VERKLARENDE WOORDENLIJST

In deze verklarende woordenlijst worden veelgebruikte termen in deze richtsnoeren verklaard of gedefinieerd. De met * gemarkeerde punten verwijzen naar definities uit de EU-verordening inzake producten voor tweeërlei gebruik. De beschrijvingen van de punten zonder * moeten niet worden opgevat als juridisch bindende definities.

Begrip Beschrijving of definitie Australiëgroep (AG) Uitvoercontroleregeling om chemische en biologische productieapparatuur, materialen en technologie te controleren. Zie ook: https://www.dfat.gov.au/publications/minisite/theaustraliagroupnet/site/en/index.html Bijlage I, bijlage II of bijlage IV bij de EU-verordening inzake producten voor tweeërlei gebruik Bijlage I, bijlage II of bijlage IV bij Verordening (EU) 2021/821 van het Europees Parlement en de Raad van 20 mei 2021 tot instelling van een Unieregeling voor controle op de uitvoer, de tussenhandel, de technische bijstand, de doorvoer en de overbrenging van producten voor tweeërlei gebruik. De bijlagen worden jaarlijks bijgewerkt middels een gedelegeerde handeling van de Commissie. Zie voor de laatste bijwerking https://eur-lex.europa.eu. Comité-Zangger (ZC) Het Comité-Zangger houdt een Trigger List bij waarbij de veiligheidscontroles van de Internationale Organisatie voor Atoomenergie in werking worden gesteld als voorwaarde voor de levering van nucleair gerelateerde goederen. Zie ook: http://zanggercommittee.org/ Douanegebied van de Unie Het douanegebied van de Unie zoals bedoeld in artikel 4 van Verordening (EU) nr. 952/2013 van het Europees Parlement en de Raad van 9 oktober 2013 tot vaststelling van het douanewetboek van de Unie (5) (“het douanewetboek van de Unie; Eindgebruiker Eindontvanger in het buitenland van het uit te voeren product of de uit te voeren producten. Exporteur* Elke natuurlijke persoon of rechtspersoon die of elk partnerschap dat: — op het tijdstip dat de aangifte ten uitvoer, de aangifte tot wederuitvoer of een summiere aangifte bij uitgaan wordt aanvaard, het contract met de ontvanger in het derde land heeft en die of dat het recht heeft te beslissen dat het product naar een bestemming buiten het douanegebied van de Unie wordt verzonden; indien geen uitvoercontract is gesloten of indien de houder van het contract niet namens zichzelf handelt, wordt onder de exporteur de persoon verstaan die het recht heeft om te beslissen de producten naar een bestemming buiten het douanegebied van de Unie te verzenden; — besluit via elektronische media, met inbegrip van fax, telefoon, e-mail of enig ander elektronisch middel, programmatuur of technologie naar een bestemming buiten het douanegebied van de Unie te zenden of dergelijke programmatuur en technologie in elektronische vorm beschikbaar te stellen aan natuurlijke of rechtspersonen of aan partnerschappen buiten het douanegebied van de Unie. Indien het recht om over de producten voor tweeërlei gebruik te beschikken toekomt aan een persoon die op grond van het contract waarop de uitvoer berust, buiten het douanegebied van de Unie ingezetene of gevestigd is, wordt de exporteur geacht de in het douanegebied van de Unie ingezeten of gevestigde contracterende partij te zijn. Indien punt a) of b) niet van toepassing is, elke natuurlijke persoon die de uit te voeren producten voor tweeërlei gebruik bij zich draagt wanneer deze producten voor tweeërlei gebruik deel uitmaken van zijn persoonlijke bagage zoals bedoeld in artikel 1, lid 19, onder a), van Gedelegeerde Verordening (EU) 2015/2446 van de Commissie; (6) Fundamenteel wetenschappelijk onderzoek* Experimenteel of theoretisch werk dat hoofdzakelijk wordt gedaan om nieuwe kennis te verkrijgen over de fundamentele beginselen van verschijnselen of waarneembare feiten, en dat in eerste instantie niet is gericht op een bepaald praktisch doel of oogmerk. Gemeenschappelijke EU-lijst van militaire goederen De gemeenschappelijke EU-lijst van militaire goederen met uitrusting, die valt onder Gemeenschappelijk Standpunt 2008/944/GBVB van de Raad tot vaststelling van gemeenschappelijke voorschriften voor de controle op de uitvoer van militaire goederen en technologie. De lijst wordt jaarlijks bijgewerkt. Zie voor de laatste bijwerking https://eur-lex.europa.eu/. Groep van Nucleaire Exportlanden (NSG, Nuclear Suppliers Group) Uitvoercontroleregeling voor nucleair gerelateerde goederen en technologieën. Zie ook: https://www.nuclearsuppliersgroup.org/en/ In de lijst opgenomen producten voor tweeërlei gebruik Producten voor tweeërlei gebruik die zijn opgenomen in bijlage I bij de EU-verordening inzake producten voor tweeërlei gebruik. Intern nalevingsprogramma (INP)* Aanhoudende doeltreffende, passende en evenredige beleidsmaatregelen en procedures die door exporteurs zijn vastgesteld om de naleving van de bepalingen en doelstellingen van deze verordening en de voorwaarden van de uit hoofde van deze verordening vastgestelde vergunningen te vergemakkelijken, met inbegrip van onder meer zorgvuldigheidsmaatregelen (due diligence-maatregelen) ter beoordeling van risico’s in verband met de uitvoer van de producten naar bepaalde eindgebruikers en in verband met de uiteindelijke doeleinden. Massavernietigingswapens (MVW) Chemische, biologische, radiologische of nucleaire (CBRN) materialen en hun overbrengingsmiddelen die de capaciteit hebben om grote aantallen mensen te doden. Missile Technology Control Regime (MTCR) Uitvoercontroleregeling voor het toezicht op overbrengingssystemen (onbemande luchtvaartuigen en raketten) voor nucleaire, chemische of biologische massavernietigingswapens. Zie ook: https://mtcr.info/ Niet in de lijst opgenomen producten voor tweeërlei gebruik Producten voor tweeërlei gebruik die niet zijn opgenomen in bijlage I bij de EU-verordening inzake producten voor tweeërlei gebruik en die onderworpen kunnen worden aan vangnetcontroles (“catch-all controls”). Hieronder vallen producten die (net) onder de technische drempels van bijlage I bij de EU-verordening inzake producten voor tweeërlei gebruik liggen. Niveaus van technologische paraatheid (TRL, Technology Readiness Levels) Niveaus van technologische paraatheid is een niet-discipline-specifiek meetsysteem met indicatoren van het maturiteitsniveau van specifieke technologieën. Nucleair Non-Proliferatieverdrag (NPV) Verdrag inzake de niet-verspreiding van kernwapens Onderzoeksorganisaties Entiteiten die onderzoek uitvoeren en die actief zijn in de academische of onderzoekssector, ongeacht de rechtsvorm (publiek- of privaatrechtelijke organisatie) of financieringswijze ervan, die zich in hoofdzaak bezighouden met het onafhankelijk verrichten van fundamenteel onderzoek, industrieel onderzoek of experimentele ontwikkeling, of het breed verspreiden van de resultaten van die activiteiten door middel van onderwijs, publicaties of kennisoverdracht. Hieronder vallen universiteiten, hogescholen, academies voor wetenschappen, centra voor toegepast onderzoek, en laboratoria. Ontvanger Eerste ontvanger in het buitenland van het uit te voeren product of de uit te voeren producten. Mogelijk blijft het product daar; in dat geval is de ontvanger de eindgebruiker. Overbrenging binnen de EU of overbrenging Verplaatsing of overdracht van een in bijlage IV bij de EU-verordening inzake producten voor tweeërlei gebruik opgenomen product van een leverancier in een EU-lidstaat naar een ontvanger in een andere EU-lidstaat. Producten voor cybersurveillance* Producten voor tweeërlei gebruik die speciaal zijn ontworpen om het heimelijk surveilleren van natuurlijke personen mogelijk te maken door gegevens uit informatie- en telecommunicatiesystemen te monitoren, te extraheren, te verzamelen of te analyseren. Producten voor tweeërlei gebruik* Producten, met inbegrip van programmatuur en technologie, die zowel een civiele als een militaire bestemming kunnen hebben, met inbegrip van producten die kunnen worden gebruikt voor het ontwerp, de ontwikkeling, de productie of het gebruik van nucleaire, chemische of biologische wapens of hun overbrengingsmiddelen, met inbegrip van alle producten die voor niet-explosieve doeleinden kunnen worden gebruikt en op enige manier bijdragen aan de vervaardiging van nucleaire wapens of andere nucleaire explosiemiddelen. Proliferatie Stroom van goederen (met inbegrip van programmatuur en technologie) van landen die in het bezit zijn van deze producten naar landen die er geen hebben en toegang die proberen te krijgen tot deze producten om ze te kunnen gebruiken in programma’s voor massavernietigingswapens. Resolutie 1540 van de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties (UNSCR) Resolutie van de Verenigde Naties die erop is gericht niet-overheidsactoren tegen te houden om nucleaire, biologische en chemische wapens, hun overbrengingsmiddelen en daarmee verband houdend materiaal te bemachtigen. Sancties Beperkende maatregelen die gericht zijn op staten, of entiteiten en individuen. Sommige zijn opgelegd door de VN-Veiligheidsraad, terwijl andere autonoom zijn vastgesteld door de Europese Unie of nationaal door een EU-lidstaat. Technologie* Specifieke informatie die nodig is voor de ontwikkeling, de productie of het gebruik van een product. De informatie is in de vorm van technische gegevens of technische bijstand. Uitvoer* — een uitvoerregeling in de zin van artikel 269 van het douanewetboek van de Unie; — een wederuitvoer in de zin van artikel 270 van het douanewetboek van de Unie; er is ook sprake van wederuitvoer wanneer tijdens een doorvoer door het douanegebied van de Unie overeenkomstig van artikel 2, punt 11, van de EU-verordening inzake producten voor tweeërlei gebruik een summiere aangifte bij uitgaan moet worden ingediend omdat de eindbestemming van de producten is gewijzigd; — een regeling passieve veredeling in de zin van artikel 259 van het douanewetboek van de Unie; — de overdracht van programmatuur of technologie door middel van elektronische media, met inbegrip van fax, telefoon, e-mail of enig ander elektronisch middel, naar een bestemming buiten het douanegebied van de Unie; dit omvat het in elektronische vorm beschikbaar stellen van deze programmatuur en technologie aan natuurlijke personen of rechtspersonen of aan partnerschappen buiten het douanegebied van de Unie; dit omvat ook de mondelinge overdracht van technologie wanneer de technologie wordt beschreven via een medium voor spraakoverdracht. Uitvoercontroleregelingen Multilaterale regelingen ter voorkoming van de verspreiding van nucleaire, biologische en chemische wapens en hun overbrengingsmiddelen, evenals ter voorkoming van de destabiliserende accumulatie van conventionele wapens en product voor tweeërlei gebruik, bv. door lijsten van producten op te stellen waarop controle moet worden uitgeoefend. Deze uitvoercontroleregelingen hebben betrekking op de Groep van Nucleaire Exportlanden (NSG, Nuclear Suppliers Group), het Comité-Zangger (ZC), het “Missile Technology Control Regime” (MTCR), de Australiëgroep (AG) en het Wassenaar Arrangement (WA). Vangnetcontroles Uitvoercontroles voor niet in de lijst opgenomen producten voor tweeërlei gebruik, in het bijzonder waarnaar wordt verwezen in de artikelen 4, 5, 9 en 10 van de EU-verordening inzake producten voor tweeërlei gebruik. Verdrag inzake biologische wapens (BWC) Verdrag tot verbod van de ontwikkeling, de productie en de aanleg van voorraden van bacteriologische (biologische) en toxinewapens en inzake de vernietiging van deze wapens. Verdrag inzake chemische wapens (CWC) Verdrag tot verbod van de ontwikkeling, de productie, de aanleg van voorraden en het gebruik van chemische wapens en inzake de vernietiging van deze wapens. Verlenen van een vergunning Vergunning Voor iedereen beschikbaar* Technologie of programmatuur die zonder beperkingen aan de verdere verspreiding daarvan beschikbaar zijn gesteld. (Auteursrechtelijke beperkingen hebben niet tot gevolg dat “technologie” of “programmatuur” niet langer “voor iedereen beschikbaar” is.) Wapenembargo* Wapenembargo dat is opgelegd door een door de Raad aangenomen besluit of gemeenschappelijk standpunt of een besluit van de Organisatie voor Veiligheid en Samenwerking in Europa (OVSE), dan wel een wapenembargo uit hoofde van een bindende resolutie van de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties. Wassenaar Arrangement (WA) Multilaterale uitvoercontroleregeling om conventionele wapens en goederen en technologieën voor tweeërlei gebruik te reguleren. Zie ook: https://www.wassenaar.org/

AFDELING 1

Inleiding voor het bestuur

Onderzoeksorganisaties hebben sterke stimulansen om te innoveren ten voordele van iedereen en om internationaal samen te werken als basis om het onderzoek te bevorderen. Een bloeiende Europese onderzoeks- en innovatiesector trekt publieke en private investeringen uit de hele wereld aan. Te midden van vele reële en transparante samenwerkingsverbanden om zinvolle wetenschappelijke en technologische vooruitgang te boeken, kunnen er ook buitenlandse voorstellen tot samenwerking, uitnodigingen en informele uitwisselingen met achterliggende motieven bestaan, d.w.z. dat ermee getracht wordt toegang te krijgen tot onderzoek betreffende producten voor tweeërlei gebruik om andere dan de aangegeven doeleinden. Onderzoekers en onderzoeksorganisaties kunnen de uitvoerregelingen dan onopzettelijk schenden. Op het internet zijn gedocumenteerde gevallen beschikbaar die wijzen op het belang van technologiecontroles in technologische domeinen die relevant zijn voor proliferatie en handhavingsmaatregelen met betrekking tot onderzoekers en onderzoeksorganisaties.

Controles op de uitvoer van producten voor tweeërlei gebruik bestaan om activiteiten te regelen in verband met producten (materialen, uitrusting, programmatuur en technologieën) die zowel voor civiele als voor militaire doeleinden kunnen worden gebruikt en die mogelijk verbonden zijn met de ontwikkeling van conventionele militaire producten of de verspreiding van nucleaire, radiologische, chemische of biologische wapens, ook bekend als massavernietigingswapens, en hun overbrengingssystemen zoals raketten en drones. Bovendien kunnen deze controles om redenen van openbare veiligheid of uit mensenrechtenoverwegingen worden aangevuld met nationale maatregelen voor niet in de lijst opgenomen producten voor tweeërlei gebruik.

Samenwerking tussen onderzoeksorganisaties en regeringen is cruciaal om een bijdrage te leveren aan de veiligheidsdoelstellingen, de verplichtingen inzake internationale veiligheid en de verbintenissen op het gebied van non-proliferatie van de Europese Unie (EU) en de lidstaten, zoals de Europese veiligheidsstrategie, de uitvoercontroleregelingen, het Verdrag inzake biologische wapens, het Verdrag inzake chemische wapens, het Non-proliferatieverdrag en Resolutie 1540 van de VN-Veiligheidsraad. Onderzoeksorganisaties spelen een belangrijke rol bij de verwezenlijking van deze doelstellingen door bewustzijn van de risico’s te creëren en dienovereenkomstig te handelen. Controles op de uitvoer van producten voor tweeërlei gebruik vormen echter niet het enige beleidsinstrument dat een bijdrage kan leveren; doorlichting van visa en sancties zijn voorbeelden van andere beleidsinstrumenten, waarvan de specifieke doelstellingen en methoden in deze richtsnoeren niet worden besproken.

Controles op de uitvoer van producten voor tweeërlei gebruik brengen specifieke uitdagingen met zich mee voor onderzoeksorganisaties, in verband met het belang van het delen van onderzoeksresultaten, samen met de verplichting om “te publiceren of ten onder te gaan” binnen het onderzoeksecosysteem. Bewustmaking rond deze controles is een belangrijk aspect bij het voorkomen en beperken van aan niet-naleving gerelateerde risico’s. In de EU varieert de mate van ervaring in het uitvoeren en beheren van dergelijke nalevingsmaatregelen aanzienlijk binnen onderzoeksorganisaties. De bevoegde autoriteiten in de EU verbinden zich ertoe om richtsnoeren te vertrekken aan onderzoeksorganisaties over de manier waarop zij interne nalevingsmaatregelen kunnen versterken.

Hoewel erkend wordt dat het opzetten en handhaven van dergelijke maatregelen weliswaar tijd vergt voor onderzoeksorganisaties, is een systematische en evenredige benadering van interne nalevingsmaatregelen voor controles op de uitvoer van producten voor tweeërlei gebruik essentieel om aan de toepasselijke EU-verordening inzake producten voor tweeërlei gebruik en nationale aanvullende maatregelen te voldoen.

Het is aan elke onderzoeksorganisatie om te bepalen hoe de interne nalevingsmaatregelen het best worden uitgerold en welke interne operationele procedures voor individuele onderzoekers moeten worden gevolgd. Dit kan worden verwezenlijkt door nieuwe structuren voor controles op de uitvoer op te zetten of door deze maatregelen in (bestaande) structuren, zoals adviesorganen, te integreren. Een intern nalevingsprogramma (INP) voor controles op de uitvoer van producten voor tweeërlei gebruik vormt vaak slechts een onderdeel van het gehele nalevingssysteem van een onderzoeksorganisatie.

Vele door onderzoeksorganisaties uitgevoerde onderzoeksactiviteiten zijn niet aan nader onderzoek met betrekking tot controle op de uitvoer van producten voor tweeërlei gebruik onderworpen. Ten eerste omdat dergelijk onderzoek geen verband houdt met een van de producten op de EU-lijst van producten voor tweeërlei gebruik. Ten tweede omdat het onderzoek niet specifiek betrekking heeft op technologie voor de ontwikkeling, de productie of het gebruik dat verantwoordelijk is voor het verwezenlijken of uitbreiden van de aan controle onderworpen prestatieniveaus of functies in de EU-lijst van producten voor tweeërlei gebruik. Tot slot, omdat het kan worden aangemerkt als “fundamenteel wetenschappelijk onderzoek” of “voor iedereen beschikbaar” zoals gedefinieerd in de EU-verordening inzake producten voor tweeërlei gebruik, of omdat het de voor octrooiaanvragen noodzakelijke minimuminformatie weergeeft.

Geen enkele gerenommeerde onderzoeksorganisatie wenst echter betrokken te zijn bij misbruik van voor proliferatie relevante onderzoek of onderzoeksresultaten. Het gaat hierbij niet alleen om de verplichting om uitvoercontroles na te leven, maar ook om het eigen belang. Bijgevolg moeten onderzoeksorganisaties evenredige en doeltreffende interne maatregelen invoeren om het risico op niet-naleving tot een minimum te beperken. Bij afwezigheid van dergelijke maatregelen kan de instelling juridisch aansprakelijk worden gesteld indien niet-naleving wordt vastgesteld. Er is een verbintenis van het hoger leidinggevend personeel nodig om het belang en de waarde van daadwerkelijke naleving te benadrukken en voldoende middelen ter beschikking te stellen om de naleving te garanderen.

AFDELING 2

Bewustmaking voor onderzoekers

2.1. Inleiding

EU-controles op de uitvoer van producten voor tweeërlei gebruik zijn in het leven geroepen ter voorkoming van de ongewenste accumulatie van conventionele militaire producten en de verspreiding van nucleaire, radiologische, chemische of biologische wapens, ook bekend als massavernietigingswapens (MVW), en hun overbrengingssystemen, zoals raketten en drones. Bovendien kunnen deze controles om redenen van openbare veiligheid of uit mensenrechtenoverwegingen worden aangevuld met nationale maatregelen voor niet in bijlage I van de EU-verordening inzake producten voor tweeërlei gebruik opgenomen producten voor tweeërlei gebruik. Aangezien producten voor tweeërlei gebruik voornamelijk voor civiele doeleinden worden gebruikt, is het mogelijke misbruik vaak niet onmiddellijk zichtbaar. In de verkeerde handen vormen ze echter een bedreiging voor internationale vrede en de veiligheidsbelangen van de Europese Unie en de lidstaten.

Onderzoeksorganisaties zijn vaak bezorgd over de perceptie die het publiek heeft van onderzoek met militaire mogelijkheden. “Tweeërlei gebruik” wordt in het kader van onderzoek vaak in ruime zin opgevat: wat zijn de (on)gewenste civiele en militaire toepassingen van onderzoek, of wat is het potentiële misbruik van onderzoek voor onethische doeleinden.

Voor het EU-systeem voor controle op de uitvoer van producten voor tweeërlei gebruik, wordt “tweeërlei gebruik” echter in strikte zin geïnterpreteerd. Het verwijst naar producten, met inbegrip van programmatuur en technologie, die zowel voor civiele als voor militaire doeleinden kunnen worden gebruikt. Zie onderafdeling 2.3.2 en aanhangsel 1 voor meer informatie over het toepassingsgebied van de (niet) in de lijst opgenomen producten voor tweeërlei gebruik.

Iedereen, zowel natuurlijke als rechtspersonen, is bij het omgaan met producten voor tweeërlei gebruik wettelijk verplicht om de betrokken wet- en regelgeving na te leven. Deze wettelijke verplichtingen zijn niet identiek aan (maar kunnen wel overlappen met) de ethische motivaties of zelfbeperkingen die bestaan om de risico’s en mogelijke schade die kunnen voortvloeien uit het kwaadwillige gebruik van onderzoek betreffende producten voor tweeërlei gebruik te voorkomen of te beperken.

In deze richtsnoeren is sprake van “onderzoek betreffende producten voor tweeërlei gebruik”: producten voor tweeërlei gebruik die worden gebruikt tijdens onderzoek of onderzoek dat tot onderzoeksresultaten in welke vorm dan ook (7) die voldoen aan de technische specificaties van een product voor tweeërlei gebruik in de EU-controlelijst voor tweeërlei gebruik of in een aanvullende nationale controlelijst voor tweeërlei gebruik (indien van toepassing). In een beperkt aantal gevallen heeft dit betrekking op situaties met militaire of MVW-eindgebruik(ers)belangen betreffende niet in de lijst opgenomen producten voor tweeërlei gebruik. Het is belangrijk te vermelden dat niet voor iedere onderzoeksactiviteit betreffende producten voor tweeërlei gebruik een vergunning noodzakelijk is. In onderafdeling 2.3.6 wordt nader toegelicht in welke gevallen een vergunning vereist is.

2.2. Onderzoeksgebieden en scenario’s die aanleiding kunnen geven tot controles op de uitvoer van producten voor tweeërlei gebruik

Uitvoercontroles zijn niet bedoeld om wetenschappelijk onderzoek of onderzoeksresultaten te censureren, maar om misbruik in verband met de veiligheid te voorkomen wanneer gevoelige goederen of kennis naar het buitenland worden overgebracht. Wetenschappers en onderzoeksinstellingen zijn aan dezelfde wetten onderworpen als de verwerkende industrie en ieder ander. Voordat goederen worden uitgevoerd of informatie wordt overgebracht, hebben exporteurs en informatiemakelaars de plicht om na te gaan of voor hun activiteiten voorafgaande wettelijke goedkeuring vereist is. Erkend wordt dat hiervoor in de onderzoekscontext een evenwicht moet worden gevonden tussen (inter)nationale veiligheidsbelangen en academische vrijheid, maar ook het streven naar Open Access voor onderzoeksresultaten en -gegevens:

— Academische vrijheid is een grondrecht dat wordt gewaarborgd door het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie (8). Dit ontslaat de onderzoekers en onderzoeksorganisaties echter niet van de verplichting zich te houden aan de voorschriften die zijn opgesteld om de veiligheidsbelangen van de EU en haar lidstaten te waarborgen (9).

— Het streven naar Open Access zoals door sommige financieringsprogramma’s vereist is, heeft tot doel de toegang tot en het hergebruik van onderzoeksresultaten en -gegevens te verbeteren. Ook deze Open Access-doelstellingen ontslaan de onderzoekers en de onderzoeksorganisatie er echter niet van de voorgestelde publicaties en gegevensreeksen voorafgaand te toetsen aan de (technologie)controlevoorschriften van de EU-verordening inzake producten voor tweeërlei gebruik en dienovereenkomstig te handelen.

Onderzoeksdisciplines binnen wetenschappen, technologie en engineering zullen eerder aan controles op de uitvoer van producten voor tweeërlei gebruik worden onderworpen dan academische activiteiten in geesteswetenschappen, sociale wetenschappen en economie.

De volgende onderwerpen zijn voorbeelden van onderzoek dat aanleiding kan geven tot controles op de uitvoer van producten voor tweeërlei gebruik: — het wijzigen van het gastheerspectrum van nodulaire-dermatose virus teneinde menselijke reservoirs op te nemen; — multispectrale beeldcamerasensoren voor het verzamelen van gegevens over gewassen; — op laser gebaseerde uraniumverrijkingstechnologie van de volgende generatie als mogelijk alternatief voor industriële verrijking waarbij gasvormig uranium in centrifuges wordt gebruikt; — 3D-printen van energetische materialen; — prototype van een drone met sproeisysteem om het Eastern equine encefalitisvirus te bestrijden; en — autonoom, wetenschappelijk onderwatervaartuig dat automatisch gegevens verzamelt in diepzeegebieden.

Aanhangsel 1 illustreert onderzoeksgebieden die onder meer kunnen worden onderworpen aan controles op de uitvoer van producten voor tweeërlei gebruik aangezien de EU-controlelijst voor tweeërlei gebruik producten in deze technologische domeinen bevat. Bijvoorbeeld: onderzoek betreffende nucleaire fysica en engineering kan te maken hebben met nucleaire reactoren, speciaal daarvoor ontworpen of vervaardigde uitrusting en onderdelen van nucleaire reactoren, of betreffende nucleair materiaal dat in bijlage I van de EU-verordening inzake producten voor tweeërlei gebruik is opgenomen. Dit betekent niet dat alle daarmee verband houdend onderzoek per definitie onderzoek is waarbij in de lijst opgenomen producten voor tweeërlei gebruik betrokken zijn (10), en evenmin dat voor de onderzoeksactiviteit een vergunning vereist is.

Aanhangsel 2 belicht enkele terugkerende onderzoeksscenario’s die aanleiding kunnen geven tot controles op de uitvoer:

— Onderwijs (11), advies, samenwerking of onderzoekswerk dat betrekking heeft op producten voor tweeërlei gebruik met buitenlandse gastonderzoekers in het douanegebied van de Unie (12);

— Onderwijs, advies, samenwerking of onderzoekswerk dat betrekking heeft op producten voor tweeërlei gebruik buiten het douanegebied van de Unie;

— In of buiten het douanegebied van de Unie een (virtuele) conferentie/bijeenkomst/seminar organiseren of op een (virtuele) conferentie/bijeenkomst/seminar presenteren over onderzoek betreffende producten voor tweeërlei gebruik;

— Publiceren over in de lijst opgenomen technologie voor tweeërlei gebruik;

— Indienen van informatie voor octrooiaanvragen en geoctrooieerde informatie; en

— Uitvoeren van materiële producten (goederen) voor tweeërlei gebruik, met inbegrip van het ontwerpen van prototypen en tweedehands laboratoriumapparatuur.

In al deze scenario’s is het ook van belang te bepalen of er EU- of nationale beperkende maatregelen of sancties gelden voor deze producten, het soort activiteit, het eindgebruik ervan of de betrokken entiteiten en landen.

In deze scenario’s zijn persoonlijke motivatie, de financieringsbron van het onderzoek, de aard van de onderzoekspartners en het doel van het onderzoek niet relevant om te bepalen of het onderzoek betreffende producten voor tweeërlei gebruik aan de technische controledrempels voldoet.

Controles op de uitvoer van producten voor tweeërlei gebruik kunnen zich voordoen op verschillende niveaus tijdens de onderzoekscyclus: in de fase van de onderzoeksfinanciering, de projectaanvraag, de uitwerking van het contract, de verspreiding van de onderzoeksresultaten enz. In afdeling 3 wordt meer informatie gegeven over de manier waarop een systematische procedure voor de screening van de uitvoer kan worden opgezet op de verschillende niveaus tijdens de onderzoekscyclus.

2.3. Basisbeginselen van het EU-systeem voor controle op de uitvoer van producten voor tweeërlei gebruik

2.3.1. De EU-verordening inzake producten voor tweeërlei gebruik

Het EU-systeem voor controle op de uitvoer van producten voor tweeërlei gebruik wordt geregeld door de EU-verordening inzake producten voor tweeërlei gebruik.

Bijlage I bij de EU-verordening inzake producten voor tweeërlei gebruik bevat de EU-lijst van producten voor tweeërlei gebruik. Voor alle producten in bijlage I bij de EU-verordening inzake producten voor tweeërlei gebruik is een vergunning vereist voor uitvoer buiten het douanegebied van de Unie. Bijlage IV bij de EU-verordening inzake producten voor tweeërlei gebruik is een kleine subgroep van bijlage I en bevat gevoeligere producten waarvoor ook een vergunning voor overbrenging binnen de EU vereist is.

Bijlage I (en bijgevolg ook bijlage IV) is dynamisch zodat rekening kan worden gehouden met vorderingen in de loop van de tijd, en de EU-uitvoercontroles weerspiegelen de in de uitvoercontroleregelingen overeengekomen verbintenissen. Om die reden wordt de lijst jaarlijks bijgewerkt. Het is belangrijk steeds de laatste versie van bijlage I bij de EU-verordening inzake producten voor tweeërlei gebruik te raadplegen (13).

Elk product voor tweeërlei gebruik heeft een classificatienummer. Dit is een combinatie van nummers en een letter (die de categorie, de subcategorie en het individuele controlepunt bevat) en is essentieel voor de productindeling en de vergunningsdocumenten. Het classificatienummer is niet willekeurig: het verwijst naar de aard van het product en de oorsprong van de controle door de overeenkomstige uitvoercontroleregeling (zie figuur 1).

Figuur 1 verduidelijkt de betekenis van het classificatienummer voor tweeërlei gebruik Het classificatienummer 9A012.a. verwijst naar gecontroleerde onbemande luchtvaartuigen (of drones) met technische specificaties en bepaalde bijbehorende apparatuur en onderdelen. — “9” betekent dat het product is opgenomen in categorie 9 (Ruimtevaart en voortstuwing). — “A” betekent dat het product is opgenomen in subcategorie A (Systemen, apparatuur en onderdelen). Bijgevolg wordt een volledige drone die aan de technische specificaties van 9A012 voldoet, opgenomen onder A. — “012” betekent dat het product afkomstig is van de controlelijst van het Wassenaar Arrangement. — “.a.” is de individuele subcontrole-invoer voor volledige drones.

De indeling van producten voor tweeërlei gebruik is gebaseerd op objectieve technische criteria, en het eindgebruik en de eindgebruiker spelen bij de technische indeling geen rol. Bijgevolg is het voor de indeling en voor het bestaan van de vergunningsplicht niet relevant of het product uitsluitend voor civiele doeleinden zal worden gebruikt dan wel of een militair gebruik is beoogd. Het eindgebruik en de betrokken partijen spelen echter een essentiële rol bij de vraag of een vergunning kan worden verleend. Raadpleeg onderafdeling 2.3.9 en aanhangsel 3 voor meer ondersteuning bij controles van eindgebruik en eindgebruikers.

Producten voor tweeërlei gebruik onderscheiden zich doorgaans van militaire producten. Militaire producten zijn goederen (zoals systemen, apparatuur, onderdelen, materialen, programmatuur of technologie) die voor het grootste deel speciaal zijn ontworpen of aangepast voor militair gebruik. Militaire producten zijn opgenomen in de gemeenschappelijke EU-lijst van militaire goederen of in de nationale lijsten in de EU-lidstaten. (14) In tegenstelling tot het gemeenschappelijke EU-systeem voor controle op de uitvoer van producten voor tweeërlei gebruik, wordt het controlesysteem voor militaire producten geregeld door elke EU-lidstaat. Het (vermelde) militaire eindgebruik van onderzoeksresultaten of -activiteiten betekenen niet automatisch dat dit product speciaal is ontworpen of aangepast voor militair gebruik. Het kan echter een aanwijzing zijn en vormt uiteraard nuttige informatie bij de indeling van militaire producten en de beoordeling van vergunningsaanvragen.

Wat de lijst van producten voor tweeërlei gebruik in bijlage I bij de EU-verordening inzake producten voor tweeërlei gebruik betreft, is het van belang het volgende voor ogen te houden: — De tien categorieën zijn een samenvoeging van de controlelijsten van vier uitvoercontroleregelingen (de Groep van Nucleaire Exportlanden, het “Missile Technology Control Regime”, de Australiëgroep en het Wassenaar Arrangement) en van het Verdrag inzake chemische wapens. Elke categorie is verder onderverdeeld in subcategorieën en in specifieke controlepunten. In het algemeen hebben de in de subcategorieën B, C, D en E genoemde producten betrekking op producten die zijn opgenomen in subcategorie A. In enkele gevallen bestaan er specifieke afzonderlijke controles in deze subcategorieën. De tien categorieën en vijf subcategorieën zijn een eerste onderverdeling van de lijst en kunnen het bladeren door de desbetreffende controlepunten vergemakkelijken. — Producten voor tweeërlei gebruik onderscheiden zich doorgaans van militaire producten. Militaire producten zijn goederen (zoals systemen, apparatuur, onderdelen, materialen, programmatuur of technologie) die speciaal zijn ontworpen of aangepast voor militair gebruik. De technische specificaties van producten voor tweeërlei gebruik zijn vaak uitgebreider dan die voor militaire producten. De betekenis van “speciaal ontworpen voor militair gebruik” of “aangepast voor militair gebruik” wordt grotendeels bepaald door de bevoegde autoriteit, die niet noodzakelijk dezelfde is als de bevoegde autoriteit voor de controles op de uitvoer van producten voor tweeërlei gebruik. — De in bijlage I bij de EU-verordening inzake producten voor tweeërlei gebruik vermelde producten omvatten zowel nieuwe als gebruikte (tweedehands) producten. — Het classificatienummer voor tweeërlei gebruik is niet hetzelfde als de douanegoederencode (Geharmoniseerd Systeem of Gecombineerde Nomenclatuur) (15) . Dit is met name relevant voor de indeling van materiële producten, met inbegrip van apparatuur, materialen en onderdelen. — De EU-lijst voor tweeërlei gebruik bevat materiële producten (met inbegrip van apparatuur, materialen en onderdelen), maar ook immateriële producten zoals programmatuur of technologieën in de vorm van technische gegevens of technische bijstand. Immateriële producten kunnen in materiële vorm worden overgebracht (bv. een papieren versie van dia’s of een opslagapparaat met fysieke gegevens) of elektronisch, visueel of mondeling worden overgebracht (ook bekend als immateriële vorm) (16). — Controles op technologieën zijn van cruciaal belang. Als proliferatoren een materieel product voor tweeërlei gebruik kunnen bemachtigen, kunnen zij er misschien delen van kopiëren, maar niet noodzakelijkerwijs extra producten produceren. Als zij echter de technologie verwerven om het product te ontwikkelen of te produceren, kunnen zij er zoveel maken als zij willen. Bovendien kunnen materiële producten weliswaar tijdelijk worden uitgevoerd, maar de uitvoer van technologie is bijna onmogelijk terug te halen en moet dus als definitief worden beschouwd. — Een voor een product afgegeven vergunning betreft ook de minimale technologie die nodig is voor de installatie, de bediening, het onderhoud en de reparatie van dat product.

2.3.2. Hoe moet de tekst van de codes voor tweeërlei gebruik worden gelezen?

Bijlage I bij de EU-verordening inzake producten voor tweeërlei gebruik is lang en er is niet één beste manier om snel elk in de lijst opgenomen product voor tweeërlei gebruik te vinden. Om bij een nieuwe indeling onze goederen of technologie voor tweeërlei gebruik op de juiste manier te in te delen, is het van belang om de laatste versie van bijlage I grondig door te nemen om het meest relevante en meest specifieke controlepunt voor het desbetreffende product te vinden. Raadpleeg bij twijfel of in geval van meerdere mogelijke classificatienummers de nalevingsfunctionaris bij uw onderzoeksorganisatie of, in voorkomend geval, de bevoegde autoriteit in uw lidstaat.

Veel controlepunten bevatten meerdere noten (Noot, Technische Noot of Nota Bene om te helpen bij de juiste productindeling. In deze noten wordt het toepassingsgebied van de controlemaatregelen (met inbegrip van illustraties of vrijstelling van controle) verder verduidelijkt of wordt verwezen naar andere delen van bijlage I of naar de gemeenschappelijke EU-lijst van militaire goederen (17). Deze noten maken integraal deel uit van de productindeling en mogen niet enkel als illustratie worden opgevat.

De lijst bevat een reeks algemene definities (18) die zijn aangeduid met “ ” (dubbele aanhalingstekens) en lokale definities die zijn aangeduid met ‘ ’ (enkele aanhalingstekens). Deze definities kunnen afwijken van het commerciële of wetenschappelijke jargon.

Voorbeeld 1: 1C351.a.57 1C351 Pathogenen voor mensen en dieren en “toxinen”, als hieronder: a. Virussen, natuurlijk, versterkt of gemodificeerd, in de vorm van “geïsoleerde levende culturen” of als materiaal met inbegrip van levend materiaal dat opzettelijk met dergelijke culturen is geïnoculeerd of besmet, als hieronder: … 57. Aan het ernstig acuut ademhalingssyndroom gerelateerd coronavirus (aan SARS gerelateerd coronavirus); (19); … Noot: 1C351 heeft geen betrekking op “vaccins” of “immunotoxinen”. Voorbeeld 2: 1A004.d 1A004 Beschermings- en detectieapparatuur en onderdelen daarvan die niet onder de lijst militaire goederen vallen, als hieronder: d. elektronische apparatuur die ontworpen is voor de automatische opsporing of identificatie van springstoffenresten dan wel het vaststellen van hun aanwezigheid, waarbij “sporendetectie”-technieken worden gebruikt (bv. akoestische oppervlaktegolven, ionenmobiliteitspectrometrie, massaspectrometrie). Technische noot: Onder “sporendetectie” wordt verstaan het vermogen om minder dan 1 ppm gas of 1 mg vaste of vloeibare stof te detecteren. Noot 1: 1A004.d. heeft geen betrekking op speciaal voor laboratoria ontworpen controleapparatuur. Noot 2: 1A004.d. heeft geen betrekking op doorloopveiligheidspoorten zonder lichamelijk contact. …

2.3.3. Programmatuurcontroles (subcategorie D)

Programmatuur in het kader van de EU-verordening inzake producten voor tweeërlei gebruik wordt gedefinieerd als een verzameling van een of meer “programma’s” (20) of “microprogramma’s” (21), vastgelegd op enig tastbaar medium. In veel gevallen hebben programmatuurcontroles betrekking op programmatuur die speciaal is ontworpen of aangepast voor de ontwikkeling, de productie of het gebruik van producten die elders in de EU-lijst van producten voor tweeërlei gebruik zijn opgenomen. Er worden echter ook gerichte (op zichzelf staande) programmatuurcontroles uitgevoerd.

Voorbeeld: 6D001 omvat de controle van “programmatuur” die speciaal is ontworpen voor de “ontwikkeling” of “productie” van apparatuur, onder meer bedoeld in 6A008 (specifieke radarsystemen -apparatuur en -samenstellingen, en speciaal daarvoor ontworpen onderdelen). 7D005 verwijst naar “programmatuur” die speciaal is ontworpen voor het decoderen van voor gebruik door de overheid ontworpen bepalingscodes voor een satellietnavigatiesysteem.

Belangrijkste conclusies voor de definitie van programmatuur De definitie van programmatuur geeft aan dat de programmatuur teneinde te worden opgenomen in de lijst op een gegeven moment op een tastbaar medium moet zijn vastgelegd. De programmatuur zelf kan zowel via materiële als immateriële middelen worden overgebracht. De definitie van programmatuur moet worden gelezen in samenhang met de nucleaire programmatuurnoot voor categorie 0 en de algemene programmatuurnoot voor de categorieën 1 tot en met 9. Wat programmatuur voor informatiebeveiliging (gespecificeerd in categorie 5 - deel 2) betreft, moet worden opgemerkt dat de nucleaire programmatuurnoot in zijn geheel en de algemene programmatuurnoot gedeeltelijk niet van toepassing zijn, en bijgevolg niet kunnen worden aangewend voor vrijstelling van controle.

2.3.4. Technologiecontroles (subcategorie E)

Technologiecontroles moeten ervoor zorgen dat kennis, knowhow en deskundigheid in verband met gevoelige producten niet onbedoeld worden verstrekt voor toepassing in programma’s waarover zorgen bestaan met betrekking tot militaire aangelegenheden, MVW, openbare veiligheid of mensenrechten.

Vaststellen of onderzoek betrekking heeft op producten voor tweeërlei gebruik kan een (grote) uitdaging vormen. Innovatief onderzoek laat zich niet eenvoudig kwalificeren overeenkomstig de bestaande controlepunten. Een goed inzicht in de definitie van “technologie”, de technologienoten en de noten inzake vrijstelling van controle “fundamenteel wetenschappelijk onderzoek” en “voor iedereen beschikbaar” is essentieel om door de technologiecontroles te navigeren.

“Technologie” verwijst in het kader van de EU-verordening inzake producten voor tweeërlei gebruik naar specifieke informatie die nodig is voor de “ontwikkeling”, de “productie” of het “gebruik” van een product. Die informatie is in de vorm van “technische gegevens” of “technische bijstand”. De verwijzing naar “specifieke informatie die nodig is” heeft als doel om de technologiecontrole toe te spitsen op het gedeelte van de technologie dat ervoor zorgt dat een product aan de in de lijst opgenomen prestatiedrempels voldoet of deze overschrijdt. Voor de categorieën 1 tot en met 9 wordt alleen deze specifieke informatie beschouwd als in de lijst opgenomen technologie voor tweeërlei gebruik. Het doel van de definitie van “noodzakelijk” is de technologiecontroles toe te spitsen op de specifieke technologie die ertoe leidt dat een product aan vergunningsplicht onderworpen is. Belangrijk is dat de in de lijst opgenomen technologie voor tweeërlei gebruik ook aan vergunningsplicht onderworpen blijft als deze technologie wordt toegepast op niet aan vergunningsplicht onderworpen producten.

Er is niet gedefinieerd wat valt onder “specifieke informatie die nodig is”. In het algemeen wordt de volgende informatie niet specifiek genoeg geacht om onder de definitie van technologie te vallen:

— veiligheidsinformatiebladen (VIB), materiaalveiligheidsinformatiebladen, productveiligheidsinformatiebladen;

— brochures, catalogi en uittreksels daaruit, die in hun respectieve vorm bestemd (kunnen) zijn voor een onbepaald aantal belanghebbenden, en die aan hen beschikbaar worden gesteld zonder individuele inhoudelijke wijzigingen;

— schematische voorstellingen, blokschema’s, processchema’s (zonder gedetailleerde gegevens);

— technische prestatiegegevens, kernprestatie-indicatoren;

— elektrische en mechanische verbindings- en verbruiksgegevens;

— tekens ter etikettering;

— onderdelenlijsten indien niet duidelijk naar tekeningen kan worden verwezen;

— normen en standaarden die algemeen beschikbaar zijn en niet specifiek zijn voor een product van een onderneming;

— artikelen in vakbladen en soortgelijke publicaties;

— algemene proces- en procedurebeschrijvingen (in het geval van productiefaciliteiten);

— leveringsspecificaties (bv. voor chemische en andere hulpmaterialen);

— foto’s (zonder gedetailleerde informatie over geometrische afmetingen, gebruikte materialen en elektrische/elektronische onderdelen);

— tekeningen/opstandschetsen in geëxplodeerde vorm zonder gedetailleerde afmetingen;

— doorsneden (schematisch en zonder wezenlijke en gedetailleerde gegevens);

— externe afmetingen.

Illustratie van de drempel “noodzakelijk” 3E001 verwijst naar de aan controle onderworpen technologie voor de “ontwikkeling” of “productie” van in de lijst opgenomen geïntegreerde schakelingen zoals bedoeld in onder meer 3A001.a. 3A001.a.5.a.5 verwijst naar geïntegreerde schakelingen voor analoog/digitaal-omzetters met een scheidend vermogen van 16 bit of meer en met een bemonsteringssnelheid van meer dan 65 megasamples per seconde. Een document (22) met de beschrijving van de ontwerpparameters of -stappen die nodig zijn om de drempel van 65 megasamples per seconde te bereiken (of te overschrijden) bevat op zichzelf niet de technologie die in het bijzonder verantwoordelijk is voor de ontwikkeling van het aan controle onderworpen product van 3A001.a.5.a.5, en bevat bijgevolg niet de op grond van de algemene technologienoot “noodzakelijke” technologie. De reden hiervoor is dat in het document niet wordt vermeldt op welke manier het “scheidend vermogen van 16 bit” moet worden bereikt of overschreden. Een handleiding die de productietechniek beschrijft voor het produceren van geïntegreerde schakelingen voor analoog/digitaal-omzetters met een scheidend vermogen van minimaal 16 bit, maar met een bemonsteringssnelheid van minder dan 65 megasamples per seconde bevat niet de “noodzakelijke” technologie om het aan controle onderworpen product te produceren. In beide bovenstaande situaties worden het document en de handleiding niet geacht de aan controle onderworpen technologie te bevatten die noodzakelijk is voor de ontwikkeling of de productie van in 3A001.a.5.a.5 opgenomen producten, aangezien ze geen specifieke informatie bevatten met betrekking tot de twee in 3A001.a.5.a.5 beschreven technische kenmerken.

Voorbeeld: 1E001 controleert “technologie” overeenkomstig de algemene technologienoot voor de “ontwikkeling” of “productie” van apparatuur of materialen bedoeld in 1A002 tot en met 1A005, 1A006.b., 1A007, 1B en 1C. We passen dit toe op 1C216. 1C216 specificeert de controles voor maragingstaal. Aangezien dit artikel onder categorie 1 valt, is de algemene technologienoot van toepassing. Bijgevolg is de technologie voor tweeërlei gebruik die onder 1E001 valt de technologie die “noodzakelijk” is voor de “ontwikkeling” of “productie” van maragingstaal met de specificaties van 1C216. Wat valt niet onder 1E001? Onderzoeksresultaten die informatie verstrekken over — dit soort maragingstaal zonder gedetailleerde informatie te verstrekken over de manier waarop dit soort maragingstaal kan worden ontwikkeld of geproduceerd; — een historisch overzicht van bestaande (voor iedereen beschikbare) productiemethoden van dit soort maragingstaal; — een innovatief productieproces van maragingstaal dat niet aan de noodzakelijke drempels van 1C216 (en 1C116) voldoet. Wat valt onder 1E001? Onderzoeksresultaten die informatie verstrekken over — bestaande ontwikkelings- of productieprocessen die nog niet voor iedereen beschikbaar zijn en die geen fundamenteel wetenschappelijk onderzoek vormen; — een innovatief (nog niet voor iedereen beschikbaar) ontwikkelings- of productieproces van maragingstaal dat aan de noodzakelijke drempels van 1C216 voldoet en dat geen fundamenteel wetenschappelijk onderzoek vormt.

Belangrijkste conclusies voor de definitie van technologie — Technologie wordt gedefinieerd als de specifieke informatie die noodzakelijk is voor de “ontwikkeling”, de “productie” of het “gebruik” van in de lijst opgenomen producten voor tweeërlei gebruik. Dit betekent dat de technische gegevens of technische bijstand, om te worden ingedeeld als in de lijst opgenomen technologie voor tweeërlei gebruik, specifieke informatie moeten bevatten die noodzakelijk is voor de ontwikkeling, de productie of het gebruik van de in de categorieën 0 tot en met 9 vermelde producten. De betekenis van specifieke informatie wordt in de EU-verordening inzake producten voor tweeërlei gebruik niet gedefinieerd. De betekenis van ontwikkeling, productie en gebruik is wel gedefinieerd. — De definitie van technologie moet worden gelezen in samenhang met de nucleaire technologienoot voor categorie 0 en de algemene technologienoot (voor de categorieën 1 tot en met 9). — Voor categorie 0 (nucleaire producten) is de in de lijst opgenomen technologie voor tweeërlei gebruik de specifieke informatie die “rechtstreeks samenhangt met goederen die in categorie 0 vallen”. Dit is een brede beschrijving; bijgevolg is de reikwijdte van de aan controle onderworpen nucleaire technologie groter dan dat van de aan controle onderworpen technologie in de categorieën 1 tot en met 9. — Voor de categorieën 1 tot en met 9 wordt alleen het gedeelte van de “technologie” dat “noodzakelijk” is voor de “ontwikkeling”, de “productie” of het “gebruik” van in de categorieën 1 tot en met 9 bedoelde goederen onderworpen aan de op de categorieën 1 tot en met 9 van toepassing zijnde bepalingen. “Noodzakelijk” is gedefinieerd als het gedeelte van de informatie dat in het bijzonder verantwoordelijk is voor het bereiken of overschrijden van de aan controle onderworpen prestatieniveaus, kenmerken of functies van de EU-controlelijst voor tweeërlei gebruik. Deze aan controle onderworpen prestatieniveaus, kenmerken of functies zijn doorgaans zeer specifiek en hoog, wat de technologieën die aan de drempel inzake “noodzakelijk” voldoen, beperkt. Daarmee beperkt men de technologie waarvoor eventueel de noten inzake vrijstelling van controle “fundamenteel wetenschappelijk onderzoek” en “in het publieke domein” kunnen worden toegepast.

Houd er rekening meet dat bepaalde programma’s voor onderzoeksfinanciering vereisen dat er een toetsing inzake tweeërlei gebruik plaatsvindt op het moment dat een onderzoekssubsidie wordt aangevraagd. Op basis van internationale evaluatiemechanismen is het een goede praktijk om in een vroeg stadium van het onderzoeksprogramma of -project na te gaan voor welke betrokken apparatuur of materialen, of verwachte resultaten (zoals publicaties) mogelijk verdere controles op de uitvoer van producten voor tweeërlei gebruik nodig zijn. Indien die (mogelijke) kwesties inzake controle op de uitvoer van producten voor tweeërlei gebruik zijn vastgesteld, is ook opvolging nodig tijdens en aan het einde van de onderzoeksprogramma’s of -projecten.

De exporteur is verplicht om de technologie naar behoren te beoordelen om te bepalen of deze aan de drempelwaarde voor controle op producten voor tweeërlei gebruik voldoet. Door zijn/haar deskundigheid en kennis van het eigen onderzoek is de onderzoeker het best geplaatst om zijn/haar eigen onderzoek adequaat in te delen, mogelijk met de ondersteuning van opgeleid administratief personeel dat vertrouwd is met de structuur van de EU-lijst voor tweeërlei gebruik. Presentaties of publicaties voldoen zelden in hun geheel aan de drempelwaarde voor aan controle onderworpen technologie. Sommige onderafdelingen of kleine uittreksels voldoen mogelijk aan de drempel. Alleen die onderdelen zijn vergunningsplichtig indien de onderzoeker of de onderzoeksorganisatie richtsnoeren nodig heeft; zijn kunnen dan contact opnemen met hun bevoegde nationale autoriteit. Hierdoor kan de onderzoeker of onderzoeksorganisatie een geïnformeerde keuze maken met betrekking tot de onderdelen waarvoor een uitvoervergunning moet worden aangevraagd vóór indiening of publicatie.

2.3.5. Producten voor tweeërlei gebruik die zijn vrijgesteld van controle

De EU-verordening inzake producten voor tweeërlei gebruik bevat een aantal vrijstellingen van controle, en vermeldt onder welke voorwaarden een bepaald in de lijst opgenomen product niet aan controle onderworpen is. Hoewel dat product aan de technische vereisten voldoet, is derhalve toch geen vergunning voor uitvoer of overbrenging nodig. Er wordt op gewezen dat de vrijstellingen van controle uitsluitend kunnen worden toegepast op in de lijst opgenomen producten voor tweeërlei gebruik.

In principe zijn er twee soorten vrijstellingen van controle. Enerzijds zijn er vrijstellingen van controle die specifiek verband houden met bepaalde in de lijst opgenomen producten voor tweeërlei gebruik.

Voorbeelden In noot 2 onder 2B001 is vermeld dat dit controlepunt niet van toepassing is op werktuigmachines voor speciale toepassingen die alleen gebruikt worden voor de vervaardiging van tandprothesen. Noot 2 onder 5A002.a. heeft geen betrekking op producten, waarvoor de functionaliteiten voor “informatiebeveiliging” beperkt zijn tot functionaliteiten met betrekking tot het draadloos “persoonlijk netwerk”, die enkel gebruikmaken van bekendgemaakte of commerciële cryptografische normen.

Anderzijds zijn er systematische vrijstellingen van controle voor programmatuur en technologie. Deze noten inzake vrijstelling van controle zijn ingevoegd in de nucleaire programmatuurnoot, de nucleaire technologienoot, de algemene programmatuurnoot en de algemene technologienoot in bijlage I bij de EU-verordening inzake producten voor tweeërlei gebruik.

Alleen in de lijst opgenomen “programmatuur” of “technologieën” kunnen een beroep doen op de in de programmatuur- en technologienoten vermelde vrijstellingen van controle. Het is dus van het grootste belang te bepalen of bij het onderzoek producten voor tweeërlei gebruik betrokken zijn, en zo ja, welk(e) deel (delen), voldoet (voldoen) aan de controlepunten voor programmatuur of technologie in respectievelijk in de categorieën D en E, in samenhang met de programmatuur- en technologienoten.

— In de nucleaire programmatuurnoot wordt benadrukt dat de minimaal noodzakelijke objectcode voor installatie, bediening, onderhoud (controle) of reparatie van de in categorie 0 opgenomen goederen waarvan de uitvoer is toegestaan, niet aan controle is onderworpen.

— De algemene programmatuurnoot omvat drie vrijstellingen van controle voor in de categorieën 1 tot en met 9 opgenomen programmatuur: — programmatuur die algemeen voor het publiek verkrijgbaar is (wat betekent dat de programmatuur via de detailhandel zonder beperkingen uit voorraad wordt verkocht en is ontworpen voor installatie door de gebruiker zonder wezenlijke ondersteuning van de leverancier), — programmatuur die voor iedereen beschikbaar is, — de minimaal noodzakelijke “objectcode” voor de installatie, de bediening, het onderhoud (controle) of de reparatie van goederen waarvan de uitvoer is toegestaan.

Wat programmatuur voor informatiebeveiliging (gespecificeerd in categorie 5 - deel 2) betreft, moet worden opgemerkt dat de nucleaire programmatuurnoot in zijn geheel en de algemene programmatuurnoot gedeeltelijk niet van toepassing zijn, en bijgevolg niet kunnen worden aangewend voor vrijstelling van controle.

Voor in de lijst opgenomen technologieën voor tweeërlei gebruik zijn er drie vrijstellingen van controle mogelijk: “Technologie” die voortvloeit uit “fundamenteel wetenschappelijk onderzoek”, “technologie” die al “voor iedereen beschikbaar is” en de voor octrooiaanvragen noodzakelijke minimuminformatie. Deze laatste geldt niet voor technologieën van categorie 0.

In het volgende deel van de richtsnoeren wordt aandacht besteed aan de vrijstellingen van controle voor “fundamenteel wetenschappelijk onderzoek”, “voor iedereen beschikbaar” en de voor octrooiaanvragen noodzakelijke minimuminformatie.

Belangrijkste conclusies voor de noot inzake vrijstelling van controle “fundamenteel wetenschappelijk onderzoek” voor technologie In de EU-verordening inzake producten voor tweeërlei gebruik wordt “fundamenteel wetenschappelijk onderzoek” gedefinieerd als experimenteel of theoretisch werk dat hoofdzakelijk wordt gedaan om nieuwe kennis te verkrijgen over de fundamentele beginselen van verschijnselen of waarneembare feiten, en dat in eerste instantie niet is gericht op een bepaald praktisch doel of oogmerk. Hoewel dit niet uitdrukkelijk wordt vermeld, wordt hiermee fundamenteel onderzoek bedoeld, waardoor niet-fundamenteel onderzoek of toegepast onderzoek niet voor vrijstelling van controle in aanmerking komt. Deze definitie brengt uitdagingen voor de uitvoering met zich mee, aangezien deze zij vele jaren ongewijzigd is gebleven, en vanwege de evoluerend aard van het onderzoeksecosysteem. Het is belangrijk voor ogen te houden dat terminologie hier een probleem kan vormen: de wetenschappelijke classificatie van een onderzoeksproject als “fundamenteel onderzoek” betekent niet noodzakelijk of automatisch dat het aan de definitie van “fundamenteel wetenschappelijk onderzoek” van de EU-verordening inzake producten voor tweeërlei gebruik voldoet. Het nalevingspersoneel in uw organisatie of uw bevoegde autoriteit kan u in geval van twijfel helpen bij de classificatie. Fundamenteel wetenschappelijk onderzoek levert alleen een vrijstelling van controle op voor in de lijst opgenomen technologieën voor tweeërlei gebruik. Dit kan niet worden toegepast op materiële producten (goederen) zoals apparatuur en materialen. In wezen worden hiermee de feitelijke onderzoeksresultaten van controle vrijgesteld, en niet de intentie om onderzoeksresultaten te produceren (in het stadium van de onderzoeksfinanciering). Dit cruciale onderscheid moet in aanmerking worden genomen bij het toepassen van deze noot inzake vrijstelling van controle. Deze richtsnoeren verstrekken twee criteria om te helpen bepalen of de noot inzake vrijstelling van controle “fundamenteel wetenschappelijk onderzoek” relevant is: het niveau van technologische paraatheid en het aandeel van financiering door de sector. Deze criteria bepalen niet of de noot inzake vrijstelling van controle van toepassing is. Dit moet per geval worden besloten via de interne procedures voor de screening van uitvoer en, in voorkomend geval, in overleg met de bevoegde autoriteit. — Niveaus van technologische paraatheid (TRL, Technology Readiness Levels) is een schaal (van 1 tot en met 9) die oorspronkelijk is ontwikkeld door de National Aeronautics and Space Administration (NASA) in de Verenigde Naties, en later is overgenomen door andere overheidsdiensten, instellingen of agentschappen om de stand van de ontwikkeling van ruimtevaarttechnologieën te beoordelen. TRL is een instrument dat vaak wordt gebruikt binnen de onderzoeksgemeenschap, evenals binnen de Europese onderzoeks- en innovatieprogramma’s, om te beoordelen of nieuwe en opkomende technologieën klaar zijn voor de markt. Met het oog op uitvoercontrole worden onderzoeksresultaten die afkomstig zijn van TRL 1- en TRL 2-onderzoek doorgaans beschouwd als fundamenteel wetenschappelijk onderzoek. De geschiktheid van onderzoeksresultaten die afkomstig zijn van TRL 3 en TRL 4 moet per geval worden beoordeeld. Onderzoeksresultaten die afkomstig zijn van onderzoek dat hoger is dan TRL 4 wordt niet als fundamenteel wetenschappelijk onderzoek beschouwd. Zie aanhangsel 8 voor een beschrijving van de verschillende niveaus van technologische paraatheid. — Financiering door de sector (sponsor): Onderzoek dat extern door een partner uit de industrie wordt gefinancierd zal eerder tot een commerciële ontwikkeling leiden, ongeacht of het project door de industrie zelf dan wel door een overheidsinstantie wordt geïnitieerd. Bovendien krijgt de financier (of sponsor) uit de industrie in vele gevallen (via contractuele overeenkomsten) de mogelijkheid om publicaties (of presentaties) te beoordelen en van commentaar te voorzien voordat ze worden vrijgegeven, en om het (tijdelijk) exclusieve gebruik van de onderzoeksresultaten te vragen. Deze vormen van samenwerking kunnen erop wijzen dat de daaruit voortvloeiende onderzoeksresultaten geen fundamenteel wetenschappelijk onderzoek zullen vormen. In bepaalde gevallen financiert de industrie immers fundamenteel onderzoek zonder voorwaarden op het gebied van publicaties of andere onderzoeksresultaten. In die gevallen kan de vrijstelling van controle inzake fundamenteel wetenschappelijk onderzoek worden overwogen indien het betrekking heeft op in de lijst opgenomen technologieën voor tweeërlei gebruik en het TRL-niveau laag genoeg is.

Belangrijkste conclusies voor de noot inzake vrijstelling van controle “beschikbaar voor iedereen” voor programmatuur of technologie In de EU-verordening inzake producten voor tweeërlei gebruik is “voor iedereen beschikbaar” als volgt gedefinieerd: “technologie” of “programmatuur” die zonder beperkingen aan de verdere verspreiding daarvan beschikbaar zijn gesteld (auteursrechtelijke beperkingen hebben niet tot gevolg dat “technologie” of “programmatuur” niet langer “voor iedereen beschikbaar” is). In wezen worden hiermee de in de lijst opgenomen programmatuur en technologie die voor iedereen beschikbaar is vrijgesteld van controle. In deze EU-richtsnoeren wordt benadrukt dat aan controle onderworpen programmatuur of technologie voor tweeërlei gebruik die nog niet tot het publieke domein behoort, niet van controle kan worden vrijgesteld op grond van de noot inzake vrijstelling van controle “beschikbaar voor iedereen”. De definitie verwijst duidelijk naar programmatuur of technologie die zonder beperkingen aan de verdere verspreiding daarvan beschikbaar zijn gesteld. De beoogde handeling om de (objectcode voor) programmatuur of technologieën voor iedereen beschikbaar te stellen is niet toereikend om vrijgesteld te worden van controle. Dat houdt in dat voor toekomstige onderzoeksresultaten (open-source software, publicatie, conferentiemateriaal enz.) alleen een beroep kan worden gedaan op deze vrijstelling van controle indien de in de lijst opgenomen programmatuur of technologie die zij bevatten al voor iedereen beschikbaar is. Bijgevolg kan de handeling van vrijgave zonder een vergunning een schending inhouden van controles op de uitvoer. De verwijzing naar “zonder beperkingen” moet worden opgevat als het niet beperken van de toegang tot slechts een beperkte groep van personen. Indien informatie alleen beschikbaar wordt gesteld na een individuele beslissing van de informatiedrager of eigenaar, dan heeft niet iedereen toegang tot de informatie, en kan de informatie bijgevolg niet worden beschouwd als “voor iedereen beschikbaar”. Juridische beperkingen, bijvoorbeeld inzake auteursrechten, die niet van belang zijn op grond van uitvoercontrolewetgeving hebben geen invloed op het in aanmerking komen voor een vrijstelling van controle. Evenzo worden maatregelen zoals het vragen van een vergoeding voor toegang of voorafgaande registratie voor toegang niet als een beperking beschouwd zolang het voor iedereen is toegestaan om de vergoeding te betalen of te registreren. Open-source-ontwikkeling wordt vaak wereldwijd door gemeenschappen in samenwerkingsverband uitgevoerd. Open-source-technologieën of programmatuur die wordt gepubliceerd en zonder beperkingen beschikbaar wordt gesteld kan profiteren van vrijstelling van controle op grond van “beschikbaarheid voor iedereen”. Technologie voor de ontwikkeling van “inbraakprogrammatuur” kan vrijgesteld worden van controle indien de technologie betrekking heeft op “bekendmaking van kwetsbaarheden” of “respons op cyberincidenten”. Raadpleeg de laatste versie van bijlage I voor de toepasselijke definities. Indien een onderzoeker verwijst naar proliferatiegevoelige informatie uit andere bronnen die al voor iedereen beschikbaar zijn of die informatie integreert, dan maakt dat de onderzoeksresultaten niet automatisch tot aan controle onderworpen programmatuur of technologieën voor tweeërlei gebruik. Het feit dat die in de lijst opgenomen programmatuur of technologie zonder vergunning voor iedereen beschikbaar is geworden, vormt een schending van de uitvoercontroleregelingen, maar dit kan niet worden toegeschreven aan die onderzoeker.

Belangrijkste conclusies voor de noot vrijstelling van controle “voor octrooiaanvragen noodzakelijke minimuminformatie” voor technologie De algemene technologienoot bevat een vrijstelling voor de voor octrooiaanvragen noodzakelijke minimuminformatie. Deze voor octrooiaanvragen noodzakelijke minimuminformatie is dus vrijgesteld van uitvoercontrole. Bij deze vrijstellingen van controle wordt geen onderscheid gemaakt tussen nationale, Europese of internationale octrooiaanvragen. Zodra de octrooi-informatie voor iedereen beschikbaar is gemaakt, is deze niet langer onderworpen aan uitvoercontroles. In de EU-verordening inzake producten voor tweeërlei gebruik is geen definitie opgenomen van “noodzakelijke minimuminformatie”. Hieronder wordt in het algemeen verstaan de informatie die nodig is om te voldoen aan de indieningsvereisten zoals vastgesteld door het Europees Octrooibureau of de octrooibureaus van de EU-lidstaten.

2.3.6. Aan controle onderworpen activiteiten

Niet voor elke onderzoeksactiviteit waarbij producten voor tweeërlei gebruik betrokken zijn, is een vergunning vereist. De EU-verordening inzake producten voor tweeërlei gebruik omvat vijf verschillende soorten activiteiten waarvoor een vergunning vereist is. Afdeling 2.3.7 beschrijft welke soorten vergunningen bestaan voor elk van deze activiteiten.

Voor de twee onderstaande vergunningen geldt een permanente vergunningsplicht:

— Een uitvoervergunning is vereist voor de verplaatsing of overdracht buiten het douanegebied van de Unie van een product voor tweeërlei gebruik dat is opgenomen in bijlage I bij de EU-verordening inzake producten voor tweeërlei gebruik.

— Een overbrengingsvergunning is alleen vereist voor de verplaatsing of overdracht van producten binnen het douanegebied van de Unie voor in bijlage IV bij de EU-verordening inzake producten voor tweeërlei gebruik opgenomen producten voor tweeërlei gebruik.

Voor de volgende drie vergunningen wordt de vergunningsplicht per geval beoordeeld:

— Een doorvoervergunning is vereist voor producten die door het douanegebied van de Unie gaan.

— Een tussenhandelvergunning is vereist voor de tussenhandel in producten tussen derde landen vanuit het douanegebied van de Unie.

— Een vergunning is vereist voor het verlenen van technische bijstand met betrekking tot producten voor tweeërlei gebruik.

Voor de doorvoer van of de tussenhandel in in de lijst opgenomen producten voor tweeërlei gebruik en de verlening van technische bijstand voor in de lijst opgenomen producten voor tweeërlei gebruik kan een verbod, respectievelijk een vergunning, gelden indien het product geheel of gedeeltelijk bestemd is of kan zijn voor de doeleinden genoemd in artikel 4, lid 1, van de EU-verordening inzake producten voor tweeërlei gebruik. De bevoegde autoriteit beslist of een vergunning vereist is, dan wel een doorvoer verboden is. Sommige EU-lidstaten hebben nationale maatregelen ingevoerd betreffende controles op de doorvoer, tussenhandel of verlening van technische bijstand voor niet in de lijst opgenomen producten voor tweeërlei gebruik. De Europese Commissie publiceert een lijst van nationale maatregelen die door de lidstaten overeenkomstig Verordening (EU) 2021/821 zijn aangenomen, en werkt die regelmatig bij (23).

Sommige producten voldoen niet aan de technische specificaties van bijlage I, maar zijn niettemin proliferatiegevoelig wegens hun technische mogelijkheden of vermoedelijk zorgwekkend eindgebruik. Voor transacties met dergelijke producten en met (vermoedelijk) zorgwekkend eindgebruik, zou voor de uitvoer een vergunning nodig kunnen zijn. Dergelijke controles voor niet in de lijst opgenomen producten worden vangnetcontroles (“catch-all controls)” genoemd (zie ook onderafdeling 2.3.8).

Aanhangsel 5 bevat een stroomschema voor het bepalen van de vergunningsvereisten krachtens de EU-verordening inzake producten voor tweeërlei gebruik.

2.3.7. Soorten vergunningen

De EU-verordening inzake producten voor tweeërlei gebruik omvat de volgende soorten vergunningen:

— Individuele uitvoervergunningen met betrekking tot een of meer producten voor tweeërlei gebruik aan één specifieke exporteur voor één eindgebruiker of ontvanger in een derde land.

— Globale uitvoervergunningen met betrekking tot een of meer producten voor tweeërlei gebruik die voor uitvoer naar een of meer met naam genoemde eindgebruikers en/of in een of meer met naam genoemde landen geldig kunnen zijn.

— Vergunningen voor grote projecten met betrekking tot een of meer producten voor tweeërlei gebruik die voor uitvoer naar een of meer met naam genoemde eindgebruikers in een of meer met naam genoemde derde landen geldig kunnen zijn met het oog op een specifiek grootschalig project.

— De uniale algemene uitvoervergunningen (EUGEA’s) dienen ter vereenvoudiging van de uitvoer van specifieke producten voor tweeërlei gebruik naar bepaalde landen van bestemming die beschikbaar zijn voor alle in de EU gevestigde exporteurs die voldoen aan de voorwaarden en vereisten voor het gebruik ervan, zoals opgenomen in de bijlagen IIa tot en met IIf. De bijlagen IIa tot en met IIf stemmen overeen met de acht beschikbare EUGEA’s (EUGEA 001 tot en met EUGEA 008).

— Nationale algemene uitvoervergunningen (NGEA’s) zijn bijkomende vereenvoudigde vergunningen voor de uitvoer van specifieke producten voor tweeërlei gebruik naar bepaalde landen van bestemming, zoals bepaald in de nationale wetgeving. Deze vergunningen gelden alleen voor exporteurs die in de respectievelijke EU-lidstaten zijn gevestigd (24).

— Vergunning voor de verlening van technische bijstand vanuit het douanegebied van de Unie gericht op het grondgebied van een derde land, binnen het grondgebied van een derde land of aan een ingezetene van een derde land die tijdelijk aanwezig is binnen het douanegebied van de Unie.

— Vergunning voor tussenhandeldiensten voor een bepaalde hoeveelheid specifieke producten voor tweeërlei gebruik die tussen twee of meer derde landen worden verplaatst.

— Doorvoervergunning voor niet-Unieproducten voor tweeërlei gebruik die alleen worden doorgevoerd via de EU.

— Intra-EU-overbrengingsvergunning voor in bijlage IV opgenomen producten voor tweeërlei gebruik van een EU-lidstaat naar een andere EU-lidstaat.

De EU-lidstaten kunnen deze vergunningsvereisten aanvullen met nationale vergunningsverplichtingen of verbodsbepalingen.

Een EU-vergunning (verleende vergunning) is geldig in de 27 EU-lidstaten en kan worden gebruikt om de producten vanuit overal in het gebied van de douane-unie uit te voeren. De geldigheid van de vergunningen wordt door elke lidstaat vastgesteld.

Voorbeelden: Publicatie Onderzoeker A wil een artikel publiceren in een Amerikaans tijdschrift. Het artikel bevat technologie die onder bijlage I bij de EU-verordening inzake producten voor tweeërlei gebruik valt (meer bepaald 3E001 met betrekking tot de ontwikkeling van signaalanalysatoren van 3A002.c) en is na de publicatie ervan ook beschikbaar buiten de Verenigde Staten van Amerika (VS). 3E001 met betrekking tot 3A002.c valt onder de in EUGEA 001 opgenomen producten. De VS is een van de landen van bestemming die in de EUGEA 001 zijn toegestaan. Onderzoeker A kan de EUGEA 001 echter niet gebruiken om het artikel naar de Amerikaanse uitgever te sturen aangezien de exporteur op de hoogte is dat het product niet in het EUGEA 001-land zal blijven waarnaar het wordt uitgevoerd. Hiervan is in dit geval sprake. Het artikel wordt wereldwijd beschikbaar gesteld, zoals onderzoeker A weet. Aangezien de EUGEA 001 niet kan worden toegepast, is het belangrijk dat de onderzoeker of onderzoeksorganisatie contact opneemt met de bevoegde autoriteit om te bespreken hoe de vergunningsvereiste kan worden ingeperkt (bv. bepalen en mogelijk aanpassen of weglaten van de specifieke delen die de aan controle onderworpen technologie bevatten, of de toegang tot die specifieke delen beperken), en indien inperking niet haalbaar is, hoe aan de vergunningvereisten kan worden voldaan (bv. individuele vergunningsaanvraag). Raadpleeg onderafdeling 2.3.4 voor meer informatie over de bepaling van aan controle onderworpen technologie. Uitvoer van tweedehands apparatuur voor dimensionale inspectie Onderzoeksafdeling B wil een tweedehands röntgentomografiesysteem voor het driedimensionaal opsporen van gebreken verkopen aan een universiteit in Brazilië. De apparatuur is opgenomen in 1B001.f.1. 1B001.f.1.-producten zijn niet opgenomen in de EUGEA’s (EUGEA 003: uitvoer na reparatie/vervanging; EUGEA 004: tijdelijke uitvoer voor tentoonstelling of beurs) met Brazilië als bestemming. Onderzoeksafdeling B moet hiervoor een individuele vergunning aanvragen aangezien het gaat om een transactie naar één eindgebruiker.

2.3.8. Controles op de uitvoer van niet in de lijst opgenomen producten voor tweeërlei gebruik

Sommige producten voldoen niet aan de technische specificaties van bijlage I, maar zijn toch proliferatiegevoelig wegens de technische mogelijkheden of het zorgwekkende vermoedelijke eindgebruik ervan.

Op grond van artikel 4 van de EU-verordening inzake producten voor tweeërlei gebruik kunnen nationale autoriteiten een vergunningsplicht opleggen voor producten voor tweeërlei gebruik die niet in de lijst in bijlage I zijn opgenomen indien er een (vermoedelijk) verband is met gebruik in een MVW-programma, (vermoedelijk) militair eindgebruik in een land waarvoor een wapenembargo is ingesteld (25) of (vermoedelijk) gebruik van het product als onderdeel van militaire uitrusting die zonder of in strijd met een vergunning werd uitgevoerd. Deze bepaling staat bekend als de vangnetcontrole (“catch-all control”); in zo’n geval, bij een vermoed potentieel gebruik van uw producten in een van de bovengenoemde gevallen, wordt aanbevolen dat u contact opneemt met uw nationale autoriteit voor nadere informatie.

Op grond van artikel 5 van de EU-verordening inzake producten voor tweeërlei gebruik kan voor de uitvoer van niet in de lijst opgenomen producten voor cyberbewaking een uitvoervergunning vereist zijn indien uw bevoegde autoriteit u daarvan in kennis heeft gesteld of indien u – volgens de bevindingen van uw zorgvuldigheidsonderzoek – weet dat er sprake is van zorgwekkend eindgebruik in verband met binnenlandse repressie of het plegen van ernstige schendingen van de mensenrechten en het internationaal humanitair recht.

Op grond van artikel 9 van de EU-verordening inzake producten voor tweeërlei gebruik kan een lidstaat om redenen van openbare veiligheid, met inbegrip van het voorkomen van terroristische daden of uit mensenrechtenoverwegingen, een verbod instellen op of een vergunningsplicht opleggen voor de uitvoer van producten voor tweeërlei gebruik die niet in bijlage I zijn opgenomen. De Europese Commissie stelt een lijst van dergelijke nationale maatregelen op en publiceert die in het Publicatieblad. Deze is ook beschikbaar op de website van de Europese Commissie (26).

In aanhangsel 7 wordt een overzicht gegeven van de vergunningsvereisten voor de uitvoer en de overbrenging binnen de EU van producten voor tweeërlei gebruik.

2.3.9. Rode vlaggen

Alert zijn op tekenen van verdachte verzoeken of samenwerkingen is van essentieel belang om de risico’s van de verspreiding van MVW, hun overbrengingsmiddelen en de destabiliserende accumulatie van conventionele wapens tegen te gaan. Het wordt ten zeerste aanbevolen om verdachte informatie te delen met uw interne aanspreekpunt inzake naleving. In bepaalde gevallen kan informatie-uitwisseling met de bevoegde autoriteit voor uitvoercontrole verplicht zijn uit hoofde van EU- en nationale wet- en regelgeving.

Aanhangsel 3 bevat een lijst van “rode vlaggen” om onderzoekers of nalevingspersoneel bij te staan om een eerste inschatting te maken of controles op de uitvoer van producten voor tweeërlei gebruik van toepassing zijn. In deze lijst worden de rode vlaggen ingedeeld naar onderzoek, eindgebruik en eindgebruiker, verzending, financiering en contractvoorwaarde. Deze lijst is met name nuttig voor producten voor tweeërlei gebruik die niet in de lijst zijn opgenomen (om te bepalen of vangnetcontroles van toepassing zijn). Het is eveneens een goede praktijk om deze lijst te gebruiken bij het verzamelen van de noodzakelijke informatie tijdens het proces van de vergunningsaanvraag voor in de lijst opgenomen producten voor tweeërlei gebruik.

2.3.10. Controle op technische bijstand

Er bestaan twee soorten controles op technische bijstand: een die wordt geregeld bij de verordening producten voor tweeërlei gebruik, en een die wordt geregeld volgens de nationale wetgeving in de EU-lidstaten.

Overeenkomstig de EU-verordening inzake producten voor tweeërlei gebruik kan technologie de vorm aannemen van technische bijstand, zoals mondelinge instructies, opleiding, overdracht van technische kennis en vaardigheden of adviesdiensten, onder meer via telefoon of elektronische middelen. Derhalve kunnen de instructies aan een collega die in een derde land werkt, technische bijstand vormen. De technische bijstand moet specifiek genoeg zijn om te voldoen aan de in bijlage I bij de EU-verordening producten voor tweeërlei gebruik vermelde drempelwaarden voor technologie.

Naast de technologie voor tweeërlei gebruik in de vorm van technische bijstand die is opgenomen in de lijst in bijlage I bij de EU-verordening inzake producten voor tweeërlei gebruik, bestrijkt deze elke andere technische ondersteuning in verband met reparaties, ontwikkeling, vervaardiging, assemblage, beproeving, onderhoud of enige andere technische dienst bestemd voor gebruik in verband met de ontwikkeling, de productie, de behandeling, de bediening, het onderhoud, de opslag, de opsporing, de herkenning of de verspreiding van chemische, biologische of nucleaire wapens of andere nucleaire explosiemiddelen, of voor de ontwikkeling, de productie, het onderhoud of de opslag van raketten die dergelijke wapens naar hun doel kunnen voeren, of in verband met militair eindgebruik in bestemmingen waarop een wapenembargo rust.

2.3.11. Uitvoercontroles en beperkende maatregelen (sancties)

Uitvoercontroles en sancties leggen beiden verboden of beperkingen op. Terwijl uitvoercontroles gericht zijn op screening van (niet) in de lijst opgenomen producten en screenings per geval, zijn sancties voornamelijk toegespitst op reisverboden, bevriezing van tegoeden, en verboden om economische hulpmiddelen beschikbaar te stellen aan aangewezen personen en entiteiten en/of sectorale maatregelen, zoals het beperken van bepaalde producten en diensten tot specifieke landen (in sommige gevallen voor alle eindgebruikers in een specifiek land). In deze richtsnoeren wordt geen specifieke informatie over EU-sancties verstrekt.

Zie de kaart met EU-sancties voor een overzicht van alle op dit moment geldende EU-sancties en de lijst van aangewezen personen en entiteiten: https://www.sanctionsmap.eu/.

Ga voor algemene informatie over EU-sancties naar https://ec.europa.eu/info/business-economy-euro/banking-and-finance/international-relations/restrictive-measures-sanctions_nl.

Op nationaal niveau kunnen aanvullende richtsnoeren beschikbaar worden gesteld.

2.3.12. Veelgestelde vragen

Wie is de exporteur uit hoofde van de EU-verordening inzake producten voor tweeërlei gebruik?

Zowel natuurlijke personen als rechtspersonen vallen onder de definitie van exporteur. Dit betekent dat een onderzoeker namens zichzelf of de onderzoeksorganisatie namens de onderzoeker de exporteur kan zijn. De definitie van exporteur geldt niet alleen voor uitvoertransacties, maar voor alle aan controle onderworpen activiteiten in de EU-verordening inzake producten voor tweeërlei gebruik, met inbegrip van overbrengingen binnen de EU van de in bijlage IV opgenomen producten. Het is aan de onderzoeksorganisatie om interne regelingen te treffen over wie een vergunning zal aanvragen.

Er moet worden opgemerkt dat de identificatie van de exporteur verschilt van de identificatie van een uitvoer. Wanneer een gastonderzoeker van een derde land bijvoorbeeld toegang krijgt tot aan controle onderworpen technologie aan een universiteitscampus binnen het douanegebied van de Unie, dan vindt er geen uitvoer plaats. Wanneer deze onderzoeker terugkeert naar zijn of haar derde land en deze aan controle onderworpen technologie meeneemt, dan is er sprake van uitvoer waarvoor een goedgekeurde en geldige vergunning vereist is. Bijgevolg moet voorafgaand aan deze uitvoer een vergunningsaanvraag worden ingediend. De laatste persoon binnen het douanegebied van de Unie die een beslissing neemt over de overdracht van de aan controle onderworpen technologie buiten de EU, moet een vergunning aanvragen. Het is aan de EU-lidstaten zelf om te beslissen wie deze vergunning kan aanvragen. Dit kan de gastonderzoeker van het derde land zijn, maar in veel gevallen heeft deze onderzoeker een vertegenwoordiger nodig die in het douanegebied van de Unie is gevestigd. Ongeacht wie de exporteur is, er is sprake van een schending op het gebied van uitvoercontrole wanneer deze aan controle onderworpen technologie het douanegebied van de Unie verlaat zonder een goedgekeurde en geldige vergunning.

Indien een publicatie aan controle onderworpen technologie bevat, moet dan een vergunning worden aangevraagd door de auteur, de universiteit of de wetenschappelijke uitgever?

Het belangrijkste punt is hier dat een natuurlijke of rechtspersoon een vergunning moet aanvragen en dus optreedt als exporteur. Wie dit is hangt af van het interne beleid of van de contractuele overeenkomst tussen de auteur van de publicatie en de wetenschappelijke uitgever. Indien de uitgever buiten de EU is gevestigd, dan moet de laatste persoon in de EU die beslist over de overdracht van aan controle onderworpen technologie buiten de EU, een vergunning aanvragen.

Kan een werknemer van een onderzoeksorganisatie die naar het buitenland reist voor een werkbezoek op afstand toegang krijgen tot aan controle onderworpen technologie of programmatuur die zich op een server van een in de EU gevestigde onderzoeksorganisatie bevindt?

Werknemers die aan controle onderworpen technologie of programmatuur raadplegen tijdens een werkbezoek in het buitenland, moeten doorgaans vóór hun reis een vergunning aanvragen. Sommige EU-lidstaten (27) beschouwen het hierbij van doorslaggevend belang of andere personen (dan de werknemer(s)) in het buitenland toegang hebben tot de aan controle onderworpen technologie of programmatuur.

Wie moet een vergunning aanvragen in het geval van een onderzoeksconsortium met partners in meerdere EU-lidstaten en in derde landen?

De exporteur, en dus diegene die een vergunning moet aanvragen, is de persoon die de contractuele partner is van de ontvanger in het derde land en die de bevoegdheid heeft om na te gaan of de producten vanuit het douanegebied van de Unie worden verzonden of overgedragen (voor producten van bijlage I). Met andere woorden: het is mogelijk dat de consortiumpartner zelf of de consortiumleider een vergunning moet aanvragen alvorens de producten voor tweeërlei gebruik te verzenden. Dit hangt af van de contractuele afspraken tussen de consortiumpartners en de consortiumleider.

AFDELING 3

Opzetten of evalueren van een intern nalevingsprogramma voor onderzoek betreffende producten voor tweeërlei gebruik

De opdracht van elk intern nalevingsprogramma (INP) is het systematisch aanpakken en beperken van een of meerdere soorten risico’s om de naleving van de verplichtingen die bij wet zijn vastgesteld of die door een organisatie vrijwillig worden aangegaan te waarborgen.

In een onderzoeksomgeving is het instellen van maatregelen om te voldoen aan de wetten en voorschriften inzake uitvoercontrole een proces dat tijd en moeite kost.

In de volgende afdeling worden de belangrijkste elementen uiteengezet waarmee een onderzoeksorganisatie rekening moet houden bij het ontwerpen of evalueren van haar interne nalevingssysteem voor de uitvoer van producten voor tweeërlei gebruik.

3.1. Risicobeoordeling

Wanneer een onderzoeksorganisatie overweegt of en in welke mate zij te maken heeft met controles op de uitvoer van producten voor tweeërlei gebruik, moet zij een eerste risicobeoordeling uitvoeren door de volgende parameters te onderzoeken: (28)

1. De onderwerpen die door haar activiteiten worden bestreken (bv. de disciplines en onderzoeksgebieden waar zij actief is). Zie aanhangsel 1 voor een overzicht van de onderzoeksgebieden waarvoor de kans groter is dat zij aan uitvoercontroles zullen worden onderworpen.

2. De aard en het toepassingsgebied van deze activiteiten (bv. veldonderzoek, online- en afstandsonderwijs en de omvang van internationale samenwerkingen en buitenlandse deelname in haar activiteiten).

3. De huidige status van institutionele beleidslijnen en gestandaardiseerde procedures (bv. soort organisatiestructuur, bestaande beperkende maatregelen voor veiligheidsrisico’s en overheersende houding van het personeel).

Deze parameters moeten worden getoetst aan de wettelijke verplichtingen die in EU- en nationale wetten inzake uitvoercontrole zijn uiteengezet (29). Aan het einde van deze eerste risicobeoordeling kan een onderzoeksorganisatie haar specifieke risicoprofiel inzake tweeërlei gebruik bepalen. Dit helpt de organisatie zich bewust te worden van het gedeelte van haar onderzoeksactiviteiten dat onder het INP moet vallen (toepassingsgebied van haar interne systeem voor uitvoernaleving), en om het INP toe te spitsen op de specifieke omstandigheden van de organisatie (bv. structuur, institutionele procedures en beschikbare middelen).

De eerste risicobeoordeling is van belang voor het ontwerpen en invoeren van INP-maatregelen die doeltreffend en evenredig zijn, en afgestemd zijn op het specifieke profiel van de organisatie. Het verdient vaak de voorkeur om eerst de activiteiten/onderzoeksgebieden aan te pakken die onmiddellijke actie vereisen en de gebieden waarvan eenvoudig kan worden vastgesteld dat er producten voor tweeërlei gebruik bij betrokken zijn. Daarna kan het INP worden uitgebreid tot andere risico’s en krachtigere risicobeperkende procedures. Het integreren van interne nalevingsmaatregelen voor producten voor tweeërlei gebruik in bestaande institutionele beleidslijnen en procedures is vaak cruciaal voor het ontwikkelen van efficiëntie en synergie.

Onderzoeksorganisaties moeten een dynamische juridische en onderzoeksomgeving voor ogen houden waarin risico’s regelmatig moeten worden bepaald of opnieuw worden beoordeeld; de interne nalevingsmaatregelen hangen dus af van de evoluerende controlelijsten en de activiteiten die een onderzoeksorganisatie telkens onderneemt. Een grondigere evaluatie en beoordeling van materialen, apparatuur, programmatuur en technologie die bij een onderzoek betrokken zijn of worden geproduceerd, vindt namelijk plaats in het kader van “proces en procedures voor de screening van de uitvoer”, zoals toegelicht in kernelement 4.

3.2. De kernelementen van een INP

Deze afdeling bouwt voort op Aanbeveling (EU) 2019/1318 van de Commissie van 30 juli 2019 inzake interne nalevingsprogramma’s voor controles op de handel in producten voor tweeërlei gebruik uit hoofde van Verordening (EG) nr. 428/2009.

Het bevat een aanpassing van de kernelementen van het INP om ze meer geschikt te maken voor gebruik in een onderzoekscontext. Deze aanpassing is gebaseerd op feedback van de onderzoeksgemeenschap en wordt uiteengezet volgens de onderstaande onderafdelingen:

1. Verbintenis van het hoger leidinggevend personeel wat betreft naleving

2. Organisatiestructuur, verantwoordelijkheden en middelen

3. Opleiding en bewustmaking

4. Proces en procedures voor de screening van de uitvoer

5. Prestatiebeoordeling, audits, verslaglegging en corrigerende maatregelen

6. Bijhouden van gegevens en documentatie

7. Fysieke beveiliging en beveiliging van informatie

In aanhangsel 4 is voor elk kernelement een controlelijst opgenomen ter ondersteuning van de ontwikkeling van een INP, of in een later stadium de herziening van een bestaand INP.

3.2.1. Verbintenis van het hoger leidinggevend personeel wat betreft naleving

Verbintenis en ondersteuning van het hoger leidinggevend personeel voor een INP is zowel vanuit symbolisch als praktisch oogpunt belangrijk. Een verbintenisverklaring van het hoogste leidinggevend orgaan/de hoogte leidinggevende functie van de organisatie tot naleving van de uitvoercontrolewetgeving kan het personeel bewuster maken, het belang dat aan dergelijke nalevingsmaatregelen wordt gehecht doen toenemen en leiden tot meer personele en technische middelen vanuit andere afdelingen van de organisatie.

Wat wordt verwacht van de onderzoeksorganisatie?

Net als in elke organisatie is de verbintenis van het hoger leidinggevend personeel erop gericht de legitimiteit van de nalevingsmaatregelen te vergroten en een bedrijfscultuur te scheppen of te versterken die bevorderlijk is voor de verplichtingen inzake de controle op de uitvoer van producten voor tweeërlei gebruik. In een onderzoeksomgeving is verbintenis van het hoger leidinggevend personeel essentieel om de invoering van een INP te stimuleren en actief te ondersteunen.

Aangezien onderzoeksorganisaties en in het bijzonder universiteiten vaak worden gekenmerkt door gedecentraliseerde organisatiestructuren, kan het nuttig zijn om te overwegen de verbintenis te uiten op het niveau van de afdeling, faculteit of richting (bv. de verschillende decanen van faculteiten/richtingen). Een dergelijke aanpak kan met name relevant zijn voor organisaties met slechts enkele afdelingen die potentieel met uitvoercontroles te maken kunnen krijgen.

Dit element krijgt vorm via een schriftelijke verklaring en ondersteuning van het hoger leidinggevend personeel, wat resulteert in voldoende organisatorische, personele en technische middelen voor het INP van de organisatie. In een dergelijke verbintenisverklaring wordt alle betrokken personeelsleden verzocht om de betreffende wet- en regelgeving van de EU en de lidstaten na te leven en de nodige voorzorgsmaatregelen te nemen wanneer zij aan controle onderworpen inputs gebruiken of onderzoeksresultaten produceren die gevoelig en mogelijk aan controle onderworpen zijn.

Wat zijn de verschillende stappen?

Stel een verbintenisverklaring op waarin wordt aangegeven dat alle (wetenschappelijke en administratieve) medewerkers alle EU- en nationale wet- en regelgeving inzake controle op de uitvoer van producten voor tweeërlei gebruik moeten naleven door de beperkende maatregelen toe te passen waarin het beleid en de procedures van de organisatie voorzien. Verwijs naar de mogelijke gevolgen van incidenten van niet-naleving voor de organisatie en de betrokken personen. Communiceer de verbintenisverklaring duidelijk en regelmatig aan alle potentieel betrokken personeelsleden (ook aan personeelsleden die geen rol spelen bij de controle op de uitvoer van producten voor tweeërlei gebruik) om bewustzijn te creëren en een cultuur van naleving van de wet- en regelgeving inzake de controle op de uitvoer van producten voor tweeërlei gebruik te bevorderen. Overweeg alle beschikbare middelen te gebruiken (hetzij elektronisch, hetzij in gedrukte vorm) om bekendheid te geven aan de verklaring en de informatiebronnen over de interne nalevingsprocedures van de organisatie. (30)

3.2.2. Organisatiestructuur, verantwoordelijkheden en middelen

Aangezien elke onderzoeksorganisatie uniek is, is er niet slechts één manier om nalevingsprocedures te organiseren en de respectievelijke verantwoordelijkheden toe te wijzen. Als de organisatie echter beschikt over een welomschreven reeks procedures en verantwoordelijkheden voor de naleving van de uitvoervoorschriften, kan dat haar helpen haar nalevingsdoelstellingen te bereiken en haar beheersmodel in zijn geheel te verbeteren.

Wat wordt verwacht van de onderzoeksorganisatie?

In een onderzoekscontext moeten verschillende soorten verantwoordelijkheden in aanmerking worden genomen. Doorgaans worden die verantwoordelijkheden gedeeld door zowel administratieve als wetenschappelijke medewerkers.

De eerste soort verantwoordelijkheid heeft betrekking op de algemene verantwoordelijkheid voor het uitvoeren van het nalevingsbeleid van de organisatie en ligt bij de leidinggevenden van de organisatie. Deze verantwoordelijkheid kan inhouden dat vergunningsaanvragen worden goedgekeurd, dat erop wordt toegezien dat voldoende middelen worden toegewezen voor naleving en dat de bestaande maatregelen voor naleving regelmatig worden geëvalueerd en bijgewerkt. In sommige lidstaten moet deze functie worden uitgeoefend door een lid van het hoger leidinggevend personeel.

De tweede soort verantwoordelijkheid vereist dat er een uitvoernalevingsfunctie wordt ingesteld die verantwoordelijk is voor het ontwikkelen en/of uitvoeren van de nalevingsmaatregelen van de organisatie. Deze taak of functie kan het volgende omvatten: reageren op vragen over uitvoercontroles, beslissen of een vergunningsaanvraag relevant is en welke beperkende maatregelen noodzakelijk zijn voor een bepaalde activiteit. De uitvoercontrolefunctie kan medewerkers ook helpen om inzicht te krijgen in de vergunningsvoorwaarden, zorgvuldigheidscontroles (due diligence-controles) toe te passen en passende gegevens bij te houden.

Deze verantwoordelijkheid wordt gewoonlijk opgenomen door een afdeling die ervaring heeft met de naleving van wettelijk verplichtingen en met het onderhouden van contact met de personeelsleden van de organisatie en met externe medewerkers. (31) Ten minste één persoon binnen de organisatie moet belast zijn met uitvoernaleving. Indien mogelijk moet de uitvoercontrolefunctie vrij zijn van belangenconflicten. Bovendien moet deze rechtstreeks toegang hebben tot en verslag uitbrengen aan de bedrijfsleiding.

Daarnaast kan het nodig zijn in verschillende afdelingen van de organisatie contactpunten aan te wijzen die bewustzijn kunnen creëren, de administratieve en wetenschappelijke medewerkers kunnen begeleiden wanneer zich een relevante kwestie voordoet en in voorkomend geval vragen en verzoeken naar de uitvoercontrolefunctie doorverwijzen.

De derde soort verantwoordelijkheid betreft de implementatie van praktische stappen die door de wetenschappelijke medewerkers moeten worden gevolgd om voor overeenstemming met de nalevingsvereisten van de organisatie te zorgen. Deze functie omvat taken zoals het identificeren van projecten waarvoor eventueel een vergunning vereist is, het toepassen van controles op eindgebruik/eindgebruikers en het ondernemen van de voorgeschreven beperkende maatregelen en goedkeuringen bij het uitvoeren van onderzoeksactiviteiten. Alle betrokken personeelsleden moeten weliswaar de nalevingsprocedures van de organisatie volgen bij het uitvoeren van hun werkzaamheden, maar de verantwoordelijkheid voor het identificeren van gevoelige projecten en het toepassen van de vereiste controles ligt doorgaans bij de projectleider. Vaak is dit de persoon die voor de financiering zorgt en het project coördineert binnen een organisatie, in sommige onderzoekscontexten ook wel “hoofdonderzoeker” genoemd.

Administratieve medewerkers (bv. van de aankoop- en juridische afdelingen) kunnen toezien op bepaalde nalevingstaken zoals voorzien in het nalevingsbeleid. Die medewerkers kunnen deel uitmaken van de uitvoernalevingsfunctie of er slechts nauw mee samenwerken.

Administratieve medewerkers kunnen wellicht zaken aan het licht brengen die aan de aandacht van de onderzoeksmedewerkers zijn ontsnapt. Op die manier kan opgeleid administratief personeel ook optreden als “gatekeepers” wanneer andere waarborgen niet voldoen. (32)

In aanhangsel 6 worden twee voorbeelden gegeven van mogelijke organisatiestructuren voor naleving in onderzoekssituaties.

Wat zijn de verschillende stappen?

Bepaal welke delen van uw organisatie relevant zijn voor de naleving van uitvoercontroles. Identificeer en benoem de persoon of personen die de algemene verantwoordelijkheid dragen en wijs op zijn minst één persoon toe aan de uitvoernalevingsfunctie. Afhankelijk van de behoeften van de organisatie kan het zijn dat deze persoon slechts in deeltijd taken in verband met de controle op de uitvoer van producten voor tweeërlei gebruik moet verrichten. Neem alle verschillende soorten functies in verband met verantwoordelijkheid en naleving in aanmerking. Definieer duidelijke processen en verantwoordelijkheden voor zowel administratieve als wetenschappelijke medewerkers. Begin met de afdelingen die onderzoek verrichten op een kritiek gebied en breid dit uit tot andere minder gevoelige afdelingen naarmate uw nalevingssysteem evolueert. Vergeet niet om, waar mogelijk, de delegatie van bevoegdheden (bv. bij ziekte of vakantie) en back-upfuncties vast te leggen. Zorg ervoor dat de nodige middelen worden uitgetrokken voor het INP en houd rekening met de vereiste kennis en vaardigheden, zowel op juridisch als technisch gebied. Schriftelijke functiebeschrijvingen worden aanbevolen. Wees bereid de deskundigheid en ervaring die reeds in verschillende delen van de organisatie beschikbaar is, ten volle te benutten. Overleg met collega’s van verschillende afdelingen (bv. de aankoop-, veiligheids- en juridische afdelingen) over de manier waarop beschikbare beleidsmaatregelen en procedures kunnen inspelen op nalevingsvereisten. Overweeg om - samen met uw IT-ondersteuning - online hulpmiddelen en procedures op te zetten om de uitvoering van interne nalevingsmaatregelen te vergemakkelijken. Codificeer het beleid en de procedures van de organisatie inzake de naleving van de uitvoervoorschriften en -procedures, met inbegrip van de belangrijkste verantwoordelijkheidsketen, in handboeken/handleidingen en stel ze online of op papier ter beschikking van de organisatie. Probeer taal te gebruiken die zo nauwkeurig en duidelijk mogelijk is. Overweeg voorbeelden en praktijksituaties op te nemen, zoals die welke in deze richtsnoeren of in nationale bronnen worden aangeboden. Zorg ervoor dat de wetenschappelijke en administratieve medewerkers weten welke procedure ze moeten volgen en wie het contactpunt is wanneer zich een uitvoercontrolekwestie voordoet.

3.2.3. Opleiding en bewustmaking

Opleiding en bewustmaking is een belangrijk onderdeel van elk INP en moet worden afgestemd op de specifieke situatie van een onderzoeksorganisatie. Bewustmaking wordt beschouwd als de eerste stap om zowel wetenschappelijke als administratieve medewerkers in staat te stellen de veiligheidsrisico’s te begrijpen en hun verantwoordelijkheden in het kader van de uitvoercontrolewetgeving en het INP van de organisatie te vervullen. Opleiding omvat specifieke cursussen afgestemd op de functies en personeelsleden in de organisatie die te maken hebben met uitvoercontroles.

Wat wordt verwacht van de onderzoeksorganisatie?

Onderzoeksorganisaties nadenken over bewustmakings- en opleidingsinitiatieven overwegen op verschillende niveaus, met verschillende middelen en uiteenlopende doelstellingen.

Ten eerste is een algemene inleiding omtrent kwesties in verband met uitvoercontrole voor alle potentieel betrokken onderzoeksmedewerkers en studenten van belang voor de bewustmaking en de bevordering van een cultuur van verantwoordelijkheid in de hele organisatie. Dit kan worden verwezenlijkt door verwijzingen naar uitvoercontroledoelstellingen en aanverwante interne maatregelen te integreren in gedragscodes, webpagina’s over ethiek en onderzoeksintegriteit en door regelmatig algemene cursussen te geven over veiligheid en beveiliging. (33)

Ten tweede moeten algemene opleidings- en bewustmakingsactiviteiten worden ontwikkeld voor wetenschappelijke medewerkers van de afdelingen van de organisatie die bij de eerste risicobeoordeling en de daaropvolgende herbeoordeling als relevant voor de uitvoercontroles zijn aangemerkt. Het doel van deze opleidingen is het personeel vertrouwd te maken met uitvoercontrolevereisten en ervoor te zorgen dat zij de nodige maatregelen kunnen nemen wanneer er zich een probleem of een punt van zorg voordoet bij het ontwerpen, plannen en uitvoeren van hun onderzoek.

Ten derde moet er een gerichte opleiding komen voor administratief personeel dat betrokken is bij de uitvoering van de verschillende interne controleprocedures, zoals procedures in verband met beveiliging, aanbestedingen, technologieoverdracht, contracten en onderzoekssamenwerkingen. Evenzo moet er een gespecialiseerde opleiding worden georganiseerd voor onderzoekspersoneel dat regelmatig te maken krijgt met de uitvoering van uitvoercontroles omdat het betrokken is bij gevoelige projecten die bijzondere aandacht en controlemaatregelen vereisen.

Een onderzoeksorganisatie kan allerlei soorten onderzoek verrichten, en controlelijsten voor de uitvoer van producten voor tweeërlei gebruik hebben betrekking op een breed spectrum van producten en technologieën. Dit houdt in dat moet worden nagedacht over de ontwikkeling van opleidingsmateriaal en -benaderingen die zijn toegesneden op doelgroepen van verschillende afdelingen, vakgebieden en achtergronden.

Gezien het dynamische karakter van de uitvoercontrolewetten en de ontwikkelingen op dit gebied, moeten opleidingen jaarlijks plaatsvinden, terwijl het personeel dat de hoofdverantwoordelijkheid heeft voor de werking van het INP de beschikbare instrumenten en het