Gezamenlijke verklaring betreffende Verordening (EU) 2021/2116 van het Europees Parlement en de Raad van 2 december 2021 inzake de financiering, het beheer en de monitoring van het gemeenschappelijk landbouwbeleid en tot intrekking van Verordening (EU) nr. 1306/2013 (1)

(2021/C 488/02)

Verklaring van de Raad over de vereenvoudiging van het GLB

Met het nieuwe uitvoeringsmodel (NDM) moet het mogelijk worden om de op naleving gebaseerde goedkeuring van de uitgaven te vervangen door een op prestaties gebaseerde goedkeuring van de uitgaven, waarbij de opzet van controle- en sanctiesystemen overeenkomstig het subsidiariteitsbeginsel aan het nationale niveau wordt overgelaten.

De Raad verzoekt de Commissie in de toekomstige richtsnoeren ten volle rekening te houden met de grondgedachte van het nieuwe uitvoeringsmodel. De richtsnoeren mogen niet leiden tot herinvoering van nalevingsvoorschriften die verder gaan dan hetgeen omschreven is in artikel 37 van de horizontale verordening.

Met name moeten de richtsnoeren een beter kader bieden voor de procedure ter bepaling van de aan EU-financiering te onttrekken bedragen, in overeenstemming met de huidige programmering en rekening houdend met de aard van de inbreuk, opdat die in verhouding staan tot de aan de EU toegebrachte financiële schade, met name wat betreft de gevolgen van conditionaliteitsgerelateerde afwijkingen. In dit verband dringen wij erop aan dat duidelijker wordt afgebakend wat ernstige tekortkomingen in de governancesystemen zijn. Een tekortkoming kan worden vastgesteld bij de beoordeling van de werking van de governance-instanties en de basisvereisten van de Unie, waaronder de rapportagesystemen. Dit kan door evaluatie van het internecontrolesysteem, met inbegrip van toetsing van de mate van naleving. Financiële correcties moeten beperkt blijven tot situaties waarin de governancesystemen ernstige systematische tekortkomingen blijken te vertonen. Het te onttrekken bedrag moet in verband staan met het ten onrechte uitgegeven bedrag of met de administratieve sancties die zouden zijn opgelegd. Het gebruik van forfaitaire correcties moet worden beperkt tot gevallen waarin het ten onrechte uitgegeven bedrag onmogelijk exact berekend kan worden.

Voorts moet in de richtsnoeren worden bepaald dat de van de certificerende instanties verwachte verificaties, wat betreft de evaluatie van de governancesystemen, beperkt moeten blijven tot de vraag hoe deze systemen omgaan met de Unieregels, en dat dus niet tevens naar de in de strategische GLB-plannen vastgestelde subsidiabiliteitsvoorwaarden voor individuele begunstigden mag worden gekeken.

De Raad verzoekt de Commissie er overeenkomstig de aangekondigde doelstellingen voor te zorgen dat het nieuwe uitvoeringsmodel de lidstaten niet met een aanzienlijke lastenverzwaring confronteert maar juist een algehele vereenvoudiging biedt, dit onder vrijwaring van de financiële belangen van de Unie, met name via de goedkeuringsprocedure van de strategische GLB-plannen en de uitvoering van artikel 59 van de horizontale verordening. Voorts verzoekt de Raad de Commissie om de administratieve voordelen van het nieuwe uitvoeringsmodel niet ongedaan te maken door extra rapportage voor monitoring en evaluatie te vragen.

Gezamenlijke verklaring van het Europees Parlement, de Raad en de Commissie over verdere maatregelen om de begroting van de Unie te beschermen tegen fraude en onregelmatigheden door verplicht algemeen gebruik van een centraal instrument voor datamining in het kader van het gemeenschappelijk landbouwbeleid

De Raad en het Europees Parlement verbinden zich ertoe een voorstel over het verplichte gebruik van een instrument voor datamining in de lidstaten te bestuderen, na het verslag van de Commissie van 2025 waarin het gebruik van het centrale instrument voor datamining en de interoperabiliteit ervan worden beoordeeld met het oog op het algemene gebruik ervan door de lidstaten.

Verklaring van de Commissie betreffende certificerende instanties in het kader van het gemeenschappelijk landbouwbeleid

De Commissie neemt nota van de invoeging van een nieuwe overweging 13 in Verordening (EU) 2021/2116 van het Europees Parlement en de Raad inzake de financiering, het beheer en de monitoring van het gemeenschappelijk landbouwbeleid betreffende het meedelen van informatie over aangewezen certificerende instanties. De Commissie ontvangt van de lidstaten informatie over de aanwijzing van publieke en particuliere certificerende instanties en houdt voor monitoringdoeleinden een register van deze instanties bij. De Commissie herinnert aan haar toezegging om het Parlement jaarlijks de lijst van aangewezen certificerende instanties jaarlijks mee te delen.

Verklaring van de Commissie over het schrappen van Elfpo-vastleggingen in het kader van het gemeenschappelijk landbouwbeleid

De Commissie bevestigt dat, indien er een risico op schrapping van Elfpo-financiering bestaat, de relevante diensten van de Commissie de autoriteiten van de lidstaten een brief sturen waarin zij hen tijdig vóór de toepasselijke termijn voor automatische schrapping waarschuwen over dat risico. Het doel van die brief is om de opname van Elfpo-middelen te vergroten en samen met de lidstaten te onderzoeken wat daartoe kan worden gedaan.

De Commissie tracht het schrappen van vastleggingen ook te vermijden indien specifieke omstandigheden zich voordoen. Daartoe zullen de relevante regels van Verordening (EU) 2021/2116 van het Europees Parlement en de Raad inzake de financiering, het beheer en de monitoring van het gemeenschappelijk landbouwbeleid voor het onderbreken van de termijn waarna vastleggingen worden geschrapt in het geval van lopende gerechtelijke procedures of administratieve beroepen, volledig worden toegepast. Bovendien zal met name volledig worden voldaan aan de regel om geen schrappingen toe te passen indien begrotingsvastleggingen niet zijn gebruikt wegens een overmachtsituatie die ernstige gevolgen heeft gehad voor de uitvoering van de strategische GLB-plannen.

Verklaring van de Commissie over de bundeling van bevoegdheidsdelegaties in het kader van het gemeenschappelijk landbouwbeleid

De Commissie herinnert aan haar toezegging om het Interinstitutioneel Akkoord van 13 april 2016 over beter wetgeven na te leven. In punt 31 van dat akkoord staat dat bevoegdheidsdelegaties mogen worden gebundeld, mits de Commissie zorgt voor een objectieve motivering op basis van een wezenlijk verband tussen twee of meer bevoegdheidsdelegaties in één wetgevingshandeling. Overleg bij de voorbereiding van gedelegeerde handelingen dient tevens om te bepalen tussen welke bevoegdheidsdelegaties er een wezenlijk verband wordt geacht te bestaan.

Verklaring van de Commissie over verdere maatregelen om de EU-begroting te beschermen tegen fraude en onregelmatigheden door het gebruik van een centraal door de Commissie ter beschikking gesteld datamininginstrument verplicht te stellen

Krachtens de punten 30 tot en met 33 van het Interinstitutioneel Akkoord tussen het Europees Parlement, de Raad van de Europese Unie en de Europese Commissie betreffende begrotingsdiscipline, samenwerking in begrotingszaken en goed financieel beheer, alsmede betreffende nieuwe eigen middelen, met inbegrip van een routekaart voor de invoering van nieuwe eigen middelen, moet de Commissie een geïntegreerd en interoperabel informatie- en monitoringsysteem beschikbaar maken, met inbegrip van een centraal datamining- en risicoscore-instrument, om toegang te hebben tot de vereiste gegevens en die gegevens te analyseren met het oog op een veralgemeende toepassing door de lidstaten. Bovendien zijn de drie instellingen overeengekomen bij de wetgevingsprocedure met betrekking tot de betreffende basishandelingen loyaal samen te werken met het oog op de follow-up van de conclusies van de Europese Raad van juli 2020 over deze kwestie.

De Commissie verwelkomt de nieuwe bepalingen die de Commissie verplichten een centraal datamininginstrument beschikbaar te stellen en de bepalingen over de publicatie van gegevens over groepen in de artikelen in de horizontale verordening; de door de medewetgevers overeengekomen aanpak voor het GLB komt evenwel niet op passende wijze overeen met de gewenste ambitie en de geest van het Interinstitutioneel Akkoord. De Commissie merkt echter op dat de lidstaten niet verplicht zijn het instrument te gebruiken, zoals in het akkoord over de verordening gemeenschappelijke bepalingen. Daarom is de Commissie, in overeenstemming met de verklaring van de Commissie over het akkoord dat de medewetgevers over de verordening gemeenschappelijke bepalingen hebben bereikt, van mening dat het door de medewetgevers bereikte akkoord voor het GLB in artikel 59, lid 2 (Bescherming van de financiële belangen van de Unie) over het verplichte gebruik van een centraal datamininginstrument en in artikel 98 (Transparantie) over de verzameling en publicatie van gegevens over groepen niet volstaat om de begroting van de Unie beter tegen fraude en onregelmatigheden te beschermen en om efficiënte controles op belangenconflicten, onregelmatigheden, gevallen van dubbele financiering en crimineel misbruik van de middelen te waarborgen. De Commissie is dan ook ingenomen met de gezamenlijke verklaring van de drie instellingen over het centraal datamininginstrument.

Gezamenlijke verklaring van het Europees Parlement en de Commissie over de jaarlijkse prestatiemonitoring in het kader van het gemeenschappelijk landbouwbeleid

Het Europees Parlement en de Commissie herinneren eraan dat — gelet op het in het kader van het gemeenschappelijk landbouwbeleid (GLB) voor de periode 2023-2027 in te voeren nieuwe uitvoeringsmodel en prestatiekader — de jaarlijkse prestatieverslagen, de jaarlijkse monitoring en de tweejaarlijkse prestatie-evaluatie van groot belang zijn om de ambities van de strategische GLB-plannen waar te maken.

Het Europees Parlement en de Commissie zijn het er in dit verband over eens dat de Commissie jaarlijks verslag moet uitbrengen aan de Commissie landbouw en plattelandsontwikkeling van het Europees Parlement over de vooruitgang die geboekt is op het gebied van de jaarlijkse prestatiemonitoring.

Verklaring van het Europees Parlement over de uitvoering en transparantie van het gemeenschappelijk landbouwbeleid

Het nieuwe rechtskader van het gemeenschappelijk landbouwbeleid (GLB) voorziet in meer flexibiliteit voor de lidstaten bij het opstellen en uitvoeren van nationale strategische plannen (NSP’s). Dit maakt aanpassing aan lokale behoeften mogelijk, terwijl er nog steeds voor wordt gezorgd dat de eindbegunstigden aan de algemene subsidiabiliteitsvoorwaarden voldoen. Het nieuwe uitvoeringsmodel (New Delivery Model — NDM), in het kader waarvan het beleidsaccent verschuift naar prestaties, houdt tevens in dat de verantwoordelijkheid op het gebied van het beheer en de controle van de landbouwfondsen van de Unie in aanzienlijke mate wordt overgeheveld van de Unie naar de nationale overheden.

Het Europees Parlement is van mening dat het door de medewetgevers bereikte interinstitutioneel akkoord de nodige waarborgen bevat om de vastgestelde risico’s voor de correcte uitvoering van de NSP’s van de lidstaten, zoals goedgekeurd door de Commissie, te ondervangen. Het Europees Parlement zal nauwlettend toezien op de uitvoering door de lidstaten van de door de Commissie goedgekeurde NSP’s en zal ten volle uitvoering geven aan zijn controlerende rol ten aanzien van de werkzaamheden van de Commissie, zoals neergelegd in de Verdragen en omschreven in de GLB-verordeningen.

Het Europees Parlement is van mening dat de doeltreffende bescherming van de financiële belangen van de Unie door Verordening (EU) 2021/2116 van het Europees Parlement en de Raad inzake de financiering, het beheer en de monitoring van het gemeenschappelijk landbouwbeleid wordt gewaarborgd, onder meer door middel van het verzamelen en publiceren van gegevens over groepen aan de hand waarvan belangenconflicten, onregelmatigheden, situaties van dubbele financiering en onrechtmatig gebruik van middelen op doeltreffende wijze gecontroleerd kunnen worden. Met het oog op het gebruik van een centraal instrument voor datamining in de lidstaten is het Europees Parlement ingenomen met de toezegging om, na het uiterlijk in 2025 te voltooien verslag van de Commissie waarin het gebruik van het instrument en de interoperabiliteit ervan worden beoordeeld, een voorstel over het verplichte gebruik van dit instrument in de lidstaten te bestuderen.

(1) PB L 435 van 6.12.2021, blz. 187.