GEMEENSCHAPPELIJKE STRATEGIE VAN DE EUROPESE UNIE

van 4 juni 1999

ten aanzien van Rusland

(1999/414/GBVB)

DE EUROPESE RAAD,

Gelet op het Verdrag betreffende de Europese Unie, met name op artikel 13,

Overwegende dat op 1 december 1997 een Overeenkomst inzake partnerschap en samenwerking (OPS) tussen de Europese Gemeenschappen en hun lidstaten enerzijds, en de Russische Federatie anderzijds, in werking is getreden,

HEEFT DE VOLGENDE GEMEENSCHAPPELIJKE STRATEGIE AANGENOMEN:

DEEL I

VISIE VAN DE EU OP HAAR PARTNERSCHAP MET RUSLAND

Een stabiel, democratisch en welvarend Rusland, dat stevig is verankerd in een verenigd Europa zonder nieuwe scheidingslijnen, is van wezenlijk belang voor een duurzame vrede op het continent. De problemen waar het gehele continent mee te kampen heeft, kunnen alleen worden opgelost door een steeds nauwere samenwerking tussen Rusland en de Europese Unie. De Europese Unie verheugt zich erover dat Rusland weer zijn rechtmatige plaats in de Europese familie inneemt, in een geest van vriendschap, samenwerking en billijke afweging van belangen, en op de grondslag van de gedeelde waarden die besloten liggen in het gemeenschappelijk erfgoed van de Europese beschaving.

De Europese Unie heeft duidelijke strategische doeleinden:

- een stabiele, open en pluralistische democratie in Rusland, die wordt beheerst door de beginselen van de rechtsstaat en de basis vormt voor een welvarende markteconomie die gelijkelijk ten goede komt aan alle burgers van Rusland en de Europese Unie;

- behoud van de stabiliteit in Europa, bevordering van de veiligheid in de wereld en aanpak van de gemeenschappelijke uitdagingen van het continent door een intensievere samenwerking met Rusland.

De Unie blijft vastbesloten met Rusland samen te werken op federaal, regionaal en lokaal niveau, om de politieke en economische veranderingen in Rusland met succes te ondersteunen. De Unie en haar lidstaten bieden aan om de verschillende ervaringen die zij hebben opgedaan met de opbouw van moderne politieke, economische, sociale en administratieve structuren, met Rusland te delen, zonder uit het oog te verliezen dat Rusland zelf de voornaamste verantwoordelijkheid voor zijn toekomst draagt.

Derhalve neemt de Europese Raad deze gemeenschappelijke strategie aan, om bij het aanbreken van de nieuwe eeuw het strategische partnerschap tussen Rusland en de Unie te versterken. De Europese Raad erkent dat de toekomst van Rusland een essentiële factor in de toekomst van het continent vormt, en voor de Europese Unie van strategisch belang is. De aangeboden nauwere betrekkingen, gebaseerd op gemeenschappelijke democratische waarden, zullen Rusland helpen zijn Europese identiteit te bevestigen en alle volkeren op het continent nieuwe kansen geven. De uitbreiding van de Unie zal deze voordelen en kansen verder doen toenemen.

In deze gemeenschappelijke strategie worden de doelstellingen uiteengezet alsmede de middelen die de Unie zal gebruiken om dit partnerschap te ontwikkelen. De hoeksteen van de betrekkingen tussen de Unie en Rusland blijft de Overeenkomst inzake partnerschap en samenwerking (OPS), waarmee wordt beoogd Rusland in een groter samenwerkingsverband in Europa in te passen en de nodige voorwaarden te creëren voor de toekomstige instelling van een vrijhandelszone tussen de Europese Gemeenschap en Rusland. De Unie en haar lidstaten zullen hunnerzijds de coördinatie, samenhang en complementariteit van alle aspecten van hun beleid ten aanzien van Rusland verder ontwikkelen. De Europese Unie, de Gemeenschap en haar lidstaten zullen ook met en in regionale en andere organisaties alsmede met gelijkgestemde partners samenwerken om de doelstellingen van de gemeenschappelijke strategie te verwezenlijken. De standpunten die de lidstaten in alle relevante fora innemen, zullen met deze gemeenschappelijke strategie in overeenstemming zijn. De Europese Raad verzoekt Rusland om op basis van deze gemeenschappelijke strategie met de Unie samen te werken, hetgeen beide partijen tot voordeel zal strekken.

HOOFDDOELSTELLINGEN

De Europese Raad heeft de volgende hoofddoelstellingen geïdentificeerd:

1. Consolidering van de democratie, de rechtsstaat en de openbare instellingen in Rusland

De vorming van efficiënte, transparante overheidsinstellingen is een eerste vereiste voor vertrouwen en voor een breder draagvlak voor democratische beleidslijnen en de werking van de rechtsstaat. Zij vormt de noodzakelijke basis voor economische en sociale ontwikkeling. De situatie in Rusland houdt in dat er passende mechanismen en middelen moeten worden gebruikt om de efficiëntie en verantwoordelijkheid van genoemde instellingen te versterken.

De Unie wil Rusland steunen in zijn streven om zijn overheidsinstellingen, met name zijn instanties van de uitvoerende, de wetgevende en de rechterlijke macht en zijn politie, overeenkomstig de democratische beginselen te consolideren. Instellingen die van wezenlijk belang zijn voor de werking van de economie vormen het tweede aspect van deze doelstelling. De Europese Unie zal, voorzover dat in haar vermogen ligt, in het bijzonder belang hechten aan de regionale en lokale overheidsdiensten. De betrekkingen tussen centrale, regionale en lokale autoriteiten zijn een essentiële factor voor de toekomst van de Federatie.

Voor de consolidering van de democratie in Rusland is het onontbeerlijk dat er op alle gebieden een civiele samenleving ontstaat. De Europese Unie wil dat proces steunen, met name door rechtstreekse uitwisselingen tussen de actoren van de civiele samenleving van Rusland en de Unie te ontwikkelen.

2. Integratie van Rusland in een gemeenschappelijke Europese economische en sociale ruimte

De Unie en Rusland hebben er beide belang bij Rusland in staat te stellen zich in een gemeenschappelijke economische en sociale ruimte in Europa te integreren. De Unie is reeds de voornaamste handelspartner van Rusland, en Rusland voorziet zijnerzijds voor een aanzienlijk deel in de energievoorziening van de Unie. Europese ondernemingen hebben voorts grote investeringen in Rusland gedaan.

In de eerste plaats moet er een operationele markteconomie worden ingevoerd. De recente crisis heeft aangetoond hoe noodzakelijk het is dat die doelstelling krachtdadig nagestreefd wordt. De voornaamste inspanningen moeten uiteraard van Rusland komen, in het kader van een door het IMF goedgekeurd alomvattend en duurzaam economisch programma. Dit programma moet onder meer betrekking hebben op bedrijfsherstructurering, overheidsfinanciën, het bankwezen en het bestuur van ondernemingen. De Unie is bereid in dat kader steun te verlenen.

De Unie beschouwt de rechtsstaat als een voorwaarde voor de ontwikkeling van een markteconomie die alle burgers van Rusland kansen en voordelen biedt. De ontwikkeling en de toekomstige welvaart van Rusland zijn eerst en vooral afhankelijk van een gezond binnenlands beleid en economisch beheer. Hiervoor is de invoering van een billijk en transparant wetgevings- en regelgevingskader en de oprichting van de nodige instellingen van essentieel belang. Het aantrekken van binnen- en buitenlandse investeringen, dat aanzienlijk gestimuleerd zal worden indien Rusland toegang krijgt tot de internationale financiële markten, vormt een doorslaggevende factor voor zijn ontwikkeling. De Unie zal Rusland derhalve steunen bij het uitwerken en uitvoeren van economische beleidsmaatregelen ter versterking van het vertrouwen dat nodig is om de binnenlandse en buitenlandse investeringen te doen toenemen en om aan de eisen van de internationale geldschieters te voldoen.

De Unie zet zich in voor de integratie van Rusland in de Europese economie en de wereldeconomie. In dit kader zal de Unie Rusland steunen in zijn streven aan de eisen van het WTO-lidmaatschap te voldoen. Zij zal ook bestuderen hoe, behalve door toetreding tot de WTO, de nodige voorwaarden kunnen worden geschapen om in de toekomst een vrijhandelszone EU-Rusland tot stand te brengen. De geleidelijke onderlinge aanpassing van de wetgeving en de normen tussen Rusland en de Europese Unie, in overeenstemming met de OPS, zal de totstandbrenging van gemeenschappelijke economische ruimten vergemakkelijken.

Tenslotte moet bij de totstandbrenging van een markteconomie rekening worden gehouden met de sociale aspecten van de overgang en met de behoeften van de bevolking, vooral de armsten. De Unie is bereid deskundigheid te leveren en uitwisselingen op dit gebied op te voeren.

3. Samenwerking ter versterking van de stabiliteit en veiligheid in Europa en daarbuiten

Rusland en de Unie hebben strategische belangen bij en bijzondere verantwoordelijkheden voor de handhaving van de stabiliteit en de veiligheid in Europa en in andere delen van de wereld.

De Unie beschouwt Rusland als een partner van essentieel belang om die doelstelling te verwezenlijken en is vastbesloten samen te werken. Zij stelt voor dat het strategische partnerschap tot ontwikkeling komt in het kader van een permanente beleids- en veiligheidsdialoog met het oogmerk de belangen met elkaar te verenigen en gezamenlijk te reageren op sommige van de uitdagingen die zich op het gebied van de veiligheid op het Europese continent voordoen. Die dialoog zal een betere onderlinge afstemming mogelijk maken in alle relevante fora waartoe zowel Rusland als de lidstaten behoren, met name de VN en de OVSE.

4. Gemeenschappelijke uitdagingen op het Europese continent

De geografische nabijheid, alsmede de intensivering van de betrekkingen en de toename van de uitwisselingen tussen de Unie en Rusland, leiden tot een steeds sterkere interdependentie op een groot aantal gebieden. Alleen door gemeenschappelijk te reageren zullen er oplossingen kunnen worden gevonden voor de uitdagingen waarvoor beide partijen zich steeds vaker gemeenschappelijk gesteld zien.

De Unie en Rusland hebben een gemeenschappelijk belang bij een zodanige ontwikkeling van hun energiebeleid dat de exploitatie en het beheer van de hulpbronnen en de continuïteit van de voorziening in Rusland en in Europa gewaarborgd worden.

De nucleaire veiligheid is een onderwerp van essentieel belang. De Unie is bereid deskundigheid en steun op dat gebied te blijven verstrekken.

Het milieu is het gemeenschappelijk goed van de bevolking van Rusland en de Europese Unie. Een duurzaam gebruik van de natuurlijke hulpbronnen, het beheer van nucleair afval, en de bestrijding van vooral de grensoverschrijdende water- en luchtvervuiling, zijn in dit verband prioriteiten.

Rusland en de Unie hebben een gemeenschappelijk belang bij de intensivering van hun samenwerking in de strijd tegen gemeenschappelijke bedreigingen, zoals de georganiseerde criminaliteit, het witwassen van geld, mensenhandel en drugssmokkel. De strijd tegen illegale immigratie is ook een belangrijk punt van zorg. De Unie stelt voor om op deze gebieden een intensievere samenwerking tot stand te brengen door de nodige instrumenten en vormen van samenwerking tussen de bevoegde instanties te scheppen en door de uitwisseling van deskundigen te ontwikkelen. Zij is ook bereid haar deskundigheid aan te bieden, in het bijzonder voor de ontwikkeling van wetgeving en competente instellingen.

De regionale samenwerking, vooral in het kader van de bestaande regionale organisaties, is een nuttig kader voor het aangaan van een praktische samenwerking die een lokale reactie op deze uitdagingen mogelijk maakt.

INSTRUMENTEN EN MIDDELEN

1. Algemene bepalingen

Deze gemeenschappelijke strategie wordt uitgevoerd volgens de toepasselijke procedures van de Verdragen. De Europese Raad verzoekt de Raad en de Commissie overeenkomstig de in de artikelen 3 en 13 van het Verdrag betreffende de Europese Unie omschreven verantwoordelijkheden toe te zien op de eenheid, de samenhang en de doeltreffendheid van het optreden van de Unie ter uitvoering van deze gemeenschappelijke strategie.

De Europese Unie draagt bij tot de verwezenlijking van de genoemde doelstellingen van deze gemeenschappelijke strategie door gebruik te maken van alle ter zake dienende instrumenten en middelen waarover de Unie, de Gemeenschap en de lidstaten beschikken.

De secretaris-generaal van de Raad, de hoge vertegenwoordiger voor het GBVB, staat de Raad bij de uitvoering van deze gemeenschappelijke strategie bij in het kader van zijn verplichtingen uit hoofde van de Verdragen. De Commissie zal volledig bij de werkzaamheden worden betrokken overeenkomstig de artikelen 18 en 27 van het Verdrag betreffende de Europese Unie.

2. De Raad, de Commissie en de lidstaten

De Europese Raad verzoekt de Raad, de Commissie en de lidstaten

- overeenkomstig hun bevoegdheden en vermogens de bestaande acties, programma's, instrumenten en beleidsmaatregelen te evalueren, teneinde ervoor te zorgen dat ze stroken met de onderhavige strategie en, waar inconsequenties bestaan, bij de eerste gelegenheid tot herziening de nodige aanpassingen aan te brengen;

- volledig en passend gebruik te maken van de bestaande instrumenten en middelen, met name de OPS, en alle ter zake dienende instrumenten van de EU en de lidstaten en programma's van de lidstaten, en daartoe een indicatieve inventaris op te maken en bij te houden van de middelen van de Unie, de Gemeenschap en de lidstaten, met behulp waarvan deze gemeenschappelijke strategie zal worden uitgevoerd.

3. Coördinatie

De lidstaten leveren extra inspanningen om hun acties ten aanzien van Rusland te coördineren, onder meer bij regionale en internationale organisaties zoals de Raad van Europa, de VN, de OVSE en de internationale financiële instellingen; tevens wordt gezorgd voor coördinatie met de Gemeenschap waar deze bevoegd is.

De coördinatie tussen de lidstaten en de Commissie moet ook worden geconsolideerd, onder meer via geregeld overleg tussen hun respectieve vertegenwoordigers in Rusland.

De Raad, de Commissie en de lidstaten streven naar een effectievere samenwerking met regionale en internationale organisaties en zullen met andere gelijkgestemde landen trachten de doelstellingen van de strategie te verwezenlijken.

De Europese Unie zal de kandidaat-lidstaten verzoeken zich bij de in het kader van deze gemeenschappelijke strategie genomen maatregelen aan te sluiten.

4. Uitvoering en herziening

De Europese Raad verzoekt de Raad om:

- ervoor te zorgen dat elk aantredend voorzitterschap in het kader van zijn algemene programma aan de Raad een werkplan voorlegt voor de uitvoering van deze gemeenschappelijke strategie, dat is gebaseerd op de actiegebieden van deel II en naar behoren rekening houdt met de specifieke initiatieven van deel III;

- het optreden van de Unie uit hoofde van deze strategie te bezien en te evalueren, en minstens eenmaal per jaar verslag uit te brengen aan de Europese Raad over de vorderingen met de verwezenlijking van de doelstellingen;

- de situatie in Rusland en de stand van de samenwerking van Rusland bij de uitvoering van deze strategie in het oog te houden, onder meer door middel van periodieke rapporten van de missiehoofden, en in zijn verslag aan de Europese Raad een oordeel daarover te geven;

- indien nodig aanbevelingen aan de Europese Raad te doen voor wijzigingen in de delen II en III van deze strategie.

De Commissie zal, binnen het kader van haar bevoegdheden, een bijdrage leveren tot bovengenoemde werkzaamheden.

5. Samenwerking met Rusland

De Europese Unie en haar lidstaten zullen nauw met Rusland samenwerken om deze gemeenschappelijke strategie uit te voeren, met name via de OPS en de instellingen daarvan.

6. Specifieke initiatieven

De Unie zal de specifieke initiatieven, vermeld in deel III van deze gemeenschappelijke strategie, die gebaseerd zijn op de in deel II omschreven actiegebieden, blijven nastreven. Deze initiatieven worden zo nodig aangepast en sluiten niet uit dat er mogelijkerwijs gedurende de looptijd van deze gemeenschappelijke strategie nieuwe initiatieven worden genomen. De Raad, de Commissie en de lidstaten zullen, overeenkomstig hun bevoegdheden en vermogens, de verwezenlijking van deze specifieke initiatieven steunen en nastreven.

DEEL II

ACTIEGEBIEDEN

De Europese Unie zal zich bij de uitvoering van deze gemeenschappelijke strategie concentreren op onderstaande actiegebieden:

1. Consolidering van de democratie, de rechtsstaat en de openbare instellingen in Rusland

Ter versterking van de democratie, de oprichting van instellingen en de rechtsstaat in Rusland, hetgeen een vereiste is voor de totstandkoming van een markteconomie, zal de Europese Unie zich beijveren om:

a) de rechtsstaat en overheidsinstellingen te versterken

- door de noodzakelijke institutionele hervormingen in Rusland te steunen en te bevorderen met het oog op een modern en doeltreffend bestuur in de uitvoerende, de wetgevende en de rechterlijke macht op federaal, regionaal en plaatselijk niveau, in het bijzonder door verhoging van de capaciteit van een onafhankelijke rechterlijke macht, de overheid en verantwoording verschuldigde wetshandhavingsstructuren door bevordering van contacten tussen de justitiële autoriteiten en wetshandhavingsinstanties van de lidstaten van de Europese Unie en die van Rusland;

- door opleidingsprogramma's voor jonge politici en ambtenaren te organiseren;

- door, in antwoord op een verzoek van Rusland, na te gaan wat de reikwijdte kan zijn voor EU-acties, in samenwerking met internationale organisaties zoals de OVSE, ter ondersteuning van een doelmatige organisatie van vrije presidentsverkiezingen en verkiezingen voor de Doema in 1999 en 2000;

- door steun te verlenen aan het streven van Rusland om zijn internationale verplichtingen op het gebied van de mensenrechten, waaronder die ten aanzien van de Raad van Europa, de Verenigde Naties en de OVSE, na te komen, door gezamenlijke activiteiten van de Europese Unie en de Raad van Europa ten aanzien van Rusland op het gebied van de rechtsstaat en de mensenrechten te bevorderen, door bijstand te verlenen bij de bescherming van de mensenrechten, met inbegrip van de rechten van vrouwen, kinderen en minderheden, en door steun te verlenen aan programma's die afschaffing van de doodstraf bevorderen;

b) de burgermaatschappij te versterken

- door de contacten tussen politici van de Europese Unie en Rusland te intensiveren, op federaal, regionaal en lokaal niveau, met ontmoetingen op alle niveaus;

- door meer uitwisseling tussen Rusland en de Europese Unie op het gebied van cultuur en onderwijs te bevorderen en intensievere contacten tussen de samenlevingen te leggen, voortbouwend op Ruslands aloude traditionele bijdrage aan de opbouw van de Europese beschaving, waarbij in het bijzonder de beurzen en contactprogramma's voor studenten herzien en zo nodig uitgebreid moeten worden;

- door onafhankelijke NGO's te steunen;

- door met Rusland samen te werken om de hulpverlening aan vluchtelingen en ontheemden in Rusland op te voeren;

- door bij te dragen tot de vrijheid van de media;

- door gelijke kansen voor mannen en vrouwen te bevorderen.

2. Integratie van Rusland in een gemeenschappelijke economische en sociale ruimte

De Europese Unie zal:

a) het economisch hervormingsproces in Rusland consolideren

- door het effect van economische beleidsadviezen te vergroten, onder meer via een dialoog op hoog niveau, om de ontwikkeling van een markteconomie te bevorderen, ten volle rekening houdend met de overgangsproblemen die structurele veranderingen met zich meebrengen;

- door in de bevoegde instanties meer pogingen in het werk te stellen om het beleid van de Europese Unie in het kader van internationale financiële instellingen te cöördineren;

- door bijstand te verlenen bij de totstandbrenging en uitvoering van een transparant en stabiel wetgevings- en regelgevingskader in Rusland dat bestemd is om de economische bedrijvigheid alsmede binnenlandse en buitenlandse investeringen te bevorderen;

- door te bevorderen dat het wetgevende en institutionele kader wordt geschapen dat noodzakelijk is voor een duurzaam fiscaal beleid (onder meer op het gebied van belastingheffing, boekhouding en uitgavenbeheersing);

- door geloofwaardige hervormingen in de banksector met billijke voorwaarden voor buitenlandse banken en een efficiënte donorcoördinatie met de volledige deelneming van de Europese Unie te bevorderen;

- door aanvullende structurele, economische en administratieve hervormingen aan te moedigen, waaronder een verdere privatisering, de herstructurering van het bedrijfsleven en de uitbouw van het Russische MKB;

- door te helpen de Russische industrie, landbouw en energiesector concurrerender te maken;

- door te helpen de grondslag te leggen voor een effectieve landhervorming in Rusland, waardoor particuliere eigendom mogelijk wordt, en daartoe technische bijstand te verlenen (onder meer door middel van een goed functionerend kadaster);

b) de integratie van Rusland in een bredere ruimte van economische samenwerking in Europa steunen

- door de geleidelijke onderlinge aanpassing van de wetgeving te bevorderen, in het bijzonder op het gebied van douane, normen, certificering, mededingingsbeleid en milieu;

- door de verdere integratie van Rusland in het multilaterale handelsstelsel aan te moedigen en de inspanningen van Rusland om aan de voorwaarden voor toetreding tot de WTO te voldoen, inclusief hervormingen op wetgevend en institutioneel vlak, te steunen;

- door na te gaan hoe de andere noodzakelijke voorwaarden, naast Ruslands toetreding tot de WTO, kunnen worden geschapen voor een toekomstige totstandbrenging van een vrijhandelszone EU-Rusland;

- door Rusland aan te moedigen de belemmeringen voor handel en investeringen uit de weg te ruimen, in het bijzonder door verbetering te brengen in de grensformaliteiten en -voorzieningen, en de Russische verlangens inzake toegang tot de communautaire markt te bestuderen overeenkomstig de regelgeving en procedures van de Europese Unie;

- door concreter te onderzoeken waar kan worden samengewerkt in sectoren waarin de Russen over een bewezen deskundigheid beschikken (b.v. wetenschap, lucht- en ruimtevaart, energie);

- door partnerschappen te bevorderen, teneinde de ontwikkeling van de Russische cultuurindustrie ook op het gebied van het kunstbeheer te verbeteren;

- door de bestaande Europese programma's voor de opleiding van Russische managers en ondernemers beter te coördineren en, waar nodig, uit te breiden;

c) de basis leggen voor een sociale markteconomie

- door de sociale dialoog te stimuleren via het verlenen van steun bij de totstandkoming van moderne vakbonden en werkgeversorganisaties;

- door aan te moedigen dat op grotere schaal de belangrijkste arbeidsnormen van de IAO worden toegepast;

- door te streven naar de sociale bescherming van alle Russische burgers, in het bijzonder kwetsbare groepen, door de administratieve hervormingen van de Russische stelsels van sociale zekerheid en gezondheidszorg technisch te ondersteunen.

3. Samenwerking ter versterking van stabiliteit en veiligheid in Europa en daarbuiten

De Europese Unie wenst de samenwerking met Rusland te verdiepen en uit te breiden, en een gemeenschappelijk antwoord op de veiligheidsproblemen in Europa en daarbuiten te formuleren, door:

a) de politieke dialoog te versterken

- door na te gaan hoe meer continuïteit kan worden gebracht in de bestaande politieke dialoog en hoe die dialoog meer slagkracht kan krijgen, onder meer door de belangrijke rol die de secretaris-generaal van de Raad als hoge vertegenwoordiger voor het GBVB zal spelen;

- door met Rusland samen te werken teneinde gemeenschappelijke initiatieven te ontwikkelen op het gebied van het buitenlands beleid ter ondersteuning van gemeenschappelijke doelstellingen op dat gebied;

b) de plaats van Rusland in de Europese veiligheidsarchitectuur

- door de samenwerking met Rusland in de nieuwe Europese veiligheidsarchitectuur verder te ontwikkelen in het kader van de OVSE, en in het bijzonder, in de aanloop naar de top van Istanboel;

- door de samenwerking met Rusland bij het uitstippelen van de aspecten van het Europees Veiligheidshandvest voort te zetten;

- door te overwegen om deelneming van Rusland gemakkelijker te maken in het geval dat de EU gebruik maakt van de WEU voor missies die binnen het bestek van de Petersbergtaken vallen;

c) Preventieve diplomatie

- door de samenwerking EU-Rusland te versterken om bij te dragen tot conflictpreventie, crisisbeheer en conflictoplossing, ook binnen de OVSE en de VN;

- door wapenbeheersing en ontwapening alsmede toepassing van bestaande overeenkomsten te bevorderen, exportcontroles te versterken, de proliferatie van MVW terug te dringen, en nucleaire ontwapening en CW-vernietiging te steunen.

4. Gemeenschappelijke uitdagingen op het Europese vasteland

De Europese Unie zal in het bijzonder op de volgende gebieden met Rusland samenwerken:

a) energie en nucleaire veiligheid

- door ervoor te zorgen dat Rusland zich meer inzet voor een hervorming van de energiesector, met inbegrip van nucleaire veiligheid en milieubescherming, bijvoorbeeld door samen met Rusland te werken aan de verbetering van energie-efficiëntie en technische bijstand te verlenen op het gebied van energiebesparing in Rusland, door verbetering van de veiligheid van Russische kerncentrales, alsmede door samen te werken inzake aangelegenheden van nucleair afval en gebruikte splijtstof in Noordwest-Rusland;

- door Rusland aan te moedigen zich in te zetten voor nucleaire veiligheid in het kader van het Verdrag inzake nucleaire veiligheid, via de Overeenkomst inzake de rekening "nucleaire veiligheid" en in het kader van internationale initiatieven, alsmede door de regelgevende autoriteit voor nucleaire veiligheid in Rusland (GAN) te helpen versterken;

- door te stimuleren dat Rusland het Verdrag inzake het Energiehandvest ratificeert, en door verder te onderhandelen over een multilateraal transitokader dat de samenwerking tussen Rusland en zijn buurlanden inzake de toegang tot het Russische pijpleidingstelsel zal stimuleren;

b) milieu en gezondheid

- door de veilige opslag van nucleair en chemisch afval en het veilige beheer van gebruikte splijtstof, met name in Noordwest-Rusland, aan te moedigen en te steunen;

- door de integratie van milieuoverwegingen in de economische hervormingen te steunen en door bijstand te verlenen bij de totstandbrenging van werkzame systemen voor de bewaking en naleving van multilaterale milieuovereenkomsten, en Rusland te helpen de handhaving van de nationale milieuwetgeving te versterken;

- door met name in gebieden die aan de zich uitbreidende Unie grenzen, met Rusland te werken aan de terugdringing van water- en luchtverontreiniging, de verbetering van de milieubescherming en de bevordering van een duurzaam gebruik van natuurlijke rijkdommen, in het bijzonder in de diverse fora voor regionale samenwerking;

- door met Rusland samen te werken voor een betere preventie van infectieziekten, onder meer door het verlenen van bijstand bij inentingsprogramma's;

- door tevens samen te werken voor betere fytosanitaire controles;

c) Bestrijding van georganiseerde criminaliteit, witwassen van geld, mensensmokkel en drugshandel; justitiële samenwerking

- door de rechtsstaat te bevorderen en bijstand te verlenen bij de uitbouw van de rechtsorde, onder meer door Rusland aan te moedigen een aantal belangrijke verdragen, met name op het gebied van justitiële samenwerking in burgerlijke en strafzaken, te ondertekenen, te ratificeren en uit te voeren;

- door, op basis van bestaande gemeenschappelijke standpunten, te streven naar een passende dialoog met Rusland in het kader van de in Wenen gevoerde onderhandelingen over de Overeenkomst van de Verenigde Naties ter bestrijding van grensoverschrijdende georganiseerde criminaliteit;

- door de samenwerking en de uitwisseling van deskundigen tussen de lidstaten en Rusland in het kader van de bestrijding van georganiseerde criminaliteit te intensiveren, onder meer op het gebied van de behandeling en de sociale reïntegratie van drugsverslaafden, en op het gebied van drugspreventie. Dit zal geschieden in samenwerking met het Europees Waarnemingscentrum voor Drugs en Drugsverslaving;

- door studiebijeenkomsten te beleggen over de wijzen waarop en de methoden waarmee geld wordt witgewassen;

- door de samenwerking tussen Europol en de bevoegde Russische autoriteiten verder te ontwikkelen, zoals bepaald in de Europol-overeenkomst, om beter de strijd te kunnen aanbinden tegen mensensmokkel, drugshandel en illegale immigratie;

- door de samenwerking tussen de verbindingsfunctionarissen van de lidstaten in Moskou te intensiveren, binnen de grenzen van hun respectieve nationale wetgevingen;

- door samenwerkingsmechanismen uit te werken voor de bestrijding van transnationale drugsdelicten en door Rusland te betrekken bij het overleg van de Groep van Dublin;

- door in samenwerking met Russische instanties voorlichtingscampagnes ter voorkoming van mensensmokkel te voeren;

- door de samenwerking te verbeteren inzake de overname van eigen onderdanen, staatlozen en onderdanen van derde landen, en door eventueel een overnameovereenkomst te sluiten; door illegale migratie te bestrijden, mede door basis- en voortgezette opleidingscursussen te blijven geven aan het personeel van grenscontrole- en migratiediensten;

- door intensivering van de dialoog met Rusland over de aanpassing van het Russische visumbeleid aan dat van de Europese Unie, via de vaststelling van visumvoorschriften die aan de regelgeving van de Gemeenschap beantwoorden en het gebruik van moeilijk te vervalsen reisdocumenten;

- door samenwerking met Rusland, teneinde dit land ertoe te bewegen om sancties in te stellen tegen vervoerders die passagiers over de grens brengen welke niet over de vereiste documenten beschikken en om strafrechtelijke bepalingen ter bestrijding van illegale immigratie vast te stellen;

d) regionale en grensoverschrijdende samenwerking en infrastructuur

- door effectiever met Rusland samen te werken in de verschillende fora voor regionale samenwerking (Raad van de Oostzeestaten, Economische samenwerking Zwarte Zee, Raad voor het Europees-Arctische Barentszeegebied) en door de grensoverschrijdende samenwerking met aan Rusland grenzende gebieden (inclusief Kaliningrad) te bevorderen, met name in het vooruitzicht van de uitbreiding van de Europese Unie en in het kader van de noordelijke dimensie;

- door de samenwerking en de technische bijstand op het gebied van grensbeheer en douane te versterken;

- door te onderzoeken welke mogelijkheden er zijn voor een verbinding van de Russische vervoerssystemen (weg en spoor) met de trans-Europese corridors en door te streven naar een wederzijds bevredigende oplossing van vervoersproblemen.

DEEL III

SPECIFIEKE INITIATIEVEN

De volgende specifieke initiatieven zullen worden ontplooid, waarbij de mogelijkheid van nieuwe initiatieven niet wordt uitgesloten:

Dialoog over politieke en veiligheidsaangelegenheden

De Unie zal nagaan hoe er meer continuïteit, flexibiliteit en inhoud aan de door de OPS ingestelde politieke dialoog kan worden gegeven en hoe de dialoog meer slagkracht en effectiviteit kan krijgen.

- de Raad zal bestuderen of er een permanent mechanisme EU/Rusland kan worden ingesteld voor een dialoog over politieke en veiligheidsaangelegenheden, rekening houdend met de belangrijke rol die de secretaris-generaal van de Raad als hoge vertegenwoordiger voor het GBVB zal spelen. Een van de doelstellingen zou erin bestaan met Rusland te werken aan gezamenlijke initiatieven op het gebied van het buitenlands beleid ten aanzien van bepaalde derde landen en regio's, conflictpreventie en crisisbeheersing, vooral in aan Rusland grenzende gebieden, de Balkan en het Midden-Oosten;

- de Raad zal overwegen, naast de bestaande trojkabesprekingen met Rusland op het niveau van deskundigen een raadplegingsmechanisme te ontwikkelen, met mogelijke deelneming van derde landen, over aangelegenheden in verband met non-proliferatie, en zal daarnaast, mede door nauwere coördinatie dan wel gezamenlijke activiteiten met derde landen, de inspanningen opvoeren om Rusland te steunen bij de vernietiging van chemische wapens;

- daarnaast zal de Raad onderzoeken of er ruimte is voor gemeenschappelijke optredens en gemeenschappelijke standpunten inzake het veilig beheer van biologische en chemische stoffen, alsmede splijtstoffen in Rusland die onder IAEA-controle staan en zijn aangemerkt als niet langer nodig voor militaire doeleinden, zulks met name op grond van internationale verdragen. Bijzondere aandacht zal uitgaan naar het Internationaal Centrum voor wetenschap en technologie in Moskou.

De werkzaamheden met het oog op deze maatregelen zullen eind 1999 beginnen.

Dialoog over economische vraagstukken

De macro-economische situatie in Rusland, de ervaringen met het smeden van Europese eenheid, de invoering van de euro en het uitbreidingsproces vergroten het belang van bijzonder overleg tussen de Unie en Rusland over economische aangelegenheden.

De Unie zal overwegen een specifieke dialoog EU/Rusland op hoog niveau in te stellen, teneinde de Russische regering te helpen in haar streven naar een duurzaam economisch herstel op basis van een door het IMF goedgekeurd alomvattend economisch programma dat tot een goed functionerende markteconomie leidt. Daarnaast zal de Unie overwegen om de Russische regering, via de inschakeling van vooraanstaande deskundigen van de Europese Unie, economisch beleidsadvies op hoog niveau te verstrekken.

De lidstaten zullen, waar nodig, hun coördinatie in de relevante internationale organisaties en fora versterken.

De bevoegde instanties dienen in verband met deze voorstellen voor eind 1999 een gemeenschappelijk verslag van voorzitterschap en Commissie op te stellen.

Handel en investeringen

In het licht van de opening van een nieuwe WTO-onderhandelingsronde en het feit dat de Gemeenschap voorstellen heeft gedaan voor de aanpak die Rusland zou kunnen volgen met het oog op de voortzetting van de onderhandelingen over zijn toetreding tot die organisatie, bevestigt de Gemeenschap opnieuw haar bereidheid om haar huidige steun aan het streven van Rusland om zo spoedig mogelijk aan de voorwaarden inzake toetreding tot de WTO te voldoen, te handhaven en zo nodig op te voeren.

Daarnaast zal de Commissie manieren onderzoeken om in het kader van de OPS de investeringsdialoog met Rusland te versterken teneinde het handels- en investeringsklimaat in Rusland te verbeteren en de handel en investeringen over en weer te vergemakkelijken; vóór eind 1999 zal de Commissie verslag uitbrengen aan de Raad.

Bestrijding van georganiseerde criminaliteit

De Europese Unie en Rusland hebben er groot belang bij tot duurzame, doeltreffende samenwerking te komen op het gebied van justitie en binnenlandse zaken al was het maar als middel ter bevordering van eerbied voor mensenrechten en de rechtsstaat. In verband daarmee vormt de bestrijding van georganiseerde criminaliteit een voor de hand liggende prioriteit.

Daarom stelt de Europese Unie voor om met Rusland een gemeenschappelijk actieplan ter bestrijding van georganiseerde criminaliteit op te stellen dat onder meer zou bestaan uit acties tegen corruptie, het witwassen van geld, drugshandel, mensensmokkel en illegale immigratie. De Unie stelt voor dat het genoemde plan onder andere de volgende gebieden bestrijkt:

- bijstand bij de opleiding voor personeelsleden van de justitiële en wetshandhavingsautoriteiten, vooral wat betreft onderzoeks- en interventietechnieken;

- uitwerken van het nodige wettelijke, institutionele en juridische kader voor de doeltreffende vervolging van georganiseerde misdaad, in het bijzonder op het gebied van witwassen van geld, illegale economische activiteit en mensensmokkel;

- opzetten van doeltreffende samenwerkingsmechanismen ter bestrijding van grensoverschrijdende drugsmisdrijven; en

- ontwikkeling van samenwerking tussen Europol en de bevoegde Russische instanties zoals bepaald in de Europol-Overeenkomst.

Door overleg met Rusland in het OPS-kader en door een continue dialoog tussen de bevoegde Russische instanties en de in Moskou gestationeerde verbindingsfunctionarissen van de lidstaten, zal het mogelijk zijn een nauwkeurige analyse te maken van wat Rusland op dit gebied nodig heeft. In dat verband zal de in december 1999 geplande EU-Ruslandconferentie over georganiseerde criminaliteit van bijzonder belang zijn. In de eerste helft van 2000 zal er een verslag aan de Raad worden voorgelegd.

Jumelageprogramma's

Het tweeledige doel van consolidatie van de Russische overheidsinstellingen en toenadering tussen de civiele samenleving in Rusland en die in de EU, houdt in dat op alle niveaus uitwisselingen tussen Rusland en de lidstaten worden ontwikkeld.

Daartoe wenst de Unie jumelageprogramma's met Rusland te ontwikkelen:

- teneinde de instellingen te versterken: in regionale en lokale overheden;

- teneinde de civiele samenleving in Rusland en de EU dichter bij elkaar te brengen: tussen beroepsorganisaties en vakverenigingen, universiteiten, NGO's en de media. De Commissie zal nagaan of daarvoor communautaire programma's (Tacis, Tempus en Democratie) kunnen worden aangesproken. Ook de bilaterale instrumenten van de lidstaten zullen worden gebruikt. De lidstaten en de Commissie zullen hun programma's coördineren; in dat verband kunnen zij een beroep doen op het door de Unie opgezette opleidingsprogramma voor Russische leidinggevenden.

Aan de hand van een inventaris van de bestaande instrumenten (die moet worden opgemaakt door de Commissie samen met het secretariaat-generaal van de Raad) en een onderzoeksmissie in Rusland zal de Commissie de Raad vóór eind 1999 verslag uitbrengen en vervolgens besluiten wat de mogelijkheden zijn en voorstellen voor eventuele actie.

Uitwisselingsprogramma's voor studenten en jonge wetenschappers

De Unie zal nagaan of het mogelijk is uitwisselingsprogramma's van de Europese Unie voor studenten (die een integrerend deel van hun studie uitmaken) en voor jonge wetenschappers die werkzaam zijn onder contracten van het Internationaal Centrum voor wetenschap en technologie, te ontwikkelen. Daartoe:

- zal de Commissie worden verzocht een overzicht van de bestaande programma's van de EG en de lidstaten op te stellen;

- zal de Commissie voorts worden verzocht in de eerste helft van 2000 verslag uit te brengen over de middelen om de complementariteit tussen de bestaande Europese programma's op dit gebied te verbeteren en over de mogelijkheden voor een verbeterd communautair uitwisselingsprogramma en de vormen die dit kan aannemen.

Instelling van een levensvatbaar stelsel voor gezondheids- en welzijnszorg

De lidstaten en de Commissie zullen de programma's toetsen die zij hebben opgezet ter aanmoediging van de Russische inspanningen om een levensvatbaar systeem van welzijnszorg en sociale bescherming op te zetten in het algemeen en, in het bijzonder, ter ondersteuning van de hervorming van de stelsels van openbare gezondheidszorg in Rusland, en de coördinatie, de efficiëntie en de complementariteit van dergelijke programma's verbeteren; daartoe zal de Commissie uiterlijk in juni 2000 verslag uitbrengen.

Grensoverschrijdende en regionale samenwerking

De Unie zal steun verlenen aan de versterking van grensoverschrijdende en regionale samenwerking, en zal een inventaris opmaken van alle relevante instrumenten en acties van de EG en de lidstaten die erop zijn gericht de programma's van de Europese Unie meer af te stemmen op Russische regio's die van bijzonder belang zijn voor de Europese Unie. In dat verband zullen de Raad en de Commissie de voorbereidingen opvoeren voor de conferentie van Helsinki in november 1999 over de noordelijke dimensie van de Europese Unie.

DEEL IV

GELDIGHEIDSDUUR

Deze gemeenschappelijke strategie is van toepassing vanaf de datum van bekendmaking en geldt voor een eerste periode van vier jaar. Zij kan worden verlengd, getoetst en, voorzover nodig, aangepast door de Europese Raad op aanbeveling van de Raad.

BEKENDMAKING

Deze gemeenschappelijke strategie wordt bekendgemaakt in het Publicatieblad.

Gedaan te Keulen,4 juni 1999.

Voor de Europese Raad

de Voorzitter

G. SCHROEDER

VERKLARING VAN DE EUROPESE RAAD

betreffende de gemeenschappelijke strategie ten aanzien van Rusland

De Raad besluit met een gekwalificeerde meerderheid van stemmen, wanneer hij op basis van de gemeenschappelijke strategie gemeenschappelijke optredens, gemeenschappelijke standpunten of andere besluiten vaststelt die binnen de werkingssfeer van titel V van het Verdrag betreffende de Europese Unie vallen.

Voor de aanneming van buiten de werkingssfeer van titel V van het Verdrag betreffende de Europese Unie vallende besluiten blijven de passende besluitvormingsprocedures van toepassing waarin door de relevante Verdragsbepalingen, inclusief het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschappen en titel VI van het Verdrag betreffende de Europese Unie, wordt voorzien.