*****

BESCHIKKING VAN DE COMMISSIE

van 14 juli 1986

inzake een procedure op grond van artikel 85 van het EEG-Verdrag (IV/30.320 - Optische vezels)

(Slechts de teksten in de Engelse en de Duitse taal zijn authentiek)

(86/405/EEG)

DE COMMISSIE VAN DE EUROPESE

GEMEENSCHAPPEN,

Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Economische Gemeenschap,

Gelet op Verordening nr. 17 van de Raad van 6 februari 1962, eerste verordening over de toepassing van de artikelen 85 en 86 van het Verdrag (1), laatstelijk gewijzigd bij de Akte van Toetreding van Spanje en Portugal, en met name op de artikelen 4, 6 en 8,

Gezien de verzoeken om een negatieve verklaring en de aanmeldingen welke door Corning Glass Works te New York en enkele van haar dochterondernemingen, hierna »Corning" te noemen, enerzijds en een aantal Europese vennootschappen anderzijds zijn ingediend betreffende »joint venture"-overeenkomsten en daarmee verband houdende octrooilicentie-overeenkomsten, voornamelijk betreffende de fabricage en afzet van optische vezels en optische kabels alsmede wijzigingen daarin,

Gezien de essentiële gedeelten van de verzoeken en aanmelding die overeenkomstig artikel 19, lid 3, van Verordening nr. 17 zijn bekendgemaakt (2),

Na raadpleging van het Adviescomité voor mededingingsregelingen en economische machtposities,

Overwegende hetgeen volgt:

I

DE FEITEN

A. De procedure

(1) De overeenkomsten betreffende het Verenigd Koninkrijk uit 1981 die in bijlage 1 zijn vermeld, werden de Commissie op 17 maart 1981 aangemeld. De Duitse overeenkomsten uit 1973 en 1978 en overeenkomsten inzake een »joint venture" in Frankrijk werden de Commissie op 24 juni 1983 aangemeld. Partijen hebben een negatieve verklaring overeenkomstig artikel 2 van Verordening nr. 17, subsidiair een vrijstelling van het kartelverbod overeenkomstig artikel 85, lid 3, aangevraagd.

(2) Op 6 juli 1983 heeft de Commissie een procedure op grond van artikel 3, lid 1, van Verordening nr. 17 ingediend ten einde het mogelijke bestaan van een inbreuk op artikel 85, lid 1, vast te stellen. Zij zond alle betrokken partijen een mededeling van punten van bezwaar, waarin zij met name overwoog dat Corning's deelneming in de bedrijfsvoering van drie, in drie Lid-Staten gevestigde »joint ventures" met dezelfde bedrijfsactiviteiten van dien aard was dat zij tot een marktverdeling tussen die drie »joint ventures" had kunnen leiden door een ingrijpende cooerdinatie van besluiten inzake produktie, afzet en prijsstelling en door een uitwisseling van uit mededingingsoogpunt gevoelige gegevens. De Commissie had voorts bezwaar tegen bepaalde specifieke bedingen in de aangemelde overeenkomsten.

(3) De bezwaren van de Commissie rezen wegens de sterke greep van Corning op elk van de »joint ventures" door haar stemrechten in de aandeelhoudersvergaderingen en haar vertegenwoordiging in het bestuur van die ondernemingen. De beoordeling van de Commissie was voorts gegrond op de bijzondere aspecten van de optische vezelmarkt waar Corning door octrooien een krachtige positie innam: Corning's partners zijn belangrijke kabelfabrikanten die de nationale posterijen en telecommunicatiebedrijven of autoriteiten op dat gebied (PTT) in hun onderscheiden landen bevoorraden en er staan slechts een beperkt aantal leveringsbronnen voor optische vezels in de Gemeenschap en elders in de wereld ter beschikking.

(4) In december 1983 vond een hoorzitting plaats waarop alle betrokken partijen de Commissie hun opmerkingen kenbaar maakten. Na deze hoorzitting stelden de partijen wijzigingen in de oorspronkelijke overeenkomsten voor. De betrokken wijzigingen hebben geleid tot ingrijpende wijzigingen in de structuur van de »joint ventures" en de rechten en verplichtingen van partijen. De overeenkomsten in de aldus gewijzigde vorm zijn het voorwerp van deze beschikking.

B. De betrokken ondernemingen

Corning Glass Works

(5) Corning Glass Works is een Amerikaanse vennootschap die in New York is geregistreerd met dochterondernemingen in de Gemeenschap en de rest van de wereld. Het Corning-concern bezit belangen in de ontwikkeling, de fabricage en de afzet van verschillende produkten, voornamelijk glas en ceramiek. In 1984 bedroeg de geconsolideerde omzet van het Corning-concern 1 732 700 000 $.

(6) In 1970 deed Corning een belangrijke uitvinding door de ontwikkeling van optische vezels die voor communicatiedoeleinden konden worden gebruikt. Het voornaamste gebruik ervan ligt op het gebied van telecommunicatie, waar zij vermoedelijk de meeste traditionele koperdraad- of coaxiale kabels zullen vervangen. De voordelen van optische vezels boven de traditionele geleiders zijn voornamelijk een groter aantal transmissies, een geringer aantal repetitoren ter versterking van signalen over lange afstand en het niet onderhevig zijn aan elektromagnetische interferenties.

(7) Sinds 1970 heeft Corning stappen ondernomen om haar technologie voor de produktie van optische vezels rechtsbescherming te verlenen door in alle belangrijke landen van de wereld, met name in de Verenigde Staten, Canada, Japan en Lid-Staten van de Gemeenschap, octrooien aan te vragen. In de Gemeenschap heeft Corning in alle Lid-Staten, met uitzondering van Ierland, Luxemburg, Griekenland en Portugal, octrooien ingeschreven. Corning heeft zowel produkt- als procédé-octrooien voor optische vezels verkregen. Zij was en is nog steeds in een aantal rechtszaken verwikkeld wegens schendingen van octrooien, met name in de Verenigde Staten en in Canada.

(8) In 1973 en 1974 sloot Corning gemeenschappelijke ontwikkelingsovereenkomsten met BICC p.l.c. en The Plessey Company p.l.c. in het Verenigd Koninkrijk, Compagnie Générale d'Électricité (CGE) in Frankrijk en Industrie Pirelli SpA in Italië. Terzelfder tijd richtte Corning in de Bondsrepubliek Duitsland een 50/50-»joint venture" op met Siemens AG onder de naam »Siecor GmbH". Corning en Siemens sloten voorts een Technische Samenwerkingsovereenkomst die het equivalent was van Corning's gemeenschappelijke ontwikkelingsovereenkomsten in de andere drie landen.

(9) Bij de gemeenschappelijke ontwikkelingsovereenkomsten werd aan de Europese partners de ontwikkeling van de voor het kabelen van optische vezels benodigde kabeltechnologie toevertrouwd, terwijl Corning zelf de ontwikkeling van optische vezels voortzette. Corning gaf haar partners een optie om, wanneer zij dit gedurende de looptijd van de overeenkomsten zouden wensen, een exclusieve (1) produktie- en verkooplicentie voor optische vezels te verkrijgen op grond van haar onderscheiden octrooien in het Verenigd Koninkrijk, Frankrijk en Italië. In 1980 maakten CGE en Pirelli van hun opties gebruik en zij verkregen een exclusieve licentie als oorspronkelijk beoogd. BICC en Siemens verkozen echter om, in plaats van een exclusieve licentie te nemen, een »joint venture"-overeenkomst te sluiten. De gemeenschappelijke ontwikkelingsovereenkomsten liepen alle bij het uitoefenen van de licentieopties of de oprichting van de »joint ventures" af.

(10) Tussen 1975 en 1978 sloot Corning met haar Europese partners voor de verkoop van haar eigen optische vezels in hun onderscheiden landen alleenverkoopovereenkomsten (die ten opzichte van Corning zelf niet exclusief waren). In het Verenigd Koninkrijk en in de Bondsrepubliek verleende Corning deze alleenverkooprechten aan haar »joint ventures" met BICC (2) en Siemens.

(11) In 1981 richtte Corning in het Verenigd Koninkrijk een 50/50-»joint venture" op met BICC in de vorm van een »unlimited partnership", onder de naam »Optical Fibres" (OF), en in Frankrijk een 40/60-»joint venture" met Compagnie Financière pour les Fibres Optiques Industries (COFO) onder de naam »Fibres Optiques Industries" (FOI).

(12) Het voornaamste doel van de Franse en Britse »joint ventures" is de fabricage en verkoop van optische vezels. De Duitse dochteronderneming omvat voorts de fabricage en verkoop van optische kabels. In feite concentreert de Duitse »joint venture" zich echter op de produktie en verkoop van optische vezels en laat zij de produktie en verkoop van optische kabels aan Siemens over. Deze ontwikkeling wordt bevestigd door de oprichting in 1985 van een nieuwe gemeenschappelijke vennootschap, »Siecor Gesellschaft fuer Lichtwellenleiter mbH & Co. KG" genaamd, die tot enige werkzaamheid heeft de vervaardiging van optische vezels.

(13) In 1984 verleende Corning een niet-exclusieve licentie aan de NV Philips' Gloeilampenfabrieken in Nederland en in België. In 1986 werd aangekondigd dat Corning het voornemen had in Spanje een dochteronderneming op te richten, waarin de Compañía Telefónica Nacional de España een minderheidsaandeel zou nemen, voor de produktie en verkoop van optische vezels.

(14) In de Verenigde Staten bezit Corning momenteel produktiebedrijven voor optische vezels met een capaciteit van 1 700 000 km/jaar. Dit is de grootste capaciteit ter wereld.

(15) Corning ging voorts een wederzijdse wereldomspannende licentieregeling aan met AT & T, die alleen betrekking had op octrooien over uitvindingen vóór 1980. Corning verleende bovendien ITT, Valtec, Spectran en Northern Telecom licenties.

(16) In Japan kende Corning in 1977 een licentie aan Furukawa Electric Co. toe met het recht, een onderlicentie te verlenen aan Sumitomo en Fujikura.

BICC p.l.c.

(17) BICC p.l.c. is een vooraanstaand kabelfabrikant in het Verenigd Koninkrijk en een belangrijke leverancier van British Telecom. In 1984 bedroeg de geconsolideerde omzet van het BICC-concern 2 089 miljoen £. BICC heeft te Blackley bij Manchester een bedrijf waar optische kabels voor telecommunicatie worden vervaardigd.

(18) BICC heeft geen technologie ontwikkeld die met die van Corning te vergelijken is en voert met de laatstgenoemde op de optische vezelmarkt geen concurrentie.

(19) De Britse »joint venture" heeft voor optische vezels een produktiebedrijf gebouwd met een capaciteit van 250 000 km/jaar.

COFO

(20) De Franse »joint venture", FOI, heeft een herstructureringsoperatie ondergaan en er zijn de Commissie nog geen wijzigingen in de oorspronkelijk gesloten overeenkomsten aangemeld. Op grond van beloften van partijen gaat de Commissie ervan uit dat nieuwe overeenkomsten zullen worden gesloten en aangemeld die gelijk zijn aan die inzake de Britse en Duitse »joint ventures". Indien en wanneer dit geschiedt, zal de Commissie een ontheffing krachtens artikel 85, lid 3, overwegen in dezelfde zin als de in de onderhavige beschikking gegeven ontheffing.

Siemens AG

(21) Siemens AG is een vooraanstaand kabelfabrikant in de Bondsrepubliek en de grootste leverancier van de Deutsche Bundespost. In 1983/1984 bedroeg de geconsolideerde concernomzet van Siemens 48 124 miljoen DM. Siemens vervaardigt en verkoopt zelf optische kabels.

(22) Siemens heeft geen technologie ontwikkeld die met die van Corning te vergelijken is en staat op de optische vezelmarkt niet met laatstgenoemde in concurrentie.

(23) De Duitse »joint venture" is een bedrijf voor de produktie van optische vezels aan het bouwen dat een capaciteit van 80 000 km/jaar zal krijgen.

C. Het produkt

(24) Optische vezels zijn een vervanging voor microgolf- en satelliettransmissie en voor de traditionele coaxiaal- en kopergeleiders op communicatiegebied. De voornaamste toepassing ervan is de telefooncommunicatie. Kabeltelevisie en andere breedbandtransmissies behoren tot de andere belangrijke toepassingen van optische vezels. De optische vezeltechnologie en het gebruik van deze vezels zal naar men verwacht sterk toenemen wanneer de prijs ervan daalt en de omvang van de communicaties toeneemt. De meeste Lid-Staten hebben reeds een aantal optische communicatiesystemen geïnstalleerd en/of zijn dit van plan.

D. De markt

(25) In bijlage 2 vindt men een schematisch overzicht met de fabrikanten van optische vezels in de wereld en hun huidige geschatte capaciteiten. Het overzicht geeft bovendien aan of de fabrikant al of niet een licentie van Corning bezit. Echter dient te worden opgemerkt dat de produktie van optische vezelbedrijven snel kan worden opgevoerd, zodat de in het overzicht genoemde capaciteiten spoedig achterhaald kunnen zijn. (26) De voornaamste markten voor optische vezels zijn Noord-Amerika, Japan en de Gemeenschap. Voorzover Corning's octrooien niet worden geschonden, kunnen Amerikaanse, Canadese en Japanse fabrikanten op de gemeenschappelijke markt verkopen. Optische vezels kunnen gemakkelijk worden vervoerd.

(27) In de Verenigde Staten en Canada zijn er thans negen fabrikanten waarvan er drie zonder een licentie van Corning optische vezels vervaardigen. Corning en AT & T beschikken over verreweg de grootste produktiecapaciteiten, onderscheidenlijk 1 700 000 km/jaar en 1 000 000 km/jaar, hetgeen ongeveer 80 % van de totale geschatte produktiecapaciteit van de Verenigde Staten en Canada vertegenwoordigt.

(28) In Japan zijn er zes fabrikanten; drie ervan vervaardigen optische vezels zonder licentie van Corning. Sumitomo (een onderlicentienemer van Furukawa) heeft de grootste capaciteit in Japan, met een voor 1986 geplande 240 000 km. Furukawa (een licentiehouder van Corning) is de tweede producent, met een geplande capaciteit van 120 000 km voor 1986.

(29) In de Gemeenschap opereren thans veertien producenten, bedrijven in aanbouw meegerekend: in het Verenigd Koninkrijk vier fabrikanten: OF, STC, General Electric Company p.l.c. (GEC) en Pirelli General p.l.c.; alleen OF beschikt over een licentie van Corning; in Frankrijk twee onder licentie van Corning: FOI en CLTO; in de Bondsrepubliek Duitsland vijf: Siecor, Wacker, AEG, SEL (ITT) en PKI (Philips); slechts Siecor heeft een licentie van Corning; in Italië één producent: Fibre Ottiche Sud (FOS - voor 50 % eigendom van Pirelli); in Nederland eveneens één: Philips, en in Denemarken één: NKT. FOS en Philips vervaardigen optische vezels onder licentie van Corning. NKT heeft geen Corning-licentie.

(30) Corning's »joint ventures" in de Gemeenschap hebben te zamen een produktiecapaciteit van 385 000 km/jaar, hetgeen ongeveer 48 % van de totale geschatte EEG-produktiecapaciteit vertegenwoordigt.

(31) In Zweden, Zwitserland, Australië, Brazilië en Korea zijn er nog andere producenten van optische vezels (zie bijlage 2).

(32) Op de bovenbeschreven markt neemt Corning een speciale positie in omdat zij voor de fabricage van optische vezels in de meeste landen van de wereld een aantal basisoctrooien bezit. Corning's octrooibescherming wisselt echter van land tot land en er is een aantal optische vezelproducenten werkzaam zonder licentie van Corning. Dit is met name het geval bij Sumitomo, die in Japan en de Verenigde Staten optische vezels produceert, partner is in »joint ventures" in Australië en Korea en licenties heeft verleend aan Pirelli General p.l.c. in het Verenigd Koninkrijk en aan Wacker-Chemitronic GmbH in de Bondsrepubliek. Corning heeft tegen Sumitomo in de Verenigde Staten een vordering ingesteld wegens schending van haar octrooi; dit geding is nog aanhangig. In de Gemeenschap heeft Corning dergelijke vorderingen nog niet ingesteld.

(33) Optische vezels worden in het algemeen verkocht aan kabelfabrikanten die de vezels kabelen en dan de gekabelde vezels aan de gebruikers van optische kabels leveren. De »joint venture"-partners van Corning in de Gemeenschap zijn grote kabelfabrikanten met aanzienlijke behoeften aan optische vezels. Zij zullen de voornaamste afnemers zijn van de optische vezels die door met hen verbonden »joint ventures" zullen worden geproduceerd.

(34) De voornaamste gebruikers van optische kabels zijn de PTT's. Corning's »joint venture"-partners zijn vaste leveranciers van de PTT's in hun onderscheiden landen. De samenwerking van Corning met belangrijke kabelfabrikanten was van wezenlijke betekenis voor haar doordringing op de gemeenschappelijke markt, omdat Corning op de telecommunicatiemarkt een nieuweling was en het hoofd moest bieden aan een sterke plaatselijke aankooppolitiek van de meeste Europese PTT's.

(35) De prijs van optische vezels komt tot stand door het samenspel van drie krachten: de leveranciers van optische vezels, de kabelfabrikanten en de eindgebruikers. Hij wordt voorts bepaald door de prijs van traditionele geleiders waarmee zij in concurrentie staan. De mate waarin optische vezels zullen worden gebruikt, hangt grotendeels af van hun rentabiliteit ten opzichte van traditionele kabels.

(36) De prijs van vezel voor simplex-transmissie is sinds de introductie ervan in januari 1983 sterk gedaald. Met de ontwikkeling van de technologie en de verhoogde produktie verwacht men een voortzetting van het dalende prijzenverloop. Voorts is er een sterke druk op de prijzen van optische vezels als gevolg van het systeem van aanbestedingen dat door de PTT's wordt gevolgd. Dit aanbestedingssysteem leidt tot een krachtige concurrentie tussen de fabrikanten van optische kabels die op hun beurt druk uitoefenen op de prijzen van optische vezels die in het algemeen meer dan de helft van de kosten van de kabel vertegenwoordigen. E. De aangemelde overeenkomsten en wijzigingen

(37) i) Er bestonden in het Verenigd Koninkrijk oorspronkelijk drie overeenkomsten: een »partnership"-overeenkomst tot oprichting van de »joint venture" Optical Fibres, een »know-how"- en octrooilicentie-overeenkomst ten behoeve van de »joint venture" en een verkoopovereenkomst waarbij deze tot alleenverkoper van Corning's produkten in het Verenigd Koninkrijk en in Ierland werd aangesteld.

ii) De »partnership"-overeenkomst omvat, na wijziging, met name de volgende bedingen:

- het doel van de »joint venture" is de produktie en verkoop van optische vezels;

- de raad van bestuur (de »board") bestaat uit vijf leden, waarvan er drie door BICC en twee door Corning worden benoemd;

- de algemeen directeur van het »partnership" wordt voorgedragen door BICC na overleg met Corning en benoemd door de »board". Corning benoemt de technisch directeur en er zal, indien en wanneer dit gerechtvaardigd wordt geacht, door de »board" een financieel directeur worden benoemd;

- alle andere directeuren die verantwoordelijk zijn voor produktie, verkoop, afzet of onderzoek worden door BICC voorgedragen, na volledig overleg met Corning;

- voor de volgende besluiten van de »board" is eenstemmigheid vereist:

a) ingrijpende wijzigingen in het werkterrein van de »joint venture";

b) transacties tussen één van de partners (of dochterondernemingen) en de »joint venture" indien die partijen niet onafhankelijk van elkaar zijn;

c) verandering van accountant bij de »joint venture";

d) besluiten tot afwikkeling of ontbinding van de »joint venture";

e) het verschaffen van middelen, behalve wanneer een partner zich bereid verklaart deze middelen te garanderen zonder verhaal op de andere partner.

iii) De »know-how"- en licentie-overeenkomst omvat, na wijziging, met name de volgende bedingen:

- Corning kent de »joint venture" een niet-exclusieve licentie toe over haar Britse octrooien voor de produktie en verkoop van optische vezels;

- Corning en BICC doen op basis van wederkerigheid afstand van alle octrooirechten waardoor export van optische vezels naar het Verenigd Koninkrijk door Corning of een »joint venture" waarbij Corning betrokken is in een Lid-Staat van de Gemeenschap wordt verhinderd;

- Corning, BICC en hun »joint venture" in »partnership"-vorm kunnen in alle Lid-Staten een actief verkoopbeleid voor optische vezels voeren, behalve voor gebieden waar Corning een exclusieve licentienemer heeft die alleen passieve verkooprechten in het Verenigd Koninkrijk bezit; in dat geval heeft de »joint venture" slechts passieve verkooprechten in deze gebieden.

iv) De verkoopovereenkomst waarbij de »joint venture" als alleenverkoper van Corning's eigen optische vezels in het Verenigd Koninkrijk en Ierland werd benoemd, is ontbonden.

(38) i) In de Bondsrepubliek bestonden oorspronkelijk drie overeenkomsten: een »joint venture"-overeenkomst tot oprichting van de »joint venture" Siecor GmbH, een licentie-overeenkomst waarbij Corning en Siemens de »joint venture" een licentie verleenden over hun onderscheiden octrooien en een distributie- en verkoopvertegenwoordigingsovereenkomst waarbij de »joint venture" tot alleenverkoper van Corning's produkten in de Bondsrepubliek wordt benoemd.

ii) De »joint venture"-overeenkomst houdt, na wijziging, met name de volgende bedingen in:

- het doel van de »joint venture" is de ontwikkeling, produktie en verkoop van optische vezels en optische kabels;

- de »joint venture" verkoopt zelf, maar eveneens via de Siemens-verkooporganisatie, optische vezels. Siemens kan echter bij andere leveranciers op de markt optische vezels kopen;

- de »joint venture" wordt vertegenwoordigd door een comité van aandeelhouders en een directeur.

Op de aandeelhoudersvergaderingen heeft Siemens drie stemmen en Corning één; besluiten worden met eenvoudige meerderheid genomen, behalve in de aangelegenheden die in punt 37 onder ii) a) tot en met d) zijn genoemd; daarvoor is een vier-vijfde meerderheid vereist. Directeuren worden voorgedragen door Siemens en benoemd door het aandeelhouderscomité; de voorzitter, vice-voorzitter en alle leden van het aandeelhouderscomité worden door Siemens benoemd.

iii) De licentie-overeenkomst bevat, na wijziging, met name de volgende bedingen:

- Corning en Siemens verlenen de »joint venture" een niet-exclusieve licentie over hun onderscheiden Duitse en Oostenrijkse octrooien voor de produktie en verkoop van optische vezels en optische kabels;

- Corning en de »joint venture" mogen in alle Lid-Staten een actief verkoopbeleid voor optische vezels voeren, behalve in gebieden waar Corning een exclusieve licentienemer heeft met slechts passieve verkooprechten naar de Bondsrepubliek; in dat geval hebben zij slechts passieve verkooprechten in deze gebieden.

- Corning, Siemens en de »joint venture" beloven op basis van wederkerigheid geen gebruik te maken van hun octrooirechten om import naar Duitsland te verhinderen van optische vezels die door Corning of een van haar »joint ventures" in de Gemeenschap zijn geproduceerd.

iv) De distributie- en verkoopvertegenwoordigingsovereenkomst waarbij de »joint venture" tot alleenverkoper van Corning's eigen optische vezels en optische kabels in de Bondsrepubliek werd benoemd, is ontbonden.

(39) Zowel de Britse als de Duitse overeenkomsten omvatten, na wijziging, de volgende bepalingen:

- de overeenkomsten bevatten uitdrukkelijk het beding dat elke »joint venture" haar optische vezels onder niet-discriminerende voorwaarden aan alle gebruikers zal verkopen en derden een gelijke behandeling zal geven als haar moederondernemingen;

- Corning's partners krijgen uitdrukkelijk het recht hun behoeften aan optische vezels te dekken bij onafhankelijke leveranciers;

- elk van de partners heeft het recht een uitbreiding van de produktiecapaciteit van de »joint venture" te verlangen. In de Duitse overeenkomst staat dat in dat geval de partner die de uitbreiding verlangt de extra investeringskosten draagt en de extra produktie aankoopt. De Britse overeenkomst schrijft voor dat tussen de partners een redelijke formule moet worden overeengekomen waarbij een investering mogelijk wordt die de wederpartij niet aanzienlijk benadeelt;

- geen der »joint ventures" heeft een exclusieve verkooplicentie;

- de licentie-overeenkomsten houden uitdrukkelijk in dat Corning, haar partners en elke »joint venture" het recht hebben een actief verkoopbeleid voor optische vezels te volgen op de grondgebieden van alle Lid-Staten, behalve die waar Corning een exclusieve licentiehouder benoemt of heeft benoemd, die alleen het recht zal hebben passieve verkopen te doen plaatsvinden in de territoria van de »joint ventures";

- Corning's partners en de »joint ventures" krijgen een optie op een niet-exclusieve licentie over Corning's octrooien na beëindiging van de »joint venture"- of de licentie-overeenkomsten;

- de moederondernemingen van elke »joint venture" en de »joint venture" zelf beloven de andere »joint ventures" of hun moederondernemingen geen informatie te zullen verstrekken over prijzen, kosten, verkopen, produktie, afzetprojecten of andere op het mededingingsvlak liggende gegevens met betrekking tot andere optische vezels of optische kabels.

De looptijd van de »joint venture"-overeenkomsten is tot 15 jaar beperkt, ingaande op de datum van aanmelding van de gewijzigde overeenkomsten, met een mogelijkheid van verlenging indien de Commissie daartoe goedkeuring verleent.

(40) Bovendien dient het volgende opgemerkt:

i) in het Verenigd Koninkrijk is BICC's partner thans Corning Ltd, een 100 % dochteronderneming van Corning Glass Works;

ii) de wederzijdse afstand van octrooirechten ter verhindering van import is niet van toepassing op rechten van BICC op een produktieproces dat door haar wordt uitgevonden en door OF gebruikt voor de vervaardiging van andere produkten dan die welke onder Corning's octrooien worden gefabriceerd;

iii) de produktierechten die de »joint ventures" krachtens Corning's licenties worden toegekend zijn niet exclusief;

iv) de »joint ventures" zijn niet verplicht Corning exclusieve licenties te verlenen over verbeteringen welke door hen in de technologie onder licentie worden aangebracht, hoewel er op basis van wederkerigheid niet-exclusieve licenties worden verleend. F. Opmerkingen van derden

(41) Na de publikatie van een bekendmaking in het Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen overeenkomstig artikel 19, lid 3, van Verordening nr. 17, heeft de Commissie schriftelijke opmerkingen ontvangen van GEC, een Britse onderneming die op de betrokken markt werkzaam is. In deze opmerkingen werden een aantal problemen in het licht van de artikelen 85 en 86 aan de orde gesteld en werd de Commissie verzocht haar beschikking uit te stellen, die in ieder geval goed gemotiveerd zou moeten zijn en doeltreffende waarborgen zou moeten bieden. Met name maakte GEC bezwaar tegen de exclusieve aard van Corning's produktielicenties aan de »joint ventures". Dit punt is behandeld en de via Corning's octrooien aan de »joint ventures" verleende produktielicenties zijn niet langer exclusief.

(42) GEC bracht bij de Commissie ook bezwaren naar voren in verband met de oprichting en activiteiten van de Britse »joint venture" en wees op inbreuken op de artikelen 85 en 86. Zij verzocht de Commissie een nader onderzoek in te stellen. GEC hield vol dat Corning en BICC althans potentieel concurrenten waren toen zij hun »joint venture" oprichtten en vroeg de Commissie het prijsgedrag van de »joint venture" na te gaan.

(43) De oprichting van de Britse »joint venture" wordt in punt 46 behandeld. De activiteiten van de Britse »joint venture" worden onderzocht in het licht van de opmerkingen van GEC, die specifiek betrekking hebben op de prijsstellingspraktijken. Die vormen echter, voorzover niet in deze beschikking behandeld, een zaak apart en maken van de onderhavige procedure geen deel uit.

(44) De Commissie spreekt de verwachting uit, dat degenen tot wie deze beschikking gericht is te goeder trouw hun gewijzigde overeenkomsten en de voorwaarden van deze beschikking zullen naleven. De Commissie is in artikel 8, lid 3, van Verordening nr. 17 gemachtigd, haar beschikking onder bepaalde omstandigheden in te trekken of te wijzigen en zal de ontwikkelingen op de optische vezelmarkt van nabij blijven volgen.

II

JURIDISCHE BEOORDELING

A. Artikel 85, lid 1

(45) De concurrentiebeperkingen en -vervalsingen, die uit de overeenkomsten voortkomen, zijn een uitvloeisel van het gelijktijdig bestaan van functioneel gelijksoortige »joint ventures" waarin Corning actief deelneemt. Ofschoon de Franse »joint venture" niet onder deze beschikking valt (zie punt 20), maakt zij wezenlijk deel uit van de juridische en economische achtergrond voor de analyse van de Britse en Duitse »joint ventures".

(46) De »joint venture"-overeenkomsten beperken als zodanig de mededinging tussen Corning en haar partners niet. Partijen waren ten tijde van het sluiten van de overeenkomsten geen feitelijke of potentiële concurrenten op de markt voor optische vezels of optische kabels. De produktie van optische vezels is een andere activiteit dan die van optische kabels. Corning had geen ervaring bij de kabelfabricage en Corning's partners hadden geen ervaring bij de glasfabricage die tot een uitvinding had kunnen leiden die met die van Corning zou kunnen concurreren. Ondanks de aanzienlijke financiële middelen van partijen betekende de komst van Corning op de optische kabelmarkt of die van Corning's partners op de optische vezelmarkt geen natuurlijke en redelijkerwijze voorzienbare uitbreiding van hun onderscheiden bedrijfsactiviteiten. De samenwerking tussen Corning en haar partners is meer van aanvullende aard en leidt niet tot een beperking van de mededinging op het vlak van de samenwerkende partijen. Bovendien verhinderden de overeenkomsten derden niet de toegang tot de markt en hebben zij geen andere voorzienbare concurrentiebeperkende werking op hun activiteiten. De verschillende wijzigingen in de oorspronkelijke overeenkomsten zorgen ervoor dat de mededinging gehandhaafd blijft en dat derden geen discriminatie of marktverdeling ondergaan. Voorts wordt de concurrentie dankzij de aan deze beschikking verbonden voorwaarden en verplichtingen gewaarborgd en kan de Commissie de ontwikkelingen in de toekomst in het oog houden.

(47) Er is geen beperking of vervalsing van de mededinging tussen de moederondernemingen en de »joint venture". In de overeenkomsten is bepaald dat de moederondernemingen vrij zijn onafhankelijk onderzoek en ontwikkeling (O & O) voor optische vezels te bedrijven. Verder staan er in de individuele »joint venture"-overeenkomsten geen verplichtingen die verder gaan dan hetgeen in eenvoudige licentie-overeenkomsten tussen niet-concurrenten zou zijn toegestaan. Zo zijn partijen vrij, onafhankelijk O & O bij optische vezels te bedrijven, al hangen zij in de praktijk af van een voortdurende overdracht van technologie door Corning. Bovendien rust er op de »joint venture" een verplichting om Corning exclusieve licenties te verlenen met betrekking tot verbeteringen of innovatie.

(48) De voornaamste beperkingen en vervalsingen van de mededinging moeten in deze zaak meer worden gezocht in de relatie tussen de »joint ventures". Dezen bewegen zich grotendeels op hetzelfde commerciële terrein, te weten de produktie en afzet van optische vezels. De »joint ventures" zijn derhalve rechtstreeks concurrerende vennootschappen. De overeenkomsten leiden collectief tot de invoering van een net van onderling verbonden »joint ventures" met een gezamenlijke leverancier van technologie op een oligopolistische markt. Corning is een van de voornaamste fabrikanten en verkopers van optische vezels in de wereld. Haar partners zijn kabelfabrikanten met grote marktaandelen in hun onderscheiden landen. In de »joint ventures" zijn daarom vennootschappen verenigd die sterke posities innemen op de markten voor optische vezels en kabels. Al zijn de »joint ventures" vrij, actieve en passieve verkopen op elkaars grondgebied tot stand te brengen, op die waar Corning een exclusieve licentiehouder heeft, zijn alleen passieve verkopen toegestaan. Corning heeft, via »joint ventures", dochterondernemingen dan wel licentiehouders, belangen in een aantal Lid-Staten. Haar financiële inzet en haar technische en financiële personeelsvertegenwoordigingen in de »joint ventures", waarvan het welslagen afhangt van een snelle toegang tot Corning's technologie, zorgen ervoor dat Corning in staat blijft het gedrag van de »joint ventures" te beïnvloeden en te cooerdineren.

(49) Geen van deze »joint ventures" heeft haar eigen technologie ontwikkeld en geen van hen maakt gebruik van een onafhankelijke bron van technologie. Derhalve zijn de »joint ventures" voor de produktie van optische vezels volledig afhankelijk van Corning's technologie. De »joint ventures" zijn ook afhankelijk van Corning's bereidheid hun de laatste technologie te leveren. Het vermogen van de »joint ventures" om voldoende hoeveelheden optische vezel van hoge kwaliteit tegen concurrerende prijzen te produceren hangt af van hun blijvende en snelle toegang tot Corning's verst ontwikkelde technologie. Aangezien technologie op het gebied van optische vezels zich zeer snel ontwikkelt en de sleutel is tot de verlaging van de produktiekosten en tot een krachtiger concurrentievermogen, is het tijdstip en de snelheid waarmee Corning haar technologie aan elke »joint venture" overdraagt, een wezenlijk element voor de toepassing en het slagen daarvan. Dankzij deze technologische afhankelijkheid van Corning neemt deze onderneming ondanks de vermindering van haar stemrechten en bestuursbevoegdheden, in elk der »joint ventures" een invloedrijke positie in, waarvan zij gebruik kan maken om de concurrentieverhouding tussen hen te cooerdineren.

(50) Corning's positie wordt nog verder versterkt door haar actieve deelneming bij de toepassing van haar technologie via een vertegenwoordiger die de »Technical Manager" wordt genoemd en die zij in elke »joint venture" mag benoemen. Hoewel de »Technical Manager" bij elke »joint venture" een ander is, geeft deze vertegenwoordiging Corning de mogelijkheid de toepassing van haar technologie in de »joint ventures" te cooerdineren, zodat geen van hen een technologische voorsprong boven de andere kan behalen. De verplichting voor elke »joint venture" om Corning op haar beurt op niet-exclusieve basisverbeteringen, ontwikkelingen, uitvindingen, veranderingen of innovaties met betrekking tot de technologie onder licentie te verlenen, is een andere factor waarmee Corning zich van een uniforme technologische ontwikkeling in alle drie »joint ventures" kan verzekeren. Anders dan onafhankelijke licentienemers, die dikwijls technologie onder licentie in uiteenlopende richtingen ontwikkelen, zullen de »joint ventures" in deze zaak dezelfde technologische ontwikkelingen doormaken. Deze uniforme technologische ontwikkeling verkleint de concurrentie tussen de »joint ventures" in sterke mate, omdat de technologie een essentiële factor is in de concurrentie tussen optische vezelfabrikanten.

(51) Voorts blijft Corning drie vertegenwoordigers houden in de raad van bestuur van de Britse »joint venture" en een accountant in de Duitse. Hoewel deze vertegenwoordigers geen beslissings- bevoegdheid hebben, nemen zij aan de dagelijkse bedrijfsvoering van »de joint ventures" deel, zodat Corning geregeld op het produktie- en afzetbeleid van deze »joint ventures" invloed kan uitoefenen.

(52) Deze actieve deelneming van Corning in de »joint ventures" kan niet worden vergeleken met een rechtstreekse financiële investering in of licentieverlening aan een aantal onafhankelijke derden. In de eerste plaats zijn de »joint ventures" volledig van Corning's technologie en van de toepassing daarvan door een door Corning aangestelde »Technical Manager" afhankelijk. In de tweede plaats schept het feit dat Corning in iedere »joint venture" partner is, een net van nauw verbonden ondernemingen, alhoewel zij elkaars concurrenten zijn. Gezien dit net van onderling verbonden »joint ventures" en de technologische afhankelijkheid van een gemeenschappelijke partner, mag niet worden verwacht dat zij elkaar in dezelfde mate concurrentie zullen aandoen als wanneer zij niet-verbonden concurrenten zouden zijn geweest die op verscheidene partners en verscheidene technologieën moeten rekenen.

(53) Het feit dat de partners hebben afgesproken, geen informatie uit te wisselen die van belang is voor de concurrentie tussen de »joint ventures" brengt in deze beoordeling geen wezenlijke verandering. De vervalsing van de mededinging vloeit voort uit het bestaan van het net van onderling verbonden, concurrerende »joint ventures", waarbinnen een der partners het marktgedrag van de »joint ventures" kan beïnvloeden. (54) De »joint ventures" mogen alleen passief verkopen in andere Lid-Staten dan de Bondsrepubliek en het Verenigd Koninkrijk, waar Corning een exclusieve licentienemer benoemt of heeft benoemd, die op zij beurt alleen passieve verkooprechten bezit binnen de geografische gebieden die door de »joint ventures" worden bestreken. Deze beperking tot passieve verkooprechten beperkt de vrije concurrentie tussen de »joint ventures" en andere licentiehouders van Corning op de gmeenschappelijke markt. Gezien de aankooppolitiek van de meeste PTT's, beperkt dit verbod op actieve verkopen de mededinging tussen de »joint ventures" en andere licentiehouders van Corning.

(55) De bovengenoemde beperkingen van de mededinging hebben waarneembare gevolgen voor de concurrentie en de handel tussen Lid-Staten omdat de handel in optische vezels in de periode gedurende welke de overeenkomsten van kracht zijn, naar verwachting snel zal toenemen en omdat de vervalsing van de mededinging plaatsvindt op een markt die reeds sterk oligopolistisch is. Door de »joint ventures" in één net samen te brengen met een gemeenschappelijke partner die over belangrijke basistechnologie op het gebied van optische vezels beschikt, krijgt het oligopolie nog scherpere kanten. In dit oligopolie moet de handel tussen Lid-Staten zich wel langs andere banen ontwikkelen dan anders het geval zou zijn en dus op waarneembare wijze worden beïnvloed waar onderling verbonden »joint ventures", licentiehouders en dochterondernemingen de invloed en de cooerdinatiemaatregelen van één gemeenschappelijke partner ondergaan.

(56) Ten slotte hebben de aangemelde overeenkomsten als voorzienbaar gevolg beperkingen en vervalsingen van de mededinging binnen de gemeenschappelijke markt en dreigen zij de handel tussen Lid-Staten ongunstig te beïnvloeden. Tenzij zij worden vrijgesteld krachtens artikel 85, lid 3, zijn zij verboden krachtens artikel 85, lid 1.

B. Artikel 85, lid 3

(57) Voordat de wijzigingen in de overeenkomsten waren aangebracht, was Corning's deelneming aan de bedrijfsvoering van de »joint ventures" van dien aard dat zij hun produktie en afzetbeleid daadwerkelijk kon controleren. Dit net van »joint ventures" vervalste derhalve de mededinging tussen de »joint ventures" in ernstige mate en hield het gevaar in dat er tussen hen een verdeling van de markten zou plaatsvinden. Ook bestond er een groot gevaar van samenspanning tussen de »joint ventures", zonder dat daartoe specifieke overeenkomsten behoefden te worden gesloten.

(58) Door de wijzigingen in de overeenkomsten is Corning's invloed op het verkoopbeleid van de »joint ventures" verminderd. Corning behoudt evenwel een invloedrijke positie ten aanzien van het produktiebeleid van de »joint ventures", wegens haar overheersende rol bij de levering en toepassing van de technologie die voor de produktie van optische vezels noodzakelijk is. Tegen deze vervalsing van de mededinging wegen echter de aanzienlijke voordelen op die uit deze »joint ventures" voortvloeien. Daarom kan artikel 85, lid 1, overeenkomstig artikel 85, lid 3, buiten toepassing worden verklaard.

a) Verbetering van de produktie en bevordering van de technische vooruitgang

(59) Dank zij de overeenkomsten kunnen een aantal Europese ondernemingen een nieuw, technologisch hoog ontwikkeld produkt vervaardigen dat grote voordelen biedt boven de traditionele kabels in de Gemeenschap en de technische vooruitgang bevorderen zowel bij optische vezels als bij optische kabels. De »joint ventures" bieden bovendien het voordeel dat zij vergemakkelijken dat er een aanhoudender en snellere overdracht van Corning's technologie plaatsvindt dan anders mogelijk zou zijn. Deze gelijktijdige invoering van Corning's allernieuwste technologie op de gemeenschappelijke markt is van wezenlijke betekenis voor de Europese ondernemingen die op een gebied waar de technologie zich zeer snel ontwikkelt, de concurrentie van fabrikanten uit derde landen, met name de Verenigde Staten en Japan, het hoofd moeten bieden.

b) Het aandeel van de gebruikers in de uit de overeenkomsten voortvloeiende voordelen

(60) De gebruikers profiteren van de beschikbaarheid van een nieuw produkt dat duidelijke voordelen biedt boven de traditionele kabels. Met name staan de Europese kabelfabrikanten en PTT's een groter aantal bevoorradingsbronnen binnen de gemeenschappelijke markt ter beschikking dan zonder de »joint ventures" het geval zou zijn. Wegens de aanhoudende, snelle overdracht van technologie aan de »joint ventures", zullen de produktiekosten van optische vezels en optische kabels waarschijnlijk voortdurend dalen. Deze daling in de kosten moet tevens tot lagere prijzen voor de gebruikers leiden.

c) Onmisbaarheid van de overeenkomsten voor het verwezenlijken van de bovengenoemde voordelen

(61) De voordelen die zowel voortvloeien uit de voortdurende samenwerking tussen een vooraanstaande fabrikant van optische vezels en Europese kabelfabrikanten als uit de onmiddellijke overdracht van een zich snel ontwikkelende technologie, kunnen alleen worden verwezenlijkt indien Corning wordt toegestaan aan de »joint ventures" deel te nemen. Zouden zij, of enkele ervan, zich uit de overeenkomsten losmaken, dan zouden deze voordelen voor de Europese ondernemingen verloren gaan, die dan gevaar zouden lopen op de EEG- en de wereldmarkt niet langer te kunnen concurreren. De »joint ventures" brengen als zodanig grote voordelen voor de Europese industrie met zich, die slechts bij ononderbroken deelneming door Corning kunnen blijven voortbestaan.

(62) Andere mogelijkheden voor Corning waren de afzet in Europa van uit Verenigde Staten van Amerika geïmporteerde optische vezels, de vestiging van bedrijven in de Gemeenschap die voor 100 % in eigendom zouden zijn van Corning of de verlening van eenvoudige licenties. Geen van deze mogelijkheden zou dezelfde voordelen hebben opgeleverd als die van de »joint ventures".

Volgens de eerste twee mogelijkheden zou geen enkele overdracht van technologie aan de Europese ondernemingen en derhalve geen verspreiding van Corning's hoog ontwikkelde technologie plaatsvinden. De toekenning van eenvoudige licenties zou weliswaar de mededinging versterken en verdere ontwikkelingen door de licentienemers aanmoedigen, maar niet in dezelfde mate als in het kader van een »joint ventures"-verhouding mogelijk is, de doorstroming vergemakkelijken van een technologie die een snelle ontwikkeling doormaakt.

(63) De rechten en verplichtingen van de partijen in deze »joint ventures" zijn op verzoek van de Commissie gewijzigd, om ervoor te zorgen dat de vervalsing van de mededinging als gevolg van de »joint ventures"-overeenkomsten en de overeenkomsten die daarmee verband hielden, beperkt bleef tot het minimum dat onmisbaar zou zijn voor de doeltreffende bedrijfsvoering van de »joint ventures":

(64) i) beperking van Corning's stemrechten

De beperking van Corning's stemrechten in de aandeelhoudersvergaderingen van de Duitse »joint venture" (1) tot beneden het niveau waarop over een statutenwijziging een veto kan worden uitgesproken, ontneemt Corning de moge- lijkheid om op deze vergadering genomen besluiten te blokkeren.

(65) ii) beperking van Corning's bestuursrechten

Corning heeft al haar vertegenwoordigers uit de raad van bestuur van de Duitse »joint venture" teruggetrokken en het aantal van haar vertegenwoordigers in de Raad van vertegenwoordigers van het »partnership" in het Verenigd Koninkrijk verkleind. Corning bezet geen andere bestuursposten in de »joint ventures", maar heeft wel het recht een »Technical Manager" in de »joint ventures" te benoemen en een accountant in de Duitse »joint venture".

(66) iii) vetorechten

Het beperkte aantal aangelegenheden waarvoor een eenstemmig besluit vereist is, is nodig voor de ongestoorde bedrijfsvoering van de »joint ventures" omdat van de partijen niet kan worden verwacht dat zij zonder zulke vetorechten zullen samenwerken.

(67) iv) actieve verkooprechten tussen de »joint ventures"

Er zijn geen exclusieve verkooplicenties meer; elke »joint venture" heeft het recht in het geografische gebied dat door de andere twee »joint ventures" wordt bestreken, actief te verkopen. Passieve verkooprechten alleen zouden in dit geval niet voldoende zijn geweest wegens de volgende bijzondere omstandigheden:

a) de markt voor optische vezels is sterk oligopolistisch van aard, en het is van wezenlijk belang dat elke »joint venture" haar produkten in de geografische gebieden van de andere »joint ventures" actief kan aanprijzen en afzetten, zodat op de markt voor optische vezels voldoende concurrentie aanwezig blijft;

b) de voornaamste afnemers van optische vezels en optische kabels, de PTT's, geven dikwijls de voorkeur aan plaatselijke leveranciers voor tussen- en eindprodukten; het recht alleen passieve verkopen te mogen doen, zou de niet-plaatselijke »joint ventures" wellicht in concurrentieopzicht in het nadeel brengen;

c) er bestaat geen tussenhandel in optische vezels of optische kabels, die via nevenimport prijsconcurrentie zou kunnen doen ontstaan.

(68) Passieve verkooprechten op door andere licentienemers van Corning bestreken geografische gebieden

Waar Corning exclusieve licentiehouders heeft die alleen op de geografische gebieden van de »joint ventures" passieve verkooprechten bezitten, is het onontbeerlijk dat de verkooprechten van de »joint ventures" op de gebieden van deze licentiehouders op gelijke wijze tot passieve verkooprechten worden beperkt, zodat er een concurrentiële verhouding tussen deze licentiehouders en de »joint ventures" blijft bestaan. Deze situatie doet echter niet af aan een eventuele toepassing van artikel 9 van Verordening (EEG) nr. 2349/84 van de Commissie (2).

(69) Vrijwaringsbedingen

Het recht van iedere moederonderneming om eenzijdig uitbreiding van de produktiecapaciteit van de »joint ventures" te verlangen, het recht van Corning's partners om optische vezels bij onafhankelijke leveranciers te kopen en de verplichting van de »joint ventures" om hun produkten aan alle gebruikers onder niet-discriminerende voorwaarden te verkopen, zijn vrijwaringen tegen de risico's van concurrentiebeperkend gedrag door de drie »joint ventures".

(70) Het recht om eenzijdig de uitbreiding van de produktiecapaciteit te verlangen, verhindert een beperking van de produktie van de »joint ventures" indien één van de moederondernemingen de produktie wil uitbreiden voor verkopen aan derden of voor dekking van eigen behoeften voor de produktie van optische kabels. Het recht om bij onafhankelijke leveranciers optische vezels te kopen, verhindert dat de »joint ventures" de aanvoer door derden aan de kabelfabrikanten die aan de »joint ventures" deelnemen, beperken. De verplichting voor de »joint ventures" om alle gebruikers tegen niet-discriminerende voorwaarden te leveren, zorgt ervoor dat concurrenten van de moederondernemingen bij de »joint ventures" optische vezels kunnen verkrijgen ten einde onder gelijke voorwaarden te kunnen concurreren.

(71) De duur van de »joint ventures"

De levensduur van de »joint ventures" is beperkt tot 15 jaar, met mogelijke verlenging. Deze beperking in de tijd biedt het vooruitzicht op een mogelijke toekomstige concurrentie tussen partijen waardoor vermoedelijk hun houding gedurende het bestaan van de »joint ventures" zal worden beïnvloed, door bij voorbeeld onafhankelijke O & O van optische vezels te stimuleren.

(72) Optie om na beëindiging van de overeenkomsten een niet-exclusieve licentie te nemen

De optie die Corning's partners en de »joint ventures" hebben op een niet-exclusieve licentie op grond van Corning's octrooien na beëindiging van de »joint venture-" of de licentie-overeenkomsten, waarborgt een blijvende toegang tot de technologie van Corning en verhoogt het vooruitzicht van een toekomstige concurrentie tussen partijen.

d) Geen mogelijkheid de mededinging voor een wezenlijk deel van de betrokken produkten uit te schakelen

(73) Hoewel de mededinging tussen de drie »joint ventures" wordt vervalst, hebben partijen niet de mogelijkheid de mededinging voor een wezenlijk deel van de betrokken produkten uit te schakelen; dit om de volgende redenen:

(74) i) Op de gemeenschappelijke markt zijn een aantal andere fabrikanten van optische vezels aanwezig. Zie voor bijzonderheden bijlage 2.

(75) Zou Corning of haar »joint ventures" in de Gemeenschap met succes vorderingen instellen wegens inbreuken op het octrooi en zonder gegronde redenen weigeren derden licenties te verlenen, dan zou de Commissie moeten overwegen of zij deze vrijstellingsbeschikking niet op grond van artikel 8, lid 3, van Verordening nr. 17 zou moeten intrekken. Hetzelfde voorbehoud geldt ter zake van veranderingen in de partners die in de »joint ventures" waarop deze beschikking betrekking heeft, deelnemen.

(76) ii) De optische vezelmarkt in de Gemeenschap is niet gevrijwaard tegen concurrentiedruk op de wereldmarkt. Deze druk is voornamelijk toe te schrijven aan de sterke positie van Amerikaanse en Japanse fabrikanten, met name AT & T en Sumitomo. AT & T bezit een licentie over Corning's basisoctrooien voor de gehele wereld. Zij zou, op elk gewenst ogenblik, optische vezels naar de Gemeenschap kunnen exporteren of daar optische vezels kunnen vervaardigen.

(77) iii) Optische vezels staan in concurrentie met traditionele kabels en microgolf- en satelliettransmissietechnieken; het gebruik van traditionele kabels, met name in plaatselijke telefoonnetten, blijft wegens het voordeel van de lagere kosten de overhand houden.

(78) iv) Er bestaat een aantal machtige, concurrerende kabelfabrikanten die voor de fabricage van optische kabels tegen niet-discriminerende voorwaarden optische vezels bij de »joint ventures" kunnen verkrijgen of bij andere, onafhankelijke leveranciers van optische vezels.

(79) v) De voornaamste eindgebruikers, PTT's, beschikken over een uitzonderlijk sterke koopkracht; zij kunnen aandringen op leverantie van optische vezels en optische kabels tegen concurrerende wereldprijzen en, indien zij dit wensen, levering verkrijgen door buitenlandse fabrikanten, met inbegrip van de »joint ventures" die niet op hun eigen grondgebied zijn gevestigd. (80) Om al deze redenen zal het voor Corning en haar partners niet mogelijk zijn de mededinging voor een wezenlijk deel van de betrokken produkten binnen de Gemeenschap uit te schakelen.

C. Verordening nr. 17

(81) Volgens artikel 8, lid 1, van Verordening nr. 17 wordt een beschikking in toepassing van artikel 85, lid 3, van het Verdrag voor een bepaalde termijn gegeven en kan zij voorwaarden en verplichtingen inhouden.

(82) Voor »joint ventures" in de produktiesfeer, die grote investeringen op lange termijn vergen en die een nieuw produkt betreffen dat nog niet volledig op de markt is ingevoerd, lijkt een termijn van 15 jaar onmisbaar ten einde partijen vertrouwen te geven in de rechtsgeldigheid van de overeenkomsten en een bevredigende opbrengst van hun kapitaal te bieden.

(83) Ten einde het risico van samenspanning tussen de »joint ventures" te verkleinen, moet aan deze vrijstellingsbeschikking de voorwaarde worden verbonden dat de moederondernemingen van elke »joint venture" en de »joint venture" zelf, de andere »joint venture" of haar moederondernemingen geen informatie mogen doorspelen inzake prijzen, kosten, verkopen, produktie, afzetplannen of andere op het mededingingsvlak liggende gegevens met betrekking tot optische vezels of optische kabels.

(84) Voorts moet bij deze vrijstellingsbeschikking de »joint venture"-maatschappijen de verplichting worden opgelegd de Commissie jaarlijks bepaalde commerciële gegevens te verschaffen op grond waarvan deze kan vaststellen dat aan de voorwaarden van artikel 85, lid 3, nog steeds is voldaan,

HEEFT DE VOLGENDE BESCHIKKING GEGEVEN:

Artikel 1

1. De bepalingen van artikel 85, lid 1, van het EEG-Verdrag worden hierbij krachtens artikel 85, lid 3, voor de in bijlage 1 omschreven gewijzigde »joint venture"-overeenkomsten en daarmee verband houdende licentieovereenkomsten buiten toepassing verklaard.

2. De verklaring in lid 1 geldt van 5 november 1985 tot 4 november 2000 voor de overeenkomsten tussen Corning en Siemens en van 8 januari 1986 tot 7 januari 2001 voor de overeenkomsten tussen Corning en BICC.

Artikel 2

Aan deze beschikking is de voorwaarde verbonden dat de moederondernemingen van elke »joint venture" en de »joint venture" zelf, de andere »joint venture" of de moederondernemingen ervan geen gegevens mogen doorgeven betreffende prijzen, kosten, verkopen, produktie, afzetplannen of andere op het mededingingsvlak liggende gegevens met betrekking tot optische vezels of optische kabels.

Artikel 3

Elke »joint venture" is gehouden de Commissie jaarlijks, uiterlijk op 30 juni volgende op het einde van het voorafgaande kalenderjaar, de volgende gegevens te verstrekken:

i) haar totale jaarlijkse produktie- en verkoopcijfers;

ii) afschriften van al haar offerten in de Gemeenschap die de 100 kilometer optische vezel of optische kabel overschrijden;

iii) ten aanzien van bestellingen voor meer dan 100 kilometer optische vezel of optische kabel, de namen van de in de Gemeenschap bevoorrade klanten, de berekende prijzen en de geleverde hoeveelheden;

en

iv) de prijzen en leveringsvoorwaarden voor verkopen van de »joint ventures" aan hun moederondernemingen.

Artikel 4

Deze beschikking is gericht tot:

i) Corning Glass Works,

Corning,

NY 14831,

USA;

ii) BICC p.1.c.,

21 Bloomsbury Street,

UK-London WC1B 3QN;

iii) Siemens AG,

Wittelsbacherplatz 2,

D-8000 Muenchen 2;

iv) Optical Fibres,

Second Avenue,

Deeside Industrial Park,

Deeside,

UK-Clwyd CH5 2NX;

v) Siecor GmbH,

Kistlerhof 174a,

D-8000 Muenchen 70.

Gedaan te Brussel, 14 juli 1986.

Voor de Commissie

Peter SUTHERLAND

Lid van de Commissie

(1) PB nr. 13 van 21. 2. 1962, blz. 204/62.

(2) PB nr. C 206 van 16. 8. 1985, blz. 3.

(1) De exclusiviteit gold echter niet voor Corning zelf, noch voor de Amerikaanse ondernemingen American Telephone and Telegraph, Western Electric, Southern New England Telephone Co. en Cincinnati Bell Inc.

(2) Voor de oprichting van de Britse »joint venture" werden deze rechten rechtstreeks aan BICC verleend.

(1) Deze beperking van de stemrechten geldt niet voor de Britse »joint venture" die een »unlimited partnership" is en geen aandeelhoudersvergadering bezit.

(2) PB nr. L 219 van 16. 8. 1984, blz. 5.

BIJLAGE 1

A. De overeenkomsten tussen Corning en BICC p.l.c. in het Verenigd Koninkrijk

1. Een »Partnership"-overeenkomst van 6 februari 1981 tussen Corning Canada Inc. en BICC p.l.c., waarbij een 50/50-»joint venture" wordt opgericht onder de naam »Optical Fibres" voor de produktie en verkoop van optische vezels (als gewijzigd).

2. Een »Know-how-" en Octrooilicentie-overeenkomst van 6 februari 1981 tussen Corning Glass Works en BICC p.l.c. ten behoeve van de »joint venture" (als gewijzigd).

3. De Wijzigingsovereenkomst van 31 december 1985 bij de »Partnership"-overeenkomst en de Eerste Wijzigingsovereenkomst van 31 december 1985 voor de »Know-how-" en Octrooilicentie-overeenkomst.

4. Een Overeenkomst van 31 december 1985 in de vorm van een briefwisseling waarbij de Distributeursovereenkomst van 6 februari 1981 wordt beëindigd.

B. De overeenkomsten tussen Corning en Siemens AG in de Bondsrepubliek

1. Een »Joint Venture"-overeenkomst van 12 april 1973 tussen Corning Glass Works en Siemens AG, waarbij een »joint venture" wordt opgericht onder de naam »Siecor GmbH" voor de ontwikkeling, produktie en verkoop van optische vezels en optische kabels (als gewijzigd).

2. Een Licentie-overeenkomst van 1 januari 1978 tussen Corning Glass Works en Siemens AG enerzijds, en Siecor GmbH, anderzijds (als gewijzigd).

3. De Statuten van Siecor Gesellschaft fuer Lichtwellenleiter mbH & Co. KG voor de fabricage van optische vezels.

4. De Wijzigingsovereenkomst van 26 september 1985 bij de »Joint Venture"-overeenkomst, de Licentie-overeenkomst en Siecor's Statuten.

5. Een Overeenkomst van 26 september 1985 in de vorm van een briefwisseling waarbij de Distributeurs- en Verkoopvertegenwoordigingsovereenkomst van 1 april 1975 wordt beëindigd.

BIJLAGE 2

WERELDCAPACITEIT

1.2.3 // // // // Producent // Corning-licentiehouder // Geschatte capaciteit (km/jaar) // // // // // // // Verenigde Staten en Canada: // // // Corning // // 1 700 000 // Western Electric (AT & T) // Ja, voor octrooien voor uitvindingen vóór 1980 // 1 000 000 // ITT (met inbegrip van Valtec) // Ja (voor de Verenigde Staten) // 160 000 // Spectran/Sonetran // Ja // 100 000 // Sumitomo Electric Research Triangle // Neen // 70 000 // American Fibre Optics // Neen // 9 000 // Northern Telecom // Ja // 250 000 // Canstar // Neen // 5 000 // Japan: // // // Furukawa // Ja (voor Japan) // 120 000 // Sumitomo // Ja, onderlicentie van Furukawa // 240 000 // Fujikura // Ja, onderlicentie van Furukawa // 60 000 // Hitachi Wire // Neen // 40 000 // Dainichi // Neen // 15 000 // Showa Cable // Neen // 15 000 // Verenigd Koninkrijk: // // // Optical Fibres // Ja // 250 000 // STC (ITT heeft een aandeel van ongeveer 25 %) // Neen // 20 000 // GEC // Neen // 20 000 // Pirelli General p.l.c. // Neen // 25 000 // Frankrijk: // // // CLTO (CGE) // Ja // 25 000 // FOI // Ja // 55 000 // Bondsrepubliek: // // // AEG // Neen // 10 000 // SEL (ITT) // Neen // 15 000 // PKI (Philips) // Neen // 5 000 // Siecor GmbH & Co. KG // Ja // (80 000 gepland voor 1987) // Wacker/Sumitomo // Neen // (meer dan 100 000 gepland voor 1987) // Italië: // // // Fibre Ottiche Sud // Ja // 75 000 // // // // Producent // Corning-licentiehouder // Geschatte capaciteit (km/jaar) // // // // // Nederland: // // // Philips // Ja // 60 000 (200 000 gepland tegen eind van 1986) // Denemarken: // // // NKT Electronic // Neen // 20 000 // Zweden: // // // L.M. Ericsson // Neen // 15 000 // Finland: // // // Nokia // Neen // 5 000 // Zwitserland: // // // Cabloptic // Neen // 4 000 // Australië: // // // Olex (Dunlop-Sumitomo) // Neen // 20 000 Bedrijf in aanbouw (start 1986) // Optical Waveguides Australia // Ja // 30 000 Bedrijf in aanbouw (start 1986) // Korea: // // // Taihan // Neen // 40 000 // Gold Star // Neen // 30 000 // Samsung // Neen // 30 000 // Daewoo // Neen // 30 000 // Brazilië: // // // ABC-XTAL // Neen // 5 000 // // //