25. 4. 90 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen Nr. C 103/9 
STEUNMAATREGELEN VAN DE STATEN 
N 340/89 
Nederland 
(Artikelen 92 tot en met 94 van het Verdrag tot oprichting van de Europese Economische 
Gemeenschap) 
(90/C 103/03) 
Bekendmaking van de Commissie overeenkomstig artikel 
93, lid 2, van het EEG-Verdrag aan de andere Lid-Sta-
ten en de overige belanghebbenden betreffende steun 
welke de Nederlandse Regering heeft besloten te verle­
nen aan de tuinbouwers in de vorm van een tariefvermin­
dering van de aardgasprijs; 
1. Bij schrijven van 13 november 1989, geregistreerd op 
16 november 1989, heeft de Permanente Vertegen­
woordiging van Nederland bij de Europese Gemeen­
schappen aan de Commissie aanvullende informatie 
verstrekt over de tranche van het bovenbedoelde 
kastuinbouwtarief voor aardgas die geldt wanneer de 
prijs van zware stookolie ten minste 415 Fl. per ton 
bedraagt (tranche III). Deze informatie werd gege­
ven in antwoord op brief nr. SG(89) D/13186 van 
de Commissie van 19 oktober 1989, waarin de Com­
missie met name had gezegd dat zij haar standpunt 
over de genoemde tarieftranche III later zou bepalen 
op basis van de gegevens die zij tijdens het nog te 
houden bilaterale overleg zou krijgen. 
Bij brief nr. SG(89) D/23381 van 28 november 1989 
aan de Nederlandse autoriteiten heeft de Commissie 
bevestigd dat de betrokken ontwerpmaatregel aan 
haar was medegedeeld, en daarbij gepreciseerd dat 
de onderzoektermijn van twee maanden pas zou be­
ginnen te lopen zodra de diensten van de Commissie 
in het bezit zouden zijn van de aanvullende informa­
tie waarom was verzocht in de bilaterale vergadering 
die de diensten van de Commissie en het Neder­
landse Ministerie van Landbouw op 16 november 
1989 in aanwezigheid van vertegenwoordigers van 
het Landbouwschap, de Gasunie en de Vegin hebben 
gehouden. De Commissie heeft deze aanvullende in­
formatie op 13 december 1989 ontvangen. Zij heeft 
dit bevestigd en daarbij heeft zij de Nederlandse au­
toriteiten er tevens van in kennis gesteld dat de ter­
mijn van twee maanden voor het onderzoek van 
deze ontwerpmaatregel op de laatstgenoemde datum 
was ingegaan. 
Bij schrijven van 22 december 1989 heeft de Perma­
nente Vertegenwoordiging van Nederland de Com­
missie medegedeeld dat volgens de Nederlandse au­
toriteiten de termijn van twee maanden voor het on­
derzoek van de aangemelde ontwerpsteunmaatregel 
op 29 september 1989 was begonnen en op 29 no­
vember 1989 was verstreken, aangezien de Neder­
landse autoriteiten de Commissie er op 29 september 
1989 van in kennis hadden gesteld: 
— dat de tarieftranches waartegen de Commissie 
geen bezwaar had (tranches I en II), per 1 ok­
tober 1989 in werking zouden worden gesteld, 
en — dat tarieftranche III zou worden opgeschort in 
afwachting van de uitkomsten van het op korte 
termijn te voeren bilaterale overleg. 
De Nederlandse autoriteiten stellen in hun brief van 
22 december 1989 dat zij het in hun brief van 
2 augustus 1989 beschreven contract derhalve in zijn 
geheel (tranches I, II en III) ten uitvoer kunnen leg­
gen. 
2. Het tarief waarover de distributiebedrijven (Gasunie 
en Vegin) en de vertegenwoordigers van het be­
drijfsleven (Landbouwschap) een contract hebben 
gesloten, omvat drie tranches volgens de hoogte van 
de prijs van zware stookolie waaraan de aardgasprijs 
is geïndexeerd: 
I: niet hoger dan 295 Fl. per ton, 
II: tussen 295 Fl en 415 Fl. per ton, 
III: ten minste 415 Fl. per ton. 
Aangezien er bij de eerste twee tranches (I en II) 
geen sprake is van enige vorm van steun, heeft de 
Commissie de Nederlandse Regering op 19 oktober 
1989 medegedeeld dat zij tegen deze tranches geen 
bezwaar had. In dezelfde brief heeft zij vermeld dat 
zij akte nam van de opschorting van tarieftranche III 
door de Nederlandse autoriteiten en heeft zij deze 
autoriteiten ervan in kennis gesteld dat zij haar 
standpunt over deze tranche zou bepalen op basis 
van de resultaten van het hierboven reeds genoemde 
bilaterale overleg. 
3. De laatste door het Nederlandse Ministerie van 
Landbouw verstrekte informatie, die op 13 december 
1989 is ontvangen, heeft het de Commissie mogelijk 
gemaakt de kennisgeving van tarieftranche III als 
volledig te beschouwen en er een standpunt over in 
te nemen. 
Deze tranche van het aardgastarief voor tuinders die 
meer dan 30 000 m3 gas per jaar verbruiken, geldt 
wanneer de gehanteerde prijs van zware stookolie 
ten minste 415 Fl. per ton bedraagt. In dit geval is de 
indexatie van de gasprijs aan de prijs van zware 
stookolie partieel. 
De gasprijs wordt dan in hoofdzaak berekend door 
de volgende twee bedragen bij elkaar op te tellen: 
— 80 % van de uitkomst van de formule: 
P/500 x 38,2 + 0,8 ct/m3 
— 20 % van de uitkomst van de formule: 
415/500 x 38,2 + 0,8 ct/m3. 
In de bovenstaande prijsformule staat de letter P 
voor het rekenkundige gemiddelde over de twaalf 
maanden onmiddellijk voorafgaande aan het kwar­
taal waarvoor de waarde van P (in Fl. per ton) wordt 
Nr. C 103/10 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 25. 4. 90 
bepaald, van de maandgemiddelden van de hoogste 
en de laagste maandnoteringen voor zware stookolie 
met een zwavelgehalte van één gewichtspercent als 
gepubliceerd in „Platt's Oilgram Price Report" on­
der „Barges fob Rotterdam". 
Wanneer de prijs van zware stookolie ten minste 
415 Fl. per ton bedraagt, zal de aardgasprijs derhalve 
gedeeltelijk worden begrensd, en wel voor 20 % van 
de invloed van de prijs van zware stookolie. 
Momenteel is de prijs van zware stookolie in Neder­
land lager dan 295 Fl. per ton. Omdat onder dit 
prijsniveau eveneens sprake is van een beperkte 
doorberekening, betalen de tuinders nu een hogere 
prijs dan het geval zou zijn zonder het nieuwe tarief 
dat sinds 1 oktober 1989 van toepassing is. 
4. Na onderzoek van tranche III van het betrokken ta­
rief is de Commissie van mening dat de gedeeltelijke 
begrenzing van de indexatie van de aardgasprijs in 
vergelijking met het vóór 1 oktober 1989 bestaande 
tarief een nieuw element bevat dat de stijging van de 
gasprijs afremt. Vanaf het betrokken prijsniveau leidt 
zulks tot een financieel voordeel voor de tuinders die 
aardgas verbruiken. Dit voordeel moet als steun voor 
de bedrijfsvoering worden beschouwd. 
Bij een dergelijke begrenzing van de aardgaskosten 
voor de kastuinbouw worden de betrokken tuinders 
gestimuleerd om meer te produceren en hebben zij, 
onder overigens gelijke omstandigheden, lagere kos­
ten voor intermediair verbruik dan tuinders die hun 
kassen met zware stookolie verwarmen. Aangezien 
de Nederlandse maatregel het de Nederlandse tuin­
ders mogelijk maakt om tegen een lagere kostprijs te 
produceren dan tuinders met stookolie of tuinders in 
andere Lid-Staten, kan deze maatregel leiden tot 
vervalsing van de mededinging en tot ongunstige 
beïnvloeding van de intracommunautaire handel. Het 
betreft een maatregel die voldoet aan de in artikel 
92, lid 1, van het Verdrag genoemde voorwaarden. 
De Commissie heeft bij haar voorgaande standpunt­
bepalingen met betrekking tot dergelijke maatregelen 
die werden toegepast voor bepaalde categorieën ver­
bruikers, gesteld dat het ging om steunmaatregelen 
als bedoeld in artikel 92 van het EEG-Verdrag. Het 
Hof is tot dezelfde conclusie gekomen (1). Deze in­
stelling heeft tevens het volgende opgemerkt: „In 
deze bedrijfstak vormen de stookkosten een belang­
rijk element van de produktiekosten. Indien in deze 
omstandigheden het op die ondernemingen toepasse­
lijke tarief een dalende tendens vertoont die geen pa­
rallel heeft in de ontwikkeling van de tarieven voor 
niet tot die bedrijfstak behorende ondernemingen, 
dan levert dat een aanwijzing op die in beginsel tot 
de overtuiging kan voeren, dat het preferentiële 
tarief een steunmaatregel is". 
5. In de bilaterale vergadering van 16 november 1989 is 
door de diensten van de Commissie een eventuele 
oplossing voorgelegd aan de Nederlandse ministe-
(') Arrest van het Hof van 2 februari 1988 in de gevoegde za­
ken 67/85, 68/85 en 70/85 (overwegingen 28 en 30). riële diensten, die stellen dat het betrokken tarief een 
normaal handelstarief is. Het betreft de volgende op­
lossing: om het voor de tuinbouw toegepaste tarief 
als een normaal handelstarief te kunnen beschouwen, 
zou aan elke andere sector waar aardgas wordt ver­
bruikt, de feitelijke mogelijkheid moeten worden ge­
boden om gebruik te maken van hetzelfde of een 
soortgelijk tarief als het met het Landbouwschap 
overeengekomen tarief. 
De Nederlandse autoriteiten hebben in de op 
13 december 1989 van hen ontvangen informatie (zie 
punt II.2) niet kunnen garanderen dat aan elke sec­
tor waar aardgas wordt verbruikt, een zelfde of 
soortgelijk tarief als het met het Landbouwschap 
voor de tuinbouw overeengekomen tarief zou wor­
den aangeboden met het oog op spoedige toepassing 
voor de sectoren die met een dergelijk tarief zouden 
instemmen. Geconcludeerd moet derhalve worden 
dat de voorgestelde oplossing, waarbij het betrokken 
tarief zou worden veralgemeend, voor de Neder­
landse autoriteiten niet aanvaardbaar was. 
6. Aangezien het om steun voor de bedrijfsvoering 
gaat, voldoet de steunmaatregel niet aan de eisen die 
worden gesteld om zich te kunnen beroepen op de 
enige afwijkende bepaling die in aanmerking zou 
kunnen komen, namelijk artikel 92, lid 3, onder c), 
van het EEG-Verdrag. De maatregel kan de omstan­
digheden waarin de betrokken bedrijven verkeren, 
immers niet duurzaam verbeteren. Zodra de steun­
verlening zou worden beëindigd, zouden deze be­
drijven zich weer in dezelfde structurele situatie be­
vinden als vóór de inwerkingtreding van de Neder­
landse maatregel. De steun kan derhalve niet worden 
beschouwd als een maatregel om de ontwikkeling 
van de betrokken sector te vergemakkelijken in de 
zin van de bovengenoemde bepaling van het Ver­
drag. 
7. Gezien het voorafgaande heeft de Commissie beslo­
ten om ten aanzien van de in punt 4 bedoelde steun­
maatregel de procedure van artikel 93, lid 2, van het 
EEG-Verdrag in te leiden. Zij verzoekt de Neder­
landse Regering de bewuste tarieftranche III niet toe 
te passen. 
8. Wat het formele aspect van de procedure betreft, 
hebben de Nederlandse autoriteiten in hun brief van 
22 december 1989 medegedeeld dat volgens hen de 
termijn van twee maanden voor het onderzoek van 
tarieftranche III op 29 september 1989 was ingegaan 
(zie punt 1) en op 29 november 1989 was verstreken, 
en Nederland de betrokken maatregel op dat mo­
ment derhalve kon gaan toepassen. 
In dit verband dient erop te worden gewezen dat de 
Commissie zich in haar brief nr. SG(89) D/13186 
van 19 oktober 1989 het recht had voorbehouden 
om haar standpunt over het derde onderdeel van het 
contract (tarieftranche III) later te bepalen, nadat de 
Nederlandse autoriteiten in hun brief van 29 septem­
ber 1989 hadden gemeld dat tarieftranche III zou 
worden opgeschort totdat bekend zou zijn welke re­
sultaten het voorgenomen bilaterale overleg, dat op 
16 november 1989 heeft plaatsgevonden, had opgele­
verd. 
25. 4. 90 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen Nr. C 103/11 
De bewering van de Nederlandse autoriteiten in hun 
brief van 22 december 1989 dat met hun brief van 29 
september 1989 de termijn van twee maanden (') kon 
worden geacht te zijn ingegaan, is niet gegrond, 
aangezien in de laatstgenoemde brief gewag werd 
gemaakt van een nog te houden bilaterale vergade­
ring van de Nederlandse ministeriële diensten en de 
diensten van de Commissie, die aanvullende infor­
matie moest opleveren. 
Anders dan de Nederlandse autoriteiten in hun brief 
van 22 december 1989 betogen, is in die vergadering 
niet geconcludeerd dat de Commissie alle informatie 
had ontvangen. Wel hebben de diensten van de 
Commissie bij die gelegenheid een eventuele oplos­
sing voorgelegd aan de diensten van het Nederlandse 
Ministerie van Landbouw. 
Zowel de eerstgenoemde als de laatstgenoemde 
diensten moesten voor deze oplossing de instemming 
van hun respectieve bevoegde autoriteiten verwerven. 
Een definitief antwoord is eigenlijk pas op 13 de­
cember 1989 gegeven, doordat het Ministerie van 
Landbouw aan de Commissie een afschrift heeft ge­
zonden van een brief van Gasunie aan het Ministerie 
van Economische Zaken. De datum van ontvangst 
van deze zending is naar het oordeel van de diensten 
van de Commissie de datum waarop enerzijds de ge-
dachtenwisseling tussen de respectieve diensten over 
de betrokken tarieftranche III is beëindigd, en an­
derzijds de termijn van twee maanden voor het on­
derzoek van deze maatregel is ingegaan. 
De kennisgeving van tranche III van het tuinbouwta-
rief mag worden geacht met ingang van die datum 
volledig te zijn. 
In het kader van de ingeleide procedure deelt de 
Commissie de Nederlandse Regering derhalve mede 
dat de kennisgeving van tarieftranche III pas met in­
gang van 13 december 1989 als volledig kan worden 
beschouwd en dat de Commissie het bijgevolg niet 
eens kan zijn met de opvatting van de Nederlandse 
Regering dat deze tarieftranche per 29 november 
1989 kon worden toegepast. De Commissie is toen 
trouwens niet van tevoren van een daartoe strekkend 
besluit van de Nederlandse Regering in kennis ge­
steld (2). 
(') Arrest in zaak nr. 120/73 (Lorentz/Duitsland), Jurispr. 
1973, blz. 1471 e. v. 
(2) Arrest in zaak nr. 120/73 (Lorentz/Duitsland), Jurispr. 
1973, blz. 1471 e. v. 9. In het kader van deze procedure maant de Commis­
sie de Nederlandse Regering aan om haar opmerkin­
gen binnen een termijn van vier weken, te rekenen 
vanaf de datum van dit schrijven, aan de Commissie 
te doen toekomen. 
De Commissie stelt de Nederlandse Regering er 
voorts van in kennis dat zij de andere Lid-Staten en 
de overige belanghebbenden door een bekendmaking 
in het Publikatieblad van de Europese Gemeenschap­
pen zal aanmanen om hun eventuele opmerkingen 
aan haar kenbaar te maken. 
10. De Commissie vestigt de aandacht van de Neder­
landse Regering op de brief over de voor de Lid-Sta­
ten uit artikel 93, lid 3, van het EEG-Verdrag voort­
vloeiende verplichtingen die zij op 3 november 1983 
aan alle Lid-Staten heeft gezonden, alsmede op de in 
Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen nr. 
C318 van 24 november 1983, bladzijde 3, opgeno­
men mededeling waarin in herinnering is gebracht 
dat bij alle onwettig — dit is zonder te wachten op 
de eindbeslissing in het kader van de procedure van 
artikel 93, lid 2, van het EEG-Verdrag — toege­
kende steun om terugbetaling kan worden verzocht 
en/of kan worden geweigerd de voorschotten van 
het Europees Oriëntatie- en Garantiefonds voor de 
Landbouw (EOGFL) te verstrekken of de uitgaven 
betreffende nationale maatregelen die rechtstreeks 
van invloed zijn op communautaire maatregelen, aan 
te rekenen op de begroting van het EOGFL. 
11. De Commissie maant de andere Lid-Staten en de 
overige belanghebbenden aan om binnen vier weken 
na de datum van deze bekendmaking hun opmerkin­
gen over de betrokken steunmaatregelen te sturen 
naar op het volgende adres: 
Commissie van de Europese Gemeenschappen, 
Wetstraat 200, 
B-1049 Brussel. 
Deze opmerkingen zullen aan de Nederlandse Regering 
worden meegedeeld.