++++

BESCHIKKING VAN DE COMMISSIE

van 21 december 1977

inzake een procedure op grond van artikel 85 van het EEG-Verdrag

( IV/29.418 - Specerijen )

( Slechts de teksten in de Franse en de Engelse taal zijn authentiek )

( 78/172/EEG )

DE COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN ,

Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Economische Gemeenschap , en met name op artikel 85 ,

Gelet op Verordening nr . 17 van de Raad van 6 februari 1962 ( 1 ) , en met name op de artikelen 1 en 3 ,

Gezien het besluit van de Commissie van 24 juni 1977 om ambtshalve overeenkomstig artikel 3 , lid 1 , van Verordening nr . 17 een procedure in te leiden ,

Gehoord de betrokken ondernemingen conform artikel 19 , lid 1 , van Verordening nr . 17 en de bepalingen van Verordening nr . 99/63/EEG ( 2 ) ,

Geraadpleegd het Adviescomité voor Mededingingsregelingen en Economische Machtsposities conform artikel 10 van Verordening nr . 17 op 23 november 1977 ,

I . DE FEITEN

Overwegende dat de feiten als volgt kunnen worden samengevat :

Beschrijving van de produkten

1 . De betrokken produkten zijn verpakte specerijen voor huishoudelijk gebruik , d.w.z . alle ingrediënten die aan gerechten kunnen worden toegevoegd ter verrijking van hun smaak of geur en die in de " specerijenlijst " van de verschillende producenten zijn opgenomen .

Er bestaan weinig specerijen in de eigenlijke zin des woords ( peper , muskaatnoten , kruidnagels , vanille , kaneel , kerrie , saffraan ) . Alle op de markt aanwezige ondernemingen bieden een assortiment aan van minstens 40 à 50 soorten specerijen in ruimere zin , waartoe verschillende mengsels behoren .

De Belgische markt van specerijen voor huishoudelijk gebruik

A . De producenten

2 . De Belgische markt van specerijen is sterk expanderend . De totale verkoop der producenten beliep nr . 1976 circa 325 miljoen Bfr . , tegen 247 miljoen in 1975 , hetgeen een toeneming van 32 % betekent .

Het aantal producenten op de markt is beperkt ; vier producenten , t.w . Brooke Bond Liebig ( hierna " Liebig " te noemen ) , India , Ducros en Topo , hebben te zamen ongeveer 85 % van de markt in handen , terwijl de overblijvende 15 % verdeeld is over een aantal kleinere producenten .

In 1975 poogde de Amerikaanse onderneming McCormick , een der grotere specerijenproducenten met een gerenommeerd merk , op de Belgische markt door te dringen . Haar alleenverkoper voor België was de firma Resta te Ternat , die McCormick-specerijen uit Frankrijk en het Verenigd Koninkrijk importeerde . In maart 1977 besloot McCormick zich uit deze markt terug te trekken , omdat zij slechts een gering aandeel daarvan had kunnen verwerven .

3 . De Liebig-groep opereert sinds 1969 op de Belgische markt via haar dochteronderneming , Brooke Bond Liebig Benelux N.V . Laatstgenoemde , die in 1975 de controle over de vennootschap Erica verwierf door de aankoop van 75 % van haar aandelen , verpakt en verkoop meer dan vijftig verschillende specerijen onder de merken " Liebig " en " Erica " .

Specerijen vertegenwoordigen meer dan 20 % van de omzet van Liebig op de Belgische markt . Deze onderneming produceert bovendien Oxo in vloeibare vorm en in blokjes , vleesextracten , bouillonblokjes , corned beef en produkten bestemd voor catering en levensmiddelenindustrie .

In 1976 beliep de verkoop van Liebig - en Ericaspecerijen op de Belgische markt 122,1 miljoen Bfr . hetgeen 39 % van de Belgische markt vertegenwoordigde en een toeneming van 20 % in verhouding tot het voorgaande jaar betekende ; dit marktaandeel betekende bijna het dubbele van dat van de tweede producent .

4 . Wat betreft de andere producenten is de Franse onderneming Ducros sinds 1971 op de Belgische markt aanwezig , waar zij specerijen onder haar eigen naam verkoopt .

De Belgische bedrijven India en Topo verkopen sommige van hun produkten onder hun eigen en sommige onder het merk van de hierna te vermelden grote wederverkopers ( zie punt 6 ) .

B . De distributie

5 . In de sector van distributie van kruidenierswaren ( 3 ) , waartoe de specerijen behoren , trof men in 1975 in België ongeveer 24 000 levensmiddelenzaken aan met een totale omzet van ongeveer 178 miljard Bfr . Van deze zaken waren 3 839 zelfbedieningszaken , die slechts 16 % vertegenwoordigden van alle levensmiddelenzaken , maar die gezamenlijk een omzet bereikten van ongeveer 130,6 miljard Bfr . , d.w.z . ongeveer 73 % van de totale verkoop van kruidenierswaren . Van deze zaken behaalden de belangrijkste levensmiddelenwinkels , te weten 712 supermarkten en 72 hypermarkten ( 4 ) , 3 % van het totale aantal van deze winkels , een omzetcijfer van 92,5 miljard Bfr . , ofwel 52 % van de totale verkoop ( 5 ) .

6 . De drie grootste levensmiddelenwinkels met zelfbediening zijn GB-Inno-BM ( hierna : " GB " ) , Delhaize Frères et Cie Le Lion ( hierna : " Delhaize Frères " ) en Sarma-Penney Ltd ( hierna : " Sarma " ) . Hun marktaandeel in de distributie van specerijen is minstens zo belangrijk als in die van de kruidenierswaren als geheel . In 1975 bedroeg de totale afname van specerijen van Liebig en van de andere producenten ( voor BTW ) , ongeveer 73 miljoen Bfr . , of ongeveer 30 % van de totale omzet van alle specerijenproducenten in België . Deze specerijen werden verkocht in ongeveer 300 verkooppunten , iets meer dan 1 % van het totale aantal levensmiddelenwinkels . In 1976 bedroeg de afname van alle specerijen door deze drie grootste afnemers 93 miljoen Bfr . , d.w.z . 28 % van de totale verkoop van specerijen in België , gerealiseerd door alle producenten .

7 . In 1975 en 1976 hebben deze drie wederverkopers ongeveer de volgende hoeveelheden specerijen betrokken van respectievelijk Liebig en andere producenten ( per fles ) :

Wederverkopers * 1975 * 1976 *

* Liebig * Andere producenten * Liebig * Andere producenten *

GB * * * * *

Delhaize Frères * * * * *

Sarma * * * * *

8 . De omzet van produkten met het merk " Liebig " in 1976 was als volgt opgebouwd :

Wederverkopers * Omzet ( in Bfr . ) * % in Liebig specerijen van de omzet *

GB * * 59,0 *

Delhaize Frères * * 59,0 *

Sarma * * 59,0 *

Andere contractueel gebonden verkopers ( vgl . hierna : nr . 15 ) * * 3,3 *

Andere verkopers * * 37,7 *

Totaal * * 100,0 *

De contractueel gebonden verkoop van Liebig-specerijen aan de drie bovengenoemde grote distributeurs en aan de andere wederverkopers , ten bedrage van respectievelijk 53,3 en 3 miljoen Bfr . , vertegenwoordigt ongeveer 17 % respectievelijk 1 % van de totale verkoop van specerijen op de Belgische markt .

De verkoop onder contract van Erica-specerijen , die niet worden geleverd aan de drie bovengenoemde grote wederverkopers , bedroeg in 1976 ongeveer 3 miljoen Bfr . , gelijk aan 2,4 % van de gehele omzet van Liebig-specerijen op de Belgische markt , en vertegenwoordigt ongeveer 1 % van deze markt .

9 . Een groot deel van de consumptieve aankopen van de talrijke aangeboden specerijen geschiedt impulsief en op grond van verkoopbevordering . De produkten staan niet op de boodschappenlijst , doch worden alleen gekocht nadat zij de klant in het oog zijn gevallen . Om deze reden worden de meeste specerijen verkocht in de grote zelfbedieningswinkels ( met name hypermarkten en supermarkten ) , omdat alleen deze uitstaleenheden van grote afmetingen kunnen plaatsen , die zo geschikt mogelijk worden neergezet om de impulsieve aankoop uit te lokken ( bijvoorbeeld in vakken op ooghoogte boven de produkten voor dagelijks verbruik als olie , zout , azijn en suiker ) .

10 . Ten slotte liggen de prijzen per gewichtseenheid van Liebig zowel voor de afzet aan verkopers als voor de consument over het algemeen veel hoger dan die van andere merken . Het verschil in de prijzen voor de tussenhandel tussen Liebig en andere producenten varieert van 150 tot 200 % . Als gevolg van de verkoopmarges voor Liebig-specerijen verschillen deze specerijen eveneens aanzienlijk in kleinhandelsprijs van die van andere producenten .

De distributie-contracten van Liebig

11 . Liebig heeft distributie-contracen gesloten met de voornaamste wederverkopers in België , namelijk GB , Delhaize Frères en Sarma , als ook met ongeveer 80 andere wederverkopers ( onafhankelijke of lid van een distributieketen ) . De belangrijkste bepalingen van de contracten met de voornaamste Belgische wederverkopers , die het onderwerp zijn van de onderhavige procedure kunnen als volgt worden samengevat .

12 . De wederverkoper verbindt zich tot de exclusieve verkoop van Liebig-specerijen in al zijn bestaande en toekomstige winkels , uitgezonderd die specerij - en die hij onder zijn eigen merk verkoopt . In het geval van GB en Sarma wordt de verkoop van hun eigen merk beperkt , tot de meest gebruikelijke variëteiten , die al naar contract niet meer dan 12 tot 18 soorten bedragen . Delhaize Frères is gerechtigd tot het verkopen van andere specerijenmerken die niet in het Liebig-assortiment zouden zijn opgenomen , of die een volledig verschillende verpakking hebben , alsmede specerijen waarvoor reclame wordt gemaakt in het reclameblad " Shopping " mits zij afzonderlijk worden uitgestald .

Voorts verbindt de wederverkoper zich :

a ) tegen de bij de produktie op de verpakking aangebrachte verkoopprijzen te verkopen , mits de gehele distributiesector deze eveneens in acht neemt ;

b ) de Liebig-specerijen uit te stallen in een bepaald aantal , goed belichte uitstalrekken van bepaalde , afmetingen ;

Deze uitstalrekken hebben vijf boven elkaar liggende vakken , waarvan de drie hogere zijn voorbehouden aan de Liebig-specerijen en de lagere aan de specerij - en van het eigen merk van het bedrijf .

De specerijen moeten zich boven artikelen met grote omloopsnelheid zoals suiker , zout of olie bevinden .

De prijzen van de Liebig-specerijen worden bij Delhaize Frères en Sarma niet aangegeven in de prijzenrails , aangezien " is bewezen dat de huisvrouw geen enkel inzicht in de specerijenprijzen heeft " ( Sarmacontract ) .

13 . Van haar kant verbindt Liebig zich tot het verlenen van bepaalde kortingen en een brutowinstgarantie , op de volgende voorwaarden :

a ) een jaarkorting van 10 % over de totale specerijenaankopen ( voor Sarma over aankopen overeenstemmende met een omzet " aan de verbruiker " , voor BTW , van 8 miljoen ) ;

b ) voor Delhaize Frères en GB een stimuleringspremie , berekend op grond van een vergelijking van de omzet over het betrokken jaar met die over het voorafgaande jaar , n.l . :

Toeneming * Premie *

10 % * 3 % *

20 % * 4 % *

30 % * 5 % *

c ) een winstgarantie die voor GB 12 miljoen Bfr . voor het eerste jaar , 13 miljoen voor het tweede en 14 miljoen voor het derde jaar bedraagt . Voor Delhaize Frères beloopt deze 7 miljoen Bfr . en voor Sarma een bedrag in overeenstemming met een omzet " aan de verbruiker " , voor BTW , van 8 miljoen Bfr .

Dit betekent voor wat betreft Delhaize Frères en GB dat wanneer het verschil tussen de netto-aankoopprijs bij Liebig en de consumentenprijs , voor BTW , vermeerderd met de kortingen en de premies niet overeen zou komen met het overeengekomen bedrag , Liebig het verschil betaalt . In werkelijkheid heeft deze garantie zich niet voorgedaan hetgeen toe te schrijven is aan het feit dat al in het eerste jaar de omzet hoger geweest is dan degene die voor de garantie voorzien was .

Ten slotte verbindt Liebig zich tot het installeren van het uitstalmaterieel , het leveren van volledige service , met name " rechtstreekse leveringen " , zodat de wederverkoper derhalve geen grotere voorraad behoeft aan te houden , het verkoopbevorderend materieel te installeren en de naleving van de normale verkoopprijs at te dwingen , met name door het vooraf aanbrengen van de prijzen bij de produktie ( vgl . onder 12 a ) ) .

14 . De in 1973 met GB gesloten overeenkomst had een looptijd van 3 jaar ; de contracten met Delhaize Frères en Sarma daarentegen van 1 jaar . In het geval van Sarma wordt de overeenkomst jaarlijks verlengd behoudens voorafgaande kennisgeving van zes weken ; tot op heden is de overeenkomst niet opgezegd en is zij daarom nog steeds van kracht . Wat de twee andere overeenkomsten aangaat , blijkt uit het onderzoek van de Commissie , dat hoewel deze overeenkomsten niet schriftelijk zijn vernieuwd , hun bepalingen niettemin van toepassing blijven .

II . TOEPASSELIJKHEID VAN ARTIKEL 85 , LID 1

15 . Overwegende dat volgens artikel 85 , lid 1 , van het EEG-Verdrag onverenigbaar met de gemeenschappelijke markt en verboden zijn overeenkomsten tussen ondernemingen , besluiten van ondernemersverenigingen en onderling afgestemde feitelijke gedragingen , welke de handel tussen Lid-Staten ongunstig kunnen beïnvloeden en ertoe strekken of ten gevolge hebben dat de mededinging binnen de gemeenschappelijke markt wordt verhinderd , beperkt of vervalst ;

16 . Overwegende dat de contracten van Liebig met GB , Delhaize Frères en Sarma geacht kunnen worden de mededinging op de volgende wijze te verhinderen of te beperken ;

17 . Overwegende dat immers de in de contracten met GB , Delhaize Frères en Sarma opgenomen verplichting alleen Liebig-produkten te verkopen , ondanks de daarop gemaakte uitzonderingen , van dien aard zijn dat de aan - en verkoop van andere merken dan Liebig door de betrokken wederverkopers wordt verhinderd ;

dat deze verplichting nog wordt versterkt door de aanzienlijke financiële tegemoetkomingen , omdat de drie in punt 13 genoemde kortingen en de verticale prijsbinding het mogelijk maken op Liebig-specerijen een minimale brutowinst te maken van 35 % van de verkoopprijs tot 60 % van de inkoopprijs ; dat bovendien een zekere winstmarge uitdrukkelijk in de overeenkomsten gegarandeerd wordt ;

Overwegende dat dit hoge rendement voor een groot gedeelte een tegenprestatie ten gunste van de ondernemingen vormt voor het feit dat zij ervan afzien met Liebig concurrerende specerijen te verkopen ; dat dit rendement dus ook mededingingsbeperkend is ;

18 . Overwegende dat deze overeenkomsten van dien aard zijn dat zij de keuzevrijheid van de wederverkoper zullen beperken met betrekking tot de aan - en verkoop van specerijen omdat zij hem ertoe brengt zich te binden aan een enkele leverancier , behalve voor de onder het eigen merk verkochte specerijen ; dat zij naar hun aard ook de mededinging tussen specerijenproducenten beperken , doordat producenten van andere specerijenmerken worden belemmerd hen door middel van deze wederverkopers te verkopen ;

19 . Overwegende dat de overeenkomsten met de drie voornaamste wederverkopers bepalingen bevatten , die hun uitdrukkelijk toestaan hun eigen merken te verkopen ; dat men niettemin rekening moet houden met andere clausules , met name de volgende :

a ) het aantal specerijen dat onder de merken van GB en Delhaize Frères kan worden verkocht wordt door de respectieve contracten beperkt tot 12 à 18 tegen 55 onder het Liebig-merk ;

b ) deze merken moeten in de speciale uitstalrekken onder de vakken van de Liebig-specerijen worden geplaatst . Gezien de specifieke kenmerken van de verkoop van merkspecerijen in zelfbedieningswinkels , bevoordeelt deze verplichting de verkoop van Liebig-produkten , die in de drie hogere vakken worden aangeboden ;

c ) twee wederverkopers ( Delhaize Frères en Sarma ) mogen in de prijzenrails niet de prijzen van Liebig-specerijen aanbrengen , die hoger zijn dan de prijzen van de specerijen die zij onder hun eigen merk verkopen , hetgeen het voor de huisvrouw moeilijker maakt om de prijzen te vergelijken en zelfs de indruk kan wekken , dat de prijzen voor de eigen merken ook gelden voor de Liebig-specerijen ;

20 . Overwegende bovendien dat de uitzonderingen op de verplichting , alleen Liebig-specerijen met die van hun eigen merk te verkopen , welke in de overeenkomst met Delhaize Frères zijn opgenomen , de geconstateerde mededingingsbeperking laten voortbestaan ; dat de mogelijkheid tot het verkopen van merken waarvan het assortiment variëteiten bevat die niet in het Liebig-assortiment zouden bevinden zich immers in de praktijk alleen beperkt tot minder gebruikelijke variëteiten , omdat Liebig's eigen assortiment ruim genoeg is om al in de normale behoeften van grote winkelbedrijven te voorzien ; dat de producent van dergelijke speciale variëteiten derhalve alleen op grond daarvan niet in staat zal zijn te concurreren met een producent van het gehele normale assortiment ; dat de mogelijkheid afzonderlijk andere produkten te verkopen in het kader van een reclamecampagne voor de mededinging nauwelijks betekenis heeft ;

21 . Overwegende dat de beperking van de mededinging tussen specerijenmerken merkbaar is ;

dat de voornaamste merken specerijen voor huishoudelijk gebruik worden afgezet in een zeer groot assortiment , dat de faciliteiten van een grote zelfbedieningswinkel nodig heeft voor een goede omzet en met name voor een bevredigende verkoopbevordering ; dat de verkoop van specerijen in grote zelfbedieningswinkels in dit opzicht het beste kader biedt , aangezien alleen daarin een groot aantal consumenten nieuwe variëteiten kan zien , leren kennen en kopen ; dat dit met name geldt voor nieuwe mengsels ;

dat voorts de aanbieding van een dergelijk assortiment ruimte vereist , speciaal materieel , diensten ( vnl . voor de roulering ) en een reclamepotentieel , waarover een zelfstandige detailhandelaar over het algemeen niet kan beschikken ; dat deze overigens , aangezien de vraag van zijn cliëntele beperkt is , tot kleine hoeveelheden en de meest gebruikelijke variëteiten en zijn verkooptechniek geheel anders is dan in zelfbedieningswinkels , over het algemeen niet geïnteresseerd is in het aanbieden van het gehele assortiment ; dat dit wel blijkt uit de cijfers van punt 6 , die aantonen hoeveel van de totale specerijenomzet voor rekening van de grote zelfbedieningswinkels komt ; dat dit voorts ook blijkt uit het voorbeeld van Liebig zelf , die 59 % van haar totale specerijenomzet in België tot stand brengt door middel van de betrokken wederverkopers ;

Overwegende dat de overeenkomsten in kwestie de verkoop , onder bevredigende omstandigheden , van andere specerijenmerken dan Liebig in de grote en verreweg de belangrijkste zelfbedieningswinkels in België kan beperken ; dat het belang van deze winkels wordt aangetoond door het feit dat hoewel zij slechts 1 % van het totaal aantal Belgische levensmiddelenzaken vertegenwoordigen , zij voorzien in 30 % van de verkoop van specerijen op de Belgische markt , hetgeen een aanzienlijk percentage is wanneer men rekening houdt met het voorafgaande ;

dat deze wederverkopers die geen concurrentie ondervinden en erg klein in aantal zijn , ieder voor een belangrijk deel voorzien in de distributie ; dat de concurrenten van Liebig in staat zouden zijn op een intensievere en meer efficiënte wijze te handelen en hun verkopen beter te ontwikkelen wanneer zij toegang zouden hebben tot een beperkt aantal grote verdelers in plaats van zich te moeten wenden tot een groot aantal minder belangrijke kleinhandelaren ;

Overwegende daarom dat als een producent verhinderd wordt specerijen van zijn merk in de zaken van de betreffende wederverkopers aan te bieden , zijn mogelijkheden om zijn verkopen te ontwikkelen , en vooral zijn merk op de Belgische markt te brengen , merkbaar beperkt worden ;

dat bij alle hierboven genoemde hindernissen nog de betekenis van de producent komt , die door de mededingingsbeperking wordt begunstigd ; dat Liebig immers , door zijn aandeel in de markt van het betrokken produkt en zijn sinds lang gevestigde reputatie , niet alleen voor specerijen , doch ook voor andere veel gebruikte levensmiddelen een zeer belangrijke positie inneemt ten opzichte van de andere producenten ; dat deze positie de mededingingsbeperkingen des te sterker doet gevoelen en een barriere is geworden , waardoor potentiële concurrenten wordt belet door te dringen op de Belgische markt , alsmede de reeds op deze markt gevestigde producenten in hun groei belemmert ;

Overwegende dat om bovengenoemde redenen de mededinging ten aanzien van reeds op de Belgische markt ingevoerde andere specerijenmerken dan Liebig wordt belemmerd door de betrokken overeenkomsten , dat dit a fortiori geldt voor de potentiële concurrentie van producenten die op deze markt pogen door te dringen .

22 . Overwegende dat de gevolgen van de concurrentiebeperking tussen de specerijen van verschiilende merken zich hierom sterker doen gevoelen omdat de verticale prijsbinding van Liebig-specerijen elke mededinging tussen Liebig-specerijen verhindert ;

23 . Overwegende dat de bovenbeschreven mededingingsbeperking een merkbare invloed heeft op de handel tussen Lid-Staten , dat zij immers een ongunstige invloed op het handelspatroon heeft , omdat zij belet dat de verkopen op de markt van producenten van specerijen van andere Lid-Staten die reeds op de Belgische markt gevestigd zijn zich zo ontwikkelen als bij afwezigheid van deze beperkingen die de belangrijke zaken in het land betreffen het geval zou zijn geweest ;

Overwegende dat de gevolgen van deze beperking merkbaarder zijn in het geval dat een producent van een andere Lid-Staat op de Belgische markt wil binnendringen ; dat zij dus in staat zijn de totstandkoming van intracommunautair handelsverkeer zoals dat door andere ondernemingen , bij voorbeeld McCormick , teweeg zou kunnen worden gebracht , te belemmeren .

III . TOEPASSELIJKHEID VAN ARTIKEL 85 , LID 3

24 . Overwegende dat volgens artikel 85 , lid 3 , de bepalingen van artikel 85 , lid 1 , buiten toepassing kunnen worden verklaard

- voor elke overeenkomst of groep van overeenkomsten tussen ondernemingen ,

- voor elk besluit of groep van besluiten van ondernemingsverenigingen , en

- voor elke onderling afgestemde feitelijke gedraging of groep van gedragingen ,

die bijdragen tot verbetering van de produktie of van de verdeling der produkten of tot verbetering van de technische of economische vooruitgang , mits een billijk aandeel in de daaruit voor vloeiende voordelen de gebruikers ten goede komt , en zonder nochtans aan de betrokken ondernemingen

a ) beperkingen op te leggen welke voor het bereiken van deze doelstellingen niet onmisbaar zijn ,

b ) de mogelijkheid te geven , voor een wezenlijk deel van de betrokken produkten de mededinging uit te schakelen .

25 . Overwegende dat de betrokken overeenkomsten niet onder het toepassingsgebied van Verordening nr . 67/67/EEG van de Commissie van 22 maart 1967 betreffende toepassing van artikel 85 , lid 3 , van het Verdrag op groepen alleenverkoopovereenkomsten ( 6 ) vallen ; dat inderdaad het in alle overeenkomsten geregelde systeem van verticale prijsbinding een concurrentiebeperking indhoudt die niet toegestaan is door genoemde Verordening nr . 67/67/EEG ; dat toepassing van deze verordening derhalve uitgesloten is ;

Overwegende dat deze overeenkomsten overigens geen bepalingen bevatten , die de wederverkopers verplichten de betreffende voor wederverkoop bestemde produkten slechts van Liebig te betrekken ; dat deze overeenkomsten voor de wederverkopers alleen de verplichting bevatten geen merken te verkopen die met Liebig concurreren , evenwel zonder hen te verhinderen onder eigen naam specerijen te verkopen , die zij bij andere producenten hebben gekocht ; dat deze overeenkomsten de uitsluiting van andere merken beogen , zonder de voordelen aan de betreffende ondernemingen en de gebruikers te geven die normalerwijze moeten voortvloeien uit alleenverkoopovereenkomsten ;

26 . Overwegende dat bovendien deze overeenkomsten , gesloten door de dochteronderneming van een moedermaatschappij die gevestigd is en opereert in het Verenigd Koninkrijk en niet bij de Commissie zijn aangemeld niet in aanmerking komen voor een individuele buitentoepassingverklaring van artikel 85 , lid 1 , op grond van artikel 85 , lid 3 ;

Overwegende in ieder geval dat deze overeenkomsten niet voldoen aan de voorwaarden voor toepassing van artikel 85 , lid 3 ; dat ten eerste deze overeenkomsten niet bijdragen tot een verbetering van de verdeling der produkten , aangezien zij integendeel veeleer de distributie ongunstig zullen beïnvloeden in dier voege dat zij de distributie van verscheidene merken belemmeren op verkooppunten met de meest ideale condities , namelijk in enkele grote zelfbedieningswinkels ;

Overwegende dat een verbetering van de distributie in het onderhavige geval aangenomen kan worden , is de Commissie niet van oordeel dat een billijk aandeel in de daaruit voortvloeiende voordelen aan de gebruikers ten goede komt , omdat , zoals hierboven is aangetoond , aan het merendeel van de gebruikers niet alleen de mogelijkheid wordt ontnomen tussen een aantal verschillende merken te kiezen , en derhalve voor de goedkopere merken te opteren , doch dat zij anderzijds als gevolg van het stelsel van gebonden prijzen evenmin de voordelen kunnen genieten van een mededinging tussen de specerijen van eenzelfde merk in het distributiestadium ;

Overwegende bovendien dat de verplichting ingevolge deze overeenkomsten voor de drie betreffende wederverkopers om de gebonden prijzen bij de verkoop te eerbiedigen , hen in ieder geval niet toestaat , een of ander gedeelte van de aanzienlijke financiële voordelen die genoemde overeenkomsten aan deze wederverkopers doen toekomen , aan de gebruikers over te dragen .

IV . ARTIKEL 3 , LID 1 , VAN VERORDENING NR . 17

27 . Overwegende dat volgens artikel 3 , lid 1 , van Verordening nr . 17 de Commissie , indien zij op verzoek of ambtshalve een inbreuk op artikel 85 van het Verdrag vaststelt , de betrokken ondernemingen en ondernemersverenigingen bij beschikking kan verplichten aan de vastgestelde inbreuk een einde te maken ;

Overwegende dat de Commissie ingevolge dit artikel vaststelt dat de in punt 12 hierboven genoemde verplichting van de wederverkopers een inbreuk vormen op artikel 85 van het EEG-Verdrag ;

Overwegende dat de Commissie dienovereenkomstig van de Liebig-groep en van de ondernemingen GB , Delhaize Frères en Sarma verlangt dat deze onverwijld een einde maken aan deze inbreuk ,

HEEFT DE VOLGENDE BESCHIKKING GEGEVEN :

Artikel 1

De bepaling van de distributie-overeenkomsten voor België welke de Brooke Bond Liebig-groep via haar dochteronderneming Brooke Bond Benelux NV heeft gesloten met de ondernemingen GB-Inno-BM SA , Etablissements Delhaize Frères et Cie Le Lion SA en Sarma-Penney Ltd , die aan deze laatste ondernemingen verbiedt in hun winkels andere specerijen te verkopen dan van Liebig of specerijen onder hun eigen merk , vormt een inbreuk op artikel 85 , lid 1 , van het Verdrag tot oprichting van de Europese Economische Gemeenschap .

Artikel 2

De ondernemingen genoemd in het hierna volgende artikel 3 zijn verplicht onverwijld een einde te maken aan de in artikel 1 vastgestelde inbreuk .

Artikel 3

Deze beschikking is gericht tot de volgende ondernemingen :

- Brooke Bond Liebig Limited , te Londen ,

- Brooke Bond Liebig Benelux NV , te Antwerpen ,

- GB-Inno-BM SA , te Brussel ,

- Delhaize Frères et Cie " Le Lion " SA , te Brussel ,

- Sarma-Penney Ltd , te Brussel .

Gedaan te Brussel , 21 december 1977 .

Voor de Commissie

Raymond VOUEL

Lid van de Commissie

( 1 ) PB nr . 13 van 21 . 2 . 1962 , blz . 204/62 .

( 2 ) PB nr . 127 van 20 . 8 . 1963 , blz . 2268/63 .

( 3 ) Als kruidenierswaren worden niet beschouwd de waren van bijvoorbeeld slagerijen , melkinrichtingen , bakkerijen en banketbakkerijen .

( 4 ) Hypermarkt : verkooppunt met zelfbediening met een oppervlakte van minimaal 2 500 m2 ;

Supermarkt : verkooppunt met zelfbediening met een oppervlakte van minimaal 400 m2 .

( 5 ) Statistieken van de jaarlijkse enquete van het Belgische Comite voor de Distributie over de grote zelfbedienings - en levensmiddelenwinkels , gepubliceerd in het blad " Distribution d'aujourd'hui " november 1976 .

( 6 ) PB nr . 57 van 25 . 3 . 1967 , blz . 849/67 .