*****

BESCHIKKING VAN DE COMMISSIE

van 27 juni 1984

betreffende een door de Nederlandse Regering voorgenomen steunmaatregel ten behoeve van investeringen door een vlakglasproducent te Tiel

(Slechts de tekst in de Nederlandse taal is authentiek)

(84/497/EEG)

DE COMMISSIE VAN DE EUROPESE

GEMEENSCHAPPEN,

Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Economische Gemeenschap, inzonderheid op artikel 93, lid 2, eerste alinea,

Na belanghebbenden overeenkomstig genoemd artikel te hebben aangemaand hun opmerkingen te maken en gezien deze opmerkingen,

I

Overwegende dat bij artikel 6 van de Nederlandse Wet Investeringsrekening (WIR) van 29 juni 1978 (1) een investeringstoeslag voor grote projecten, hierna te noemen »grote projectentoeslag", is ingesteld; dat deze toeslag wordt verleend voor projecten waarin voor meer dan 30 miljoen Fl. wordt geïnvesteerd; dat deze toeslag naar gelang van het aantal tot stand gebrachte arbeidsplaatsen tot 4 % van het geïnvesteerde bedrag kan oplopen;

Overwegende dat de Commissie bij haar onderzoek van het Nederlandse wetsontwerp in het kader van de procedure van artikel 93, lid 3, van het EEG-Verdrag stelde dat er bij de »grote projectentoeslag" sprake was van een algemene steunregeling zonder sectoriële of regionale strekking en dat op grond van deze wet steun kon worden verleend voor investeringen van ongeacht welke onderneming in ongeacht welk gebied of ongeacht welke bedrijfstak; dat deze wet derhalve een algemene steunregeling vormt die als zodanig voor toepassing van één der uitzonderingsbepalingen van artikel 92, lid 3, sub a) of c), van het EEG-Verdrag niet in aanmerking kon komen; dat zij, nu een sectoriële of regionale doelstelling ontbrak, de gevolgen van de steunregeling voor het handelsverkeer tussen Lid-Staten en voor de mededinging niet kon beoordelen en niet kon nagaan of zij met de gemeenschappelijke markt verenigbaar was;

Overwegende dat de Commissie ten aanzien van dergelijke algemene steunregelingen nu de vaste beleidslijn volgt hiermede akkoord te gaan, mits aan één der volgende twee voorwaarden wordt voldaan, namelijk dat de Lid-Staat haar in kennis stelt van of een regionaal of sectorieel toepassingsplan of, wanneer zulks niet mogelijk wordt geacht, van belangrijke concrete gevallen van toepassing;

Overwegende dat de Commissie in overeenstemming met dit standpunt heeft verzocht haar vooraf en tijdig overeenkomstig artikel 93, lid 3, van het EEG-Verdrag, alle individuele gevallen van toekenning van de »grote projectentoeslag" mede te delen, zulks gezien de omvang van de desbetreffende investeringen;

Overwegende dat de Commissie in haar besprekingen met de Nederlandse overheidsinstanties heeft gesteld dat zij elk geval waarin deze toeslag wordt toegekend, op de merites ervan en in het licht van de in de artikelen 92 e.v. van het EEG-Verdrag vervatte of bij de toepassig van deze bepalingen ontwikkelde beginselen zal beoordelen; dat de Nederlandse Regering uit het feit dat de Commissie deze systematische, voorafgaande mededeling heeft verlangd, niet vermag af te leiden dat de Commissie daarmee in enigerlei opzicht te kennen heeft gegeven tegenover de regeling van de »grote-projectentoeslag" gunstig te staan;

Overwegende dat de Nederlandse Regering aan het verzoek van de Commissie gehoor heeft gegeven, aangezien zij de bovenbedoelde procedure van voorafgaande mededeling in Hoofdstuk V, artikel 6, lid 7, en artikel 7, lid 3, van genoemde Nederlandse Wet van 29 juni 1978 heeft opgenomen;

II

Overwegende dat de Nederlandse Regering bij telex-bericht van 24 augustus 1983 in overeenstemming met deze procedure de Commissie haar voornemen heeft aangemeld tot toekenning van de »grote projectentoeslag" voor een voorgestelde investering door een Nederlandse onderneming, die tot een vlakglas producerend concern behoort, dat tot 1981 de enige vlakglasproducent in Nederland was; dat momenteel in Nederland geen vlakglas wordt geproduceerd;

Overwegende dat de voorgestelde investering uit de bouw van een »float" bestaat voor de produktie van vlakglas; dat de kosten van de investering op 150 miljoen Fl. worden geraamd en dat de voorgestelde toeslag 6 miljoen Fl. zou bedragen ofwel 4 % van het bedrag van de investering; dat met deze investering binnen vijf jaar 140 arbeidsplaatsen zouden worden geschapen en dat in de verwerkingseenheid van de onderneming nog eens 350 arbeidsplaatsen behouden zouden blijven;

Overwegende dat het project tot een verhoging van de algehele produktiecapaciteit zal leiden; dat de nieuwe installatie een produktiecapaciteit heeft van 500 t/d, terwijl de Belgische tak van de investeerder, die de produktie van eenvoudig vlakglas zou staken, een capaciteit heeft van 100 t/d; dat zelfs wanneer men de capaciteit in aanmerking neemt die met de sluiting van de oude glasfabriek in Tiel in 1981 verloren ging (280 t/d), de nieuwe »float" tot een capaciteitsuitbreiding met 120 t/d zou leiden; dat bijna de volledige produktie van de nieuwe »float" naar verwachting binnen de Gemeenschap zal worden afgezet, waarvan het grootste deel in Nederland; dat de begunstigde onderneming naar verwachting haar aankoop van glas bij andere ondernemingen voor verdere verwerking zal staken;

III

Overwegende dat na een eerste onderzoek van de kennisgeving de Commissie het voornemen om steun te verlenen onverenigbaar achtte met de gemeenschappelijke markt, omdat het in een mate die strijdig is met het Gemeenschapsbelang de concurrentie zou vervalsen en de handel tussen de Lid-Staten zou beïnvloeden, vooral gezien de problemen van overheidscapaciteit waarmee de vlakglassector op Gemeenschapsniveau te maken heeft; dat de Commissie bijgevolg besloot om de procedure van artikel 93, lid 2, van het EEG-Verdrag in te leiden; dat zij de Nederlandse Regering van dit besluit op de hoogte stelde in een brief van 6 oktober 1983, waarin deze werd aangemaand haar opmerkingen aan de Commissie te richten;

Overwegende dat de Nederlandse Regering bij brief van 23 december 1983 haar opmerkingen in het kader van de procedure heeft ingediend, en dat zij in die brief stelde dat het begunstigde concern de enige Europese vlakglasproducent zou zijn die sinds 1974 de produktiecapaciteit zelfs na voltooiing van de nieuwe »float" te Tiel, met ten minste 20 % zou hebben teruggebracht, en dat de nieuwe »float" importen uit derde landen zou voorkomen;

Overwegende dat de Regeringen van vier andere Lid-Staten en tevens een andere vlakglasproducent in hun opmerkingen in het kader van de procedure de bezorgdheid van de Commissie over het effect van de voorgestelde steun op mededinging en handel deelden;

IV

Overwegende dat de door de Nederlandse Regering voorgestelde toeslag een steunmaatregel vormt in de zin van artikel 92, lid 1, van het EEG-Verdrag, aangezien langs de weg van staatsmiddelen de onderneming van een deel van de investeringslasten zou worden bevrijd, dat zij anders zelf had moeten dragen; dat in het licht van het effect dat de voorgestelde steun op de capaciteit en op de afzet van andere producenten in andere Lid-Staten zal hebben, geconcludeerd kan worden dat de steun, in een mate die strijdig is met het Gemeenschapsbelang, de concurrentie zal kunnen vervalsen en de handel zal kunnen beïnvloeden;

Overwegende dat in artikel 92, lid 1, van het EEG-Verdrag is bepaald dat iedere steunmaatregel die aan de daarin vermelde criteria voldoet, in beginsel met de gemeenschappelijke markt onverenigbaar is; dat de uitzonderingen op deze onverenigbaarheid die in artikel 92, lid 3, van het EEG-Verdrag worden vermeld en de enige zijn die op dit geval van toepassing zouden kunnen zijn, betrekking hebben op doelstellingen die in het belang van de Gemeenschap en niet in dat van de individuele begunstigde worden nagestreefd; dat deze uitzonderingen bij de behandeling van regionale of sectoriële steunregelingen of van individuele toepassingen van een algemene steunregeling strikt moeten worden geïnterpreteerd; dat een uitzondering met name slechts dan mag worden toegestaan, wanneer de Commissie kan vaststellen dat bij ontstentenis van deze maatregelen de begunstigde ondernemingen via het marktmechanisme alléén niet tot de verwezenlijking van één der doelstellingen waarop deze uitzonderingen betrekking hebben, zouden overgaan;

Overwegende dat het maken van deze uitzonderingen voor steunmaatregelen zonder een dergelijke tegenhanger op aanvaarding van een ongunstige beïnvloeding van het handelsverkeer tussen de Lid-Staten en van vervalsing van de mededinging zou neerkomen, zonder dat daarmede enig belang van de Gemeenschap wordt gediend, terwijl men zich bovendien erbij neerlegt dat sommige Lid-Staten ten onrechte worden bevoordeeld;

Overwegende dat de Commissie, wanneer zij bij haar onderzoek van individuele gevallen van toepassing van algemene steunregelingen bovenbedoelde beginselen hanteert, zich ervan dient te vergewissen dat er aan de zijde van de betrokken begunstigde onderneming een tegenhanger als rechtvaardigingsgrond voor de steun aanwezig is, in die zin dat de steun nodig is om het bereiken van één der in artikel 92, lid 3, van het EEG-Verdrag bedoelde doelstellingen te bevorderen; dat het, wanneer zulks niet kan worden aangetoond en in het bijzonder wanneer de gesteunde investering zonder meer zou worden verricht, vaststaat dat de steun niet tot het bereiken van de in de uitzonderingsbepalingen genoemde doelstellingen bijdraagt, doch integendeel tot versterking dient van de financiële positie van de bewuste onderneming;

Overwegende dat in het onderhavige geval een dergelijke, een rechtvaardigingsgrond opleverende tegenhanger aan de zijde van de steun ontvangende onderneming kennelijk niet aanwezig is;

Overwegende dat de Nederlandse Regering geen argument heeft kunnen geven, en ook de Commissie er geen heeft kunnen ontdekken, die de gevolgtrekking wettigt dat de voorgestelde steun aan de voorwaarden voldoet die de toepassing van één der uitzonderingsbepalingen van artikel 92, lid 3, van het EEG-Verdrag rechtvaardigen; Overwegende dat wat de uitzonderingen van artikel 92, lid 3, sub a) en c), van het EEG-Verdrag ten behoeve van steunmaatregelen ter bevordering van de ontwikkeling van bepaalde streken betreft, in aanmerking moet worden genomen dat het gebied van Tiel geen regio is waarin, in de zin van het sub a) bepaalde, de levensstandaard »abnormaal laag" is of waar een »ernstig gebrek aan werkgelegenheid" heerst; dat wat de uitzondering sub c) betreft de Nederlandse Regering dit gebied niet onder de regio's heeft gerangschikt die voor een bijzondere regionale steun in aanmerking komen; dat de Nederlandse Regering zelf nadrukkelijk heeft gesteld dat de »grote projectentoeslag" niet op grond van overwegingen van regionale orde wordt verstrekt;

Overwegende dat in verband met de uitzondering van artikel 92, lid 3, sub b), van het EEG-Verdrag, de investeringen in het algemeen door het normale marktmechanisme worden bewerkstelligd; dat de onderhavige investering bovendien geen bijzonderheden vertoont die haar de hoedanigheid geven van een project »van gemeenschappelijk Europees belang" of van een project om een »ernstige verstoring in de economie" van een Lid-Staat op te heffen, waarvan bevordering een afwijking op grond van artikel 92, lid 3, sub b), van de in artikel 92, lid 1, van het EEG-Verdrag vervatte, onverenigbaarheid van steunmaatregelen rechtvaardigt; dat de Commissie ter gelegenheid van haar beoordeling van de WIR heeft gesteld dat Nederland tot die centrale gebieden dient te worden gerekend, die, in de communautaire context, niet kunnen worden beschouwd als door de sociale en economische problemen zeer zwaar te zijn getroffen, terwijl in deze centrale gebieden het gevaar van steunoverbieding zeer groot is, en waar meer dan elders iedere vorm van steunverlening de handelsbetrekkingen tussen de Lid-Staten zou kunnen beïnvloeden; dat uit de beschikbare sociaal-economische informatie niet kan worden afgeleid, dat, in de context van het Verdrag, in Nederland sprake is van een ernstige verstoring van de economie; dat de »grote projectentoeslag" die voor concrete gevallen wordt verleend, niet voor een dergelijk doel wordt toegepast; dat, indien een ander standpunt zou worden ingenomen, dit ertoe zou leiden dat ten voordele van Nederland, gezien de minder snel stijgende groei en een hoog werkloosheidscijfer in de gehele Gemeenschap, aldaar investeringen worden verricht die anders in andere Lid-Staten waar de economische situatie minder gunstig is zouden plaatsvinden; dat de recente economische en sociale ontwikkeling in de Gemeenschap zowel ten aanzien van deze toeslag alsook ten aanzien van de concrete toepassingsgevallen ervan, een vasthouden aan dit standpunt wettigt;

Overwegende ten slotte dat, wat de uitzondering van artikel 92, lid 3, sub c), van het EEG-Verdrag ten gunste van »de ontwikkeling van bepaalde vormen van economische bedrijvigheid" betreft, uit het onderzoek van de vlakglasmarkt blijkt dat de ondernemingen in deze sector te maken hebben met problemen van stagnerende vraag en een lage graad van capaciteitsbenutting, die de financiële structuur van de ondernemingen negatief hebben beïnvloed en een vermindering van werkgelegenheid en sluiting van produktie-eenheden tot gevolg hebben gehad; dat iedere steun om nieuwe capaciteit te vestigen de bestaande capaciteitsproblemen zou kunnen verergeren en de financiële toestand van ondernemingen in deze bedrijfstak doen verslechteren, met name in andere Lid-Staten; dat bovendien de produktie van de nieuwe eenheid voor een deel importen uit andere Lid-Staten zou vervangen; dat de bedoelde steunmaatregel derhalve klaarblijkelijk in een mate die strijdig is met het gemeenschappelijk belang de handelsvoorwaarden zou beïnvloeden;

Overwegende dat bovenvermelde door de Nederlandse Regering voorgenomen steunmaatregel gelet op het voorgaande, niet aan de voorwaarden voor toepassing van een der uitzonderingsbepalingen van artikel 92, lid 3, van het EEG-Verdrag voldoet,

HEEFT DE VOLGENDE BESCHIKKING GEGEVEN:

Artikel 1

De Nederlandse Regering mag haar bij telex-bericht van 24 augustus 1983 aan de Commissie gemelde voornemen voor een investering van een producent van vlakglas te Tiel de »grote projectentoeslag" toe te kennen, niet tot uitvoering brengen.

Artikel 2

De Nederlandse Regering doet de Commissie, binnen twee maanden na de datum van de kennisgeving van deze beschikking, mededeling van de maatregelen, die zij tot nakoming ervan heeft getroffen.

Artikel 3

Deze beschikking is gericht tot het Koninkrijk der Nederlanden.

Gedaan te Brussel, 27 juni 1984.

Voor de Commissie

Frans ANDRIESSEN

Lid van de Commissie

(1) Staatsblad 1978, nr. 368.