Nr.L358/84 21.12.90 Publikatieblad vandeEuropeseGemeenschappen
II
(Besluitenwaarvandepublikatienietvoorwaardeisvoordetoepassing)
RAAD
BESCHIKKING VANDERAAD
van26november 1990
houdendevaststellingvaneenspecifiekprogrammatervoorbereiding vande
ontwikkeling vaneenoperationeelEUROTRA-systeem
(90/664/EEG)
DERAADVANDEEUROPESEGEMEENSCHAPPEN ,
GeletophetVerdragtotoprichtingvandeEuropese
EconomischeGemeenschap ,inzonderheidopartikel130
Q,lid2,
GezienhetvoorstelvandeCommissie('),
Insamenwerking methetEuropeseParlement(2),
GezienhetadviesvanhetEconomisch enSociaalComi­
téC),
Overwegende datinartikel130KvanhetVerdragis
bepaalddathetkaderprogramma tenuitvoerwordtgelegd
doormiddelvanspecifiekeprogramma'sdiebinnenelke
actiewordenontwikkeld ;
OverwegendedatdeRaadbijBesluit82/752/EEG(4),
gewijzigdbijBesluit86/591/EEG(*),eencommunautair
onderzoek-enontwikkelingsprogramma inzakeeen
geavanceerdsysteemvoorautomatischevertaling(EURO­
TRA)heeftgoedgekeurd ;
OverwegendedatdeRaadbijBesluit88/445/EEG(*)de
overgangvanhetEUROTRA-programma naardederde
faseheeftgoedgekeurd ;
OverwegendedatdeRaadbijBeschikking89/41O/EEGf7)
eenspecifiekprogrammainzakedevoltooiingvan
EUROTRAheeftvastgesteld;Overwegende dathetnadevaststellingvanBesluit
90/221/Euratom,EEG(8)betreffendehetderdekaderpro­
grammavancommunautaire werkzaamheden ophet
gebiedvanonderzoekentechnologische ontwikkeling
(1990-1994)noodzakelijkisdeuitvoeringvanhettweede
kaderprogramma (1987-1991),datbijBesluit87/516/
Euratom,EEG(9)isvastgesteld,voorttezettendoor
middelvanspecifiekeprogramma'swaarindatbesluit
voorziet,zoalsdeactieophetgebiedvantaalproblemen
(punt8.4),waartoeookdevoorbereiding vandeontwik­
kelingvaneenoperationeelsysteemvoorautomatische
vertalingbehoort;
Overwegende datbijBesluit82/752/EEGisbepaalddat
bijdevoltooiingvanhetEUROTRA-programma een
prototypevaneenoperationeelsysteembeschikbaarmoet
zijnvooreenbeperktgebiedenvooreenbeperktaantal
tekstcategorieën endathetindatbesluitvervattewerk­
programmavoordederdefasevanhetEUROTRA­
programmavoorzietindevoorbereiding vaneenvoorstel
voordeverdereontwikkeling vanhetsysteem;
Overwegendedatditprogrammazoudienenteleidentot
deverwezenlijking vaneenwetenschappelijk prototype
vanhoogniveauophetgebiedvandeautomatische
vertaling;
OverwegendedaterdankzijhetEUROTRA-programma
aanzienlijkevorderingenzijngemaaktophetgebiedvan
taalkundigonderzoek,endatditprogrammadeeerste
stapisnaardeontwikkelingvaneenoperationeelsysteem
voorautomatischevertalingendatdenegenofficiële
talenvandeGemeenschap daarvoordeelbijhebben;
Overwegende datwordtverwachtdathetprogrammain
belangrijkematezalbijdragentotdeeconomischeen
socialesamenhangvandeGemeenschap endevoordelen(')PBnr.C7van12.1.1990,blz.7.
(2)PBnr.C175van16.7.1990,blz.129,enbesluitvan24okto­
ber1990(nognietverscheneninhetPublikatieblad ).
OPBnr.C168van10.7.1990,blz.12.
(4)PBnr.L317van13.11.1982,blz.19.
OPBnr.L341van4.12.1986,blz.39.
(*)PBnr.L222van12.8.1988,blz.1.
OPBnr.L200van13.7.1989,blz.15.(8)PBnr.L117van8.5.1990,blz.28.f)PBnr.L302van24.10.1987,blz.1.

21.12.90 Pubhkatieblad vandeEuropeseGemeenschappen Nr.L358/85
vandeveeltaligheidendecultureleverscheidenheid inde
Gemeenschap zaldoensamengaanmetdeverwezenlij­
kingvandeinternemarkt;
OverwegendedatdeGemeenschap ,deLid-Statenenhet
Europesebedrijfslevenzichextrazullenmoeteninzetten
omditdoeltebereiken;
OverwegendedathetComitévoorwetenschappelijk en
technischonderzoek(CREST)geraadpleegd is,
HEEFTDEVOLGENDE BESCHIKKING VASTGESTELD :
Artikel1
Erwordteenspecifiekprogrammavooronderzoeken
technologische ontwikkeling tervoorbereiding vande
ontwikkeling vaneenoperationeelEUROTRA-systeem ,
zoalsomschreveninbijlageI,vastgesteldvooreentijdvak
vantweejaar,datingaatop26november1990.
Artikel2
1.Hetbedragdatnoodzakelijkwordtgeachtvoorde
uitvoeringvanhetprogrammabeloopt10miljoenecu,
metinbegripvandeuitgavenvooreenpersoneelsbestand
vanvijftijdelijkemedewerkers .
2.InbijlageIIiseenindicatieveverdelingvande
middelenopgenomen .
Artikel3
BijlageIIbevatdenadereregelsvoordetenuitvoerlegging
vanhetprogrammaendepercentagesvandefinanciële
deelnemingvandeGemeenschap .
Artikel4
1.Inheteerstekwartaalvan1993wordeninopdracht
vandeCommissiederesultatengeëvalueerddooreen
panelvanonafhankelijke deskundigen ;deCommissie
zendthetverslagvanhetpanelenhaarcommentaar
daaroptoeaanhetEuropeseParlementendeRaad.
2.Ditverslagwordtopgesteldmetinachtneming van
dedoelstellingen vanbijlageIenovereenkomstig artikel
2,lid2,vanBesluit87/516/Euratom,EEG.
Artikel5
1.DeCommissieisverantwoordelijk voordeuitvoe­
ringvanhetprogramma .Zijwordtbijgestaandooreen
raadgevendcomitéhierna„hetComité"genoemd,
bestaandeuitvertegenwoordigers vandeLid-Statenen
voorgezetendoordevertegenwoordiger vandeCommis­
sie.
2.IndedoordeCommissiegeslotencontracten
wordenderechtenenverplichtingen vaniederepartij
vastgesteld,metnamederegelingvoorverspreiding,
beschermingenexploitatievandeonderzoekresultaten .
Artikel6
1.DeCommissievertegenwoordiger legthetComité
eenontwerpvoorvandetenemenmaatregelen .HetComitébrengtbinneneentermijndiedevoorzitterkan
vaststellennaargelangvandeurgentievandematerie
adviesuitoverditontwerp,zonodigdoormiddelvaneen
stemming.
2.Hetadvieswordtindenotulenopgenomen;voorts
heeftiedereLid-Staathetrechtteverzoekendatzijn
standpuntindenotulenwordtopgenomen .
3.DeCommissiehoudtzoveelmogelijkrekeningmet
hetdoorhetComitéuitgebrachteadvies.Zijbrengthet
Comitéopdehoogtevandewijzewaaropzijrekening
heeftgehoudenmetzijnadvies.
Artikel7
Deprocedurevanartikel6isinhetbijzondervantoepas­
singop:
—deinhoudvandeuitnodigingtothetdoenvanvoor­
stellen;
—debeoordelingvandevoorgesteldeprojectenenhet
geraamdebedragvanhetaandeelvandeGemeen­
schapdaarin;
—afwijkingenvandealgemeneregelsmetbetrekking
totdebijdragevandeGemeenschap ,alsweergegeven
inbijlageII;
—dedeelnemingaaneenprojectdoororganisatiesen
ondernemingen dieniettotdeGemeenschap beho­
ren,alsbedoeldinartikel8;
—eenaanpassingvandeinbijlageIIweergegevenindi­
catieveverdelingvanmiddelen;
—demaatregelenvoordeevaluatievanhetprogramma ;
—deregelingenvoorverspreiding,beschermingen
toepassingvanderesultatenvanhetinhetkadervan
hetprogrammaverrichteonderzoek.
Artikel8
1.WanneertussendeEuropeseGemeenschappen en
Europesederdelandenkaderovereenkomsten inzake
wetenschappelijke entechnischesamenwerking zijn
gesloten,kunnendeindielandengevestigdeorganisaties
enondernemingen ,opbasisvanhetcriteriumvanweder­
zijdsvoordeel,deelnemenaaninhetkadervandit
programmaopgezetteprojecten.
2.Decommunautaire financieringvanhetprogramma
magniettengoedekomenaanbuitendeGemeenschap
gevestigdecontractanten diedeelnemenaaneenproject
inhetkadervanditprogramma.Decontractantmoet
bijdragenindealgemenebeheerskosten .
Artikel9
DezebeschikkingisgerichttotdeLid-Staten.
GedaanteBrussel,26november1990.
VoordeRaad
DeVoorzitter
C.DONATCATTIN

Nr.L358/86 Publikatieblad vandeEuropeseGemeenschappen 21.12.90
BIJLAGEI
1.DOELSTELLINGEN ,EVALUATIE ENINHOUDVANHETPROGRAMMA
1.1.Algemenedoelstellingen
Ditprogrammavormtdeeerstestapnaardeontwikkelingvaneenoperationeelgeavanceerdsysteem
vanautomatischevertalingdatgeschiktisvooralleofficiëletalenvandeGemeenschap .Despecifieke
doelstellingen vanhetprogrammazijn:
a)Hetscheppenvanvoorwaardenvoordeovergangnaareenoperationeelsysteem
—implementatie vaneengeschikteontwikkelings-,proef-enonderzoekomgeving voordeonder­
steuningvangrootschaligesystemen;
—uitbreidingvanhettaalkundigebereikentoetsingopgroteschaalvandeanalyse-ensynthese­
modulesvooralleEUROTRA-talen ;
—vaststellingvangemeenschappelijke methodesvoorontwikkelingen opgroteschaalten
behoevevancomputervertaling enanderetoepassingeninverbandmetnatuurlijketaal;
—experimentering metenevaluatievanrelaisoverbrenging viaeeninterface-structuur ;
—onderzoek,uitvoeringvaneenprototypeenbeoordelingvannieuwetaalkundigemodellenmet
hetoogopdeverbeteringvandeintertaligheidvandeinterface-structuur enopdebeperking
vanovergeneratie ;
—onderzoek,uitvoeringvaneenprototypeenevaluatievanmethodentenbehoevevandomein­
entekstspecifieke kennisvoorvertalingenanderetoepassingen .
b)Bevorderingvanlexicografische enterminologische werkzaamheden
—vaststellingvangemeenschappelijke methodesenhulpmiddelen voordeintegratievan
bestaandelexicaleenterminologische verzamelingen ;
—medewerkingaandedefinitievaninternationaletekst-,lexicaleenterminologische normen;
—nauwesamenwerking metdeonderzoekinstellingen inde.Lid-Statenteneindehetlexicaleen
terminologische materiaalteharmoniserenendebestaandesystemencompatibeltemaken.
c)Opleidingensamenwerkingsprojecten
—opleidingvanonderzoekersendeskundigendoormiddelvaneenbeurzensysteem ;
—opzettenvan,experimentering metenbeoordelingvansamenwerkingsprojecten tussenonder­
zoekinstellingen enhetbedrijfsleven .
1.2.Beoordeling
Naafloopvanhetprogrammawordenderesultatenaandehandvandezedoelstellingendooronaf­
hankelijkedeskundigenbeoordeeld.
2.PRIORITAIRE ACTIELIJNEN ENWETENSCHAPPELIJKE ENTECHNISCHE INHOUD
2.1.Systeemontwikkelings -,proef-enonderzoekomgeving
Opbasisvandekritischebeoordelingvandewerkingvanhetprototypeendespecificatiesdietegen
eindjuni1990beschikbaarzullenzijn,zaldeEuropeseprogrammatuurindustrie wordenbelastmet
devolledigeimplementatie vaneensysteemontwikkelings -,proef-enonderzoekomgeving .
Dezeomgevingmoetbeschikkenover:
—eendoeltreffendengebruikersvriendelijk formalismevoordebeschrijvingvantaalkundigefeiten
(voorhetcoderenvanwoordenboeken engrammatica's);
—eenspecifiekgegevensbeheerssysteem voorhetopstellenenhetbijwerkenvanuitgebreidewoor­
denboekenengrammatica'smetspecialegebruikersdiensten voorhettoevoegen,controlerenen
wijzigenvandetaalkundigegegevens;
—eendoeltreffenderegelvertolkerdiegeschiktisvooruitgebreidewoordenboeken ,grammatica'sen
teksten;
—eenreeksproefhulpmiddelen ,metnamegerichtopinteractieverun-timebeproevingencorrectie
vanwoordenboeken engrammatica's.
Bijdesysteemontwikkelingsomgeving moetvooralaandachtwordenbesteedaandemodulariteitmet
hetoogophetgebruikvandetaalkundigehulpmiddelen voorcomputertoepassingen .Dediverse
modulesmoetenopverschillendewijzenonderlingkunnenwordengecombineerd enmoetenmet
externetoepassingenverbondenkunnenworden.

21.12.90 Publikatieblad vandeEuropeseGemeenschappen Nr.L358/87
2.2.Taalspecifiek onderzoek-enontwikkelingswerk
2.2.1.Aanpassingenuitbreidingvandebestaandeimplementaties
VoorallenegentalenzullendedoormiddelvanhetEUROTRA-programma totstandgebrachte
analyse-ensynthesemodules methetoogopalgemeenheidenmetinachtnemingvandekenmerken
vanhetherzieneformalismewordenaangepast.
Opbasisvandezeaangepasteimplementaties zalhetgrammaticalebereikgeleidelijkwordenuitge­
breidtotmeersoortentekstenenonderwerpen .Hetligtnietindebedoelingomindezefaseop
groteschaallexicaleenterminologische ontwikkelingswerkzaamheden uittevoereninafwachting
vanhetresultaatvanhetonderzoekbetreffendehetcomputergebruik vanlexicaleenterminologische
hulpmiddelen (ziepunt2.3).
2.2.2Relaisoverbrenging
Opbasisvanonderzoekenexperimentenmoetwordenbepaaldofdezemethodehaalbaarisenwelke
deoptimaleimplementatiestrategie is.
2.3.Algemeentaalkundigonderzoek
Dezeactielijnheefttendoeldetaalkundigeprestatiesvanhetsysteemendekwaliteitvandevertaling
geleidelijkteverbeteren.Zijomvatdriehoofdpunten :
—algemeentaalkundigonderzoekterbevorderingvandeintertaligheidvandeinterface-structuur en
terbeperkingvanovergeneratie ;
—toepassingvanonderwerpspecifieke kennis(terminologieën ,classificaties,paradigmatische relaties,
domeinmodellen ,kennisbanken ,enz.);
—invoeringvantekst-enonderwerpspecifieke beperkingentervermindering vanovergeneratie .
Tijdensditprogrammazalzekerenigevooruitgangwordengeboekt,maarvoordetoekomstzijn
grotereinspanningen vereist.
2.4.Onderzoeknaargeavanceerde systeemarchitecturen
Ominnovatiemogelijkheden tecreërenendesnellevooruitgangophetgebiedvanapparatuur-en
programmatuurtechnologieën bijtehouden,ispermanentonderzoekvereistnaarvernieuwingvan
formalismeenprogrammatuur -enapparatuurarchitecturen .Ditonderzoekzalineenaantalgevallen
leidentotdeuitvoeringvanexperimentenenprototypes(bijvoorbeeldparallellesysteemarchitectu­
ren).
2.5.Computergebruik vanlexicaleenterminologische middelen
Debijzonderheden betreffendedezeactielijnzullenwordenbepaaldaandehandvanin1990uitte
voerenprojectdefinitiestudies .
Zijzalnaarverwachtinguitdevolgendetweehoofdonderdelen bestaan:
—ontwikkelingvanmethodesenhulpmiddelen voordeconversievandegeformaliseerde elementen
vanbestaandewoordenboeken diemeestalbetrekkinghebbenoporthografische ,fonologische ,
morfologische ensyntactischeinformatie;
—onderzoeknaarhetgebruikvandeniet-geformaliseerde elementenvanwoordenboeken die
meestalbetrekkinghebbenoponderwerpclassificatie ,tekstsoorten,definitiesenvoorbeeldenof
citaten.Ditvergtgeavanceerdonderzoekwaarvanhetresultaatmomenteelnietvoorspelbaaris.
2.6.Tekst-,lexicaleenterminologische normen
Dezeactiehangtnauwsamenmethettoekomstigecomputergebruik vanlexicalehulpmiddelen .De
Commissiezalinternationale activiteitenopditgebiedsteunenenbevorderenenwelinnauwe
samenwerking metberoepsorganisaties ennationaleeninternationale normalisatieinstituten .
2.7.Onderwijsenopleiding
Erzaleenaantalonderzoekbeurzen aanpostuniversitairen wordenverleendzodatzijkunnendeel­
nemenaanonderzoek-enontwikkelingswerk metbetrekkingtotdebovengenoemde projecten.

Nr.L358/88 Publikatieblad vandeEuropeseGemeenschappen 21.12.90
BIJLAGEII
UITVOERING VANHETPROGRAMMA ,PERCENTAGES VANDEFINANCIËLE DEEL­
NEMINGVANDEGEMEENSCHAP ENINDICATIEVE VERDELING VANDEMIDDELEN
1.UITVOERINGSREGELINGEN
Dezeactielijnenhebbenverschillendedoelstellingenenvereisendanookverschillendeorganisatori­
sche,contractueleenfinanciëleregelingen. '
DeelnameismogelijkvoorindeGemeenschap gevestigdeuniversiteiten ,onderzoekinstellingen ,bedrij­
ven,ookuithetmidden-enkleinbedrijf,particulieren ,ofeencombinatiedaarvan.
1.1.Dienstverleningscontracten
Deimplementatie vandesysteemontwikkelings -,proef-enonderzoekomgeving (actielijn1.2)diealle
deelnemendepartijenvaneenzelfdereekshulpmiddelen zalvoorzien,zaldoormiddelvanaanbeste­
dingenaanindustriëlecontractantenwordentoevertrouwd .Ditonderdeelzalgeheeluitdecommunau­
tairebegrotingwordengefinancierd .
1.2.Nationaleonderzoekteams
Dewerkzaamheden betreffendedeverschillendetalen(actielijn2.2)zullenwordenuitgevoerddoor
nationaleonderzoekteams indeLid-StatenenzullendoordeGemeenschap endeLid-Statengeza­
menlijkwordengefinancierd .
1.3.Onderzoekprojecten voorgezamenlijke rekening
Hetalgemeentaalkundigonderzoek(actielijn2.3),hetO&Onaargeavanceerdesysteemarchitecturen
(actielijn2.4)ennaarhetcomputergebruik vanlexicaleenterminologische hulpmiddelen (actielijn2.5)
zullendoormiddelvansamenwerkingsprojecten wordenuitgevoerddoorondernemingen ,onderzoekin­
stellingenenEUROTRA-groepen .Despecifiekeprojectenencontractantenzullenwordengeselecteerd
opbasisvaneenuitnodigingtothetindienenvanvoorstellen.Decommunautaire bijdragevoordeze
projectenbedraagtnormaliter50%.
Decontractantenvooronderzoekprojecten voorgezamenlijkerekeningwordenalsregelgegundnaeen
selectieprocedure opbasisvaninhetPublikatieblad vandeEuropeseGemeenschappen bekendge­
maakteuitnodigingen totinschrijving .
InhetgevalvancontractantenvoorgezamenlijkerekeningisdebijdragevandeGemeenschapinhet
algemeentenhoogste50%vandetotalekosten,dochditpercentagekanwordengewijzigdnaar
gelangvandeaardenhetstadiumvanhetonderzoek.Daarnaastkunnenuniversiteitenenonder­
zoekinstellingen ,voorelkprojectdatzijinhetkadervanditprogrammauitvoeren,kiezenofde
Gemeenschap 50%vandetotalekostenof100%vandeextramarginalekostendraagt.
1.4.Beurzen
Beurzenwordenverstrektaangekwalificeerde postuniversitairen .
1.5.Subsidies
Vooractielijn2.6zaldeCommissiesubsidiesverstrekkenaanberoepsorganisaties ennormalisatie­
instituten.
2.INDICATIEVE VERDELING VANDEMIDDELEN
Hetbedragvan10miljoenecudatvoordeuitvoeringvanhetprogrammanoodzakelijkwordtgeacht,
wordtindicatiefalsvolgtonderverdeeld (in1000ecu):
a)Systeemontwikkelingsomgeving 2000
b)BijdragevandeGemeenschapvoordenationaleonderzoekteams 4000
c)Onderzoekprojecten voorgezamenlijkerekening 3000
d)Opleiding,subsidies,evaluatie 1000
Totaal10000