BESCHIKKING VAN DE COMMISSIE van 4 december 1996 waarbij een concentratie onverenigbaar met de gemeenschappelijke markt en met de werking van de EER-Overeenkomst wordt verklaard (Zaak nr. IV/M.774 - Saint-Gobain/Wacker-Chemie/NOM) Verordening (EEG) nr. 4064/89 van de Raad (Slechts de tekst in de Engelse taal is authentiek) (Voor de EER relevante tekst) (97/610/EG)

DE COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN,

Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap,

Gelet op de Overeenkomst betreffende de Europese Economische Ruimte, inzonderheid op artikel 57,

Gelet op Verordening (EEG) nr. 4064/89 van de Raad van 21 december 1989 betreffende de controle op concentraties van ondernemingen (1), gewijzigd bij de Akte van Toetreding van Oostenrijk, Finland en Zweden, inzonderheid op artikel 8, lid 3,

Gezien het besluit van de Commissie van 31 juli 1996 om in de onderhavige zaak een procedure in te leiden,

Na de betrokken ondernemingen in de gelegenheid te hebben gesteld hun standpunt ten aanzien van de door de Commissie aangevoerde bezwaren kenbaar te maken,

Gezien het advies van het Adviescomité voor concentraties (2),

Overwegende hetgeen volgt:

(1) Op 1 juli 1996 meldden Société européenne des produits réfractaires, te Courbevoie, hierna "SEPR" te noemen, Elektroschmelzwerk Kempten GmbH, te München, hierna "ESK" te noemen, en NV Noordelijke Ontwikkelingsmaatschappij, te Groningen, hierna "NOM" te noemen, gezamenlijk de oprichting aan van een gemeenschappelijke onderneming naar Nederlands recht voor de productie, bewerking, marketing en verkoop van siliciumcarbide. SEPR zal 60 % en ESK en NOM zullen elk 20 % van het aandelenkapitaal van de nieuw opgerichte vennootschap verwerven.

(2) Na onderzoek van de aanmelding kwam de Commissie tot de conclusie dat de aangemelde operatie een concentratie vormde, die onder toepassing van Verordening (EEG) nr. 4064/89, hierna "de concentratieverordening" te noemen, valt.

(3) Teneinde te waarborgen dat een eventuele latere beschikking op grond van artikel 8, lid 3 of lid 4, volledige uitwerking zou hebben, besloot de Commissie op 22 juli 1996 op grond van artikel 7, lid 2, en artikel 18, lid 2, van de concentratieverordening de schorsing van de totstandbrenging van de concentratie te verlengen totdat in deze zaak een definitieve beschikking zou worden gegeven.

(4) Bij besluit van 31 juli 1996 stelde de Commissie vast dat er ernstige twijfel bestond over de verenigbaarheid van de voorgenomen concentratie met de gemeenschappelijke markt. De Commissie leidde derhalve op grond van artikel 6, lid 1, onder c), van de concentratieverordening een procedure in. Op 20 september 1996 deelde de Commissie in deze zaak op grond van artikel 18, lid 1, van de concentratieverordening haar bezwaren mee aan de partijen bij de voorgenomen operatie.

I. PARTIJEN

(5) SEPR is een Franse onderneming die gegoten vuurvaste producten fabriceert, voornamelijk voor gebruik in glasovens. Haar uiteindelijke moedermaatschappij is de Franse Compagnie de Saint-Gobain SA, te Parijs, hierna "Saint-Gobain" te noemen (3). SEPR leidt de activiteiten van de divisie industriële keramiek van Saint-Gobain over de gehele wereld. Behalve op het gebied van industriële keramiek is het Saint-Gobain-concern voornamelijk actief als producent en verkoper van vlakglas, isolatiemateriaal, vezelversterking, bouwmaterialen, slijpmiddelen, buizen en glazen recipiënten. De activiteiten van het concern op het gebied van siliciumcarbide zijn ondergebracht in zijn dochterondernemingen Norton AS in Noorwegen, hierna "Norton" te noemen, en Intermat SA in België, hierna "Intermat" te noemen. De totale wereldomzet van het Saint-Gobain-concern bedroeg in 1995 10 775 miljoen ecu, waarvan [. . .] (4) miljoen ecu in de Gemeenschap werd behaald.

(6) In ESK is de afdeling materialen van Wacker-Chemie GmbH, te München, hierna "Wacker-Chemie" te noemen, ondergebracht (5). Wacker-Chemie is een Duits chemisch concern dat onder de gezamenlijke zeggenschap van Hoechst AG en de familie Wacker staat (6). Behalve op het gebied van materialen is de onderneming actief als producent en verkoper van siliconen, polymeren, halfgeleiders op basis van hyperzuiver silicium en polysilicium. De afdeling siliciumcarbide van ESK bestaat uit haar Nederlandse dochteronderneming Elektroschmelzwerk Delfzijl BV, te Delfzijl, hierna "ESD" te noemen, en haar bewerkingsfabrieken te Grefrath en Kempten in Duitsland. Wacker-Chemie behaalde in 1995 over de gehele wereld een totale omzet van 2 091 miljoen ecu. Hoechst AG is een van de grootste producenten van chemische en farmaceutische producten ter wereld; haar totale wereldomzet bedroeg 28 181 miljoen ecu, waarvan [. . .] miljoen ecu in de Gemeenschap werd behaald.

(7) NOM is een privaatrechtelijke investerings- en ontwikkelingsmaatschappij voor de noordelijke provincies van Nederland. Haar aandelen zijn (voor 99,97 %) in handen van de Nederlandse regering. NOM geeft adviezen en verleent financiële diensten aan bedrijven en investeert met name in ondernemingen die als belangrijk voor de economie van Noord-Nederland worden beschouwd. De omzet van de maatschappij bedroeg in 1995 10 miljoen ecu.

II. DE OPERATIE

(8) Op 27 juni 1996 ondertekenden SEPR, ESK en NOM een overeenkomst tot oprichting van een gemeenschappelijke onderneming in de vorm van een BV (besloten vennootschap) naar Nederlands recht. Kort na haar oprichting zal de nieuwe gemeenschappelijke onderneming een dochteronderneming in de vorm van een GmbH naar Duits recht oprichten. Volgens de overeenkomst zal de nieuwe Nederlandse gemeenschappelijke onderneming alle activa van de Nederlandse dochteronderneming ESD van ESK overnemen, alsmede via haar nieuw opgerichte Duitse dochteronderneming alle activa van de bewerkingsfabriek van ESK te Grefrath en sommige activa van de bewerkingsfabriek van ESK te Kempten die verband houden met de activiteiten op het gebied van siliciumcarbide. De van ESD over te nemen activa omvatten de productie-installaties van de fabriek van ESD te Delfzijl, de voorraden grondstoffen en eindproducten, de te ontvangen posten, de reeds bij ESK geplaatste bestellingen van siliciumcarbide en de immateriële activa die verband houden met de activiteiten op het gebied van siliciumcarbide. De van de fabriek van ESK te Grefrath over te nemen activa omvatten de terreinen en gebouwen, de fabrieksuitrusting en alle andere activa die verband houden met de activiteiten op het gebied van siliciumcarbide. Niet aan de gemeenschappelijke onderneming worden overgedragen en blijven bijgevolg eigendom van ESK: de terreinen en gebouwen van haar fabriek te Kempten en alle activa die specifiek verband houden met de andere, dit wil zeggen niet op siliciumcarbide betrekking hebbende, activiteiten van ESK of Wacker-Chemie in de fabriek te Kempten. De gemeenschappelijke onderneming zal de productie van siliciumcarbide in Delfzijl onder controle houden en via haar nieuw opgerichte Duitse dochteronderneming de bewerking in Grefrath coördineren.

(9) De aangemelde operatie omvat niet het belang van 50 % van Wacker-Chemie in de Amerikaanse onderneming Exolon-ESK te Tonawanda/New York en dus evenmin het belang van 50 % van Exolon-ESK in de Noorse onderneming Orkla-Exolon AS KS [. . .]. In artikel 9.1 van de overeenkomst inzake de gemeenschappelijke onderneming hebben partijen bepaald dat de voorgenomen concentratie slechts zal doorgaan, indien en nadat Wacker-Chemie niet langer onrechtstreeks aandeelhouder van enige van voornoemde ondernemingen is. In artikel 9.2 van de overeenkomst inzake de gemeenschappelijke onderneming hebben partijen bepaald dat deze niet van kracht zal worden, mocht Wacker-Chemie zes maanden na de sluiting ervan nog steeds aandeelhouder van deze ondernemingen zijn.

(10) Naast de hierboven beschreven overdrachten van activa zijn partijen ook overeengekomen dat de nieuwe Nederlandse gemeenschappelijke onderneming een "Licence and Technical Assistance Agreement" met Norton zal sluiten, volgens welke overeenkomst. Norton bepaalde technologie zal overdragen en bepaalde technische bijstand zal verlenen aan de gemeenschappelijke onderneming, die hiervoor een vergoeding zal betalen in de vorm van royalty's ten bedrage van [. . .] van de netto-omzet van de gemeenschappelijke onderneming. Voorts zijn partijen overeengekomen dat de gemeenschappelijke onderneming een "Toll Manufacturing Agreement" met ESK zal sluiten, volgens welke overeenkomst ESK gedurende een overgangsperiode van drie jaar microgrits en poeders van siliciumcarbide voor de gemeenschappelijke onderneming zal produceren. Na het verstrijken van deze periode van drie jaar zal de productielijn in de fabriek van ESK te Kempten worden gesloten en zullen sommige van haar activa (machines) naar de fabrieken van de gemeenschappelijke onderneming te Grefrath of te Delfzijl worden overgebracht.

III. DE CONCENTRATIE

Gezamenlijke zeggenschap

(11) De op te richten gemeenschappelijke onderneming zal onder de gezamenlijke zeggenschap van SEPR, ESK en NOM staan. De moedermaatschappijen zullen ongelijke participaties in de gemeenschappelijke onderneming hebben, maar geen enkele aandeelhouder zal bij machte zijn alleen het strategische beleid van de gemeenschappelijke onderneming te bepalen. Volgens de overeenkomst inzake de gemeenschappelijke onderneming zullen de organen van die gemeenschappelijke onderneming bestaan uit de vergadering van aandeelhouders, de raad van commissarissen en de raad van bestuur. De raad van bestuur zal bevoegd zijn voor het dagelijks bestuur en zal bij gewone meerderheid besluiten. SEPR zal het recht hebben om een kandidaat voor het voorzitterschap van de raad van bestuur voor te dragen; de voorzitter van de raad van bestuur zal het aantal overige leden van de raad en hun functies vaststellen. Hij zal bij eenparigheid door de vergadering van aandeelhouders worden benoemd. Bij gebreke van eenparigheid zal SEPR het recht hebben om een andere kandidaat voor te dragen. SEPR zal over alle aangelegenheden van dagelijks bestuur beslissen, maar bepaalde strategische beslissingen met betrekking tot de bedrijfsactiviteiten van de gemeenschappelijke onderneming zullen bij eenparigheid door de raad van commissarissen moeten worden goedgekeurd. De raad van commissarissen zal uit vijf leden bestaan, waarvan er drie door SEPR, één door ESK en één door NOM zullen worden benoemd. Op het niveau van het strategische beleid zal de raad van commissarissen onder meer bij eenparigheid zijn goedkeuring moeten hechten aan de balansen en winst- en verliesrekeningen, de driejaarlijkse bedrijfsplannen en de jaarlijkse begrotingen en aan investeringen in kapitaalgoederen door de gemeenschappelijke onderneming boven [. . .] miljoen Hfl., die niet in de eerder door de raad van commissarissen goedgekeurde begroting zijn opgenomen.

Gemeenschappelijke onderneming die op duurzame wijze alle functies van een zelfstandige economische eenheid vervult

(12) De op te richten gemeenschappelijke onderneming zal op duurzame basis als een onafhankelijke producent en bewerker van siliciumcarbide werkzaam zijn. Zij zal over haar eigen productie- en bewerkingsfaciliteiten beschikken en eigenaar zijn van alle immateriële activa die verband houden met de huidige activiteiten van ESK op het gebied van siliciumcarbide in Delfzijl en Grefrath, zoals octrooien, knowhow en merken. De gemeenschappelijke onderneming zal voor eigen rekening siliciumcarbide produceren en verkopen en zal niet verplicht zijn om leveringscontracten met haar moedermaatschappijen te sluiten. Volgens het "Toll Manufacturing Agreement" zal ESK gedurende een periode van ten hoogste drie jaar uitsluitend voor de gemeenschappelijke onderneming microgrits en poeders van siliciumcarbide produceren (zie hierboven). Dat de gemeenschappelijke onderneming gedurende een overgangsperiode bewerkte producten van ESK zal kopen, doet niet af aan haar karakter van volwaardige onderneming ("full function entity"), omdat de betrokken overeenkomst een beperkte draagwijdte heeft en de gemeenschappelijke onderneming voldoende zou kunnen produceren om zelf in haar behoefte aan microgrits en poeders van siliciumcarbide te voorzien. De gemeenschappelijke onderneming zal van het begin af haar eigen bewerkingsfaciliteiten in Grefrath exploiteren. De gemeenschappelijke onderneming zal derhalve een volwaardige onderneming zijn.

(13) De partijen zijn overeengekomen om gedurende de eerste zeven jaar aandeelhouder van de op te richten gemeenschappelijke onderneming te blijven en om gedurende die periode hun aandelen niet te verkopen. De gemeenschappelijke onderneming zal derhalve op duurzame basis worden opgericht.

Geen coördinatie van concurrentiegedrag

(14) Na de totstandbrenging van de voorgenomen concentratie zal het Saint-Gobain-concern via zijn dochterondernemingen Norton en Intermat op dezelfde markten als de gemeenschappelijke onderneming werkzaam blijven. ESK zal geen activiteiten op deze markten behouden. Na het verstrijken van het "Toll Manufacturing Agreement" met de gemeenschappelijke onderneming zal de productielijn voor microgrits en poeders van siliciumcarbide van ESK in de fabriek te Kempten worden gesloten. Volgens partijen zijn de andere producten dan siliciumcarbide die ESK op het ogenblik fabriceert en op de markt brengt, waaronder grit- en korrelmengsels van boriumcarbide voor slijpen en lappen en voor gesinterde onderdelen, boriden en nitriden in de vorm van gesinterde onderdelen en microgrits van synthetisch diamant, voor geheel andere toepassingen bestemd dan siliciumcarbide en kunnen zij niet als substituutproducten voor siliciumcarbide worden beschouwd. In zoverre boriumcarbide voor het slijpen en lappen van keramische onderdelen en hard metaal wordt gebruikt, kan het volgens partijen niet door siliciumcarbide worden vervangen, omdat het veel harder en veel duurder is. Bovendien oxideert boriumcarbide bij temperaturen boven 500 °C tot boorzuur, zodat het ongeschikt is voor het vervaardigen van slijpschijven. Wat het gebruik van synthetisch diamant betreft, houdt ESK zich bezig met het coaten van machineonderdelen voor de textielindustrie met een nikkel/diamantlaag. Boriden en nitriden zijn grondstoffen voor gesinterde onderdelen.

(15) Wat het belang van Wacker-Chemie in de Amerikaanse onderneming Exolon-ESK en in de Noorse onderneming Orkla-Exolon betreft, kan coördinatie van concurrentiegedrag tussen de moedermaatschappijen van de op te richten gemeenschappelijke onderneming volledig uitgesloten worden geacht, omdat de overeenkomst inzake de gemeenschappelijke onderneming slechts van kracht wordt op voorwaarde dat Wacker-Chemie haar belang in Exolon-ESK vóór de oprichting van de gemeenschappelijke onderneming van de hand doet.

Conclusie

(16) Om bovenstaande redenen vormt de aangemelde operatie, bestaande in de oprichting van een gemeenschappelijke onderneming, een concentratie in de zin van artikel 3, lid 1, onder b), van de concentratieverordening.

IV. COMMUNAUTAIRE DIMENSIE

(17) De gecombineerde totale wereldomzet van Saint-Gobain, Wacker-Chemie, Hoechst AG en NOM bedraagt meer dan 5 miljard ecu. De totale omzet in de Gemeenschap van twee van de betrokken ondernemingen, Saint-Gobain en Wacker-Chemie/Hoechst AG, bedraagt meer dan 250 miljoen ecu, maar geen van beide behaalt meer dan twee derde van deze omzet in een en dezelfde lidstaat. De aangemelde operatie heeft derhalve een communautaire dimensie in de zin van artikel 1, lid 2, van de concentratieverordening.

V. VERENIGBAARHEID MET DE GEMEENSCHAPPELIJKE MARKT

(18) De op te richten gemeenschappelijke onderneming zal werkzaam zijn op het gebied van de productie, bewerking, marketing en verkoop van siliciumcarbide (SiC).

A. RELEVANTE PRODUCTMARKTEN

A.1. Omschrijving van de productmarkten

Productieproces

(19) SiC is een synthetisch mineraal, dat wordt verkregen uit gewassen kwartszand (SiO2) en koolstof (C) in de vorm van asarme petroleumcokes. De grondstoffen worden in een specifieke granulatieverhouding kwartszand/koolstof in een elektrische weerstandoven gesmolten. De kristallisatie van SiC treedt op bij zeer hoge temperaturen, tussen 1 600 en 2 500 °C. Bij de productie van SiC wordt zeer veel energie verbruikt (7) en er komen zwavelverbindingen en CO-gas vrij.

(20) Een SiC-oven bestaat uit twee energievoerende elektroden die door een grafietkern zijn verbonden. De grafietkern wordt bedekt met het reactiemengsel, dat bij verhitting wordt omgezet in SiC in de vorm van een polykristallijne, compacte cilinder rond de grafietkern. Deze cilinder bestaat uit verschillende binnenlagen van goed gekristalliseerd SiC en een buitenlaag van minder goed gekristalliseerd materiaal, dat als SiC van metallurgische kwaliteit bekendstaat. De compactste kristalstructuur van SiC wordt het dichtst bij de kern van de cilinder aangetroffen. Verder van de binnenlaag verwijderd neemt het SiC-gehalte af.

(21) De twee basissoorten gekristalliseerd SiC die worden geproduceerd, zijn "groen" en "zwart" SiC. Het onderscheid heeft te maken met de aanwezigheid van chemische spoorelementen (stikstof, aluminium of boor) in het kristalrooster. Groen SiC is chemisch zeer zuiver, terwijl bij zwart SiC het aluminiumgehalte hoger is. Daarom is groen SiC brosser maar minder taai dan zwart SiC. Bovendien is groen SiC een veel betere elektrische geleider, waardoor het bruikbaar is voor het vervaardigen van verwarmingselementen, elektrische weerstanden en lichtgevende dioden. Groen SiC kan uitsluitend uit nieuwe grondstoffen worden verkregen, zwart SiC daarentegen ook uit restmateriaal van het ovenproces.

(22) Het minder goed gekristalliseerde SiC van de buitenlaag van de cilinder wordt als SiC van metallurgische kwaliteit aan de staalindustrie verkocht en wordt als additief bij de staalproductie gebruikt. Het goed gekristalliseerde SiC van de binnenlagen van de cilinder, het zogenoemde ruwe SiC, wordt zorgvuldig volgens het SiC-gehalte gescheiden en verder bewerkt. Afhankelijk van het eindgebruik van het product wordt het ruwe SiC gebroken, in verschillende stappen steeds fijner vermalen, ontijzerd, in water gespoeld en chemisch behandeld. Tenslotte worden de SiC-grits door middel van zeven, windziften en laten bezinken in water volgens vastgestelde korrelgrootteverdelingen geklasseerd en hetzij als SiC voor slijp- of vuurvaste toepassingen verkocht, hetzij verder bewerkt en als SiC-poeder verkocht. Het productie- en scheidingsproces van SiC wordt in vereenvoudigde vorm voorgesteld in figuur 1.

Figuur 1

>REFERENTIE NAAR EEN GRAFIEK>

(23) SiC-producenten zoals Saint-Gobain en ESK zijn in alle fasen van het productieproces werkzaam. Zij produceren ruw SiC in een oveninstallatie en bewerken het vervolgens. Er zijn echter ook ondernemingen op de markt aanwezig die zich uitsluitend met de bewerking van SiC bezighouden. Deze ondernemingen zijn bedrijvig als recyclers, kopen ruw of halfbewerkt SiC van producenten in de EER of importeren het ruwe materiaal van buiten de EER. Zij worden hierna "bewerkers" genoemd.

Ruw gekristalliseerd SiC vormt een andere relevante productmarkt dan metallurgisch SiC

(24) SiC van metallurgische kwaliteit en ruw gekristalliseerd SiC worden vanwege hun uiteenlopende fysische en chemische eigenschappen voor onderscheiden toepassingen gebruikt. De twee producten zijn wegens verschillen in het SiC-gehalte slechts in beperkte mate substitueerbaar. Het SiC-gehalte geeft aan hoeveel onzuiverheden het materiaal bevat. De mate van verontreiniging en de aard van de insluitels (aluminium, ijzer, ongebonden silica en koolstof) beïnvloeden de kleur van het SiC, de grootte en vorm van zijn kristallen en de wijziging van zijn kristalstructuur (8). Een hoog SiC-gehalte is noodzakelijk voor slijptoepassingen, omdat het SiC-gehalte naast andere parameters de vorm van de kristallen bepaalt en bijgevolg een direct effect op het slijpend vermogen en de slijpprestatie van het materiaal heeft. Wat vuurvaste toepassingen betreft, bezit materiaal met een laag SiC-gehalte niet de chemische zuiverheid die de fabricage van hittebestendige producten behoeft. Voor slijp- en vuurvaste toepassingen worden derhalve nagenoeg uitsluitend de typen gekristalliseerd SiC met een hoog SiC-gehalte gebruikt, terwijl het in de ferrometaalindustrie gebruikte metallurgische SiC een aanzienlijk lager SiC-gehalte heeft. Volgens het artikel "Silicon Carbide" van Roger Loughborough in het novembernummer van 1994 van het tijdschrift "Industrial Minerals" (bijlage 12 bij de aanmelding, blz. 47) bedraagt het SiC-gehalte over het algemeen 85 tot 94 % bij metallurgisch SiC, 92 tot 99 % bij vuurvast SiC en 98 tot 100 % bij als slijpmiddel gebruikt SiC. Het door de Commissie verrichte onderzoek heeft dit bevestigd (9).

(25) Partijen verdedigen het standpunt dat het SiC-gehalte voor het onderscheid tussen metallurgisch en gekristalliseerd SiC van geen betekenis is. Volgens de antwoorden op de enquête van de Commissie bij 67 fabrikanten van slijpproducten, 26 fabrikanten van vuurvaste producten en vijf klanten die gekristalliseerd SiC voor andere industriële toepassingen gebruiken, beschouwen de eindgebruikers het SiC-gehalte echter als een belangrijke eigenschap voor de fabricage van hun eindproducten. Bovendien hebben verschillende leveranciers verklaard dat het SiC-gehalte tezamen met de gradering, de chemische samenstelling en de dichtheid het belangrijkste onderscheidend kenmerk van de verschillende categorieën en kwaliteiten van SiC vormt. Geen enkele van de door de Commissie ondervraagde leveranciers beschouwde het SiC-gehalte als onbelangrijk voor het onderscheid tussen metallurgisch SiC en gekristalliseerd SiC.

(26) Voor gebruik in giet- en in hoogovens kan metallurgisch SiC uit technisch oogpunt door gekristalliseerd SiC worden vervangen. Uit economisch oogpunt echter kan vanwege het prijsverschil gekristalliseerd SiC niet als een substituutproduct worden beschouwd. Volgens de resultaten van het door de Commissie verrichte onderzoek bedroeg de prijs van in de EER verkocht SiC van metallurgische kwaliteit in 1995 ongeveer 445 ecu per ton, terwijl de prijs van ruw gekristalliseerd SiC 471 ecu per ton bedroeg. Omgekeerd vormt metallurgisch SiC geen substituutproduct voor gekristalliseerd SiC, omdat het over het algemeen noch de voor slijpmiddelen vereiste kristaleigenschappen, noch de voor vuurvaste en andere industriële toepassingen vereiste chemische zuiverheid bezit.

(27) Volgens partijen "gaat het bij de productie van SiC vanwege de toegepaste technologie om een klassiek geval van simultane productie, dit wil zeggen metallurgisch SiC en gekristalliseerd SiC worden tegelijk verkregen . . ." (antwoord op de mededeling van punten van bezwaar van de Commissie - hierna "antwoord" te noemen -, blz. 20). De verhouding tussen bij het ovenproces verkregen metallurgisch SiC en gekristalliseerd SiC hangt af van het model en de grootte van de oven en de kwaliteit van de grondstoffen. Het ovenproces kan zodanig worden geregeld dat uitsluitend metallurgisch SiC wordt verkregen. Het is echter technisch onmogelijk het percentage gekristalliseerd SiC tot boven een bepaald niveau te verhogen. In de door de meeste producenten, waaronder Norton, gebruikte traditionele Acheson-ovens kan het percentage gekristalliseerd SiC tot ongeveer 80 % worden verhoogd, terwijl in de door ESK te Delfzijl gebruikte grote ovens de verhouding tussen metallurgisch SiC en gekristalliseerd SiC ongeveer [. . .] bedraagt. Elke verhoging van betekenis van het percentage gekristalliseerd materiaal tot boven deze niveaus zou het energieverbruik en de kosten van de chemische behandeling sterk doen toenemen.

(28) Het in de EER geproduceerde SiC van metallurgische kwaliteit is een bijproduct van de productie van gekristalliseerd SiC, omdat de productie van metallurgisch SiC tegen de huidige prijzen minder winstgevend is. Partijen erkennen in hun antwoord op bladzijde 15, paragraaf 3, dat metallurgisch SiC slechts een bijproduct is. Dit kan ook worden afgeleid uit het feit dat een van de belangrijkste synergieën die met de huidige operatie worden beoogd, de mogelijkheid is om het percentage gekristalliseerd SiC dat in de fabriek van ESK te Delfzijl wordt geproduceerd, te verhogen (antwoord, blz. 16, paragrafen 4 en 5).

(29) Partijen hebben aangevoerd dat metallurgisch SiC in sommige gevallen door middel van chemische behandeling tot SiC van vuurvaste kwaliteit kan worden bewerkt. Zij leiden hieruit af dat "de substitueerbaarheid aan de aanbodzijde de conclusie wettigt dat metallurgisch en kristallijn SiC één enkele SiC-markt vormen" (antwoord, blz. 22). Wat hier wordt bedoeld, is echter iets anders dan substitueerbaarheid aan de aanbodzijde, omdat verdere bewerking noodzakelijk is. Het proces van veredeling van metallurgisch SiC tot ruw gekristalliseerd SiC brengt extra kosten mee, voornamelijk vanwege het hogere energieverbruik. Het lijkt irrationeel om nog SiC van metallurgische kwaliteit te verkopen, indien het op eenvoudige wijze tot winstgevender SiC van vuurvaste kwaliteit zou kunnen worden bewerkt. Bij een simultaan productieproces, dat tegelijk zowel metallurgisch als gekristalliseerd SiC oplevert en waarbij het een voordeel betekent ervoor te zorgen dat zo weinig mogelijk metallurgisch SiC ontstaat, valt moeilijk in te zien hoe van enige substitueerbaarheid van betekenis aan de aanbodzijde sprake zou kunnen zijn. Indien dit het geval was, zou het immers logischer zijn om overwegend gekristalliseerd SiC te produceren en zodoende te vermijden dat metallurgisch SiC als bijproduct ontstaat. Simultane productie vormt een belangrijke hinderpaal voor substitutie aan de aanbodzijde, hetgeen duidelijk blijkt uit het feit dat nog steeds metallurgisch SiC wordt geproduceerd, ook al is het het minst winstgevende product.

(30) Er zijn om bovenstaande redenen aanwijzingen dat de substitueerbaarheid aan de aanbodzijde tussen ruw gekristalliseerd SiC en SiC van metallurgische kwaliteit ten zeerste beperkt en onvolkomen is en dat gekristalliseerd SiC en metallurgisch SiC twee onderscheiden relevante productmarkten vormen. Overwegingen in verband met de situatie aan de vraagzijde bevestigen deze conclusie. Een nauwkeurige marktafbakening is hier echter niet noodzakelijk, omdat zich op deze twee markten geen concurrentieproblemen voordoen.

Bewerkt gekristalliseerd SiC voor slijptoepassingen en bewerkt gekristalliseerd SiC voor vuurvaste toepassingen vormen onderscheiden relevante productmarkten

(31) Bewerkt SiC voor slijp- en voor vuurvaste toepassingen wordt nagenoeg uitsluitend op basis van ruw gekristalliseerd SiC geproduceerd. Het ruwe gekristalliseerde SiC wordt eerst volgens het SiC-gehalte gesorteerd en vervolgens gebroken, vermalen, ontijzerd en gezeefd. SiC-korrels worden op verschillende wijzen geklasseerd naargelang ze voor slijp- of voor vuurvaste toepassingen bestemd zijn. SiC-slijpkorrels worden ingedeeld naar de Europese FEPA-normen, die door de Europese producenten van slijpproducten zijn goedgekeurd (10), terwijl vuurvaste SiC-korrels worden ingedeeld naar de eisen van de individuele klanten.

(32) Er bestaan twee verschillende FEPA-normen, de P-norm voor gecoate slijpkorrels en de F-norm voor gebonden slijpkorrels. Gebonden slijpproducten zijn onder meer slijpschijven, slijpsegmenten en slijpstenen in allerlei vormen, waarbij de slijpkorrels worden samengehouden door een bindmiddel, gewoonlijk een keramisch bindmiddel op basis van glas, hars, schellak of rubber. Bij gecoate slijpproducten daarentegen wordt een laag slijpkorrels, die niet aan elkaar vasthangen, stevig bevestigd op een soepele onderlaag van papier, doek, vezel, op doek geplakt papier en dergelijke. Beide FEPA-normen omvatten verschillende SiC-"grades", die de gemiddelde korrelgrootte en de variatie van korrelgrootten binnen een bepaalde partij aangeven. De tolerantie is bij de P-"grades" lager dan bij de F-"grades". Elke afwijking van de vastgestelde korrelgrootteverdeling zou afbreuk doen aan de prestatie van het slijpmateriaal, omdat te grote korrels krassen op het behandelde oppervlak zullen maken, terwijl te kleine korrels niet tot het slijpend vermogen van het materiaal zullen bijdragen. Daarom achten alle door de Commissie ondervraagde fabrikanten van slijpproducten de FEPA-normen belangrijk, zowel voor de fabricage van hun eindproducten als voor de keuze van hun leveranciers.

(33) Wat vuurvaste producten betreft, moeten SiC-korrels voor stenen en profielen voor ovenbekleding blokvormig zijn om een maximale dichtheid te bereiken die voor sterkte en warmtegeleidingsvermogen zorgt. Bij ovenstapelmateriaal moeten de producten zo licht mogelijk zijn, maar toch nog sterk genoeg om de waar te ondersteunen die tijdens het bakproces wordt verhit. Daarom wordt hier de voorkeur gegeven aan korrels van een kantig type met een lagere bulkdichtheid.

(34) De bewerking van vuurvaste korrels is in het algemeen eenvoudiger dan de bewerking van slijpkorrels, omdat SiC-korrels voor de fabricage van slijpproducten na het breken, zeven en ontijzeren vaak een chemische behandeling ondergaan, met water worden gespoeld en soms nat worden geklasseerd (zie bijlage 13 bij de aanmelding). De bijkomende bewerking verhoogt de productiekosten van SiC-slijpkorrels in vergelijking met die van vuurvaste korrels, en het prijsverschil tussen slijpkorrels en vuurvaste korrels is tot op zekere hoogte het gevolg van verschillen in de bewerkingskosten. Volgens de resultaten van het door de Commissie verrichte onderzoek bedroeg de prijs van in de EER verkochte vuurvaste SiC-korrels in 1995 ongeveer 835 ecu per ton, terwijl SiC-slijpkorrels ongeveer 1 255 ecu per ton kostten.

(35) Vuurvaste korrels worden bewerkt volgens de eisen van de individuele klanten, terwijl slijpkorrels volgens de FEPA-norm worden bewerkt. Omdat het SiC-gehalte van vuurvaste korrels doorgaans lager is dan dat van slijpkorrels en omdat slijpkorrels op een verschillende wijze worden gegradeerd, zouden fabrikanten van slijpproducten er dus nooit over denken vuurvaste korrels te kopen, omdat die niet aan hun eisen voldoen. Omgekeerd zouden fabrikanten van vuurvaste producten, hoewel zij in theorie in sommige gevallen slijpkorrels zouden kunnen gebruiken, dit in de praktijk nooit overwegen, omdat zij aan het materiaal dat zij kopen eigen eisen stellen en omdat slijpkorrels aanzienlijk duurder zijn. Bijgevolg vormen uit het oogpunt van de vraagzijde SiC-slijpkorrels en vuurvaste SiC-korrels twee onderscheiden relevante productmarkten.

(36) SiC-korrels voor vuurvaste toepassingen en SiC-korrels voor slijptoepassingen worden gebroken, gezeefd en ontijzerd met dezelfde uitrusting, die naar gelang van het type korrel dat moet worden geproduceerd, alleen maar anders behoeft te worden geregeld. Omdat vele typen slijpkorrels een bijkomende bewerking moeten ondergaan, is de mogelijkheid om van de productie van vuurvaste korrels op die van slijpkorrels over te schakelen, echter beperkt. Overschakeling van slijpkorrels op vuurvaste korrels is wel mogelijk. Echter moet ook erop worden gewezen dat een omschakeling van een groot deel van de productie op vuurvaste korrels tot onderbezetting van de installaties voor de bewerking van slijpkorrels, zoals de installaties voor chemische behandeling en natte klassering, zou kunnen leiden, hetgeen het commercieel minder aantrekkelijk zou maken om in plaats van slijpkorrels vuurvaste korrels te gaan produceren.

(37) Als conclusie kan worden gesteld dat SiC voor slijptoepassingen en SiC voor vuurvaste toepassingen twee onderscheiden relevante productmarkten vormen. In dit verband moet ook voor ogen worden gehouden dat de kopers van slijpkorrels en die van vuurvaste korrels tot twee totaal verschillende groepen afnemers behoren en dat het de verschillen tussen de producten zijn die prijsdifferentiatie tussen deze twee klantengroepen mogelijk maken.

Bewerkt SiC voor andere industriële toepassingen vormt een andere relevante productmarkt dan bewerkt SiC voor slijp- en voor vuurvaste toepassingen

(38) Naast voornoemde toepassingen worden betrekkelijk kleine hoeveelheden SiC verder bewerkt, bijvoorbeeld vermalen tot SiC-poeders, en voor een aantal andere industriële toepassingen van uiteenlopende aard gebruikt. Zo wordt SiC-poeder in composietmaterialen voor metaalmatrijzen verwerkt en wordt SiC gebruikt voor de fabricage van vloerbekleding, verwarmingselementen, bliksemafleiders en spanningsvariabele weerstanden en voor zandstralen.

Conclusie betreffende de SiC-productmarkten

(39) Op grond van het voorgaande zijn de relevante productmarkten:

- de markt voor SiC voor metallurgische toepassingen;

- de markt voor ruw gekristalliseerd SiC;

- de markt voor bewerkt SiC voor slijptoepassingen;

- de markt voor bewerkt SiC voor vuurvaste toepassingen; en

- de markt voor bewerkt SiC voor andere industriële toepassingen.

(40) De Commissie trekt in de onderhavige zaak met betrekking tot de marktafbakening consequent de in eerdere zaken gevolgde lijn door. Zo is bovenstaand onderscheid tussen vijf verschillende SiC-markten in overeenstemming met het door de Commissie ingenomen standpunt in de zaak Starck/Wienerberger, die betrekking had op een concentratie op de markt voor korund (gesmolten aluminiumoxide), een grondstof die eveneens voor de fabricage van slijp- en vuurvaste producten en voor andere industriële toepassingen wordt gebruikt (11). De Commissie stelde zich in haar beschikking in die zaak op het standpunt dat er niet één enkele markt voor korund bestaat, maar dat er onderscheiden productmarkten bestaan, afhankelijk van de belangrijkste toepassingen van het product, de verschillen tussen de klanten en distributiekanalen, de vereiste kwaliteiten, de prijsniveaus en het aantal mogelijke substituutproducten. Ook in de onderhavige zaak waren de door de Commissie ondervraagde klanten en concurrenten het met bovenstaand onderscheid tussen vijf verschillende SiC-markten nagenoeg unaniem eens.

(41) In een andere zaak, zaak nr. IV/M.619 - Gencor/Lonrho (12), werden metalen van de platinagroep (platina, palladium, rodium, iridium, osmium en ruthenium) duidelijk tijdens een simultaan productieproces verkregen. Ook hier kwam de Commissie echter tot de conclusie dat elk metaal een onderscheiden relevante productmarkt vormde, omdat de prijszetting, de prijsniveaus en de toepassingen van de metalen verschilden.

(42) Partijen hebben aangevoerd (antwoord, blz. 22, paragraaf 4) dat SiC voor slijptoepassingen, SiC voor vuurvaste toepassingen en SiC voor andere industriële toepassingen geen onderscheiden markten vormen maar deel uitmaken van één enkele SiC-markt. Zoals hierboven uiteengezet, worden SiC-slijpkorrels en vuurvaste SiC-korrels echter op basis van ruw gekristalliseerd SiC geproduceerd. Het argument van partijen komt er dus op neer dat de grondstof tot dezelfde relevante productmarkten behoort als de bewerkte korrels. Dit zou slechts aannemelijk zijn, indien de bewerking onbeduidend was en de prijzen op de markt voor de grondstof en op de markten voor de eindproducten min of meer gelijk waren, maar dit is niet het geval. De Commissie heeft tijdens haar onderzoek vastgesteld dat de gemiddelde prijs van in de EER verkocht ruw gekristalliseerd SiC in 1995 ongeveer 471 ecu per ton bedroeg, terwijl de prijs van vuurvaste SiC-korrels ongeveer 835 ecu en die van SiC-slijpkorrels ongeveer 1 255 ecu bedroeg.

(43) Dat de substitueerbaarheid aan de aanbodzijde tussen de verschillende SiC-grades beperkt is, komt ook tot uiting in de ongelijke winstmarges bij de verschillende "grades". Partijen geven in hun antwoord op de mededeling van punten van bezwaar toe dat [. . .] (antwoord, blz. 4). Voorts [. . .] (antwoord, blz. 15). Bij een hoge mate van substitueerbaarheid aan de aanbodzijde zouden de winstmarges niet zo kunnen blijven verschillen maar zouden zij voor alle "grades" nagenoeg gelijk zijn. Het is bijgevolg evident dat de mate van substitueerbaarheid aan de aanbodzijde tussen de diverse SiC-"grades" laag is.

(44) Partijen stellen in hun antwoord op de mededeling van punten van bezwaar dat tijdens het antidumpingonderzoek in 1994 "de Commissie tot de conclusie is gekomen dat de met de aanbodzijde verband houdende argumenten zo sterk zijn dat het in het geval van SiC niet gerechtvaardigd is de markt op grond van de toepassingen door de eindgebruikers af te bakenen" (antwoord, blz. 19). Volgens partijen zou de Commissie in strijd met de antidumpingverordening van de Raad van april 1994 handelen, indien zij in de onderhavige procedure de vijf voornoemde markten als de relevante productmarkten zou aanmerken (13).

(45) Er moet in dit verband op worden gewezen dat het doel van een antidumpingprocedure en dat van een concentratieprocedure niet hetzelfde is. Met een antidumpingprocedure wordt beoogd distorsies in de internationale handel te corrigeren door in geval van dumping die producenten in de Gemeenschap materiële schade berokkent, maatregelen te treffen om die schade te compenseren.

(46) In een antidumpingprocedure kunnen slechts maatregelen worden getroffen, voorzover is aangetoond dat het product van de producenten in de Gemeenschap een "soortgelijk product" als het ingevoerde betrokken product is. Deze omschrijving van het soortgelijke product in een antidumpingprocedure kan bijgevolg van een andere aard zijn dan die van de relevante productmarkt(en) in de zin van de concentratieverordening.

(47) Bij een onderzoek op grond van de concentratie-verordening wordt meer aandacht besteed aan een nauwkeurige analyse van onder meer de toepassingen van een product in de Gemeenschap, klantengroepen of substituutproducten. Dit kan ertoe leiden dat de omschrijving van de relevante productmarkt ruimer of enger is dan bij een beoordeling op grond van de antidumpingregels het geval zou zijn.

(48) In de onderhavige zaak werd ervan uitgegaan dat in verband met de aangemelde operatie ook een onderzoek naar de "downstream markets" voor gekristalliseerd SiC voor slijptoepassingen, vuurvaste toepassingen en andere industriële toepassingen behoorde te worden ingesteld, terwijl de Raad zich in zijn antidumpingverordening op het standpunt stelde dat, hoewel er verschillende SiC-"grades" voor verschillende toepassingen bestonden, de overeenkomsten wat fysische kenmerken en fabricageproces betreft en het bestaan van een zekere mate van substitueerbaarheid tussen SiC van metallurgische kwaliteit en ruw gekristalliseerd SiC voldoende redenen waren om te besluiten dat het door de producenten in de Gemeenschap verkochte SiC in het algemeen als een soortgelijk product als dat, ingevoerd vanuit de betrokken landen, moest worden beschouwd. Er werd evenwel in de antidumpingprocedure slechts in zoverre met de substitueerbaarheid aan de aanbodzijde rekening gehouden, dat werd erkend dat ruw gekristalliseerd SiC als substituut voor metallurgisch SiC kon worden gebruikt. Hieruit volgt dat metallurgisch SiC geen substituut voor gekristalliseerd SiC voor slijp-, vuurvaste en andere industriële toepassingen was.

(49) Het is om alle bovenstaande redenen gerechtvaardigd dat de Commissie in de onderhavige concentratieprocedure tot het bestaan van de voornoemde vijf markten besluit. Het is echter ook duidelijk dat de markt voor SiC voor slijptoepassingen en die voor SiC voor vuurvaste toepassingen gedifferentieerde productmarkten zijn en dat elk van deze productmarkten dus uit een aantal verschillende segmenten bestaat. Het zou niettemin niet verantwoord zijn te stellen dat elk van deze segmenten als een afzonderlijke relevante productmarkt moet worden beschouwd, omdat er zowel op de markt voor SiC voor slijptoepassingen als op die voor SiC voor vuurvaste toepassingen substitutiemogelijkheden aan de vraag- en aan de aanbodzijde bestaan.

(50) Partijen hebben betoogd dat er substituutproducten voor SiC voor slijp-, vuurvaste en metallurgische toepassingen bestaan en dat deze substituutproducten bijgevolg tot de relevante productmarkten moeten worden gerekend. Zoals hieronder uiteengezet, wordt dit niet door het onderzoek van de Commissie bevestigd.

A.2. Siliciumcarbide voor metallurgische toepassingen

(51) Partijen zijn van mening dat SiC voor metallurgische toepassingen voor 75 % door ferrosilicium (FeSi) met normaal of laag aluminiumgehalte kan worden vervangen, omdat beide materialen voor dezelfde toepassingen geschikt zijn. Volgens partijen zijn de prijzen van zowel metallurgisch SiC als FeSi op het siliciumgehalte van de onderscheiden materialen gebaseerd. Door de Commissie ondervraagde eindgebruikers hebben verklaard dat SiC voor metallurgische toepassingen bepaalde voordelen biedt. De vraag of metallurgisch SiC en FeSi al dan niet tot een en dezelfde relevante productmarkt behoren, kan echter worden opengelaten, omdat de voorgenomen concentratie in geen van beide gevallen tot het in het leven roepen of versterken van een machtspositie zou leiden.

A.3. Ruw gekristalliseerd siliciumcarbide

(52) Ruw gekristalliseerd SiC wordt verkocht aan bewerkers, die de grondstof verder tot SiC-grades voor slijp-, vuurvaste en andere industriële toepassingen bewerken. Geen enkele andere grondstof kan in deze productiefase als een alternatief voor SiC worden beschouwd, omdat uitsluitend ruw SiC tot SiC voor slijp-, vuurvaste en andere industriële toepassingen kan worden bewerkt. Hier is echter geen nauwkeurige marktafbakening noodzakelijk, omdat er geen sprake is van het in het leven roepen of versterken van een machtspositie.

A.4. Bewerkt siliciumcarbide voor slijptoepassingen

(53) Partijen bij de concentratie zijn van oordeel dat voor slijptoepassingen SiC met andere grondstoffen concurreert, ondanks hun verschillende fysische eigenschappen en ondanks het feit dat eindgebruikers in de sector slijpproducten voor sommige toepassingen bepaalde slijpmiddelen prefereren. Volgens partijen kunnen sommige van deze stoffen tezamen met SiC als behorend tot een en dezelfde productmarkt worden beschouwd. Partijen leiden hieruit af dat er geen onderscheiden productmarkt voor SiC voor slijptoepassingen bestaat, maar dat SiC moet worden gerekend tot één enkele markt voor grondstoffen voor de sector slijpproducten, die ook minerale slijpmiddelen zoals synthetisch diamant, kubisch boriumnitride (KBN), wit en bruin aluminiumoxide, gesmolten alumina, zirkoniumaluminiumoxide en korrelgelaluminiumoxide omvat (14). Partijen hebben echter toegegeven dat SiC niet voor alle toepassingen volledig, maar soms slechts ten dele door deze stoffen kan worden vervangen. Volgens partijen kan SiC voor 40 % van zijn toepassingen direct door synthetisch diamant en voor 10 % van zijn toepassingen direct door wit aluminiumoxide worden vervangen (15). Zij achtten het dan ook passend om bij het bepalen van de omvang van de markt voor SiC voor slijptoepassingen de omzet van synthetisch diamant in de sector slijpproducten voor 40 % en de omzet van wit aluminiumoxide in deze sector voor 10 % mee te rekenen (16). Partijen hebben beklemtoond dat zij in hun aanmelding van een zeer enge marktomschrijving zijn uitgegaan en dat hiermee rekening moet worden gehouden bij het beoordelen van het effect van de voorgenomen concentratie op de concurrentie.

(54) Om de stelling van partijen op haar gegrondheid te toetsen, heeft de Commissie een uitgebreide enquête verricht bij de belangrijkste fabrikanten van slijpproducten in de EER. Van de in totaal 67 fabrikanten van slijpproducten die op de enquête hebben geantwoord, fabriceerden er 32 gebonden en 16 gecoate slijpproducten, terwijl 19 van hen ofwel beide typen slijpproducten fabriceerden ofwel niet hebben aangegeven welk type slijpproducten zij fabriceerden. De fabrikanten van slijpproducten die op de enquête hebben geantwoord, namen in 1995 samen ongeveer een derde van de omzet in de EER af ("captive use" door partijen niet meegerekend) (17). Van de in totaal 67 fabrikanten van slijpproducten die de vragenlijst van de Commissie hebben beantwoord, kochten er in 1995 tien (14,9 %) meer dan 500 ton SiC, 19 (28,4 %) meer dan 250 ton en 37 (55,2 %) meer dan 100 ton. De afname van SiC door de fabrikanten van slijpproducten bedroeg in 1995 gemiddeld 238 ton. De grootste klant nam 2,7 % van de totale hoeveelheid in de EER verkocht SiC voor slijptoepassingen voor zijn rekening.

Minerale slijpmiddelen - fysische en chemische eigenschappen

(55) De grootte van de slijpkorrels is zeer belangrijk voor de klanten, omdat grove grits sneller en koeler verspanen maar er bij gebruik van fijnere grits minder braam ontstaat. Grovere grits worden over het algemeen voor zwaar werk gebruikt, om bij werkstukken met een ruwe afwerking tot een snelle verwijdering van het materiaal te komen, terwijl fijnere grits voor hoogglansslijpen en polijsten worden gebruikt. De kristalvorm en de korrelgrootte bepalen het slijpend vermogen van het slijpmiddel, terwijl de chemische zuiverheid van het slijpmiddel het fabricageproces van de afgewerkte slijpproducten beïnvloedt. Hoe hoger de chemische zuiverheid is, des te beter reageren de slijpgrits op het bindmiddel (harsen, keramische middelen). Dit is bijzonder belangrijk voor de fabricage van gebonden slijpschijven, die bestand moeten zijn tegen de hoge temperaturen die tijdens het slijpproces ontstaan, omdat een grote temperatuurstijging de chemische reactiviteit kan doen toenemen.

(56) Behalve de gritgrootte, het bindmiddel en de kristalvorm zijn de aard van het minerale slijpmiddel en zijn eigenschappen van beslissend belang voor het slijpend vermogen en de prestatie van het afgewerkte slijpproduct. Eigenschappen zoals hardheid, taaiheid (bestandheid tegen breken), chemische inertie, warmtegeleidingsvermogen en geometrie van de snijkanten zijn bij elk type mineraal slijpmiddel verschillend. Zo dringt een mineraal slijpmiddel beter in andere materialen (werkstukken) door en draagt het, naarmate het harder is, bij tot een snellere verwijdering van het materiaal. Hoe taaier een mineraal slijpmiddel is, des te beter is het gedurende lange perioden bestand tegen grote hitte, druk, slagen en stoten, en wrijving. Bij zeer brosse minerale slijpmiddelen breken de korrels dan weer nadat zij bot geworden zijn, en vormen zo nieuwe snijkanten om het slijpproces voort te zetten.

Siliciumcarbide

(57) SiC is uiterst hard, redelijk duurzaam en bestand tegen verhitting tot ongeveer 1 500 °C. Omdat het hard en tegelijk bros is, is SiC bij uitstek geschikt voor slijptoepassingen, volgens partijen vooral voor gereedschapsslijpen, walsslijpen (staal en papier), het slijpen en polijsten van injectienaalden en lasnaden, en het snijden van carbiden. SiC wordt het meest gebruikt voor grijs gietijzer, voor harde non-ferrometalen zoals zacht brons, koper, aluminium en messing, en voor niet-metallische materialen zoals glas, rubber, houten onderdelen, natuursteen, marmer en gecementeerde carbiden (18). Fabrikanten van gecoate slijpproducten bevelen SiC aan voor verf, vernis, lak, plastic en pleister (19). Groen SiC is harder maar brosser dan zwart SiC (20). Het wordt daarom vooral gebruikt voor het precisieslijpen en polijsten van harde non-ferrometalen, waarbij naaldscherpe snijkanten noodzakelijk zijn om materiaal weg te nemen, bijvoorbeeld voor het wegnemen van de harde korst op walsrollen in staalfabrieken. Zwart SiC daarentegen wordt vooral gebruikt voor het slijpen van niet-metallische materialen. De fabrikanten van gebonden slijpproducten kunnen blijkbaar in grotere mate zwart SiC door groen SiC vervangen, maar voor bepaalde slijptoepassingen kan groen SiC vanwege zijn hoge zuiverheid en hardheid niet door zwart SiC worden vervangen (21).

(58) Volgens de antwoorden op de enquête van de Commissie beschouwt 95,7 % van de fabrikanten van slijpproducten de hardheid van SiC als minstens "vrij belangrijk" voor de fabricage van hun eindproducten; 75,4 % beschouwt dit als "zeer belangrijk". Van de andere minerale slijpmiddelen zijn enkel synthetisch diamant, kubisch boriumnitride (KBN) en boriumcarbide harder dan SiC. Wit of bruin gesmolten aluminiumoxide en zirkoniumaluminiumoxyde zijn aanzienlijk minder hard dan SiC (zie onderstaande tabel 1).

(59) Volgens het door de Commissie verrichte onderzoek gebruiken alle fabrikanten van slijpproducten naast SiC reeds andere slijpmiddelen voor de fabricage van hun eindproducten. De meesten gebruiken ook wit en bruin aluminiumoxide, sommigen gebruiken zirkoniumaluminiumoxide en korrelgel, en een klein aantal fabrikanten van slijpproducten gebruikt ook synthetisch diamant of KBN. De meesten van hen hebben echter verklaard dat SiC niet door andere minerale slijpmiddelen kan worden vervangen. Bovendien is SiC vanwege zijn bijzondere producteigenschappen onontbeerlijk voor slijp- en polijsttoepassingen. Een grote meerderheid van de fabrikanten heeft verklaard dat zij SiC enerzijds en andere minerale slijpmiddelen anderzijds voor uiteenlopende toepassingen gebruiken en dat SiC slechts in zeer beperkte mate door andere minerale slijpmiddelen zou kunnen worden vervangen. Omdat deze andere minerale slijpmiddelen niet dezelfde product- en prestatie-eigenschappen bezitten, zou een vervanging van SiC in elk geval onderzoek en ontwikkeling, tests en aanpassingen van het productieproces vereisen. Fabrikanten van slijpproducten hebben verklaard dat de kosten voor overschakeling van een op SiC gebaseerd product op een ander mineraal slijpmiddel meer dan 5 tot 10 % van de totale kosten zouden

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

bedragen. Om deze redenen heeft de overgrote meerderheid van de fabrikanten van slijpproducten verklaard dat zij niet zouden overwegen SiC door andere slijpmiddelen te vervangen, indien de prijs van SiC blijvend met 5 tot 10 % zou stijgen (zie hierna).

(60) Partijen hebben in hun antwoord op de mededeling van punten van bezwaar gesteld dat ". . . de Commissie eraan voorbijgaat dat het voor eindgebruikers op de markt voor slijpproducten niet uitmaakt welke grondstof zij gebruiken, maar of deze geschikt is voor de behandeling van een bepaald materiaal" (antwoord, blz. 70). De door de Commissie bij fabrikanten van slijpproducten in de EER verrichte enquête heeft dit niet bevestigd.

Aluminiumoxide

(61) Gesmolten aluminiumoxide is een synthetisch mineraal, dat in een elektrische oven tegen hoge temperatuur uit bauxiet wordt verkregen. Er worden twee basiskwaliteiten gesmolten alumina geproduceerd: wit aluminiumoxide, dat chemisch zeer zuiver is (Al2O3-gehalte van ten minste 98 %), en bruin aluminiumoxide, dat meer onzuiverheden bevat (Al2O3-gehalte van minder dan 98 %). SiC is aanzienlijk harder dan de verschillende typen aluminiumoxide, waardoor SiC op diverse terreinen bruikbaar is. Bovendien maakt SiC een ander kraspatroon dan aluminiumoxide, omdat dit laatste veel taaier is. Eindgebruikers kiezen daarom tussen SiC en aluminiumoxide, afhankelijk van het gewenste resultaat wat oppervlakteruwheid betreft. Gesmolten alumina's worden vanwege hun superieure taaiheid het meest gebruikt voor zwaar slijpwerk op harde metalen zoals koolstofstaal, gelegeerd staal, roestvast staal, snelstaal, smeed- en welijzer en harde bronssoorten (22). Zij worden daarom vooral gebruikt voor slijpen en afbramen in staalfabrieken en gieterijen. Tot de producten die typisch met aluminiumoxide worden behandeld, behoren stalen gietstukken, krukassen en allerlei soorten stalen gereedschappen, alsook snij-ijzers en kalibers. Vanwege zijn inferieure hardheid kan aluminiumoxide niet voor de behandeling van materialen zoals glas, keramiek en gietijzer worden gebruikt.

(62) SiC daarentegen wordt het meest gebruikt voor het slijpen en polijsten van grijs gietijzer, harde non-ferrometalen zoals zacht brons, koper, aluminium en messing, en niet-metallische materialen zoals glas, rubber, houten onderdelen, steen, marmer en gecementeerde carbiden (23). De reden waarom SiC niet goed bruikbaar is voor het slijpen van ferrometalen, staalsoorten met hoog koolstofgehalte en gelegeerde staalsoorten is dat het de neiging vertoont om chemisch met deze materialen te reageren bij de temperaturen die gewoonlijk bij slijptoepassingen worden bereikt (24). SiC reageert vooral met allerlei soorten oxiden, zoals koper-, nikkel-, mangaan-, chroom-, ijzer-, calcium- en magnesiumoxide, en dit zou een ongewenst effect op het werkstuk hebben. Aluminiumoxide daarentegen is uiterst inert, zelfs bij hoge temperaturen, en er zijn maar een paar materialen waarmee aluminiumoxide reageert (25). Deze vaststelling vindt steun in Norton's "Specification Manual", waarin voor de meeste metalen doorslijpschijven van aluminiumoxide en voor de meeste non-metallische werkstukken, onder meer van plastic, glas en keramiek, doorslijpschijven van SiC worden aanbevolen (26). Bovendien bestaan er verschillende FEPA-normen met betrekking tot de chemische analyse van SiC (27) en gesmolten alumina (28).

(63) Met harsachtige of keramische bindmiddelen gebonden slijpschijven, zowel gemaakt van SiC als van gesmolten alumina, kunnen met dezelfde uitrusting worden vervaardigd. Er bestaan verschillen wat het compacteren met hydraulische persen en de baktemperatuur betreft, maar deze zijn van ondergeschikt belang. Indien SiC door gesmolten alumina zou worden vervangen, zouden echter zowel de verschillende onderlagen als de formulering van de bindmiddelen moeten worden aangepast. Omdat beide van cruciaal belang zijn voor de te bereiken slijpprestatie, zou elke verandering in de samenstelling van de bindmiddelen investeringen in onderzoek en ontwikkeling en een testfase in nauwe samenwerking met de potentiële klanten vereisen (29). Verscheidene fabrikanten van slijpproducten hebben verklaard te betwijfelen of hun klanten in alle gevallen andere minerale slijpmiddelen als substituut zouden accepteren. In elk geval zou een vervanging extra kosten op het gebied van marketing, verkoop en klantenondersteuning met zich brengen.

(64) Er zijn echter aanwijzingen dat vooral vanwege de uiteenlopende fysische en producteigenschappen een vervanging van SiC door gesmolten alumina niet waarschijnlijk wordt geacht, ook al zou de prijs van SiC met 5 tot 10 % stijgen. Volgens de antwoorden op de enquête van de Commissie zou de grote meerderheid van de fabrikanten van slijpproducten vanuit fysisch-technisch oogpunt "in geen geval" hun eindproducten zonder SiC kunnen fabriceren en het door wit aluminiumoxide vervangen. Bij een veronderstelde blijvende stijging van de SiC-prijs met 5 tot 10 % zou een nog groter aantal klanten SiC niet door wit aluminiumoxide vervangen. Wat bruin aluminiumoxide betreft, zijn volgens de fabrikanten van slijpproducten de mogelijkheden om dit in de plaats van SiC te gebruiken, nog beperkter.

(65) Partijen hebben aangevoerd dat bovenstaande conclusies op een methodologisch gebrekkige analyse van de enquêteresultaten berusten, omdat zij gewoonweg uit een nominale telling van de ontvangen antwoorden worden afgeleid, zonder dat rekening wordt gehouden met het economische gewicht van de ondernemingen die die antwoorden hebben gegeven. Hierdoor weegt met betrekking tot de vraag of overschakeling op andere materialen mogelijk is, de mening van een fabrikant van slijpproducten met een jaarlijks SiC-verbruik van een vijftal ton even zwaar als die van een onderneming met een jaarlijks SiC-verbruik van rond 850 ton.

(66) Aangezien de Commissie nagenoeg alle grote fabrikanten van slijpproducten in de EER heeft ondervraagd, lijkt het echter waarschijnlijk dat de mogelijkheden om SiC te vervangen voor de overgrote meerderheid van de klanten nog beperkter zijn dan uit de resultaten van de enquête van de Commissie naar voren komt. Partijen hebben dit onrechtstreeks toegegeven met hun opmerking dat ". . . een kleinere, in SiC-producten gespecialiseerde fabrikant natuurlijk alleen SiC kan gebruiken voor het vervaardigen van deze gereedschappen" (30). Tyrolit, een grote fabrikant van slijpproducten, heeft verklaard dat hij SiC "voor een deel" door aluminiumoxide zou kunnen vervangen. Andere grote afnemers van SiC hebben echter niet laten blijken dat zij over veel speelruimte beschikken om SiC door andere grondstoffen te vervangen: fabrikanten van slijpproducten die even grote hoeveelheden SiC-korrels als, of zelfs grotere hoeveelheden dan, Tyrolit kopen, hebben verklaard dat zij hun eindproducten niet zonder SiC zouden kunnen fabriceren en in plaats daarvan andere grondstoffen gebruiken. Aangezien de meeste fabrikanten van slijpproducten in de EER kleine of middelgrote ondernemingen zijn, kan bovendien worden geconcludeerd dat de vraag naar SiC in het algemeen bij een kleine prijsstijging van niet-voorbijgaande aard waarschijnlijk nog onelastischer is dan reeds uit de antwoorden op de enquête van de Commissie valt af te leiden. Een en ander maakt aannemelijk dat een kleine maar voelbare prijsverhoging rendabel zou zijn.

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

(67) Om bovenstaande redenen beschouwt de Commissie wit en bruin alumina niet als directe, effectieve substituutproducten voor SiC. Deze opvatting vindt steun in het feit dat voor slijptoepassingen gesmolten alumina SiC niet uit de markt heeft gedrukt, ofschoon dit laatste veel duurder is. Er zijn aanwijzingen dat de gemiddelde prijs per ton aluminiumoxide voor slijptoepassingen aanzienlijk lager is dan de gemiddelde prijs per ton SiC-slijpkorrels. In Duitsland bijvoorbeeld bedroeg op 1 februari 1996 de gemiddelde prijs van wit gesmolten aluminiumoxide (FEPA-F 60-120) ongeveer 1 673 DM per ton, terwijl de gemiddelde prijs van zwarte SiC-slijpkorrels (FEPA-F 60-120) 2 475 DM per ton bedroeg (zie tabel 2). Dit kwam neer op een prijsverschil van 51,2 %. De gemiddelde prijs van groene SiC-korrels (FEPA-F 60-120) was 67,8 % hoger. De Commissie heeft in eerdere zaken belangrijke, duurzame prijsverschillen tussen soortgelijke producten als een indicator voor het bestaan van onderscheiden productmarkten beschouwd (31). Bovendien verschilde zelfs de evolutie van de gemiddelde prijzen over de voorbije vijf jaar. Sinds 1991 is die van wit gesmolten aluminiumoxide met 14,3 % gedaald, die van zwarte SiC-slijpkorrels daarentegen slechts met 3,7 %. Over dezelfde periode is de prijs van bruin gesmolten aluminiumoxide zelfs met 14,8 % gedaald.

(68) Om bovenstaande redenen worden vanuit het oogpunt van een fabrikant van slijpproducten wit en bruin aluminiumoxide niet als directe, effectieve substituutproducten voor SiC beschouwd.

Synthetisch diamant

(69) Diamantschijven kunnen niet met dezelfde uitrusting worden gefabriceerd als slijpschijven die met conventionele korrels zoals SiC of gesmolten alumina zijn gemaakt. Voor de fabricage van diamantschijven wordt een andere technologie toegepast: het synthetisch diamant wordt gebonden op een dunne laag van hars, verglaasd hars of metaal, die op zijn beurt wordt vastgemaakt op een slijplichaam van aluminium. Alle door de Commissie ondervraagde fabrikanten van slijpproducten hebben verklaard dat zij geen diamantschijven zouden kunnen fabriceren met dezelfde uitrusting en machinerie als zij voor de fabricage van met SiC of andere conventionele slijpkorrels gemaakte slijpschijven gebruiken. Tenzij een klant reeds fabrikant van diamantschijven is, zou een overschakeling van SiC op synthetisch diamant een aanzienlijke investering in nieuwe uitrusting vergen (32). Volgens ramingen van verschillende fabrikanten van slijpproducten zouden de totale omschakelingskosten 2,5 tot 15 miljoen DM bedragen (33). Bovendien zou een verandering van product een belangrijke strategische beslissing zijn, die een duurzame relatie van de fabrikant van slijpproducten met zeer uiteenlopende klantengroepen zou veronderstellen. Tenslotte zou het onzeker zijn of de kopers van de afgewerkte slijpproducten veranderingen in de samenstelling van de slijpmiddelen accepteren, omdat in dat geval ook zij aanzienlijke bedragen in nieuwe uitrusting zouden moeten investeren (zie hierna). Beide factoren maken het zeer onwaarschijnlijk dat fabrikanten van conventionele slijpproducten als reactie op een kleine maar voelbare wijziging van hun respectieve prijzen van SiC op synthetisch diamant zouden overschakelen (34).

(70) Volgens fabrikanten van slijpproducten kan synthetisch diamant enkel worden gebruikt voor de fabricage van metaalgebonden of galvanische schijven, maar niet voor die van soepele slijpschijven. Bovendien zouden fabrikanten van gecoate slijpproducten onmogelijk SiC door diamant kunnen vervangen, omdat diamant een veel langere levensduur heeft dan de traditioneel gebruikte onderlagen en bijgevolg voor deze toepassingen niet voordelig in het gebruik zou zijn. Tenslotte is het technisch onmogelijk hars- of keramisch gebonden slijpschijven met diamant te fabriceren.

(71) Vanwege de superieure hardheid van diamant gaan diamantschijven veel langer mee dan met conventionele korrels zoals SiC gemaakte slijpschijven. Maar omdat diamant zeer duur is, zal het uitsluitend worden gebruikt voor zeer harde metaal-, glas-, keramiek- en steensoorten en voor toepassingen die zoveel waarde aan het product toevoegen dat de hogere kosten kunnen worden terugverdiend. In de steenbewerking en in de bouw en voor gereedschapsslijpen in de metaalbewerking hebben diamantwerktuigen die met SiC grotendeels vervangen. Dit substitutieproces is zo goed als afgelopen. Wat betreft de resterende toepassingen waarvoor nog steeds SiC wordt gebruikt, ligt een verdere vervanging van SiC door synthetisch diamant vanwege zijn zeer hoge prijs niet in de lijn van de verwachtingen. Het gaat hier om niet-continue, korte bewerkingen, waarbij de verhouding prijs/prestatie gunstiger is bij gebruik van SiC dan bij gebruik van diamant.

(72) Voor een efficiënt gebruik van de moderne gereedschapswerktuigen zijn slijpschijven van synthetisch diamant onontbeerlijk. Een blijvende daling met 5 tot 10 % van de prijs van conventionele slijpkorrels, waaronder SiC, zou hieraan niets veranderen. Het verlies dat een onderbreking van het werk in een gereedschapsmakerij veroorzaakt, kan nooit worden gecompenseerd door de besparing die de lagere prijs van conventionele minerale slijpmiddelen zou kunnen opleveren (35). De kosten van omschakeling tussen SiC en synthetisch diamant maken het onwaarschijnlijk dat conventionele slijpkorrels zelfs in geval van een prijsdaling terrein zouden kunnen heroveren dat zij reeds aan geavanceerdere producten hebben moeten prijsgeven (36). De verdringing van conventionele minerale slijpmiddelen, in het bijzonder SiC, op dit gebied is het gevolg van technologische vernieuwing en niet van prijsconcurrentie tussen SiC en diamant (37). Het ziet er veeleer naar uit dat conventionele slijpschijven voor deze toepassing terrein hebben verloren en dat de fabrikanten niet in staat zijn dit proces te keren (38).

(73) Om bovenstaande reden wordt synthetisch diamant vanuit het oogpunt van een fabrikant van slijpproducten niet als een direct, effectief substituutproduct voor conventionele slijpkorrels, in het bijzonder SiC, beschouwd. Volgens de door de Commissie verrichte enquête zou de grote meerderheid van de fabrikanten van slijpproducten vanuit fysisch-technisch oogpunt "in geen geval" hun eindproducten zonder SiC kunnen fabriceren en het door synthetisch diamant vervangen. Bij een veronderstelde blijvende stijging van de SiC-prijs met 5 tot 10 % zou echter een nog groter aantal klanten SiC niet door diamant vervangen.

(74) Aangezien de Commissie alle grote fabrikanten van slijpproducten in de EER heeft ondervraagd, zijn bovendien de mogelijkheden om SiC door synthetisch diamant te vervangen waarschijnlijk zelfs nog beperkter dan uit de enquête van de Commissie naar voren komt, wanneer rekening wordt gehouden met het grote aantal kleinere fabrikanten. Verschillende grote fabrikanten met een breed aanbod van slijpproducten beschikken reeds over faciliteiten voor de fabricage van diamantwerktuigen. Maar geen van deze fabrikanten heeft te kennen gegeven dat hij met dezelfde uitrusting of met toepassing van dezelfde productietechnologie zowel slijpproducten van conventionele korrels als slijpproducten van diamant zou kunnen fabriceren. Zelfs partijen hebben niet beweerd dat dit mogelijk is. Verreweg de meeste fabrikanten van slijpproducten in de EER fabriceren echter geen diamantwerktuigen en zouden bijgevolg aanzienlijke bedragen in nieuwe productielijnen moeten investeren, indien zij SiC door synthetisch diamant zouden willen vervangen (zie hierboven).

(75) Om bovenstaande redenen beschouwt de Commissie synthetisch diamant niet als een direct, effectief substituutproduct voor SiC voor slijptoepassingen. Deze opvatting vindt steun in de uiteenlopende prijstrends. Sinds 1995 is de prijs van synthetisch diamant (FEPA-D 252) met 9,5 % gedaald, terwijl die van SiC-slijpkorrels is gestegen (zie tabel 2).

Andere minerale slijpmiddelen

(76) Andere minerale slijpmiddelen die door partijen als verwisselbaar met SiC worden beschouwd, zijn kubisch boriumnitride (KBN), zirkoniumaluminiumoxide en korrelgelalumina.

(77) KBN wordt voor soortgelijke toepassingen gebruikt als synthetisch diamant. Zo wordt KBN boven synthetisch diamant geprefereerd voor toepassingen waarbij de hitte bij het slijpen tot boven 800 °C oploopt, omdat synthetisch diamant vanaf die temperatuur in grafiet wordt omgezet. Volgens de door de Commissie verrichte enquête zou, gesteld dat de SiC-prijs blijvend met 5 tot 10 % zou stijgen, de grote meerderheid van de fabricanten van slijpproducten "in geen geval" hun producten zonder SiC fabriceren en het door KBN vervangen. Bovendien is sinds 1991 de prijs van KBN met 13 % gedaald, de prijs van zwarte SiC-slijpkorrels daarentegen met slechts 3,7 %.

(78) Zirkoniumaluminiumoxide ("zirkonia") wordt verkregen uit zeer zuiver aluminiumoxide en baddeleyiet (zirkoonaarde) en werd uitgevonden door Norton in het begin van de jaren zeventig. Vandaag is Saint-Gobain de grootste producent van zirkonia. Zirkonia wordt uiterst bros zodra de hitte aan het oppervlak van het werkstuk kritische niveaus bereikt. Zirkonia biedt het voordeel dat het zelfscherpend en gedurende lange tijd tegen druk bestand is (39). Het is echter een zeer duur product en het heeft vooral voor het ruw slijpen van ferrometalen en armaturen gewoon alumina vervangen. De Commissie heeft in een recente beschikking geoordeeld dat zirkonia tot een andere relevante productmarkt behoorde dan wit en bruin gesmolten aluminiumoxide (40). Gesteld dat de SiC-prijs blijvend met 5 tot 10 % zou stijgen, zou volgens de door de Commissie verrichte enquête de grote meerderheid van de fabrikanten van slijpproducten "in geen geval" hun producten zonder SiC fabriceren en het door zirkonia vervangen.

(79) Korrelgelaluminiumoxide ("korrelgel") is een zeer zuiver, hoogwaardig aluminiumoxide, dat wordt verkregen door middel van het door Norton in 1987 ontwikkelde korrelgelprocédé. Saint-Gobain en 3M zijn eigenaar van de octrooien op dit product en zullen in de voorzienbare toekomst de enige leveranciers zijn. Korrelgel is een hard, scherp, microkristallijn slijpmiddel, dat vooral wordt gebruikt voor het precisieslijpen van moeilijk te slijpen staalsoorten met hoog koolstofgehalte en gelegeerde staalsoorten (41). Deze nieuwe slijpkorrel bezit de taaiheid van bruin gesmolten alumina en is tegelijk scherper dan een korrel wit alumina, en wordt bijgevolg als een vooral met wit alumina concurrerend product beschouwd (42). Gesteld dat de SiC-prijs blijvend met 5 tot 10 % zou stijgen, zou volgens de door de Commissie verrichte enquête de grote meerderheid van de fabrikanten van slijpproducten "in geen geval" hun producten zonder SiC fabriceren en het door korrelgel vervangen.

(80) Boriumcarbide is een bijzonder hard mineraal slijpmiddel met goede mechanische eigenschappen. Het wordt toegepast voor lappen, polijsten en snijden, waarvoor het voordeliger in het gebruik is dan diamant. Partijen hebben het niet vermeld als een slijpmiddel dat tot de relevante productmarkt moet worden gerekend. ESK is de grootste producent van boriumcarbide ter wereld. Gesteld dat de SiC-prijs blijvend met 5 tot 10 % zou stijgen, zouden volgens de door de Commissie verrichte enquête nagenoeg alle fabrikanten van slijpproducten "in geen geval" hun eindproducten zonder SiC fabriceren en het door boriumcarbide vervangen.

Conclusie

(81) Partijen hebben aangevoerd dat SiC verwisselbaar is met de bovengenoemde materialen, uitgezonderd boriumcarbide, maar vooral met synthetisch diamant en in mindere mate met aluminiumoxide. Het is derhalve volgens partijen volkomen gerechtvaardigd om 40 % van de omzet van synthetisch diamant en 10 % van de omzet van wit alumina in het marktvolume te begrijpen.

(82) Het is onduidelijk waarom slechts 40 % van de omzet van synthetisch diamant en 10 % van de omzet van wit alumina in het marktvolume moeten worden begrepen. Indien synthetisch diamant en wit alumina in enige omvang van betekenis substituutproducten voor SiC zouden zijn, zou het logischer zijn de relevante productmarkt zodanig te omschrijven dat deze zowel SiC als synthetisch diamant en aluminiumoxide omvat. Een dergelijke marktafbakening zou echter slechts correct zijn, indien zou blijken dat er tussen deze grondstoffen van omschakeling over en weer sprake is. Voorzover de Commissie bekend, is dit niet het geval.

(83) Om bovenstaande redenen is de Commissie van oordeel dat synthetisch diamant en aluminiumoxide niet tot dezelfde relevante productmarkt behoren als SiC voor slijptoepassingen. Dat producten overeenkomstige eigenschappen bezitten wat hun bruikbaarheid betreft, wettigt op zich niet de conclusie dat zij substitueerbaar zijn uit het oogpunt van de mededinging (43). In zoverre SiC en andere minerale slijpmiddelen voor dezelfde toepassingen worden gebruikt, blijken er tussen deze minerale slijpmiddelen en met name tussen SiC en aluminiumoxide aanzienlijke prijsverschillen te bestaan. Het bestaan van duurzame prijsverschillen tussen verschillende minerale slijpmiddelen die voor dezelfde toepassingen worden gebruikt, vormt een sterke aanwijzing dat deze minerale slijpmiddelen vanuit het oogpunt van de klanten uiteenlopende prestatie-eigenschappen bezitten en geen directe, effectieve substituutproducten zijn (44). De verschillen wat fysische eigenschappen en slijpprestatie betreft en de hoge omschakelingskosten wijzen op het bestaan van een onderscheiden markt voor SiC-korrels voor slijptoepassingen, waarop de leveranciers in staat zijn zich onafhankelijk te gedragen van de handelwijze van de ondernemingen die andere minerale slijpmiddelen, met name aluminiumoxide en synthetisch diamant, verkopen.

(84) De argumenten die partijen aanvoeren ten betoge dat synthetisch diamant en aluminiumoxide tot dezelfde markt behoren als SiC, zouden evengoed kunnen worden toegepast op KBN, zirkonia, korrelgelaluminiumoxide en boriumcarbide (partijen hebben dit laatste slijpmiddel niet als behorend tot de relevante productmarkt vermeld). De Commissie is hoe dan ook van oordeel dat bij uitbreiding van de redenering die voor synthetisch diamant en aluminiumoxide geldt, geen van deze grondstoffen tot dezelfde relevante productmarkt behoort als SiC.

A.5. Bewerkt siliciumcarbide voor vuurvaste toepassingen

(85) De belangrijkste vuurvaste producten zijn vuurvaste stenen en profielen, met inbegrip van monolieten, en ovenstapelmateriaal. Vuurvaste stenen, profielen en monolieten worden gebruikt als binnenbekleding voor hoogovens en zinkovens, voor afvalverbranders, voor aluminiumreductiecellen, voor de fabricage van smeltkroezen en gietlepels, en als binnenbekleding voor met olie en steenkool aangedreven krachtcentrales. Ovenstapelmateriaal wordt vooral in de keramiek- en porseleinproductie gebruikt.

(86) Vanwege zijn eigenschappen (chemische inertie bij betrekkelijk hoge temperaturen, hoge slijtvastheid, zeer kleine warmte-uitzettingscoëfficiënt, hoge bestandheid tegen thermische schokken en hoog warmteleidingsvermogen) is SiC een aantrekkelijk materiaal voor de fabricage van verschillende vuurvaste producten. Bovendien is SiC een goede warmtegeleider bij hoge temperaturen en is het bestand tegen zuren en basen. De keramiekproductie vormt een kleiner segment van de markt voor vuurvaste producten. Hier wordt SiC gebruikt voor de fabricage van beschermende kledij, slijtstukken, straalpijpen voor gritstralen en constructiekeramiek. Groen SiC wordt typisch voor keramische toepassingen gebruikt. Zwart SiC, dat sporen van ongebonden silicium en koolstof bevat en dus minder zuiver is, wordt gebruikt voor de fabricage van allerlei complexe profielen, voor zowel keramische als vuurvaste toepassingen (45).

(87) Partijen hebben in hun aanmelding verklaard dat de gemiddelde prijs van vuurvast SiC in de EER in 1995 ongeveer 800 ecu per ton bedroeg. Er bestaan echter grote prijsverschillen, inzonderheid voor speciale toepassingen. Zo behoort SiC-poeder voor de fabricage van keramische onderdelen tot de "up-market" onder de grondstoffen voor vuurvaste producten. Keramische onderdelen worden met SiC-poeder gesinterd. Poeders hebben een gemiddelde korrelgrootte van minder dan 2 micron. De prijs van deze poeders is ongeveer tien keer zo hoog als die van gewoon vuurvast SiC en bedraagt gemiddeld 5 300 ecu per ton. De prijs van de poeders is afhankelijk van de korrelgrootte, vorm en zuiverheid.

(88) Volgens partijen kan SiC voor vuurvaste toepassingen tot op zekere hoogte door andere grondstoffen worden vervangen:

- gesmolten aluminiumoxide concurreert met name als grondstof voor de binnenbekleding van hoogovens en voor de fabricage van monolieten met SiC. Volgens partijen kan 50 % van de schacht van een hoogoven worden bekleed met stenen die hetzij gesmolten aluminiumoxide, hetzij SiC bevatten. Zij schatten dat van de totale hoeveelheid in de sector vuurvaste producten verkocht gesmolten aluminiumoxide (ter waarde van ca. 32,3 miljoen ecu in de EER in 1995) ongeveer 27 % (ter waarde van 8,5 miljoen ecu) direct met SiC substitueerbaar is. De gemiddelde prijs van wit gesmolten aluminiumoxide bedroeg in de EER in 1995 ongeveer 580 ecu per ton;

- koolstof en grafiet concurreren met SiC in de aluminiumindustrie voor de bekleding van de zijwanden van de cellen ([. . .] % van de cellen is op het ogenblik met SiC bekleed);

- cordiriet is een oxide/kleiachtige substantie, gebruikt voor de binnenbekleding van ovens voor porselein en andere keramiek en voor de productie van ovenstapelmateriaal. Het concurreert met SiC voor alle toepassingen waarbij de temperatuur beneden 1 380 °C blijft. De gemiddelde prijs bedroeg in de EER in 1995 560 ecu per ton;

- mulliet wordt in twee basissoorten geproduceerd: gesmolten en gesinterd mulliet. Het concurreert met name voor de productie van ovenstapelmateriaal met SiC. De gemiddelde prijs van mulliet bedroeg in de EER 790 ecu per ton;

- magnesiumoxide en andere oxiden worden door partijen niet tot de relevante productmarkt gerekend omdat de overlapping gering is, maar de invloed van deze producten moet volgens partijen bij het beoordelen van de operatie in aanmerking worden genomen.

(89) Ten bewijze dat SiC en de hierboven genoemde materialen substitueerbaar zijn, halen partijen artikelen en productdocumentatie van fabrikanten van vuurvaste producenten aan:

a) Partijen voeren aan dat de indeling van de producten in de productcatalogi van twee producenten van vuurvast materiaal [twee grote producenten], aantoont dat er sprake is van substitutie tussen SiC en andere materialen die als binnenbekleding voor hoogovens worden gebruikt. Dergelijke catalogi kunnen echter niet zonder meer als een bewijs van substitutie worden aanvaard. Zoals partijen zelf erkennen, hangt de keuze van het materiaal immers van het type oven af. Zo is SiC vanwege zijn goed warmtegeleidingsvermogen onontbeerlijk voor watergekoelde hoogovens. Aluminiumoxide is gewoonweg geen alternatief. Daarom kan uit het enkele feit dat ondernemingen zoals [twee grote producenten] SiC-producten en aluminiumoxideproducten in hun productcatalogi bij elkaar plaatsen, niet worden afgeleid dat die producten substituten zijn. Dit is bevestigd door de fabrikanten van vuurvaste producten, die verklaren over geen substituten voor SiC te beschikken (zie hierna).

b) Partijen voeren aan dat volgens een artikel in het novembernummer van 1995 van "Eisen und Stahl" Thyssen voor de binnenbekleding van hoogovens uitsluitend aluminiumoxide gebruikt. Dit is niet juist blijkens tabel 5 in het artikel, waarin wordt vermeld dat in de nieuwe hoogoven 2 van Thyssen SiC-stenen werden gebruikt.

c) Partijen voeren aan dat uit wetenschappelijke documentatie van Ray, een industrie-expert, blijkt dat SiC in hoogovens door ander materiaal kan worden vervangen. In de artikelen van Ray wordt onder meer de keuze van vuurvaste producten voor de binnenbekleding van hoogovens behandeld. Daarin wordt niet de nadruk gelegd op de substitueerbaarheid tussen SiC en andere materialen maar veeleer op de superieure prestatie van SiC bij bijzondere toepassingen in hoogovens.

d) Met betrekking tot ovenstapelmateriaal voeren partijen aan dat uit de productbrochures van Annawerk blijkt dat SiC, cordiriet, mulliet en aluminiumoxide wat hun toepassingen betreft slechts op zeer ondergeschikte punten van elkaar te onderscheiden zijn. In deze brochures wordt echter duidelijk gesteld dat ovenstapelmateriaal van SiC andere eigenschappen bezit dan ovenstapelmateriaal van cordiriet, mulliet en aluminiumoxide. Zo hebben SiC-producten de hoogste warmbuigsterkte, de hoogste koudedrukvastheid en het hoogste warmtegeleidingsvermogen. Deze eigenschappen zijn belangrijk voor de keuze van materiaal voor een bepaald type oven en een bepaald type toepassingen. Dit is juist de reden waarom er verschillende typen producten bestaan, aangezien producten op basis van SiC duurder zijn.

(90) Partijen ramen, concluderend, op grond van het voorgaande dat 27 % van het door fabrikanten van vuurvaste producten verbruikte wit aluminiumoxide en ongeveer 40 % van het verbruikte mulliet, cordiriet en grafiet in de relevante productmarkt moeten worden begrepen.

(91) Om de stelling van partijen op haar juistheid te toetsen, heeft de Commissie een enquête verricht bij de belangrijkste fabrikanten van vuurvaste en keramische producten in de EER. Er zijn in totaal 26 antwoorden ontvangen. De fabrikanten van vuurvaste producten die op de enquête van de Commissie hebben geantwoord, namen in 1995 samen ongeveer 50 % van de omzet in de EER af ("captive use" door partijen niet meegerekend). De grootste klant nam 10,5 % van de totale hoeveelheid in de EER verkocht SiC voor vuurvaste toepassingen voor zijn rekening.

(92) Volgens de antwoorden op de enquête van de Commissie kan alleen al vanuit fysisch-technisch oogpunt geen van de fabrikanten van vuurvaste producten zijn eindproducten zonder SiC fabriceren en het door wit of bruin gesmolten aluminiumoxide, cordiriet, mulliet, koolstof of grafiet vervangen. Ook zou geen van de ondervraagde grote fabrikanten overwegen om voor enig eindproduct SiC door wit aluminiumoxide, cordiriet, mulliet, koolstof of grafiet te vervangen, gesteld dat de SiC-prijs blijvend met 5 tot 10 % zou stijgen. Zelfs Carborundum GmbH, een onderneming van het Saint-Gobain-concern, heeft verklaard dat zij "in geen geval" haar eindproducten zonder SiC zou kunnen fabriceren en het door andere grondstoffen vervangen.

(93) Partijen zijn van mening dat substitutie niet in zulke algemene termen kan worden uitgesloten, omdat de substitueerbaarheid zich op drie verschillende niveaus - monolieten, stenen en profielen, en ovenstapelmateriaal - situeert en het dus onjuist is om voor de omschrijving van de productmarkt van één enkele markt voor vuurvast SiC uit te gaan. Deze drie segmenten moeten volgens partijen wat de substitueerbaarheid betreft, afzonderlijk worden bezien. De gecontacteerde fabrikanten van vuurvaste producten fabriceren echter al deze verschillende eindproducten. Bovendien zijn het de grootste fabrikanten van vuurvaste producten die over het algemeen over meer substitutiemogelijkheden zouden moeten beschikken dan kleinere fabrikanten. Hun opvatting kan bijgevolg als representatief voor de gehele markt worden beschouwd.

(94) Bovendien bezitten, zoals dit ook bij slijpmiddelen het geval is, de verschillende vuurvaste materialen zeer uiteenlopende fysische en technische eigenschappen. Zoals partijen zelf hebben betoogd, worden deze grondstoffen in veel gevallen niet afzonderlijk gebruikt, maar worden zij op velerlei wijzen gemengd om eindproducten te verkrijgen die bijzonder geschikt zijn voor een bepaald gebruik. Hieruit valt af te leiden dat deze producten complementaire en geen substituutproducten zijn. Zo worden deze vaak tegelijkertijd gebruikt, maar op verschillende plaatsen en voor verschillende doeleinden, in een hoogoven of voor keramische toepassingen. De door de Commissie benaderde belangrijkste fabrikanten van vuurvaste producten hebben verklaard dat zij grotendeels verkopen aan klanten die specifieke eisen aan de producten stellen of eigenschappen verlangen die typisch zijn voor SiC. Zij hebben bovendien verklaard dat jarenlang onderzoek is verricht om het juiste evenwicht tussen SiC en andere grondstoffen te vinden en aldus producten te verkrijgen die de gewenste prestatie leveren.

(95) Prijsgegevens staven de zienswijze dat SiC voor vuurvaste toepassingen tot een andere productmarkt behoort dan gesmolten aluminiumoxide, cordiriet, mulliet, koolstof of grafiet. In het geval van aluminiumoxide blijkt dit uit de door partijen zelf verstrekte prijsgegevens. Volgens deze gegevens is de prijs van vuurvast SiC (met een SiC-gehalte van 98 %) van 874 ecu per ton in 1993 tot 962 ecu per ton in 1995, met andere woorden met ongeveer 10 %, gestegen, terwijl de prijzen van bruin en wit aluminiumoxide de voorbije drie jaar zijn gedaald. Het lijkt dan ook onlogisch een duurder product zoals SiC te blijven gebruiken in gevallen waarin een goedkoper substituutproduct zoals aluminiumoxide beschikbaar zou zijn. De aangehaalde prijsgegevens lijken bijgevolg veeleer erop te wijzen dat SiC van vuurvaste kwaliteit een relevante productmarkt vormt, onderscheiden van die voor wit en bruin aluminiumoxide.

(96) Met name blijkt uit het door partijen aangedragen bewijsmateriaal niet dat er sprake is van eenvoudige substitueerbaarheid aan de vraagzijde tussen SiC en de andere genoemde materialen in die zin dat de klanten bij een stijging van de SiC-prijs met een klein percentage zonder meer op bijvoorbeeld aluminiumoxide zouden overschakelen. Het ziet er veeleer naar uit dat de fabrikanten van vuurvaste producten aan verdere productontwikkeling zouden moeten doen alvorens van een materiaal op een ander materiaal te kunnen overschakelen.

(97) Na een enquête bij de fabrikanten van vuurvaste producten, en de door partijen naar voren gebrachte zienswijze in aanmerking genomen, moet worden geconcludeerd dat er tussen SiC, gesmolten aluminiumoxide en andere materialen geen substitutiemogelijkheden bestaan. SiC voor vuurvaste toepassingen vormt een onderscheiden relevante productmarkt.

A.6. Bewerkt siliciumcarbide voor andere industriële toepassingen

(98) Zoals in hoofdstuk A.1 vermeld, worden betrekkelijk kleine hoeveelheden bewerkt SiC ook voor een aantal andere industriële toepassingen van uiteenlopende aard gebruikt (zie hierboven). Partijen stellen zich op het standpunt dat SiC volledig door andere materialen kan worden vervangen. Wat vloerbekleding betreft, zou bruin aluminiumoxide voor juist hetzelfde doel geschikt zijn. Wat bliksemafleiders en elektrische weerstanden betreft, zou zinkoxide een volkomen substsituutproduct voor SiC zijn (46). De productmarkt behoeft hier echter niet te worden omschreven, omdat zich zelfs bij de meest restrictieve omschrijving geen concurrentieproblemen voordoen.

B. RELEVANTE GEOGRAFISCHE MARKTEN

Algemene opmerkingen over de gegevens inzake invoer

(99) Volgens de statistieken van Eurostat bedroeg de totale invoer van SiC in de Europese Unie (van de Twaalf) 141 254 ton (met een waarde van 88 miljoen ecu in 1995. Hiervan was 4,14 % in volume en 59,5 % in waarde afkomstig uit Noorwegen. Voor China bedroegen deze cijfers 16,1 % en 6,7 % en voor Rusland 10,3 % en 6,7 %.

(100) De totale invoer van SiC in de Europese Unie (van de Twaalf), uitgezonderd de invoer uit Noorwegen, bedroeg 82 832 ton (35,7 miljoen ecu) in 1995. Volgens de Eurostat-statistieken bedroeg de invoer in de drie nieuwe lidstaten Finland, Oostenrijk en Zweden uit niet-EER-landen 109 ton (71 000 ecu). Tenslotte bedroeg de invoer van SiC in Noorwegen uit niet-EU-landen volgens de officiële Noorse invoerstatistieken 3 716 ton (1,5 miljoen ecu). Optelling van deze cijfers geeft een totale invoer van SiC in de EER van 86 657 ton (37,2 miljoen ecu) in 1995.

(101) Partijen stellen dat de Eurostat-statistieken bepaalde uit niet-EER-landen in de drie nieuwe lidstaten ingevoerde hoeveelheden SiC niet weergeven (1 038 ton in Zweden en 415 ton in Finland en Oostenrijk). Bovendien is de invoer van 3 603 ton SiC in Denemarken volgens partijen in de Eurostat-statistieken verkeerdelijk als invoer uit Noorwegen vermeld en zou hiervoor Oekraïne als land van oorsprong moeten worden genoemd. Met deze hoeveelheden erbij zou de totale invoer in de EER volgens partijen [meer dan 90 000] ton moeten bedragen. Dit is [5 à 10] % meer dan de volgens de officiële statistieken ingevoerde hoeveelheden. Volgens de marktaandeeltabellen die door partijen zijn verstrekt, bedroeg de totale invoer van SiC [meer dan 90 000] ton ([meer dan 40] miljoen ecu) (47). Deze cijfers zijn [. . .] respectievelijk [. . .] % hoger dan de invoercijfes uit de Eurostat-statistieken.

(102) De Commissie is van mening dat de Eurostat-statistieken een betrouwbare informatiebron vormen voor de totale invoer van SiC in de Gemeenschap. Partijen hebben geen verifieerbare informatie verstrekt over het land van oorsprong en de kwaliteit van het beweerdelijk ingevoerde materiaal of over de bewerkers of eindgebruikers aan wie het werd geleverd. Partijen konden niet aangeven of dit materiaal volledig bewerkt SiC was, dan wel halfbewerkt SiC dat door bewerkers in de Gemeenschap nog verder moest worden behandeld. Bovendien valt niet uit te sluiten dat deze discrepantie te wijten is aan een foutieve vermelding van bepaalde ingevoerde hoeveelheden in de Deense invoerstatistieken. Om deze redenen heeft de Commissie besloten deze hoeveelheden buiten beschouwing te laten. Volgens de Eurostat-statistieken en de Noorse invoerstatistieken bedroeg de totale invoer van SiC in de EER derhalve 86 657 ton (37,2 miljoen ecu) in 1995.

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

(103) Officiële invoerstatistieken waarin een onderscheid wordt gemaakt tussen SiC van metallurgische kwaliteit en ruw gekristalliseerd SiC en tussen de verschillende kwaliteiten van bewerkt SiC voor uiteenlopende toepassingen, zijn niet voorhanden. De Eurostat-statistieken geven slechts de totale hoeveelheid en waarde van het in de Gemeenschap ingevoerde SiC weer. Volgens de marktaandeeltabellen die partijen hebben verstrekt, bedroeg echter de totale invoer van ruw SiC in 1995 [< 25 000] ton ([< 10] miljoen ecu), die van SiC van metallurgische kwaliteit [> 45 000] ton ([> 15] miljoen ecu), die van bewerkte slijpkorrels [> 10 000] ton ([> 10] miljoen ecu) en die van bewerkte vuurvaste korrels [> 10 000] ton ([> 5] miljoen ecu). Deze cijfers zijn, zoals partijen toegeven, ramingen op basis van hun marktervaring en de maandelijkse invoerstatistieken van de lidstaten. Partijen hebben de gemiddelde prijzen van de verschillende ingevoerde hoeveelheden berekend en deze op die basis aan bepaalde toepassingen toegerekend.

(104) De Commissie betwijfelt of de cijfers die partijen hebben verstrekt, een correct beeld geven van de marktstructuur en het belang van de invoer in de EER. Ten eerste lijkt het blijkens de inkoopcijfers die door de aanbieders en de afnemers zijn verstrekt, waarschijnlijk dat partijen het aandeel van SiC van metallurgische kwaliteit in de totale invoer hebben onderschat en daarmee de hoeveelheid ingevoerd bewerkt gekristalliseerd SiC hebben overschat. Ten tweede hebben partijen slechts onvolledige informatie over de leveringsbronnen en de verkoopstructuur van de bewerkers en handelaars in de EER. Om de ramingen van partijen te verifiëren heeft de Commissie een enquête gehouden onder alle belangrijke aanbieders (producenten, bewerkers, handelaars) in de EER. Deze aanbieders en de partijen hebben in 1995 tezamen 74 466 ton SiC (35,6 miljoen ecu) ingevoerd. Dat totaal omvat 45 851 ton SiC van metallurgische kwaliteit (20,8 miljoen ecu), 19 000 ton ruw gekristalliseerd SiC (8,2 miljoen ecu) en 9 615 ton bewerkte gekristalliseerde korrels (6,6 miljoen ecu) (48).

(105) Bovendien blijkt uit de enquête van de Commissie onder afnemers dat fabrikanten van slijpproducten van handelaars of tussenpersonen die nauw verbonden zijn met producenten buiten de EER , 881 ton bewerkte korrels (975 000 ecu) kochten. Fabrikanten van vuurvaste en keramische producten kochten langs dezelfde weg 112 ton (240 000 ecu). Deze aankopen werden aangemerkt als rechtstreekse invoer door eindgebruikers. Aangezien de enquête van de Commissie volgens de cijfers van partijen 29,1 % van het volume van de markt voor slijpproducten en 53,2 % van dat van de markt voor vuurvaste producten bestreek, werden de invoercijfers dienovereenkomstig geëxtrapoleerd. Op basis hiervan schat de Commissie dat de invoer van bewerkt gekristalliseerd SiC door eindgebruikers ongeveer 3 240 ton (3,8 miljoen ecu) bedroeg. Deze cijfers overschatten enigszins de omvang van de rechtstreekse invoer door afnemers, aangezien de enquête van de Commissie alle grotere afnemers bestreek. Het is aannemelijk dat de kleinere afnemers verhoudingsgewijs minder invoeren.

(106) Optelling van beide cijfers levert een totale invoer door de door de Commissie ondervraagde aanbieders of eindgebruikers van 77 706 ton (39,4 miljoen ecu) op. In volume komt dit neer op 89,3 % van de totale invoer volgens de officiële Eurostat-statistieken en op [< 85] % op basis van de invoercijfers van partijen.

(107) Aangezien de enquête van de Commissie geen betrekking had op de totale invoer in de EER, werden de van de resultaten van de enquête onder aanbieders afgeleide invoercijfers dienovereenkomstig geëxtrapoleerd. De Commissie schat op basis hiervan dat in 1995 de invoer van SiC van metallurgische kwaliteit ongeveer 51 362 ton (23,3 miljoen ecu) bedroeg, die van ruw gekristalliseerd SiC ongeveer 21 284 ton (9,2 miljoen ecu) en die van bewerkte gekristalliseerde korrels ongeveer 14 567 ton (11,6 miljoen ecu). De totale invoer van bewerkt gekristalliseerd SiC omvatte 9 100 ton slijpkorrels (8,2 miljoen ecu), 4 911 ton vuurvaste korrels (3 miljoen ecu), en 556 ton korrels voor andere industriële toepassingen (425 000 ecu) (zie tabel 3 en de hoofdstukken B.3, B.4, C.5 en C.6).

B.1. Siliciumcarbide voor metallurgische toepassingen

(108) De markt voor metallurgisch SiC wordt gekenmerkt door een aanzienlijke invoer in de EER, afkomstig van aanbieders in verschillende delen van de wereld, met name China, Oost-Europa en Zuid-Amerika. De vervoerskosten zijn van ondergeschikt belang, omdat metallurgisch SiC als bulkvracht in grote hoeveelheden wordt vervoerd. Volgens partijen zijn de prijzen met 32 % gestegen sinds in 1994 antidumpingrechten zijn ingevoerd. Deze rechten vormden echter blijkbaar geen beletsel voor concurrentie van aanbieders buiten de EER, aangezien in 1995 bijvoorbeeld de invoer uit China nog altijd meer dan 15 % van de EER-markt vertegenwoordigde en de totale invoer in waarde ongeveer 50 % van de markt uitmaakte.

(109) Om bovengenoemde redenen lijkt de relevante geografische markt voor SiC voor metallurgische toepassingen de wereldmarkt te zijn.

B.2. Ruw gekristalliseerd siliciumcarbide

(110) Volgens partijen bedroeg de invoer van ruw gekristalliseerd SiC in de EER ongeveer [< 25 000] ton ([< 10] miljoen ecu) in 1995. Volgens het onderzoek van de Commissie echter bedroeg de totale invoer ongeveer 21 300 ton (9,2 miljoen ecu). Afgezien van de invoer werd in 1995 slechts weinig ruw SiC op de markt verkocht door in de EER gevestigde producenten ("captive use" niet meegerekend). De grootste importeur van ruw gekristalliseerd SiC in de EER was Saint-Gobain. Deze onderneming voerde [. . .] ton in uit [. . .] voor verdere bewerking door haar dochteronderneming Intermat. ESK voerde [. . .] ton ruw SiC in uit [. . .]. Tezamen voerden partijen [. . .] ton ruw SiC in de EER in, ongeveer [. . .] % van de totale invoer. Het overige ingevoerde materiaal was grotendeels afkomstig uit Rusland (Volzhsky), Venezuela (SiCVen), Roemenië (Casirom en Carbochim) en Zwitserland (Timcal). Volgens het onderzoek van de Commissie vertegenwoordigde het ingevoerde ruwe SiC ongeveer 89 % in volume en 85 % in waarde van de totale handel in ruw gekristalliseerd SiC in de EER ("captive use" niet meegerekend).

(111) Hoewel het hoge invoerpercentage van 85 % een sterke aanwijzing vormt dat de relevante geografische markt voor ruw gekristalliseerd SiC ruimer is dan de EER, kan een definitieve afbakening van de geografische markt achterwege blijven, omdat de voorgenomen concentratie niet zou leiden tot het in het leven roepen of versterken van een machtspositie op de markt voor ruw gekristalliseerd SiC, zelfs indien de relevante geografische markt de EER zou zijn.

Bewerkt siliciumcarbide voor slijptoepassingen

(112) Partijen hebben aangevoerd dat de relevante markt voor SiC-slijpkorrels de wereldmarkt is. De meerderheid van de door de Commissie ondervraagde fabrikanten van slijpproducten beschouwt aanbieders buiten de EER echter niet als een alternatief. Aangezien de Commissie alle grote afnemers heeft ondervraagd, die het best in staat zouden zijn om buiten de EER te kopen, kan worden aangenomen dat de mogelijkheden voor de gehele groep van fabrikanten van slijpproducten om het materiaal buiten de EER te kopen, nog beperkter zijn dan volgens de steekproef van de Commissie. De belangrijkste redenen waarom de EER een afzonderlijke relevante markt is, zijn:

Verschillende industrienormen en productkenmerken

(113) In West-Europa zijn de FEPA-normen het resultaat van samenwerking tussen industrieverenigingen in de lidstaten van de Europese Unie, Noorwegen en Zwitserland. Deze normen hebben betrekking op de aanduiding en grootteverdeling van korrels van gesmolten aluminiumoxide en SiC voor gebonden slijpproducten (FEPA-F) en voor gecoate slijpproducten (FEPA-P) (49). De FEPA-normen maken deel uit van de nationale normen in de gehele Europese Unie. Momenteel gelden in West-Europa, de Verenigde Staten, Japan, China, Polen en Rusland verschillende normen inzake korrelgrootteverdeling voor SiC-korrels voor slijptoepassingen.

(114) In de Verenigde Staten heeft het American National Standards Institute (ANSI) eigen normen vastgesteld, die in het geval van macrokorrels voor gebonden slijpproducten identiek zijn met de FEPA-F-norm. Voor gecoate slijpproducten is de FEPA-P-norm strikter dan de ANSI-norm. In Japan is de Japanese Industrial Standard (JIS) voor korrels voor gecoate slijpproducten identiek met de FEPA-P-norm. Hoewel de JIS-norm voor macrokorrels voor gebonden slijpproducten identiek is met de FEPA-F-norm, is de JIS-norm voor microkorrels voor gebonden slijpproducten verschillend van de FEPA-F-norm. China en Polen hebben de FEPA-P-norm reeds overgenomen, maar deze maakt nog geen deel uit van de nationale normen. De certificering overeenkomstig de norm van de International Standard Organization (ISO) is nog in behandeling. Wat voorts de klassering van korrels voor gebonden slijpproducten betreft, zijn er nog steeds verschillen ten opzichte van de FEPA-F-norm, en met name ten opzichte van de FEPA-F-norm voor microkorrels.

(115) De Europese FEPA-F-norm is door de ISO vastgesteld als de internationale norm voor gebonden slijpkorrels (50). De verwerking van deze norm in de nationale normen in de wereld is evenwel nog niet afgerond. Hoe dan ook betreft het hier vrijwillige normen. Bovendien bestrijkt zelfs de ISO-norm niet de volledige reeks korrelgrootten van de FEPA-P-norm, aangezien de microgrits FEPA-P 1 500 tot en met FEPA-P 2 500 nog niet zijn gespecificeerd (51). Momenteel dient het gegradeerde materiaal dat in de andere geografische gebieden wordt vervaardigd, vaak niet als een direct substituut voor de in de EER gebruikte SiC-korrels. Hierdoor moeten de meeste SiC-korrels die in de EER worden ingevoerd een bijkomend graderingsproces volgens de FEPA-normen ondergaan, dat extra kosten met zich brengt. Voorts is voor het graderingsproces een bepaalde uitrusting nodig, zoals zeven en bezinkingsmachines, zodat dit proces niet door de afnemers zelf kan worden uitgevoerd.

(116) Vrijwel alle fabrikanten van slijpproducten die door de Commissie zijn geraadpleegd, hebben verklaard dat conformiteit met de Europese FEPA-normen een belangrijk element is bij zowel de vervaardiging van hun eindproducten als de selectie van hun leveranciers.

(117) Bovendien is uit de enquête van de Commissie gebleken dat er aanzienlijke verschillen in productkenmerken bestaan tussen aanbieders binnen de EER en aanbieders daarbuiten. De meeste fabrikanten van slijpproducten hebben verklaard dat aanbieders buiten de EER niet in staat zijn te voldoen aan hun eisen met betrekking tot chemische zuiverheid, SiC-gehalte en korrelgrootteverdeling overeenkomstig de FEPA-P-norm. De meeste aanbieders in Oost-Europa en China produceren SiC-"grades" die gekenmerkt worden door een laag SiC-gehalte en een hoog percentage onzuiverheden, en zijn niet in staat om de volledige reeks SiC-"grades" voor slijptoepassingen te leveren.

(118) Er bestaan momenteel aanzienlijke verschillen tussen het productassortiment van producenten in de EER en dat van producenten buiten de EER. Het door importeurs aangeboden productassortiment voldoet niet geheel aan de eisen van afnemers in de EER. Dit is indirect bevestigd door partijen, die hebben verklaard dat de producenten buiten de EER voortdurend de kwaliteit van hun bewerkingsinstallaties en daarmee die van hun producten verbeteren. Partijen leiden hieruit af dat die producenten de komende jaren zullen blijven uitbreiden om de volledige reeks producten en specificaties te kunnen aanbieden (52). Bovendien beschikken de meeste producenten buiten de EER nog niet over nationale normen voor alle "grades" waarnaar in de EER vraag is. Om een volledig assortiment te kunnen leveren, zullen zij bijgevolg zowel meer capaciteit moeten creëren als speciaal op bestelling van klanten in de EER partijen gaan produceren. De producenten buiten de EER zullen derhalve niet in staat zijn snel in te spelen op veranderingen in de vraag van individuele afnemers.

Onbetrouwbaarheid van leveringen van niet-Europese aanbieders

(119) Blijkens de antwoorden op de enquête van de Commissie vinden de fabrikanten van slijpproducten de kwaliteit van de SiC-slijpkorrels, de constantheid van die kwaliteit en de betrouwbaarheid van de leveranciers belangrijk voor de vervaardiging van hun eindproducten (53). Met name een duurzaam uniforme levering van SiC-korrels is van groot belang voor de Europese fabrikanten van slijpproducten. Aangezien zowel de kwaliteit als de betrouwbaarheid zelfs nog belangrijker zijn dan de prijs, hebben aanbieders buiten de EER, met name in Oost-Europa en China, moeite om te voldoen aan de eisen die de afnemers in de EER stellen. Hoewel niet-Europese producenten van tijd tot tijd bepaalde hoeveelheden SiC-slijpkorrels aanbieden die gegradeerd zijn volgens de FEPA-normen, wordt dit door de afnemers in de EER niet beschouwd als een aanvaardbaar alternatief. Dergelijke aanbiedingen vinden momenteel slechts sporadisch plaats en vormen bijgevolg op termijn geen betrouwbare voorzieningsbron. Ondanks de voortschrijdende harmonisatie van normen verwachte