NL Publicatieblad van de Europese Unie C 260/1

ADVIES VAN DE RAAD

van 10 oktober 2006

over het aangepaste geactualiseerde convergentieprogramma van Hongarije voor de periode 2005-2009

(2006/C 260/01)

DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE,

Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap,

Gelet op Verordening (EG) nr. 1466/97 van de Raad van 7 juli 1997 over versterking van het toezicht op begrotingssituaties en het toezicht op en de coördinatie van het economisch beleid (1), en met name op artikel 9, lid 3,

Gezien het advies van de Raad van 24 januari 2006 over het geactualiseerde convergentieprogramma van Hongarije voor de periode 2005-2008,

Gezien de aanbeveling van de Commissie,

Na raadpleging van het Economisch en Financieel Comité,

BRENGT HET VOLGENDE ADVIES UIT:

(1) Op 10 oktober 2006 heeft de Raad het op 1 september 2006 ontvangen aangepaste geactualiseerde convergentieprogramma van Hongarije voor de periode 2005-2009 behandeld (2).

(2) Na de goedkeuring halverwege de jaren negentig van een omvangrijk pakket economische hervormingen werd de Hongaarse economie gekenmerkt door stabiele en vrij hoge groeicijfers en een lagere inflatie, die in de hand werden gewerkt door een gezond macro-economisch beleid en adequate structurele aanpassingen. Vanaf 2001, en vooral tijdens de laatste jaren, resulteerden fors hogere overheidsuitgaven in combinatie met belastingverlagingen en gulle loonsverhogingen in de openbare sector evenwel elk jaar in overheidstekorten van ver boven de 5 % van het BBP, waardoor er sprake was van grote afwijkingen van de oorspronkelijke tekortdoelstellingen. Bovendien werden de eindejaarscijfers nadien bij vrijwel elke begrotingskennisgeving aanzienlijk in opwaartse zin bijgesteld. In plaats van de in het convergentieprogramma van mei 2004 vervatte tekortdoelstellingen van 4,6 % van het BBP in 2004, 4,1 % van het BBP in 2005 en 3,6 % van het BBP in 2006, bedroeg het feitelijke tekort 6,6 % van het BBP in 2004 en 7,5 % van het BBP in 2005; het feitelijke tekort voor 2006 zal volgens de regering op ongeveer 10,1 % van het BBP uitkomen, wat veruit het hoogste is in de hele EU (in alle cijfers zijn de kosten van de pensioenhervorming opgenomen). De begrotingsontsporingen zijn grotendeels toe te schrijven aan te optimistische begrotingsplannen, grote uitgavenoverschrijdingen, belastingverlagingen en een gebrek aan afdoende structurele aanpassingen. Dit zeer expansieve beleid heeft aanzienlijke schade toegebracht aan de geloofwaardigheid van het begrotingsbeleid en heeft er tevens toe geleid dat de economie onder steeds grotere druk is komen te staan. Het heeft met name bijgedragen tot het ontstaan van ernstige externe onevenwichtigheden, een forse stijging van de totale buitenlandse schuld (van minder dan 20 % van het BBP in 2001 tot om en nabij de 30 % van het BBP in 2005) en veel grotere renteverschillen in vergelijking met andere recentelijk toegetreden lidstaten.

(3) Op 5 juli 2004 heeft de Raad vastgesteld dat er in Hongarije een buitensporig tekort bestond en een eerste aanbeveling overeenkomstig artikel 104, lid 7, aan het land gericht om dit tekort tegen uiterlijk 2008 te verhelpen, het streefjaar dat de Hongaarse autoriteiten in het convergentieprogramma van mei 2004 hadden aangegeven. In januari 2005 en opnieuw in november 2005 heeft de Raad, op grond van artikel 104, lid 8, besloten dat Hongarije niet had voldaan aan de eerste aanbeveling, noch aan de vervolgaanbeveling van 8 maart 2005. Hij hield met name rekening met de aanzienlijke afwijking van het aanpassingstraject voor de middellange termijn, met name wat de tekortdoelstellingen voor 2005 en 2006 betreft.

(4) Op 1 december 2005 hebben de Hongaarse autoriteiten bij de Commissie en de Raad een geactualiseerd convergentieprogramma ingediend. Daarin was een nieuw aanpassingstraject uitgestippeld waarbij 2008 niettemin wordt gehandhaafd als streefjaar voor het wegwerken van het buitensporige tekort. Op 24 januari 2006 heeft de Raad een advies over deze actualisering van 2005 uitgebracht, waarin hij aangaf dat de zeer forse vermindering van de uitgaven ter grootte van 7,5 % van het BBP niet werd onderbouwd door concrete maatregelen. Daarom heeft de Raad Hongarije overeenkomstig artikel 9, lid 2, van afdeling 3 van Verordening (EG) nr. 1466/97 van de Raad, als gewijzigd, verzocht om zo spoedig mogelijk en uiterlijk op 1 september 2006 een aangepast geactualiseerd convergentieprogramma in te dienen, waarin concrete en structurele maatregelen worden genoemd die geheel in overeenstemming zijn met zijn aanpassingstraject voor de middellange termijn.

(5) Nadat in 2005 een feitelijk overheidstekort van 7,5 % van het BBP was geboekt (meegedeeld in het voorjaar van 2006), kondigden de Hongaarse autoriteiten na de algemene verkiezingen van april 2006 een bijzonder forse opwaartse herziening van het tekort voor 2006 aan, dat zonder corrigerende maatregelen op 11,6 % van het BBP zou kunnen uitkomen (3). De overschrijding van de in de begrotingswet en in het geactualiseerde convergentieprogramma van 2005 opgenomen tekortdoelstelling van 6,1 % doet zich bijna volledig aan de uitgavenzijde voor (ongeveer 5 % van het BBP). Zij was vooral toe te schrijven aan de operationele kosten van centrale begrotingsinstellingen, de pensioenuitkeringen, de uitgaven voor de gezondheidszorg en hoger dan verwachte investeringen van lokale overheden in de aanloop naar de verkiezingen. Een deel van de overschrijding (ter grootte van ongeveer 1 % van het BBP) was het gevolg, enerzijds, van het feit dat de financiering van snelwegen, die volgens de oorspronkelijke plannen door middel van publiek-private samenwerking en buiten de begroting om zou plaatsvinden, toch in de overheidsrekeningen was opgenomen (4) (1,1 % van het BBP) en, anderzijds, van de kosten van via een financiële lease aangekochte legervliegtuigen (0,3 % van het BBP). Deze beide uitgaven waren oorspronkelijk niet in het officiële streefcijfer opgenomen.

(6) De regering, die na de algemene verkiezingen van april 2006 aan de macht bleef, werd in juni met een torenhoog begrotingstekort geconfronteerd en besloot daarom de rest van haar vijfjarenprogramma van belastingverlagingen (dat in 2010 in een verder inkomstenverlies van ongeveer 3 % van het BBP zou hebben geresulteerd) niet uit te voeren en een pakket corrigerende begrotingsmaatregelen aan te nemen. Een aantal van deze corrigerende maatregelen, waaronder alle maatregelen aan de ontvangstenzijde, is reeds door het parlement goedgekeurd. De regering verwacht dat de belastingverhogingen in combinatie met, enerzijds, een aantal onmiddellijke bezuinigingen op de uitgaven voor gezondheidszorg, de gasprijssubsidies en de uitgaven van de overheidsdiensten en, anderzijds, de volledige opneming van de algemene begrotingsreserve van 0,3 % van het BBP de overschrijding van de tekortdoelstelling in 2006 met 1,5 % van het BBP zullen reduceren, zodat de nieuwe tekortdoelstelling van 10,1 % van het BBP wordt gehaald. Tevens wordt ervan uitgegaan dat deze maatregelen ook in de komende jaren een belangrijk effect zullen sorteren.

(7) In het macro-economische scenario dat in het programma wordt geschetst, wordt ervan uitgegaan dat de reële BBP-groei de komende jaren zal vertragen van 4,1 % in 2006 tot respectievelijk 2,2 % en 2,6 % in 2007 en 2008 als gevolg van het krimpeffect van de in het programma opgenomen budgettaire aanpassingsmaatregelen, waarvan sommige reeds vanaf juli 2006 ten uitvoer zijn gelegd. Verwacht wordt dat de groei in 2009 wederom het niveau van voor de aanpassing zal hebben bereikt. Deze ontwikkelingen komen ook tot uiting in de impliciete conjuncturele omstandigheden, die wijzen op negatieve output gaps voor de jaren 2007 en 2008 en op de terugkeer van de productie naar haar potentiële niveau in 2009. Afgaande op de momenteel beschikbare informatie en zonder te willen vooruitlopen op de najaarsprognoses 2006 van de diensten van de Commissie lijkt dit macro-economische scenario algemeen genomen plausibel, hoewel het enigszins optimistisch is wat 2009 betreft. De in het programma voorspelde forse verbetering van de betalingsbalans lijkt aannemelijk in het licht van zowel de directe als de indirecte gevolgen van de budgettaire aanpassingsmaatregelen. Meer in het bijzonder wordt verwacht dat het tekort op de lopende rekening zal afnemen van bijna 8 % van het BBP in 2006 tot minder dan 4 % van het BBP in 2009. Aangenomen wordt dat de inflatie in 2007 een piek van 6,2 % zal bereiken (tegen 3,5 % in 2006) en vervolgens zal teruglopen tot 3 % in 2009. Het voorspelde patroon kan worden verklaard door de BTW-verhoging en de vermindering van de prijssubsidies waartoe in de zomer van 2006 is besloten. Het inflatiepeil lijkt evenwel gedurende de gehele programmaperiode enigszins te zijn onderschat, ondanks het matigende effect van de vertraging van de economie.

(8) In het programma wordt ernaar gestreefd het buitensporige tekort uiterlijk in 2009 te verhelpen. Dit doel zou worden verwezenlijkt door het tekort in de eerste drie jaar van de programmaperiode fors (namelijk met 6,9 procentpunten van het BBP) terug te dringen van het hoge uitgangspunt van 10,1 % van het BBP in 2006 tot 3,2 % van het BBP in 2009. De verbetering van het primaire saldo over deze periode is van dezelfde orde van grootte. In het programma wordt erkend dat de tekortdoelstelling van 3,2 % van het BBP in 2009 nog steeds hoger is dan de in het Verdrag vastgelegde drempel van 3 % van het BBP, maar er wordt van uitgegaan dat de Raad en de Commissie, wanneer zij nagaan of een beëindiging van de buitensporigtekortprocedure ten aanzien van Hongarije aan de orde is, overeenkomstig het herziene stabiliteits- en groeipact eventueel rekening kunnen houden met een deel van de nettokosten van de pensioenhervorming (5). Bijna de helft van de tekortreductie zou reeds in 2007 moeten plaatsvinden. De geplande reductie van het nominale tekort zou worden bewerkstelligd door in de loop van de programmaperiode de ontvangstenquote met 3 procentpunten te verhogen en de uitgavenquote met 3,9 procentpunten te verminderen (6). Wat de ontvangstenzijde betreft, zijn alle inkomstenverhogende maatregelen die de in het programma voorspelde stijging van de ontvangstenquote moeten teweegbrengen, reeds aangenomen. Teneinde hun doelstellingen te bereiken, zijn de Hongaarse autoriteiten van plan om naast de bovengenoemde, reeds goedgekeurde uitgavenbezuinigingen ook strikte meerjarenplafonds voor de meeste uitgavenposten te hanteren en de controle op de begrotingsuitgaven te verscherpen. Deze plannen zullen naar verwachting worden opgenomen en in detail worden uitgewerkt in de begrotingswet 2007, die eind oktober bij het parlement zal worden ingediend. Bovendien worden in het programma vooral voor de laatste programmajaren ingrijpende structurele hervormingen aangekondigd om te waarborgen dat de tekortdoelstellingen worden gehaald (zoals de invoering van eigenbijdrageregelingen in de sector van de gezondheidszorg, een herziening van de prijssubsidies en een stroomlijning van de centrale overheidsdiensten).

(9) Volgens de berekeningen die op basis van de algemeen aanvaarde methode en uitgaande van de in het programma verstrekte gegevens zijn verricht, zou het structurele saldo (d.w.z. het conjunctuurgezuiverde saldo, ongerekend eenmalige en tijdelijke maatregelen) gedurende de gehele programmaperiode met gemiddeld circa 2 % van het BBP per jaar verbeteren en teruglopen van 9 % van het BBP in 2006 tot 3 % in 2009. Als middellangetermijndoelstelling voor de begrotingssituatie wordt in het programma een structureel tekort tussen 0,5 % en 1 % van het BBP gehanteerd, maar er wordt niet naar gestreefd deze doelstelling binnen de programmaperiode te bereiken. De middellangetermijndoelstelling ligt binnen de marge die in het stabiliteits- en groeipact en in de gedragscode is vastgesteld. Zij kan derhalve als passend worden aangemerkt gezien de potentiële productiegroei op lange termijn en de schuldquote.

(10) Wat het begrotingsresultaat betreft, is er sprake van een aantal positieve elementen. Een groot deel van de maatregelen die tot de tekortreductie in 2006 en 2007 moeten bijdragen, zijn reeds getroffen of zullen in de begroting voor 2007 worden opgenomen. Voorts heeft de regering de afgelopen maanden een reeks besluiten genomen met betrekking tot een aantal eerste stappen van de geplande structurele hervormingen. Bovendien hebben de Hongaarse autoriteiten besloten verbeteringen aan te brengen in het begrotingsproces door de transparantie van de financiële verslaggeving te verhogen en door vanaf 2007 voorschriften tot beperking van de uitgaven en een meerjarenplanning van de uitgaven van begrotingsinstellingen in te voeren; in het programma zeggen zij tevens toe tweemaal per jaar aan de Commissie en de Raad verslag te zullen uitbrengen over de begrotingsontwikkelingen en mededeling te zullen doen van eventuele corrigerende maatregelen in geval van ontsporingen. Er is echter ook sprake van belangrijke risico's. Zo heerst er nog steeds enige onzekerheid over de effectieve handhaving van de voor 2007 en 2008 geplande uitgavenbevriezingen en over de beperking van de uitgavenverhogingen op terreinen waarop de bevriezingen geen betrekking hebben. Voorts is het niet uitgesloten dat er zich ondanks de voorgenomen maatregelen belangrijke risico's aandienen voor de verwezenlijking van de begrotingsdoelstellingen in de laatste programmajaren. De uit het macro-economische scenario voortvloeiende risico's aan de ontvangstenzijde lijken elkaar algemeen genomen weliswaar in evenwicht te houden, maar de inkomstenprognoses voor de laatste programmajaren en vooral voor 2009 zijn vrij optimistisch. Daar komt nog bij dat, benevens het feit dat er in het verleden slechte resultaten op het gebied van de uitgavenbeheersing zijn geboekt en er geen nauwkeurige informatie voorhanden is over de wijze waarop deze uitgavenbeheersing in de toekomst zal worden bewerkstelligd, de overheidsfinanciën ook ernstig kunnen ontsporen als gevolg van de zwakke institutionele controle op het begrotingsproces. Of de geplande tekortreductie ook wordt verwezenlijkt, is derhalve sterk afhankelijk van de strikte tenuitvoerlegging van de voorgenomen structurele hervormingen en de beheersing van de uitgaven vanaf de eerste programmajaren.

Tenslotte kan niet worden uitgesloten dat de schuld van bijna 2 % van het BBP die de openbaarvervoerbedrijven sinds eind 2002 hebben opgebouwd, door de regering zal worden overgenomen (aangezien dat in het verleden reeds herhaaldelijk is gebeurd) indien de plannen voor herstructurering en gedeeltelijke privatisering voor de nationale spoorwegonderneming niet het verwachte resultaat opleveren; daarvan zou een tijdelijk effect op het tekort uitgaan. Al bij al is het dus niet uitgesloten dat het feitelijke begrotingsresultaat zowel op korte termijn als in de laatste programmajaren slechter uitvalt dan in het programma wordt aangenomen.

(11) In het licht van de bovenstaande risicoanalyse dient de regering de begrotingsdoelstellingen integraal te realiseren om de geplande duurzame correctie van het buitensporige tekort in 2009 te verwezenlijken. Daartoe is het van cruciaal belang dat alle in het programma voor de jaren 2006 tot en met 2009 aangekondigde maatregelen daadwerkelijk worden uitgevoerd en dat de structurele hervormingen en de maatregelen tot beheersing van de uitgaven nader worden gespecificeerd en ten uitvoer worden gelegd.

(12) Volgens de programmaprognoses zou de schuldquote fors toenemen tot 68,5 % in 2006 (tegen 62,3 % in 2005) en daarmee boven de in het Verdrag vastgelegde referentiewaarde van 60 % van het BBP uitkomen. In het programma wordt er tevens van uitgegaan dat de schuldquote verder zal oplopen tot 71,3 % in 2007 en 72,3 % in 2008. Verwacht wordt dat de quote in 2009 zal beginnen te dalen, namelijk tot 70,4 %. De risico's voor het geplande schuldpad vloeien voornamelijk voort uit hoger dan verwachte primaire tekorten, onder meer wegens de mogelijke overname van de schuld van de openbaarvervoerbedrijven. Gezien deze risicobeoordeling is het mogelijk dat de schuldquote tijdens de programmaperiode in onvoldoende mate afneemt in de richting van de referentiewaarde.

(13) Hongarije lijkt ernstig risico te lopen wat de houdbaarheid van de openbare financiën betreft. De zeer zwakke begrotingssituatie, in combinatie met de vrij hoge en stijgende schuldquote, houdt een groot risico in voor de houdbaarheid van de openbare financiën, nog afgezien van de budgettaire gevolgen op lange termijn van de vergrijzing. Bovendien gaat van de vergrijzing in Hongarije een veel groter langetermijneffect op de begroting uit dan gemiddeld in de EU het geval is. Dit komt met name doordat de pensioenuitgaven als percentage van het BBP op lange termijn een forse stijging te zien zullen geven. Daarom is het noodzakelijk de openbare financiën op middellange termijn over de gehele linie gezond te maken zoals gepland, de begrotingssituatie nadien verder te versterken en de forse stijgingen van de pensioenuitgaven aan te pakken om die risico's te verkleinen.

(14) De openbare financiën zijn in 2006 ernstig verslechterd, wat het moeilijk maakte om het buitensporige tekort overeenkomstig het geplande traject te corrigeren, maar dat neemt niet weg dat de in het programma vermelde maatregelen, mits zij volledig worden gespecificeerd en onverkort worden uitgevoerd, grotendeels in overeenstemming zijn met de globale richtsnoeren voor het economisch beleid die in de geïntegreerde richtsnoeren zijn vervat (7). Zo is Hongarije met name voornemens effectieve maatregelen te treffen om het buitensporige tekort te verhelpen en hervormingen door te voeren om de begrotingsdiscipline te versterken en de transparantie te bevorderen. Deze maatregelen zouden tevens moeten bijdragen tot het wegwerken van de grote tekorten op de lopende rekening. Zij moeten echter door structurele hervormingen worden ondersteund, zodat een houdbare begrotingssituatie wordt bewerkstelligd.

(15) De Hongaarse regering is voornemens om in het kader van het uitvoeringsverslag dat medio oktober 2006 in de context van de vernieuwde Lissabonstrategie voor groei en werkgelegenheid moet worden ingediend, de hervormingsplannen vervat in het in oktober 2005 ingediende programma van nationale hervormingen ingrijpend te herzien om de nieuwe regeringsstrategie te weerspiegelen. In het aangepaste geactualiseerde convergentieprogramma worden plannen en maatregelen geschetst met het oog op de herstructurering van de overheidsdiensten, de gezondheidszorg, het pensioenstelsel en het openbaar onderwijs. Zo worden met name voor 2007 maatregelen gepland om de overheidsdiensten af te slanken en efficiënter te maken door schaalvoordelen te benutten; onderzoeken naar de bestaansmiddelen in te voeren bij het verlenen van subsidies; de farmaceutische subsidies te stroomlijnen en de handel in farmaceutische producten gedeeltelijk te liberaliseren; en eigen bijdragen in te voeren voor gezondheidsdiensten. Voorts zullen in 2007 bij het parlement wetswijzigingsvoorstellen worden ingediend die erop gericht zijn de pensioenleeftijd te verhogen en het aantal vervroegde uittredingen te verminderen door de stimuleringsregelingen te verbeteren en het invaliditeitspensioenstelsel te hervormen; de gezondheidsdiensten op een strikte verzekeringsleest te schoeien en de verstrekking en het gebruik van deze diensten te rationaliseren; en het openbaar onderwijs te herstructureren. Deze plannen moeten nog in vaste vorm worden gegoten. In het programma worden deze plannen aangevuld met geplande verbeteringen van de institutionele aspecten van het kader van de openbare financiën.

Het hoge en toenemende begrotingstekort in Hongarije in de afgelopen jaren, en met name in 2006, baart ernstige zorgen en vraagt om dringende, vastberaden en niet aflatende maatregelen. Het dient derhalve te worden toegejuicht dat de Hongaarse autoriteiten in het aangepaste geactualiseerde convergentieprogramma van september 2006 voorrang geven aan de vermindering van het buitensporige tekort door middel van een overwegend in de eerste programmajaren geleverde inspanning en dat zij hebben toegezegd tweemaal per jaar aan de Commissie en de Raad verslag te zullen uitbrengen over de geboekte vooruitgang en over de maatregelen die zijn genomen om op koers te blijven. Hoewel er belangrijke eerste stappen zijn gezet om extra inkomsten te verwerven en de uitgaven te verminderen teneinde de nieuwe tekortdoelstelling voor 2007 te halen, en er tevens plannen zijn aangekondigd om de uitgaven beter te beheersen en structurele hervormingen door te voeren ter ondersteuning van de aanpassingsinspanning, blijven er zowel op korte termijn als in de laatste programmajaren risico's bestaan voor de verwezenlijking van het aanpassingstraject. Of de geplande tekortreductie daadwerkelijk wordt gerealiseerd, is derhalve sterk afhankelijk van de strikte tenuitvoerlegging van de voorgenomen structurele hervormingen, de handhaving van de uitgavenbeheersing vanaf de eerste programmajaren en een versterking van het institutionele kader van de openbare financiën in Hongarije, stuk voor stuk aspecten waarvoor de Raad van de Hongaarse regering grote inspanningen verlangt.

Tegelijkertijd richt de Raad overeenkomstig artikel 104, lid 7, van het Verdrag een aanbeveling aan Hongarije om de enorme budgettaire onevenwichtigheden aan te pakken.

(1) PB L 209 van 2.8.1997, blz. 1. Verordening gewijzigd bij Verordening (EG) nr. 1055/2005 (PB L 174 van 7.7.2005, blz. 1). Alle documenten waarnaar in deze tekst wordt verwezen, zijn te vinden op de volgende website:

http://europa.eu.int/comm/economy_finance/about/activities/sgp/main_en.htm

(2) Het aangepaste geactualiseerde convergentieprogramma (hierna „het programma” genoemd), dat in reactie op het verzoek van de Raad van januari 2006 is ingediend, is grotendeels in overeenstemming met de modelstructuur en de verplichtingen inzake de te verstrekken inlichtingen voor stabiliteits- en convergentieprogramma's die in de nieuwe gedragscode zijn vastgesteld. Het programma bevat alle verplichte gegevens die de nieuwe gedragscode voorschrijft. Een aantal facultatieve gegevens ontbreekt. Het betreft vooral gegevens over de overheidsuitgaven naar functie, de ontwikkeling van de overheidsschuld en de houdbaarheid van de openbare financiën op lange termijn.

(3) Hongarije heeft besloten niet langer gebruik te maken van de op 23 september 2004 door Eurostat toegestane overgangsperiode voor de sectorale indeling van pensioenregelingen, welke overigens toch op 1 april 2007 afloopt. Zonder de kosten van de pensioenhervorming zou het feitelijke tekort in 2005 6,1 % van het BBP hebben bedragen en zou de doelstelling voor 2006 4,7 % van het BBP zijn geweest.

(4) Oorspronkelijk was het de bedoeling dat deze investeringen door middel van publiek-private samenwerking en buiten de begroting om zouden plaatsvinden.

(5) Overeenkomstig artikel 2, lid 7, van Verordening (EG) nr. 1467/97 van de Raad, als gewijzigd, dienen de Raad en de Commissie indien het overheidstekort „… in aanzienlijke mate en voortdurend is afgenomen en een niveau heeft bereikt dat de referentiewaarde benadert”, de nettokosten van een pensioenhervorming waarbij een pijler met volledige kapitaaldekking wordt ingevoerd, op een degressieve basis in aanmerking te nemen. Voor Hongarije zou dit in 2009 neerkomen op 20 % van de nettokosten van de pensioenhervorming of naar schatting 0,3 % van het BBP.

(6) Er zij in dit verband op gewezen dat in de prognose van de totale ontvangstenquote en de totale uitgavenquote de verwachte EU-overdrachten begrepen zijn, waardoor zowel de uitgavenquote als de ontvangstenquote voor de programmaperiode met zo'n 1,7 procentpunt worden verhoogd (met 1,1 procentpunt voor alleen 2009); aldus aangepast voor deze overdrachten, stijgt de ontvangstenquote met 1,3 procentpunt, terwijl de uitgavenquote met 5,6 procentpunten daalt.

(7) In juli 2005 werden de globale richtsnoeren voor het economisch beleid in het kader van de versterkte strategie van Lissabon in de geïntegreerde richtsnoeren opgenomen (PB L 205 van 6.8.2005, blz. 28).