Vestigt de aandacht op de volgende analyse:

In 2002 werd nagenoeg 98 % van de vastleggingskredieten uitgevoerd (zie tabel 1). Net als in 2000 en 2001 lag het gebruikspercentage voor de betalingskredieten aanzienlijk lager.

TABEL 1

Uitvoering van de EU-begroting, 2000-2002

Vastleggingskredieten Betalingskredieten Goedgekeurd Uitgevoerd Uitvoerings-graad Goedgekeurd Uitgevoerd Uitvoerings-graad Miljoen EUR % Miljoen EUR % 2000 96 620 79 601 82,4 95 034 83 440 87,8 2001 106 924 103 333 96,6 97 160 79 987 82,3 2002 100 977 98 875 97,9 98 579 85 144 86,4

De begroting telt zeven rubrieken: 1. landbouw, 2. structurele maatregelen, 3. intern beleid, 4. extern beleid, 5. administratieve uitgaven, 6. reserves en 7. pretoetredingssteun. De uitvoeringspercentages voor de betalingskredieten van de verschillende rubrieken lopen sterk uiteen. Zoals blijkt uit grafiek 1 ligt de bestedingsgraad bij de structurele maatregelen en de pretoetredingssteun het laagst.

GRAFIEK 1

Uitvoeringsgraad betalingskredieten, 2000-2002

Bij het vergelijken van de uitvoeringspercentages moet ook rekening worden gehouden met de karakteristieke eigenschappen van de verschillende rubrieken. Bij de landbouwuitgaven (rubriek 1) weerspiegelt de bestedingsgraad bijvoorbeeld de ontwikkeling van de marktprijzen van de landbouwproducten en de schommelingen van de wisselkoers euro/dollar. Een laag bestedingspercentage in deze rubriek hoeft daarom niet te wijzen op wanbeheer, maar kan ook het gevolg zijn van een gunstige dollarkoers.

Voor de andere begrotingsrubrieken (structuurfondsen, intern beleid, extern beleid en pretoetredingssteun) zijn de kredieten grotendeels gekoppeld aan meerjarenprogramma's. De uitvoering van deze programma's verloopt in verschillende fasen, van de indiening en selectie van projecten tot de uiteindelijke tenuitvoerlegging door contractanten na een aanbestedingsprocedure. Een laag uitvoeringspercentage kan dan ook wijzen op problemen in een of meer van deze fasen. In een aantal programma's is sprake van gedeeld beheer, waarbij bijvoorbeeld bepaalde fasen van de uitvoering in hoofdzaak door de Commissie en andere fasen in hoofdzaak door de bevoegde autoriteiten van de lidstaten/begunstigde landen worden beheerd.

Structuurfondsen

Het uitvoeringspercentage van de betalingskredieten voor structurele maatregelen bedroeg in 2002 iets minder dan 75 %. De onderbesteding was voor bijna driekwart te wijten aan het feit dat de betalingen voor oude programma's onder het verwachte niveau lagen (zie tabel 2). Het uitvoeringspercentage was voor alle categorieën oude programma's erg laag. De bestedingsgraad op de belangrijkste begrotingslijnen (doelstelling 1, doelstelling 2 en communautaire initiatieven) bedroeg bijvoorbeeld minder dan 20 %.

TABEL 2

Betalingen voor structurele maatregelen, 2002

Goedgekeurd Uitgevoerd Verschil Uitvoerings-graad Miljoen EUR % Nieuwe programma's (2000-2006) 24 289 22 326 1 964 91,9 Oude programma's (vóór 2000) 7 314 1 173 6 141 16,0 waarvan: Doelstelling 1 3 388 609 2 779 18,0 Doelstelling 2 1 600 243 1 357 15,2 Doelstelling 3 500 0 500 0,0 Andere maatregelen 240 80 160 33,2 Communautaire initiatieven 1 478 181 1 297 12,2 Innoverende acties/technische bijstand 108 61 47 56,2 Totaal 31 603 23 499 8 104 74,4 Bron: Jaarrekeningen van de Europese Gemeenschappen. Begrotingsjaar 2002.

Bij de betalingen voor de oude programma's ging het in 2002 om terugbetalingen van reële kosten van de lidstaten. De Commissie had de voorgestelde betalingskredieten gebaseerd op de ramingen van de lidstaten. De lage uitvoeringspercentages wijzen erop dat de afsluiting van de oude programma's veel trager is verlopen dan de Commissie en de lidstaten hadden verwacht.

Pretoetredingssteun

De pretoetredingssteun (rubriek 7) omvat drie programma's: Phare (administratieve bijstand), Ispa (structurele bijstand) en Sapard (landbouw) (40). De uitvoeringsgraad was bij de drie programma's vrij laag, waarbij de resultaten voor Sapard aanzienlijk slechter waren dan voor de twee andere programma's (zie tabel 3).

TABEL 3

Uitvoering van de betalingen uit hoofde van de pretoetredingssteun, 2002

Goedgekeurd Uitgevoerd Uitvoeringsgraad Lopende verplichtingen (RAL) Miljoen EUR % Miljoen EUR Sapard 370 124 33,5 1 469 Ispa 506 398 78,7 2 642 Phare 1 596 1 101 69,0 4 305 Totaal 2 472 1 623 65,7 8 416 Bron: Jaarrekeningen van de Europese Gemeenschappen. Begrotingsjaar 2002.

Sapard heeft aanzienlijke vertraging opgelopen omdat het opzetten van de gedecentraliseerde beheers- en controlesystemen in de kandidaat-landen — een van de voorwaarden van het programma — meer tijd in beslag nam dan verwacht. Het heeft bijvoorbeeld tot het tweede halfjaar van 2002 geduurd alvorens de bevoegde autoriteiten waren aangewezen in Polen, Roemenië en Hongarije, die twee derden van de kredieten ontvangen (41).

Ten aanzien van Ispa heeft de Commissie verklaard dat de uitvoering van de vastleggingskredieten vertraging opliep en in hoofdzaak aan het eind van het begrotingsjaar plaatsvond omdat het comité van beheer van Ispa pas midden juni bijeenkwam. Dat heeft natuurlijk ook tot vertragingen bij de uitvoering van de betalingskredieten geleid.

Het lage uitvoeringspercentage voor Phare wijt de Commissie aan het feit dat de kandidaat-lidstaten veel minder verzoeken om betaling hebben ingediend dan oorspronkelijk was voorzien. Ook hier was de uitvoering van de vastleggingskredieten geconcentreerd aan het eind van het begrotingsjaar.

Eind 2002 was het bedrag van de niet-afgewikkelde verplichtingen voor de drie programma's aanzienlijk opgelopen. Voor Sapard en Ispa bedroegen de niet-afgewikkelde verplichtingen meer dan 4 miljard EUR. In tegenstelling tot Sapard en Ispa, dateert het Phare-programma van vóór 2000. Van de niet-afgewikkelde verplichtingen aan het eind van 2002 had echter minder dan 12 % betrekking op de begrotingsjaren vóór 2000;