de melk is het verboden om het voederareaal (graas- of hooiland) te exploiteren na minder dan vier weken na het uitrijden van de organische mest.

De zin „De koeien moeten worden gehouden op de wijze die in de regio gebruikelijk is” werd geschrapt omdat deze te algemeen is en geen controle toelaat.

Ter vereenvoudiging van de controles is het rastype nader vastgesteld en is de verplichting van plaatselijke rassen uitgebreid tot „het melkvee” en „alle melkkoeien op het bedrijf”. „Melkkoeien die voortkomen uit een kruising van deze twee rassen en een gecertificeerde afstamming hebben” zijn eveneens toegelaten. De twee zuivere rassen en de kruisingen daarvan zijn historisch van lokale oorsprong. De kruising heeft geen waarneembare gevolgen voor de specificiteit van het product.

Bovendien is deze rubriek uitgebreid en aangevuld met verscheidene bepalingen in verband met de registers en de aangiftedocumenten om de traceerbaarheid van de kazen te waarborgen.

Wat de smaak betreft, staat er in de plaats van „met een lichte roomsmaak; Het aroma is zuiver, fruitig en krachtig” de bewoording „De smaak is zuiver met nuances van melk, karamel, vanille en fruit. Tijdens de rijping wordt het smaakpalet verrijkt met nuances van gebrande koffie, kruiden en planten. De smaken zijn uitgebalanceerd.”.

Wat het kaasdeeg betreft, wordt eraan toegevoegd dat het „homogeen” is en wordt verduidelijkt dat het soepel „aanvoelt”. De beschrijving van de barst sluit beter aan bij de realiteit: in plaats van „kan eventueel een lichte barst vertonen” staat er nu „vertoont vaak enkele verspreide barsten ter grootte van een aalbes of kleine vlakke belletjes”. Er wordt aan toegevoegd dat het kaasdeeg „niet erg in de mond plakt” en dat de textuur „glad is”.

BIJLAGE II

GECONSOLIDEERD ENIG DOCUMENT

Verordening (EG) nr. 510/2006 van de Raad van 20 maart 2006 inzake de bescherming van geografische aanduidingen en oorsprongsbenamingen van landbouwproducten en levensmiddelen (1)

„MORBIER”

EG-Nr.: FR-PDO-0205-0933-29.12.2011

BGA ( ) BOB (X)

1. Naam

„Morbier”

2. Lidstaat of derde land

Frankrijk

3. Beschrijving van het landbouwproduct of levensmiddel

3.1. Productcategorie

Categorie 1.3. Kaas

3.2. Beschrijving van het product waarvoor de in punt 1 vermelde naam van toepassing is

De „Morbier” is een ongekookte, geperste, cilindervormige kaas van rauwe koemelk, met boven- en onderaan een vlakke zijde en een enigszins bolronde opstaande zijde. De kaas varieert in doorsnede van 30 tot 40 cm, in hoogte van 5 tot 8 cm en in gewicht van 5 tot 8 kg.

Dwars door de kaas loopt in het midden een versmolten horizontale zwarte ader.

Hij heeft een natuurlijke, met „morge” (korstflora) ingewreven, regelmatige korst waarop de afdruk van de kaasvorm zichtbaar is. De kleur van de korst varieert van beige tot oranjeachtig met bruinoranje, roodoranje en roosoranje schakeringen. Het kaasdeeg is homogeen, heeft een kleur die varieert van ivoorwit tot lichtgeel en vertoont vaak enkele verspreide barsten ter grootte van een aalbes of kleine vlakke belletjes. Het kaasdeeg voelt soepel aan, is smeuïg, smelt op de tong en plakt niet erg in de mond; de textuur is fijn en glad. De smaak is zuiver met nuances van melk, karamel, vanille en fruit. Tijdens de rijping wordt het smaakpalet verrijkt met nuances van gebrande koffie, kruiden en planten. De smaken zijn uitgebalanceerd. Deze kaas bevat na volledige droging ten minste 45 g vet op 100 g kaas. Het vochtgehalte in de ontvette kaas moet tussen 58 % en 67 % liggen. De kaas rijpt gedurende minimaal 45 dagen, te rekenen vanaf de dag van zijn bereiding, zonder onderbreking van de cyclus.

3.3. Grondstoffen (alleen voor verwerkte producten)

De melk die voor de bereiding van de „Morbier” wordt gebruikt, mag alleen afkomstig zijn van melkkoeien van de rassen Montbéliarde (rastype 46) of Simmental française (rastype 35), of van melkkoeien die voortkomen uit een kruising van deze twee rassen en een gecertificeerde afstamming hebben.

3.4. Diervoeders (alleen voor producten van dierlijke oorsprong)

Het basisrantsoen van de melkkoeien bestaat gedurende de hele vegetatieperiode uit vers gras en tijdens de winterperiode uit hooi of nagras dat eveneens in het geografische gebied is geoogst.

Om via specifieke voeding uit het geografische gebied voor een nauwe band tussen het productiegebied en het product te zorgen, wordt het krachtvoer beperkt tot 1 800 kg per melkkoe en per jaar. In de veehouderijbedrijven moet per melkkoe minstens 1 ha daadwerkelijk geëxploiteerd graasoppervlak worden voorzien.

Om de traditionele praktijk van beweiding niet in het gedrang te brengen, is het permanent voederen aan de trog uit den boze. De melkkoeien grazen nadat de sneeuw is gesmolten en zodra het draagvermogen van de bodem dit toelaat. Tijdens het beweidingsseizoen moet voor de producerende koeien minstens 20 are grasland per melkkoe worden voorzien. Deze beperkingen houden in dat ten minste 70 % van het voer afkomstig is uit het geografische gebied.

Gegist voer, al dan niet in de vorm van kuilvoer, mag in geen enkel seizoen aan het melkvee worden verstrekt omdat dit technologische problemen zou kunnen opleveren bij de bereiding en rijping van de kaas.

Alleen grondstoffen en krachtvoer afkomstig van niet-transgene producten mogen voor het melkvee worden gebruikt, teneinde het traditionele karakter van de voeding te vrijwaren.

3.5. Specifieke onderdelen van het productieproces die in het afgebakende geografische gebied moeten plaatsvinden

De melkproductie, de bereiding en de rijping van de kazen moeten in het afgebakende geografische gebied plaatsvinden.

3.6. Specifieke voorschriften betreffende het in plakken snijden, raspen, verpakken enz.

—

3.7. Specifieke voorschriften betreffende de etikettering

Op het etiket van kazen die de beschermde oorsprongsbenaming „Morbier” mogen dragen, moet melding worden gemaakt van de oorsprongsbenaming in een lettertype dat minstens even groot is als het grootste op het etiket voorkomende lettertype.

Op het etiket moet verplicht het logo „AOP” van de Europese Unie worden aangebracht.

Op de bovenkant van het kaaswiel wordt een etiket aangebracht waarop de naam of handelsnaam en het adres van het rijpingslokaal duidelijk zijn vermeld.

Afgezien van de voor alle kazen geldende, bij wet verplichte vermeldingen, mogen in de etikettering, reclame, facturen of handelsdocumenten geen termen of andere vermeldingen worden toegevoegd aan de oorsprongsbenaming, met uitzondering van het fabrieks- of het handelsmerk.

4. Beknopte beschrijving van het afgebakende geografische gebied

Het geografische gebied bestrijkt het grondgebied van de volgende gemeenten:

Departement Ain: de gemeente Apremont, het gedeelte van de gemeente Bellegarde-sur-Valserine dat overeenstemt met de vroegere gemeente Coupy, en de gemeenten Belleydoux, Champfromier, Charix, Chezery-Forens, Confort, Echallon, Giron, Lancrans, Leaz, Lelex, Mijoux, Plagne, Montanges en Saint-Germain-de-Joux.

Departement Doubs: alle gemeenten van het departement.

Departement Jura: alle gemeenten met uitzondering van Annoire, Aumur, Champdivers, Chemin, Longwy-sur-le-Doubs, Molay, Peseux, Petit-Noir, Saint-Aubin, Saint-Loup, Tavaux.

Departement Saône et Loire: de gemeenten Beaurepaire-en-Bresse, Beauvernois, Bellevesvre, Champagnat, Cuiseaux, Flacey-en-Bresse, Fretterans, Joudes, Mouthier-en-Bresse, Sagy, Saillenard, Savigny-en-Revermont en Torpes.

5. Verband met het geografische gebied

5.1. Specificiteit van het geografische gebied

Omgevingsfactoren

Het geografische gebied beslaat de Juraboog, alle kalkplateaus en het verlengde ervan in een klein deel van de aangrenzende vlakte. Het gaat hier vaak om hogergelegen gebieden, waar het landschap wordt gevormd door graslanden en bossen. De van nature voorkomende kalkflora op de graslanden is zeer divers.

Enerzijds wordt het volledige gebied gekenmerkt door een continentaal klimaat met grote temperatuurverschillen tussen winter en zomer en neerslag die, hoewel over het hele jaar verspreid, in de zomer overvloedig is. Anderzijds wordt het volledige gebied eveneens gekenmerkt door een noordelijk klimaat met een (ondanks de hittegolven in de zomer) lage gemiddelde jaartemperatuur en een groot aantal vorstdagen. Het klimaat is een bergklimaat — of komt dicht in de buurt — en kenmerkend is ook de overvloedige jaarneerslag die altijd meer dan 900 mm en doorgaans ook meer dan 1 000 mm bedraagt. Reeds op lage hoogte zijn de regens overvloedig en richting massief neemt deze neerslag nog toe. De neerslag is zo over de seizoenen gespreid dat er geen droog seizoen is, hetgeen bevorderlijk is voor de groei van de grassen.

Menselijke factoren

De plaatselijke economie in het centrum en het noorden van het Juramassief is door de sterke aanwezigheid van grasland voornamelijk toegespitst op veehouderij en zuivelproductie.

Het oudste document waarin melding wordt gemaakt van de „Morbier” dateert uit 1799. De kaas was toen al bekend in Parijs, wat doet vermoeden dat zijn oorsprong nog verder teruggaat in de tijd.

Oorspronkelijk werd hij bereid wanneer er weinig melk was en vooral wanneer er te weinig melk was om een wiel „Comté” te maken. De kazen „Morbier” en „Comté” zijn nauw met elkaar verbonden.

Er doen verscheidene hypothesen de ronde over hoe de productie van de „Morbier” is ontstaan. Volgens een van deze hypothesen werd de „Morbier” gemaakt omdat men in de boerderijen twee melkbeurten nodig had om een kaas van 8 tot 10 kg te maken. De eerste helft van het kaaswiel werd ingestreken met roet, dat van onder de ketel werd gehaald, om de kaas te beschermen tegen contaminaties van buitenaf en om veranderingen aan het oppervlak te voorkomen alvorens hij werd samengevoegd met de helft van de volgende bereiding. De resterende laag gaf aan waar de twee kaashelften waren samengevoegd.

Door het handmatig aanbrengen van de kool wordt ervoor gezorgd dat de wrongel niet te droog, maar ook niet te vochtig is. Het behoud van deze handmatige stap houdt niet alleen de vakkennis van de kaasmaker van de „Morbier” in stand, maar ook de eerbied voor de traditie.

De veehouders uit de Jura hebben in de loop der generaties een koeienras, de „Montbéliarde”, geselecteerd dat bijzonder goed is aangepast aan de plaatselijke natuurlijke omstandigheden en waarvan de melk uiterst geschikt is voor de regionale kaasmaaktechnieken. Daarnaast hebben zij ook de minder vaak voorkomende „Simmental” geselecteerd.

5.2. Specificiteit van het product

De „Morbier” is een kaas van koemelk en varieert in gewicht van 5 tot 8 kg.

Typerend voor de „Morbier” is dat er in het midden een versmolten, horizontale, zwarte ader doorloopt. De zwarte ader wordt uitsluitend verkregen door plantaardige kool aan te brengen op één helft van het kaaswiel alvorens beide helften weer samen te persen. Het kaasdeeg, waardoor in het midden deze beroemde zwarte ader loopt, is homogeen, heeft een kleur die varieert van ivoorwit tot lichtgeel en vertoont enkele verspreide barsten.

Zijn smaak is zuiver met sporen van melk, karamel, vanille en fruit. Tijdens de rijping wordt het smaakpalet verrijkt met nuances van gebrande koffie, kruiden en planten.

5.3. Causaal verband tussen het geografische gebied en de kwaliteit of de kenmerken van het product (voor een BOB) dan wel een bepaalde hoedanigheid, de faam of een ander kenmerk van het product (voor een BGA)

Het feit dat de voeding van de melkkoeien voornamelijk uit gras bestaat, heeft een invloed op de karakteristieken van de melk en de bijzondere organoleptische kenmerken van de „Morbier”. Elke variatie in de floristieke samenstelling van de graslanden leidt tot variaties in de aromatische nuances van de kaas. Dit effect is eenvoudig op te merken in de loop van de seizoenen. Daarom beogen verscheidene productievoorwaarden in het productdossier het behoud van de natuurlijke floristieke diversiteit. Deze natuurlijke rijkdom aan gras wordt in stand gehouden dankzij het verbod op genetisch gemodificeerde gewassen die de floristieke samenstelling zouden kunnen wijzigen of de diversiteit in gevaar zouden kunnen brengen. De plantenrijkdom van de graslanden wordt eveneens gevrijwaard door de beperking ten aanzien van het gebruik van meststoffen.

De vorm van de kaas (cilindrisch en middelgroot) was oorspronkelijk aangepast voor de boerderijproductie in berggebieden. Twee bereidingen, uit twee melkbeurten, maken een betrekkelijk groot formaat mogelijk, waarbij de verliezen tijdens de opslag worden beperkt. Dit formaat zou vervolgens worden overgenomen door de „fruitières” (kaasmakerijcoöperaties), waardoor het mogelijk werd kaas te bereiden wanneer er weinig melk wordt geproduceerd. Deze band met de bereiding van het gekookte geperste kaasdeeg en, in het bijzonder met de „Comté”, wordt teruggevonden in de technieken voor het inwrijven van de korst met „morge”. Deze handeling draagt niet alleen bij tot het uiterlijke aspect, maar ook tot de bijzondere smaak van de kaas.

Het gebruik van hout voor de rijping vormt een directe band met, enerzijds, de technologische vereisten en, anderzijds, de nabijheid van grote naaldbossen die eigen zijn aan de natuurlijke omgeving.

Om een fijne, gladde textuur en de fijne nuances in de smaak van de „Morbier” te verkrijgen, is het gebruik van rauwe melk met een bijzondere melkflora onontbeerlijk. Dankzij de onttrekking van de lactose komen zowel de textuur van de „Morbier” als zijn secundaire aromatische nuances tot uiting.

De zwarte ader in het midden werd oorspronkelijk verkregen door het roet van de ketel te gebruiken. Uit deze techniek blijkt de band met de bereiding van het gekookte geperste kaasdeeg uit Franche-Comté.

Verwijzing naar de bekendmaking van het productdossier

(artikel 5, lid 7, van Verordening (EG) nr. 510/2006)

https://www.inao.gouv.fr/fichier/CDCMorbier.pdf

(1) PB L 93 van 31.3.2006, blz. 12. Vervangen door Verordening (EU) nr. 1151/2012 van het Europees Parlement en de Raad van 21 november 2012 inzake kwaliteitsregelingen voor landbouwproducten en levensmiddelen (PB L 343 van 14.12.2012, blz. 1).