Beschikking van de Commissie

van 20 december 2001

betreffende de steunmaatregel die Duitsland voornemens is ten uitvoer te leggen ten behoeve van de Duitse staalonderneming Georgsmarienhütte Holding GmbH

(Kennisgeving geschied onder nummer C(2001) 4510)

(Slechts de tekst in de Duitse taal is authentiek)

(Voor de EER relevante tekst)

(2002/286/EG, EGKS)

DE COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN,

Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap, en met name op artikel 88, lid 2,

Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap voor Kolen en Staal, en met name op artikel 4, onder c),

Gelet op de Overeenkomst betreffende de Europese Economische Ruimte, en met name op artikel 62, lid 1, onder a), juncto protocol 14,

Gelet op Beschikking nr. 2496/96/EGKS van de Commissie van 18 december 1996 houdende communautaire regels voor steun aan de ijzer- en staalindustrie(1),

Na de belanghebbenden overeenkomstig de genoemde artikelen(2) te hebben aangemaand hun opmerkingen te maken,

Overwegende hetgeen volgt:

1. PROCEDURE

(1) Bij brief van 31 augustus 2000 gaf Duitsland de Commissie kennis van de verkoop van activa tussen de curatoren van de staalonderneming Stahl Gröditz en haar dochterondernemingen enerzijds en twee dochterondernemingen van Georgsmarienhütte Holding GmbH (hierna: GMH) anderzijds(3).

(2) Bij brief van 8 juni 2001 stelde de Commissie Duitsland in kennis van haar besluit tot inleiding van de procedure van artikel 88, lid 2, van het EG-Verdrag en artikel 6, lid 5, van Beschikking nr. 2496/96/EGKS (hierna: Staalsteuncode) ten aanzien van de bovengenoemde steunmaatregel. De Commissie heeft belanghebbenden aangemaand hun opmerkingen kenbaar te maken.

(3) De UK Steel Association, de permanente vertegenwoordiging van het Verenigd Koninkrijk en de begunstigde onderneming GMH deden in het kader van de procedure opmerkingen toekomen. Op 7 augustus 2001 en 23 augustus 2001 zond de Commissie deze opmerkingen door aan Duitsland, welke lidstaat bij brieven van 23 augustus 2001 en 20 september 2001 zijn opmerkingen terzake kenbaar heeft gemaakt.

(4) Duitsland reageerde op het inleiden van de procedure bij brieven van 17 juli 2001 en 19 oktober 2001.

2. GEDETAILLEERDE BESCHRIJVING VAN DE STEUNMAATREGEL

(5) Gröditzer Stahlwerke GmbH en haar dochterbedrijven(4) (hierna: "Gröditzer") zijn gevestigd in Saksen. Sinds 1990 is Gröditzer in handen van de Treuhandanstalt (THA) en daaropvolgende overheidsinstellingen, respectievelijk EREL Verwaltungs GmbH und Co Management KG (EREL), Beteiligungs-Management-Gesellschaft mbH (BMGB), en - ten slotte - BvS.

(6) Op 25 februari 1997 sloot BMGB een "Kauf und Abtretungsvertrag über Geschäftsanteile" (hierna: "privatiseringsovereenkomst") met de groep Georgsmarienhütte(5) om Gröditzer in geprivatiseerde vorm bij laatstgenoemde onder te brengen.

(7) Gedurende de jaren vóór haar privatisering ontving Gröditzer, hoofdzakelijk van THA en de voorlopers daarvan, aanzienlijke bedragen aan staatssteun in de vorm van garanties en aandeelhoudersleningen. In het kader van de privatiseringsovereenkomst is er opnieuw steun betaald. Volgens de privatiseringovereenkomst zou Gröditzer derhalve pas juridisch eigendom van GMH worden, indien de Commissie goedkeuring zou verlenen voor de aan Gröditzer betaalde en te betalen staatssteun. In de privatiseringsovereenkomst werd echter bepaald dat GMH in afwachting van de overdracht van de juridische eigendom het recht had de zaken van Gröditzer te beheren.

(8) Op 8 juli 1999 stelde de Commissie Beschikking 1999/720/EG, EGKS vast betreffende aan Gröditzer Stahlwerke GmbH en dochteronderneming Walzwerk Burg GmbH verleende staatssteun(6). De Commissie besloot onder meer dat de staatssteun van 239 miljoen DEM onverenigbaar was met de EGKS- en EG-Verdragen en diende te worden teruggevorderd.

(9) Ten gevolge van deze beschikking beëindigden GMH en BvS, de juridische opvolger van BMGB, de eerdere contractant, de privatiseringsovereenkomst.

(10) Naar aanleiding van de beëindiging van de privatiseringsovereenkomst, als gevolg waarvan Gröditzer niet langer werd beheerd, werd een nieuwe beheersovereenkomst gesloten tussen BvS, Gröditzer en GMH(7).

(11) Ondertussen nam BvS stappen om de onverenigbare steun van Gröditzer terug te vorderen. Aangezien dit grote schulden voor Gröditzer met zich bracht, vroeg BvS als voornaamste schuldeiser faillissement aan. De faillissementsrechtbank van Dresden verklaarde Gröditzer Stahlwerke GmbH op 20 september 1999 voorlopig failliet en op 17 januari 2000 failliet. Op dezelfde datum werd het voorlopig faillissement van de dochterondernemingen Stahlwerk Gröditz GmbH en Edelstahl Gröditz GmbH uitgesproken.

(12) De beheersovereenkomst werd beëindigd toen op 1 april 2000 de faillissementsprocedure tegen de dochterondernemingen werd ingeleid. Tegelijk werd een nieuwe beheersovereenkomst gesloten tussen de curatoren van Gröditzer en GMH. De geldigheidsduur van deze overeenkomst was inmiddels verlengd tot 31 december 2001.

(13) Op 31 augustus 2000 deelde Duitsland mee dat de curatoren van Gröditzer de totale activa van de onderneming aan GMH hadden verkocht.

(14) Om de activa te verkopen ging de curator van Gröditzer over tot een openbare aanbestedingsprocedure. Duitsland beschreef deze procedure als volgt.

(15) In december 1999 werd de verkoop van de activa van Gröditzer aangekondigd in de nationale en internationale pers (FAZ, FT). Potentiële kandidaten werden (op basis van een shortlist met ongeveer 120 ondernemingen van over de hele wereld) rechtstreeks benaderd. In de publicaties raamde de voorlopige curator de waarde van de activa van Gröditzer Stahlwerke GmbH op 103 miljoen DEM(8).

(16) De uiterste termijn om een bod uit te brengen werd vastgesteld op 29 februari 2000, waarbij de mogelijkheid werd geboden om de onderneming in januari/februari 2000 door te lichten. Op 17 februari 2000 werd deze termijn naar aanleiding van het ontslag en de vervanging van de curator van het faillissement van Gröditzer Stahlwerke GmbH verlengd tot 14 maart 2000. De vervolgens aangestelde curator maakte de nieuwe termijn bekend in de bladen waarin ook de verkoop van de activa was aangekondigd. Op 25 februari 2000 werden alle potentiële kandidaten in een brief van deze nieuwe termijn in kennis gesteld. Tevens werd de bieders meegedeeld dat contanten, deposito's en passiva niet te koop waren, aangezien het een verkoop van activa betrof.

(17) Verschillende ondernemingen toonden belangstelling voor de activa van Gröditzer en lichtten de onderneming door. Vier ondernemingen brachten een bod uit op de totale activa. Eén bod werd verworpen omdat het na de uiterste termijn van 14 maart 2000 werd ontvangen(9). Er werd geen bod uitgebracht op afzonderlijke activa.

- Edelstahl GmbH JP Schumacher (hierna: Schumacher), een in Düsseldorf gevestigde handelsonderneming in staal, bood op 25 februari 2000 13 miljoen DEM, inclusief de overname van passiva.

- GMH bood op 24 februari 2000 15 miljoen DEM, met inbegrip van de overname van de passiva voor ongeveer 31 miljoen DEM. Op 13 maart 2000 verhoogde GMH haar bod en bracht het op 45 miljoen DEM, zonder de passiva.

- De Max Aicher-groep (hierna: Aicher-groep) bracht op 14 maart 2000 een bod uit van 35 miljoen DEM. Het was hierbij de bedoeling de passiva en contanten in een latere fase over te nemen.

(18) Op 30 maart verzocht het schuldeiserscomité de curatoren van Gröditzer en haar dochterondernemingen bilateraal te onderhandelen met de drie partijen die vóór het verstrijken van de uiterste termijn een bod hadden uitgebracht. Vervolgens moest het voor de schuldeisers voordeligste bod worden gekozen. Tussen april en juni 2000 vonden bilaterale onderhandelingen plaats op basis van een voorlopig verkoopcontract. Tijdens deze onderhandelingen werd de bieders nogmaals meegedeeld dat het overnemen van passiva krachtens het faillissementsrecht was verboden, aangezien dit bepaalde schuldeisers zou kunnen bevoorrechten.

(19) Schumacher deelde de curatoren in mei 2000 mee haar bod met ongeveer 23 miljoen DEM te verlagen wegens voorziene kosten in verband met de krachtens de Duitse wet verplichte overname van personeel, bepaalde andere vergoedingen en niet-gespecificeerde lasten uit het verleden. Dit zou tot een negatieve verkoopprijs hebben geleid. Op 5 juni 2000 deelde de curator Schumacher mee dat de verkoop van de activa diende te verlopen overeenkomstig het Duitse faillissementsrecht, welke geen bepalingen inzake een negatieve verkoopprijs bevat. Aangezien er geen antwoord van Schumacher werd ontvangen, beschouwde de curator de onderhandelingen als mislukt.

(20) Op 21 juni trok de Aicher-groep haar bod schriftelijk in. De groep verklaarde haar financiële vermogen nodig te hebben om een bod uit te brengen op de door de curator te koop aangeboden activa van Bayerische Maxhütte.

(21) GMH bleef als enige bieder over. De onderhandelingen werden op 7 juli 2000 afgesloten met een koopprijs van ongeveer 59 miljoen DEM(10).

(22) De (diverse) koopovereenkomsten bevatten de bepaling dat zij pas in werking treden na goedkeuring door de Commissie. Volgens dezelfde bepaling dienen de partners bij de overeenkomst de Commissie te verzoeken om een beschikking waarin wordt gesteld dat de koper niet aansprakelijk kan worden gesteld voor verplichtingen van de verkoper die voortvloeien uit de terugvordering van onverenigbare steun.

3. DE PROCEDURE

(23) De formele onderzoekprocedure werd ingeleid omdat de Commissie betwijfelde of

a) de verkoopprocedure kon worden beschouwd als open, doorzichtig en onvoorwaardelijk en de door GMH geboden definitieve verkoopprijs derhalve overeenstemde met de marktprijs;

b) GMH door de toekenning van de beheersovereenkomst geen staatssteun had ontvangen of in de toekomst zou ontvangen;

c) GMH niet op een andere wijze had geprofiteerd van de onverenigbare steun die aan Gröditzer was toegekend in verband met de privatisering.

(24) De Commissie moest derhalve nagaan of de verkoop van de activa staatssteun aan GMH omvatte en of dergelijke steun met het EG- en het EGKS-Verdrag verenigbaar was.

4. OPMERKINGEN VAN DUITSLAND EN ANDERE BELANGHEBBENDEN

(25) De UK Steel Association en de permanente vertegenwoordiging van het Verenigd Koninkrijk deelden de twijfels die de Commissie aanvankelijk naar voren bracht. De UK Steel Association verstrekte tevens informatie waaruit bleek dat de biedprocedure niet open en doorzichtig was verlopen, aangezien niet alle belangstellenden voldoende gelegenheid was geboden de bedrijfsactiviteiten van Gröditzer grondig te evalueren. Het verschil tussen de verkoopprijs en de 103 miljoen DEM waarop deskundigen de activa taxeerden, zou derhalve staatssteun aan GMH omvatten. De UK Steel Association en de permanente vertegenwoordiging van het Verenigd Koninkrijk wijzen er voorts op dat, indien de voorwaarden van de beheersovereenkomst niet marktconform zijn, deze eveneens staatssteun aan GMH omvatten. Bovendien diende ook de onverenigbare steun die aan Gröditzer was toegekend met betrekking tot de privatisering te worden teruggevorderd, aangezien Gröditzer reeds sinds 1997 deel uitmaakte van de GMH-groep.

(26) Duitsland en de begunstigde onderneming GMH maakten navolgende opmerkingen.

(27) Verkoopprocedure: De verkoopprocedure verliep open, doorzichtig en onvoorwaardelijk en werd uitgevoerd door de curatoren van Gröditzer, die in het belang van alle schuldeisers, met inbegrip van de staat, het beste resultaat moeten behalen. De verkoopprocedure was vergelijkbaar met in het verleden door de Commissie goedgekeurde verkoopprocedures. Alle bieders beschikten over voldoende tijd en informatie om de onderneming door te lichten ter voorbereiding van een bod. Verkoop enkel op basis van de in het kader van de aanbesteding ingediende offertes zou niet mogelijk zijn geweest, aangezien de waarde van een onderneming - in tegenstelling tot die van gebouwen - niet vaststaat. Daarom diende er te worden onderhandeld. Bij de slotonderhandelingen wist GMH niet dat zij als enige bieder was overgebleven. Aangezien het beste en tevens enige bod werd aangenomen, moet de door GMH betaalde prijs als marktprijs worden beschouwd.

(28) Beheersovereenkomst: De beheersovereenkomst werd tegen marktvoorwaarden gesloten. Het contract omvatte derhalve geen staatssteun aan GMH.

(29) "Spill over": De onverenigbare steun met betrekking tot de privatisering van Gröditzer werd niet aangewend in het belang van GMH. Gröditzer werd nooit opgenomen in de GMH-groep, en GMH verwierf nooit de juridische eigendom over het bedrijf. Het recht om Gröditzer te beheren was beperkt, aangezien belangrijke beheersbeslissingen moesten worden genomen door de raad van bestuur (waarin slechts één van de twaalf leden GMH vertegenwoordigde). Investeringen werden gedaan overeenkomstig de door de voorlopers van BvS opgestelde investeringsprogramma's uit 1993 en 1995. Ook werd het grootste deel van de onverenigbare (bedrijfs)steun gebruikt vóórdat de privatiseringsovereenkomst werd gesloten.

(30) In opdracht van GMH onderzochten deskundigen of GMH had geprofiteerd van de steun die in verband met de privatisering van Gröditzer was toegekend(11). Zij verklaren in hun rapport dat Gröditzer juridisch noch economisch deel uitmaakte van de GMH-groep. Ook bevestigen zij dat de investeringen zijn gedaan op basis van het investeringsconcept van de voorlopers van BvS. Handelstransacties tussen GMH en Gröditzer vonden plaats tegen marktvoorwaarden. De omvang van deze transacties is onbeduidend (tussen 2,6 en 5,6 % van de omzet van Gröditzer). Aangezien er evenmin directe of indirecte overdracht van liquide middelen naar GMH plaatsvond, menen de deskundigen dat de met betrekking tot de privatisering van Gröditzer toegekende staatssteun niet ten goede is gekomen aan GMH.

(31) Terugvordering: Duitsland en GMH verstrekten nadere informatie over de maatregelen die zijn genomen ter uitvoering van Beschikking 1999/720/EG, EGKS. Aangezien het verkoopcontract pas in werking treedt na goedkeuring door de Commissie, verzocht Duitsland de Commissie bovendien zich nogmaals uit te spreken over de vraag of GMH steun ontvangt in de zin van Beschikking 1999/720/EG, EGKS.

5. BEOORDELING VAN DE STEUN

(32) De Commissie meent dat GMH Holding GmbH geen staalonderneming is in de zin van het EGKS-Verdrag. Zij is enkel houdstermaatschappij van een groep ondernemingen waarvan de omzet wél grotendeels wordt gegenereerd door staalondernemingen in de zin van het EGKS-Verdrag. Het is derhalve niet uitgesloten dat de aangemelde maatregelen uiteindelijk ten goede komen aan staalondernemingen in de zin van het EGKS-Verdrag. De maatregel wordt derhalve beoordeeld overeenkomstig artikel 88, lid 3, van het EG-Verdrag en artikel 6 van de Staalsteuncode.

(33) BvS en zijn voorlopers zijn openbare instellingen en maken als zodanig deel uit van de Duitse overheid. BvS is de enige aandeelhouder en voornaamste schuldeiser van Gröditzer. Ingevolge Beschikking 1999/720/EG, EGKS is deze instantie tevens gehouden verschuldigde bedragen van Gröditzer terug te vorderen. De Commissie stelt derhalve vast dat indien de activa van Gröditzer onder de marktprijs zijn verkocht, dit een overdracht van overheidsmiddelen naar GMH inhoudt.

(34) In het licht van het bovenstaande dient de Commissie te onderzoeken of de activa - hetzij afzonderlijk, hetzij in hun geheel - door de curator tegen marktprijs werden verkocht. Indien dit niet het geval is, omvat de verkoop van de activa wellicht staatssteun ten gunste van GMH.

5.1. Zijn de activa tegen marktvoorwaarden verkocht?

(35) De Duitse autoriteiten beweren dat de verkoopprocedure open, doorzichtig en onvoorwaardelijk is verlopen. Hij werd uitgevoerd door de curatoren van Gröditzer, die in het belang van alle schuldeisers, met inbegrip van de staat, het beste resultaat moeten behalen. De keuze voor verkoop van de activa in hun geheel was gunstiger dan het alternatief, namelijk verkoop van de afzonderlijke activa. Aangezien het beste en tevens enige bod werd aangenomen, moet de door GMH betaalde prijs als marktprijs worden beschouwd.

(36) De Commissie stelt vast dat de door onderhandeling tot stand gekomen verkoopprijs van de totale activa tussen de geraamde marktwaarde (ongeveer 103 miljoen DEM) en de geraamde waarde bij verkoop van de afzonderlijke activa (ongeveer 18 miljoen DEM) ligt. Er blijkt geen bod te zijn uitgebracht op afzonderlijke activa.

(37) Aangezien de door onderhandeling tot stand gekomen verkoopprijs (59 miljoen DEM) voor ongedeelde verkoop niet overeenkomt met de geraamde marktwaarde (103 miljoen DEM), dient de Commissie vast te stellen of de gehanteerde verkoopprocedure de meest aangewezen methode was om de activa tegen marktwaarde te verkopen.

(38) De onderzoekprocedure werd ingeleid omdat de Commissie betwijfelde of de verkoopprocedure open, doorzichtig en onvoorwaardelijk was verlopen en de uiteindelijke verkoopprijs derhalve overeenkwam met de marktwaarde. GMH beheerde Gröditzer sinds 1997 en kon de onderneming als lopend bedrijf doorlichten. Duitsland verstrekte onvoldoende informatie over de wijze waarop andere bieders in de gelegenheid werden gesteld de onderneming grondig te evalueren. De Commissie kon derhalve niet vaststellen of alle bieders voldoende tijd en informatie was verschaft om een bod voor te bereiden. Bovendien was onduidelijk of het feit dat de onderhandelingen pas werden afgesloten nadat GMH als enige bieder was overgebleven, de uiteindelijke verkoopprijs negatief beïnvloedde.

(39) De UK Steel Association en de permanente vertegenwoordiging van het Verenigd Koninkrijk deelden de twijfels van de Commissie. De UK Steel Association beweerde tevens dat de biedprocedure niet open en doorzichtig verliep, aangezien een van haar leden niet in de gelegenheid werd gesteld de bedrijfssituatie van Gröditzer grondig te evalueren.

(40) Duitsland en GMH beweerden dat de curatoren alle belangstellende bieders ruimschoots in de gelegenheid hebben gesteld de activa te evalueren ter voorbereiding van hun bod. Zij wezen erop dat elke bieder de onderneming tussen 7 januari 2000 en 28 februari 2000 kon doorlichten. In dezelfde periode werden bezoeken aan het bedrijfsterrein van Gröditzer georganiseerd. Duitsland verstrekte tevens een lijst met de informatie die aan belangstellende bieders was verschaft om hen in staat te stellen de activa grondig te evalueren.

(41) Duitsland wees er met betrekking tot de opmerkingen van de UK Steel Association op dat deze onderneming Gröditzer op 21 februari 2000 had bezocht. De curatoren hadden de voor een oordeelkundige taxatie van de activa vereiste informatie verstrekt. De onderneming was tevens meegedeeld dat de uiterste termijn voor het uitbrengen van een bod was verlengd. Op 1 maart 2000 liet de onderneming echter schriftelijk weten na bestudering van de ontvangen informatie geen bod uit te zullen brengen op de activa.

(42) Op grond van de beschikbare informatie stelt de Commissie vast dat de verkoopprocedure, mede gezien de wijze waarop de inschrijving was aangekondigd, de mogelijkheid om een bod uit brengen op de activa in hun geheel of afzonderlijk alsmede de tijd die belangstellenden werd gegeven om de activa grondig te evalueren, kan worden beschouwd als een openbare procedure.

(43) De Commissie stelt tevens vast dat de enige voorwaarde die aan de koper in de verkoopprocedure werd gesteld, de krachtens de Duitse wet (artikel 613, onder a), van het Burgerlijk Wetboek) verplichte overname van personeel was. Volgens de door Duitsland verstrekte informatie werd iedere bieder ervan in kennis gesteld dat bij verkoop van de totale activa, de juridische consequenties van artikel 613, onder a), in acht dienden te worden genomen. Bijgevolg was iedere koper op de hoogte van de aanvullende kosten die toepassing van dit artikel zou kunnen meebrengen. Met het oog op deze kosten kon de koper zijn bod op de activa aanpassen. Aldus dient bij het definitieve bod rekening te worden gehouden met deze kosten voor de koper.

(44) De Commissie houdt er rekening mee dat volgens de door Duitsland verstrekte informatie gegadigden tussen 7 januari 2000 en 28 februari 2000 in de gelegenheid waren een grondige evaluatie uit te voeren op het bedrijfsterrein van Gröditzer. Deze mogelijkheid werd later verlengd tot 14 maart 2000. Ongeveer tien ondernemingen toonden belangstelling voor dit onderzoek. Uit de verstrekte informatie blijkt tevens dat de gegadigden de nodige informatie kregen om hen in staat te stellen de activa naar behoren te taxeren.

(45) De Commissie stelt verder vast dat het belangstellende lid van de UK Steel Association de curator op 1 maart 2000 schriftelijk liet weten geen bod uit te zullen brengen in de verkoopprocedure. Hierbij werd niet vermeld dat de verkoopprocedure een rol had gespeeld bij het nemen van deze beslissing. In dit licht en gezien de verstrekte informatie meent de Commissie dat alle belangstellenden in de gelegenheid zijn gesteld de activa grondig te taxeren ter voorbereiding van hun bod.

(46) De Commissie stelt vast dat de biedprocedure leidde tot een situatie waarbij GMH als enige bieder overbleef. Op basis van de beschikbare informatie blijken de omstandigheden waaronder de twee overige bieders, de Max Aicher-groep en JP Schumacher, zich terugtrokken, los te staan van de verkoopprocedure of het feit dat GMH Gröditzer sinds 1997 beheerde. De Commissie is van mening dat het loutere feit dat de andere bieders zich terugtrokken, niet tot de conclusie hoeft te leiden dat de activa niet aan de hoogste bieder werden verkocht.

(47) De Commissie stelt voorts vast dat de onderhandelingen met GMH de verkoopprijs van 45 miljoen DEM tot 59 miljoen DEM hebben doen stijgen. De verkoopprijs bewoog zich derhalve in de richting van de geraamde marktprijs. Stijging van de verkoopprijs zou ook moeten leiden tot een stijging van het steunbedrag dat uit het faillissement kan worden teruggevorderd.

(48) In het licht van het bovenstaande en gelet op de definitieve verkoopprijs, komt de Commissie tot de slotsom dat de verkoopprijs kan worden beschouwd als de marktprijs van de activa van Gröditzer.

5.2. Omvat de beheersovereenkomst staatssteun?

(49) Bij het inleiden van de procedure stelde de Commissie voorts vast dat door het toekennen van de beheersovereenkomst, GMH mogelijk onverenigbare steun ten goede is gekomen, hetgeen van invloed zou kunnen zijn geweest op het resultaat van de verkoopprocedure.

(50) De Commissie nam op 28 november 2001 een definitief besluit ten aanzien van de vraag of de beheersovereenkomst steun aan GMH omvat. In haar besluit concludeert zij dat de toegekende beheersovereenkomst geen staatssteun aan GMH inhield. In dit opzicht profiteerde GMH niet van aan Gröditzer verleende staatssteun door de toekenning van de beheersovereenkomst.

5.3. Heeft GMH geprofiteerd van aan Gröditzer toegekende onverenigbare steun?

(51) De Commissie had verder twijfels over de vraag of GMH geprofiteerd had of in de toekomst zou profiteren van de onwettige en onverenigbare steun die aan Gröditzer was toegekend. De twijfels hadden betrekking op het feit dat noch de privatiseringsovereenkomst, noch de beheersovereenkomst via een open, doorzichtige en onvoorwaardelijke procedure aan GMH waren toegekend. Krachtens beide overeenkomsten kon GMH Gröditzer sinds 1997 evenwel beheren en in haar groep opnemen.

(52) De UK Steel Association en de permanente vertegenwoordiging van het Verenigd Koninkrijk deelden de twijfels van de Commissie en verklaarden dat GMH profiteerde van de onverenigbare steun aan Gröditzer, aangezien zij sinds 1997 het beheer over Gröditzer voerde.

(53) In hun opmerkingen handhaafden Duitsland en GMH hun standpunt dat Gröditzer nooit was opgenomen in de GMH-groep. Zij wezen er tevens op dat GMH nooit juridisch eigendom of economische zeggenschap had verworven. Bovendien verstrekte Duitsland een expertiserapport waaruit bleek dat de met betrekking tot de privatisering aan Gröditzer verstrekte onverenigbare steun niet aan GMH ten goede was gekomen of zou komen.

(54) De Commissie stelt vast dat volgens het verstrekte expertiserapport alle handelstransacties tussen Gröditzer en GMH tegen marktvoorwaarden plaatsvonden. Met een omvang van 2,6 tot 5,6 % van de omzet van Gröditzer en 3 % van haar materiaalkosten waren deze transacties van geringe betekenis.

(55) De Commissie houdt er tevens rekening mee dat de investeringen bij Gröditzer hoofdzakelijk werden gedaan op grond van de investeringsplannen van EREL en BMGB, de twee overheidsinstellingen die aan de BvS voorafgingen. Beide investeringsconcepten werden opgesteld voordat de privatiseringsovereenkomst met GMH werd gesloten en er leek niet zozeer het belang van GMH als wel dat van Gröditzer mee te worden beoogd.

(56) Aangezien er evenmin een directe of indirecte overdracht van liquide middelen van Gröditzer naar GMH plaatsvond, meent de Commissie op grond van de door Duitsland verstrekte informatie dat GMH niet profiteert van de met betrekking tot de privatisering aan Gröditzer toegekende onverenigbare steun.

5.4. Terugvordering

(57) Op 19 oktober 2001 verstrekte Duitsland informatie over de terugvordering van de onverenigbare steun van 239 miljoen DEM. De lidstaat wees er opnieuw op dat de verkoopovereenkomst pas in werking zou treden indien de "koper niet, in de zin van Beschikking 1999/720/EG, EGKS, aansprakelijk is voor de schulden van de verkoper of diens rechtsvoorgangers die door de terugvordering van onverenigbare steun zouden kunnen ontstaan". Duitsland vroeg de Commissie derhalve opnieuw naar haar standpunt inzake de vraag of GMH aansprakelijk zou zijn in geval van terugvordering van steun van Gröditzer.

(58) De Commissie herinnert eraan dat de vraag wie de ontvanger is van de aan Gröditzer Stahlwerke GmbH toegekende onverenigbare steun in Beschikking 1999/720/EG, EGKS is behandeld. In deze beschikking staat uitdrukkelijk dat het begrip "ontvanger" niet alleen Gröditzer Stahlwerke GmbH omvat, maar tevens elke andere onderneming waaraan activa zijn overgedragen teneinde de terugvordering van onverenigbare steun feitelijk onmogelijk te maken.

(59) Zoals reeds is verklaard in het besluit tot inleiding van de procedure, kan de Commissie geen definitief standpunt innemen ten aanzien van de vraag of Duitsland alle nodige maatregelen heeft genomen om te voldoen aan Beschikking 1999/720/EG, EGKS.

(60) De Commissie herhaalt dat zij overeenkomstig artikel 10 van het EG-Verdrag met Duitsland zal samenwerken met het oog op de tenuitvoerlegging van voornoemde beschikking.

6. CONCLUSIE

(61) De Commissie meent dat deze maatregel geen staatssteun vormt in de zin van artikel 87, lid 1, van het EG-Verdrag of artikel 4, onder c), van het EGKS-Verdrag,

HEEFT DE VOLGENDE BESCHIKKING GEGEVEN:

Artikel 1

De steunmaatregel die Duitsland voornemens is ten uitvoer te leggen ten gunste van Georgsmarienhütte Holding GmbH vormt geen staatssteun in de zin van artikel 87, lid 1, van het EG-Verdrag of artikel 4, onder c), van het EGKS-Verdrag.

De tenuitvoerlegging van deze steunmaatregel is bijgevolg geoorloofd.

Artikel 2

Deze beschikking is gericht tot de Bondsrepubliek Duitsland.

Gedaan te Brussel, 20 december 2001.

Voor de Commissie

Mario Monti

Lid van de Commissie

(1) PB L 338 van 28.12.1996, blz. 42.

(2) PB C 199 van 14.7.2001, blz. 4.

(3) De kopers van de activa waren twee dochterondernemingen van Georgsmarienhütte Holding GmbH: Einhundertvierzigste KOPA Vermögensverwaltungsgesellschaft mbh en Einhundertvierundvierzigste KOPA Vermögensverwaltungsgesellschaft mbh. In het kader van de verkoop van de activa heeft de term GMH ook betrekking op deze twee dochterondernemingen

(4) Op 20 april 1999 verkocht Gröditzer Stahlwerke GmbH haar activa en passiva - en bijgevolg haar economische activiteiten - aan de onlangs opgerichte Edelstahl Gröditz GmbH en Stahlwerk Gröditz GmbH, dochterondernemingen van Stahl Gröditz Holding GmbH. De enige aandeelhouder van Stahl Gröditz Holding GmbH is BvS. Ondertussen verkocht Stahl Gröditz GmbH de aandelen in deze twee dochterondernemingen aan Gröditzer Stahlwerke GmbH.

(5) Juridisch gezien waren de partners bij de overeenkomst Georgsmarienhütte GmbH en Georgsmarienhütte Verwaltungsgesellschaft mbH in Georgsmarienhütte, en Bladenhorster Grundstückverwaltungsgesellschaft mbH in Castrop-Rauxel. GMH Holding GmbH werd in 1998 opgericht als houdstermaatschappij na een interne herstructurering van de groep Georgsmarienhütte.

(6) PB L 292 van 13.11.1999, blz. 27.

(7) Op 28 november 2001 nam de Commissie een definitief besluit inzake de bepalingen in het beheerscontract. Zij concludeerde dat de maatregel geen staatssteun aan GMH omvatte.

(8) Geraamd in november 1999 door het gecertificeerde Auktionshaus Dechow en de heer Rolf A. Hartmann, bij verkoop van de totale activa wegens faillissement. De waarde van de activa bij afzonderlijke verkoop werd geraamd op 18 miljoen DEM.

(9) Höltger Edelstahl & Partner bood 20 miljoen DEM voor de activa van Gröditzer.

(10) De definitieve verkoopprijs zal worden aangepast aan de waarde van de vorderingen en de boedel op de dag dat het verkoopcontract in werking treedt. De vorderingen zullen voor 80 % in aanmerking worden genomen en de boedel voor 26,3 miljoen, mits de waarde niet meer dan 10 % verschilt.

(11) Arthur Andersen, juli 2001