Besluit van de Raad

van 27 november 2001

betreffende de associatie van de LGO met de Europese Economische Gemeenschap

("LGO-besluit")

(2001/822/EG)

DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE,

Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap, hierna "het Verdrag" genoemd, met name artikel 187,

Gezien het voorstel van de Commissie,

Overwegende hetgeen volgt:

(1) Besluit 91/482/EEG van de Raad van 25 juli 1991 betreffende de associatie van de LGO met de Europese Economische Gemeenschap(1), is van toepassing tot en met 1 december 2001. Artikel 240, lid 4, bepaalt dat de Raad, met eenparigheid van stemmen, op voorstel van de Commissie, de bepalingen vaststelt waarin met het oog op de verdere toepassing van de in de artikelen 182 tot en met 186 van het Verdrag vervatte beginselen moet worden voorzien.

(2) Verklaring nr. 36 inzake de landen en gebieden overzee (LGO), gehecht aan de slotakte van de Conferentie van de vertegenwoordigers van de regeringen van de lidstaten, getekend te Amsterdam op 2 oktober 1999, verzoekt de Raad de associatieregeling overeenkomstig artikel 187 van het Verdrag te herzien, met een vierledig doel:

- de economische en sociale ontwikkeling van de LGO doeltreffender te bevorderen,

- de economische betrekkingen tussen de LGO en de Europese Unie te ontwikkelen,

- meer rekening te houden met de diversiteit en de specifieke kenmerken van de onderscheiden LGO, mede wat de vrijheid van vestiging betreft,

- de doeltreffendheid van het financieel instrument te verbeteren.

(3) Het Europees Parlement nam op 11 februari 1999 een resolutie aan over de betrekkingen tussen de LGO, de ACS en de ultraperifere regio's van de Europese Unie(2). Bovendien heeft het op 4 oktober 2001 een resolutie aangenomen inzake het voorstel van de Commissie voor een besluit van de Raad betreffende de associatie van de LGO met de Europese Economische Gemeenschap(3).

(4) De Commissie gaf in haar mededeling "Bezinning op de status van de met de EG geassocieerde LGO en richtsnoeren voor LGO 2000" van 20 mei 1999 een analyse van de aard en de ontwikkeling van de associatie van de LGO met de Gemeenschap vanaf 1957. Zij wees in die tekst op de basisbeginselen en de huidige context van die associatie, en schetste de mogelijkheden om deze in de loop van de periode die op 1 maart 2000 aanvangt verder te ontwikkelen.

(5) Overeenkomstig artikel 10 van Besluit 91/481/EEG hebben de bevoegde autoriteiten van de LGO de Commissie medegedeeld welke wijzigingen en aanvullingen zij voor de toekomst wenselijk achten, met name tijdens een op 29 en 30 april 1999 gehouden partnerschapsvergadering die werd bijgewoond door de Commissie, de vier lidstaten waartoe de LGO behoren en de twintig betrokken LGO.

(6) De LGO zijn geen derde landen, maar maken ook geen deel uit van de interne markt; zij dienen op handelsgebied te voldoen aan de verplichtingen die ten aanzien van derde landen zijn vastgesteld, met name wat betreft oorsprongsregels, sanitaire en fytosanitaire normen en vrijwaringsmaatregelen.

(7) Over het algemeen dient de Raad bij het vaststellen van maatregelen krachtens artikel 187 van het Verdrag rekening te houden met de beginselen in het vierde deel van het Verdrag en met de andere beginselen van het gemeenschapsrecht. Bovendien moet rekening worden gehouden met de ervaring die met de toepassing van de handelsregeling van Besluit 91/482/EEG is opgedaan.

(8) Deze regeling voorziet tegelijkertijd in toegang voor producten van oorsprong uit de LGO met vrijstelling van douanerechten en in oorsprongsregels die cumulatie mogelijk maken met producten van oorsprong uit de ACS-staten, waarvoor een andere regeling geldt, en uit de Gemeenschap. Dit veroorzaakt ernstige verstoringen van de werking van bepaalde gemeenschappelijke marktordeningen in het kader van het gemeenschappelijk landbouwbeleid, met name voor de sectoren rijst en suiker, of dreigt dergelijke verstoringen te veroorzaken. Deze verstoringen zijn voor de Commissie en de Raad herhaaldelijk aanleiding geweest om vrijwaringsmaatregelen vast te stellen.

(9) Voor rijst kon door aanpassingen bij de tussentijdse herziening van het besluit(4), waardoor de mogelijkheid van cumulatie van oorsprong werd beperkt, worden voorzien in toegang tot de communautaire markt die verenigbaar is met het evenwicht daarvan voor de producten uit de LGO. Die toegang dient te worden verbeterd voor de minst ontwikkelde LGO, zonder dat de totale onder de cumulatieregeling vallende hoeveelheid wordt gewijzigd. Gelet op het feit dat slechts twee LGO ooit in deze sector actief zijn geweest, zouden de resterende beschikbare hoeveelheden aan die LGO moeten worden toegewezen, met het oog op tranparantie.

(10) Wat suiker betreft, is het echter zo dat de uitvoer van de LGO op basis van suiker uit de ACS-staten of de Gemeenschap zich zodanig heeft ontwikkeld dat de communautaire markt met een overschot te kampen heeft, wat ertoe heeft geleid dat de quota van de communautaire producenten verder moesten worden verlaagd, wat derhalve een verdere vermindering van de garantie van hun inkomen met zich meebracht.

(11) Deze uitvoer, die door de minimale bewerking, met slechts een geringe toegevoegde waarde, die voldoende is om de oorsprong uit de LGO te verlenen, kan slechts een geringe bijdrage leveren tot de ontwikkeling van deze gebieden, die zeker niet opweegt tegen de verstoring die voor de betrokken sectoren van de Gemeenschapsmarkt wordt veroorzaakt.

(12) Om deze redenen moeten oorsprongsregels worden vastgesteld die voor suiker de mogelijkheid tot oorsprongscumulatie voor ACS/LGO/EG uitsluiten, wanneer alleen minimale bewerkingen worden uitgevoerd. Rekening houdend evenwel met de investeringen die in de LGO al zijn verricht op basis van de sedert 1991 geldende regels, moet een dergelijke uitsluiting geleidelijk in werking treden. Onder voorbehoud van de aanneming van de nodige uitvoeringsbepalingen dient derhalve een tijdelijke voortzetting van de cumulatie te worden toegestaan, zij het binnen geleidelijk afnemende kwantitatieve grenzen die verenigbaar zijn met de doelstellingen van de communautaire gemeenschappelijke ordening der markten in de suikersector en met inachtneming van de gewettigde belangen van de bedrijven in de LGO.

(13) Voorts moet worden bepaald dat landbouwproducten van oorsprong uit de Gemeenschap waarvoor een exportvergoeding is verleend niet belastingvrij in de Gemeenschap mogen worden heringevoerd.

(14) De procedure voor de overlading van goederen die niet van oorsprong zijn uit de LGO, maar in het vrije verkeer zijn, dient te worden aangevuld en verduidelijkt, om te zorgen voor een transparant en betrouwbaar wettelijk kader voor het bedrijfsleven en de overheid. Zij dient tevens te worden uitgebreid tot bepaalde visserijproducten die van bijzonder belang zijn voor Groenland en Saint-Pierre-en-Miquelon, onder voorbehoud van de aanneming van de nodige uitvoeringsbepalingen.

(15) Ook moet worden bepaald dat de oorsprongsregels voor de LGO moeten worden aangepast aan de stand van de techniek en in overeenstemming worden gebracht met het harmonisatiebeleid voor deze regels, dat de Gemeenschap voert in het belang van de betrokken ondernemingen en douanediensten. In verband hiermee moet ook de procedure worden vereenvoudigd, zodat de regels in de toekomst gemakkelijker technisch kunnen worden aangepast.

(16) De algemene bepalingen van het Verdrag en daarvan afgeleide wetgeving zijn niet automatisch van toepassing op de LGO, tenzij uitdrukkelijk anders is bepaald. LGO-producten die in de Gemeenschap worden geïmporteerd, moeten echter aan de geldende communautaire voorschriften voldoen.

(17) De financiële bijstand aan de LGO moet worden toegekend op basis van eenvormige, transparante en doelmatige criteria, rekening houdend met de behoeften en het prestatiepeil van de LGO. Dergelijke criteria dienen met name de economische en natuurlijke dimensie van de LGO te behelzen, alsmede het gebruik dat in het verleden is gemaakt van de toewijzingen, de naleving van de beginselen inzake goed financieel beheer, behoorlijk begrotingsbeleid, de geschatte absorptiecapaciteit, de noodzaak een reserve op te bouwen om niet-programmeerbare uitgaven te financieren en de noodzaak van een zachte overgang om te voorkomen dat Nieuw-Caledonië, Frans Polynesië en de Nederlandse Antillen te kampen zouden krijgen met en plotselinge aanzienlijke daling van de toegewezen middelen. Met het oog op doelmatigheid en vereenvoudiging, en de beheerscapaciteiten waarover de autoriteiten van de LGO beschikken erkennende, is het dienstig de voor de LGO uitgetrokken financiële middelen meer in partnerschapsverband te beheren, door procedures vast te stellen naar het model van die van de structuurfondsen.

(18) Hiertoe verlenen de procedures de LGO met name de hoofdverantwoordelijkheid voor de programmering en de uitvoering van de samenwerking, die grotendeels overeenkomstig de territoriale bepalingen van de LGO geschiedt; tegelijkertijd wordt bepaald dat de Gemeenschap, en met name de Commissie, steun verlenen voor follow-up, evaluatie en audit van de geprogrammeerde maatregelen. Bovendien moet worden verduidelijkt welke communautaire programma's en begrotingslijnen openstaan voor de LGO, en moet werk worden gemaakt van de procedures voor een soepele overgang tussen de vorige EOF's en het 9e EOF.

(19) De ontwikkelingen op wereldniveau, namelijk het proces van steeds verdergaande liberalisering van het handelsverkeer, zijn sterk van invloed op de Gemeenschap, die de belangrijkste handelspartner van de LGO is, de ACS-staten in de geografische nabijheid van de LGO en hun andere economische partners. Wat de toegang tot de markt betreft, speelt de hoogte van de tarieven een steeds beperktere rol, terwijl de handel in diensten en aanverwante terreinen van steeds groter belang wordt in de betrekkingen tussen de LGO en hun economische partners. De grote lijnen van de huidige handelsregeling in stand houdende, is het daarom dienstig deze betrekkingen te ondersteunen en de geleidelijke integratie in de regionale economie en de wereldeconomie te bevorderen van de LGO die zulks wensen, door de LGO te helpen hun vermogen om op deze nieuwe gebieden actief te zijn te versterken.

(20) De voor de uitvoering van dit besluit vereiste maatregelen dienen te worden vastgesteld overeenkomstig Besluit 1999/468/EG van de Raad van 28 juni 1999 tot vaststelling van de voorwaarden voor de uitoefening van de aan de Commissie(5) verleende uitvoeringsbevoegdheden. Aangezien het in deze gevallen de uitvoering van het negende EOF betreft, dienen de stemprocedures en de meerderheid te gelden zoals deze zijn vastgesteld in artikel 21 van het Intern Akkoord tussen de vertegenwoordigers van de regeringen van de lidstaten, in het kader van de Raad bijeen, betreffende de financiering en het beheer van de steun van de Gemeenschap in het kader van het Financieel Protocol bij de Partnerschapsovereenkomst tussen de staten in Afrika, het Caribisch gebied en de Stille Oceaan en de Europese Gemeenschap en haar lidstaten, ondertekend in Cotonou (Benin) op 23 juni 2000, en de toewijzing van financiële bijstand ten behoeve van de LGO waarop de bepalingen van het vierde deel van het EG-verdrag van toepassing zijn(6), hierna "Intern Akkoord" genoemd.

(21) De LGO zijn kwetsbare eilanden die adequate bescherming behoeven, ook wat het afvalbeheer betreft. Voor radioactief afval wordt hierin voorzien bij artikel 198 van het Euratom-Verdrag en uit hoofde daarvan aangenomen wetgeving, behalve voor Griekenland, waarop het Euratom-Verdrag niet van toepassing is. Voor ander afval moet nader worden aangegeven welke communautaire voorschriften er ten aanzien van de LGO moeten worden toegepast.

(22) Overeenkomstig de wensen van de regering van Bermuda zijn de associatieregelingen van dit besluit niet van toepassing op Bermuda.

(23) Gezien het bovenstaande wil de Raad een vernieuwende benadering toepassen die samenhang vertoont en geschikt is voor uiteenlopende situaties. Deze benadering krijgt gestalte in een nieuw associatiestatuut,

BESLUIT:

EERSTE DEEL

ALGEMENE BEPALINGEN BETREFFENDE DE ASSOCIATIE MET DE GEMEENSCHAP

Hoofdstuk 1

Algemene bepalingen

Artikel 1

Doeleinden en beginselen

1. De associatie van de LGO met de Gemeenschap ("associatie LGO-EG") is gegrondvest op het in artikel 182 van het Verdrag aangegeven doel, namelijk het bevorderen van de economische en sociale ontwikkeling van de LGO en de totstandbrenging van nauwe economische betrekkingen tussen hen en de Gemeenschap in haar geheel.

De associatie LGO-EG is tevens gericht op de doelstellingen van artikel 183 van het Verdrag, met inachtneming van de beginselen van de artikelen 184 tot en met 188 van het Verdrag, waarbij met name wordt gestreefd naar bestrijding, voorkoming en uiteindelijk verdwijning van de armoede, naar duurzame ontwikkeling en naar geleidelijke integratie in de regionale economie en de wereldeconomie.

2. De associatie LGO-EG betreft de in bijlage IA opgesomde LGO.

3. Overeenkomstig artikel 188 van het Verdrag is dit besluit van toepassing op Groenland, onder voorbehoud van de specifieke bepalingen in het Protocol betreffende de bijzondere regeling van toepassing op Groenland, dat aan het Verdrag is gehecht.

Artikel 2

Essentiële elementen

1. De associatie LGO-EG is gegrondvest op de beginselen van vrijheid en democratie, de eerbiediging van de mensenrechten en de fundamentele vrijheden, alsmede de rechtsstaat. Deze beginselen, waarop overeenkomstig artikel 6 van het Verdrag betreffende de Europese Unie de Unie is gegrondvest, hebben de lidstaten en de daarbij behorende LGO gemeen.

2. Op de in dit besluit genoemde samenwerkingsgebieden mag er niet worden gediscrimineerd op grond van geslacht, ras of etnische afstamming, godsdienst of levensovertuiging, handicap, leeftijd of seksuele geaardheid.

Artikel 3

Minst ontwikkelde LGO

1. De Gemeenschap kent een bijzondere behandeling toe aan de minst ontwikkelde LGO en aan die welke niet in aanmerking komen voor de regionale samenwerking en integratie bedoeld in artikel 16.

2. Met het oog op deze problemen omvat de samenwerking inzake ontwikkelingsfinanciering met name een bijzondere behandeling bij de vaststelling van de omvang van de financiële middelen en van de voorwaarden waaronder deze worden verstrekt, teneinde de minst ontwikkelde LGO in staat te stellen structurele en andere hindernissen voor hun ontwikkeling te overwinnen. Bij de samenwerking wordt in het kader van de bestrijding van de armoede bijzondere aandacht geschonken aan verbetering van de levensomstandigheden van de minst begunstigde bevolkingsgroepen.

3. De LGO die voor de toepassing van dit besluit als minder ontwikkeld worden aangemerkt, zijn opgesomd in bijlage IB. Die lijst wordt bij besluit van de Raad met eenparigheid van stemmen op voorstel van de Commissie gewijzigd, indien de economische situatie van een LGO een belangrijke en blijvende wijziging ondergaat, waardoor indeling bij de groep van minst ontwikkelde LGO noodzakelijk wordt, of daarentegen indeling bij deze groep niet langer gewettigd is.

Hoofdstuk 2

De samenwerkende actoren van de associatie in de LGO

Artikel 4

Principes

1. In het kader van het partnerschap van artikel 7, zijn in eerste instantie de autoriteiten van de LGO verantwoordelijk voor het opstellen en uitvoeren van de ontwikkelings- en associatiestrategieën, door het redigeren, samen met de Commissie en de lidstaten waartoe de LGO behoren, van enkelvoudige programmeringsdocumenten (EPD's) of richtsnoeren en samenwerkingsprogramma's.

2. De Gemeenschap erkent dat de lokale overheden en particuliere actoren een beslissende bijdrage leveren tot de verwezenlijking van de in artikel 183 van het Verdrag genoemde doelstellingen.

3. Bij de uitvoering van dit besluit laten de partijen zich leiden door een streven naar transparantie, subsidiariteit en doelmatigheid.

Artikel 5

Betrokken actoren

1. Tot de samenwerkende actoren in de LGO behoren:

- de autoriteiten van de LGO;

- de overige regionale en plaatselijke overheden in de LGO;

- de civiele samenleving, werkgevers- en beroepsorganisaties en vakbonden, openbare dienstverleners, alsmede lokale, nationale en internationale niet-gouvernementele organisaties (ngo's).

De lidstaten waartoe de LGO behoren, delen de Commissie binnen drie maanden na de inwerkingtreding van dit besluit mede welke de - nationale, regionale of plaatselijke - autoriteiten zijn waarnaar in de verschillende artikelen van dit besluit wordt verwezen.

2. Voor de erkenning van niet-overheidsactoren wordt uitgegaan van hun legitimiteit ten opzichte van de wensen van de bevolking, hun specifieke deskundigheid en hun democratische en transparante structuur van organisatie en beheer.

3. Deze niet-overheidsactoren worden in onderling overleg geïdentificeerd door de bevoegde autoriteiten van de LGO, de Commissie en de lidstaten waartoe de LGO behoren, afhankelijk van het behandelde onderwerp en van hun deskundigheid en het gebied waarop zij actief zijn. Dit geschiedt per afzonderlijk LGO in het kader van de opstelling van de in artikel ex 7 bedoelde samenwerkingsprogramma's.

Artikel 6

Taken van de niet-gouvernementele actoren

De overeenkomstig artikel 5, lid 3, aangewezen niet-overheidsactoren komen in aanmerking voor het volgende:

- zij kunnen worden geïnformeerd en worden betrokken bij overleg;

- zij kunnen worden betrokken bij de uitwerking en de uitvoering van de samenwerkingsprogramma's;

- zij kunnen worden betrokken bij de gedecentraliseerde samenwerking in het kader van gedelegeerde taken ter ondersteuning van het plaatselijke ontwikkelingsproces.

Hoofdstuk 3

Principes en procedures van het partnerschap LGO-EG

Artikel 7

Dialoog en partnerschap

1. Om de LGO volledig bij de uitvoering van de associatie LGO-EG te kunnen betrekken, wordt er, met inachtneming van de wijze waarop de instellingen van de betrokken lidstaten of LGO zijn georganiseerd, gebruik gemaakt van een op de hierna volgende bepalingen gebaseerde overlegprocedure. Deze procedure geldt voor elk vraagstuk dat in de betrekkingen tussen de LGO en de Gemeenschap rijst.

2. Een brede dialoog moet de Gemeenschap, alle LGO en de lidstaten waartoe zij behoren, in staat stellen om onderling overleg te plegen over de beginselen, de nadere regelingen en de resultaten van de associatie.

Jaarlijks vindt een forum voor de dialoog tussen de LGO en de Europese Unie plaats, hierna "LGO-forum" genoemd, waaraan wordt deelgenomen door vertegenwoordigers van de lidstaten en de Commissie.

3. Met het oog op het verwezenlijken van de doelstellingen, beginselen en procedures van dit besluit, inzonderheid die van de artikelen 4 en 19, worden afzonderlijke partnerschappen tot stand gebracht tussen de Commissie, de lidstaten waartoe de LGO behoren, en de LGO zelf, vertegenwoordigd door hun eigen autoriteiten. Dit trilaterale overleg wordt hierna "partnerschap" genoemd.

Voor alle LGO worden er partnerschapswerkgroepen met adviserende bevoegdheid opgericht, met leden van de hierboven genoemde drie partijen. Deze werkgroepen kunnen worden bijeengeroepen op verzoek van de Commissie, van een lidstaat of van ten minste één LGO. Op verzoek van een van de partners kunnen verscheidene partnerschapswerkgroepen gezamenlijk vergaderen om zich te beraden over onderwerpen van gemeenschappelijk belang of over de regionale aspecten van de associatie.

4. Bij dit partnerschap worden de institutionele, juridische en financiële bevoegdheden van elk van de partners volledig in acht genomen.

De Commissie bekleedt het voorzitterschap en voert het secretariaat van de werkgroepen en van het LGO-forum.

Een vertegenwoordiger van de Europese Investeringsbank, hierna "de EIB" genoemd, woont de vergaderingen bij wanneer op de agenda vraagstukken voorkomen die het werkterrein van de EIB betreffen.

5. Op basis van de adviezen van de werkgroepen en het LGO-forum neemt de Commissie in voorkomend geval binnen de grenzen van haar bevoegdheden besluiten, of dient zij bij de Raad voorstellen in, betreffende de uitvoering krachtens artikel 187 van het Verdrag van nieuwe aspecten van de associatie LGO-EG of betreffende wijziging van die associatie.

Artikel 8

Parlementaire Vergadering ACS-EU

De autoriteiten van de LGO worden op de hoogte gesteld van de agenda en van de resoluties en aanbevelingen van de Parlementaire Vergadering ACS-EU.

De lidstaten en de Commissie steunen elk verzoek van LGO-autoriteiten om als waarnemers deel te nemen aan de plenaire vergaderingen van de Parlementaire Vergadering ACS-EG met inachtneming van het reglement van orde van deze vergadering.

Artikel 9

Beheer

Het dagelijkse beheer van dit besluit is in handen van de Commissie en de LGO-autoriteiten en, zo nodig, de lidstaten waartoe de LGO behoren, overeenkomstig de institutionele, wettelijke en financiële bevoegdheden van elke partner, inzonderheid wat betreft de samenwerking inzake ontwikkelingsfinanciering en de samenwerking op het gebied van handel en diensten.

DEEL II

SECTOREN VAN DE SAMENWERKING LGO-EG

Artikel 10

Sectoren van de samenwerking

De Gemeenschap draagt bij tot de ontwikkeling van de LGO in de diverse in deze titel genoemde sectoren, overeenkomstig de prioriteiten die zijn vastgesteld in het kader van de ontwikkelingsstrategie voor elk LGO, ofwel in voorkomend geval door middel van regionale maatregelen.

Artikel 11

Productiesectoren

De samenwerking ondersteunt sectoraal beleid en sectorale strategieën die de toegang tot productieactiviteiten en productiemiddelen bevorderen, met name in de hieronder genoemde sectoren.

a) Landbouw: beleid en institutionele opbouw; diversifiëring, irrigatie, vermeerdering van zaaizaad, gewasbeschermingsmaatregelen, productie van meststoffen, landbouwuitrusting, verwerking van landbouwproducten, veehouderij en veefokkerij, voorlichting en onderzoek; marketing; opslag en vervoer; voedselzekerheid; landbouwkrediet; plattelandsbevolking en landbouwhervorming, grondgebruiks- en grondregistratiebeleid, overdracht van technologie, infrastructuur voor irrigatie en ontwatering en andere ondersteunende diensten.

b) Bosbouw: beleid en institutionele opbouw, alsmede het gebruik van bomen tot behoud van het milieu bij de bestrijding van erosie en woestijnvorming; bebossing; bosbeheer, alsmede rationeel gebruik en beheer van de houtuitvoer; vraagstukken betreffende het tropisch regenwoud; onderzoek en opleiding.

c) Visserij: beleid en institutionele opbouw; bescherming en rationeel beheer van de visbestanden; viskwekerij en ambachtelijke visteelt; vervoer van visserijproducten; gekoelde opslag, verhandeling en conservering van vis.

d) Plattelandsontwikkeling: beleid en institutionele opbouw; projecten en programma's voor geïntegreerde plattelandsontwikkeling; op de bevolking en de productie afgestemde steun en projecten, verhandeling in plattelandsgebieden; plattelandsinfrastructuur.

e) Industrie: sectorbeleid en institutionele opbouw; ambachtelijke productie; agro-industrie en andere productiesectoren, industrie van vervoersmaterieel; technologisch onderzoek en ontwikkeling; kwaliteitscontrole; ontwikkeling en expansie van kleine, middelgrote en zeer kleine bedrijven.

f) Mijnbouw: sectorbeleid en institutionele opbouw; technologisch onderzoek en ontwikkeling; kleinschalige ontginning enz.

g) Energie: sectorbeleid en institutionele opbouw; elektriciteitsproductie (duurzaam en niet-duurzaam); efficiënt gebruik van energiebronnen; onderzoek en opleiding op energiegebied; stimulering van de particuliere sector ten aanzien van elektriciteitsproductie en -distributie.

h) Vervoer: beleid en institutionele opbouw; vervoer over de weg, per spoor, door de lucht, over zee en over de binnenwateren, alsmede opslaguitrusting.

i) Communicatie: beleid en institutionele opbouw; telecommunicatie en media.

j) Waterbeheer: beleid en institutionele opbouw; bescherming van de watervoorraden, afvalbeheer, watervoorziening op het platteland en in stedelijke gebieden voor huishoudelijk, industrieel en landbouwgebruik; opslag en distributie en beheer van watervoorraden.

k) Bancaire en financiële diensten en dienstverlening ten behoeve van het bedrijfsleven: beleid voor de financiële sector en institutionele opbouw, dienstverlening aan het bedrijfsleven; privatisering, participatie en marketing; steun voor commerciële en professionele organisaties (met inbegrip van exportbevorderingsbureaus); financiële en bancaire instellingen.

l) Ontwikkeling en toepassing van technologie, onderzoek: beleid en institutionele opbouw; gecoördineerd optreden op territoriaal, nationaal en/of regionaal gebied ter stimulering van wetenschapsbeoefening en technologie en van de toepassing op de productie; bevordering van de computercultuur in de openbare en particuliere sector, wetenschappelijke programma's en uitrusting voor onderzoek.

Artikel 12

Ontwikkeling van het handelsverkeer

1. De Gemeenschap neemt maatregelen ter ontwikkeling van de handel, van de ontwerpfase tot aan de uiteindelijke distributiefase van producten.

Deze maatregelen dienen ertoe te leiden dat de LGO de bepalingen in dit besluit optimaal kunnen benutten en op zo gunstig mogelijke voorwaarden kunnen deelnemen aan de markt van de Gemeenschap en aan de binnenlandse, subregionale, regionale en internationale markten, door middel van diversifiëring en vermeerdering van waarde en omvang van het goederen- en dienstenverkeer van de LGO.

2. Naast de ontwikkeling van het handelsverkeer tussen de LGO en de Gemeenschap wordt bijzondere aandacht besteed aan maatregelen om de autonomie van de LGO te versterken en de regionale samenwerking op het gebied van handel en diensten te ontwikkelen.

3. In het kader van de instrumenten waarin dit besluit voorziet en overeenkomstig de desbetreffende bepalingen, worden op verzoek van de autoriteiten van de LGO maatregelen getroffen op met name de volgende terreinen:

a) steun bij de formulering van passend macro-economisch beleid ten behoeve van de ontwikkeling van het handelsverkeer;

b) steun bij de invoering of wijziging van wet- en regelgeving, alsmede bij de hervorming van administratieve procedures;

c) totstandbrenging van coherente commerciële strategieën;

d) steun aan de LGO voor de ontwikkeling van hun interne capaciteit en hun informatiesystemen; stimulering van de rol van de handel als instrument voor economische ontwikkeling;

e) steun voor versterking van de handelsgerelateerde infrastructuur, met name ondersteuning van het streven van de LGO naar ontwikkeling en verbetering van de infrastructuur voor ondersteunende diensten, met inbegrip van vervoers- en opslagfaciliteiten, teneinde hun bijdrage tot de distributie van goederen en diensten te stimuleren en de uitvoer van de LGO te bevorderen;

f) optimale benutting van het menselijke potentieel en ontwikkeling van vakbekwaamheid op het gebied van handel en diensten, in het bijzonder in de sectoren verwerking, afzet, distributie en vervoer voor de markt van de Gemeenschap en de regionale en internationale markten;

g) steun voor de ontwikkeling van de particuliere sector, in het bijzonder het midden- en kleinbedrijf, bij het identificeren en ontwikkelen van producten, afzetmarkten en op export gerichte joint ventures;

h) steun voor door de LGO te treffen maatregelen om particuliere investeringen en joint ventures te stimuleren en aan te trekken;

i) oprichting, aanpassing en uitbreiding in de LGO van organisaties voor de ontwikkeling van het handels- en dienstenverkeer, met speciale aandacht voor de bijzondere behoeften van organisaties in de minst ontwikkelde LGO;

j) ondersteuning van het streven van de LGO naar kwaliteitsverbetering en aanpassing van hun producten aan de marktbehoeften en naar diversifiëring van hun afzetmogelijkheden;

k) steun voor het streven van LGO naar effectievere marktpenetratie in derde landen;

l) maatregelen op het gebied van de handelsontwikkeling, met name intensivering van contacten en uitwisseling van informatie tussen economische subjecten in LGO, ACS-staten, lidstaten en derde landen;

m) steun aan de LGO bij de toepassing van moderne marketingtechnieken in productiegerichte sectoren en programma's op gebieden als landbouw en plattelandsontwikkeling;

n) oprichting en ontwikkeling van krediet- en verzekeringsinstellingen met betrekking tot de ontwikkeling van het handelsverkeer.

4. Voor deelneming aan beurzen, tentoonstellingen en handelsmissies wordt aan de LGO slechts steun verleend voor zover die evenementen een integrerend bestanddeel vormen van algemene programma's voor de ontwikkeling van de handel.

5. Ter bevordering van de deelname van de minst ontwikkelde LGO aan bepaalde handelsactiviteiten worden specifieke maatregelen getroffen, zoals de vergoeding van reiskosten voor personeel en transportkosten voor te exposeren stukken bij deelname van die landen of gebieden overzee aan beurzen, tentoonstellingen en handelsmissies in die landen of gebieden overzee, in de regio of in derde landen, met inbegrip van de kosten voor tijdelijke opbouw en/of huur van tentoonstellingsstands. De minst ontwikkelde LGO wordt bijzondere steun verleend voor vervaardiging en/of aankoop van promotiemateriaal.

Artikel 13

Handel in diensten

1. De Gemeenschap stemt ermee in infrastructuur en menselijke hulpbronnen te ontwikkelen en te financieren volgens de prioriteiten die worden gesteld in het kader van de ontwikkelingsstrategieën van elk van de LGO.

2. De Gemeenschap draagt bij tot de ontwikkeling en bevordering van doeltreffende en passend geprijsde zeevervoersdiensten in de LGO, onder meer door:

a) bevordering van het efficiënte vervoer van lading tegen economisch en commercieel zinvolle tarieven;

b) uitvoering van een goed concurrentiebeleid en goede concurrentieregels;

c) intensievere deelname van de LGO aan internationale zeevervoersdiensten;

d) bevordering van regionale programma's voor zeevervoer en ontwikkeling van het handelsverkeer;

e) intensievere deelname van de particuliere sector aan activiteiten op het gebied van zeevervoer.

De Gemeenschap en de LGO verbinden zich ertoe de maritieme veiligheid, de veiligheid van scheepsbemanningen en maatregelen ter bestrijding van verontreiniging te bevorderen.

3. De Gemeenschap versterkt de samenwerking met de LGO ter verbetering en bevordering van het luchtverkeer.

Dit houdt in:

a) onderzoek van alle mogelijkheden om de bedrijfstak van het luchtvervoer in de LGO te hervormen en moderniseren;

b) bevordering van de commerciële levensvatbaarheid en het concurrentievermogen van deze bedrijfstak;

c) bevordering van grotere investeringen en een sterkere deelname door de particuliere sector, intensievere uitwisseling van kennis en goede handelspraktijken;

d) verlening van toegang tot de wereldwijde luchtverkeersnetwerken aan reizigers en exporteurs van alle LGO.

4. De veiligheid van het luchtverkeer dient te worden gegarandeerd en de internationale normen op dit gebied dienen te worden ingevoerd en toegepast.

De Gemeenschap zal de LGO hiertoe, overeenkomstig de bepalingen van dit besluit, bijstaan wat het volgende betreft:

a) toepassing van veiligheidssystemen voor het luchtverkeer, waaronder het CNS/ATM-systeem ("Communication, Navigation and Surveillance/Air Trafic Management");

b) beveiliging van luchthavens, versterking van het vermogen van de civiele luchtvaartautoriteiten om alle onder hun bevoegdheden vallende aspecten van de operationele veiligheid te beheren;

c) ontwikkeling van infrastructuur en menselijke hulpbronnen;

d) alle op dit gebied te nemen maatregelen moeten worden gebaseerd op de aanbevelingen van de bevoegde internationale organisaties en moeten op de lange termijn doeltreffend en uitvoerbaar zijn.

5. De gevolgen van het luchtverkeer voor het milieu moeten zo veel mogelijk worden beperkt; hiertoe dienen met name passende milieueffectonderzoeken te worden verricht.

6. Regionale oplossingen bieden vooruitzichten die, wat vele aspecten van het luchtvervoer betreft, economisch efficiënter zijn en voordeliger. Daarom verbindt de Gemeenschap zich ertoe in geschikte gevallen maatregelen op regionaal niveau te ondersteunen en aan te moedigen.

7. Gezien het wezenlijk belang van telecommunicatie en een actieve deelname aan de informatiemaatschappij, bevestigen de Gemeenschap en de LGO hun respectieve verbintenissen uit hoofde van de multilaterale overeenkomsten waarbij zij partij zijn, met name de overeenkomst van de Wereldhandelsorganisatie (WTO) inzake basistelecommunicatie.

8. De Gemeenschap steunt de inspanningen van de LGO ter versterking van hun capaciteit op het gebied van handel in diensten. De samenwerking strekt zich met name uit tot de volgende gebieden:

a) stimulering van overleg tussen de voor telecommunicatie bevoegde instanties van de LGO en de Gemeenschap, teneinde de ontwikkeling van een competitieve telecommunicatieomgeving te bevorderen en de kostenverschillen te verkleinen;

b) totstandbrenging van een dialoog over de verschillende aspecten van de informatiemaatschappij, zoals regelgeving en communicatiebeleid;

c) uitwisseling van informatie en eventueel technische bijstand op het gebied van reglementering, normalisatie, conformiteitsbeoordeling en certificatie van informatie- en communicatietechnologieën, alsmede op het gebied van het gebruik van frequenties;

d) verspreiding van nieuwe informatie- en communicatietechnologieën en ontwikkeling van nieuwe apparatuur, met name voor de koppeling van netwerken en de interoperabiliteit van toepassingen;

e) bevordering en uitvoering van gezamenlijk onderzoek naar nieuwe technologieën op het gebied van de informatiemaatschappij;

f) uitwerking en uitvoering van programma's en beleid voor voorlichting over de potentiële economische en sociale voordelen van de informatiemaatschappij.

9. De samenwerking is met name gericht op sterkere onderlinge complementariteit en harmonisatie van communicatiesystemen op territoriaal, nationaal, regionaal, interregionaal en internationaal niveau en op de aanpassing van deze systemen aan nieuwe technologieën.

10. De Gemeenschap verleent steun aan maatregelen en activiteiten tot ontwikkeling en ondersteuning van duurzaam toerisme. Deze maatregelen kunnen betrekking hebben op alle fasen hiervan, vanaf de identificatie van het toeristische product tot de verhandeling en promotie ervan.

Doel hiervan is ondersteuning van de inspanningen van de autoriteiten van de LGO, zodat zij de voordelen van het lokale, regionale en internationale toerisme door het effect daarvan op de economische ontwikkeling zoveel mogelijk kunnen benutten, alsmede stimulering van de inzet van de geldstromen uit de particuliere sector van de Gemeenschap en uit andere bronnen voor de ontwikkeling van het toerisme in de LGO. Bijzondere aandacht wordt besteed aan de noodzaak om het toerisme in het sociale, culturele en economische leven van de bevolking te integreren en aan de bescherming van het milieu.

Specifieke activiteiten ter ondersteuning van het toerisme houden in dat op lokaal, regionaal, subregionaal en internationaal niveau passend beleid wordt vastgesteld, aangepast en uitgewerkt. De programma's en projecten voor de ontwikkeling van het toerisme worden op dat beleid gebaseerd, waarbij vier hoofdlijnen worden gevolgd.

a) Benutting van het menselijk potentieel en institutionele opbouw, onder meer inhoudende:

- bijscholing van leidinggevend personeel in specifieke vaardigheden, alsmede permanente educatie op passende niveaus voor de openbare en de particuliere sector met het oog op adequate planning en ontwikkeling;

- oprichting en versterking van centra voor de bevordering van het toerisme;

- onderricht en opleiding van specifieke bevolkingsgroepen en van overheids- en particuliere organisaties die in de toeristische sector actief zijn, met inbegrip van personeel dat werkzaam is in ondersteunende sectoren;

- samenwerking en uitwisseling tussen de LGO onderling en tussen deze landen en gebieden en de ACS-staten op het gebied van opleiding, technische bijstand en institutionele opbouw.

b) Ontwikkeling van producten, onder meer inhoudende:

- identificatie van het toeristische product, ontwikkeling van niet-traditionele en nieuwe toeristische producten, aanpassing van bestaande producten, wat mede de instandhouding en benutting van het cultureel erfgoed en van de ecologische en milieuaspecten, alsmede beheer, bescherming en behoud van flora en fauna, historische, sociale en andere natuurlijke goederen inhoudt, ontwikkeling van ondersteunende diensten;

- stimulering van particuliere investeringen in de toeristische sector van de LGO, in het bijzonder van joint ventures;

- vervaardiging van ambachtelijke voorwerpen van culturele aard voor de toeristische markt.

c) Marktontwikkeling, onder meer inhoudende:

- bijstand ten behoeve van vaststelling en uitvoering van doelstellingen en plannen voor marktontwikkeling op lokaal, subregionaal, regionaal en internationaal niveau;

- ondersteuning van de inspanningen van de LGO om toegang te verkrijgen tot diensten ten behoeve van de toeristische sector, zoals centrale boekingssystemen en systemen voor luchtverkeerscontrole en luchtverkeersveiligheid;

- maatregelen voor en ondersteuning van marketing en promotie in het kader van geïntegreerde projecten en programma's voor marktontwikkeling en maatregelen voor betere marktpenetratie, gericht op de grootste aanbieders van toeristische diensten op zowel traditionele als niet traditionele markten, alsmede specifieke activiteiten als deelname aan gespecialiseerde handelsevenementen, zoals beurzen, en productie van hoogwaardige documentatie, films en ander verkoopbevorderend materiaal.

d) Onderzoek en voorlichting, onder meer inhoudende:

- verbetering van informatiesystemen over het toerisme, alsmede verzameling, analyse, verspreiding en benutting van statistische gegevens;

- beoordeling van de sociaal-economische gevolgen van het toerisme voor de economieën van de LGO, met nadruk op de ontwikkeling van complementariteit met andere sectoren, zoals voedingsindustrie, bouwnijverheid, technologie en beheer, in de LGO en de regio's waar deze zijn gelegen.

Artikel 14

Handelsgerelateerde gebieden

1. In het kader van de ontwikkelingsstrategie van elk LGO draagt de Gemeenschap bij tot versterking van de capaciteit van de LGO ten aanzien van alle handelsgerelateerde gebieden, waar nodig door verbetering en ondersteuning van het institutionele kader.

2. De Gemeenschap werkt samen met de LGO bij de uitvoering van de algemene beginselen van bescherming en bevordering van investeringen.

3. De Gemeenschap bevordert de samenwerking met de LGO met het oog op formulering en ondersteuning, samen met de op mededingingsgebied bevoegde instanties, van doeltreffend mededingingsbeleid, dat gericht is op de geleidelijke bevordering van doeltreffende toepassing van de mededingingsregels door zowel het bedrijfsleven als de overheid. De samenwerking op dit gebied houdt met name in dat steun wordt verleend voor de totstandbrenging en administratieve uitvoering van een passend juridisch kader, waarbij bijzondere aandacht wordt geschonken aan de minst ontwikkelde LGO.

4. De Gemeenschap blijft de samenwerking met de LGO versterken, met name ten aanzien van:

a) formulering van wet- en regelgeving inzake bescherming en handhaving van intellectuele-eigendomsrechten en voorkoming van misbruik van deze rechten door de houders en schending van deze rechten door concurrenten, tot instelling en versterking van territoriale, nationale, regionale en andere instanties; dit houdt mede in dat steun wordt verleend aan regionale instellingen voor intellectuele eigendom die belast zijn met de toepassing en bescherming van deze rechten, onder meer voor de opleiding van het personeel;

b) sluiting van overeenkomsten inzake de bescherming van merken en geografische aanduidingen voor producten van bijzonder belang;

5. De Gemeenschap helpt de LGO bij hun inspanningen op het gebied van normalisatie en certificatie met als oogmerk de totstandbrenging van compatibiliteit tussen de systemen van de Gemeenschap en die van de LGO. De samenwerking heeft in het bijzonder betrekking op:

a) maatregelen ter bevordering van het gebruik van de internationale technische reglementering, normen en overeenstemmingsbeoordelingsprocedures, waaronder specifieke sectorale maatregelen, in overeenstemming met het economisch ontwikkelingsniveau van de LGO;

b) samenwerking op het gebied van beheer en kwaliteitsborging in bepaalde sectoren die voor de LGO van belang zijn;

c) steun voor initiatieven van de LGO voor ontwikkeling van de capaciteit op het gebied van overeenstemmingsbeoordeling, metrologie en normalisatie;

d) ontwikkeling van contacten tussen de instanties van de Gemeenschap en die van de LGO voor overeenstemmingsbeoordeling, metrologie en normalisatie.

6. De Gemeenschap bevordert de samenwerking met de LGO ten aanzien van sanitaire en fytosanitaire maatregelen, teneinde de capaciteit van de openbare en de particuliere sector op dat gebied te versterken.

7. In de geest van de beginselen van Rio bevordert de Gemeenschap de samenwerking met de LGO ter stimulering van de complementariteit van de handelspolitiek en het milieubeleid van de Gemeenschap en van de LGO. Deze samenwerking is in het bijzonder gericht op:

a) invoering van coherent territoriaal, nationaal, regionaal en internationaal beleid;

b) versterking van de controle op de kwaliteit van goederen en diensten in het licht van de bescherming van het milieu;

c) bevordering van milieuvriendelijke productiemethoden in passende sectoren.

8. De Gemeenschap werkt samen met de LGO op het gebied van arbeidsnormen. De samenwerking kan in het bijzonder de volgende terreinen betreffen:

a) uitwisseling van informatie over arbeidswet- en regelgeving;

b) steun voor de formulering van het arbeidsrecht en versterking van de bestaande wetgeving;

c) opleidings- en voorlichtingsprogramma's (gericht op afschaffing van kinderarbeid);

d) handhaving van de arbeidswet- en regelgeving.

9. De Gemeenschap werkt samen met de LGO ten aanzien van consumentenbeleid en bescherming van de gezondheid van consumenten door:

a) versterking van de institutionele en technische capaciteit op dat terrein;

b) invoering van systemen voor vroegtijdige waarschuwing en wederzijdse informatieverstrekking over gevaarlijke producten;

c) uitwisseling van informatie en ervaringen over invoering en werking van systemen voor ex-postmarkttoezicht op producten en over productveiligheid;

d) betere voorlichting aan de consument over prijzen en kenmerken van aangeboden producten en diensten;

e) stimulering van de oprichting van consumentenorganisaties en contacten tussen vertegenwoordigers van consumentenbelangen;

f) verbetering van de compatibiliteit van beleid en systemen voor consumenten;

g) informatie over de uitvoering van wetgeving en bevordering van samenwerking bij onderzoek naar gevaarlijke of oneerlijke handelspraktijken;

h) toepassing van verbodsbepalingen op de uitvoer van goederen en diensten waarvoor in het productieland een verkoopverbod geldt.

10. De Gemeenschap steunt de inspanningen van de openbare en de particuliere sector in de LGO op het gebied van informatietechnologie en telecommunicatie met het oog op:

a) modernisering van telecommunicatie-infrastructuur, gegevenstransmissiediensten, behandeling van verzoeken van op afstand en telematicatoepassingsprojecten;

b) ontwikkeling en verbetering van de diensten en de mankracht die nodig is voor de totstandbrenging van de informatiemaatschappij, en zo goed mogelijke integratie van deze diensten in de regionale context;

c) beter besef van de economische kansen en uitwisseling van ervaring en knowhow;

d) betere informatie voor de gebruikers van deze hulpmiddelen;

e) optimale en duurzame benutting van het potentieel van deze sector;

f) ontwikkeling van het gebruik van communicatie- en informatietechnologie op het gebied van onderwijs, met inbegrip van opleiding op afstand;

g) toename van elektronische handel en economische samenwerking;

h) verbetering en modernisering van gezondheidsnetwerken door de ontwikkeling van betrekkingen tussen ziekenhuizen, het gebruik van afstandsdiagnose en het oprichten van gemeenschappelijke gegevensbanken;

i) ontwikkeling van multimediatoegang tot culturele en toeristische hulpbronnen;

j) verbetering en toename van het gebruik van informatie- en communicatietechnologie in de industrie en met het oog op innovatie.

Artikel 15

Sociale sectoren

De Gemeenschap levert in het kader van de ontwikkelingsstrategieën van elk LGO een bijdrage tot maatregelen voor menselijke en sociale ontwikkeling. Deze samenwerking kan in het bijzonder steun inhouden voor programma's in de hierna genoemde sectoren:

a) versterking van onderwijsbeleid en onderwijsinstellingen (gebouwen en materiaal); taalonderwijs en opleiding van docenten; basisonderwijs; voortgezet onderwijs en beroepsopleiding; hoger onderwijs (met inbegrip van sectorspecifieke onderwijsactiviteiten, zoals landbouwonderwijs).

Wat het onderwijs betreft, moet het accent liggen op uitbreiding van de toegang tot en verbetering van de kwaliteit van het basisonderwijs, door de bouw van nieuwe scholen, de renovatie van bestaande lesruimten en de verstrekking van lesmateriaal, het opleiden van docenten en het verstrekken van studiebeurzen aan minvermogende studenten;

b) Hervormingsactiviteiten op het gebied van de gezondheidszorg, versterking van het volksgezondheidsbeleid en institutionele opbouw; onderwijs, opleiding en onderzoek op medisch gebied, sanitaire infrastructuur; hiv/aids, enz.

Projecten in de sector gezondheidszorg moeten bijdragen tot de verstrekking van eerstelijns- en preventieve zorg, met name gezinsplanning en gezondheidsdiensten voor moeder en kind;

c) bevolkings- en gezinsplanningsbeleid, gezondheidszorg voor moeder en kind; met inbegrip van projecten voor de opleiding en vorming van de nieuwe generatie - dat wil zeggen de kinderen;

d) versterking van effectiviteit van het preventiebeleid ten aanzien van productie en distributie van en handel in alle soorten drugs, verdovende middelen en psychotrope stoffen; preventie en bestrijding van drugsverslaving, met inachtneming van de activiteiten van internationale organen op dit gebied.

De samenwerking heeft betrekking op de volgende aspecten:

i) voorlichting, onderwijs en beleid ter bevordering van de gezondheid en het herstel van drugsverslaafden, met inbegrip van steun voor projecten voor de wederopneming van drugsverslaafden in het arbeidsproces en de samenleving;

ii) maatregelen ter bevordering van alternatieve economische activiteiten, zoals programma's voor de alternatieve ontwikkeling van de gebieden waar de illegale productie van narcoticaplanten plaatsvindt, in combinatie met doeltreffende dwangmaatregelen;

iii) technische, financiële en administratieve bijstand voor het toezicht op de handel in precursoren en formulering van normen die gelijkwaardig zijn aan die welke zijn opgesteld door de Gemeenschap en de betrokken internationale instanties;

iv) technische, financiële en administratieve bijstand voor preventie, behandeling en bestrijding van drugsverslaving;

v) technische bijstand bij, opleiding in en formulering van normen voor de voorkoming van het witwassen van geld, die gelijkwaardig zijn aan die welke zijn opgesteld door de Gemeenschap en andere internationale instanties, met name de voormalige Financial Action Task Force on Money Laundering;

vi) uitwisseling van nuttige informatie voor de uitvoering van de leden 1 tot en met 5;

e) beleid en institutionele opbouw op het gebied van waterbeheer; bescherming van de watervoorraden; afvalbeheer (water dat bestemd is voor gebruik in landbouw en energie wordt behandeld onder die sectoren) enz.

Voor de waterdistributie- en waterzuiveringssector is de doelstelling het verstrekken van diensten in gebieden waar de watervoorziening tekortschiet. Financiering ter verbetering van de toegang tot distributie- en zuiveringsfaciliteiten voor drinkwater draagt rechtstreeks bij tot de ontwikkeling van het menselijk potentieel, namelijk door verbetering van de volksgezondheid, wat leidt tot productiviteitsverhoging bij personen die tot deze diensten nog geen toegang hebben. De nog steeds bestaande noodzaak om de basisvoorzieningen voor water, zuivering en vervoer ten behoeve van de bevolking van zowel de steden als het platteland uit te breiden, moet op milieubewuste wijze gevolg krijgen;

f) de Gemeenschap werkt samen met de LGO ten aanzien van behoud, duurzame exploitatie en beheer van de biologische diversiteit, met inachtneming van het communautaire actieplan inzake biologische diversiteit.

De samenwerking op dit gebied kan betrekking hebben op:

i) ondersteuning van formulering, uitwerking en toepassing van strategieën en actieprogramma's inzake biodiversiteit;

ii) stimulering van de instelling van territoriale, regionale en subregionale mechanismen voor uitwisseling van informatie en follow-up en evaluatie van de uitvoering van het Verdrag inzake biologische diversiteit (VBD)(7);

iii) ontwikkeling en bijwerking van gegevensbanken inzake de biodiversiteit in de LGO;

iv) uitvoering van passende maatregelen betreffende de toegang tot genetische hulpbronnen;

v) bevordering van de totstandkoming van overeenkomsten met de particuliere sector, op voorwaarde dat de economische voordelen van deze overeenkomsten de plaatselijke bevolking daadwerkelijk ten goede komen en dat het gebruik van de genetische hulpbronnen geen afbreuk doet aan de bescherming en instandhouding van de biodiversiteit;

vi) bijstand aan de LGO zodat deze actief kunnen deelnemen aan de formulering van beleid en in voorkomend geval aan de onderhandelingen in het kader van het biodiversiteitsverdrag;

g) projecten en programma's voor volkshuisvesting en geïntegreerde stedelijke ontwikkeling en dergelijke.

Wat de stedelijke ontwikkeling betreft, moet het streven worden geconcentreerd op de aanleg en het herstel van wegen en andere basisinfrastructuur, zoals woningen met lage huren.

Artikel 16

Regionale samenwerking en integratie

De samenwerking dient op doelmatige wijze de verwezenlijking te bevorderen van de doelstellingen en prioriteiten die door de autoriteiten van de LGO zijn vastgesteld in het kader van de regionale en subregionale samenwerking:

1. De regionale samenwerking heeft betrekking op maatregelen waartoe besloten is door:

a) twee of meer landen of gebieden overzee, dan wel alle LGO;

b) een of meer landen of gebieden overzee en een of meer naburige, al dan niet tot de ACS behorende staten;

c) een of meer landen of gebieden overzee en een of meer ACS-staten, alsmede een of meer van de ultraperifere gebieden bedoeld in artikel 299, lid 2, van het Verdrag (Guadeloupe, Frans-Guyana, Martinique, Réunion, Canarische Eilanden, Azoren en Madeira);

d) een aantal regionale organisaties waarvan de LGO deel uitmaken;

e) een of meer landen of gebieden overzee en regionale organisaties waarvan landen of gebieden overzee, ACS-staten of departementen overzee deel uitmaken.

2. In dat verband is de samenwerking gericht op:

a) bevordering van de geleidelijke integratie van de LGO in de wereldeconomie en de regionale economie;

b) intensivering van de economische samenwerking en ontwikkeling, zowel binnen de regio's van de LGO en de ACS-staten als tussen die regio's;

c) bevordering van het vrije verkeer van personen, goederen, diensten, kapitaal, werknemers en technologie;

d) versnelling van de diversifiëring van de economie, alsmede coördinatie en harmonisatie van het regionale en subregionale samenwerkingsbeleid;

e) bevordering en ontwikkeling van het handelsverkeer binnen de LGO en tussen de LGO onderling, alsmede met de ultraperifere gebieden, de ACS-staten en andere derde landen.

3. De samenwerking op het gebied van regionale integratie is gericht op:

a) ontwikkeling en versterking van het vermogen van de instellingen en organisaties voor regionale samenwerking en integratie om deze regionale samenwerking en integratie te stimuleren;

b) stimulering van de deelname van de minst ontwikkelde LGO aan de totstandbrenging van regionale markten en van hun vermogen om deze te benutten;

c) uitvoering van sectoraal hervormingsbeleid op regionaal niveau;

d) liberalisering van het handelsverkeer en het betalingsverkeer;

e) stimulering van grensoverschrijdende investeringen, zowel binnenlandse als buitenlandse, en van andere initiatieven voor regionale of subregionale economische integratie;

f) inachtneming van de netto overgangskosten van de regionale integratie in de begrotingsmiddelen en de betalingsbalans.

4. De regionale samenwerking heeft betrekking op een groot aantal onderwerpen die gemeenschappelijke problemen tot gevolg hebben en die zich lenen voor het benutten van een schaalvoordeel; deze onderwerpen zijn onder andere:

a) infrastructuur (met name vervoers- en communicatie-infrastructuur, alsmede de daarmee verbonden beveiligingsproblematiek) en energie;

b) milieu en waterbeheer;

c) volksgezondheid, onderwijs en opleiding;

d) wetenschappelijk en technisch onderzoek en samenwerking;

e) regionale initiatieven voor de voorbereiding op rampen en de vermindering van de gevolgen daarvan;

f) andere gebieden als wapenbeheersing, drugs, georganiseerde criminaliteit, het witwassen van geld, fraude en corruptie.

5. De samenwerking verleent voorts steun aan projecten en initiatieven in het kader van de interregionale samenwerking, de samenwerking binnen de LGO en de samenwerking tussen de ACS-staten.

Artikel 17

Culturele en sociale samenwerking

De samenwerking draagt bij tot een op de volkeren zelf gerichte, in de cultuur van elk volk gewortelde autonome ontwikkeling van de LGO. De menselijke en culturele dimensie dient in alle sectoren ten volle in aanmerking te worden genomen en in elk ontwikkelingsproject en ontwikkelingsprogramma tot uitdrukking te komen. De samenwerking ondersteunt het beleid van de autoriteiten van de LGO en de maatregelen die deze autoriteiten nemen tot ontplooiing van hun menselijk potentieel, ontwikkeling van hun creatieve vermogen en stimulering van hun culturele identiteit. De samenwerking begunstigt de deelname van de bevolking aan het ontwikkelingsproces.

De samenwerking houdt met name in:

- inachtneming van de culturele en sociale dimensie;

- bevordering van de culturele identiteit en de interculturele dialoog, in het bijzonder ten aanzien van de instandhouding van het culturele erfgoed, de productie en verspreiding van culturele goederen, culturele manifestaties, informatie en communicatie;

- maatregelen om het menselijk potentieel te benutten, in het bijzonder op het gebied van onderwijs en opleiding, wetenschappelijke en technische samenwerking, de rol van de vrouw in het ontwikkelingsproces, volksgezondheid en bestrijding van drugsverslaving, bevolking en demografie.

DERDE DEEL

INSTRUMENTEN VAN DE SAMENWERKING LGO-EG

TITEL I

SAMENWERKING INZAKE ONTWIKKELINGSFINANCIERING

Hoofdstuk 1

Algemene bepalingen

Artikel 18

Doelstellingen

De samenwerking inzake ontwikkelingsfinanciering beoogt, door verstrekking van voldoende financiële middelen en eventueel van passende technische bijstand, het volgende:

a) ondersteunen en stimuleren van de inspanningen van de LGO, teneinde hun sociale, culturele en economische ontwikkeling op duurzame wijze te waarborgen, op basis van wederzijds belang en in een geest van onderlinge afhankelijkheid;

b) bijdragen tot de verbetering van de levensstandaard van de bevolking van de LGO;

c) bevorderen van maatregelen ter stimulering van het eigen initiatief van gemeenschappen, organisaties, groepen en personen en ter bevordering van hun deelname aan planning en uitvoering van ontwikkelingsprogramma's;

d) ertoe bijdragen dat de bevolking zoveel mogelijk in de baten van de ontwikkeling deelt met het oog op de bestrijding van de armoede;

e) bijdragen tot de ontwikkeling van het vermogen van de LGO tot innovatie, aanpassing en omzetting van plaatselijke technologieën en beheersing van passende nieuwe technologieën;

f) ondersteunen van de inspanningen van de LGO met het oog op economische diversifiëring, onder andere door bij te dragen tot exploratie, instandhouding, verwerking en duurzame exploitatie van hun natuurlijke rijkdommen;

g) ondersteunen en bevorderen van de optimale ontwikkeling van het menselijk potentieel in de LGO;

h) bevorderen van de groei van de geldstromen naar de LGO, mits die aan de veranderende behoeften van de LGO beantwoorden, en ondersteunen van hun inspanningen, teneinde de internationale samenwerking ten behoeve van hun ontwikkeling te harmoniseren door medefinanciering met andere financieringsinstellingen of met derden;

i) stimuleren van directe particuliere investeringen in de LGO, ondersteunen van de ontwikkeling van een gezonde, bloeiende en dynamische particuliere sector in de LGO en bevorderen van particuliere lokale, nationale en buitenlandse investeringen in de productiesectoren van de LGO;

j) stimuleren van regionale samenwerking, solidariteit en integratie in de LGO onderling en tussen de LGO en de ACS-staten;

k) mogelijk maken meer evenwichtige sociaal-economische betrekkingen en een betere verstandhouding tot stand te brengen tussen de LGO, de ACS-staten, de lidstaten en de verdere wereld in het vooruitzicht van sterkere integratie van de LGO in de wereldeconomie;

l) verstrekken van noodhulp aan landen of gebieden overzee die als gevolg van natuurrampen of andere, in uitwerking vergelijkbare, buitengewone omstandigheden te kampen hebben met ernstige economische en sociale problemen van uitzonderlijke aard;

m) de minst ontwikkelde LGO helpen de specifieke moeilijkheden die hun ontwikkelingsinspanningen belemmeren, te overwinnen.

Artikel 19

Beginselen

1. De samenwerking inzake ontwikkelingsfinanciering is gebaseerd op partnerschap, complementariteit en subsidiariteit.

a) De samenwerking wordt uitgevoerd overeenkomstig de uit hoofde van artikel 4 van dit besluit vastgestelde associatie- en ontwikkelingsstrategieën, met inachtneming van de onderscheiden geografische, sociale en culturele kenmerken van de LGO, alsook van hun bijzondere mogelijkheden.

b) De middelen worden op voorspelbare en regelmatige basis verstrekt.

c) De samenwerking is flexibel van aard en wordt aan de situatie van elk LGO aangepast.

2. De lidstaten zorgen er in samenwerking met de Commissie voor dat de financiële middelen van de Gemeenschap volgens het beginsel van goed financieel beheer worden gebruikt.

3. In het kader van de partnerschapsaanpak worden de maatregelen van de Gemeenschap vastgesteld in nauw overleg tussen de Commissie, de betrokken LGO-autoriteiten en de lidstaten waartoe de LGO behoren; bij dit partnerschap worden de institutionele, juridische en financiële bevoegdheden van elk van de partners volledig in acht genomen.

4. De bijdragen van de Gemeenschap en de lidstaten vullen elkaar aan, onverminderd artikel 25, lid 1, tweede alinea.

5. Overeenkomstig het subsidiariteitsbeginsel worden de maatregelen uitgevoerd onder verantwoordelijkheid van de autoriteiten van de betrokken LGO, onverminderd de bevoegdheden van de Commissie die strekken tot het gebruik van communautaire middelen volgens het beginsel van goed financieel beheer.

Artikel 20

Enkelvoudig programmeringsdocument

1. Overeenkomstig artikel 4 werken de autoriteiten van de LGO, de Commissie en de lidstaten waartoe de LGO behoren, in partnerschap de strategie en de prioritaire doelstellingen uit die de basis moeten vormen voor het EPD.

2. De autoriteiten van de LGO zijn verantwoordelijk voor:

a) het bepalen van hun prioriteiten waarop de samenwerking gebaseerd moet zijn;

b) identificatie van projecten en programma's en vaststelling van flankerende maatregelen ter verhoging van de duurzaamheid en de levensvatbaarheid van de te ondernemen activiteiten, zulks in het kader van een sectorale programmering;

c) opstelling van de dossiers voor projecten en programma's;

d) voorbereiding van aanbestedingen, onderhandelingen en gunning van opdrachten;

e) uitvoering en beheer van projecten en programma's;

f) onderhoud van projecten en programma's en toezicht op de levensvatbaarheid ervan.

3. De bevoegde autoriteiten van de LGO en de Commissie zijn gezamenlijk verantwoordelijk voor:

a) vaststelling van het EPD;

b) waarborging van deelneming onder gelijke voorwaarden aan aanbestedingen en toegang tot opdrachten;

c) bijhouden en evalueren van het effect en de resultaten van projecten en programma's;

d) toezien op adequate, snelle en doeltreffende uitvoering van projecten en programma's.

4. De Commissie wordt belast met het nemen van het financieringsbesluit voor de algemene toewijzing voor het EPD volgens de procedure van artikel 24.

5. Tenzij in dit besluit anders is bepaald, wordt ieder besluit dat de goedkeuring door een van de partijen bij de associatie behoeft, goedgekeurd of geacht te zijn goedgekeurd binnen zes maanden na de kennisgeving door de andere partij.

Artikel 21

Toepassingsgebied

In het kader van de door het betrokken LGO vastgestelde strategie en doelstellingen op territoriaal of regionaal niveau, wordt financiële steun verleend aan maatregelen die bijdragen tot de verwezenlijking van de doelstellingen die bij dit besluit zijn vastgesteld.

Het toepassingsgebied kan onder meer steun voor de volgende maatregelen omvatten:

a) sectoraal beleid en sectorale hervormingen, alsmede daarmee samenhangende projecten;

b) institutionele opbouw, capaciteitsopbouw en integratie van de milieuaspecten;

c) programma's voor technische samenwerking;

d) humanitaire hulp en spoedhulp;

e) aanvullende steun bij fluctuerende begrotingsopbrengsten uit de export van producten en diensten.

Artikel 22

Begunstigden

1. Voor financiële steun uit hoofde van dit besluit komen de volgende entiteiten en organisaties in aanmerking:

a) de LGO;

b) regionale of interstatelijke lichamen waarvan een of meer landen of gebieden overzee deel uitmaken en die door de bevoegde autoriteiten van deze landen of gebieden overzee zijn gemachtigd;

c) gezamenlijke lichamen die door de Gemeenschap en de LGO zijn ingesteld om bepaalde specifieke doelstellingen te verwezenlijken.

2. Met instemming van de bevoegde autoriteiten van de betrokken landen of gebieden overzee komen eveneens voor financiële steun in aanmerking:

a) lokale, nationale en/of regionale overheids- of semi-overheidslichamen, lokale gemeenschappen van de LGO en met name financiële instellingen en ontwikkelingsbanken;

b) ondernemingen en vennootschappen van de LGO en van regionale groeperingen;

c) ondernemingen uit een lidstaat, om deze in aanvulling op hun eigen bijdrage in staat te stellen productieve projecten uit te voeren op het grondgebied van een LGO;

d) financiële tussenpersonen uit de LGO of uit de Gemeenschap die particuliere investeringen in de LGO bevorderen en financieren;

e) gedecentraliseerde samenwerkingsactoren en andere niet-overheidsactoren van de LGO en de Gemeenschap, om deze in staat te stellen in het kader van de in artikel 29 bedoelde gedecentraliseerde samenwerking in de LGO economische, culturele, sociale en educatieve projecten en programma's op te zetten.

Artikel 23

Programmering en uitvoering

In de loop van de twaalf maanden volgende op de inwerkingtreding stelt de Commissie volgens de procedure van artikel 24 en in samenwerking met de LGO overeenkomstig artikel 7 de voor de uitvoering van dit deel van het besluit en van de bijlagen II A tot en met D noodzakelijke maatregelen vast.

Zij geeft haar volledige steun voor het gebruik door de LGO van de in dit besluit bepaalde instrumenten, inzonderheid de handels- en financiële bepalingen, door binnen twaalf maanden na de inwerkingtreding ervan in de nodige richtsnoeren en informatie te voorzien.

Deze maatregelen houden met name in:

a) de procedures voor het opstellen van het EPD en de essentiële elementen daarvan;

b) de procedures en criteria voor toezicht, audit, evaluatie ex ante, tussentijds en ex post, en voor de herziening van het EPD en de uitvoering ervan, onder andere waar het de deelname van de Commissie aan deze activiteiten betreft;

c) het opstellen van de periodieke of andere vast te stellen verslagen;

d) nadere regels voor de financiële correcties als bedoeld in artikel 32.

De financiële en boekhoudingsprocedures worden vastgesteld in het Financieel Reglement van het negende EOF.

Artikel 24

Comité van het EOF - LGO

1. De Commissie wordt waar nodig bijgestaan door het comité dat is ingesteld bij het Intern Akkoord.

2. Bij de uitoefening van de bevoegdheden die bij dit besluit zijn toegekend, draagt het comité de naam "Comité van het EOF - LGO". Het reglement van orde van het bij het Intern akkoord ingestelde comité is van toepassing op het Comité van het EOF - LGO.

3. Het Comité van het EOF - LGO concentreert zich bij zijn werkzaamheden op de inhoudelijke punten van de ontwikkelingssamenwerking op het niveau van LGO en regio's. Ter bevordering van de coherentie, coördinatie en complementariteit oefent het comité toezicht uit op de uitvoering van de EPD's.

4. Het Comité van het EOF - LGO brengt advies uit over:

a) ontwerp-EPD's en eventuele wijzigingen daarvan;

b) de noodzakelijke maatregelen voor de uitvoering van dit onderdeel van het besluit en van de bijlagen II A tot en met II D.

5. De vertegenwoordiger van de Commissie legt het comité een ontwerp van de te nemen maatregelen voor. Het comité brengt binnen een door de voorzitter vast te stellen termijn advies over dit ontwerp uit. Het comité spreekt zich uit met de meerderheid van stemmen die in artikel 21, lid 4, van het Intern Akkoord is voorgeschreven. De stemmen van de vertegenwoordigers van de lidstaten in het comité worden gewogen overeenkomstig genoemd artikel. De voorzitter neemt niet aan de stemming deel.

6. De Commissie stelt maatregelen vast die onmiddellijk van toepassing zijn. Indien de vastgestelde maatregelen echter niet in overeenstemming zijn met het advies van het Comité, worden zij onverwijld door de Commissie ter kennis van de Raad gebracht. In dat geval kan de Commissie de toepassing van de maatregelen waartoe is besloten, uitstellen voor een termijn van ten hoogste drie maanden na de datum van de kennisgeving.

7. De Raad kan met gekwalificeerde meerderheid van stemmen, overeenkomstig de weging bedoeld in lid 5, binnen de in lid 6 genoemde termijn een andersluidend besluit nemen.

8. De Commissie licht het comité in over de follow-up, de evaluatie en de audit van de EPD's.

Hoofdstuk 2

Middelen die de LGO ter beschikking worden gesteld

Artikel 25

Financiële steun

1. Het totale bedrag van de financiële steun van de Gemeenschap voor de doelstellingen vermeld in deze titel onder hoofdstuk 1, de verdeling daarvan, de voorwaarden en de regelingen voor de financiering en voor het gebruik voor de periode 2000-2007, zijn vermeld in de bijlagen II A tot en met II D en in hoofdstuk 3, onverminderd de door de Commissie vast te stellen maatregelen als bedoeld in artikel 24.

De financiële steun uit hoofde van dit besluit kan zich uitstrekken tot het totaal van de lokale en externe uitgaven voor projecten en programma's, met inbegrip van de financiering van terugkerende kosten.

2. De LGO komen bovendien in aanmerking voor financiering uit hoofde van de verordeningen inzake steun aan ontwikkelingslanden genoemd in bijlage II E en de communautaire programma's genoemd in bijlage II F.

Hoofdstuk 3

Steun voor investeringen van de particuliere sector

Artikel 26

Bevordering van investeringen

De bevoegde autoriteiten van de LGO, de lidstaten en de Gemeenschap erkennen het belang van particuliere investeringen voor de bevordering van hun ontwikkelingssamenwerking en de noodzaak maatregelen te treffen om deze investeringen te stimuleren en te beschermen. Daartoe ondernemen zij het volgende:

a) zij nemen maatregelen, teneinde particuliere investeerders die zich naar de doelstellingen en de prioriteiten van de ontwikkelingssamenwerking tussen de LGO en de EG, alsmede naar de vigerende wetten en voorschriften voegen, aan te moedigen aan hun ontwikkelingsinspanningen deel te nemen;

b) zij behandelen die investeerders op rechtvaardige en billijke wijze;

c) zij treffen maatregelen en stellen bepalingen vast die geëigend zijn om een voorspelbaar en veilig investeringsklimaat te scheppen en in stand te houden en sluiten overeenkomsten om in dit klimaat verbetering te brengen;

d) zij dragen zorg voor een doeltreffende samenwerking tussen de economische subjecten van de LGO onderling, alsmede tussen de economische subjecten van de LGO en die van de Gemeenschap, teneinde kapitaalstromen, bekwaamheden op het gebied van het beheer, technologieën en andere vormen van knowhow te bevorderen;

e) zij bevorderen de groei van het particuliere kapitaalverkeer tussen de Gemeenschap en de LGO door, in het bijzonder, bij te dragen tot de opheffing van hinderpalen die de toegang van de LGO tot de internationale kapitaalmarkten, waaronder die van de Gemeenschap, blokkeren;

f) zij scheppen een gunstig klimaat voor de ontwikkeling van de financiële instellingen en de aantrekking van de voor de kapitaalvorming en de ontwikkeling van de ondernemingsgeest onontbeerlijke middelen;

g) zij stimuleren de ontwikkeling van ondernemingen door maatregelen te treffen ter verbetering van het ondernemingsklimaat, inzonderheid maatregelen om een juridisch, administratief en financieel kader te scheppen waardoor een dynamische particuliere sector, met ondernemingen aan de basis daarvan, kan ontstaan en uitgroeien;

h) zij vergroten de mogelijkheden van de plaatselijke instellingen van de LGO om diensten aan te bieden waardoor de lokale deelneming aan de industriële en commerciële activiteit kan groeien.

Artikel 27

Financiering en ondersteuning van investeringen

In het kader van de samenwerking worden financiële middelen voor de lange termijn ter beschikking gesteld, teneinde een bijdrage te leveren aan de bevordering van de groei van de particuliere sector en daarvoor nationale en buitenlandse kapitaalmiddelen aan te trekken. Daartoe dienen in het kader van de samenwerking voorzieningen te worden getroffen voor:

a) niet-terugvorderbare steun ten behoeve van financiële en technische bijstand ter ondersteuning van de ontwikkeling van het menselijk potentieel, de ontwikkeling van de institutionele capaciteit en andere vormen van institutionele steun die verband houden met een specifieke investering; maatregelen ter verbetering van het concurrentievermogen van het bedrijfsleven en ter versterking van de bekwaamheden van de financiële en niet-financiële particuliere tussenpersonen; vereenvoudiging en stimulering van investeringen en activiteiten ter verbetering van het concurrentievermogen;

b) advies ten behoeve van het scheppen van een gunstig investeringsklimaat en een informatiebasis om kapitaalstromen te leiden en te stimuleren;

c) terugvorderbare steun gefinancierd door de in bijlage II C bedoelde investeringsfaciliteit;

d) leningen uit de eigen middelen van de EIB.

De voorwaarden die van toepassing zijn op de investeringsfaciliteit en de bovengenoemde leningen zijn opgenomen in respectievelijk bijlage II B en bijlage II C.

Hoofdstuk 4

Aanvullende steun bij fluctuerende exportopbrengsten

Artikel 28

Aanvullende steun

1. Binnen het budget wordt de in bijlage II A bedoelde aanvullende steun toegekend met het oog op terugdringing van de exportopbrengsten, met name voor de landbouw en de mijnbouw, die de verwezenlijking van de ontwikkelingsdoelstellingen van de LGO in gevaar kunnen brengen.

2. De in gevallen van kortetermijnfluctuaties van de exportopbrengsten te verlenen steun heeft ten doel het veiligstellen van macro-economische en sectorale hervormingen en beleid op gebieden die door de terugval van de opbrengsten gevaar lopen, en het reduceren van de negatieve effecten van instabiliteit van de exportopbrengsten uit met name landbouw- en mijnbouwproducten.

3. De afhankelijkheid van de economieën van de LGO van de export, met name die van landbouw- en mijnbouwproducten, moet in aanmerking worden genomen bij de toewijzing van middelen als bedoeld in bijlage II A. In dit verband wordt de minst ontwikkelde LGO de meest gunstige behandeling verleend.

4. Op de verstrekking van de aanvullende middelen zijn de specifieke procedures van toepassing van het steunmechanisme dat in bijlage II D is omschreven.

5. De Gemeenschap verleent tevens steun voor marktconforme verzekeringsregelingen die bestemd zijn voor LGO die zich tegen de risico's van fluctuaties op het gebied van exportopbrengsten wensen te beschermen.

Hoofdstuk 5

Steun voor andere actoren van de samenwerking

Artikel 29

Doelstellingen en financiering

1. Teneinde tegemoet te komen aan de ontwikkelingsbehoeften van de lokale gemeenschappen, en om alle actoren van de gedecentraliseerde ontwikkeling die een bijdrage kunnen leveren aan de autonome ontwikkeling van de LGO aan te moedigen initiatieven te ontplooien, steunt de samenwerking tussen de LGO en de Europese Gemeenschap, binnen de door de betrokken LGO en de met hen verbonden lidstaten te bepalen grenzen, dergelijke ontwikkelingsactiviteiten, in het kader van de bepalingen van het EPD.

2. In dit verband wordt financiële steun verleend voor gedecentraliseerde projecten en microprojecten, overeenkomstig het hierna bepaalde.

a) De samenwerkingspartners die krachtens dit hoofstuk financiële steun kunnen verkrijgen, zijn de actoren van de gedecentraliseerde samenwerking uit de Gemeenschap, de LGO of andere ontwikkelingslanden, te weten: plaatselijke besturen, niet-gouvernementele organisaties, beroepsverenigingen en plaatselijke initiatiefgroepen, coöperaties, vakbonden, vrouwen- en jongerenorganisaties, instellingen voor onderwijs en onderzoek, kerken en alle andere niet-gouvernementele verenigingen die hun steentje kunnen bijdragen tot de ontwikkeling.

Dankzij deze vorm van samenwerking kunnen vaardigheden, innoverende maatregelen en middelen van de actoren van de gedecentraliseerde samenwerking in dienst worden gesteld van de ontwikkeling van de LGO. Bij de steunverlening wordt in het bijzonder rekening gehouden met gezamenlijk optreden van de Gemeenschap, de LGO en andere ontwikkelingslanden.

b) Microprojecten op lokaal niveau moeten in economisch en sociaal opzicht een weerslag hebben op het leven van de bevolking, aan een aan de dag getreden en geconstateerde prioritaire behoefte beantwoorden en op initiatief en met actieve deelneming van de begunstigde lokale gemeenschap worden uitgevoerd.

3. De projecten of programma's die onder deze vorm van samenwerking vallen kunnen een middel zijn om specifieke doelstellingen van het EPD of van initiatieven van lokale gemeenschappen of actoren van de gedecentraliseerde samenwerking te verwezenlijken.

4. De overeenkomstig dit hoofdstuk verleende steun moet aanvullend of, zo nodig, complementair zijn ten aanzien van het bepaalde in bijlage II E.

5. De microprojecten en de gedecentraliseerde samenwerking worden mede gefinancierd door middel van niet-terugvorderbare hulp, waarvan de bijdrage in beginsel niet meer mag bedragen dan drie vierde van de totale kosten van ieder project. Het resterende gedeelte wordt als volgt gefinancierd:

a) voor microprojecten: door de betrokken lokale gemeenschap, die, afhankelijk van haar mogelijkheden, bijdragen levert in natura, in de vorm van dienstverlening of in contant geld;

b) voor de gedecentraliseerde samenwerking: door de actoren van de gedecentraliseerde samenwerking, mits de door hen ingebrachte financiële, technische, materiële en andere middelen als regel niet minder bedragen dan 25 % van de geraamde kosten van het project of programma;

c) in uitzonderlijke gevallen (zowel voor microprojecten als voor de gedecentraliseerde samenwerking): door de autoriteiten van het betrokken LGO, hetzij in de vorm van een financiële bijdrage, hetzij door het ter beschikking stellen van publieke voorzieningen of de verlening van diensten.

De procedures die gelden voor in het kader van de microprojecten of de gedecentraliseerde samenwerking gefinancierde projecten en programma's zijn die welke zijn vastgesteld door dit besluit, met name in het kader van de bepalingen voor de uitvoering van het EPD.

Hoofdstuk 6

Steun voor humanitaire hulp en spoedhulp

Artikel 30

Doelstellingen en middelen

1. Humanitaire hulp en spoedhulp worden verleend aan de bevolking van landen of gebieden overzee die geconfronteerd worden met ernstige economische en sociale problemen van uitzonderlijke aard, die het gevolg zijn van natuurrampen of buitengewone omstandigheden met vergelijkbare gevolgen. Deze humanitaire hulp en spoedhulp worden verleend zo lang als noodzakelijk is om de urgente problemen die het gevolg zijn van dergelijke omstandigheden op te lossen.

Bij de verlening van humanitaire hulp en spoedhulp wordt uitsluitend uitgegaan van de behoeften en belangen van de slachtoffers van dergelijke rampen.

2. Humanitaire hulp en spoedhulp hebben ten doel:

a) het redden van mensenlevens tijdens en onmiddellijk na crisissituaties veroorzaakt door natuurrampen of buitengewone omstandigheden met vergelijkbare gevolgen;

b) bij te dragen tot de financiering en verzending van humanitaire hulp en de directe toegang daartoe van degenen voor wie deze bestemd is, met gebruikmaking van alle beschikbare logistieke middelen;

c) maatregelen voor snel herstel en wederopbouw, teneinde in een zo kort mogelijk tijdsbestek de voorwaarden te scheppen voor integratie of herintegratie van de betrokken bevolkingsgroepen;

d) te voorzien in de behoeften die zijn ontstaan door de verplaatsing van personen (vluchtelingen, ontheemden en repatrianten) als gevolg van rampen van natuurlijke of menselijke oorsprong, teneinde zo lang als noodzakelijk is te voorzien in alle behoeften van vluchtelingen en ontheemden (ongeacht hun verblijfplaats) en hun vrijwillige terugkeer te vergemakkelijken;

e) de LGO te helpen mechanismen op te zetten of te verbeteren voor rampenpreventie en voorbereiding op natuurrampen, met inbegrip van systemen voor vroegtijdige waarschuwing, om de gevolgen van dergelijke rampen te reduceren.

3. Dezelfde steun als hierboven wordt bedoeld kan worden verleend aan de landen of gebieden overzee die vluchtelingen of repatrianten opvangen, teneinde te voorzien in dringende behoeften waarin niet is voorzien door de spoedhulp.

4. De in dit artikel bedoelde steun wordt gefinancierd uit de begroting van de Gemeenschap. In uitzonderlijke gevallen kan de steun echter, behalve door de betrokken begrotingslijn, tevens worden gefinancierd uit de toewijzingen opgenomen in bijlage II A.

5. Acties op het gebied van humanitaire hulp en spoedhulp worden uitgevoerd, op verzoek van het LGO dat is getroffen door een crisissituatie, door de Commissie, door de lidstaat waarmee het LGO is verbonden, door internationale organisaties of door lokale dan wel internationale niet-gouvernementele organisaties. Beheer en uitvoering van deze steun geschieden volgens procedures die soepel, snel en effectief ingrijpen mogelijk maken. De Commissie stelt de nodige bepalingen vast voor de toepassing van deze beginselen.

Hoofdstuk 7

Uitvoeringsprocedures

Artikel 31

Technische bijstand

1. Op initiatief of voor rekening van de Commissie kunnen studies of maatregelen op het gebied van technische bijstand worden gefinancierd om te zorgen voor de voorbereiding, het toezicht, de evaluatie en de controle die noodzakelijk zijn voor de uitvoering van dit besluit.

Deze studies of maatregelen op het gebied van technische bijstand worden gefinancierd uit de algemene niet-terugvorderbare toewijzing.

2. Op initiatief van het LGO kunnen, na goedkeuring door de Commissie, studies of maatregelen op het gebied van technische bijstand worden gefinancierd voor de uitvoering van de in het EPD opgenomen maatregelen.

Deze studies of maatregelen op het gebied van technische bijstand worden gefinancierd uit het bedrag dat is toegewezen voor het betreffende LGO.

Artikel 32

Financiële controle

1. In eerste instantie is het betrokken LGO verantwoordelijk voor de financiële controle van de maatregelen. Deze controle wordt in voorkomend geval uitgevoerd in coördinatie met de lidstaat waarmee het LGO is verbonden, overeenkomstig de toepasselijke nationale voorschriften.

2. De Commissie is verantwoordelijk voor:

a) de uitoefening van controle in het betrokken LGO op de aanwezigheid en de goede werking van systemen voor beheer en controle, zodat de communautaire middelen volgens de regels en doeltreffend worden gebruikt;

b) bij onregelmatigheden: verzending van aanbevelingen of verzoeken om corrigerende maatregelen, teneinde tekortkomingen op beheersniveau te verhelpen of de onregelmatigheden te corrigeren.

3. Op basis van administratieve regelingen werken de Commissie, het LGO en de lidstaat waartoe dit behoort, samen tijdens jaarlijkse of tweejaarlijkse bijeenkomsten om de programma's, de methodologie en de uitvoering van de te verrichten controles te coördineren.

4. Financiële correcties

a) in eerste instantie is het LGO verantwoordelijk voor vervolging van onregelmatigheden en voor financiële correctie;

b) indien het betrokken LGO echter in gebreke blijft, doet de Commissie, bij het uitblijven van correctie door het betrokken LGO, en indien een bijeenkomst tot schikking niet tot een resultaat leidt, het nodige om het saldo van de algemene toewijzing dat overeenstemt met het financieringsbesluit van het EPD te reduceren of geheel dan wel gedeeltelijk te schrappen.

Hoofdstuk 8

Overgang van eerdere Europese ontwikkelingsfondsen naar het negende EOF

Artikel 33

Uitvoering van eerdere Europese ontwikkelingsfondsen (EOF's) en overgangsfase

1. Betalingsverplichtingen die vóór de inwerkingtreding van dit besluit zijn aangegaan op grond van het zesde, het zevende of het achtste EOF, worden uitgevoerd overeenkomstig de voorschiften voor het desbetreffende EOF.

Financiële middelen die voor de inwerkingtreding van dit besluit aan de LGO zijn toegekend op grond van het zesde, het zevende en het achtste EOF blijven van kracht. Die middelen zullen gebruikt blijven worden overeenkomstig de desbetreffende bepalingen van Besluit 91/482/EEG, dat te dien einde ook van toepassing blijft tot de inwerkingtreding van het Intern Akkoord betreffende het negende EOF.

Gedurende een overgangsperiode, lopende tot en met 31 december van het tweede jaar volgende op het jaar van inwerkingtreding van dit besluit of, indien dit later is, van het Intern Akkoord, blijven de personen die belast zijn met het beheer en de uitvoering van de middelen van het Europees Ontwikkelingsfonds (EOF), dat wil zeggen de hoofdordonnateur van het EOF, de ordonnateur van het LGO en het hoofd van de delegatie van de Commissie, verantwoordelijk voor de taken van beheer en uitvoering die hen zijn toegewezen krachtens Besluit 91/482/EG van de Raad.

2. Alle op de datum van inwerkingtreding van het Intern Akkoord betreffende het negende EOF resterende middelen van eerdere EOF's en bedragen die op een latere datum worden vrijgemaakt van in het kader van deze fondsen lopende projecten, worden overgedragen naar het negende EOF en gebruikt overeenkomstig de voorwaarden die zijn vastgesteld in dit besluit.

Voor alle aldus naar het negende EOF overgedragen middelen die voordien waren toegewezen aan het indicatieve programma van een LGO of ten behoeve van regionale samenwerking, blijft deze toewijzing van kracht.

Alle andere, niet aan een indicatief programma toegewezen resterende middelen, worden bestemd voor de niet toegewezen middelen van het negende EOF. Het totale bedrag voor dit besluit, aangevuld met de overgedragen resterende middelen van eerdere EOF's, dekt de periode 2001-2007. Deze bepaling is met name van toepassing op de resterende middelen van de totale bedragen bedoeld in de artikelen 118 en 142 van Besluit 91/482/EEG voor respectievelijk de stabilisatie van de exportopbrengsten uit basisproducten (Stabex) en de speciale financieringsfaciliteit Sysmin.

TITEL II

ECONOMISCHE EN HANDELSSAMENWERKING

Artikel 34

Doelstelling

1. Het doel van de economische en handelssamenwerking is de economische en sociale ontwikkeling van de LGO, onder andere door de vestiging van nauwe economische betrekkingen tussen de LGO en de Gemeenschap in haar geheel.

De uitvoering van deze samenwerking dient te geschieden in overeenstemming met de doelstellingen van de overige beleidsvormen van de Gemeenschap.

2. Voorts zal de Gemeenschap de daadwerkelijke integratie van de LGO in de wereldeconomie en de ontwikkeling van hun handel in goederen en diensten op de regionale en wereldmarkten steunen.

Hoofdstuk 1

Regelingen voor de handel in goederen

Artikel 35

Vrije toegang voor producten van oorsprong

1. Producten van oorsprong uit de LGO mogen vrij van invoerrechten in de Gemeenschap worden ingevoerd.

2. Het begrip "producten van oorsprong" en de desbetreffende methoden van administratieve samenwerking worden beschreven in bijlage III.

Artikel 36

Overlading van niet van oorsprong zijnde producten in het vrije verkeer in een land of gebied overzee

1. Producten die niet van oorsprong uit de LGO zijn en die zich in het vrije verkeer in een LGO bevinden en in ongewijzigde toestand worden heruitgevoerd naar de Gemeenschap, worden in de Gemeenschap toegelaten met vrijstelling van douanerechten en heffingen van gelijke werking op voorwaarde dat:

a) daarvoor in het betrokken LGO douanerechten of heffingen van gelijke werking zijn betaald, die gelijk zijn aan of hoger dan de douanerechten die in de Gemeenschap gelden bij invoer van deze zelfde producten van oorsprong uit derde landen waarop de clausule van de meestbegunstigde natie wordt toegepast,

b) daarop geen vrijstelling of restitutie, geheel of gedeeltelijk, van douanerechten of heffingen van gelijke werking is toegepast, onverminderd het bepaalde in lid 2,

c) zij vergezeld gaan van een uitvoercertificaat.

2. Teneinde rekening te houden met de [extra] vervoerskosten ingevolge de perifere ligging van het LGO, kunnen financiële steunmaatregelen van LGO-autoriteiten ten behoeve van gebruikers van de overladingsprocedure door de Commissie met het oog op de doelstellingen van deze titel worden goedgekeurd indien deze geen afbreuk doen aan lid 1, mits de bevoegde autoriteiten van het betrokken LGO daartoe een met redenen omkleed verzoek indienen.

Deze steun dient ook voor de normaal met de bevordering en het beheer van de overladingsprocedure gepaard gaande kosten.

De steun mag niet meer bedragen dan een maximumbedrag dat door de Commissie naargelang van de nettohoeveelheid geëxporteerde materialen wordt vastgesteld.

De LGO-autoriteiten kunnen vertegenwoordigingen naar de Commissie afvaardigen teneinde nadere informatie te verstrekken ter staving van hun schriftelijk verzoek.

Indien de LGO-autoriteiten daarom verzoeken, wordt een partnerschapswerkgroep als bedoeld in artikel 4, lid 3, bijeengeroepen om een oplossing te zoeken voor gelijk welk probleem ingevolge het beheer van de overladingsprocedure.

3. De leden 1 en 2 zijn niet van toepassing op:

a) landbouwproducten in bijlage I van het Verdrag en producten die vallen onder Verordening (EG) nr. 3448/93 van de Raad van 6 december 1993 tot vaststelling van de handelsregeling voor bepaalde, door verwerking van landbouwproducten verkregen goederen(8) met uitzondering van, met ingang van 1 februari 2002 en op voorwaarde van de aanneming, door de Commissie, van de nodige uitvoeringsregelingen, voor visserijproducten:

A) vallende onder GN-codes 0303 31 10 00, 0304 20 95 10 en 0306 13 10 verscheept via Groenland met een jaarlijkse hoeveelheid tot 10000 ton, en

B) vallende onder GN-codes 0302 21 10, 0303 31 10, 0305 49 10, 0306 12 10, 0306 12 90, 0306 22 91, 0306 22 99, 0306 13 10, 0306 13 30, 0306 13 40, 0306 13 50, 0306 13 80, 0306 23 10, 0306 23 31, 0306 23 39, 0306 23 90 verscheept via Saint-Pierre-et-Miquelon met een jaarlijkse ho3eveelheid tot 2000 ton.

b) producten waarvoor bij invoer in de Gemeenschap kwantitatieve beperkingen, begrenzingen, of antidumpingrechten gelden.

4. De voorwaarden voor toelating in de Gemeenschap van producten die niet van oorsprong uit de LGO zijn en die zich in een LGO in het vrije verkeer bevinden, alsmede de desbetreffende methoden van administratieve samenwerking, worden beschreven in bijlage IV.

Artikel 37

Comité

1. Indien artikel 36 van toepassing is wordt de Commissie bijgestaan door een comité.

2. De artikelen 3 en 7 van Besluit 1999/468/EG zijn op de activiteiten van het comité van toepassing.

3. Het comité stelt zijn reglement van orde vast.

Artikel 38

Kwantitatieve beperkingen en maatregelen van gelijke werking; verbodsbepalingen

1. De Gemeenschap past bij de invoer van producten van oorsprong uit de LGO geen kwantitatieve beperkingen of maatregelen van gelijke werking toe.

2. Het bepaalde in lid 1 vormt geen beletsel voor verbodsbepalingen of beperkingen van invoer, uitvoer of doorvoer, die rechtvaardiging vinden in de bescherming van de openbare zedelijkheid, de openbare orde, de bescherming van de gezondheid en van het leven van personen en dieren, het behoud van planten, de bescherming van nationaal cultuurgoed van artistieke, historische of archeologische waarde, het behoud van niet-duurzame natuurlijke hulpbronnen of de bescherming van de industriële en commerciële eigendom.

Deze verbodsbepalingen of beperkingen mogen in geen geval een middel tot willekeurige discriminatie of een verkapte beperking van de handel in het algemeen vormen.

Artikel 39

Afvalstoffen

1. De overbrenging van afvalstoffen tussen de lidstaten en de LGO wordt gecontroleerd overeenkomstig het internationale en het communautaire recht. De Gemeenschap steunt de totstandkoming en ontwikkeling van doeltreffende internationale samenwerking op dit gebied ter bescherming van het milieu en de volksgezondheid.

2. De Gemeenschap verbiedt elke rechtstreekse of onrechtstreekse uitvoer van deze afvalstoffen naar de LGO, met uitzondering van de uitvoer van ongevaarlijke afvalstoffen die bestemd zijn voor opwerkingsoperaties, terwijl de autoriteiten van de LGO terzelfder tijd de rechtstreekse of onrechtstreekse invoer in hun land van deze, uit de Gemeenschap of enig ander land afkomstige afvalstoffen verbieden, onverminderd de specifieke internationale verplichtingen die terzake in de bevoegde internationale forums zijn aangegaan of in de toekomst zullen worden aangegaan.

3. Ten aanzien van de Gemeenschap is Verordening (EEG) nr. 259/93 van 1 februari 1993 betreffende toezicht en controle op de overbrenging van afvalstoffen binnen, naar en uit de Europese Gemeenschap(9) van toepassing.

4. In de LGO die ten gevolge van hun grondwettelijke status geen partij zijn bij het Verdrag van Bazel(10), zorgen de relevante autoriteiten ervoor dat de noodzakelijke interne wetgeving en administratieve voorschriften voor de tenuitvoerlegging van deze verplichting worden aangenomen.

5. Daarnaast bevorderen de betrokken lidstaten dat de LGO's de noodzakelijke interne wetgeving en administratieve voorschriften aannemen voor de tenuitvoerlegging van:

a) Verordening (EEG) nr. 259/93:

i) artikel 13 voor wat de overbrenging van afvalstoffen binnen de lidstaten en binnen de LGO betreft;

ii) artikel 18 voor wat de uitvoer van afvalstoffen uit de LGO naar de ACS-landen betreft;

b) Verordening (EG) nr. 1420/1999(11);

c) Verordening (EG) nr. 1547/1999(12);

d) Richtlijn 2000/59/EG van het Europees Parlement en de Raad(13) met inachtneming van de in artikel 16 daarvan vastgestelde termijnen voor de omzetting.

6. Ten aanzien van de invoer in de Gemeenschap van gevaarlijke en ongevaarlijke afvalstoffen bestemd voor definitieve verwijdering uit de LGO, zijn de artikelen 1 tot en met 12 en 25 tot en met 39 van Verordening (EEG) nr. 259/93 en Besluit nr. 94/774/EG van de Commissie(14) van toepassing.

7. Een of meer landen of gebieden overzee en de lidstaat waartoe zij grondwettelijk behoren, mogen nationale procedures toepassen op de uitvoer van afvalstoffen van de LGO naar die lidstaat.

In dit geval geeft de betrokken lidstaat binnen zes maanden na de inwerkingtreding van dit besluit de Commissie kennis van de toepasselijke wetgeving of van enige andere toekomstige nationale wetgeving, met inbegrip van elke wijziging daarvan.

Artikel 40

Maatregelen van de LGO

1. Gelet op de huidige ontwikkelingsbehoeften van de LGO kunnen de bevoegde autoriteiten van de LGO ten aanzien van de invoer van producten van oorsprong uit de Gemeenschap of uit andere landen of gebieden overzee de douanerechten of kwantitatieve beperkingen handhaven of invoeren die zij noodzakelijk achten.

2. a) De handelsregeling die de LGO ten opzichte van de Gemeenschap toepassen, mag niet tot enige discriminatie tussen de lidstaten leiden, noch minder gunstig zijn dan de behandeling van de meestbegunstigde natie.

b) Onverminderd de specifieke bepalingen van dit besluit, discrimineert de Gemeenschap op handelsgebied in geen enkel opzicht tussen de LGO.

c) Het bepaalde onder a) belet niet dat een LGO voor bepaalde andere landen of gebieden overzee of andere ontwikkelingslanden een regeling toepast die gunstiger is dan die welke aan de Gemeenschap is toegekend.

3. De autoriteiten van de LGO stellen de Commissie binnen drie maanden na de inwerkingtreding van dit besluit in kennis van de douanetarieven en van de kwantitatieve beperkingen die zij toepassen.

Zij stellen de Commissie eveneens in kennis van nadien in deze maatregelen aangebrachte wijzigingen, wanneer deze geschieden.

Artikel 41

Toezichtclausule

1. De in artikel 35 bedoelde producten van oorsprong uit de LGO en de in artikel 36 bedoelde producten die niet van oorsprong zijn uit de LGO, kunnen aan bijzonder toezicht worden onderworpen. De Commissie besluit, in overleg met de autoriteiten van het LGO en de lidstaat waarmee het verbonden is, op welke producten dit toezicht van toepassing is.

2. Artikel 308 quinquies van Verordening (EEG) nr. 2454/93 van de Raad van 2 juli 1993 houdende vaststelling van enkele bepalingen ter uitvoering van Verordening (EEG) nr. 2913/92 van de Raad tot vaststelling van het communautair douanewetboek(15) is van toepassing.

3. De Commissie en de autoriteiten van de LGO waarborgen de doeltreffendheid van dit toezicht; daartoe passen zij de in de bijlagen III en IV vastgestelde methoden voor administratieve samenwerking toe.

Artikel 42

Vrijwaringsmaatregelen

1. Indien de toepassing van dit besluit in een sector van economische activiteit van de Gemeenschap of van een of meer lidstaten ernstige verstoringen teweegbrengt, of hun externe financiële stabiliteit in gevaar brengt, of indien er moeilijkheden rijzen die in een sector van activiteit van de Gemeenschap of in een regio ervan tot een verslechtering dreigen te leiden, kan de Commissie op verzoek van een of meer lidstaten of op eigen initiatief de vereiste vrijwaringsmaatregelen nemen of de betrokken lidstaten machtigen dergelijke maatregelen te nemen, zulks overeenkomstig de volgende leden.

2. Voor de toepassing van lid 1 moeten bij voorrang die maatregelen worden gekozen die in de werking van de associatie en van de Gemeenschap zo weinig mogelijk verstoringen teweegbrengen. Deze maatregelen mogen geen grotere draagwijdte hebben dan strikt noodzakelijk is om de aan het licht getreden moeilijkheden te verhelpen. De maatregelen mogen niet verder gaan dan het intrekken van de bij dit besluit toegekende preferenties.

3. Wanneer vrijwaringsmaatregelen worden vastgesteld of gewijzigd, wordt aan de belangen van de minst ontwikkelde LGO bijzondere aandacht geschonken.

4. De bepalingen van dit artikel doen geen afbreuk aan de rechten en verplichtingen van de Gemeenschap die voortvloeien uit de WTO-regels, met inbegrip van de WTO-overeenkomst inzake vrijwaringsmaatregelen(16). Zij vormen geen beletsel voor de toepassing van de regelgeving houdende een gemeenschappelijke ordening van de landbouwmarkten en van de daaruit voortvloeiende communautaire of nationale voorschriften, of voor de toepassing van op grond van artikel 235 van het Verdrag vastgestelde specifieke regelgeving voor goederen die verkregen zijn door de bewerking van landbouwproducten.

5. a) Indien een lidstaat de Commissie verzoekt om toepassing van vrijwaringsmaatregelen, stelt de Commissie de Raad, de lidstaten en de autoriteiten van de LGO hiervan in kennis binnen drie werkdagen na de datum van ontvangst van het verzoek van de lidstaat, en verzoekt zij de autoriteiten van de LGO om alle door hen belangrijk geachte informatie over de betreffende situatie te verstrekken.

b) Indien de Commissie op eigen initiatief handelt, stelt zij de betrokken LGO en de lidstaten zo spoedig mogelijk daarvan in kennis.

c) Indien de autoriteiten van de LGO daarom verzoeken, wordt een partnerschapswerkgroep als bedoeld in artikel 7, lid 3, bijeengeroepen, met inachtneming van de in dit artikel bepaalde termijnen. Het resultaat van de werkgroep wordt toegezonden aan het raadgevend comité van artikel 43. In dit geval wordt de in lid 9 van dit artikel bepaalde termijn met 10 werkdagen verlengd. Terzelfder tijd doet zij de lidstaten een uitnodiging toekomen voor een vergadering van het comité van artikel 43.

De lidstaten en de LGO motiveren hun verzoek om de toepassing van vrijwaringsmaatregelen door de Commissie de nodige inlichtingen te verstrekken, of anderszins.

6. De Commissie brengt de Raad, de lidstaten en de autoriteiten van de LGO onverwijld op de hoogte van haar besluit de nodige vrijwaringsmaatregelen te nemen. Het besluit is onmiddellijk van toepassing.

7. Een lidstaat kan het in lid 6 bedoelde besluit van de Commissie doorverwijzen naar de Raad binnen tien werkdagen na de datum van kennisgeving van het besluit.

8. Indien de Commissie binnen eenentwintig werkdagen geen besluit neemt of de klacht afwijst, of indien zij besluit dat geen vrijwaringsmaatregelen dienen te worden toegepast, kan de lidstaat die het verzoek bij de Commissie heeft ingediend, dit voorleggen aan de Raad.

9. In de in de leden 7 en 8 genoemde gevallen kan de Raad met gekwalificeerde meerderheid binnen eenentwintig werkdagen een andersluidend besluit nemen.

Artikel 43

Comité

1. Wat betreft de in artikel 42 genoemde zaken wordt de Commissie bijgestaan door een comité.

2. De artikelen 3 en 7 van Besluit 1999/468/EG zijn van toepassing op de activiteiten van het comité.

3. Het comité stelt zijn reglement van orde vast.

Hoofdstuk 2

Handel in diensten en vestigingsvoorschriften

Artikel 44

Algemene doelstelling

Het op lange termijn op dit gebied te bereiken doel is de geleidelijke liberalisatie van de handel in diensten, waarbij de doelstellingen van het lokale beleid van de LGO moeten worden geëerbiedigd en rekening moet worden gehouden met hun ontwikkelingsniveau, alsmede met de WTO-verplichtingen van de Gemeenschap, haar lidstaten en, in voorkomend geval, de LGO.

Artikel 45

Algemene beginselen inzake vestiging en dienstverlening

1. Voor de toepassing van dit besluit gelden de volgende definities:

a) "vennootschappen of ondernemingen": vennootschappen of ondernemingen naar burgerlijk of handelsrecht, met inbegrip van publieke of andere vennootschappen, coöperaties en andere rechtspersonen of verenigingen naar publiek- of privaatrecht, met uitzondering van vennootschappen zonder winstoogmerk;

"vennootschappen of ondernemingen van de lidstaten": vennootschappen of ondernemingen die volgens het recht van een lidstaat zijn opgericht en die hun statutaire zetel, hun hoofdbestuur of hun hoofdvestiging in een lidstaat hebben; ingeval zij in een lidstaat slechts hun statutaire zetel hebben, dient hun activiteit een daadwerkelijke en voortdurende band me