Mededeling op grond van artikel 19, lid 3, van Verordening nr. 17 van de Raad(1) betreffende een verzoek tot verlenging van de beschikking van de Commissie van 12 juli 1989 waarbij een ontheffing werd verleend op grond van artikel 81, lid 3, van het EG-Verdrag

(Zaak nr. IV/C.2/30.566 - UIP Cinema)

(1999/C 205/06)

(Voor de EER relevante tekst)

1. INLEIDING

De overeenkomsten tot oprichting van United International Pictures BV (UIP) werden voor de eerste keer bij de Commissie aangemeld op 11 februari 1982. Overeenkomstig artikel 19, lid 3, van Verordening nr. 17 werd een samenvatting van de aanmelding gepubliceerd(2). Bij Beschikking 89/467/EEG(3) verleende de Commissie UIP een vrijstelling voor vijf jaar, met ingang van 27 juli 1988 tot 26 juli 1993. Op 22 juni 1993 ontving de Commissie een verzoek tot een verlenging van de vrijstelling van de UIP-overeenkomsten.

2. DE PARTIJEN BIJ DE UIP-OVEREENKOMSTEN

UIP is een gemeenschappelijke onderneming voor de filmdistributie die werd opgericht door Paramount Pictures Corporation, Universal Studios Inc., en Metro-Goldwyn-Mayer Inc. (de partners). De partners zijn alle rechtstreeks of zijdelings via dochterondernemingen betrokken in de financiering, productie en distributie van speelfilms en andere amusementprogramma's voor vertoning in bioscopen, via televisie of andere media.

3. DE MARKT

De UIP-overeenkomsten hebben betrekking op de markt voor de distributie van speelfilms, korte films of vooraankondigingen (trailers) voor de vertoning in bioscopen. De relevante geografische markt in de filmsector is nationaal wegens verschillen tussen de lidstaten op het gebied van taal, wettelijke voorschriften en de wijze van distributie en vertoning. Hoewel de markt voor de vertoning van hoofdfilms de laatste jaren over het algemeen een positieve tendens heeft gekend, schommelde het gemiddelde communautaire marktaandeel van UIP rond de 20 % gedurende de gehele periode sinds de beslissing tot vrijstelling in 1989, afhankelijk van de uitgebrachte films. In 1997 was het marktaandeel van UIP slechts 13 %. De recente fusie(4) van de activiteiten van Polygram Filmed Entertainment met die van Universal Studios draagt slechts in geringe mate bij aan UIP's totale marktaandeel.

4. WIJZIGINGEN IN DE HERAANGEMELDE UIP-OVEREENKOMSTEN EN TOEZEGGINGEN VAN DE PARTIJEN NA HET OPTREDEN VAN DE COMMISSIE

De door de Commissie uitgevoerde analyse en de van derden ontvangen opmerkingen in de loop van deze procedure brachten bepaalde punten van de heraangemelde UIP-overeenkomsten aan het licht die onvereningbaar bleken met artikel 81 van het EG-Verdrag. De partijen brachten derhalve in de loop van deze procedure nieuwe wijzigingen in de UIP-overeenkomsten aan en deden nieuwe toezeggingen, naast de toezeggingen die zij reeds hadden gedaan in het kader van de procedure die tot de ontheffing van 12 december 1989 heeft geleid

4.1. Door UIP en de partners voorgestelde wijzigingen in de in 1993 heraangemelde overeenkomsten

4.1.1. De voorkeursrechtclausule

In het kader van de UIP-overeenkomsten beschikt UIP over het voorkeursrecht om de films van de partners te distribueren. Dit betekent dat de partners ertoe verplicht zijn hun films eerst voor distributie aan UIP aan te bieden. Indien UIP beslist een film niet te distribueren, kunnen de partners andere distributeurs gebruiken. Volgens de huidige clausule wordt de gehele Gemeenschap beschouwd als één enkel grondgebied. De partijen hebben voorgesteld deze clausule te wijzigen zodat iedere lidstaat wordt beschouwd als één enkel grondgebied, behalve België/Luxemburg en het Verenigd Koninkrijk/de Republiek Ierland, die elk als één grondgebied zullen worden behandeld.

Volgens de Commissie zal door deze wijziging van het voorkeursrecht de uit de UIP-overeenkomsten voortvloeiende beperking van de concurrentie worden gereduceerd. De partner die de distributierechten over een film in handen heeft, zal immers vrij zijn andere distributeurs voor de film te zoeken op grondgebieden waar de UIP deze film niet wil distribueren. Behalve tot een geringere beperking van de concurrentie zal deze wijziging volgens de Commissie tevens leiden tot diversificatie en verbetering van het filmaanbod in de lidstaten.

4.1.2. Maximaliseren van de winst

Momenteel is UIP volgens de aandeelhoudersovereenkomst ertoe verplicht de bruto-inkomsten voor elke door haar gedistribueerde film te maximaliseren. De partijen hebben zich ertoe verbonden deze verplichting uit de aandeelshoudersovereenkomst te schrappen.

Deze wijziging kom tegemoet aan de vrees dat de maximalisatieclausule in de aandeelhoudersovereenkomst zou kunnen worden gezien als een uitbreiding van de contractuele verplichting om de winst van elke afzonderlijke partner te maximaliseren voor elke door UIP gedistribueerde film. Dit zou kunnen worden beschouwd als een aanmoediging van concurrentiebeperkende coördinatie bij het uitbrengen van films via UIP.

De Commissie heeft evenwel aanvaard dat een maximalisatieclausule wordt behouden in de individuele franchiseovereenkomsten tussen UIP en de afzondelijke partner. De clausule bevestigt immers de verplichting van UIP ten opzichte van elke individuele partner om de bruto-inkomsten van elke film van deze individuele partner te maximaliseren. Dit om ervoor te zorgen dat iedere partner tegemoet zou komen aan de vereisten van hun contractuele partners (producers, acteurs en andere deelnemers aan de winst) zodat de distributie van een film via UIP op de meest winstgevende manier gebeurt. De Commissie is van oordeel dat het behoud van de maximalistieclausule in de individuele franchiseovereekomsten de partijen er niet toe zal aanzetten hun distributieactiviteiten te coördineren.

4.2. Door UIP en partners aangehouden en gewijzigde verbintenissen uit de beschikking van 1989

4.2.1. Cofinanciering en distributie van films van derden in de EER

UIP en partners zijn overeengekomen de verbintenis(5) aan te houden dat UIP zich bereid zal verklaren om, op basis van eigen commerciële inzichten, speelfilms van derden in de EER te cofinancieren, hierop distributierechten te verwerven of te distribueren.

4.2.2. Bekendmaking van beschikbaarheid

UIP heeft zich ertoe verbonden haar beschikbaarheid bekend te maken aan onafhankelijke producers. Zij zal procedures invoeren en bekendmaken om deze procedures te helpen met UIP in contact te treden in verband met hun filmprojecten.

4.2.3. Benoeming van een verantwoordelijke voor de selectie van EER-films en de distributie ervan

UIP en partners hebben zich ertoe verbonden de naleving van de bovenvermelde verplichtingen te vergemakkelijken door een ervaren kaderlid van de filmindustrie in dienst te nemen die verantwoordelijk zal zijn voor de selectie en distributie van EER-films waarvan, op grond van het commerciële inzicht van UIP, redelijkerwijze mag verwacht worden dat zij een bepaalde winstmarge opleveren bij de distributie in de bioscopen.

4.2.4. Bekendmaking van de activiteiten van UIP en partners betreffende films van derden

UIP en partners hebben zich ertoe verbonden jaarlijks in de gespecialiseerde pers of op een andere passende wijze informatie te publiceren over de aard en de omvang van hun activiteiten op het gebied van de cofinanciering, het verwerven van distributierechten en de distributie van speelfilms van derden in de EER.

4.2.5. Productie, financiering en distributie van films in de EER

Elk van de partners heeft zich ertoe verbonden zich individueel bereid te verklaren, op grond van hun eigen commerciële inzicht, lokale films in de EER te produceren, te financieren, te cofinancieren, of hierop distributierechten te verwerven.

4.2.6. Dossier waaruit de aard en de omvang van de lokale filmactiviteiten van de partijen blijkt

UIP en partners hebben zich ertoe verbonden dossiers te blijven bijhouden waarin de aard en de omvang van hun activiteiten vermeld staan op het gebied van de productie, cofinanciering of verwerving van distributierechten van uit de EER afkomstige films of films die volledig of gedeeltelijk in de EER zijn gemaakt(6). In de verbintenis is een definitie opgenomen van een "uit de EER afkomstige film" om twijfels over de oorsprong van een bepaalde film te vermijden.

4.2.7. Verbintenis betreffende de ondersteuning van de professionele ontwikkeling van Europese filmmakers en steun voor filmfestivals

UIP en partners hebben zich ertoe verbonden dat één of meer van hen initiatieven zal nemen om de opleiding en professionele ontwikkeling van jonge Europese filmmakers en hun films aan te moedigen, te ondersteunen en te bevorderen door, bijvoorbeeld, financiële steunverlening aan filmscholen, financiering van filmfestivals, het sponsoren van prijzen of beloningen en de mogelijkheid van stages voor jonge vakmensen in de filmindustrie van de EER.

4.2.8. Geen coördinatie van de data voor het uitbrengen van een film

UIP en partners hebben aangeboden de verbintenis(7) aan te houden dat geen "Partners Committee" ter discussie zal stellen of in overweging zal nemen om bepaalde films van een partner uit te brengen, in distributie te brengen of te verhandelen.

Behoudens eventuele coproductie-, confinancierings- of soortgelijke overeenkomsten heeft iedere partner er zich bovendien toe verbonden de data voor het uitbrengen van zijn films via UIP individueel vast te stellen zonder over deze datum afspraken te maken of een poging daartoe te ondernemen met een andere partner. UIP maakt de datum van uitbrenging slechts bekend wanneer zij daartoe toestemming heeft gekregen of wanneer derden deze datum kennen.

Door de bevestiging van deze verbintenis wordt onderstreept dat UIP niet als een coördinatie-instrument voor de distributieactiviteiten van de partners zal fungeren, wat één van de belangrijkste punten van bezorgdheid was die derden tegen UIP hebben geformuleerd.

4.2.9. Arbitrage

UIP en partners hebben zich ertoe verbonden naast de reeds bestaande arbitrageprocedure een nieuwe bemiddelingsprocedure vast te stellen om geschillen tussen UIP en vertoners in verband met de levering van filmkopieën te beslechten. Bovendien werd de arbitrageprocedure verbeterd en verloopt zij sneller. De nieuwe mechanismen zullen worden toegepast in lidstaten waar geen procedures voor arbitrage tussen bedrijven bestaan.

Volgens de Commissie vormen de nieuwe bemiddelingsprocedures en de gewijzigde arbitrageprocedures nuttige instrumenten om ervoor te zorgen dat UIP de vertoners fair en rechtvaardig behandelt.

4.2.10. Verbintenis om niet over te gaan tot "block booking"

UIP heeft zich ertoe verbonden geen gebruik te maken van "block booking", d.w.z. het aanvaarden van een film nooit afhankelijk te maken van het aanvaarden van een andere film.

De Commissie maakte er zich zorgen over dat UIP de vertoners er mogelijk toe kon verplichten films te aanvaarden die zij anders niet hadden aanvaard. Door deze verbintenis wordt echter duidelijk dat UIP niet zal overgaan tot "block booking".

4.2.11. Geen discriminatie tussen eigen bioscopen en bioscopen van derden

UIP heeft zich ertoe verbonden op niet-discriminerende basis films te leveren aan bioscopen die in eigendom zijn van of gecontroleerd worden door de partners, waarbij zij erkent dat een verschil tussen de licentievoorwaarden het gevolg kan zijn van commerciële verschillen tussen de bioscopen.

Deze verbintenis zorgt ervoor dat derden op eerlijke voorwaarden toegang hebben tot de films van de partners.

5. VOORNEMENS VAN DE COMMISSIE

De partijen hebben een aantal wijzigingen aan de aangemelde overeenkomsten en bijkomende verbintenissen aangebracht. Gelet op het heterogene karakter van de filmmarkt, stelt de gewijzigde UIP-overeenkomst de partijen ertoe in staat om tot een betere efficiëntie te komen door het vermijden van de verdubbeling van de distributieorganisaties en daarbij de kosten te verminderen. Een minder kostelijke distributieorganisatie leidt tot een efficienter netwerk van filialen ten voordele van de exposanten en het filmpubliek door middel van een snelle en regelmatige toegang tot een breder aanbod van films.

Op grond van het voorgaande is de Commissie voornemers zich gunstig uit te spreken over de overeenkomsten, op voorwaarde dat de partijen de overeenkomsten wijzigen en de verbintenissen naleven. Alvorens dit te doen nodigt zij derden uit haar binnen een maand na de bekendmaking van deze mededeling hun opmerkingen te doen toekomen op het volgende adres, met als referentie "IV/C.2-30.566 - UIP Cinema": Europese Commissie

Directoraat-generaal Concurrentie

Directoraat C

Wetstraat 200 B - 1049 Brussel Fax (32-2) 296 98 04 .

(1) PB 13 van 21.2.1962, blz. 204/62.

(2) PB C 286 van 10.11.1988, blz. 4.

(3) PB L 226 van 3.8.1989, blz. 25.

(4) PB C 309 van 9.10.1998, blz. 8 (Geen verzet tegen een aangemelde concentratie: zaak nr. IV/M.1219 - Seagram/Polygram).

(5) Overweging 27 van Beschikking 89/467/EEG.

(6) Overweging 32 van Beschikking 89/467/EEG.

(7) Overweging 31 van Beschikking 89/467/EEG.