Beschikking van de Commissie

van 9 juli 2003

betreffende de steunregeling waaraan Italië uitvoering heeft gegeven voor natuurrampen tot en met 31 december 1999

(Kennisgeving geschied onder nummer C(2003) 2048)

(Slechts de tekst in de Italiaanse taal is authentiek)

(2004/89/EG)

DE COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN,

Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap, en met name op artikel 88, lid 2, eerste alinea,

Na de belanghebbenden overeenkomstig voornoemd artikel te hebben aangemaand hun opmerkingen te maken(1) en gezien deze opmerkingen,

Overwegende hetgeen volgt:

I. PROCEDURE

(1) Bij brief van 22 februari 1993, geregistreerd op 26 februari 1993, heeft de Permanente Vertegenwoordiging van Italië bij de Europese Unie een ontwerp van steunmaatregelen van de regio Sicilië ten gunste van door natuurrampen getroffen landbouwbedrijven en tot wijziging van lopende steunregelingen in de landbouwsector overeenkomstig artikel 88, lid 3, van het Verdrag bij de Commissie aangemeld. Het ontwerp is geregistreerd als steunmaatregel N 126/93.

(2) Bij brief van 17 maart 1993 heeft de Commissie om nadere gegevens verzocht. Bij gebrek aan antwoord van de Italiaanse autoriteiten, heeft zij laatstgenoemden bij brief van 15 juni 1993 verzocht de verlangde gegevens binnen 15 dagen na deze datum te verstrekken. Op 20 augustus 1993 heeft de Commissie nogmaals verzocht om nadere gegevens.

(3) Als reactie op bovengenoemde verzoeken hebben de Italiaanse autoriteiten bij brief van 16 september 1993, geregistreerd op 26 september 1993, een onvolledig antwoord verstrekt. Bij brief van 14 oktober 1993 heeft de Commissie de Italiaanse autoriteiten verzocht volledig te antwoorden op de vragen in de brief van 17 maart 1993.

(4) De Italiaanse autoriteiten hebben geantwoord bij brief van 14 februari 1994, geregistreerd op 22 februari 1994.

(5) Uit dit antwoord bleek dat het door de Italiaanse autoriteiten op 22 februari 1993 aangemelde ontwerp van steunmaatregelen inmiddels was aangenomen als regionale wet nr. 6(2) van 12 januari 1993 (hierna regionale wet nr. 6/1993 genoemd) en dat de nieuwe wet verdere maatregelen bevatte waarvan geen sprake was in de oorspronkelijke aanmelding aan de Commissie overeenkomstig artikel 88, lid 3, van het Verdrag. De Commissie heeft derhalve besloten de steunmaatregel op te nemen in het register van niet-aangemelde steunmaatregelen onder het nummer NN 31/94.

(6) Bij telex van 30 maart 1994 heeft de Commissie de Italiaanse autoriteiten verzocht de definitieve tekst van regionale wet nr. 6/1993 en aanvullende gegevens te verstrekken.

(7) Aangezien de Commissie geen antwoord heeft ontvangen op bovengenoemde brief, heeft zij de Italiaanse autoriteiten bij brief van 21 juni 1994 verzocht de verlangde gegevens te verstrekken.

(8) De Italiaanse autoriteiten hebben op het verzoek van de Commissie geantwoord bij brieven van 14 juli 1994 en 14 september 1994, geregistreerd op 16 september 1994.

(9) Bij brief van 2 maart 1995 heeft de Commissie Italië gemeld dat zij geen bezwaar maakt tegen de in de artikelen 5 en 7 van regionale wet nr. 6/1993 vastgestelde steunmaatregelen, aangezien ze geen staatssteun in de zin van artikel 87, lid 1, van het Verdrag betreffen. De Commissie maakt evenmin bezwaar tegen de herfinanciering van de steunmaatregelen van artikel 9 en artikel 15, lid 3, en verder van regionale wet nr. 13/1986 (Sicilië)(3). Bij diezelfde brief meldt de Commissie Italië evenwel dat zij zich het recht voorbehoudt om de betrokken steunmaatregelen te toetsen aan artikel 87, lid 1, van het Verdrag bij de vaststelling van de algemene criteria voor de beoordeling van de steunmaatregelen in de vorm van kortlopend krediet met rentesubsidie.

(10) Bij diezelfde brief heeft de Commissie Italië bovendien gemeld te hebben besloten de procedure van artikel 88, lid 2, van het Verdrag in te leiden ten aanzien van de artikelen 1 en 6 van regionale wet nr. 6/1993 en van de nationale Italiaanse wetgeving inzake steun voor de landbouw in geval van natuurrampen.

(11) De Commissie heeft het besluit tot inleiding van de procedure van artikel 88, lid 2, van het Verdrag ten aanzien van de artikelen 1 en 6 van wet nr. 6/1993 en de nationale Italiaanse wetgeving inzake natuurrampen gemotiveerd met het argument dat het praktisch onmogelijk is de verenigbaarheid van de artikelen 1 en 6 van wet nr. 6/1993, (tot instelling van steunmaatregelen ten behoeve van door natuurrampen getroffen landbouwbedrijven) met de relevante communautaire bepalingen te beoordelen zonder rekening te houden met de nationale wetgeving op dit gebied, waarnaar wet nr. 6/1993 constant verwijst, en waarvan cumulatie met de betrokken steunmaatregelen niet kan worden uitgesloten(4).

(12) Om regionale wet nr. 6/1993 te kunnen onderzoeken en de nationale wetgeving inzake natuurrampen te kunnen beoordelen, heeft de Commissie de Italiaanse autoriteiten in het kader van de inleiding van de procedure verzocht de hieronder genoemde teksten te verstrekken, die niet bij de Commissie waren aangemeld zoals vereist in artikel 88, lid 3, van het Verdrag:

- alle op dat ogenblik aangenomen juridische teksten tot regeling, wijziging of toepassing van nationale wet nr. 590 van 15 oktober 1981 "Nuove norme per il Fondo di solidarietà nazionale" (nieuwe regeling voor het Nationaal Solidariteitsfonds), die de nationale kaderwet inzake natuurrampen vormde waarnaar werd verwezen in wet nr. 6/1993, en die samen met deze laatste wet moest worden beoordeeld;

- alle op dat ogenblik aangenomen juridische teksten betreffende de regeling, de wijziging of toepassing van besluitwet nr. 367 van 6 december 1990, gecoördineerd met omschakelingswet nr. 31 van 30 januari 1991 betreffende "Misure urgenti a favore delle aziende agricole e zootecniche danneggiate dall'eccezionale siccità verificatasi nell'annata agraria 1989-1990" (urgentiemaatregelen voor de landbouw- en veehouderijbedrijven die zijn getroffen door de uitzonderlijke droogte in het landbouwjaar 1989-1990)(5), waarvoor de artikelen 1 en 6 van wet nr. 6/1993 voorzagen in specifieke afwijkingen en maatregelen;

- de tekst van wet nr. 185 van 14 februari 1992 "Nuova disciplina del Fondo di solidarietà nazionale" (nieuwe kaderregeling voor het nationale solidariteitsfonds), die de geldende nationale kaderwet inzake natuurrampen vormde en nog steeds vormt, alsook die van alle andere juridische besluiten tot wijziging, aanvulling en toepassing daarvan;

- de tekst van nationale wet nr. 198 van 13 mei 1985(6), waarvoor de artikelen 1 en 6 van wet nr. 6/1993 voorzagen in specifieke afwijkingen en maatregelen, alsook die van alle andere juridische besluiten tot wijziging, aanvulling en toepassing daarvan;

- met betrekking tot bovengenoemde besluiten, alle elementen aan de hand waarvan de werkingssfeer van de daarin vervatte maatregelen kan worden vastgesteld, de criteria voor de toekenning van de steun, alsook de bevoegdheden van de staat, de autonome regio's en provincies inzake de toekenning van steun.

(13) Het besluit van de Commissie tot inleiding van de procedure is bekendgemaakt in het Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen(7). De Commissie heeft de belanghebbenden verzocht hun opmerkingen te maken.

(14) Bij brief van 12 april 1995 hebben de Italiaanse autoriteiten de Commissie hun opmerkingen doen toekomen naar aanleiding van de inleiding van de procedure betreffende de nationale bepalingen inzake natuurrampen, en de teksten van alle nationale teksten waarom in het kader van de inleiding van de procedure was verzocht. Volgens de Italiaanse autoriteiten is het aan de regionale Siciliaanse autoriteiten om opmerkingen betreffende regionale wet nr. 6/1993 kenbaar te maken. Ze hebben echter geen opmerkingen doen toekomen.

(15) Bij brief van 19 april 2000 heeft de Commissie de Italiaanse autoriteiten verzocht om aanvullende gegevens betreffende de nationale wetgeving inzake natuurrampen en regionale wet nr. 6/1993. Wat deze laatste wet betreft, herhaalt de Commissie in bovengenoemde brief vragen uit eerdere verzoeken aan de Italiaanse autoriteiten om aanvullende gegevens, waarop deze laatsten niet hadden gereageerd. In diezelfde brief(8) vestigt de Commissie de aandacht van de Italiaanse autoriteiten op de noodzaak om nauwkeurige antwoorden te geven op deze vragen, omdat de Commissie anders genoopt zou zijn een besluit te nemen op basis van louter de op dat ogenblik beschikbare gegevens.

(16) Bij brief van 20 november 2000 hebben de Italiaanse autoriteiten de gegevens verstrekt waarom de Commissie op 19 april 2000 had verzocht met betrekking tot de nationale wetgeving inzake natuurrampen. In verband met regionale wet nr. 6/1993 hebben bovengenoemde autoriteiten gepreciseerd dat de Siciliaanse autoriteiten de aanvullende gegevens zouden verstrekken. De Commissie heeft deze echter nooit ontvangen.

(17) Bij brief van 29 januari 2001 hebben de Italiaanse autoriteiten bovendien twee andere teksten verstrekt in verband met wet nr. 185/1992: ministerieel besluit nr. 100460 van 18 maart 1993 betreffende de uitvoeringsbepalingen van artikel 6 van wet nr. 185/1992 en presidentieel besluit nr. 324 van 17 mei 1996. In diezelfde brief verklaren de Italiaanse autoriteiten dat ministerieel besluit nr. 100460 nooit in de praktijk is toegepast.

(18) Op 13 november 2002 hebben de diensten van de Commissie besloten het dossier op te splitsen in drie delen: steunmaatregel van de staten C 12/A/95 met betrekking tot alle uit hoofde van wet nr. 185 van 14 februari 1992 tot en met 31 december 1999 toegekende steun om het hoofd te bieden aan schade door natuurrampen; steunmaatregel van de staten C 12/B/95 met betrekking tot alle door de Italiaanse autoriteiten uit hoofde van wet nr. 185 van 14 februari 1992 toegekende steun, te rekenen vanaf 1 januari 2000; steunmaatregel van de staten C 12/C/95 met betrekking tot de artikelen 1 en 6 van regionale wet nr. 6 van 12 januari 1993 en de andere daarin genoemde wetgevende besluiten.

(19) Het onderhavige besluit heeft uitsluitend betrekking op de door Italië uit hoofde van wet nr. 185 van 14 februari 1992 tot en met 31 december 1999 toegekende staatssteun, namelijk de in het kader van steunmaatregel van de staten C 12/A/95 onderzochte steun. De steun die door Italië vanaf 1 januari 2000 is toegekend uit hoofde van wet nr. 185 van 14 februari 1992, van de artikelen 1 en 6 van regionale wet nr. 6 van 12 januari 1993 en van de andere nationale wetten waarnaar hierin wordt verwezen (respectievelijk steunmaatregelen van de staten C 12/B/95 en C 12/C/95), zal onder een afzonderlijk besluit vallen.

II. BESCHRIJVING

Inhoud van wet nr. 185/1992

(20) Wet nr. 185 van 14 februari 1992 vormt de nationale kaderwet inzake natuurrampen. De wet, die momenteel van kracht is, voorziet in een gecoördineerd geheel van steunmaatregelen om het hoofd te bieden aan de door de landbouwers geleden schade aan de landbouwproductie of aan de productiemiddelen als gevolg van natuurrampen, slechte weersomstandigheden of dierziekten.

(21) De middelen om de landbouwers te compenseren voor de uit bovengenoemde gebeurtenissen voortvloeiende schade komen uit het Nationaal Solidariteitsfonds, dat de voor de schadeloosstellingen noodzakelijke bedragen aan de diverse regio's toewijst. Met het in 1970 ingestelde fonds is een automatisch mechanisme ingesteld waarmee specifieke maatregelen voor actieve en passieve verdediging in de landbouwsector kunnen worden genomen, zonder telkens een beroep te hoeven doen op bijzondere financiële wetten.

(22) De wet, die bestaat uit twaalf artikelen, voorziet in vier soorten steunmaatregelen:

1. Steunmaatregelen voor de schadeloosstelling van landbouwers voor door natuurrampen en slechte weersomstandigheden veroorzaakte schade;

2. steunmaatregelen voor de bestrijding van dierziekten;

3. steunmaatregelen voor initiatieven voor actieve verdediging tegen slechte weersomstandigheden;

4. steunmaatregelen voor de betaling van verzekeringspremies (initiatieven voor passieve verdediging).

(23) De praktische voorwaarden voor de toekenning van de steun worden niet gespecificeerd in de wet. De uitvoeringsbepalingen van de wet worden onder andere toegelicht in circulaire nr. 7 (hierna "circulaire") van 28 mei 1992, die de Italiaanse minister van Landbouw aan alle regio's, de autonome provincies Bolzano en Trento, de instellingen voor landbouwkrediet en talrijke beroepsorganisaties in de landbouwsector heeft toegezonden. De Italiaanse autoriteiten hebben de circulaire onmiddellijk na de inleiding van de procedure van artikel 88, lid 2, van het Verdrag, aan de Commissie verstrekt. Wet nr. 185/1992 kan niet los worden gezien van de circulaire. Bij de beoordeling van de wet moet dus ook de circulaire in aanmerking worden genomen.

Steunmaatregelen voor de schadeloosstelling van landbouwers voor door natuurrampen en slechte weersomstandigheden veroorzaakte schade (artikelen 3, 4 en 5 van wet nr. 185/1992)

(24) In artikel 3 van wet nr. 185/1992 is een aantal soorten steunmaatregelen voor de landbouwsector vastgesteld ter bevordering van de hervatting van de activiteiten na natuurrampen of slechte weersomstandigheden. De maatregelen uit hoofde van vorengenoemd artikel staan open voor landbouwbedrijven (zowel individuele bedrijven als groeperingen) die gelegen zijn in gebieden die door de bevoegde regionale autoriteiten zijn aangemerkt als door natuurrampen of slechte weersomstandigheden getroffen gebieden. Het is dus aan deze autoriteiten om het buitengewone karakter van de gebeurtenis en de daadwerkelijke daaruit voortvloeiende schade vast te stellen.

(25) Om voor steun in aanmerking te komen, moeten de betrokken bedrijven schade voor ten minste 35 % van de bruto verkoopbare productie (met uitzondering van de dierlijke productie) hebben geleden. Bij de berekening van het schadepercentage worden ook uit eerdere natuurrampen voortvloeiende verliezen in aanmerking genomen die in de loop van het landbouwjaar door hetzelfde bedrijf en voor dezelfde teelt zijn geleden.

(26) In wet nr. 185/1992 wordt niet gespecificeerd voor welke "natuurrampen of uitzonderlijk slechte weersomstandigheden" landbouwers kunnen worden schadeloos gesteld. In hun brief van 20 november 2000 preciseren de Italiaanse autoriteiten evenwel dat de verschillende soorten zijn vastgesteld in circulaire nr. 7 van 28 mei 1992. In het bij de circulaire gevoegde formulier, waarop de potentiële begunstigden de geleden schade moeten aangeven, staan de volgende gebeurtenissen vermeld: hagel, vorst, aanhoudende regenval, droogte, regen met overstromingen, scirocco, aardbeving, storm, rijm, windstoten en stormvloeden. In diezelfde brief preciseren de Italiaanse autoriteiten dat de betrokken gebeurtenissen slechts als uitzonderlijk worden aangemerkt wanneer ze voor ten minste 35 % schade aan de bruto verkoopbare productie veroorzaken.

(27) De berekening van de bruto verkoopbare productie wordt noch in de wet, noch in de circulaire aangegeven. In de brief van 20 november 2000 lichten de Italiaanse autoriteiten de berekeningswijze wel toe:

a) Berekening van de normale bruto verkoopbare productie:

- op basis van het productiesysteem van het bedrijf worden de hoeveelheden geraamd die kunnen worden geproduceerd bij normale omstandigheden (zonder schade), exclusief de productie die in het bedrijf wordt hergebruikt. Vervolgens wordt de geldwaarde ervan vastgesteld;

- de reeds geïncasseerde en in de loop van het jaar nog te incasseren bijkomende inkomsten worden vastgesteld, inclusief eventuele inkomenstoelagen;

- de som van de productiewaarde en de bijkomende inkomsten vormt de normale bruto verkoopbare productie.

b) Berekening van daadwerkelijke bruto verkoopbare productie na schade:

- op basis van hetzelfde productiesysteem van het bedrijf worden de hoeveelheden geraamd die na de schade kunnen worden geproduceerd, alsook de geldwaarde daarvan;

- de bijkomende inkomsten en de eventuele inkomenstoelagen worden berekend;

- de totale waarde van de na de schade haalbare productie en van de bijkomende inkomsten vormt de bruto verkoopbare waarde exclusief de geleden schade.

c) Berekening van het effect van de schade:

- de verhouding tussen de productie die kan worden gehaald na de gebeurtenis die de schade heeft veroorzaakt en de normale bruto verkoopbare productie geeft het procentuele effect van de schade op de bruto verkoopbare productie weer.

(28) In de circulaire is bepaald dat schade aan infrastructuur en grondverbeteringswerken die normaal is voor het seizoen of is toe te schrijven aan nalatigheid, onbekwaamheid, gebrek aan onderhoud, of natuurlijke slijtage, wordt uitgesloten van financiering uit het Nationaal Solidariteitsfonds. Het uitzonderlijke karakter van de gebeurtenis moet worden aangetoond aan de hand van onweerlegbare, uit officiële onderzoeken afkomstige technische elementen, die worden vergeleken met die van voorgaande jaren, op basis van een met het oog op statistische relevantie voldoende lange referentieperiode.

(29) Volgens de door de Italiaanse autoriteiten bij brief van 20 november 2000 verstrekte gegevens wordt de schade berekend op het niveau van het individuele bedrijf, rekening houdend met eventuele schade aan teelten die onder regelingen voor gesubsidieerde verzekeringen vallen en de gewone kosten die niet door de landbouwer worden gedragen.

(30) In artikel 3 van wet nr. 185/1992 is bepaald dat bedrijven die voldoen aan bovengenoemde voorwaarden in aanmerking kunnen komen voor de volgende steunmaatregelen:

a) Urgentiemaatregelen

In het artikel worden de in artikel 1 van wet nr. 590 van 15 oktober 1981, en latere wijzigingen daarvan, vastgestelde urgentiemaatregelen genoemd.

Uit bovengenoemde circulaire kan worden opgemaakt dat de steun beschikbaar wordt gesteld in geval van bijzonder ernstige schade en noodsituaties die een snelle interventie vereisen. Onder deze categorie vallen eenmalige bijdragen voor de gedeeltelijke dekking van de door de landbouwers geleden schade, waarbij met name rekening wordt gehouden met de uitgaven die zijn gedaan om de schade aan de producten te beperken, inclusief die voor vervoer, opslag, bewerking en verwerking. In de circulaire die de Italiaanse autoriteiten aan de regio's hebben toegezonden, worden de volgende maatregelen genoemd:

- bijdrage per hectare in geval van totaal of gedeeltelijk waardeverlies van de teelt;

- bijdrage tot 40 % van de schade door verlies aan dieren en tot 30 % van de schade als gevolg van de vernietiging van de dode dieren;

- bijdrage tot 5 miljoen ITL voor dringende reparaties aan de landbouwbedrijfsgebouwen(9);

- bijdrage tot 50 miljoen ITL voor het herstel van de infrastructuur van de landbouwbedrijven;

- bijdrage tot 100 % van de uitgaven die zijn gedaan voor de ophaling, het huisvesten en het voederen van de dieren, beperkt tot de duur van de noodsituatie, en in ieder geval voor maximaal zes maanden;

- bijdrage tot 90 % van de uitgaven die zijn gedaan om de schade aan de producten te beperken.

b) Kapitaalbijdragen voor zelfstandige boeren en hoofdberoepslandbouwers, tot 3 miljoen ITL (10 miljoen voor bedrijven die schade hebben geleden aan installaties voor gespecialiseerde beschermde teelten). De bijdrage bedraagt maximaal 80 % van de subsidiabele uitgaven en is bedoeld om het bedrijfskapitaal te herstellen. Landbouwproducenten die geen zelfstandige boeren of hoofdberoepslandbouwers zijn, komen slechts in aanmerking voor gesubsidieerde leningen over vijf jaar.

c) Leningen met rentesubsidie over vijf jaar, om de landbouwers in staat te stellen hun activiteiten in het jaar waarin de gebeurtenis zich heeft voorgedaan en het jaar daarop voort te zetten. Het bedrag van de lening kan ook de afbetalingen voor het landbouwkrediet in het jaar van de gebeurtenis omvatten, zelfs wanneer de aflossingstermijn reeds (voor één enkele keer en voor niet meer dan vierentwintig maanden) was verlengd.

d) Leningen met rentesubsidie over tien jaar, voor het herstel, de wederopbouw en de omschakeling van de getroffen bedrijfsinstallaties, inclusief boomaanplantingen, kwekerijen, kassen en bedrijfswegen. Als alternatief kunnen kapitaalbijdragen worden verleend tot 80 % van de daadwerkelijke uitgaven voor kleine bedrijven, 65 % voor middelgrote bedrijven en 50 % voor grote bedrijven. De bijdragen kunnen worden verleend ter ondersteuning van de wederopbouw en het herstel van de gebouwen, het herstel van de gronden en de boomaanplantingen, de reparatie en de vervanging van machines, landbouwwerktuigen en installaties voor de bewaring en verwerking van de producten, en ten slotte voor de aanschaf van zaad en het herstel van de voorraden.

e) Leningen met rentesubsidie over vijf jaar, voor afzet- en verwerkingscoöperaties en erkende telersverenigingen in de zin van de communautaire wetgeving die, door de schade aan de productie van hun leden, een productieverlies hebben genoteerd van ten minste 35 % ten opzichte van de gemiddelde in de afgelopen twee jaar afgezette productie, met alle inkomensverliezen vandien. Alleen verliezen die rechtstreeks verband houden met de natuurramp worden in aanmerking genomen. Verliezen die te wijten zijn aan andere factoren, zoals veranderingen op het niveau van de werking van de coöperaties, het aantal leden, agronomische praktijken, enz., worden niet in aanmerking genomen. Voorts wordt geen steun verleend aan coöperaties die zich voor meer dan de helft van de totaal verwerkte hoeveelheid op de markt bevoorraden.

f) Steun voor fruitteeltcoöperaties en erkende verenigingen van fruittelers voor de opslag van citrusvruchten die niet kunnen worden afgezet.

g) Daarnaast kunnen de regio's steun tot 100 % verlenen voor het herstel van wegen en waterleidingen.

(31) Aanvullend op de bovengenoemde in artikel 3 van wet nr. 185/1992 vastgestelde maatregelen, kunnen landbouwbedrijven die voldoen aan de steuncriteria op grond van artikel 4 profiteren van een verlenging van de aflossingstermijnen voor kredieten inzake landbouw, bedrijfsvoering en verbetering. Aan de verlenging van de aflossingtermijnen is een deelneming in de betaling van de renten gekoppeld. Artikel 5 van de wet voorziet voor dezelfde bedrijven in een gedeeltelijke vrijstelling van de betaling van de binnen twaalf maanden na de gebeurtenis betaalbare bijdragen aan de "Servizio dei contributi unificati" (minimaal 20 % en maximaal 50 % van het verschuldigde bedrag).

Steunmaatregelen voor de bestrijding van dierziekten (artikel 6 van wet nr. 185/1992)

(32) Op grond van artikel 6 mogen producentenorganisaties bijdragen in de inkomenssteun voor veehouderijen die zijn getroffen door dierziekten waarvoor overeenkomstig wet nr. 218 van 2 juni 1988 slachting van het bestand verplicht is. Hierbij wordt rekening gehouden met het productieverlies als gevolg van de door de bevoegde autoriteiten opgelegde stillegging van de veehouderijactiviteiten. De staat draagt bij tot 50 % van de daadwerkelijke uitgaven van het sociaal verzekeringsfonds.

(33) Volgens het artikel moeten de specifieke uitvoeringsbepalingen bij een besluit van het ministerie van Landbouw worden vastgesteld. Op verzoek van de Commissie hebben de Italiaanse autoriteiten het betrokken decreet (ministerieel besluit nr. 100460 van 18 maart 1993) toegezonden. Volgens hen is het nooit in de praktijk toegepast.

(34) Het besluit voorziet in bijdragen voor veehouderijen die getroffen zijn door mond- en klauwzeer, klassieke varkenspest, Afrikaanse varkenspest, vesiculaire varkensziekte en pleuropneumonie. Voor de bijdragen komen uitsluitend bedrijven in aanmerking die zijn aangesloten bij een organisatie ter bescherming van de landbouwproductie, uiterlijk op 30 maart van elk jaar het aantal in het bedrijf gehouden dieren melden, en zich ertoe verbinden de bijdrage te betalen en te voldoen aan de hygiënenormen ter bescherming van de veehouderij. De bijdrage mag niet meer bedragen dan 40 % van de bruto verkoopbare productie van de geslachte diersoort, waarvoor de jaarlijkse waarde per volwassen dier bij het besluit wordt vastgesteld. Bij de vaststelling van het percentage van de bijdrage (maximaal 40 %) wordt rekening gehouden met de vaste bedrijfskosten en de inschrijving van de diersoorten in het stamboek. De totale bijdrage is proportioneel met de periode waarin de veehouderijactiviteiten zijn stilgelegd. Voor runderen mag deze evenwel niet meer dan zes maanden bedragen, voor varkens, schapen en geiten niet meer dan drie maanden. De bijdrage van de staat wordt aan de organisaties uitbetaald na goedkeuring van de jaarrekeningen aan de hand van de aan de bevoegde regionale autoriteiten overgelegde documenten. Daarnaast kunnen de organisaties besluiten een beroep te doen op verzekeringsvormen in de zin van artikel 9, lid 1, onder b), van diezelfde wet nr. 185/1992.

Initiatieven inzake actieve verdediging tegen slechte weersomstandigheden (artikel 8 van wet nr. 185/1992)

(35) Er wordt voorzien in een bijdrage tot 80 % van de subsidiabele uitgaven voor investeringen in initiatieven, inclusief proefprojecten, inzake actieve verdediging(10) van de bedrijven (teelten) tegen slechte weersomstandigheden. Het betreft hier met name hagelnetten. De bijdragen zijn bestemd voor de organisaties ter bescherming van de landbouwproductie, die verantwoordelijk zijn voor de uitvoering van de projecten. Bovendien kan voor het beheer en het onderhoud van de inrichtingen een bijdrage van 50 % worden verleend. Voor projecten inzake actieve verdediging wordt slechts financiering toegekend wanneer het initiatief economisch voordeliger is dan de corresponderende kosten voor passieve verdediging. Het ministerie van Landbouw stelt minimumdrempels vast beneden welke projecten inzake actieve verdediging niet als economisch voordelig kunnen worden beschouwd.

(36) Volgens de gegevens van de Italiaanse autoriteiten in hun brief van 20 november 2000 is bij gebrek aan adequate technieken ter voorkoming van schade door natuurrampen of slechte weersomstandigheden geen enkel initiatief inzake actieve verdediging genomen.

Verzekeringscontracten (artikel 9 van wet nr. 185/1992)

(37) Op grond van artikel 9 van wet nr. 185/1992 zijn de bij wet nr. 364 van 25 mei 1970 en wet nr. 590 van 15 oktober 1981 vastgestelde beschermingsorganisaties gemachtigd om verzekeringscontracten te sluiten ter dekking van de verliezen als gevolg van slechte weersomstandigheden en planten- en dierziekten. De landbouwers konden kiezen tussen drie soorten contracten:

a) vergoeding van schade aan bepaalde teelten door hagel, rijm, vorst of andere slechte weersomstandigheden (specifieke weersomstandigheden die specifieke teelten aantasten);

b) vergoeding van schade aan bedrijfsinstallaties en bepaalde teelten als gevolg van slechte weersomstandigheden die buitenmatig van invloed kunnen zijn op het ondernemersrisico. De schade kan ook veroorzaakt zijn door plantenziekten, mits deze nauw verband houden met slechte weersomstandigheden, en door dierziekten (plus door slechte weersomstandigheden die van invloed zijn op specifieke teelten of installaties). Dit soort contract kan ook betrekking hebben op schade aan de kwaliteit;

c) vergoeding van schade aan de voornaamste teelten van het bedrijf door slechte weersomstandigheden die buitenmatig van invloed kunnen zijn op het ondernemersrisico (plus door slechte weersomstandigheden die van invloed zijn op meer dan één teelt of installatie).

(38) Met betrekking tot het normale ondernemersrisico hebben de Italiaanse autoriteiten gepreciseerd dat dit doorgaans op 10-15 % wordt vastgesteld.

(39) De verzekeringspremies worden gedragen door het sociaal verzekeringsfonds, dat wordt gestijfd door:

1. de bijdragen van de leden;

2. de bijdrage van de staat (voor 50 % van de totale kosten);

3. de bijdragen van de regio's, andere instanties en particulieren.

(40) In de circulaire is bepaald dat voor polissen in gebieden met een hoog risico voor slechte weersomstandigheden, die zijn vastgesteld bij ministerieel besluit, een overheidsbijdrage kan worden verleend (van de staat, de regio's, enz. ) tot 65 % van de totale kosten. In hun brief van 20 november 2000 delen de Italiaanse autoriteiten mee dat de staatsbijdrage in de daadwerkelijke kosten gemiddeld beperkt is tot 30-40 %. In de weinige gevallen waarin een regionale bijdrage wordt verleend, zoals in de provincie Trento, bedraagt de bijdrage niet meer dan 65 %.

Besluit inzake de verzekeringscontracten (presidentieel besluit nr. 324 van 17 mei 1996)

(41) Bij brief van 20 november 2000 preciseren de Italiaanse autoriteiten dat artikel 9 van wet nr. 185/1992 vervangen is door presidentieel besluit nr. 324 van 17 mei 1996 (Regolamento concernente norme sostitutive dell'articolo 9 della legge 14 febbraio 1992, n. 185, sull'assicurazione agricola agevolata - Verordening tot vervanging van artikel 9 van wet nr. 185 van 14 februari 1992, betreffende de gesubsidieerde landbouwverzekering). Bij de beoordeling van de Italiaanse bepalingen betreffende de vergoeding van door natuurrampen veroorzaakte schade tot de inwerkingtreding van de nieuwe richtsnoeren(11) moet derhalve ook rekening worden gehouden met dit besluit.

(42) Volgens de Italiaanse autoriteiten is het besluit uitgevaardigd om de Italiaanse bepalingen inzake de gesubsidieerde landbouwverzekering in overeenstemming te brengen met de communautaire regelgeving. De begrotingswet 2001 bevat een artikel met verdere wijzigingen van de Italiaanse wetgeving terzake, om deze in overeenstemming te brengen met de nieuwe communautaire richtsnoeren voor staatssteun in de landbouwsector. Deze laatste bepaling valt niet onder het onderhavige besluit.

(43) Gesubsidieerde verzekeringscontracten worden geregeld bij presidentieel besluit nr. 324/1996. Voor de overheidsbijdrage komen dezelfde contracten als die in de zin van wet nr. 185/1992 in aanmerking. De staatsbijdrage bedraagt maximaal 50 % van de subsidiabele uitgaven (65 % in gebieden met een hoog risico voor slechte weersomstandigheden).

III. BEOORDELING

(44) In artikel 87, lid 1, van het EG-Verdrag is bepaald dat steunmaatregelen van de staten of in welke vorm ook met staatsmiddelen bekostigd, die de mededinging door begunstiging van bepaalde ondernemingen of bepaalde producties vervalsen of dreigen te vervalsen, onverenigbaar zijn met de gemeenschappelijke markt, voorzover deze steun het handelsverkeer tussen de lidstaten ongunstig beïnvloedt.

(45) Wet nr. 185/1992 voorziet in de toekenning van steun uit staatsmiddelen aan specifieke landbouwbedrijven die hier ontegenzeglijk een economisch en financieel voordeel bij zullen hebben ten koste van andere landbouwbedrijven die niet voor deze bijdrage in aanmerking komen. Volgens de rechtspraak van het Hof van Justitie wijst verbetering van de concurrentiepositie van een bedrijf door toekenning van staatssteun in het algemeen op een verstoring van de concurrentie ten opzichte van bedrijven in dezelfde sector die geen dergelijke steun ontvangen(12).

(46) De onderzochte maatregelen zijn van invloed op het intracommunautaire handelsverkeer, aangezien het aanzienlijke hoeveelheden landbouwproducten betreft, zoals blijkt uit de volgende tabel(13), die de totale waarde weergeeft van de invoer en de uitvoer van landbouwproducten tussen Italië en de rest van de Europese Unie in de periode van 1992 tot en met 1999, met de corresponderende percentages.

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

(47) Er zij op gewezen dat volgens het Hof van Justitie steun aan een onderneming het handelsverkeer tussen de lidstaten ongunstig kan beïnvloeden en de mededinging kan vervalsen, zelfs indien die onderneming niet zelf deelneemt aan de uitvoer doch zich in een situatie bevindt dat zij moet concurreren met producten uit andere lidstaten. Immers, wanneer een staat steun toekent aan een onderneming, kan de binnenlandse productie in stand blijven of stijgen, met als gevolg dat de kansen van in andere lidstaten gevestigde ondernemingen om hun producten uit te voeren naar de markt van die lidstaat, afnemen Een dergelijke steunmaatregel kan bijgevolg het handelsverkeer tussen de lidstaten ongunstig beïnvloeden en de mededinging vervalsen(14).

(48) De Commissie besluit derhalve dat de onderzochte maatregelen onder het verbod van artikel 87, lid 1, van het Verdrag vallen.

(49) Artikel 87, leden 2 en 3, voorziet in uitzonderingen van het in artikel 87, lid 1, vastgestelde verbod.

(50) Gezien de aard en de doelstellingen van de betrokken steunmaatregelen zijn de uitzonderingen van artikel 87, lid 2, onder a) en c), duidelijk niet van toepassing. Italië heeft ook niet verzocht om toepassing van artikel 87, lid 2, onder a) of c).

(51) Artikel 87, lid 3, onder a), is evenmin van toepassing, aangezien de steunmaatregelen niet bedoeld zijn om de economische ontwikkeling van streken waarin de levensstandaard abnormaal laag is of waar een ernstig gebrek aan werkgelegenheid heerst, te bevorderen.

(52) De betrokken steunmaatregelen vallen ook niet onder artikel 87, lid 3, onder b), aangezien ze niet bedoeld zijn om de verwezenlijking van een belangrijk project van gemeenschappelijk Europees belang te bevorderen of een ernstige verstoring in de economie van een lidstaat op te heffen.

(53) De steunmaatregelen zijn evenmin bedoeld, noch geschikt om de doelstellingen van artikel 87, lid 3, onder d), te verwezenlijken.

(54) Gelet op de aard en de doelstellingen van de onderzochte steunmaatregelen, zijn de enige eventueel mogelijke uitzonderingen die van artikel 87, lid 2, onder b) en c).

Toepasselijke bepalingen

(55) Of één van bovengenoemde uitzonderingen van toepassing is, moet worden beoordeeld in het licht van de bepalingen betreffende de toekenning van staatssteun in de landbouwsector, namelijk de communautaire richtsnoeren voor staatssteun in de landbouwsector(15) (hierna "de richtsnoeren" genoemd), die op 1 januari 2000 in werking zijn getreden.

(56) Overeenkomstig punt 23.3 van de richtsnoeren zal de Commissie deze richtsnoeren met ingang van 1 januari 2000 toepassen voor nieuwe steunmaatregelen van de staten, met inbegrip van nog in behandeling zijnde meldingen van de lidstaten. Onrechtmatige steun in de zin van artikel 1, onder f), van Verordening (EG) nr. 659/1999 van de Raad van 22 maart 1999 tot vaststelling van nadere bepalingen voor de toepassing van artikel 93 van het EG-Verdrag(16) zal worden getoetst aan de regels en richtsnoeren die gelden op het tijdstip waarop de steun wordt verleend.

(57) Wet nr. 185/1992 is nooit bij de Commissie aangemeld en is dus in strijd met artikel 88, lid 3, van het Verdrag in werking getreden. Hij valt derhalve onder de werkingssfeer van artikel 1, onder f), van Verordening (EG) nr. 659/1999 en moet worden onderzocht volgens de regels die gelden op het tijdstip waarop de betrokken steun is verleend. De tot en met 31 december 1999 uit hoofde van vorengenoemde wet verleende steun moet dus worden beoordeeld in het licht van de bepalingen die golden vóór de inwerkingtreding van de nieuwe richtsnoeren, terwijl de sinds 1 januari 2000 uit hoofde van diezelfde wet verleende steun moet worden beoordeeld in het licht van de nieuwe richtsnoeren.

(58) Zoals gepreciseerd in overweging 19 heeft het onderhavige besluit uitsluitend betrekking op door Italië uit hoofde van wet nr. 185/1992 tot en met 31 december 1999 toegekende steun. De sinds 1 januari 2000 uit hoofde van wet nr. 185/1992 verleende steun, evenals de steun uit hoofde van de artikelen 1 en 6 van regionale wet nr. 6/1993 en van andere daarin vermelde nationale wetten, wordt onderzocht in het kader van de steunmaatregelen van de staten C 12/B/95 en C 12/C/95 en zal onder afzonderlijke besluiten vallen.

Steunmaatregelen voor de schadeloosstelling van landbouwers voor door natuurrampen en slechte weersomstandigheden veroorzaakte schade (artikelen 3, 4 en 5 van wet nr. 185/1992)

(59) De betrokken artikelen voorzien in steunmaatregelen voor de schadeloosstelling van landbouwers voor door natuurrampen en slechte weersomstandigheden veroorzaakte schade. Dit soort steun werd op het ogenblik van de toekenning ervan beoordeeld in het licht van de kaderregeling voor de nationale steunmaatregelen bij schade aan de landbouwproductie of de landbouwproductiemiddelen en de nationale steunmaatregelen die voorzien in de overname van een deel van de verzekeringspremies tegen dergelijke risico's(17). Overeenkomstig deze bepalingen viel nationale steun tot herstel van allerhande materiële schade die veroorzaakt is door aardbevingen, overstromingen, lawines en aardverschuivingen volgens de vaste praktijk van de Commissie onder de werkingssfeer van artikel 87, lid 2, onder b). Buitengewone omstandigheden zoals oorlogen, binnenlandse onlusten of stakingen, of met enig voorbehoud, kernrampen en branden (afhankelijk van de omvang daarvan) dienen volgens de Commissie op dezelfde wijze te worden behandeld. Afgezien van de omvang van de schade rechtvaardigen al deze gebeurtenissen vergoedingen voor door particulieren geleden schade.

(60) Volgens vaste praktijk van de Commissie worden weersomstandigheden zoals vorst, hagel, rijm, regen of droogte daarentegen slechts als natuurrampen in de zin van het Verdrag beschouwd wanneer de schade voor de individuele begunstigde een bepaalde omvang bereikt, die op basis van de totale in het betrokken bedrijf getroffen brutoproductie en de corresponderende normale jaarlijkse brutoproductie is vastgesteld op 30 % van de normale productie (20 % in probleemgebieden). Dit percentage moest worden vastgesteld aan de hand van een vergelijking tussen de voor elk betrokken bedrijf objectief vastgestelde gemiddelde normale productie, met als referentieperiode de drie jaren die voorafgaan aan de betrokken gebeurtenis (waarbij eventuele voorgaande jaren die ook aanleiding hebben gegeven tot een vergoeding om dezelfde redenen buiten beschouwing worden gelaten), en de betrokken beperkte of vernietigde productie.

Onder de wet vallende soorten gebeurtenissen en schadeniveau dat recht geeft op schadeloosstelling

(61) In de Italiaanse wet worden de natuurrampen en slechte weersomstandigheden in grote lijnen weergegeven, zonder nader te worden gespecificeerd. De Commissie had de Italiaanse autoriteiten verzocht de soorten gebeurtenissen te specificeren die landbouwers, onder bepaalde voorwaarden, recht gaven op schadeloosstelling. In hun brief van 20 november 2000 hebben de Italiaanse autoriteiten geantwoord dat de soorten onder de wet vallende gebeurtenissen waren vastgesteld in de verklarende circulaire die was toegezonden aan alle regio's en andere belanghebbenden. In het bij de circulaire gevoegde formulier, dat potentiële begunstigden moesten invullen voor de vaststelling van de geleden schade, worden de volgende gebeurtenissen genoemd: hagelbuien, vorst, aanhoudende regenval, droogte, overvloedige sneeuwval, regen met overstromingen, scirocco, aardbeving, storm, rijm, windstoten en stormvloeden.

(62) Van de hierboven genoemde gebeurtenissen vormen alleen overstromingen en aardbevingen onder de werkingssfeer van artikel 87, lid 2, onder b), van het Verdrag vallende natuurrampen die de toekenning van vergoedingen, ongeacht het schadeniveau, rechtvaardigen. Voor de andere gebeurtenissen moet het getroffen landbouwbedrijf, om recht te hebben op schadeloosstelling, schade hebben geleden voor ten minste 30 %, zoals vastgesteld in bovengenoemd document en berekend volgens de daarin toegelichte methode. In de Italiaanse wet is bepaald dat door natuurrampen getroffen bedrijven slechts recht hebben op schadeloosstelling wanneer ze schade hebben geleden voor ten minste 35 % van de bruto verkoopbare productie.

(63) Noch in de wet, noch in de verklarende circulaire wordt de methode voor de berekening van de schade gespecificeerd. Naar aanleiding van het expliciete verzoek van de Commissie, in haar brief van 20 november 2000, hebben de Italiaanse autoriteiten de gebruikte berekeningsmethode toegelicht. Zoals blijkt uit de beschrijving in overweging 27, stemt de door de Italiaanse autoriteiten gehanteerde methode voor de berekening van het productieverlies niet helemaal overeen met de door de Commissie voorgestelde methode.

(64) Terwijl de Commissie voorschrijft dat het verlies 30 % van de normale productie, zoals berekend over een referentieperiode van drie jaar, moet bedragen, gaan de Italiaanse autoriteiten uit van een verlies van 35 % van de "bruto verkoopbare productie" van het jaar waarin de gebeurtenis zich heeft voorgedaan. Volgens de Italiaanse methode hoeft de normale productie dus niet te worden berekend over een referentieperiode van drie jaar. Aangezien de referentieperiode bedoeld is om te garanderen dat het resultaat van de berekening daadwerkelijk representatief is en niet gebaseerd is op uitzonderlijk hoge opbrengsten, dient te worden vastgesteld of de Italiaanse berekeningsmethode door het ontbreken van een referentieperiode van drie jaar wel voldoende representatief is voor de normale gemiddelde productie, en niet de weg kan openen voor misbruik en distorsies.

(65) Hiertoe zij erop gelet dat de door de Italiaanse autoriteiten gehanteerde methode gebaseerd is op het productieniveau dat het bedrijf in normale omstandigheden, d.w.z. zonder schade, kan bereiken. In de methode wordt rekening gehouden met het productiesysteem van het bedrijf exclusief de productie die in het bedrijf wordt hergebruikt. Het productieniveau wordt derhalve berekend aan de hand van "objectieve" parameters (oppervlakte van het bedrijf, productiefactoren) die kenmerkend zijn voor de betrokken productie-eenheid en die niet kunnen worden beïnvloed door externe, seizoengebonden factoren die het in dat bedrijf bereikbare productieniveau kunnen wijzigen. Het gebruik van deze parameters maakt de referentie naar een driejarige periode met het oog op een "representatieve" waarde dus overbodig. De aan de hand van een dergelijke methode berekende normale productie kan niet opgeblazen zijn door externe factoren die aanleiding geven tot uitzonderlijk hoge opbrengsten. Bovendien dient er rekening mee te worden gehouden dat het verlies wordt berekend op het niveau van het individuele bedrijf en niet op basis van een voor meerdere bedrijven geldend gemiddelde, wat een onnauwkeurig beeld zou kunnen geven van de door de individuele bedrijven geleden schade, met het daaruit voortvloeiende gevaar voor overcompensatie.

Steunintensiteit en gevaar voor overcompensatie

(66) Overeenkomstig de communautaire regelgeving kan, wanneer is voldaan aan de in overweging 60 genoemde eisen, steun voor de schadeloosstelling van landbouwers voor de geleden verliezen worden verleend tot 100 % van de subsidiabele kosten. De toegekende steun mag in geen geval meer bedragen dan de daadwerkelijk door de landbouwers geleden verliezen.

(67) In de onderzochte wet is bepaald dat door de gebeurtenis getroffen landbouwers, al naar gelang van het soort schade en het soort landbouwbedrijf, in aanmerking kunnen komen voor één of meerdere van de in de wet zelf opgesomde steunmaatregelen. De Italiaanse autoriteiten hebben gepreciseerd dat er, hoewel de landbouwers kunnen profiteren van meerdere soorten steunmaatregelen, nooit sprake zal zijn van overcompensatie. Ze hebben namelijk uitgelegd dat de steun voor de schade aan de productie in overeenstemming moet zijn met en niet meer mag bedragen dan enerzijds het kapitaal dat is gebruikt in de productiecyclus en niet is teruggewonnen als gevolg van de schade, en anderzijds de meerkosten die het landbouwbedrijf (in voorkomend geval) moet dragen om de productiecyclus af te ronden; dat de steun voor het herstel van de bedrijfsinstallaties slechts een deel van de herstelkosten uitmaakt; dat de autoriteit die de steun toekent, er altijd moet op toezien dat de vergoeding van de schade niet meer bedraagt dan het bedrag van de schade zelf, omdat er anders sprake zou zijn van onrechtmatige verrijking. Bovendien moeten de voor de toekenning van de steun bevoegde autoriteiten rekening houden met eventuele andere communautaire, nationale en regionale subsidies die uit hoofde van dezelfde doelstellingen worden toegekend.

(68) Daarnaast hebben de Italiaanse autoriteiten bevestigd dat van het bedrag van de toegekende steun eventuele uit hoofde van gesubsidieerde verzekeringen ontvangen bedragen worden afgetrokken, en dat rekening wordt gehouden met de normale kosten die de landbouwer niet heeft gedragen, bijvoorbeeld wanneer oogsten niet nodig was.

(69) Uit bovenstaande overwegingen kan worden geconcludeerd dat de in de artikelen 3, 4 en 5 van wet nr. 185/1992 bedoelde steunmaatregelen voor de schadeloosstelling van landbouwers voor door natuurrampen en slechte weersomstandigheden veroorzaakte schade op grond van artikel 87, lid 2, onder b), van het Verdrag verenigbaar zijn met de gemeenschappelijke markt, voor zover ze bedoeld zijn om door natuurrampen veroorzaakte schade te verhelpen.

Steun voor coöperaties voor de afzet en verwerking van landbouwproducten (artikel 3 van wet nr. 185/1992)

(70) In wet nr. 185/1992 is bepaald dat ook coöperaties voor de afzet en verwerking van landbouwproducten die minder inkomsten hadden door de verminderde inbreng van de door natuurrampen getroffen leden, in aanmerking kunnen komen voor steun uit hoofde van deze wet. De vermindering moet ten minste 35 % van de gemiddelde inbreng en van de in de afgelopen twee jaar afgezette productie bedragen.

(71) Vóór de inwerkingtreding van de nieuwe communautaire richtsnoeren voor staatssteun in de landbouwsector werd dergelijke steun voor afzet- en verwerkingscoöperaties doorgaans toegestaan door de Commissie(18). De Commissie ging hierbij uit van het principe dat de landbouwers, door de lagere productie als gevolg van slechte weersomstandigheden of natuurrampen, zich genoopt zagen hun inbreng voor de coöperaties waarvan ze lid waren en die hun producten afzetten, te beperken. De door natuurrampen getroffen landbouwers werden dus dubbel benadeeld: in de eerste plaats door het verlies aan opbrengsten en in de tweede plaats door de verliezen van de coöperaties waarvan ze lid waren en waaraan ze doorgaans hun productie leverden. Het was zelfs zo dat deze laatsten, door de geringe inbreng als gevolg van de natuurramp, met verlies moesten werken, gezien de vaste kosten. Overeenkomstig de vaste praktijk van de Commissie in de betrokken periode is er geen reden om de afzet- en verwerkingscoöperaties uit te sluiten van de toepassing van de wet.

(72) Uit bovenstaande overwegingen kan worden geconcludeerd dat de steun uit hoofde van de artikelen 3, 4 en 5 van wet nr. 185/1992 om coöperaties voor de verwerking en afzet van landbouwproducten te vergoeden voor de schade als gevolg van slechte weersomstandigheden op grond van artikel 87, lid 2, onder b), van het Verdrag verenigbaar is met de gemeenschappelijke markt.

Steun ter bestrijding van dierziekten (artikel 6 van wet nr. 185/1992)

(73) Op grond van artikel 6 van wet nr. 185/1992 zijn producentenverenigingen gemachtigd om te besluiten inkomenssteun te verlenen aan door dierziekten getroffen bedrijven. De uitvoeringsbepalingen voor deze steun, die in het artikel niet worden gespecificeerd, worden vastgesteld bij een besluit van de minister van Landbouw. Vanuit dit oogpunt voorziet wet nr. 185/1992 niet in de toekenning van rechtstreekse steun aan de betrokken landbouwers, en wordt dit veeleer overgelaten aan bovengenoemd besluit. Artikel 6 van wet nr. 185/1992 vormt derhalve geen staatssteun in de zin van artikel 87, lid 1, van het Verdrag.

Ministerieel besluit nr. 100460 van 18 maart 1993

(74) Het besluit bevat de uitvoeringsbepalingen van de in artikel 6 van wet nr. 185/1992 vastgestelde maatregelen, en valt derhalve onder de werkingssfeer van artikel 87, lid 1, van het Verdrag.

(75) Vóór de inwerkingtreding van de nieuwe communautaire richtsnoeren voor staatssteun in de landbouwsector werden compenserende vergoedingen voor door dierziekten getroffen bedrijven op basis van werkdocument VI/5934/86-rev.2 van 10 november 1986(19) doorgaans door de Commissie toegestaan mits:

- de steun betrekking had op door het land of de Gemeenschap verplicht gestelde maatregelen en werd toegekend door de lidstaat waarin deze maatregelen werden uitgevoerd;

- de maatregelen pasten in het kader van een nationaal programma dat beperkt was tot de periode die nodig was om de ziekte effectief te bestrijden;

- de doelstellingen van de steun preventief, compenserend of beide tegelijk waren.

(76) De steun uit hoofde van het ministerieel besluit wordt uitsluitend toegekend in geval van dierziekten waarvoor een verplicht uitroeiingsprogramma bestaat in de zin van wet nr. 218 van 2 juni 1988, die voorziet in maatregelen ter bestrijding van mond- en klauwzeer en andere dierziekten. De bijdrage wordt slechts toegekend voor de periode waarin de veehouderij als gevolg van de verplichte slacht is stilgelegd, en mag in geen geval meer dan zes of drie maanden bedragen. De steunmaatregel is gericht op compensatie voor zover hij bedoeld is om producenten te vergoeden voor de inkomstenverliezen als gevolg van de verplichte slacht van de dieren in het kader van het uitroeiingsprogramma. De bijdrage kan geen aanleiding geven tot overcompensatie, aangezien ze niet meer mag bedragen dan 40 % van de bruto verkoopbare productie van de geslachte diersoort.

(77) Uit bovenstaande overwegingen volgt dat de steun uit hoofde van ministerieel besluit nr. 100460 in overeenstemming is met de destijds geldende communautaire bepalingen als bedoeld in overweging 75, en derhalve op grond van artikel 87, lid 3, onder c), van het Verdrag als verenigbaar met de gemeenschappelijke markt kan worden beschouwd.

(78) In hun brief van 29 januari 2001 verklaren de Italiaanse autoriteiten dat het ministerieel besluit nooit in de praktijk is toegepast.

Steun voor initiatieven inzake actieve verdediging (artikel 8 van wet nr. 185/1992)

(79) Artikel 8 van wet nr. 185/1992 voorziet in een bijdrage van 80 % van de subsidiabele uitgaven voor initiatieven inzake actieve verdediging, waaronder hagelnetten, en in een bijdrage van 50 % van de subsidiabele uitgaven voor het beheer en het onderhoud van de dankzij de investeringen gebouwde installaties. De investeringen zijn bedoeld om schade door slechte weersomstandigheden of andere uitzonderlijke gebeurtenissen te voorkomen. Volgens de door de Italiaanse autoriteiten verstrekte gegevens moeten de betrokken investeringen worden beschouwd als alternatief voor de initiatieven inzake passieve verdediging (verzekering) wanneer dit voordeliger en economisch gunstiger uitvalt dan de desbetreffende kosten voor passieve verdediging.

(80) Ondanks hun doelstelling kunnen de steunmaatregelen van artikel 8 niet worden beoordeeld in het licht van het werkdocument van de Commissie betreffende nationale steunmaatregelen bij schade aan de landbouwproductie of de landbouwproductiemiddelen en de nationale steunmaatregelen die voorzien in de overname van een deel van de verzekeringspremies tegen dergelijke risico's(20). Dit document betreft namelijk uitsluitend compenserende vergoedingen ex post die worden toegekend nadat de ramp zich heeft voorgedaan, en steun ex ante voor de verzekeringspremies tegen dergelijke potentiële risico's. Het bevat geen bepalingen inzake steun voor initiatieven inzake actieve verdediging zoals beschreven in artikel 8 van wet nr. 185/1992.

(81) Hieruit volgt dat de steunmaatregelen waarvan sprake in het betrokken artikel moeten worden beoordeeld in het licht van de bepalingen inzake steun voor investeringen in landbouwbedrijven, of investeringen op het niveau van de primaire productie die, op het ogenblik van de goedkeuring van de wet, werden geregeld bij Verordening (EEG) nr. 2328/91 van de Raad van 15 juli 1991 betreffende de verbetering van de doeltreffendheid van de landbouwstructuur(21), later vervangen door Verordening (EG) nr. 950/97 van de Raad(22).

(82) Bij Verordening (EEG) nr. 2328/91 is een regeling voor communautaire cofinanciering ingesteld voor een reeks maatregelen ter verbetering van de doeltreffendheid van de landbouwstructuur. Deze voorzag in een gezamenlijke actie waarbij de lidstaten werden gemachtigd dan wel verplicht een reeks door de Gemeenschap gecofinancierde steunregelingen op gang te brengen. Tegelijk voorzag de regeling in de toekenning van bepaalde soorten door de lidstaten gefinancierde nationale steunmaatregelen. In artikel 35 van Verordening (EEG) nr. 2328/91 zijn de voorwaarden vastgesteld waaronder de lidstaten staatssteun binnen de werkingssfeer van de verordening mogen verlenen. In artikel 35 is met name bepaald dat de verordening niet afdoet aan de mogelijkheid voor de lidstaten om binnen de werkingssfeer van deze verordening, behalve op de terreinen bedoeld in artikel 2, de artikelen 6 tot en met 9, artikel 11, artikel 12, leden 2, 3 en 4, en artikel 17, te voorzien in bijkomende steun waarvan de toekenningsvoorwaarden of -bepalingen verschillen van die welke bij deze verordening zijn vastgesteld of de bedragen die de in deze verordening vastgestelde maxima overschrijden, op voorwaarde dat deze steunmaatregelen in overeenstemming zijn met de artikelen 92, 93 en 94 van het Verdrag. In lid 2 van artikel 35 is bepaald dat, met uitzondering van artikel 92, lid 2, van het Verdrag, de artikelen 92, 93 en 94 van het Verdrag niet van toepassing zijn op steunmaatregelen in het kader van artikel 2, de artikelen 6 tot en met 9, artikel 11, artikel 12, leden 2, 3 en 4, en artikel 17.

(83) De soorten steun die de lidstaten dus mochten toekennen, waren dus duidelijk vastgesteld bij de bepalingen van artikel 35, dat het toepassingsgebied van de lidstaten met betrekking tot uitsluitend uit staatsmiddelen gefinancierde steunmaatregelen beperkte. In de praktijk moesten de lidstaten de Commissie in kennis stellen van de besluiten tot toekenning van steun voor de initiatieven uit hoofde van de verordening, in het kader van de bij de verordening zelf ingestelde procedure voor de communautaire confinanciering of in de zin van de artikelen 87 en 88 van het Verdrag met betrekking tot staatssteun. De Italiaanse autoriteiten hebben de Commissie niet in kennis gesteld van de steunmaatregelen als bedoeld in artikel 8 van wet nr. 185/1992 in het kader van de procedure van Verordening (EEG) nr. 2328/91 met het oog op communautaire cofinanciering of de toekenning van steun overeenkomstig het bepaalde in artikel 12, leden 2, 3 en 4 van diezelfde verordening; de steun moet bijgevolg worden getoetst aan de artikelen 87 tot en met 89 van het Verdrag binnen de grenzen en volgens de voorwaarden van de verordening.

(84) In artikel 12 van Verordening (EEG) nr. 2328/91 zijn de soorten investeringen vastgesteld die de lidstaten uitsluitend met eigen middelen mochten financieren. Overeenkomstig artikel 35 is het bepaalde in de artikelen 87 tot en met 89 van het Verdrag niet van toepassing op de in artikel 12, leden 2, 3 en 4, vastgestelde steunmaatregelen. De in artikel 8 van wet nr. 185/1992 vastgestelde steunmaatregelen kunnen dus uitsluitend op basis van artikel 12, leden 1 en 5, van Verordening (EEG) nr. 2328/91 worden beoordeeld.

(85) Artikel 12, lid 1, voorziet in een verbod op steun voor investeringen in bedrijven die voldoen aan de voorwaarden van de artikelen 5 en 9 die meer bedraagt dan de in artikel 7, lid 2, vastgestelde bedragen, eventueel vermeerderd met het bedrag van de steun waarvan sprake in artikel 11, met uitzondering van steun voor de bouw van bedrijfsgebouwen, voor de verplaatsing van bedrijfsgebouwen voor het openbaar nut, voor grondverbeteringswerken en voor investeringen ter bescherming en verbetering van het milieu, mits deze hogere bedragen worden toegekend overeenkomstig artikel 6 en de artikelen 87 en 88 van het Verdrag.

(86) Zoals blijkt uit de tekst van de bepaling betreft de in artikel 12, lid 1, bedoelde steun aanvullende steun die onder strikt vastgestelde voorwaarden door de lidstaten kan worden toegekend als aanvulling op de door de Gemeenschap gecofinancierde steunregeling in de zin van Verordening (EEG) nr. 2328/91. Dergelijke aanvullende steun kan slechts worden toegekend aan bedrijven die voldoen aan alle bij de verordening vastgestelde voorwaarden (artikelen 5 tot en met 9) om in aanmerking te komen voor de communautaire bijdrage en uitsluitend als aanvulling op eerder goedgekeurde gecofinancierde steun. De in artikel 8 van wet nr. 185/1992 bedoelde steun daarentegen wordt toegekend ongeacht of er een eerder goedgekeurde cofinancieringsregeling in de zin van Verordening (EEG) nr. 2328/91 bestaat, en is bestemd voor bedrijven die naar alle waarschijnlijkheid niet voldoen aan de voorwaarden van de artikelen 5 tot en met 9 van Verordening (EEG) nr. 2328/91. Per definitie valt de betrokken steun niet onder de werkingssfeer van artikel 12, lid 1, van Verordening (EEG) nr. 2328/91.

(87) In artikel 12, lid 5, zijn de gevallen vermeld waarin de lidstaten de mogelijkheid hebben steunmaatregelen in te stellen waarvoor de verboden en beperkingen van het artikel niet gelden, op voorwaarde dat ze in overeenstemming zijn met het bepaalde in de artikelen 87 en 88 van het Verdrag. Er worden zes gevallen genoemd:

- steunmaatregelen voor de aankoop van grond;

- beheerskrediet met een looptijd van maximaal één landbouwjaar;

- steunmaatregelen voor de aankoop van mannelijke fokdieren;

- garanties voor aangegane leningen, inclusief rente;

- steunmaatregelen voor investeringen ter bescherming of verbetering van het milieu, op voorwaarde dat deze niet resulteren in een verhoging van de productie;

- maatregelen voor investeringen ter verbetering van de hygiënische omstandigheden van de teelt en met het oog op de naleving van de communautaire normen op het gebied van het welzijn van de dieren, of van de nationale normen wanneer deze strenger zijn dan de communautaire normen, en voorzover deze investeringen geen verhoging van de productie met zich brengen.

(88) De in artikel 8 van wet nr. 185/1992 bedoelde steun wordt in het algemeen gedefinieerd als investeringen voor initiatieven inzake actieve verdediging, als alternatief voor passieve verdediging (verzekering). De Italiaanse autoriteiten is verzocht de soorten investeringen die onder deze definitie kunnen vallen te beschrijven en voorbeelden te geven. In hun brief van 20 november 2000 noemen de Italiaanse autoriteiten als enige voorbeeld hagelnetten, en delen ze tevens mee dat bij gebrek aan geschikte technieken nooit dergelijke investeringen zijn gedaan. Aangezien de Italiaanse autoriteiten niet meer gegevens hebben verstrekt, kan worden gesteld dat de in artikel 8 van wet nr. 185/1992 bedoelde steunmaatregelen noch voor de aankoop van grond of van mannelijke fokdieren zijn bestemd, noch voor investeringen met betrekking tot het milieu of investeringen ter verbetering van de hygiënische omstandigheden en de naleving van de communautaire normen inzake dierenwelzijn, en evenmin voor garanties voor aangegane leningen. Ze vallen derhalve onder geen van de in artikel 12, lid 5, van Verordening (EEG) nr. 2328/91 genoemde categorieën.

(89) Als aanvulling op bovenstaande overwegingen zij erop gewezen dat in artikel 8 van wet nr. 185/1992 voor de betrokken investeringen een steunpercentage tot 80 % is vastgesteld. Voor de algemene investeringen op het niveau van de primaire productie stond de Commissie een maximumpercentage van 35 % toe voor investeringen in de gewone gebieden (75 % voor die in probleemgebieden in de zin van Richtlijn 75/268/EEG van de Raad(23)). De aankoop van mannelijke fokdieren vormt hierop een uitzondering met een percentage van 40 %. Het door de Italiaanse autoriteiten vastgestelde percentage van 80 % zou dus het maximale door de Commissie toegestane percentage overschrijden.

(90) De Commissie is derhalve van oordeel dat de steun voor 80 % van de kosten voor investeringen met betrekking tot initiatieven inzake actieve verdediging zoals bedoeld in artikel 8 van wet nr. 185/1992 niet in aanmerking kan komen voor de uitzonderingen van artikel 87, lid 1, van het Verdrag en bijgevolg niet verenigbaar is met de gemeenschappelijke markt.

(91) Artikel 8 van wet nr. 185/1992 voorziet bovendien in steun voor 50 % van de subsidiabele uitgaven voor het beheer en het onderhoud van de uitrusting, die wordt gefinancierd uit de in bovenstaande overwegingen beschreven bijdragen. In haar brief van 19 april 2000 verzoekt de Commissie de Italiaanse autoriteiten om rechtvaardiging van de toekenning van deze steun, die bedoeld bleek te zijn om de bedrijfskosten te dekken, die normaliter door de bedrijven in het kader van hun gewone bedrijfsvoering moeten worden gedragen. In hun brief van 20 november 2000 hebben de Italiaanse autoriteiten geantwoord dat de geplande initiatieven inzake actieve verdediging een collectief karakter hebben en door coöperaties of andere verenigingen op dit gebied worden uitgevoerd, en dat de desbetreffende kosten niet door de individuele bedrijven worden gedragen; er wordt voorzien in een bijdrage van 50 % naar analogie met de bijdrage voor de verzekeringspolissen.

(92) In het antwoord van de Italiaanse autoriteiten wordt bevestigd dat een bijdrage van 50 % wordt toegekend voor de kosten voor het beheer en het onderhoud van de installaties voor verdediging tegen slechte weersomstandigheden, die tot stand zijn gebracht dank zij bovengenoemde investeringen. Het feit dat de bijdrage wordt toegekend aan coöperaties en door hen wordt beheerd, is irrelevant, aangezien de eindbegunstigden van de steun in elk geval de landbouwers zijn die gebruik maken van de installaties voor actieve verdediging. Het gaat dus om steun die gewoon bedoeld is ter verlichting van de normale bedrijfskosten van de landbouwers in verband met het dagelijks beheer (inclusief die voor het onderhoud van de bedrijfsinstallaties en de investeringen) voor de gehele duur van de steun. Steun ter financiering van kosten die normaliter door de landbouwers zelf moeten worden gedragen, vormt per definitie steun voor de bedrijfsvoering(24), dat wil zeggen steun waarmee slechts een economisch voordeel op korte termijn wordt toegekend. Het gaat om steun die geen structureel effect heeft op de ontwikkeling van de sector en die niet kan worden beschouwd als steun om de ontwikkeling van bepaalde vormen van economische bedrijvigheid of van bepaalde regionale economieën te vergemakkelijken. Bijgevolg kan worden geconcludeerd dat dergelijke steun niet in aanmerking kan komen voor de uitzonderingen van artikel 87, lid 1, van het Verdrag en derhalve onverenigbaar is met de gemeenschappelijke markt.

Beoordeling van de in artikel 8 van wet nr. 185/1992 bedoelde steun op basis van Verordening (EG) nr. 950/97

(93) Verordening (EEG) nr. 2328/91 is ingetrokken bij Verordening (EG) nr. 950/97 van de Raad van 20 mei 1997 betreffende de verbetering van de doeltreffendheid van de landbouwstructuur(25), die in werking is getreden in juni 1997. De bepalingen betreffende de toepassing van de artikelen 87 en 88 van het Verdrag op steun uit hoofde van de verordening zijn dezelfde als die van Verordening (EEG) nr. 2328/91.

(94) Op grond van artikel 37, lid 1, van Verordening (EG) nr. 950/97 waren de lidstaten gemachtigd om op de door de verordening bestreken gebieden, met uitzondering van het door de artikelen 5 tot en met 9, artikel 11, artikel 12, lid 4, en artikel 17 bestreken gebied, te voorzien in aanvullende steun, waarvoor andere voorwaarden en bepalingen gelden dan die van de verordening of waarvan de bedragen hoger liggen dan de in de verordening vastgestelde bedragen, mits deze steun in overeenstemming is met de artikelen 92, 93 en 94 van het Verdrag. In artikel 37, lid 2, is bepaald dat, met uitzondering van artikel 92, lid 2, van het Verdrag, het bepaalde in de artikelen 92, 93 en 94 van het Verdrag niet van toepassing is op de maatregelen als bedoeld in de artikelen 5 tot en met 9, artikel 11, artikel 12, lid 4, en artikel 17 van de verordening. In artikel 12 van de verordening is bepaald dat de staatssteun voor investeringen op landbouwbedrijven die wordt toegekend buiten de in titel II bedoelde steunregeling onderworpen is aan de voorwaarden van dat artikel, dat zelfs geldt wanneer lidstaten de in titel II bedoelde steunregeling voor investeringen niet instellen.

(95) In artikel 12, lid 2, van Verordening (EG) nr. 950/97 zijn de soorten steun voor investeringen vastgesteld die doorgaans worden toegestaan en waarop de artikelen 92, 93 en 94 van het Verdrag van toepassing zijn. Het gaat om steun voor de volgende investeringen:

- voor de aankoop van grond;

- in de vorm van een goedkoop beheerskrediet met een looptijd van maximaal één landbouwjaar;

- voor de aankoop van mannelijke fokdieren;

- in de vorm van garanties voor aangegane leningen, inclusief rente;

- ter bescherming of verbetering van het milieu, op voorwaarde dat deze niet resulteren in een verhoging van de productiecapaciteit;

- ter verbetering van de hygiënische omstandigheden in de veehouderij en met het oog op de naleving van de communautaire normen op het gebied van het welzijn van de dieren, of van de nationale normen wanneer deze strenger zijn dan de communautaire normen, en voorzover deze investeringen geen verhoging van de productiecapaciteit met zich brengen;

- voor investeringen in landbouwbedrijven die niet de gewassenteelt of de veehouderij betreffen.

(96) Het enige verschil met het bepaalde in artikel 12, lid 5, van Verordening (EEG) nr. 2328/91 is dat investeringen in landbouwbedrijven mogen worden gedaan die niet de gewassenteelt of de veehouderij betreffen. De bij artikel 8 van wet nr. 185/1992 geregelde investeringen vallen niet onder deze laatste categorie omdat ze duidelijk verband houden met de gewassenteelt en de veehouderij, ze zijn namelijk bedoeld om te voorkomen dat deze worden aangetast. De betrokken investeringen vallen dus niet onder artikel 12, lid 2, van Verordening (EG) nr. 950/97 en vielen evenmin onder artikel 12, lid 5, van Verordening (EEG) nr. 2328/91.

(97) Artikel 12, lid 3, van Verordening (EG) nr. 950/97 komt exact overeen met artikel 12, lid 1, van Verordening (EEG) nr. 2328/91, zodat voor beide artikelen dezelfde overwegingen gelden.

(98) Ook wat de geldende steunpercentages betreft, is bij Verordening (EG) nr. 950/97 geen wijziging ingevoerd ten opzichte van Verordening (EEG) nr. 2328/91. De maximaal toegestane steun is derhalve nog steeds 35 % in gewone gebieden en 75 % in probleemgebieden. De percentages van artikel 8 van wet nr. 185/1992 zijn niet in overeenstemming met bovengenoemde steunpercentages.

(99) De in artikel 8 van wet nr. 185/1992 bedoelde steun kon niet in aanmerking komen voor de uitzonderingen van artikel 87, lid 1, van het Verdrag en is dus onverenigbaar met de gemeenschappelijke markt.

(100) Voor het percentage van 50 % voor het beheer en het onderhoud van de installaties gelden dezelfde overwegingen als in de overwegingen 91 en 92. Het gaat namelijk om steunmaatregelen die bedoeld zijn om om kosten te dekken die normaliter door de landbouwers worden gedragen, en dus per definitie om steun voor de bedrijfsvoering die geen structureel effect heeft op de ontwikkeling van de sector, en die bijgevolg niet kan worden beschouwd als steun om de ontwikkeling van bepaalde vormen van economische bedrijvigheid of van bepaalde regionale economieën te vergemakkelijken. De betrokken steunmaatregelen kunnen derhalve niet in aanmerking komen voor de uitzonderingen van artikel 87, lid 1, van het Verdrag en zijn bijgevolg onverenigbaar met de gemeenschappelijke markt.

Steun voor verzekeringscontracten (artikel 9 van wet nr. 185/1992)

(101) In artikel 9 van wet nr. 185/1992 zijn de voorwaarden vastgesteld waaronder het nieuwe Nationaal Solidariteitsfonds bijdragen kan verlenen voor uitgaven voor verzekeringspremies.

(102) Tot de inwerkingtreding van de nieuwe richtsnoeren werd dit soort steun beoordeeld in het licht van vorengenoemd werkdocument VI/5934/86-2 van de Commissie betreffende vergoedingen voor landbouwers voor schade als gevolg van slechte weersomstandigheden. In dit document wordt steun aan landbouwers voor de betaling van de premies voor verzekeringen tegen slechte weersomstandigheden en andere buitengewone gebeurtenissen gezien als alternatief voor vergoedingen ex post voor door natuurrampen veroorzaakte schade; beide soorten steun zijn dus geanalyseerd in het kader van hetzelfde document. Volgens het document konden bijdragen in de uitgaven voor verzekeringspremies onder de volgende voorwaarden worden toegekend:

a) Wanneer de verzekering uitsluitend betrekking heeft op de verliezen die de lidstaten, bij ontstentenis van een verzekering, krachtens artikel 92, lid 2, onder b), van het Verdrag voor 100 % zouden kunnen vergoeden uit hoofde van steunmaatregelen voor natuurrampen of andere buitengewone gebeurtenissen, of krachtens artikel 92, lid 3, onder c), uit hoofde van compenserende steunmaatregelen in geval van dier- of plantenziekten, kan de bijdrage van de staat in de verzekeringspremie permanent tot 80 % van de door de landbouwer verschuldigde premie bedragen. Het resterende deel van ten minste 20 %, dat als billijke tegenprestatie voor de bijna totale garantie door de staat wordt beschouwd, valt ten laste van de landbouwer;

b) dit percentage wordt op 50 % gebracht in geval van verzekeringen die ook andere verliezen van oogsten of dieren dekken, die de staat op grond van de criteria van de punten 2.2 en 3.2 van document VI/5934/86-2 niet kan vergoeden;

c) indien de verzekering geen betrekking heeft op natuurrampen: steun tot 30 % (in gebieden met een hoog risico voor slechte weersomstandigheden mag dit percentage in geval van naar behoren gemotiveerde gevallen worden overschreden) van de door de bedrijfsleider verschuldigde verzekeringspremie, voor een periode van maximaal tien jaar en degressief.

In naar behoren gemotiveerde gevallen kan het steunpercentage evenwel worden verhoogd voor gebieden met een hoog risico voor slechte weersomstandigheden(26).

(103) Om de bovenstaande bepalingen beter te kunnen begrijpen, zij erop gewezen dat slechte weersomstandigheden zoals rijm, hagel, vorst, regen of droogte volgens hetzelfde werkdocument kunnen worden beschouwd als natuurrampen in de zin van artikel 87, lid 2, onder b), van het Verdrag telkens wanneer het gaat om verliezen van ten minste 30 % (20 % in probleemgebieden) van de normale, op basis van de criteria van het document berekende productie. Volgens de eerder genoemde criteria zouden de verzekeringspolissen die uitsluitend betrekking hebben op natuurrampen in de zin van artikel 87, lid 2, onder b), en op met natuurrampen in de zin van datzelfde artikel gelijk te stellen weersomstandigheden zoals rijm, hagel, regen, enz. onder bovengenoemde categorie a) vallen en dus in aanmerking kunnen komen voor het percentage van 80 %. Polissen die naast de risico's als bedoeld in artikel 87, lid 2, onder b), ook andere risico's dekken die niet beantwoorden aan de criteria voor gelijkstelling met natuurrampen in de zin van artikel 87, lid 2, onder b), zouden onder bovengenoemde categorie b) vallen en dus in aanmerking komen voor een percentage van maximaal 50 %. Polissen die uitsluitend weersomstandigheden dekken die niet kunnen worden gelijkgesteld met natuurrampen in de zin van artikel 87, lid 2, onder b), zouden onder bovengenoemde categorie c) vallen en zouden slechts voor een percentage van maximaal 30 % in aanmerking komen, voor een periode van maximaal tien jaar en degressief.

(104) Wet nr. 185/1992, waarin in het algemeen wordt verwezen naar verzekeringscontracten voor schade als gevolg van slechte weersomstandigheden, voorziet in drie soorten contracten:

a) vergoeding van schade aan bepaalde teelten door hagel, rijm, vorst of andere slechte weersomstandigheden (artikel 9, lid 1, onder a));

b) vergoeding van schade aan bedrijfsinstallaties en bepaalde teelten door weersomstandigheden die buitenmatig van invloed kunnen zijn op de bedrijfsproductie. De contracten kunnen ook betrekking hebben op schade als gevolg van plantenziekten (voorzover deze nauw verband houden met deze weersomstandigheden), schade aan de kwaliteit en schade als gevolg van dierziekten (artikel 9, lid 1, onder b));

c) de vergoeding van schade aan de voornaamste teelten van het bedrijf als gevolg van weersomstandigheden die buitenmatig van invloed kunnen zijn op het bedrijfsrisico(27) (artikel 9, lid 1, onder c)).

(105) Bovengenoemde contracten moeten worden onderzocht in het licht van het bepaalde in punt 4.2 van document VI/5934/86-2. Elk soort verzekeringscontract wordt op zijn merites beoordeeld.

Contracten als bedoeld in artikel 9, lid 1, onder a)

(106) Op grond van artikel 9, lid 1, onder a), van wet nr. 185/1992 kunnen bijdragen worden verleend voor de betaling van de premies voor verzekeringscontracten ter dekking van schade aan bepaalde teelten als gevolg van hagel, rijm, vorst of andere slechte weersomstandigheden. In het artikel wordt geen melding gemaakt van natuurrampen of andere buitengewone gebeurtenissen in de zin van artikel 87, lid 2, onder b), van het Verdrag. Wat de slechte weersomstandigheden betreft, wordt in het artikel niet gepreciseerd of de betrokken verzekeringscontracten risico's dekken die voldoen aan de vereiste voorwaarden om te worden gelijkgesteld met natuurrampen in de zin van artikel 87, lid 2, onder b), van het Verdrag (verlies van ten minste 30 % in gewone gebieden en 20 % in probleemgebieden). In de wet is geen minimumdrempel voor de schade vastgesteld. Hieruit kan worden geconcludeerd dat de landbouwers op grond van artikel 9, lid 1, onder a), steun kunnen ontvangen voor de betaling van de verzekeringspremies ter dekking van eender welk klimaatrisico, ongeacht de omvang van de daadwerkelijk geleden schade.

(107) Teneinde bovengenoemd punt te verduidelijken, heeft de Commissie in haar brief van 19 april 2000 de Italiaanse autoriteiten expliciet verzocht te specificeren of de in artikel 9, lid 1, onder a), van wet nr. 185/1992 bedoelde steun betrekking heeft op verzekeringen ter dekking van schade als gevolg van hagel, rijm en andere slechte weersomstandigheden, ongeacht de omvang van de door de betrokken gebeurtenissen veroorzaakte schade, dan wel of de vergoeding slechts wordt toegekend vanaf een bepaalde minimumdrempel. In hun brief van 20 november 2000 hebben de Italiaanse autoriteiten niet op deze vraag geantwoord, doch wel gemeld dat artikel 9 van wet nr. 185/1992 vervangen is door presidentieel besluit nr. 324 van 17 mei 1996 om de nationale voorschriften in overeenstemming te brengen met de communautaire regelgeving.

(108) Bij gebrek aan een nauwkeurig antwoord van de Italiaanse autoriteiten is ervan uitgegaan dat voor de toekenning van de steun in de zin van artikel 9, lid 1, onder a), van wet nr. 185/1992 geen specifieke voorwaarden golden; derhalve kon steun worden toegekend voor eender welke verzekering tegen slechte weersomstandigheden, ongeacht de daadwerkelijke omvang van de als gevolg van de gebeurtenis geleden schade.

(109) Bijgevolg voldoet de bovengenoemde soort contracten noch aan de voorwaarden van punt 4.2.a) noch aan die van punt 4.2.b) van document VI/5934/86-2 en valt zij dus onder punt 4.2.c) van datzelfde document, dat betrekking heeft op de verzekeringsdekking van eender wel klimaatrisico, ongeacht de omvang van de schade. Dergelijke contracten zouden in aanmerking kunnen komen voor een percentage van 30 %, degressief en voor een periode van maximaal tien jaar.

Contracten als bedoeld in artikel 9, lid 1, onder b) en onder c)

(110) Artikel 9, lid 1, onder b) en onder c), van wet nr. 185/1992 heeft betrekking op verzekeringscontracten ter dekking van schade als gevolg van weersomstandigheden die buitenmatig van invloed kunnen zijn op de productiewaarde. Er is geen enkele verwijzing naar natuurrampen of andere buitengewone gebeurtenissen in de zin van artikel 87, lid 2, onder b), van het Verdrag. Om vast te stellen of dergelijke contracten voldoen aan de voorwaarden van punt 4.2.a) of 4.2.b), dient bijgevolg te worden nagegaan of ze betrekking hebben op slechte weersomstandigheden die kunnen worden gelijkgesteld met natuurrampen of andere buitengewone gebeurtenissen in de zin van artikel 87, lid 2, onder b).

(111) Teneinde bovenstaand punt te verduidelijken heeft de Commissie in haar brief van 19 april 2000 de Italiaanse autoriteiten verzocht het begrip "buitenmatig", dat noch in de wet noch in de circulaire wordt gekwantificeerd, te preciseren. In hun brief van 20 november 2000 delen de Italiaanse autoriteiten mee dat hiermee wordt bedoeld dat de schade slechts kan worden vergoed boven een drempel die gelijk is aan het normale ondernemersrisico, dat ten laste van de producent blijft. Volgens de Italiaanse autoriteiten geldt 10-15 % als een normaal ondernemersrisico, hoewel contractueel hogere franchises kunnen worden vastgesteld om de kosten te drukken. Er is echter geen enkel document voorhanden dat specifieke bepalingen terzake bevat.

(112) De door de verzekeringscontracten gedekte weersomstandigheden als bedoeld in artikel 9, lid 1, onder b) en onder c), van wet nr. 185/1992 kunnen derhalve niet worden gelijkgesteld met natuurrampen in de zin van artikel 87, lid 2, onder b), aangezien ze niet voldoen aan de relevante voorwaarden van document VI/5934/86-2. Hieruit volgt dat de steun voor de betaling van de desbetreffende verzekeringspremies noch voldoet aan de voorwaarden van punt 4.2.a) noch aan die van punt 4.2.b) van bovengenoemd werkdocument en bijgevolg onder punt 4.2.c) zou vallen. Dergelijke contracten zouden in aanmerking kunnen komen voor een steunpercentage van maximaal 30 %, degressief en voor een periode van maximaal tien jaar.

(113) Bij wet nr. 185/1992 zijn geen steunpercentages vastgesteld voor de diverse soorten verzekeringscontracten waarin wordt voorzien. Toelichtingen inzake de hoogte van de percentages zijn uitsluitend te vinden in de circulaire die de Italiaanse autoriteiten hebben toegezonden aan de regio's, waarin is aangegeven dat het sociaal fonds van de coöperatie (waaruit de verzekeringspremies worden betaald) wordt gestijfd door bijdragen van de leden, de bijdrage van de staat, de bijdragen van de regio's en van andere instanties en particulieren. De bijdrage van de staat bedraagt 50 % van de totale subsidiabele uitgaven en kan oplopen tot 65 % in gebieden met een hoog risico voor slechte weersomstandigheden. Er worden geen gegevens verstrekt over het maximaal toelaatbare steunpercentage in geval van eventuele cumulatie van de bijdrage van de staat met de bijdragen van de regio's en andere overheidsinstanties.

(114) In haar brief van 19 april 2000 verzoekt de Commissie de Italiaanse autoriteiten het maximaal toelaatbare steunpercentage aan te geven. In hun brief van 20 november 2000 antwoorden de Italiaanse autoriteiten dat de bijdrage van de staat 50 % bedraagt, en kan oplopen tot 65 % in gebieden met een hoog risico voor slechte weersomstandigheden. Volgens de Italiaanse autoriteiten is het percentage bij gebrek aan middelen nooit verhoogd tot 65 %. Over het algemeen varieert de bijdrage van de staat van 30 % tot 40 %. In de (volgens de Italiaanse autoriteiten zeldzame) gevallen waarin een regionale bijdrage wordt toegekend, zoals in de provincie Trento, van niet meer dan 25-30 %, bedraagt de totale overheidsbijdrage niet meer dan 65 %.

(115) In de overwegingen 109 en 112 is de Commissie tot de conclusie gekomen dat de verzekeringscontracten als bedoeld in artikel 9 van wet nr. 185/1992 voldoen aan de voorwaarden van punt 4.2.c) van werkdocument VI/5934/86-2 en dat de steun voor de betaling van de desbetreffende verzekeringspremies derhalve niet meer kon bedragen dan 30 % in het eerste jaar, degressief moest zijn en slechts voor een periode van maximaal tien jaar mocht worden toegekend. In diezelfde overwegingen heeft de Commissie bovendien besloten dat de betrokken verzekeringscontracten niet voldoen aan de voorwaarden van punt 4.2.a) en evenmin aan die van punt 4.2.b) van werkdocument VI/5934/86-2, aangezien zij de landbouwers principieel toestaan steun te ontvangen voor de betaling van de verzekeringspremies ter dekking van alle weersomstandigheden, ongeacht het schadeniveau. Dergelijke contracten kunnen derhalve niet in aanmerking komen voor de hogere, hierboven vermelde percentages (respectievelijk 80 % en 50 %).

(116) Aangezien de bijdrage van de staat voor de betaling van de verzekeringspremies als bedoeld in wet nr. 185/1992 volgens de Italiaanse autoriteiten 50 % kon bedragen (65 % in gebieden met een hoog risico voor slechte weersomstandigheden), kan het zijn dat het in punt 4.2.c) van werkdocument VI/5934/86-2 vastgestelde maximum van 30 % niet altijd in acht is genomen. Bovendien kan, aangezien noch de wet noch de circulaire bepalingen bevat op grond waarvan de looptijd van de steun wordt beperkt tot tien jaar of de overheid wordt verplicht de bijdrage van 30 % overeenkomstig de communautaire bepalingen geleidelijk te verlagen, niet worden uitgesloten dat ook aan deze voorwaarden niet altijd is voldaan.

(117) De Commissie concludeert derhalve dat de door Italië uit hoofde van wet nr. 185/1992 toegekende steun voor de betaling van de verzekeringspremies op grond van artikel 87, lid 3, onder c), slechts verenigbaar is met de gemeenschappelijke markt voorzover hij is toegekend overeenkomstig het bepaalde in punt 4.2.c) van werkdocument VI/5934/86-2, of het steunpercentage niet meer dan 30 % bedraagt en het om degressieve steun ging met een looptijd van maximaal tien jaar. Eventuele door Italië uit hoofde van wet nr. 185/1992 toegekende steun die niet in overeenstemming is met het bepaalde in punt 4.2.c) van het werkdocument en evenmin met de vereisten van punt 4.2.a) en punt 4.2.b) van document VI/5934/86-2, kan niet in aanmerking komen voor een afwijking van artikel 87, lid 1, van het Verdrag en is derhalve onverenigbaar met de gemeenschappelijke markt.

Presidentieel besluit nr. 324 van 17 mei 1996

(118) In hun brief van 20 november 2000 preciseren de Italiaanse autoriteiten dat artikel 9 van wet nr. 185/1992 betreffende de gesubsidieerde landbouwverzekering vervangen is door ministerieel besluit nr. 324 van 17 mei 1996 ( Regolamento concernente norme sostitutive dell'articolo 9 della legge 14 febbraio 1992, n. 185, sull'assicurazione agricola agevolata). Bij de beoordeling van de Italiaanse wetgeving inzake de schadeloosstelling van door natuurrampen veroorzaakte schade tot de inwerkingtreding van de nieuwe richtsnoeren moet bijgevolg ook rekening worden gehouden met vorengenoemd besluit.

(119) Volgens de Italiaanse autoriteiten werd met het besluit beoogd de nationale regelgeving inzake gesubsidieerde verzekeringen in overeenstemming te brengen met de communautaire regelgeving(28). Bij presidentieel besluit nr. 324/1996 zijn expliciet bepalingen vastgesteld betreffende gesubsidieerde verzekeringscontracten. Voor de overheidsbijdrage kunnen exact dezelfde soorten contracten in aanmerking komen als de in wet nr. 185/1992 bedoelde soorten. De bijdrage van de staat voor dergelijke contracten kan 50 % van de subsidiabele uitgaven bedragen (65 % in gebieden met een hoog risico voor slechte weersomstandigheden).

(120) Het enige verschil tussen het presidentieel besluit en artikel 9 van wet nr. 185/1992, dat vervangen is door het besluit, bestaat erin dat de percentages van de bijdrage voor de verzekeringspremies duidelijk worden aangegeven, wat in artikel 9 niet het geval was. Noch het besluit noch artikel 9 van wet nr. 185/1992 bevat echter gegevens betreffende de criteria waaraan de diverse soorten verzekeringscontracten moeten voldoen om voor de steun in aanmerking te komen. Net zoals in het voorgaande geval kan dus niet worden vastgesteld of alle in ministerieel besluit nr. 324/1996 genoemde soorten contracten daadwerkelijk in aanmerking kunnen komen voor het bij het besluit vastgestelde percentage van 50 % (65 % voor gebieden met een hoog risico voor slechte weersomstandigheden). Ook hier kan uit de tekst van het besluit worden opgemaakt dat alle genoemde contracten in aanmerking konden komen voor het basispercentage van 30 % zoals door de Commissie is toegestaan voor verzekeringen die geen betrekking hebben op natuurrampen in de zin van artikel 87, lid 2, onder b), voor een periode van maximaal tien jaar, degressief en vanaf een bijdrage van 30 % van de kosten van de verzekeringspremies.

(121) Bovendien worden in het presidentieel besluit uitsluitend de maximumpercentages voor de bijdrage van de staat in de verzekeringspremies genoemd, zonder te specificeren dat het om de hoogst mogelijke percentages voor dit soort steun gaat. Het besluit bevat geen enkele verwijzing naar cumulatie met vergelijkbare steun uit overheidsmiddelen op regionaal of provinciaal niveau. Bijgevolg kan niet worden uitgesloten dat het bij het besluit vastgestelde percentage van 50 % (of 65 %) in veel grotere mate kan worden overschreden dan toelaatbaar is op grond van de communautaire bepalingen.

(122) Ook in dit geval concludeert de Commissie dat de door Italië uit hoofde van wet nr. 185/1992 toegekende steun voor de betaling van verzekeringspremies op grond van artikel 87, lid 3, onder c), slechts verenigbaar is met de gemeenschappelijke markt voorzover hij wordt toegekend overeenkomstig het bepaalde in punt 4.2.c) van werkdocument VI/5934/86-2, of het steunpercentage niet meer dan 30 % bedraagt en het om degressieve steun gaat met een looptijd van maximaal tien jaar. Eventuele door Italië uit hoofde van wet nr. 185/1992 toegekende steun die niet in overeenstemming is met het bepaalde in punt 4.2.c) van het werkdocument en evenmin met de vereisten van punt 4.2.a) en punt 4.2.b) van document VI/5934/86-2, kan niet in aanmerking komen voor een uitzondering van artikel 87, lid 1, van het Verdrag en is derhalve onverenigbaar met de gemeenschappelijke markt.

IV. CONCLUSIES

(123) Uit bovenstaande overwegingen blijkt dat de in de artikelen 3, 4 en 5 van wet nr. 185 van 14 februari 2002 bedoelde steunmaatregelen, die voorzien in steun voor de vergoeding van door natuurrampen veroorzaakte schade, op grond van artikel 87, lid 2, onder b), van het Verdrag als steunmaatregelen tot herstel van de schade veroorzaakt door natuurrampen kunnen worden beschouwd en derhalve verenigbaar zijn met de gemeenschappelijke markt.

(124) De steunmaatregelen als bedoeld in artikel 6 van wet nr. 185/1992, waaraan uitvoering is gegeven bij ministerieel besluit nr. 100460 van 18 maart 1993, zijn op grond van artikel 87, lid 3, onder c), van het Verdrag verenigbaar met de gemeenschappelijke markt.

(125) De in artikel 8 bedoelde steunmaatregelen kunnen niet in aamerking komen voor een uitzondering van artikel 87, lid 1, van het Verdrag en zijn derhalve onverenigbaar met de gemeenschappelijke markt.

(126) Volgens de door de Italiaanse autoriteiten bij brief van 20 november 2000(29) verstrekte gegevens zijn dergelijke steunmaatregelen nooit in de praktijk toegepast en hoeven dus geen bedragen te worden teruggevorderd.

(127) De in artikel 9 van wet nr. 185/1992 bedoelde steun voor de betaling van verzekeringspremies is verenigbaar met de gemeenschappelijke markt wanneer hij in overeenstemming is met het bepaalde in punt 4.2.c) van werkdocument VI/5934/86-2, dat wil zeggen voorzover hij wordt toegekend voor maximaal 30 % en het om degressieve steun voor een periode van maximaal tien jaar gaat. Eventuele door de Italiaanse autoriteiten uit hoofde van artikel 9 van wet nr. 185/1992 toegekende steun voor de betaling van verzekeringspremies die niet in overeenstemming is met het bepaalde in vorengenoemd punt 4.2.c) van het werkdocument (maximumpercentage 30 %, degressieve steun voor een periode van maximaal tien jaar) en niet voldoet aan de voorwaarden op grond waarvan landbouwers voor een hoger percentage in aanmerking kunnen komen overeenkomstig de criteria van punt 4.2.a) en punt 4.2.b) van document VI/5934/86-2 van de Commissie, is onverenigbaar met de gemeenschappelijke markt.

(128) De bij presidentieel besluit nr. 324 van 17 mei 1996 vastgestelde steun voor de betaling van verzekeringspremies is verenigbaar met de gemeenschappelijke markt wanneer hij in overeenstemming is met het bepaalde in punt 4.2.c) van werkdocument VI/5934/86-2, dat wil zeggen voorzover hij wordt toegekend voor maximaal 30 % en het om degressieve steun voor een periode van maximaal tien jaar gaat. Eventuele door de Italiaanse autoriteiten uit hoofde van presidentieel besluit nr. 324 van 17 mei 1996 toegekende steun voor de betaling van verzekeringspremies die niet in overeenstemming is met het bepaalde in vorengenoemd punt 4.2.c) van het werkdocument (maximumpercentage 30 %, degressieve steun voor een periode van maximaal tien jaar) en niet voldoet aan de voorwaarden om voor een hoger percentage in aanmerking te komen overeenkomstig de criteria van punt 4.2.a) en punt 4.2.b) van document VI/5934/86-2 van de Commissie, is onverenigbaar met de gemeenschappelijke markt.

(129) In principe moet onrechtmatig toegekende steun die onverenigbaar is met de gemeenschappelijke markt (zie ook artikel 14 van Verordening (EG) nr. 659/1999) worden teruggevorderd. De Commissie is evenwel tot de conclusie gekomen dat terugvordering in het onderhavige geval om onderstaande redenen in strijd zou zijn met de algemene beginselen van het Gemeenschapsrecht. In de eerste plaats wijst de Commissie erop dat werkdocument VI/5934/86 niet is bekendgemaakt in het Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen. Dit is op zich niet voldoende om geen terugvordering te eisen, aangezien het aan de begunstigde van staatssteun is om na te gaan of de steun naar behoren is goedgekeurd door de Commissie, ook wanneer deze laatste geen documenten heeft gepubliceerd over het beleid in de betrokken sector. In het onderhavige geval heeft de Commissie echter gewezen op een dubbelzinnigheid in verband met de landbouwverzekering in de Italiaanse versie van de in 2000 gepubliceerde Communautaire richtsnoeren voor staatssteun in de landbouwsector (PB C 232 van 12.8.2000). De dubbelzinnigheid, die er in de andere taalversies niet is, bestaat in het feit dat in de laatste zin van punt 11.5.1 van de Italiaanse versie van de richtsnoeren het woord "anche" ("ook") ontbreekt. Deze fout in de Italiaanse vertaling van vorengenoemde richtsnoeren, tezamen met de zinsnede "il tasso di aiuto è ridotto al 50 % del costo del premio" ("dan mag de steun niet meer dan 50 % van de premie bedragen"), en het feit dat document VI/5934/86 niet is gepubliceerd in het Publicatieblad, kunnen de indruk hebben gewekt bij de Italiaanse marktdeelnemers dat de Commissie tot voor kort steunpercentages van meer dan 50 % doorgaans toestond, ook voor verzekeringspolissen die geen betrekking hebben op natuurrampen en buitengewone gebeurtenissen. In deze omstandigheden is terugvordering niet passend. De Commissie zal evenwel zo spoedig mogelijk een rectificatie van de Italiaanse versie van de richtsnoeren publiceren,

HEEFT DE VOLGENDE BESCHIKKING GEGEVEN:

Artikel 1

1. De in de artikelen 3, 4 en 5 van wet nr. 185/1992 bedoelde steunmaatregelen voor de schadeloosstelling van landbouwers voor door natuurrampen veroorzaakte schade zijn op grond van artikel 87, lid 2, onder b), van het Verdrag verenigbaar met de gemeenschappelijke markt.

2. De in artikel 6 van wet nr. 185/1992 bedoelde maatregelen vormen geen steun in de zin van artikel 87, lid 1, van het Verdrag.

3. De steunmaatregelen als bedoeld in ministerieel besluit nr. 100460 van 18 maart 1993 zijn op grond van artikel 87, lid 3, onder c), van het Verdrag verenigbaar met de gemeenschappelijke markt.

4. De steunmaatregelen voor initiatieven inzake actieve verdediging tegen slechte weersomstandigheden als bedoeld in artikel 8 van wet nr. 185/1992 zijn onverenigbaar met de gemeenschappelijke markt.

5. De in artikel 9 van wet nr. 185/1992 bedoelde steun voor de betaling van verzekeringspremies is verenigbaar met de gemeenschappelijke markt wanneer hij in overeenstemming is met het bepaalde in punt 4.2.c) van werkdocument VI/5934/86-2, dat wil zeggen voorzover hij wordt toegekend voor maximaal 30 % en het om degressieve steun voor een periode van maximaal tien jaar gaat.

6. De uit hoofde van artikel 9 van wet nr. 185/1992 door de Italiaanse autoriteiten toegekende steun voor de betaling van verzekeringspremies die niet in overeenstemming is met het bepaalde in punt 4.2.c) van werkdocument VI/5934/86-2 en niet voldoet aan de voorwaarden op grond waarvan landbouwers voor een hoger percentage in aanmerking kunnen komen overeenkomstig de criteria van punt 4.2.a) en punt 4.2.b) van document VI/5934/86-2 van de Commissie, is onverenigbaar met de gemeenschappelijke markt.

7. De bij presidentieel besluit nr. 324 van 17 mei 1996 vastgestelde steun voor de betaling van verzekeringspremies is verenigbaar met de gemeenschappelijke markt wanneer hij in overeenstemming is met het bepaalde in punt 4.2.c) van werkdocument VI/5934/86-2, dat wil zeggen voorzover hij wordt toegekend voor maximaal 30 % en het om degressieve steun voor een periode van maximaal tien jaar gaat.

8. De door Italië uit hoofde van presidentieel besluit nr. 324 van 17 mei 1996 toegekende steun voor de betaling van verzekeringspremies die niet in overeenstemming is met het bepaalde in punt 4.2.c) van werkdocument VI/5934/86-2 (maximumpercentage 30 %, degressieve steun voor een periode van maximaal tien jaar) en niet voldoet aan de voorwaarden om voor een hoger percentage in aanmerking te komen overeenkomstig de criteria van punt 4.2.a) en punt 4.2.b) van document VI/5934/86-2 van de Commissie, is onverenigbaar met de gemeenschappelijke markt.

Artikel 2

Italië deelt de Commissie binnen twee maanden na de kennisgeving van deze beschikking mee welke maatregelen het heeft genomen om hieraan te voldoen.

Artikel 3

Deze beschikking is gericht tot de Italiaanse Republiek.

Gedaan te Brussel, 9 juli 2003.

Voor de Commissie

Franz Fischler

Lid van de Commissie

(1) PB C 295 van 10.11.1995, blz. 5.

(2) Voorschriften inzake de toegang tot steun in het kader van wet nr. 31 van 30 januari 1991 voor door uitzonderlijke weersomstandigheden getroffen landbouwbedrijven. Herfinanciering van regionale wet nr. 13 van 25 maart 1986 en voorschotten op de door de staat toe te kennen steun uit hoofde van ministerieel besluit nr. 524 van 21 december 1987 ter uitvoering van Verordening (EEG) nr. 857/84 van de Raad. Publicatieblad van de regio Sicilië van 16 januari 1993.

(3) Zie voetnoot 2.

(4) In het kader van de inleiding van de procedure heeft de Commissie meer bepaald verklaard dat, hoewel de beoordeling van de artikelen 1 en 6 van wet nr. 6/1993 in zekere zin kan worden "geïsoleerd" van die van de nationale wetgeving waarop de betrokken wet is gebaseerd, het in de praktijk niet mogelijk was de bestaande verbanden tussen de regionale tekst en de nationale wetgeving inzake natuurrampen, die in de regionale wet werd geciteerd en waarvan het tegelijk een herfinanciering en een wijziging was, te negeren. In de eerste plaats voorzien beide nationale teksten namelijk in verdere steunmaatregelen waarvan, op basis van de destijds beschikbare gegevens, cumulatie met de regionale steunmaatregelen niet kon worden uitgesloten; in de tweede plaats waren de voorwaarden om voor de regionale wet in aanmerking te komen vastgesteld bij de nationale teksten. Bij gebrek aan gegevens over vorengenoemde aspecten had de Commissie bijgevolg besloten dat zij op basis van de gegevens waarover zij beschikte niet kon nagaan of de regionale steunmaatregelen verenigbaar waren met de communautaire criteria op het gebied van schadeloosstelling van landbouwbedrijven voor door natuurrampen veroorzaakte schade.

(5) Wetsbesluit nr. 367 van 6 december 1990 (publicatieblad - algemene reeks - nr. 285 van 6 december 1990), gecoördineerd met omschakelingswet nr. 31 van 30 januari 1991 (zelfde publicatieblad, blz. 3) betreffende: "Urgentiemaatregelen voor de landbouw- en veehouderijbedrijven die zijn getroffen door de uitzonderlijke droogte in het landbouwjaar 1989-1990".

(6) "Interventi per i danni causati dalle eccezionali calamità naturali e da avversità atmosferiche nei mesi di dicembre 1984 e gennaio 1985. Nuova disciplina per la riscossione agevolata dei contributi agricoli di cui alla legge 15 ottobre 1981, n. 590." (Steun voor de schade door de uitzonderlijke natuurrampen en slechte weersomstandigheden in de maanden december 1984 en januari 1985. Nieuwe regeling inzake faciliteiten voor de inning van de landbouwbijdragen in het kader van wet nr. 590 van 15 oktober 1981), publicatieblad nr. 118 van 21 mei 1985.

(7) PB C 295 van 10.1995.

(8) Brief VI/10837 van de Commissie van 19 april 2000.

(9) Het gaat om waarden zoals vermeld in wet nr. 185/1992 en in de begeleidende circulaire, waarbij de opeenvolgende wijzigingen niet in aanmerking zijn genomen.

(10) In tegenstelling tot passieve verdediging, die wordt gedekt door de verzekeringsstelsels.

(11) Communautaire richtsnoeren voor staatssteun in de landbouwsector (PB C 28 van 1.2.2000), opnieuw gepubliceerd in PB C 232 van 12.8.2000.

(12) Zie zaak C-730/79, Jurisprudentie 1980, blz. 2671, rechtsoverwegingen 11 en 12.

(13) Bron: Comext.

(14) Uitspraak van het Hof van Justitie van 13 juli 1988 in zaak 102/87 (Franse Republiek tegen Commissie van de Europese Gemeenschappen), Jurisprudentie 1988, blz. 4067.

(15) PB C 232 van 12.8.2000, blz. 19.

(16) PB L 83 van 27.3.1999, blz. 1.

(17) Werkdocument VI/5934/86-2 van 10 november 1986.

(18) Zie bij voorbeeld de steunmaatregelen N 877/95 en N 435/95.

(19) Werkdocument van de Commissie "Kaderregeling voor de nationale steunmaatregelen bij schade aan de landbouwproductie of de landbouwproductiemiddelen en de nationale steunmaatregelen die voorzien in de overname van een deel van de verzekeringspremies tegen dergelijke risico's".

(20) Werkdocument VI/5934/86 van 10 november 1986.

(21) PB L 218 van 6.8.1991, blz. 1.

(22) PB L 142 van 2.6.1997, blz. 1.

(23) PB L 128 van 19.5.1975, blz. 1.

(24) Zie arrest van het Gerecht van eerste aanleg van 8 juni 1995 in zaak T-459/93 (Siemens SA tegen Commissie van de Europese Gemeenschappen), Jurisprudentie 1995, blz. 1675.

(25) PB L 142 van 2.6.1997, blz. 1.

(26) Brief SG(89) D/3659 van de Commissie van 21 maart 1989 aan de lidstaten, waarin wordt bevestigd dat de percentages van 80 %, 50 % en 30 % in gebieden met een hoog risico voor slechte weersomstandigheden in naar behoren gemotiveerde gevallen mogen worden overschreden.

(27) In hun brief van 20 november 2000 verklaren de Italiaanse autoriteiten dat het grootste verschil tussen de drie soorten verzekeringsdekking bestaat in het feit dat de onder a) bedoelde contracten betrekking hebben op specifieke weersomstandigheden en specifieke teelten, terwijl de onder b) bedoelde contracten betrekking hebben op meerdere weersomstandigheden en specifieke teelten en installaties en de onder c) bedoelde contracten op meerdere weersomstandigheden en meerdere teelten.

(28) De begrotingswet 2001 bevat een artikel waarbij de Italiaanse wetgeving inzake de gesubsidieerde verzekering verder wordt gewijzigd om ze in overeenstemming te brengen met de nieuwe communautaire richtsnoeren voor staatssteun in de landbouwsector. Dit valt niet onder het onderhavige besluit.

(29) Zie overweging 15.