Beschikking van de Commissie

van 5 juni 2002

Betreffende de staatssteun die Duitsland aan Eisenguss Torgelow GmbH heeft verleend

(Kennisgeving geschied onder nummer C(2002) 2008)

(Slechts de tekst in de Duitse taal is authentiek)

(Voor de EER relevante tekst)

(2003/791/EG)

DE COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN,

Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap, en met name op artikel 88, lid 2, eerste alinea,

Gelet op de Overeenkomst betreffende de Europese Economische Ruimte, en met name op artikel 62, lid 1, onder a),

Na de belanghebbenden overeenkomstig de genoemde artikelen te hebben aangemaand hun opmerkingen kenbaar te maken(1) en gezien deze opmerkingen,

Overwegende hetgeen volgt:

I. PROCEDURE

(1) Per fax van 29 december 1999 stelde Duitsland de Commissie in kennis van financiële maatregelen ten gunste van Eisenguss Torgelow GmbH ("EGT"), een in Torgelow in de deelstaat Mecklenburg-Voor-Pommeren gevestigde onderneming. Deze financiële maatregelen werden op 3 januari 2000 door de Commissie als steunmaatregel NN 6/2000 geregistreerd. Aangezien de steun op dat moment reeds aan de onderneming was verleend, werd hij overeenkomstig artikel 88, lid 3, van het EG-Verdrag als niet-aangemelde steun geregistreerd. Bij brieven van 31 januari en 26 mei 2000, alsook van 15 juni, 16 juli en 13 september 2001, verzocht de Commissie om nadere informatie. Duitsland reageerde bij brieven van 23 maart, 24 mei, 4 juli en 1 en 5 september 2000, alsook van 17 april en 10 en 28 augustus 2001.

(2) De Commissie stelde Duitsland bij brief van 5 november 2001 in kennis van haar besluit om ten aanzien van deze steun de procedure van artikel 88, lid 2, van het EG-Verdrag in te leiden. De zaak werd onder nummer C 77/2001 geregistreerd. De opmerkingen van Duitsland kwamen in op 21 januari 2002.

(3) Het besluit van de Commissie tot inleiding van de procedure werd in het Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen(2) bekendgemaakt. De Commissie nodigde belanghebbenden uit hun opmerkingen over de betrokken steunmaatregel kenbaar te maken. Deze opmerkingen kwamen in op 10 april 2002.

II. BESCHRIJVING

(4) EGT was de voortzetting van de vroegere staatsonderneming Gießerei Torgelow GmbH ("GT"), die in 1993 geprivatiseerd werd en in 1997 de "Gesamtvollstreckung" (faillissement) moest aanvragen. Op 1 mei 2001 vroeg ook EGT het faillissement aan.

(5) EGT was actief in de gieterijsector, met name in de vervaardiging en bewerking van gieterijproducten. EGT produceerde voornamelijk motoronderdelen en onderdelen voor machinebouw.

(6) In 1999 telde EGT 87 werknemers en haalde het een omzet van 5592000 DEM.

1. De privatisering

(7) GT werd op 17 juni 1993 door de Treuhandanstalt (THA) geprivatiseerd en voor 1 DEM aan de heer Helmut Schumann verkocht. In 1996 telde GT 80 medewerkers en haalde het een omzet van 8771000 DEM. GT ging failliet op 1 september 1997.

2. De herstructurering

(8) Tijdens de faillissementsprocedure werd besloten de bedrijfsactiviteit voort te zetten, om nieuwe investeerders voor de onderneming te vinden.

(9) Volgens de Duitse autoriteiten diende van twaalf potentiële investeerders slechts één groep investeerders een overnamebod in. Op 6 april 1998 richtten de nieuwe investeerders EGT op, om de activiteiten van het vroegere GT voort te zetten. Sinds 1 mei 1998 huurde EGT de daarvoor noodzakelijke installaties. In augustus 1998 werd een overnameovereenkomst betreffende de vaste activa gesloten, die in juni 1999 van kracht werd. De overnameprijs bedroeg 500000 DEM.

(10) Het ging om de volgende nieuwe investeerders:

a) Neue Harzer Werke (NHW), voor 20 %,

b) de heer Dieter Brunke, voor 20 %,

c) Saparmet, voor 20 %,

d) Allgemeine Industrie Beteiligungs- und Produktionsgesellschaft mbH (AIP), waarvan de heer Dierk Behrmann enig vennoot was, voor 20 % en

e) Unitool GmbH, waarvan de heer Lüpertz enig vennoot was, voor 20 %.

(11) Op grond van de beschikbare informatie waren de betrekkingen tussen de investeerders als volgt:

a) de heer Brunke was directeur van NHW,

b) Saparmet was de houdstermaatschappij van Metallwerke Harzgerode (MWH),

c) de heer Dierk Behrmann was directeur van EGT, MWH en sinds maart 1999 ook van NHW. Daarenboven heeft hij een participatie van 24 % in NHW en van 38 % in MWH.

(12) NHW en MWH waren beide actief in dezelfde sector als EGT. Volgens de beschikbare informatie telde NHW, dat sinds 1996 eveneens een herstructurering onderging(3), in de periode 1996-1998 tussen 173 en 176 werknemers en haalde het een omzet van 13,4 tot 20 miljoen DEM. In september 2000 vroeg NHW het faillissement aan. MWH telde in 1998 (1999) ongeveer 400 werknemers en haalde, bij een balanstotaal van 116 miljoen DEM (144 miljoen DEM), een omzet van 112 miljoen DEM (104 miljoen DEM).

(13) Enkele belangrijke economische gegevens voor 1998-2001:

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

(14) Op 1 mei 2001 vroeg EGT het faillissement aan. Tijdens de faillissementsprocedure werden de bedrijfsactiviteiten voortgezet en de vaste activa verkocht aan een nieuwe investeerder, CHL Handels- und Projektierungsgesellschaft mbH (CHL), dat volgens Duitsland in geen enkel verband staat met de oude vennootschap. Volgens Duitsland was de overnameprijs het voornaamste criterium bij de verkoop en had CHL, dat thans de bedrijfsactiviteit onder de naam Eisengießerei Torgelow GmbH uitoefent, het beste bod gedaan.

3. De herstructurering

(15) De herstructurering begon in 1998 en eindigde in 2000. Volgens het herstructureringsplan moest EGT zich op specifieke niches, zoals in kleine aantallen geproduceerd maatgietwerk, concentreren. Om afhankelijkheid van één enkel marktsegment of één enkele afnemer te vermijden, mocht niet meer dan 30 % van de omzet van EGT van één marktsegment en niet meer dan 20 % van één afnemer afhangen. EGT diende nauw samen te werken met de nieuwe investeerders. De afzet moest in 2000 met 30 % worden verhoogd. Volgens de Duitse autoriteiten was voor 2001 nog eens een stijging van 100 % voorzien.

(16) De herstructureringskosten werden als volgt aangegeven:

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

4. Door de overheid verleende reddings- en herstructureringssteun

(17) De volgende overheidssteun werd voor de redding van GT en de herstructurering van EGT ter beschikking gesteld:

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

5. Financiële bijdragen uit andere bronnen

(18) Volgens de eerste door Duitsland verstrekte informatie omvatte de financiering van de herstructurering de volgende bijdragen van de begunstigde onderneming en van bronnen uit de particuliere sector:

a) financiering van de overnameprijs ten bedrage van 500000 DEM en een inbreng in de vennootschap van in totaal 1500000 DEM;

b) eigen garantie voor 20 % van de Deutsche Bank AG ("Deutsche Bank"), d.w.z. 940000 DEM voor een kredietlijn van 2700000 DEM tegen een rente van 7,75 % per jaar en een in juli 1999 toegekende ERP-lening (geherfinancierd door de KfW, maatregel nr. 4) van 1955830 DEM tegen een jaarlijkse rente van 3,75 %;

c) een in juli 1999 door de Deutsche Bank toegekend overbruggingskrediet ten bedrage van 485000 DEM (rente van 7,75 % per jaar) met een looptijd tot juni 2000, in afwachting van de uitbetaling van de investeringspremie door de overheid;

d) lening van de Deutsche Bank van 1600000 DEM, die in augustus 2000 werd toegekend en in augustus 2000 door de KfW werd geherfinancierd (maatregel nr. 10);

e) gedeeltelijke inlevering van loon door de werknemers tussen 1999 en 2000 voor een totaalbedrag van 1550000 DEM;

f) cashflow van 161000 DEM.

(19) De door de Deutsche Bank in 1999 verleende financiële bijdragen waren voor 80 % gewaarborgd door overheidsgaranties (maatregel nr. 3) en verder door garanties van de begunstigde onderneming en de investeerders, zoals een hypotheekschuld van EGT (5 miljoen DEM), de "eigendomsoverdracht tot zekerheid" van machines, installaties en goederenvoorraden, de overdracht van vorderingen en persoonlijke aansprakelijkheid.

6. Besluit tot inleiding van de procedure van artikel 88, lid 2, van het EG-Verdrag

(20) In het besluit tot inleiding van de procedure werd EGT ook als begunstigde beschouwd van de reddingssteun die oorspronkelijk in het kader van de faillissementsprocedure aan Gießerei Torgelow was verleend, aangezien de betrokken steunmaatregelen feitelijk bedoeld waren om de heroprichting en daaropvolgende herstructurering van EGT mogelijk te maken.

(21) Bovendien werd de herfinanciering van een lening van de Deutsche Bank van 622085 DEM tegen een rente van 6 % per jaar door KfW (maatregel nr. 12) als steun beschouwd, aangezien deze maatregel door een openbare instelling werd aangeboden onder voorwaarden waarmee een particuliere geldschieter waarschijnlijk niet zou hebben ingestemd.

(22) Ten aanzien van de verenigbaarheid van de steun met de gemeenschappelijke markt uitte de Commissie twijfels omtrent de volgende vragen:

a) of niet de hele groep van ondernemingen - EGT, NHW en MWH - waarin EGT werd opgenomen, als begunstigde van de steun moest worden beschouwd, aangezien enkele van deze vennootschappen, enerzijds door de invloed die verscheidene investeerders op hen uitoefenen en anderzijds door hun onderlinge samenwerking, met elkaar verbonden zijn. Derhalve zou de begunstigde een grotere onderneming kunnen zijn;

b) of vier van de maatregelen die zogezegd in het kader van goedgekeurde steunregelingen werden genomen, d.w.z. de herfinanciering van leningen door KfW ten bedrage van 1955830 DEM (maatregel nr. 4) en 977915 DEM (maatregel nr. 10), investeringssubsidies (GP-middelen) ten bedrage van 3760000 DEM (maatregel nr. 5) en een investeringspremie van 1660000 DEM (maatregel nr. 6), aan de voorwaarden van deze regelingen voldoen, aangezien het twijfelachtig lijkt of de voor de investeringssubsidies maximaal toegestane steunintensiteiten en de voor de cumulering van steun vastgestelde plafonds in acht zijn genomen;

c) of de steun slechts voor de voor de opstelling van het herstructureringsplan noodzakelijke periode, d.w.z. ter overbrugging van de tijd tot de uitkering van de herstructureringssteun, aan de onderneming werd uitbetaald, aangezien de reddingssteun 16 maanden na de uitbetaling ervan, d.w.z. twaalf maanden na de aanvang van de herstructurering, slechts ten dele was terugbetaald;

d) of de steun werd toegekend aan een onderneming in moeilijkheden, aangezien het twijfelachtig is of EGT als enige begunstigde van de herstructureringssteun kan worden beschouwd;

e) of het herstructureringsplan het mogelijk maakte de levensvatbaarheid van de onderneming te herstellen, aangezien:

i) het herstructureringsplan voorzag in samenwerking met NHW, een van de investerende ondernemingen, die sinds 1996 tot haar faillissement in 2000 voortdurend in moeilijkheden verkeerde,

ii) het te betwijfelen valt of het plan om de middelen over de verschillende segmenten binnen deze sector te verdelen, in het kader van de herstructurering ten uitvoer werd gelegd,

iii) het twijfelachtig is of het herstructureringsplan op realistische veronderstellingen berustte;

f) of de steun beperkt was tot het voor de herstructurering strikt noodzakelijke minimum, aangezien de bijdrage van de begunstigde uit eigen middelen of externe financiering volgens de Commissie slechts 2000000 DEM of 11,5 % van de herstructureringskosten bedroeg.

(23) De Commissie betwijfelde derhalve of de steun beantwoordde aan de voorwaarden van de communautaire richtsnoeren voor reddings- en herstructureringssteun aan ondernemingen in moeilijkheden(4) van 1999.

III. OPMERKINGEN VAN DUITSLAND

(24) In zijn antwoord op het besluit tot inleiding van de procedure verklaart Duitsland dat EGT voldoet aan de criteria van Aanbeveling 96/280/EG van de Commissie van 3 april 1996 betreffende de definitie van kleine en middelgrote ondernemingen(5), aangezien EGT geen aandelen in andere vennootschappen heeft en niet meer dan 25 % van het kapitaal of de stemrechten van EGT in handen van een andere vennootschap of van een particulier is. Voorts merkt Duitsland op dat EGT, NHG en MWH zelfstandige ondernemingen met eigen geldstromen zijn die geen gemeenschappelijke productieactiviteiten hebben uitgeoefend. Zo zou bijvoorbeeld het aandeel van de leveringen tussen EGT en MWH slechts 12,1 % van de totale omzet van EGT bedragen.

(25) Ten aanzien van de reddingssteun benadrukt Duitsland dat de verstrekte leningen inmiddels volledig zijn terugbetaald en dat de vertraging bij de terugbetaling een gevolg was van het feit dat deze moest gebeuren met de opbrengst van de tegeldemaking van de in staat van faillissement verkerende oude onderneming GT.

(26) Ten aanzien van de herfinanciering van de lening van de Deutsche Bank van 622085 DEM tegen een rente van 6 % per jaar door KfW (maatregel nr. 12), bewijst het feit dat de Deutsche Bank deze verbintenis op zich heeft genomen, volgens Duitsland, dat het debiteurenrisico door de Deutsche Bank als aanvaardbaar werd beoordeeld en deze bijdrage derhalve als externe financiering kan worden beschouwd.

(27) Ten aanzien van de vraag of het herstructureringsplan kan leiden tot een herstel van de levensvatbaarheid van EGT, wordt opgemerkt dat de betrekkingen met NHW binnen het herstructureringsplan van ondergeschikt belang waren en dat de klantenkring feitelijk bestond uit negen belangrijke afnemers, welker aandeel in de omzet van EGT in geen geval meer dan 15 % bedroeg. Verder wordt uitgelegd dat het plan gebaseerd was op een gedetailleerde klanten/omzet-planning en dat de orderportefeuilles voortdurend werden vergroot.

(28) Ten aanzien van de bijdrage van de begunstigde uit eigen middelen of uit externe financiering voert Duitsland het volgende aan:

a) de inbreng van eigen kapitaal door de investeerders bestaat uit een storting in het beginkapitaal van 500000 DEM en leningen ten bedrage van 2200000 DEM;

b) een lening van de Deutsche Bank van 660000 DEM tegen een rente van 9,25 % per jaar, die voor de voorfinanciering van een nog niet toegekende overheidslening wordt gebruikt, moet als externe financiering worden beschouwd;

c) de cashflow vormt een bijdrage van de begunstigde, aangezien het vereiste bedrag uit de cashflow weliswaar niet als borg kan dienen, maar de investeerders niettemin het vereiste bedrag moeten financieren indien het niet door de vennootschap wordt opgebracht. Volgens Duitsland was dit bij EGT het geval en derhalve moesten de investeerders het kapitaal met 264000 DEM verhogen;

d) het feit dat de Deutsche Bank voor 20 % zelf garant staat voor een kredietlijn van 2700000 DEM tegen een rente van 7,75 % per jaar, staat los van het verlenen van een honoreringsgarantie door de overheid en moet als externe financiering worden beschouwd, aangezien reeds vóór de honoreringsgarantie zekerheden voor de volledige lening door de onderneming waren gesteld. Duitsland benadrukt daarenboven dat het bij de rente van 7,5 % niet om een vaste, maar om een variabele rentevoet ging, die tegen eind 2000 tot 9,26 % was opgetrokken;

e) de rentevoet die wordt toegepast voor de berekening van de rentesubsidie die in het kader van een lening van de Deutsche Bank van 1956000 DEM werd toegekend, moet niet worden vastgesteld op basis van de economische situatie van de onderneming vóór de herstructurering, maar voornamelijk op grond van de vooruitzichten van de onderneming na de sanering.

(29) Ten slotte verstrekte Duitsland aanvullende informatie over de toepassing van steunregelingen, waaruit blijkt dat de herstructureringskosten ingevolge hogere investeringen en O & O-maatregelen hoger liggen dan de oorspronkelijk geraamde kosten en in feite 18965000 DEM belopen.

IV. OPMERKINGEN VAN BELANGHEBBENDEN

(30) Eisengießerei Torgelow GmbH, het huidige EGT, diende opmerkingen over de steun in. Daarin verklaart het pas van de verkoop van de vaste activa kennis te hebben genomen door de bekendmaking van de verkoop in de "Frankfurter Allgemeine Zeitung" en het "Handelsblatt". Vervolgens besloot het, na het aanbod te hebben onderzocht, een bod uit te brengen in het kader van de aanbestedingsprocedure waaraan ook andere inschrijvers deelnamen.

V. Beoordeling van de steun

(31) Overeenkomstig artikel 87, lid 1, van het EG-Verdrag zijn steunmaatregelen van de staten of in welke vorm ook met staatsmiddelen bekostigd, die de mededinging door begunstiging van bepaalde ondernemingen vervalsen of dreigen te vervalsen, onverenigbaar met de gemeenschappelijke markt, voorzover deze steun het handelsverkeer tussen de lidstaten ongunstig beïnvloedt.

1. Staatssteun

(32) Artikel 87, lid 1, van het EG-Verdrag is van toepassing op alle financiële steunmaatregelen van Duitsland ten behoeve van de begunstigde onderneming. Door al deze maatregelen worden aan een bepaalde onderneming economische voordelen verleend, die het niet uit particuliere bronnen zou hebben ontvangen. Het gaat derhalve om steunmaatregelen. Dergelijke steunmaatregelen zijn van dien aard dat zij de concurrentie vervalsen. Gezien de kenmerken van deze steunmaatregelen en het feit dat in de sector waarin de begunstigde onderneming actief is de intracommunautaire handel overheerst, vallen de betrokken financiële steunmaatregelen onder artikel 87, lid 1, van het EG-Verdrag.

(33) Ten aanzien van de staatssteun die volgens Duitsland in het kader van goedgekeurde steunregelingen werd verleend, merkt de Commissie op dat de betrokken regelingen niet meer in de onderhavige beschikking worden beoordeeld. Derhalve hoeft de Commissie niet te beslissen of EGT als een kleine of middelgrote onderneming moet worden beschouwd.

(34) De reddingssteun van 500000 DEM (maatregel nr. 2) alsook de herstructureringssubsidie ten bedrage van 2000000 DEM (maatregel nr. 11) zijn maatregelen die een onderneming in moeilijkheden onder deze voorwaarden niet uit particuliere bronnen had kunnen verkrijgen. Derhalve moeten ze in deze beschikking als ad-hocsteun worden beoordeeld.

(35) Ten aanzien van de tegen een jaarlijkse rente van 6 % verstrekte lening van 1600000 DEM van de Deutsche Bank, moet worden opgemerkt dat deze lening volledig werd geherfinancierd door KfW, dat bovendien 50 % van het debiteurenrisico op zich nam. De herfinanciering is tot een bedrag van 978000 DEM (maatregel nr. 10) gedekt door een goedgekeurde steunregeling en moet derhalve niet in deze beschikking worden beoordeeld.

(36) Het resterende bedrag van 622085 DEM (maatregel nr. 12) van de bovengenoemde lening werd door geen enkele regeling gedekt. Daarom moet het debiteurenrisico van 50 %, d.w.z. een bedrag van 311042 DEM, voor het buiten de steunregeling vallende deel van de herfinanciering, als ad-hocsteun worden beschouwd, aangezien EGT op het tijdstip van de toekenning van deze maatregel een onderneming in moeilijkheden was en een dergelijke steun niet uit particuliere bronnen had kunnen verkrijgen.

(37) Daarenboven is de Commissie, in tegenstelling tot het in het antwoord op het besluit tot inleiding van de procedure verkondigde standpunt van Duitsland, van oordeel dat EGT een dergelijke lening tegen een rente van 6 % ook niet zonder herfinanciering door de overheid van de Deutsche Bank had verkregen. De beslissing van de Deutsche Bank om de lening tegen een rente van 6 % te verstrekken, kan niet als een onafhankelijke beoordeling van het risico worden gezien, waarbij de herfinanciering door de overheid buiten beschouwing werd gelaten. Integendeel, indien men de bijdrage van de Deutsche Bank als onderdeel van een geïntegreerd plan opvat, zoals ook Duitsland doet, komt men tot de conclusie dat de rentevoet van 6 % inderdaad is toe te schrijven aan de herfinanciering van de lening door de overheid. Derhalve moet het verschil tussen de daadwerkelijke kosten en de kosten die met de normale marktrentevoet overeenstemmen als ad-hocsteun worden beoordeeld. Aangezien het niet mogelijk is de toegepaste voorwaarden met de toenmalige marktvoorwaarden te vergelijken, wordt overeenkomstig de mededeling van de Commissie over de methode waarmee de referentie- en disconteringspercentages worden vastgesteld(6) de referentierentevoet van de Commissie plus 4 % als relevante rentevoet gekozen. Aangezien in het jaar 2000, toen de lening werd toegekend, de referentierentevoet 5,7 % bedroeg, wordt als basis voor een vergelijking met de normale marktomstandigheden een rentevoet van 9,7 % gekozen. Het bedrag van 622085 DEM dat voortvloeit uit het verschil tussen beide rentevoeten, d.w.z. een jaarlijkse rentevoet van 3,7 %, wordt door de Commissie derhalve eveneens als ad-hocsteun voor de herstructurering in aanmerking genomen.

(38) De Commissie stelt bovendien vast dat Duitsland heeft verzuimd zijn verplichtingen overeenkomstig artikel 88, lid 3, van het EG-Verdrag na te komen. Uit formeel oogpunt gaat het derhalve om onrechtmatig verleende steun. De steun kan niettemin verenigbaar met de gemeenschappelijke markt worden verklaard, wanneer de voorwaarden van de in artikel 87, leden 2 en 3, van het EG-Verdrag genoemde uitzonderingsbepalingen zijn vervuld.

2. Uitzonderingsbepalingen van artikel 87, lid 3, van het EG-Verdrag

(39) Onder artikel 87, lid 1, van het EG-Verdrag vallende maatregelen, die geen bestaande steun vormen, zijn in de regel niet verenigbaar met de gemeenschappelijke markt, tenzij de uitzonderingsbepalingen van artikel 87, lid 2 of lid 3, van het EG-Verdrag op deze maatregelen van toepassing zijn. Duitsland heeft niet aangevoerd dat de betrokken steun beantwoordt aan de criteria van artikel 87, lid 2, van het EG-Verdrag en uit de onderhavige feiten blijkt duidelijk dat deze bepaling hier niet van toepassing is. De betrokken steun moet derhalve worden beoordeeld overeenkomstig artikel 87, lid 3, van het EG-Verdrag, op grond waarvan de Commissie onder bepaalde, nauwkeurig vastgestelde omstandigheden staatssteun kan goedkeuren. De in artikel 87, lid 3, onder b), d) en e), van het EG-Verdrag vermelde uitzonderingen werden in dit geval niet aangevoerd en zijn ook niet van toepassing. Overeenkomstig artikel 87, lid 3, onder a), van het EG-Verdrag is de Commissie bevoegd om staatssteun toe te staan ter bevordering van de economische ontwikkeling van streken waarin de levensstandaard abnormaal laag is of waar een ernstig gebrek aan werkgelegenheid heerst. De deelstaat Mecklenburg-Voor-Pommeren valt onder deze bepaling. In dit geval was de steun echter hoofdzakelijk bedoeld om een bepaalde bedrijfstak en niet de economische ontwikkeling van een regio te steunen. Derhalve moet de herstructureringssteun, in overeenstemming met het voorgelegde herstructureringsplan, op grond van artikel 87, lid 3, onder c), van het EG-Verdrag en niet op grond van artikel 87, lid 3, onder a), van het EG-Verdrag worden beoordeeld.

(40) In haar richtsnoeren voor reddings- en herstructureringssteun aan ondernemingen in moeilijkheden van 1999 ("richtsnoeren") heeft de Commissie de voorwaarden voor een positieve uitoefening van haar discretionaire bevoegdheid uit hoofde van artikel 87, lid 3, onder c), van het EG-Verdrag in detail vastgelegd. Overeenkomstig punt 7.5 van de richtsnoeren van 1999 onderzoekt de Commissie de verenigbaarheid van niet-aangemelde steun op grond van deze richtsnoeren, wanneer een deel van de steun of de volledige steun na de bekendmaking van de richtsnoeren in het Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen ter beschikking werd gesteld. Het herstructureringsplan voor EGT werd weliswaar reeds in 1998 opgesteld, maar sommige van de onderhavige subsidies zijn pas in 1999 of nog later verleend. De richtsnoeren moeten derhalve als maatstaf voor de beoordeling worden gebruikt.

a) Reddingssteun

(41) Ten aanzien van de vraag of de termijnen voor de terugbetaling van de reddingssteun (maatregel nr. 2) werden overschreden, neemt de Commissie kennis van het standpunt dat Duitsland in zijn antwoord op het besluit tot inleiding van de procedure heeft geformuleerd, namelijk dat de reddingssteun ondertussen volledig is terugbetaald en dat de vertraging bij de terugbetaling een gevolg was van het feit dat deze moest gebeuren met de opbrengst van de tegeldemaking van de in staat van faillissement verkerende oude onderneming GT. In overeenstemming met haar vroegere praktijk in soortgelijke gevallen(7) is de Commissie van oordeel dat de voorwaarden voor de goedkeuring van de reddingssteun zijn vervuld.

b) Herstructureringssteun

(42) In de eerste plaats stelt de Commissie vast dat het tijdstip dat voor de beoordeling van herstructureringssteun overeenkomstig de richtsnoeren in aanmerking moet worden genomen, het tijdstip is waarop het herstructureringsplan werd opgesteld.

(43) Maatregel nr. 11 alsmede de honoreringsgarantie voor 50 % en de rentesubsidie in verband met maatregel nr. 12 moeten als ad-hocsteun voor de herstructurering worden beoordeeld.

(44) In het besluit tot inleiding van de procedure uitte de Commissie bovendien twijfels omtrent de vraag of de volgende in de richtsnoeren vermelde voorwaarden voor de goedkeuring van de herstructureringssteun zijn vervuld.

1. Subsidiabiliteit van de onderneming

(45) Op grond van de thans beschikbare informatie, waaruit blijkt dat EGT geen onderdeel van een grotere economische eenheid was, is de Commissie van oordeel dat haar twijfels omtrent de vraag of EGT als een onderneming in moeilijkheden kan worden beschouwd, zijn weggenomen.

2. Herstel van de levensvatbaarheid van de onderneming

(46) Ten aanzien van haar twijfels omtrent de vraag of het herstructureringsplan kan leiden tot een herstel van de levensvatbaarheid van EGT, neemt de Commissie kennis van de mededeling van Duitsland dat de klantenkring werd uitgebreid en de betrekkingen met NHW van ondergeschikt belang waren.

(47) De bewering dat het plan gebaseerd was op een gedetailleerde klanten/omzet-planning kon de voornaamste twijfels, namelijk of het plan gebaseerd was op realistische veronderstellingen, niet wegnemen. De voorspelde sterke afzet- en winststijging strookt niet met de in de marktanalyse vermelde marktgegevens voor de sector en de Commissie is nog steeds van oordeel dat deze stijging onrealistisch was. Volgens Duitsland zou de afzet van EGT in 2000 met 30 % en in 2001 met nog eens 100 % stijgen. De in de marktanalyse vermelde gegevens laten zien dat de gieterijsector in het algemeen en de subsector motoronderdelen in het bijzonder met dalende verkoopcijfers te kampen hebben. Ofschoon dit punt ook ter sprake kwam in het besluit tot inleiding van de procedure, werd in de door Duitsland verstrekte informatie niet uitgelegd waarom de afzet van EGT, in weerwil van de voorspelde ontwikkeling van zowel de markt als de subsector waarin EGT actief is, toch zou groeien. De Commissie merkt bovendien op dat op grond van de verstrekte informatie de personeelskosten per werknemer aanmerkelijk zijn gestegen. In het licht van het bovenstaande betekent dit dat de uitvoerbaarheid van het plan nog meer in het gedrang komt. De Commissie blijft derhalve van oordeel dat het plan het niet mogelijk maakt de levensvatbaarheid van de onderneming te herstellen. Deze conclusie wordt gestaafd door het feit dat de onderneming in 2001 het faillissement moest aanvragen.

3. Tot het strikt noodzakelijke minimum beperkte steun

(48) De richtsnoeren bepalen dat de begunstigde van de steun een aanmerkelijke bijdrage uit eigen middelen of uit externe financiering tegen marktvoorwaarden aan het herstructureringsplan moet leveren.

(49) De herstructureringskosten belopen 18965000 DEM.

(50) De Commissie stelt vast dat op grond van de laatste door Duitsland verstrekte informatie de bijdragen van de begunstigde uit eigen middelen of uit externe financiering 3900000 DEM belopen en als volgt zijn opgebouwd:

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

NB:

De cijfers zijn afgerond en rekenkundig niet correct.

(51) Ten aanzien van de andere bijdragen, die volgens Duitsland eveneens als bijdragen van de begunstigde uit eigen middelen of uit externe financiering moeten worden beschouwd, bevestigt de Commissie de in het besluit tot inleiding van de procedure geformuleerde opmerkingen en blijft zij van oordeel dat deze bijdragen niet als een bijdrage van de begunstigde in aanmerking kunnen worden genomen.

(52) Gezien het feit echter dat op grond van de laatste informatie de bijdragen van de begunstigde uit eigen middelen of uit externe financiering aanzienlijk hoger zijn dan in de eerste beoordeling was aangegeven, komt de Commissie tot de conclusie dat haar oorspronkelijke twijfels omtrent de vraag of de begunstigde een aanmerkelijke bijdrage aan de herstructurering levert, zijn weggenomen.

VI. CONCLUSIES

(53) De Commissie stelt vast dat Duitsland de steun in strijd met artikel 88, lid 3, van het EG-Verdrag heeft verleend. Op grond van deze beoordeling komt de Commissie bovendien tot de conclusie dat de voor de herstructurering toegekende ad-hocsteun onverenigbaar is met de gemeenschappelijke markt, aangezien deze steun niet voldoet aan de in de richtsnoeren vastgelegde voorwaarden,

HEEFT DE VOLGENDE BESCHIKKING GEGEVEN:

Artikel 1

De steun die Duitsland ten gunste van de in Torgelow in de deelstaat Mecklenburg-Voor-Pommeren gevestigde onderneming Eisenguss Torgelow GmbH heeft verleend in de vorm van een subsidie van 2000000 DEM (1022583 EUR), van een door de Kreditanstalt für Wiederaufbau gedragen debiteurenrisico ten bedrage van 311042 DEM (159033 EUR) voor een lening van de Deutsche Bank AG van 622085 DEM (318067 EUR), alsmede van rentesubsidies ter hoogte van 3,7 % voor diezelfde lening, is onverenigbaar met de gemeenschappelijke markt.

Artikel 2

1. Duitsland neemt alle nodige maatregelen om de in artikel 1 genoemde onrechtmatig verleende steun van de ontvanger terug te vorderen.

2. De terugvordering geschiedt onverwijld met inachtneming van de nationale procedures, voorzover deze procedures de onmiddellijke feitelijke tenuitvoerlegging van de beschikking toestaan. Over het terug te vorderen bedrag is rente verschuldigd vanaf de datum waarop de onrechtmatige steun de ontvanger ter beschikking is gesteld, tot de datum van de daadwerkelijke terugbetaling ervan. De rente wordt berekend op grond van de referentierentevoet welke wordt gehanteerd voor de berekening van het subsidie-equivalent in het kader van regionale steunregelingen.

Artikel 3

Duitsland deelt de Commissie binnen twee maanden vanaf de kennisgeving van deze beschikking mee welke maatregelen het heeft genomen om hieraan te voldoen.

Artikel 4

Deze beschikking is gericht tot de Bondsrepubliek Duitsland.

Gedaan te Brussel, 5 juni 2002.

Voor de Commissie

Mario Monti

Lid van de Commissie

(1) PB C 63 van 12.3.2002, blz. 4.

(2) Zie voetnoot 1.

(3) Nadat NHW steun had ontvangen, werd deze maatregel in 1999 door de Commissie onder nummer NN 38/99 geregistreerd. Op 16 mei 2000 werd een formele onderzoeksprocedure ingeleid.

(4) PB C 228 van 9.10.1999, blz. 2.

(5) PB L 107 van 30.4.1996, blz. 4.

(6) PB C 273 van 9.9.1997, blz. 3.

(7) Zie Beschikking 83/252/EEG van de Commissie (Cematex) (PB L 140 van 31.5.1983, blz. 27).