Beschikking van de Commissie

van 3 april 2002

betreffende de vrijstelling voor gemengd gebruik die het Verenigd Koninkrijk voornemens is ten uitvoer te leggen ingevolge de Climate Change Levy (klimaatwijzigingsheffing), alsmede de uitgebreide vrijstelling voor bepaalde concurrerende procédés

(kennisgeving geschied onder nummer C(2002) 1189)

(Slechts de tekst in de Engelse taal is authentiek)

(Voor de EER relevante tekst)

(2002/676/EG, EGKS)

DE COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN,

Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap, en met name op artikel 88, lid 2,

Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap voor Kolen en Staal, en met name op artikel 4, onder c), en Beschikking nr. 2496/96/EGKS van de Commissie van 18 december 1996 houdende communautaire regels voor steun aan de ijzer- en staalindustrie(1) (de "Staalsteuncode"),

Gelet op de Overeenkomst betreffende de Europese Economische Ruimte, en met name op artikel 62, lid 1, onder a), in samenhang met Protocol nr. 14,

Na de belanghebbenden overeenkomstig artikel 88, lid 2, van het EG-Verdrag(2), respectievelijk artikel 6, lid 5, van de staalsteuncode(3), te hebben aangemaand hun opmerkingen te maken, en rekening houdende met deze opmerkingen, voorzover deze betrekking hebben op de vrijstelling voor gemengd gebruik krachtens de klimaatwijzigingsheffing,

Overwegende hetgeen volgt:

1. PROCEDURE

(1) Bij brief van 14 februari 2000 meldde het Verenigd Koninkrijk een klimaatwijzigingsheffing ("Climate Change Levy", hierna: CCL) aan bij de Commissie. De rechtsgrondslag voor de CCL is vervat in de begrotingswet voor 2000 (Finance Act 2000, Section 30 en Schedules 6 & 7). Bij brief van 5 april 2000 meldde het Verenigd Koninkrijk de CCL overeenkomstig de staalsteuncode aan bij de Commissie.

(2) Bij brieven van 28 maart 2001 (SG(2001) D/287332) en 5 april 2001 (SG(2001) D/287443) stelde de Commissie het Verenigd Koninkrijk in kennis van haar besluit tot inleiding van de procedure van artikel 88, lid 2, van het EG-Verdrag en, respectievelijk, artikel 6, lid 5, van de staalsteuncode met betrekking tot de vrijstelling van brandstoffen voor gemengd gebruik in het kader van de CCL.

(3) De besluiten van de Commissie tot inleiding van de procedure zijn in het Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen(4) bekendgemaakt. De Commissie heeft belanghebbenden verzocht hun opmerkingen kenbaar te maken.

(4) De Commissie heeft van de belanghebbenden opmerkingen terzake ontvangen. Met betrekking tot haar onderzoek uit hoofde van artikel 88, lid 2, van het EG-Verdrag, heeft de Commissie opmerkingen ontvangen van de British Cement Association, bij brief van 31 juli 2001, en de British Lime Association, bij brief van 31 juli 2001. Voorts heeft de Commissie met betrekking tot haar onderzoek uit hoofde van artikel 6, lid 5, van de staalsteuncode opmerkingen ontvangen van de UK Steel Association, bij brief van 27 juli 2001; de European Independent Steelworks Association, bij brief van 2 augustus 2001; Corus, bij brief van 19 juli 2001; en ASW, bij brief van 6 augustus 2001. De Commissie heeft deze opmerkingen doorgezonden aan het Verenigd Koninkrijk bij brieven van 7 en 21 augustus 2001.

(5) Bij brief van 6 augustus 2001 antwoordde het Verenigd Koninkrijk op de brieven van de Commissie van 28 maart en 5 april 2001. Bij brief van 21 september 2001 heeft het Verenigd Koninkrijk gereageerd op de opmerkingen van derden.

2. GEDETAILLEERDE BESCHRIJVING VAN DE STEUNMAATREGEL

2.1. Klimaatwijzigingsheffing

(6) Het CCL-pakket geeft inhoud aan het regeringsbeleid van het Verenigd Koninkrijk inzake milieubelasting en staat centraal in het klimaatwijzigingsprogramma van de regering van het Verenigd Koninkrijk. Dit programma omvat haar voorstellen ter verwezenlijking van de juridisch bindende doelstelling om de uitstoot van broeikasgassen (Protocol van Kyoto) met 12,5 % te verminderen en ter verwezenlijking van het doel dat de regering van het Verenigd Koninkrijk zichzelf heeft gesteld om de uitstoot van kooldioxide tegen 2010 met 20 % te verminderen.

(7) De CCL is opgezet met het oog op het niet-huishoudelijk gebruik van energieproducten als brandstof. Hieronder worden verlichting, verwarming, motorische kracht en aandrijving van apparaten verstaan. Als brandstof gebruikte energieproducten zijn onderworpen aan de CCL indien zij worden aangewend door verbruikers in de industrie (met inbegrip van brandstofindustrie), de handel, de landbouw, het openbaar bestuur en andere diensten. De belasting wordt geheven bij de verkoop aan de eindverbruiker. Belastbare grondstoffen zijn elektriciteit, gas, kolen en andere vaste brandstoffen, alsook vloeibaar aardgas.

(8) Minerale oliën vallen niet onder deze belasting, omdat deze overeenkomstig Richtlijn 92/81/EEG van de Raad van 19 oktober 1992 betreffende de harmonisatie van de structuur van de accijns op minerale oliën(5) ("de minerale-oliënrichtlijn") reeds aan accijns zijn onderworpen.

(9) De rechtsgrond voor de CCL is de Finance Act 2000, Section 30 en Schedules 6 & 7, die op 28 juli 2000 koninklijke bekrachtiging ("Royal Assent") kreeg.

(10) In haar op 28 maart en 5 april 2001 verzonden beschikkingen tekende de Commissie tegen de volgende vrijstellingen van de CCL geen bezwaar aan: een vrijstelling voor elektriciteit, gas en kolen gebruikt in het openbaar vervoer en goederenvervoer per spoor; een vrijstelling voor brandstoffen en elektriciteit opgewekt in hoogwaardige warmte- en krachtcentrales; een vrijstelling voor uit hernieuwbare energiebronnen gegenereerde elektriciteit; en kortingen voor ondernemingen die overeenkomsten hebben gesloten om hun emissies van vervuilende stoffen te verminderen, genaamd "climate change agreements". Voorzover deze maatregelen staatssteun bevatten, werden deze door de autoriteiten van het Verenigd Koninkrijk voor een periode van tien jaar aangemeld. Aangezien de Commissie geen bezwaar aantekende, werd de CCL op 1 april 2001 van kracht.

2.2. Vrijstelling voor niet als brandstof en voor gemengd gebruik aangewende energieproducten

(11) Krachtens de CCL zijn energieproducten waarop de heffing betrekking heeft vrijgesteld van heffing wanneer zij voor andere doeleinden dan als brandstof worden gebruikt. Zo vallen energieproducten die volledig als grondstof worden gebruikt niet onder de CCL (de vrijstelling voor gebruik anders dan als brandstof). Voorts is het gebruik van een hoofdzakelijk voor andere doeleinden dan als brandstof aangewend energieproduct vrijgesteld van de CCL (vrijstelling voor gemengd gebruik). De Climate Change (Use as Fuel) Regulations 2001 bevatten een volledige lijst met procédés waarbij sprake is van gemengd brandstofgebruik. De Commissie heeft de onderzoekprocedure van artikel 88, lid 2, van het EG-Verdrag en artikel 6, lid 5, van de staalsteuncode ingeleid ten aanzien van deze vrijstelling voor gemengd gebruik.

2.3. Redenen voor het inleiden van de procedure

(12) Bij het inleiden van de procedure betwijfelde de Commissie of de vrijstelling voor gemengd gebruik kon worden beschouwd als een algemene maatregel, aangezien bepaalde ondernemingen of de productie van bepaalde goederen, namelijk sommige metalen, batterijen en sommige chemicaliën, hierdoor zouden worden begunstigd. De Commissie was tevens van mening dat de vrijstelling in de staalproducerende sector een of meer ondernemingen ten opzichte van andere bedrijven begunstigt, afhankelijk van de toegepaste productiemethode.

(13) De Commissie meende dat de aard en logica van het belastingstelsel de vrijstelling voor gemengd gebruik niet rechtvaardigen, aangezien het niet consistent zou zijn met de doelstelling van de CCL om de uitstoot van kooldioxide te verminderen. De Commissie nam kennis van de bewering van de autoriteiten van het Verenigd Koninkrijk dat het uitsluitend aan de CCL onderwerpen van energie voor gebruik als brandstof consistent is met de bepalingen in de minerale-oliënrichtlijn en het voorstel voor een richtlijn van de Raad tot herstructurering van de communautaire regeling voor de belasting van energieproducten(6) ("het voorstel").

(14) De Commissie stelde vast dat een dergelijke omschrijving van het toepassingsgebied van een energiebelasting, waarbij niet over alle soorten gebruik van energieproducten belasting wordt geheven, zou kunnen passen in de logica van een stelsel zoals dat in de minerale-oliënrichtlijn en het voorstel is vervat. De Commissie meende echter dat de voorgestelde vrijstelling voor gemengd gebruik verder gaat dan deze omschrijving van het toepassingsgebied van de heffing. Deze twijfel berustte op de volgende redenen:

a) Het Verenigd Koninkrijk stelt brandstof volledig vrij van de heffing, zelfs als deze slechts gedeeltelijk wordt gebruikt voor andere doeleinden dan energie, zoals hierboven gedefinieerd. De Commissie betwijfelde echter of de autoriteiten van het Verenigd Koninkrijk geen mechanisme kunnen instellen waarbij bepaalde procédés worden belast overeenkomstig een schatting van het gebruik als brandstof en het gebruik voor andere doeleinden.

b) Door de vrijstelling worden vergelijkbare situaties niet gelijk behandeld, aangezien bepaalde procédés voor gemengd gebruik van de heffing zijn vrijgesteld, terwijl andere procédés, die eveneens als gemengd gebruik zouden kunnen worden beschouwd, niet zijn vrijgesteld.

c) Het voorstel is niet van kracht en kan niet als referentiepunt dienen om de logica en de algemene aard van het belastingstelsel vast te stellen. Niettemin kan het aanwijzingen geven. De Commissie stelde vast dat de vrijstelling niet op alle metallurgische procédés betrekking heeft, zoals krachtens artikel 13, lid 1, onder a), van het voorstel verplicht zou zijn.

3. OPMERKINGEN VAN BELANGHEBBENDEN

(15) De opmerkingen ontvangen van derden kunnen als volgt worden samengevat:

a) De British Cement Association steunt het beginsel van de vrijstelling voor gemengd gebruik, maar is bezorgd dat vergelijkbare situaties in de praktijk niet gelijk worden behandeld. De CCL is in het bijzonder discriminerend voor de productie van cement. De vrijstelling voor gemengd gebruik veroorzaakt een verstoring van de mededinging tussen cement- en betonproducten en de met behulp van hoogovens vervaardigde staalproducten.

Volgens de British Cement Association is de belangrijkste chemische reactie van cement de chemische afbraak van calciumcarbonaat (CaCO3) tot calciumoxide (CaO). De omzetting van CaCO3 in CaO is een chemische reactie waarvoor een standaardhoeveelheid van 496 kWh energie per ton CaCO3 nodig is, met een vergelijkbare hoeveelheid voor dolomitische kalksteen. In het productieprocédé van cement wordt de meeste als brandstof geleverde energie gebruikt om de chemische reactie voor het roosten van kalk aan te jagen.

b) De British Lime Association steunt in beginsel de benadering inzake het gemengd gebruik van het Verenigd Koninkrijk, maar is bezorgd dat vergelijkbare situaties in de praktijk niet gelijk worden behandeld, en dat kalk wordt gediscrimineerd. De organisatie meent dat de vrijstelling voor gemengd gebruik de mededinging in het Verenigd Koninkrijk dreigt te verstoren, en dat de lijst van vrijgestelde toepassingen ook kalk moet omvatten.

Volgens de British Lime Association is in het productieprocédé van kalk energie nodig om het erts, namelijk kalksteen, om te zetten in het actieve chemische product kalk. De chemische reactie bij de productie van hoog calciumhoudend kalksteen luidt: CaCO3 CaO + CO2. De chemische reactie bij de productie van dolomitische kalksteen luidt: CaCO3 MgCO3 + energie = CaOMgO + 2CO2. In het commerciële productieprocédé is voor de omzetting van kalksteen in kalk thermische energie van meer dan 1000 °C benodigd.

c) De UK Steel Association spreekt zich niet uit over de vraag of de vrijstelling voor gemengd gebruik een algemene maatregel is of in de aard en logica van het belastingstelsel past. Zij is bezorgd over de door de vrijstelling voor gemengd gebruik veroorzaakte verstoring van de mededinging, en meent dat de regering van het Verenigd Koninkrijk de verstoring het best kan opheffen door ook in vlamboogovens gebruikte elektriciteit vrij te stellen van de CCL.

d) De European Independent Steelworks Association voert aan dat minder dan 50 % van de in een hoogoven gebruikte cokes niet als brandstof wordt gebruikt, en dat de verhouding tussen het gebruik als brandstof en dat voor andere doeleinden betrekkelijk eenvoudig zou kunnen worden vastgesteld. Zij meent dat de vlamboogoven als metallurgisch procédé dient te worden vrijgesteld, overeenkomstig het voorstel, en dat het vrijstellen van cokes in de hoogoven, terwijl de vlamboogovens een soortgelijke vrijstelling niet wordt verleend, steun vormt voor de Britse staalproducenten die met hoogovens werken, hetgeen in strijd is met de EGKS-regels inzake staatssteun.

e) ASW beweert dat de vrijstelling voor gemengd gebruik staatssteun vormt die alleen op Corus van toepassing is, hetgeen discriminerend is voor de vlamboogoven en niet kan worden gerechtvaardigd op grond van de aard en logica van het stelsel. Zij meent dat hoogstens 47 % van de cokes in de hoogoven niet als brandstof wordt gebruikt. ASW onderstreept dat de vlamboogoven minder belastend is voor het milieu, aangezien dit staalproductieprocédé minder energie vereist en er minder kooldioxide vrijkomt. Ook meent zij dat de vrijstelling voor gemengd gebruik onverenigbaar is met het voorstel, aangezien zij niet voor alle metallurgische procédés geldt. Ten slotte is zij niet van mening dat de vrijstelling voor gemengd gebruik in overeenkomst is met de communautaire kaderregeling inzake staatssteun ten behoeve van het milieu(7) ("de milieusteunkaderregeling").

f) Corus meent dat de vrijstelling voor gemengd gebruik geen staatssteun vormt, aangezien de maatregel door de aard of de algemene opzet van het stelsel gerechtvaardigd is. De onderneming meent dat de vrijstelling overeenstemt met de in de minerale-oliënrichtlijn en het voorstel vastgelegde algemene beginselen. Volgens Corus gebruikt de hoogoven cokes als grondstof en wordt slechts tussen de 0 % en 3 % van de aangevoerde cokes voor andere doeleinden gebruikt dan chemische reductie. Zij meent dat in de vlamboogoven alleen de (in de vorm van cokes of kolen) toegevoegde koolstof als grondstof wordt gebruikt. Eventuele economische nadelen voor de exploitanten van vlamboogovens zouden zijn te verwaarlozen. Ten slotte is Corus van mening dat indien de vrijstelling voor gemengd gebruik als staatssteun dient te worden beschouwd, deze verenigbaar is met de milieusteunkaderregeling.

4. OPMERKINGEN VAN HET VERENIGD KONINKRIJK

4.1. Omslag

(16) Het standpunt van het Verenigd Koninkrijk is dat de CCL alleen op belastbare grondstoffen betrekking heeft, indien deze uitsluitend als brandstof worden gebruikt. Wanneer een belastbare grondstof zowel wordt gebruikt als brandstof als voor een ander doeleinde (als grondstof), mag de CCL volgens de Britse autoriteiten niet worden geheven over het als brandstof gebruikte gedeelte van de belastbare grondstof ("apportionment", omslag).

(17) Om dit standpunt te onderbouwen benadrukken de Britse autoriteiten het feit dat in geen van de door de belanghebbenden gemaakte opmerkingen de omslag werd beschouwd als een oplossing voor het vraagstuk van het gemengd gebruik. De Britse autoriteiten wijzen de Commissie op de verscheidenheid aan cijfers die zijn aangevoerd om aan te geven in welke verhouding de in hoogovens gebruikte cokes al dan niet voor energie worden aangewend, waardoor het moeilijk is nauwkeurig vast te stellen welk gedeelte van de energieproducten voor brandstof wordt gebruikt, en welk voor andere doeleinden. De Britse autoriteiten betogen tevens dat rekening zou moeten worden gehouden met uiterst variabele factoren zoals de kwaliteit van de cokes en het erts.

(18) De Britse autoriteiten wijzen de Commissie erop dat geen enkele andere lidstaat een omslagmethode heeft gebruikt om het vraagstuk van de brandstoffen voor gemengd gebruik op te lossen. De Britse autoriteiten beweren dat dit hun standpunt bevestigt dat een omslag niet wetenschappelijk mogelijk noch praktisch is.

4.2. Gemengd gebruik in de aard en de logica van het stelsel

(19) Aangezien de Britse autoriteiten een omslag niet mogelijk achten, voeren zij aan dat het bij gemengd gebruik van de belastbare grondstof in overeenstemming is met de logica en aard van het stelsel om een volledige vrijstelling voor de grondstof te verlenen als deze voornamelijk als basismateriaal (niet als brandstof) wordt gebruikt maar tevens - als nevenproduct - enige warmte produceert. Volgens de Britse autoriteiten is een vrijstelling voor gemengd gebruik om dezelfde redenen in overeenstemming met de logica en de aard van het systeem als de redenen die gelden voor de vrijstelling voor niet als brandstof gebruikte energieproducten.

(20) Volgens het Verenigd Koninkrijk weerspiegelt de vrijstelling voor niet als brandstof gebruikte energieproducten de algemeen aanvaarde zienswijze dat er productieprocédés zijn waarbij specifieke vormen van energie niet voor verwarming of verlichting, of als elektronische of motorische kracht, maar uitsluitend als grondstof worden gebruikt. Overeenkomstig haar doelstellingen, en net als andere energiebelastingen in het Verenigd Koninkrijk, wordt de CCL geheven over het gebruik van energie als brandstof. Het gebruik van energie als grondstof valt niet onder het beoogde toepassingsgebied van de energiebelasting in het Verenigd Koninkrijk: het is vrijgesteld van zowel de CCL als de accijnzen op minerale oliën.

(21) De Britse autoriteiten benadrukken dat de vrijstelling voor niet als brandstof gebruikte energieproducten door de Commissie is goedgekeurd. Deze vrijstelling past om twee redenen in de aard en de logica van het belastingstelsel:

a) de hoeveelheid als grondstof verbruikte energie wordt bepaald door de chemische eigenschappen van de reacties. Voor een bepaalde productiehoeveelheid is een bepaalde hoeveelheid energieproduct nodig. Deze chemische en fysische verhouding is onveranderlijk. Dit betekent dat de fabrikant de efficiëntie van de operatie met betrekking tot de hoeveelheid benodigd energieproduct niet kan verbeteren. Onder deze omstandigheden zou het derhalve nutteloos zijn de CCL (die normalerwijze zou aanzetten tot efficiënter energiegebruik) te heffen.

De Britse autoriteiten erkennen dat in de staalsector bij de nevenprocédés van de hoogoven (waarbij energie als brandstof wordt gebruikt en de vrijstelling voor gemengd gebruik niet van toepassing is), de efficiëntie op een aantal punten zou kunnen worden verbeterd. Het betreft onder meer de ventilatorefficiëntie, temperatuurbeheersing, isolatie van pijpleidingen en gebruikmaking van warmteterugwinning. Geen van deze maatregelen zou echter de hoeveelheid grondstof (cokes of injectieolie) verminderen die nodig is om de chemische reductie tot stand te brengen;

b) de soort grondstof die benodigd is wordt in hoge mate beperkt door de aard van de chemische reactie. Zo zijn voor sommige reacties vaste koolstofhoudende brandstoffen nodig, en voor andere reacties energie in de vorm van een gasvormige grondstof. Aangezien de producent niet kan overschakelen op alternatieve energiebronnen, zoals elektriciteit uit hernieuwbare bronnen, is het in deze omstandigheden nutteloos de CCL op energie te heffen (hetgeen normalerwijze zou aanzetten tot overschakeling op dergelijke bronnen).

(22) De Britse autoriteiten menen dat de vrijstellingen voor niet als brandstof en voor gemengd gebruik aangewende energie volledig in overeenstemming zijn met de aard en logica van een energiebelastingstelsel en dat er in beginsel geen verschil is tussen het gebruik van energie voor andere doeleinden dan als brandstof, en brandstoffen voor gemengd gebruik. De Britse autoriteiten stellen derhalve dat het gebruik van energie voor andere doeleinden dan als brandstof en het gemengd gebruik niet verschillend zouden moeten worden belast.

(23) De Britse autoriteiten houden staande dat de vrijstelling voor niet en ten dele als brandstof gebruikte energie consistent is met alle andere aspecten van de CCL. Deze logica volgt uit andere vrijstellingen en kortingen in het kader van de CCL. Het pakket maatregelen waaruit de CCL bestaat omvat vrijstellingen voor openbaar vervoer, voor bepaalde vormen van hernieuwbare energie en hoogwaardige WKK's, en, tijdelijk, voor aardgas in Noord-Ierland. Ook is voorzien in CCL-reducties voor installaties ten aanzien waarvan overeenkomsten voor energiebesparing worden gesloten. De Britse autoriteiten menen dat deze aspecten van het CCL-pakket duidelijk zijn gericht op het verwezenlijken van dezelfde algemene doelstellingen en eveneens in overeenstemming zijn met de aard en logica van de CCL.

(24) Met betrekking tot de van derden ontvangen opmerkingen is het Verenigd Koninkrijk van mening dat het merendeel daarvan volledig instemt met het beginsel van de vrijstelling voor gemengd gebruik en dat het belangrijkste twistpunt de vraag is of met de vrijstelling de juiste procédés worden begunstigd. Ten aanzien van de specifieke opmerkingen ingediend door de British Cement Association en de British Lime Association, wijzen de Britse autoriteiten erop dat beide associaties verklaren dat bij de productie van cement en kalk chemische transformaties zijn betrokken, en het dus gaat om mineralogische transformatieprocédés, die bijgevolg in aanmerking komen voor de vrijstelling voor gemengd gebruik. De Britse autoriteiten betwisten de verstrekte scheikundige informatie niet, maar betogen dat deze niet relevant is voor de beoordeling inzake het al dan niet in aanmerking komen voor de vrijstelling voor gemengd gebruik. Voor de productie van cement en kalk is energie voor de reacties uitsluitend als brandstof nodig. Energie - in de vorm van warmte - verschaft de temperatuur die nodig is voor het roosten van kalk of de reactie van de basismaterialen calciumcarbonaat en/of magnesiumcarbonaat. In beide gevallen wordt energie als brandstof gebruikt, niet als grondstof. De Britse autoriteiten benadrukken dat de vrijstelling voor gemengd gebruik van toepassing is op procédés waarbij een energieproduct in de eerste plaats als grondstof fungeert, maar als nevenproduct tevens warmte verschaft. Aangezien energie bij de productie van cement of kalk niet als basismateriaal of grondstof wordt gebruikt, zou het strijdig zijn met de aard en de logica van de CCL om de cement- of kalkproductie op te nemen in de lijst van voor vrijstelling voor gemengd gebruik in aanmerking komende procédés.

(25) Hoewel de Britse autoriteiten volhouden dat de vrijstelling voor gemengd gebruik in overeenstemming is met de aard en logica van de CCL als milieuheffing, erkennen zij dat deze maatregel in bepaalde situaties tot ongewenste milieueffecten zou kunnen leiden. Dit is het geval wanneer een procédé van de heffing wordt vrijgesteld krachtens de bepaling betreffende het gemengd gebruik, terwijl een concurrerend procédé dat het milieu minder schaadt, wel wordt belast. Derhalve stellen de Britse autoriteiten zich tot taak dergelijke verstoringen volledig uit de weg te ruimen en hebben zij hun aanmelding dienovereenkomstig gewijzigd.

(26) De Britse autoriteiten stellen voor om de vrijstelling voor gemengd gebruik zodanig te wijzigen dat deze van toepassing is op situaties waarin voor een minder energie-intensief recyclingprocédé hogere CCL-heffingen zijn verschuldigd dan voor een concurrerend energie-intensiever, primair procédé dat valt onder de vrijstelling voor niet als brandstof of voor gemengd gebruik aangewende energie. Deze nieuwe vrijstelling is bedoeld voor het zeer beperkte aantal situaties waarin de aard en de logica van het CCL-systeem voor de energieheffing momenteel leiden tot een resultaat dat haaks staat op de algemene milieudoelstelling van de heffing. Zij zal alleen van toepassing zijn op:

a) recyclingprocédés die minder energie-intensief (gedefinieerd als minder energie gebruikend voor de vervaardiging van een gelijke hoeveelheid product) zijn dan het primaire procédé, maar waarover een hogere CCL is verschuldigd dan over het primaire procédé (gedefinieerd als de per ton product af te dragen CCL); en

b) gevallen waarin deze situatie zich voordoet omdat het primaire procédé op grond van het niet of ten dele als brandstof gebruiken van energie in aanmerking komt voor vrijstelling van de CCL; en

c) de procédés of deelprocédés die rechtstreeks met elkaar concurreren - in de staalproductie zou de nieuwe vrijstelling bijvoorbeeld alleen voor de in een vlamboogoven gebruikte energie gelden, omdat dit procédé concurreert met de hoogoven van de primaire producent, maar niet voor enig ander onderdeel van het staalproductieprocédé gelden.

(27) De Britse autoriteiten verbinden zich ertoe de vrijstellingsvoorwaarden bekend te zullen maken en nodigen bedrijven die in aanmerking menen te komen uit om een van bewijsmateriaal vergezelde aanvraag in te dienen. Alle aanvragen zullen aan de bovengenoemde criteria worden getoetst - hiertoe zal zonodig aanvullende specialistische technische informatie worden ingewonnen. Geldige aanvragen zullen worden goedgekeurd en de begunstigden zullen gerechtigd zijn om bij hun energieleverancier een certificaat in te dienen ter vermindering van de heffing (of reeds wegens andere voordelen ingediende certificaten te wijzigen).

4.3. Reikwijdte van de vrijstelling

(28) Het standpunt van de Britse autoriteiten is dat zij de procédés die voldoen aan de criteria voor een vrijstelling wegens gemengd gebruik zorgvuldig hebben vastgesteld en dat deze in de Climate Change Levy (Use as Fuel) Regulations 2001 zijn vermeld. De Britse autoriteiten stellen dat de voor de CCL-vrijstelling in aanmerking komende vormen van energiegebruik werden vastgesteld op grond van de beoordeling van deskundigen binnen de dienst douane en accijnzen ("HM Customs and Excise") en aanvullend onafhankelijk wetenschappelijk advies van de Energy Technology Support Unit (ETSU). Voorzover nodig hebben de Britse autoriteiten vertegenwoordigers van de betrokken bedrijfssectoren om technisch advies gevraagd.

(29) Met betrekking tot de van derden ontvangen opmerkingen merken de Britse autoriteiten in algemene zin op dat er een duidelijk verschil is tussen brandstof gebruikt voor verwarming met het oog op het tot stand brengen van een chemische reactie, en als grondstof gebruikte brandstof. In het eerste geval doet de wijze waarop de brandstof of warmte wordt gegeneerd niet terzake. In het tweede geval hangen de hoeveelheid en soort energie zeer nauw samen met de aard van de chemische reactie.

(30) De Britse autoriteiten menen derhalve dat de vlamboogoven en andere door derden genoemde procédés (cement, glas, keramiek en kalk) niet aan de criteria voor vrijstelling voor gemengd gebruik voldoen. De brandstof wordt niet als grondstof gebruikt; het gebruik ervan wordt evenmin door onveranderlijke wetenschappelijke reactievergelijkingen bepaald. Het gebruik dient uitsluitend ter verwarming.

(31) Met betrekking tot de specifieke opmerkingen ontvangen van derden uit de staalsector, ontkennen de Britse autoriteiten dat het gebruik van cokes in de hoogoven hoofdzakelijk als gebruik als brandstof dient te worden beschouwd (zoals ASW en de European Independent Steelworks Association suggereren). De Britse autoriteiten menen dat de bewering dat minder dan 50 % van de cokes in de hoogoven wordt gebruikt, berust op een onnauwkeurige interpretatie van de door het Internationaal IJzer- en Staalinstituut verstrekte cijfers(8). De Britse autoriteiten menen dat nauwkeurige interpretatie van de cijfers uitwijst dat tussen de 57 % en 90 % van de in de hoogovens gebruikte cokes niet als brandstof wordt aangewend, maar dat factoren als de kwaliteit van de erts en de cokes voor aanzienlijke variatie zorgen(9).

(32) De Britse autoriteiten aanvaarden evenmin dat zowel de hoogoven als de vlamboogoven van de CCL moeten worden vrijgesteld als metallurgische procédés (zoals de EISA, ASW en UK Steel Association opperen). De Britse autoriteiten menen dat er voor de toepassing van artikel 13, lid 1, van het voorstel geen formele definitie van metallurgische procédés bestaat, en zijn van mening dat de vrijstelling voor gemengd gebruik alle procédés omvat, met inbegrip van metallurgische procédés, waarbij energie in de eerste plaats als grondstof fungeert, maar als nevenproduct tevens warmte verschaft.

(33) Met betrekking tot de opmerkingen betreffende procédés die onder het EG-Verdrag vallen, menen de Britse autoriteiten dat de genoemde procédés, die als mineralogische procédés kunnen worden beschouwd, niet in aanmerking komen voor vrijstelling voor gemengd gebruik. Bij de productie van cement en kalk is energie uitsluitend als brandstof nodig om de temperaturen te verschaffen die nodig zijn om kalk te roosten of de basismaterialen calciumcarbonaat en/of magnesiumcarbonaat te laten reageren. Het zou derhalve niet stroken met de logica en de aard van de CCL om cement- en kalkproductie op te nemen in de lijst met procédés die wegens gemengd gebruik voor vrijstelling in aanmerking komen.

(34) De Britse autoriteiten menen dat de effecten van de vrijstelling voor directe mededingers die het milieu minder belasten, beperkt zullen blijven tot secundaire metaalproducenten in de ferro- en non-ferrosectoren. De Britse autoriteiten kennen geen enkel ander product of productieprocédé dat zou kunnen voldoen aan de criteria om in aanmerking te komen. Zij zijn bijvoorbeeld niet van mening dat andere recyclingprocédés zoals glas, rubber, plastic, cement, kalk of keramiek in aanmerking kunnen komen. Dit standpunt houdt overigens niet in dat aanvragen voor andere procédés bij voorbaat worden afgewezen; deze zullen aan voornoemde criteria worden getoetst.

5. BEOORDELING VAN DE MAATREGEL

(35) De vrijstelling voor gemengd gebruik dient te worden getoetst aan artikel 87 van het EG-Verdrag, artikel 4, onder c), van het EGKS-Verdrag, de staalsteuncode, en artikel 61, lid 2, onder a), van de EER-overeenkomst in samenhang met Protocol nr. 14.

(36) Krachtens artikel 87, lid 1, van het EG-Verdrag zijn steunmaatregelen van de staten of in welke vorm ook met staatsmiddelen bekostigd, die de mededinging door begunstiging van bepaalde ondernemingen of bepaalde producties vervalsen of dreigen te vervalsen, onverenigbaar met de gemeenschappelijke markt, voorzover deze steun het handelsverkeer tussen de lidstaten ongunstig beïnvloedt. Krachtens artikel 4, onder c), van het EGKS-Verdrag zijn door de staten verleende subsidies of hulp in welke vorm ook verboden en onverenigbaar met de gemeenschappelijke markt.

(37) De invoering van milieuheffingen op het verbruik van elektriciteit, kolen of enige andere vaste brandstof, gas en vloeibaar petroleumgas valt als zodanig niet onder artikel 87 van het EG-Verdrag of artikel 4, onder c), van het EGKS-Verdrag, voorzover het gaat om algemene maatregelen die geen specifieke ondernemingen of bedrijfssectoren begunstigen. Uitzonderingen op een algemene belasting, gereduceerde tarieven en belastingteruggave vallen echter wel onder artikel 87 van het EG-Verdrag en artikel 4, onder c), van het EGKS-Verdrag, indien zij zijn gericht op bepaalde ondernemingen of sectoren en tenzij deze vrijstellingen gerechtvaardigd zijn door de aard of de algemene opzet van het stelsel (zie de beginselen in de mededeling van de Commissie over de toepassing van de regels betreffende steunmaatregelen van de staten op maatregelen op het gebied van de directe belastingen op ondernemingen(10), en met name punt 13 e.v.).

(38) De Commissie meent dat de vrijstelling voor gemengd gebruik begunstigde ondernemingen een met staatsmiddelen bekostigd voordeel oplevert. Om te beoordelen of deze vrijstelling een algemene maatregel is, zoals de Britse autoriteiten beweren, of staatssteun vormt, acht de Commissie het nodig te onderzoeken of de effecten ten goede zouden komen aan bepaalde ondernemingen of de productie van bepaalde goederen. De Commissie stelt vast dat de vrijstelling voor gemengd gebruik slechts bepaalde ondernemingen en bepaalde sectoren begunstigt. Volgens de door de Britse autoriteiten verstrekte informatie geldt de vrijstelling voor gemengd gebruik ook voor het gebruik van energieproducten in bepaalde beperkte procédés, die worden vermeld in de Climate Change Levy (Use as Fuels) Regulations 2001. Derhalve beschouwt de Commissie de vrijstelling voor gemengd gebruik als een selectieve maatregel.

(39) De Commissie merkt op dat overwogen dient te worden of de logica en de aard van het belastingstelsel de vrijstelling voor gemengd gebruik rechtvaardigen.

(40) De Commissie merkt op dat de CCL wordt geheven op als brandstof gebruikte energie, maar niet op energie die voor andere doelen dan brandstof wordt gebruikt. De Commissie erkent dat het binnen de logica en de aard van een milieubelastingstelsel past om de belasting op als brandstof gebruikte energieproducten te heffen, maar uitsluitend voor andere doeleinden gebruikte energieproducten hiervan vrij te stellen. De Commissie gaat akkoord met deze vrijstelling van de CCL.

(41) De Commissie merkt op dat de Britse autoriteiten hun conclusies over de procédés waarbij energieproducten uitsluitend als brandstof worden gebruikt op grond van deskundig advies van de dienst douane en accijnzen en, waar nodig aanvullend onafhankelijk wetenschappelijk advies van de Energy Technology Support Unit hebben getrokken. Voorts stelt de Commissie vast dat in geen van de door derden ingediende opmerkingen wordt beweerd dat in de vlamboogoven gebruikte elektriciteit, of voor de productie van cement of kalk gebruikte energie, als grondstof of reductor wordt gebruikt. Derhalve stemt de Commissie in met het standpunt van de Britse autoriteiten dat de energieproducten in deze procédés hoofdzakelijk als brandstof worden gebruikt.

(42) In haar besluit om de procedure van artikel 88, lid 2, van het EG-Verdrag en artikel 4, onder c), van de staalsteuncode in te leiden, vroeg de Commissie zich af waarom Britse autoriteiten nalieten de CCL met betrekking tot procédés waarbij energie deels als brandstof en deels voor andere doeleinden wordt gebruikt, dienovereenkomstig om te slaan. De Commissie betwijfelde bijgevolg of een volledige vrijstelling voor procédés met gemengd gebruik noodzakelijk was.

(43) De Commissie merkt op grond van de gedurende de onderzoeksprocedure verstrekte informatie echter op dat er aanzienlijke praktische moeilijkheden lijken te zijn verbonden aan het omslaan van de CCL op het in verhouding tot het brandstofgedeelte van voor tweeërlei doeleinde gebruikte energie. Voorts stelt de Commissie vast dat bij het uitsplitsen van het gebruik van energie als brandstof en het gebruik voor overige doeleinden rekening moet worden gehouden met uiterst variabele factoren, zoals de kwaliteit van de grondstoffen. De Commissie stelt vast dat geen van de partijen die de Commissie opmerkingen heeft doen toekomen, de omslag als een alternatief beschouwde voor de vrijstelling voor gemengd gebruik. De Commissie erkent dat een omslag wellicht geen uitvoerbare optie is voor de Britse autoriteiten.

(44) Voorts merkt de Commissie op dat de vrijstelling voor gemengd gebruik tevens geldt voor situaties waarin een energieproduct hoofdzakelijk als grondstof wordt gebruikt, maar als nevenproduct enige warmte verschaft. De Commissie stelt vast dat in dergelijke omstandigheden de soort en hoeveelheid van het benodigde energieproduct afhangen van de aard van de chemische reactie. Zij constateert dat in dit geval de mogelijkheden voor een producent om de soort en hoeveelheid van het voor het procédé benodigde energieproduct te wijzigen, zeer beperkt zijn.

(45) Voorzover het voorstel voor een richtlijn inzake de belasting van energieproducten een aanwijzing biedt voor de vraag of de vrijstelling voor gemengd gebruik aansluit bij de algemene logica en aard van het stelsel, stelt de Commissie bovendien vast dat artikel 13, lid 1, onder a), van het voorstel voorziet in een vrijstelling voor energieproducten en elektriciteit die hoofdzakelijk voor chemische reductie of voor metallurgische en elektrolytische procédés worden gebruikt. De Commissie meent derhalve dat een vrijstelling voor gemengd gebruik voor hoofdzakelijk niet als brandstof gebruikte energieproducten of elektriciteit in beginsel in overeenstemming is met het voorstel.

(46) Gelet op al deze elementen, meent de Commissie dat wanneer de omslag geen uitvoerbare optie is, het toekennen van een vrijstelling voor hoofdzakelijk voor andere doeleinden dan als brandstof gebruikte energieproducten in overeenstemming is met de logica en aard van het milieubelastingstelsel. De Commissie erkent op grond van de in het kader van haar onderzoek ingewonnen informatie dat cokes in de hoogoven hoofdzakelijk voor chemische reductie worden gebruikt.

(47) De Commissie heeft twijfels over de effecten van de vrijstelling voor gemengd gebruik. Zij merkt op dat de toepassing van de vrijstelling voor gemengd gebruik kan leiden tot een verstoring van de mededinging en schadelijk kan zijn voor het milieu, doordat de procédés die het milieu minder schaden zouden kunnen worden benadeeld ten opzichte van direct concurrerende procédés die voor de vrijstelling voor gemengd gebruik in aanmerking komen.

(48) De Britse autoriteiten erkennen deze gevolgen van de CCL en hebben hun aanmelding dienovereenkomstig gewijzigd: zij verbinden zich ertoe een aantal procédés te zullen vrijstellen indien aan bepaalde criteria wordt voldaan.

(49) De Commissie neemt kennis van de beoordeling door het Verenigd Koninkrijk van de effecten van de wijziging, namelijk dat deze beperkt zullen blijven tot secondaire metaalproducenten in de ferro- en non-ferrometaalsectoren, aangezien dit de enige sectoren zijn waarin het milieu minder belastende recycling-productieprocédés concurreren met primaire procédés die in aanmerking komen voor vrijstelling voor gemengd gebruik. De Commissie neemt kennis van het standpunt van het Verenigd Koninkrijk dat de wijziging de productie van kalk noch cement zal treffen, aangezien het bij geen van beide om een recyclingprocédé gaat, en voor geen van beide concurrentieverstoring dreigt wanneer een concurrerend primair productieprocédé wordt vrijgesteld wegens het niet of ten dele als brandstof gebruiken van energie.

(50) Beoordeeld moet worden of de uitbreiding van de vrijstelling tot concurrerende procédés gerechtvaardigd is op grond van de aard en logica van het stelsel, of dat dit staatssteun inhoudt.

(51) Gelet op het doel van de CCL, namelijk het belasten van het gebruik van energie als brandstof, meent de Commissie dat het niet met de aard en logica van het stelsel in overeenstemming is om vrijstelling te verlenen voor procédés waarbij energieproducten uitsluitend als brandstof worden gebruikt.

(52) De Commissie meent derhalve dat de vrijstelling staatssteun vormt. Beoordeeld moet worden of de vrijstelling verenigbaar met het Verdrag kan worden beschouwd. De Commissie merkt op dat volgens artikel 87, lid 3, onder c), van het EG-Verdrag steunmaatregelen om de ontwikkeling van bepaalde vormen van economische bedrijvigheid te vergemakkelijken als verenigbaar met de gemeenschappelijke markt kunnen worden beschouwd, mits de voorwaarden waaronder het handelsverkeer plaatsvindt daardoor niet zodanig worden veranderd dat het gemeenschappelijk belang wordt geschaad.

(53) De Commissie merkt op dat krachtens de door de Britse autoriteiten aangemelde wijziging direct concurrerende primaire en recycling-productieprocédés met betrekking tot de CCL-heffing op gelijke wijze zullen worden behandeld. De Commissie meent dat de wijziging derhalve de verstoring van de mededinging aanzienlijk zal verminderen en de schadelijke gevolgen voor het milieu die zich anders door de toepassing van de vrijstelling voor gemengd gebruik zouden voordoen, zal verzachten. In die omstandigheden meent de Commissie dat een dergelijke vrijstelling, waardoor de negatieve milieueffecten die de vrijstelling voor gemengd gebruik anders zou hebben, worden beperkt, aanvaardbaar is uit het oogpunt van het communautaire milieubeleid. De Commissie meent niet dat de vrijstelling schadelijk is voor de voorwaarden waaronder het handelsverkeer plaatsvindt. De maatregel is juist bedoeld om te zorgen voor de handhaving van billijke handelsvoorwaarden. De Commissie meent derhalve dat de steunmaatregel verenigbaar met de gemeenschappelijke markt kan worden beschouwd voor een eerste periode van tien jaar, tot de overige staatssteunelementen van de CCL opnieuw dienen te worden aangemeld.

(54) Gelet op het standpunt van de Britse autoriteiten en hun verbintenis inzake de gelijke behandeling van direct concurrerende primaire en recycling-productieprocédés in het kader van de CCL-belasting - om aldus het nadeel voor de procédés die het milieu minder belasten te beperken -, zijn de bedenkingen van de Commissie ten aanzien van de milieueffecten en de concurrentieverstoring bijgevolg weggenomen.

6. CONCLUSIE

(55) Gelet op het voorgaande, meent de Commissie dat de vrijstelling voor gemengd gebruik in overeenstemming is met de logica en aard van de CCL. De Commissie meent dat de vrijstelling voor het milieu minder belastende procédés, namelijk recycling-productieprocédés die direct concurreren met primaire productieprocédés waarop de vrijstelling voor niet of ten dele als brandstof gebruikte energie van toepassing is, verenigbare staatssteun vormt. De Commissie keurt de vrijstelling voor gemengd gebruik derhalve goed en heeft geen bezwaren tegen de vrijstelling voor concurrerende procédés,

HEEFT DE VOLGENDE BESCHIKKING GEGEVEN:

Artikel 1

De vrijstelling voor gemengd gebruik die het Verenigd Koninkrijk voornemens is ten uitvoer te leggen in het kader van de Climate Change Levy, vervat in Section 30 en Schedules 6 & 7 van de Britse Finance Act 2000, vormt geen steunmaatregel in de zin van artikel 87, lid 1, van het EG-Verdrag of artikel 4, onder c), van het EGKS-Verdrag.

Artikel 2

De vrijstelling voor het milieu minder belastende procédés, namelijk recycling-productieprocédés die direct concurreren met primaire productieprocédés waarop de vrijstelling voor het niet of ten dele als brandstof gebruikte energie van toepassing is, vormt staatssteun in de zin van artikel 87, lid 1, van het Verdrag.

De steunmaatregel voldoet evenwel aan de voorwaarden voor vrijstelling krachtens artikel 87, lid 3, onder c), van het Verdrag, en is derhalve met de gemeenschappelijke markt verenigbaar.

Deze goedkeuring wordt gegeven voor een eerste periode van tien jaar.

Artikel 3

Deze beschikking is gericht tot het Verenigd Koninkrijk van Groot-Brittannië en Noord-Ierland.

Gedaan te Brussel, 3 april 2002.

Voor de Commissie

Mario Monti

Lid van de Commissie

(1) PB L 338 van 28.12.1996, blz. 42.

(2) PB C 185 van 30.6.2001, blz. 22.

(3) PB C 191 van 7.7.2001, blz. 3.

(4) Vgl. voetnoten 2 en 3.

(5) PB L 316 van 31.10.1992, blz. 12.

(6) PB C 139 van 6.5.1997, blz. 14.

(7) PB C 37 van 3.2.2001, blz. 3.

(8) Energy Use in the Steel Industry, commissie voor technologie, Brussel, september 1998, Internationaal IJzer- en Staalinstituut, par. 3.3.8.3., C.J. Cairns e.a.

(9) Deze uitleg van de cijfers werd de Commissie bevestigd door de auteur van het verslag.

(10) PB C 384 van 10.12.1998, blz. 3.