Nr. C 198/2 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 7. 8. 90 
STEUNMAATREGELEN VAN DE STATEN 
C 26/86 en C 43/87 
(Frankrijk) 
(Artikelen 92 tot en met 94 van het Verdrag tot oprichting van de Europese Economische 
Gemeenschap) 
(90/C 198/02) 
Bekendmaking van de Commissie op grond van artikel 
93, lid 2, van het EEG-Verdrag aan de andere Lid-Sta-
ten en andere belanghebbenden met betrekking tot steun 
welke Frankrijk heeft besloten toe te kennen aan de che­
mische onderneming CDF-Chimie (ORKEM). 
Per brief heeft de Commissie de Franse Regering in ken­
nis gesteld van haar besluit de op 7 mei 1986 en 2 de­
cember 1987 ingeleide procedures te sluiten (') 
Bij brief van 2 december 1985 heeft de Commissie de 
Franse Regering overeenkomstig artikel 93, lid 3, van het 
EEG-Verdrag verzocht steunmaatregelen aan te melden 
ten behoeve van de overheidsonderneming CDF-Chimie 
in de vorm van het afstoten van voorschotten en vorde­
ringen ten bedrage van 4,3664 miljard Ffr. en een kapi­
taalverhoging van 2 miljard Ffr. In het antwoord van de 
Franse autoriteiten bij brief van 27 januari 1986 zijn en­
kele gegevens verstrekt, maar het grootste deel van de 
door de Commissie verzochte informatie heeft haar niet 
bereikt. 
De chemische sector wordt gekenmerkt door intensief 
intracommunautair handelsverkeer en de Commissie 
meende gezien de economische en financiële situatie van 
de begunstigde dat de betrokken maatregelen steunmaat­
regelen zijn in de zin van artikel 92, lid 1, van het EEG-
Verdrag. Zij heeft op grond van de inlichtingen waar­
over zij beschikt en die welke de Franse autoriteiten haar 
hebben verstrekt gemeend dat zij niet in aanmerking lij­
ken te komen voor toepassing van artikel 92, lid 3. De 
Commissie heeft daarom met betrekking tot deze steun 
bij besluit van 7 mei 1986 de procedure van artikel 93, 
lid 2, ingeleid. 
In het kader van deze procedure heeft de Commissie de 
Franse Regering bij brief van 23 mei 1986 aangemaand 
haar opmerkingen kenbaar te maken. Overeenkomstig 
artikel 93, lid 2, van het EEG-Verdrag zijn ook de an­
dere Lid-Staten en derden aangemaand hun opmerkin­
gen kenbaar te maken. 
Bij brief van 9 april 1987 hebben de Franse autoriteiten 
de Commissie in toepassing van Richtlijn 80/723/EEG 
van de Commissie betreffende de doorzichtigheid in de 
financiële betrekkingen tussen Lid-Staten en openbare 
bedrijven in kennis gesteld van hun besluit de onderne­
ming CDF-Chimie een extra kapitaalsubsidie van 3,1 
miljard Ffr. toe te kennen. 
O PB nr. C 311 van 5. 12. 1986 en 
PB nr. C 69 van 15. 3. 1988. Bij brief van 29 april 1987 heeft de Commissie de Franse 
Regering verzocht deze maatregel conform artikel 93, 
lid 3, van het EEG-Verdrag aan te melden. 
Bij brief van 3 juni 1987 hebben de Franse autoriteiten in 
het kader van de toepassing van de genoemde richtlijn 
— onder referte aan de brief van de Commissie van 29 
april 1987 — aanvullende informatie verstrekt over het 
gebruik van de kapitaalsubsidie. 
De Commissie meende, gezien de omvang van het han­
delsverkeer binnen de Gemeenschap in de chemische sec­
tor en het feit dat de extra kapitaalsubsidie bestemd was 
voor financiering van de voortzetting van de inspannin­
gen tot herstel van CDF-Chimie die in die tijd ernstige 
financiële economische moeilijkheden doormaakte, dat 
deze subsidie ook een steunmaatregel is in de zin van 
artikel 92, lid 1, van het EEG-Verdrag en meende op 
grond van de haar bekende gegevens en van die welke 
haar door de Franse autoriteiten zijn verstrekt dat zij 
niet leek te beantwoorden aan de voorwaarden in artikel 
92, lid 3, voor de toepassing van een van de daarin ver­
melde afwijkingen. Bovendien was de subsidie niet con­
form artikel 93, lid 3, van het EEG-Verdrag bij de Com­
missie aangemeld. Zij heeft daarom met betrekking tot 
deze steun bij besluit van 2 december 1987 de procedure 
van artikel 93, lid 2, ingeleid. 
De Commissie heeft de Franse Regering in het kader van 
deze procedure bij brief van 11 december 1987 aange­
maand haar opmerkingen kenbaar te maken. Overeen­
komstig artikel 93, lid 2, van het EEG-Verdrag zijn ook 
de andere Lid-Staten en derden aangemaand hun opmer­
kingen te maken. 
De Franse autoriteiten hebben hun opmerkingen ge­
maakt bij brief van 18 juli 1986, waarin zij aangaven dat 
het afstoten van voorschotten en vorderingen en de kapi­
taalsubsidie niet hadden moeten worden geacht onder 
artikel 92, lid 1, van het EEG-Verdrag te vallen, maar te 
behoren tot de normale plicht van de aandeelhouder van 
de Staat. 
Ten aanzien van de procedure die op 2 december 1987 is 
ingeleid hebben de Franse autoriteiten bij brief van 
2 maart 1988 hun opmerkingen gemaakt. Zij hebben 
verklaard dat de betrokken extra subsidie geen steun­
maatregel was maar een subsidie die te vergelijken is met 
7. 8. 90 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen Nr. C 198/3 
die van een particuliere aandeelhouder ter financiering 
van de uitzonderlijke kosten in het kader van de her­
structurering van een onderneming. 
Nadat de Commissie daarom op 21 april 1988 had ge­
vraagd, verstrekten de Franse autoriteiten nadere infor­
matie over de twee ingeleide procedures bij brieven van 6 
juli en 9 september 1988 en van 27 februari en 15 no­
vember 1989 en in het kader van bilaterale vergaderingen 
op 20 januari en 17 april 1989. 
Volgens de Franse autoriteiten zou het herstel van het 
kapitaal via het afstoten van voorschotten en schuldvor­
deringen ten bedrage van 4,366 miljard Ffr. en een eerste 
kapitaalsubsidie van 2 miljard Ffr. tot stand zijn gebracht 
in overeenstemming met de vereisten van de Franse wet 
op de naamloze vennootschappen en bestemd zijn ter fi­
nanciering van de herstructureringskosten en de correctie 
van een vergissing in de financiële keuzen ten einde een 
normale situatie in het leven te roepen voor een onderne­
ming die industrieel gezond en rendabel lijkt. 
De extra kapitaalinbreng van 3,1 miljard Ffr. zou hebben 
gepast in een herstructureringsplan voor de onderneming 
dat beoogde haar activiteiten in de zware chemie te ver­
minderen en haar inspanningen te concentreren op haar 
werkzaamheden in de specialiteitenchemie waar sterke 
rentabiliteit en groei heersen. 
In het kader van de genoemde procedures hebben drie 
Lid-Staten, vier belanghebbende derden en de betrokken 
onderneming hun opmerkingen gemaakt. Bij brief van 
1 september 1989 heeft de Commissie de Franse autori­
teiten haar opmerkingen kenbaar gemaakt en hen uitge­
nodigd de hunne te maken; deze zijn tot op heden niet 
binnengekomen. 
De betrokken steunmaatregelen — het afstoten van 
voorschotten en vorderingen en de kapitaalsubsidies — 
worden weliswaar in twee procedures behandeld, maar 
zijn voor één doel bestemd: het herstel van de levensvat­
baarheid van CDF-Chimie door deze onderneming te 
redden, te herstellen en te ontwikkelen. 
Wanneer men vaststelt dat een overheidsinstantie kapi­
taal injecteert in een vennootschap onder omstandighe­
den die onder een markteconomie niet normaal zijn, dan 
moet dit geval worden beoordeeld in het licht van artikel 
92 van het EEG-Verdrag. Ten tijde van de toekenning 
van de betrokken steun beschikte CDF-Chimie over zeer 
weinig mogelijkheden om op de particuliere markt vol­
doende kapitaal te vergaren om haar overleving en een 
duurzaam herstel te verzekeren. 
De onderneming was zwaar getroffen door de crisis in 
de chemische sector sinds het begin van de jaren tachtig, 
met name omdat zij zich sterk bezighield met de pro-
duktie van petrochemische produkten en meststoffen, 
waarvoor de markten ernstige structurele problemen 
doormaakten. Ondanks meerdere voorschotten van aandeelhouders had 
de onderneming sinds die tijd aanzienlijke verliezen gele­
den (van 1981 tot 1986 7,3 miljard Ffr.), haar schulden 
en financiële lasten verveelvoudigd, zodat haar bestaan 
groot gevaar liep en haar herstel zonder steun belem­
merd werd. 
De markt in de Gemeenschap voor chemische produkten 
wordt gekenmerkt door een intensieve concurrentie en 
omvangrijk intracommunautair handelsverkeer. Dit geldt 
met name voor petrochemische produkten en meststof­
fen, die de voornaamste produkten van de begunstigde 
uitmaken. 
In 1987 bedroeg de totale omzet van de chemische in­
dustrie in de Gemeenschap 236 miljard ecu (1986: 229 
miljard ecu) met export binnen de Gemeenschap ten be­
drage van 65,58 miljard ecu, dat is 27,77 % van de om­
zet. 
De omzet van de petrochemische industrie in de Ge­
meenschap haalde in 1987 de 100 miljard ecu. Het han­
delsverkeer binnen de Gemeenschap bedroeg 40 miljard 
ecu, dat is 40 % van de omzet. 
De communautaire petrochemische markt staat voor een 
zekere instabiliteit die tot uiting komt in sterke cyclische 
schommelingen bij vraag en aanbod. Zo leidde de sterke 
toename van de capaciteiten in de tweede helft van de 
jaren zeventig tot een crisis in het begin van de jaren 
tachtig die een onvoldoende benutting van de capacitei­
ten en ernstige verliezen tot gevolg had. Al maakt de sec­
tor momenteel — na de inkrimping van bepaalde capaci­
teiten en een herstel van de vraag — opnieuw winst, de 
uitbreiding van de capaciteiten in bepaalde subsectoren 
zoals propyleen en ethyleen en de verschijning van 
nieuwe producenten in derde landen dreigen tot nieuwe 
overcapaciteiten te leiden. 
Ook in de sector meststoffen is het handelsverkeer bin­
nen de Gemeenschap omvangrijk; het bedroeg voor 
ureum met een stikstof gehalte van meer dan 45 % en 
ammoniumnitraat 117 en 172 miljoen ecu en voor stik-
stofhoudende meststof, fosfor en kalium met meer dan 
10 % stikstof 412 miljoen ecu. 
De sector meststoffen staat voor soortgelijke problemen 
als die in de petrochemische sector. Sinds een aantal ja­
ren bestaat op de communautaire meststoffenmarkt een 
zwakke vraag als gevolg van met name de crisis in de 
landbouw en de overcapaciteiten. Bovendien hebben de 
producenten in derde landen hun export naar de Ge­
meenschap uitgebreid; daarover zijn enkele anti-dum­
pingprocedures gevoerd. 
Met een omzet van 21,538 miljard Ffr. in 1988 is het 
CDF-Chimie-concern een van de voornaamste Franse 
producenten in de chemische sector en een van de eerste 
twintig producenten in Europa. 
Nr. C 198/4 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 7. 8. 90 
32 % van de omzet is afkomstig van petrochemische ac­
tiviteiten (vacuümkraakprodukten, petrochemische half­
fabrikaten, polyethyleen van geringe dichtheid, lineaire 
polyethyleen, compacte en expansibele polystyreen) en 
30 % uit de sector meststoffen (ammoniak, salpeterzuur 
en fosforzuur, ammoniumnitraat samengestelde meststof­
fen, industriegassen, warme oplossingen). De andere ac­
tiviteiten van het concern betreffen chemische specialitei­
ten (acrylaten, methacrylaten, harsen, lijm, enz.), verf­
stoffen, inkten en oliën, teer en derivaten. 
De betrokken onderneming neemt intensief aan het han­
delsverkeer binnen de Gemeenschap deel. Zij realiseerde 
in 1988 45 % van haar omzet buiten Frankrijk — waar­
van een aanzienlijk deel op de EEG-markt — via export 
of de activiteiten van buitenlandse dochtermaatschap­
pijen. 
Gezien hetgeen hierboven is opgemerkt aangaande de si­
tuatie van de betrokken markten en de positie van de 
begunstigde onderneming op deze markten, heeft de 
door de Franse Regering toegekende steun het handels­
verkeer tussen Lid-Staten ongunstig beïnvloed en de me­
dedinging in de zin van artikel 92, lid 1, van het EEG-
Verdrag vervalst door de betrokken onderneming en de 
Franse chemische produktie te begunstigen. 
Om te kunnen bijdragen tot de ontwikkeling van econo­
mische activiteiten moet de steun helpen de problemen 
van de begunstigde duurzaam op te lossen, niet helpen 
tot het behoud van de status quo en een uitstellen van 
besluiten en onontkoombare veranderingen en bovendien 
bijdragen tot ontwikkeling van de sector op communau­
tair vlak. Daarom moet de toekenning van steun gekop­
peld zijn aan een plan waarvan de verwezenlijking tot dit 
doel bijdraagt. Aangaande het gewenste volume van de 
steun moet worden vastgesteld dat deze toereikend moet 
zijn om de betrokken doelstellingen te verwezenlijken en 
tegelijkertijd ten strengste beperkt moet zijn tot de wer­
kelijke behoeften, zodat de omstandigheden van het 
handelsverkeer niet op een wijze worden veranderd die 
in strijd zou zijn met het gemeenschappelijk belang. 
Er dient te worden vastgesteld dat de steun weliswaar 
aan deze voorwaarden voldoet en heeft bijgedragen tot 
de verwezenlijking van het bovengenoemde doel door de 
financiering van een herstelplan voor de onderneming te 
vergemakkelijken. 
In het kader van dit plan is het eigen kapitaal van de 
onderneming, dat negatief geworden was, hersteld door 
het afstoten van voorschotten en vorderingen ten be­
drage van 4,3664 miljard Ffr. en door de eerste kapitaal­
subsidie — aan het eind van 1985, waarover de eerste 
procedure is gevoerd —, gedeeltelijk omdat de eerste 
grote aanpassingen na 1979 zijn verwezenlijkt, die 2,4 
miljard Ffr. kostten en waarbij 6 400 arbeidsplaatsen ver­
loren gingen. De voortzetting van deze inspanningen is mogelijk ge­
maakt door de kapitaalsubsidie van 3,1 miljard Ffr. in 
1987 die in 1987/1988 werd uitgekeerd en waarover de 
tweede procedure is gevoerd. Het gedeelte van het plan 
dat door deze steunmaatregel is ondersteund en dat 
thans wordt uitgevoerd tegen 6,4 miljard Ffr. aan kosten, 
omvat het afstoten respectievelijk het sterk inkrimpen 
van bepaalde activiteiten, met name bij produkten van 
„omvangrijk gebruik", die sterk blootstaan aan conjunc­
tuurschommelingen en structurele problemen op commu­
nautair vlak. Zo moet het gedeelte van de basischemie in 
de werkzaamheden van CDF-Chimie van ongeveer 60 % 
dalen tot 45 °/o wanneer het plan is voltooid. 
Met name heeft de onderneming het voornemen de pro­
duktie van industrieverven geheel af te stoten en aan­
zienlijke inkrimpingen aan te brengen in de petrochemie 
en de meststoffen. Voor de petrochemische produkten 
bedragen de verminderingen ongeveer ... % van de 
geïnstalleerde capaciteit met de sluiting van een capaci­
teit voor .. . aan ethyleen en . .. aan polystyreen. In de 
sector meststoffen bedragen de capaciteitsverminderingen 
meer dan ... bij fosfoorzuur, hetgeen een inkrimping 
van ... % Vertegenwoordigt en meer dan .. . aan ammo­
niak. De produktiecapaciteit bij kaliummeststoffen is 
bijna geheel geliquideerd. 
Zoals blijkt uit de daling van de omzet (1985: 24,947 
miljard Ffr.; 1988: 21,538 miljard Ffr.) en met name de 
teruggang van de marktaandelen van CDF-Chimie bij 
verschillende categorieën produkten (daling van het Eu­
ropese marktaandeel aan petrochemische produkten met 
. . .%, het Franse martkaandeel aan verven met ... % tot 
. . . %), krimpt de onderneming niet of weinig benutte 
capaciteiten niet in, maar doet zij haar produktie reëel 
dalen. 
De bovengenoemde verminderingen worden gedeeltelijk 
goedgemaakt door een intensivering van de activiteiten 
in de sector chemische specialiteiten met het oog op de 
produktie van produkten met een hoge toegevoegde 
waarde voor markten met een sterk stijgende vraag. 
Niettemin is de betrokken steunmaatregel uitsluitend be­
stemd om het afstoten en het verminderen van activitei­
ten in de sectoren petrochemie, meststoffen en indus­
triële verven te vergemakkelijken door de daar bestaande 
behoeften te dekken. De totale kosten van de sluitings-, 
ontmantelings- en afvloeiingsoperaties bedragen 3,16 
miljard Ffr., waarvan . . . miljoen Ffr., respectievelijk . . . 
miljoen Ffr. en . . . miljoen Ffr. voor de stopzettingskos-
ten, vernielingskosten, herinrichting en reorganisatie in 
de sectoren petrochemie, meststoffen en industrieverven, 
. . . miljard Ffr. voor sociale kosten bij bedrijfssluitingen 
en . . . miljoen Ffr. vergoedingen voor het verbreken van 
bestaande overeenkomsten en uitzonderlijke afschrijvin­
gen. 
De deelname van CDF-Chimie in de sector specialiteiten 
wordt in haar geheel door de onderneming zelf gefinan­
cierd. 
7. 8. 90 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen Nr. C 198/5 
Met de sterke inkrimping respectievelijk totale sluiting 
van capaciteiten voor produkten van geringe toege­
voegde waarde in sectoren die uiterst kwetsbaar zijn 
voor conjunctuurschommelingen en voor de toenemende 
concurrentie uit derde landen, zorgt CDF-Chimie — 
welker resultaten sinds de invoering van het betrokken 
plan aanzienlijk zijn verbeterd — voor een zeer belang­
rijke bijdrage tot de sanering van deze chemische secto­
ren op communautair niveau en zo tot versterking van de 
chemische sector in zijn geheel, ten koste van het verlies 
van aanzienlijke marktaandelen. 
De Commissie heeft beslist dat de steun aan CDF-Chi­
mie in de vorm van het afstoten van voorschotten en vor­deringen en van twee kapitaalsubsidies tot een totaalbe­
drag van 9,4664 miljard Ffr. in aanmerking komt voor 
toepassing van de afwijking in artikel 93, lid 3, onder c), 
en heeft besloten de procedures van artikel 93, lid 2, van 
het EEG-Verdrag, die met betrekking tot deze steun­
maatregel waren ingeleid, te sluiten. 
De Commissie betreurt dat de informatie op grond 
waarvan zij dit besluit heeft genomen haar niet is ver­
strekt vóór het tijdstip van het inleiden van de procedure 
van artikel 93, lid 2, van het EEG-Verdrag.