Hoewel de Finse economie een van de meest energie-intensieve in de EU is, heeft Finland zich tot doel gesteld om tegen 2035 koolstofneutraal te worden en snel daarna de eerste welvaartsmaatschappij die volledig afziet van fossiele brandstoffen. De energiesector, de industrie, de vervoerssector en gebouwen zijn de belangrijkste sectoren die zullen moeten bijdragen tot een aanzienlijke vermindering van de uitstoot van broeikasgassen. Uitdagingen die moeten worden overwonnen om dit doel te bereiken, zijn onder meer een aanzienlijk tekort aan particuliere en overheidsinvesteringen, alsook vertragingen bij investeringen in hernieuwbare energie als gevolg van een achterstand bij de behandeling van milieuvergunningsaanvragen. Volgens de gegevens voor 2020 is Finland sterk afhankelijk van Rusland voor de invoer van gas (67 % tegenover een EU-gemiddelde van 44 %), olie (84 % tegenover een EU-gemiddelde van 26 %) en steenkool (55 % tegenover een EU-gemiddelde van 54 %) (19). De Finse economie is echter slechts in beperkte mate afhankelijk van de invoer van gas (dat in 2020 6,9 % van de energiemix uitmaakte), en de invoer van deze drie energiebronnen kan voor een groot deel worden vervangen door andere brandstoffen of door invoer uit andere landen. Finland heeft noodmaatregelen genomen om ervoor te zorgen dat sectoren die van deze brandstoffen afhankelijk zijn, hun activiteiten kunnen voortzetten in geval van verstoringen van de voorziening, en het land is bezig maatregelen te nemen om zijn energie-invoer te diversifiëren en zo minder afhankelijk te worden van Rusland. Finland gebruikt minimale hoeveelheden gas voor de verwarming van woningen, en elektriciteitscentrales kunnen het gas dat ze verbruiken meestal vervangen door andere brandstoffen. Finland heeft geen toegang tot binnenlandse gasopslagfaciliteiten, maar de bidirectionele gaspijpleiding Balticconnector is in 2020 operationeel geworden en het land verwacht zijn derde lng-terminal te voltooien in de tweede helft van 2022. Samen met de twee bestaande lng-terminals en mogelijke toekomstige projecten zal de totale gasinvoercapaciteit naar verwachting weldra een aanzienlijk deel van de Finse gasinvoerbehoeften dekken. De aanbeveling is om nieuwe investeringen in gasinfrastructuur en gasnetwerken waar mogelijk toekomstbestendig te maken, om de duurzaamheid ervan op lange termijn te bevorderen, zodat ze in de toekomst kunnen worden herbestemd voor duurzame brandstoffen. Finland heeft op 20 mei 2022 een 10-jarige lease-overeenkomst gesloten voor een drijvende lng-terminal.

Ongeveer een derde van de Finse energiemix bestaat nog steeds uit olie en steenkool, hoewel Finland bezig is zijn invoer van olie en steenkool te diversifiëren om zo minder afhankelijk te worden van Rusland. Finland is van plan de binnenlandse productie van duurzaam biogas op te voeren, onder meer voor gebruik in het zware vervoer. Kernenergie was in 2020 goed voor 17 % van de energiemix, waarbij Rusland een belangrijke bron van kernbrandstof was. Het Finse elektriciteitsinterconnectiepercentage bedraagt momenteel 29 %, maar zal naar verwachting op middellange termijn stijgen. De nationale elektriciteitstransmissie in Finland zou kunnen worden versterkt. Finland is bezig zich los te maken van zijn beperkte afhankelijkheid van de invoer van fossiele brandstoffen uit Rusland, maar de huidige omstandigheden vereisen dat er sneller en meer wordt geïnvesteerd in het koolstofvrij maken van de economie, het verhogen van de energie-efficiëntie en het garanderen van de voorzieningszekerheid. Dit betekent onder meer dat de vergunningsprocedures verder moeten worden gestroomlijnd om de achterstand van hangende energieprojecten weg te werken en aanvullende prioritaire investeringen te faciliteren. Wil Finland de “Fit for 55”-doelstellingen halen, dan zal er nog meer ambitie nodig zijn om broeikasgasemissies te verlagen en het aandeel hernieuwbare energie en de energie-efficiëntie op te voeren.