STEUNMAATREGELEN VAN DE STATEN C 25/89 (Portugal) (Artikelen 92 tot en met 94 van het Verdrag tot oprichting van de Europese Economische Gemeenschap) (90/C 188/03)

Mededeling op grond van artikel 93, lid 2, van het EEG-Verdrag aan de andere Lid-Staten en andere belanghebbenden met betrekking tot steun welke Portugal heeft besloten toe te kennen aan een onderneming in de chemische sector - Quimigal - Química de Portugal, EP Bij de hierna volgende tekst heeft de Commissie de Portugese Regering in kennis gesteld van haar besluit de op 12 juli 1989 ingeleide procedure (1) te sluiten: "Bij brief van 13 januari 1989 heeft de Portugese Regering een steunproject ten bedrage van 48 miljoen contos aangemeld ten behoeve van de overheidsonderneming Quimigal - Química de Portugal, EP, en nadere informatie aangekondigd die bij brief van 28 maart 1989 werd verstrekt. De informatie was onvolledig en de Commissie verzocht bij brief van 20 april nadere inlichtingen, die door de Portugese autoriteiten slechts gedeeltelijk werden verstrekt bij brief van 31 mei 1989. De chemische sector wordt gekenmerkt door een intensief intracommunautair handelsverkeer en de Commissie meende, gezien de economische en financiële situatie van de begunstigde, dat de betrokken maatregelen een steunmaatregel zijn in de zin van artikel 92, lid 1, van het EEG-Verdrag. Zij meent op grond van de informatie waarover zij beschikt en die welke haar door de Portugese autoriteiten is verstrekt, dat de steun niet lijkt te beantwoorden aan de voorwaarden van artikel 92, lid 3, om in aanmerking te komen voor één van de daarin vermelde uitzonderingsbepalingen. De Commissie heeft derhalve met betrekking tot de steunmaatregel bij besluit van 12 juli 1989 de procedure van artikel 93, lid 2, ingeleid. Zij heeft de Portugese Regering in het kader van deze procedure bij brief van 26 juli 1989 aangemaand haar haar opmerkingen kenbaar te maken. Overeenkomstig artikel 93, lid 2, van het EEG-Verdrag zijn ook de andere Lid-Staten en derden aangemaand hun opmerkingen te maken. De Portugese autoriteiten hebben hun opmerkingen gemaakt bij brieven van 15 september, 13 november en 30 november 1989 en in het kader van bilaterale bijeenkomsten op 22 september en 22 november 1989. Volgens de Portugese autoriteiten was de steun geen reddingssteun maar een bijdrage tot de financiering van een herstructureringsprogramma dat een strategische heroriëntering omvatte met het afstoten van verliesgevende activiteiten en een ingrijpende reorganisatie die deelneming van particulier kapitaal mogelijk zou maken. De voornaamste activiteiten van Quimigal zouden plaatsvinden te Barreiro in de regio Setubal, die ernstige problemen doormaakt en het voorwerp is van een geïntegreerde ontwikkelingsoperatie van de Gemeenschap. Gezien de rol welke de onderneming regionaal en industrieel speelt zal de verwerkelijking van het steunproject niet slechts voor de onderneming zelf maar ook voor de Portugese economie in haar geheel van strategische betekenis zijn. In het kader van de genoemde procedure zijn van geen enkele Lid-Staat noch van derden opmerkingen binnengekomen. Wanneer vaststaat dat een overheidsinstantie kapitaal steekt in een vennootschap tegen condities die abnormaal zijn in een markteconomie, moet deze zaak worden nagegaan in het licht van artikel 92 van het EEG-Verdrag. Met hoge verliezen, die elkaar sinds 1980 opvolgden en die in 1988 18,5 miljoen contos bedroegen (104 miljoen ecu) op een omzet van 62,1 miljoen contos (350 miljoen ecu) en financiële lasten tot 24,8 % van de omzet, beschikte de betrokken onderneming over zeer weinig mogelijkheden om op de particuliere kapitaalmarkt voldoende geld te verkrijgen om haar overleving te verzekeren en een duurzaam herstel te verwezenlijken. De economische en financiële moeilijkheden van Quimigal vloeien voornamelijk voort uit onvoldoende rentabiliteit bij bepaalde activiteiten, met name als gevolg van mislukte investeringen in de produktie van pirietkorrels, glasvezel en ammoniak. De communautaire markt voor chemische produkten wordt gekenmerkt door een intensieve mededinging en uitgebreid intracommunautair handelsverkeer. In 1987 bedroeg de omzet van de chemische industrie in de Gemeenschap 236 miljard ecu met export binnen de Gemeenschap van 27,77 % van de omzet. Hoewel de chemische produktie in Portugal slechts 1,476 miljard ecu vertegenwoordigt, d.i. 0,63 % van de communautaire produktie, neemt de Portugese chemische industrie actief aan het intracommunautaire handelsverkeer deel en exporteert zij 23 % van haar produktie. De onderneming Quimigal die in 1977 is ontstaan uit de fusie van drie genationaliseerde ondernemingen, te weten Companhia União Fabril (CUF), Amoníaco Português SARL en Nitratos de Portugal, is de eerste onderneming in de chemische sector in Portugal. Met 6 400 arbeidsplaatsen realiseerde Quimigal eind 1989 een omzet van ongeveer 62 miljoen contos (349,4 miljoen ecu) met een omvangrijk geheel van activiteiten als de agrochemie, veevoeder, meststoffen, oliën en zeep, niet-organische chemische produkten, metalen, chemische specialiteiten, plastics en textiel voor meubelen. Daarbij komen nog 22 bij Quimigal aangesloten, door haar beïnvloede en/of beheerde ondernemingen met een omzet van ongeveer 60 miljoen contos (338 miljoen ecu) en 3 000 arbeidsplaatsen. De geconsolideerde omzet van het concern bereikt ongeveer 100 miljoen contos (563 miljoen ecu). Quimigal neemt intensief deel aan het handelsverkeer binnen de Gemeenschap en bezet sterke marktaandelen op de Portugese markt die voor bepaalde categorieën produkten ten dele liggen boven de 30 %. In 1987 haalde de export naar de andere Lid-Staten 3 164 miljoen contos (17,8 miljoen ecu). Gezien het bovenstaande, de situatie van de betrokken markt en de positie van de onderneming op deze markt dreigt de door de Portugese Regering voorgestelde steunmaatregel het handelsverkeer tussen de Lid-Staten ongunstig te beïnvloeden en de mededinging te vervalsen in de zin van artikel 92, lid 1, van het EEG-Verdrag door de betrokken onderneming en de chemische produktie in Portugal te begunstigen. Wil zij kunnen bijdragen tot de ontwikkeling van economische activiteiten, dan moet de steunmaatregel de mogelijkheid scheppen de problemen van de begunstigde duurzaam op te lossen en niet bijdragen tot een handhaving van de status quo en een uitstel van onontkoombare beslissingen en veranderingen maar tot de ontwikkeling van de sector op communautair vlak in zijn geheel. Ten aanzien van de gewenste omvang van de steun moet worden vastgesteld dat deze toereikend moet zijn om de betrokken doelstellingen te verwezenlijken en tegelijkertijd absoluut beperkt moet zijn tot de noodzakelijke behoeften zodat hij de omstandigheden waaronder het handelsverkeer plaatsvindt niet verandert in een mate die in strijd zou zijn met het gemeenschappelijk belang. Er dient te worden vastgesteld dat de voorgenomen steun aan deze voorwaarden voldoet en bijdraagt tot de verwerkelijking van het gestelde doel door de financiering van het financiële en economische herstel van de onderneming te vergemakkelijken. Het herstelplan waarover Quimigal beschikt en welks kosten 79,2 miljoen contos (446 miljoen ecu) bedragen omvat een financiële sanering - de basis voor een grondig herstel van Quimigal - en een strategische heroriëntatie die leidt tot de sluiting van capaciteiten en een reorganisatie van het concern die de toekomstige toegang tot particulier kapitaal in de verschillende branches van de onderneming mogelijk maakt die tot dusver uitsluitend tot de publieke sector behoorden. De betrokken sluitingen zullen ernstige verliezen aan marktaandelen voor Quimigal ten gevolge hebben. In 1988 bedroegen de financiële lasten van Quimigal ongeveer 24,8 % van de omzet; in het kader van het project moet dit percentage in 1990 dalen tot 7,5 % via dekking van verliezen die zijn geleden bij mislukte investeringen die moeten worden afgestoten in de pirietkorrel- en glasvezelsectoren, en via de financiering van extra onvoorziene kosten voor een investering in de ammoniaksector, die in totaal 47,7 miljoen contos bedraagt (268,88 ecu). Na een aantal jaren verlies te hebben geleden wil de onderneming vanaf 1990 winst maken. Ten aanzien van de investering in de produktie van pirietkorrels - waartoe overigens evenals bij de andere genoemde investeringen al vóór de toetreding van Portugal was besloten - moet worden opgemerkt dat deze bestemd was voor de voeding van een nieuwe hoogoven, waarvoor de plannen in het kader van de communautaire staalpolitiek in Portugal waren opgegeven. De strategische heroriëntatie van de onderneming omvat bovendien de afstoting van mislukte investeringen in de produktie van pirietkorrels (capaciteit: 342 000 ton per jaar, 200 werknemers) en glasvezel (2 000 ton per jaar, 50 werknemers), het stilzetten van drie zwavelzuurfabrieken met een capaciteit van 370 000 ton per jaar (170 werknemers), een chloorwaterstof- en sodiumsulfaatfabriek met een capaciteit van 29 000 ton per jaar (40 werknemers) en koperfabrieken met een capaciteit van 6 000 ton per jaar (200 werknemers) en een zilver- en goudfabriek van 41,5 ton per jaar (14 werknemers). De totale kosten van de sluitingen en de vernietiging van de genoemde capaciteiten bedragen 16,4 miljoen contos (92,45 miljoen ecu), waar nog de kosten voor ontslag en scholing en omscholing ten bedrage van 9,7 miljoen contos bij komen (54,68 miljoen ecu). Na deze sluitingen zal het aantal arbeidsplaatsen van 6 400 in 1989 dalen tot 5 000 in 1991. Ten slotte projecteert de onderneming investeringen tot 5,4 miljoen contos (30,5 miljoen ecu) om deze heroriëntatie te vergemakkelijken. De heroriëntatie van Quimigal gaat gepaard met een ingrijpende reorganisatie. Het betrokken project omvat de decentralisatie van Quimigal met de oprichting van eenheden waarin de activiteiten worden overgenomen die in stand worden gehouden en opengesteld voor particulier kapitaal en een holdingmaatschappij. Met de financiële sanering, het afstoten van omvangrijke verliesgevende activiteiten en een ingrijpende reorganisatie die een inbreng van particulier kapitaal mogelijk maken, draagt de verwerkelijking van dit project, dat gedeeltelijk met inbreng van steun wordt gefinancierd, bij tot het herstel en de versterking van de Portugese en communautaire chemische sector. Quimigal speelt een essentiële rol in de Portugese economie en is van grote invloed op sociaal en regionaal vlak met produktiebedrijven in een aantal regio's die ernstige werkgelegenheidsproblemen doormaken. De hoofdvestiging van Quimigal is gelegen in Barreiro in de regio Setubal, waarvoor een geïntegreerde ontwikkelingsorganisatie van de Gemeenschap aan de gang is (PNIC, Renaval, Resider). Het herstel van Quimigal waartoe de voorgenomen steunverlening moet bijdragen, vormt daarom eveneens een essentieel element voor de ontwikkeling van de Portugese industrie in haar geheel. De Commissie deelt U hierbij mede dat zij heeft beslist dat het bovengenoemde steunproject ten gunste van Quimigal in aanmerking komt voor toepassing van de in artikel 92, lid 3, onder c), vermelde afwijking.". (1) PB nr. C 295 van 23. 11. 1989, blz. 3.