Besluit 2003/335/JBZ

van 8 mei 2003

inzake opsporing en vervolging van genocide, misdrijven tegen de menselijkheid en oorlogsmisdrijven

DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE,

Gelet op het Verdrag betreffende de Europese Unie, en met name op de artikelen 30 en 31 en artikel 34, lid 2, onder c),

Gezien het initiatief van het Koninkrijk Denemarken(1),

Gezien het advies van het Europees Parlement(2),

Overwegende hetgeen volgt:

(1) De internationale strafrechtelijke tribunalen voor het voormalige Joegoslavië en voor Rwanda onderzoeken, vervolgen en berechten sinds 1995 schendingen van het internationale recht terzake van oorlog, genocide en misdrijven tegen de menselijkheid.

(2) Het Statuut van Rome inzake het Internationaal Strafhof van 17 juli 1998 - dat door alle lidstaten van de Europese Unie is bekrachtigd - bevestigt dat de ernstigste misdrijven die de gehele internationale gemeenschap met zorg vervullen, in het bijzonder genocide, misdrijven tegen de menselijkheid en oorlogsmisdrijven, niet onbestraft mogen blijven en dat een doeltreffende vervolging daarvan verzekerd dient te worden door het treffen van maatregelen op nationaal niveau en door het versterken van de internationale samenwerking.

(3) Het Statuut van Rome brengt in herinnering dat het de plicht is van elke staat om zijn rechtsmacht in strafzaken uit te oefenen over degenen die verantwoordelijk zijn voor dergelijke internationale misdrijven.

(4) Het Statuut van Rome benadrukt dat het krachtens dat statuut opgerichte Internationaal Strafhof complementair zal zijn aan de nationale jurisdicties in strafzaken. Doeltreffend onderzoek en, waar zulks passend is, doeltreffende vervolging van genocide, misdrijven tegen de menselijkheid en oorlogsmisdrijven zouden moeten worden gewaarborgd, zonder dat de rechtsmacht van het Internationaal Strafhof wordt doorkruist.

(5) De opsporing en vervolging en de uitwisseling van informatie terzake van genocide, misdrijven tegen de menselijkheid en oorlogsmisdrijven moeten de verantwoordelijkheid van de nationale autoriteiten blijven, behoudens het internationale recht.

(6) De lidstaten worden regelmatig geconfronteerd met personen die betrokken zijn geweest bij dit soort misdrijven en trachten de Europese Unie binnen te komen om aldaar te verblijven.

(7) De bevoegde autoriteiten van de lidstaten zorgen ervoor dat, wanneer hun ter kennis komt dat de aanvrager van een verblijfsvergunning ervan verdacht wordt zich schuldig te hebben gemaakt of deel te hebben genomen aan genocide, misdrijven tegen de menselijkheid of oorlogsmisdrijven, overeenkomstig het nationale recht naar de betrokken handelingen een onderzoek kan worden ingesteld en dat die handelingen, indien daarvoor redenen aanwezig zijn, kunnen worden vervolgd.

(8) De nationale autoriteiten op het gebied van wetshandhaving en vreemdelingenzaken moeten, ondanks het feit dat zij verschillende taken en verantwoordelijkheden hebben, zeer nauw samenwerken met het oog op een effectieve opsporing en vervolging van dit soort misdrijven door de bevoegde autoriteiten die de jurisdictie op nationaal niveau hebben.

(9) De lidstaten zorgen ervoor dat de autoriteiten op het gebied van wetshandhaving en vreemdelingenzaken beschikken over de nodige middelen en structuren om effectief te kunnen samenwerken en om genocide, misdaden tegen de menselijkheid en oorlogsmisdaden doeltreffend te kunnen onderzoeken en, in voorkomend geval, te vervolgen.

(10) Het succes van een effectieve opsporing en vervolging van dit soort misdrijven veronderstelt voorts dat de betrokken autoriteiten van de staten die partij zijn bij het Statuut van Rome, met inbegrip van de lidstaten, op transnationaal niveau nauw samenwerken.

(11) De Raad heeft op 13 juni 2002 Besluit 2002/494/JBZ tot instelling van een Europees netwerk van aanspreekpunten inzake personen die verantwoordelijk zijn voor genocide, misdrijven tegen de menselijkheid en oorlogsmisdrijven(3) vastgesteld. De lidstaten moeten ervoor zorgen dat de aanspreekpunten ten volle worden benut, teneinde de samenwerking tussen de bevoegde internationale autoriteiten te vergemakkelijken.

(12) De lidstaten hebben in Gemeenschappelijk Standpunt 2001/443/GBVB van de Raad van 11 juni 2001 betreffende het Internationaal Strafhof(4) verklaard dat de misdrijven waarover dat hof rechtsmacht heeft een bron van zorg zijn voor alle lidstaten, die vastbesloten zijn samen te werken om die misdrijven te voorkomen en een eind te maken aan de straffeloosheid van de daders,

BESLUIT:

Artikel 1

Doel

Dit besluit heeft ten doel de samenwerking tussen de nationale eenheden te vergroten, teneinde het vermogen van de wetshandhavingsautoriteiten van de verschillende lidstaten om effectief samen te werken op het gebied van opsporing en vervolging van personen die zich schuldig hebben gemaakt of hebben deelgenomen aan genocide, misdrijven tegen de menselijkheid of oorlogsmisdrijven, zoals gedefinieerd in de artikelen 6, 7 en 8 van het Statuut van Rome inzake het Internationaal Strafhof van 17 juli 1998, te optimaliseren.

Artikel 2

Informatie van de wetshandhavingsautoriteiten

1. De lidstaten nemen de nodige maatregelen om ervoor te zorgen dat de wetshandhavingsautoriteiten in kennis worden gesteld van feiten die het vermoeden doen rijzen dat een aanvrager van een verblijfsvergunning zich schuldig heeft gemaakt aan in artikel 1 bedoelde misdrijven die door de lidstaten of door internationale strafrechtelijke tribunalen kunnen worden vervolgd.

2. De lidstaten nemen de nodige maatregelen om ervoor te zorgen dat de nationale autoriteiten op het gebied van wetshandhaving en vreemdelingenzaken de gegevens kunnen uitwisselen die zij nodig hebben om hun taken effectief te kunnen uitvoeren.

Artikel 3

Opsporing en vervolging

1. De lidstaten verlenen elkaar bijstand bij het onderzoek en de vervolging van de in artikel 1 bedoelde misdrijven overeenkomstig de betreffende internationale overeenkomsten en het nationale recht.

2. Wanneer de autoriteiten op het gebied van vreemdelingenzaken bij de behandeling van een aanvraag voor een verblijfsvergunning stuiten op feiten die het vermoeden doen rijzen dat de aanvrager heeft deelgenomen aan in artikel 1 bedoelde misdrijven, en wanneer wordt geconstateerd dat de aanvrager in een andere lidstaat reeds eerder een verblijfsvergunning heeft aangevraagd, kunnen de wetshandhavingsautoriteiten zich tot de bevoegde wetshandhavingsautoriteiten van de andere lidstaat wenden teneinde de nodige gegevens in te winnen, met inbegrip van gegevens die afkomstig zijn van de autoriteiten op het gebied van vreemdelingenzaken.

3. Wanneer de wetshandhavingsautoriteiten van een lidstaat ter kennis komt dat een persoon die van in artikel 1 bedoelde misdrijven wordt verdacht, zich in een andere lidstaat bevindt, stellen zij de bevoegde autoriteiten van die lidstaat in kennis van hun verdenkingen en de redenen daarvoor. De kennisgeving geschiedt met inachtneming van de toepasselijke internationale overeenkomsten en het nationale recht.

Artikel 4

Structuur

De lidstaten gaan na of er behoefte is aan de oprichting of aanwijzing binnen de bevoegde wetshandhavingsinstanties van gespecialiseerde eenheden die specifiek met het onderzoek, en in voorkomend geval met de vervolging, worden belast.

Artikel 5

Coördinatie en regelmatige vergaderingen

1. De lidstaten coördineren hun optreden met het oog op de opsporing en vervolging van personen die ervan worden verdacht zich schuldig te hebben gemaakt of te hebben deelgenomen aan genocide, misdrijven tegen de menselijkheid of oorlogsmisdrijven.

2. Op initiatief van het voorzitterschap komen de aanspreekpunten die zijn aangewezen overeenkomstig artikel 1 van Besluit 2002/494/JBZ op gezette tijden bijeen, teneinde gegevens over ervaringen, praktijken en methoden uit te wisselen. Deze vergaderingen kunnen plaatsvinden in de context van de vergaderingen van het Europees justitieel netwerk en afhankelijk van de omstandigheden kunnen ook vertegenwoordigers van de internationale strafrechtelijke tribunalen voor het voormalige Joegoslavië en voor Rwanda, het Internationaal Strafhof en andere internationale organen voor deze vergaderingen worden uitgenodigd.

Artikel 6

Naleving van de wetgeving inzake gegevensbescherming

Elke vorm van uitwisseling van informatie of elke andere vorm van verwerking van persoonsgegevens uit hoofde van dit besluit vindt plaats met volledige naleving van de eisen die voortvloeien uit de toepasselijke internationale en nationale wetgeving inzake gegevensbescherming.

Artikel 7

Uitvoering

De lidstaten nemen de nodige maatregelen om uiterlijk op 8 mei 2005 uitvoering te geven aan dit besluit.

Artikel 8

Territoriaal toepassingsgebied

Dit besluit is van toepassing op Gibraltar.

Artikel 9

Vankrachtwording

Dit besluit wordt van kracht op de dag van de bekendmaking ervan in het Publicatieblad van de Europese Unie.

Gedaan te Brussel, 8 mei 2003.

Voor de Raad

De voorzitter

M. Chrisochoïdis

(1) PB C 223 van 19.9.2002, blz. 19.

(2) Advies uitgebracht op 17 december 2002 (nog niet verschenen in het Publicatieblad).

(3) PB L 167 van 26.6.2002, blz. 1.

(4) PB L 155 van 12.6.2001, blz. 19.