BESCHIKKING VAN DE COMMISSIE van 25 juli 1990 inzake steun van de provincie Bolzano aan de Acciaierie di Bolzano ( Slechts de tekst in de Italiaanse taal is authentiek ) ( 91/176/EGKS )

DE COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN,

Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap voor Kolen en Staal, inzonderheid op artikel 4, onder c ),

Gelet op Beschikking nr . 3484/85/EGKS van de Commissie van 27 november 1985 tot invoering van communautaire regels voor de steun aan de ijzer - en staalindustrie ( 1 ), inzonderheid op de artikelen 1, 3, 5 en 6,

Na de belanghebbenden te hebben aangemaand hun opmerkingen te maken en gezien deze opmerkingen,

Overwegende hetgeen volgt :

I

In december 1987 hebben de autoriteiten van de autonome provincie Bolzano aan de Acciaierie di Bolzano ( Falck-concern) een gesubsidieerde lening van 6 miljard lire ( ongeveer 3,9 miljoen ecu ) toegekend ter ondersteuning van een investering van 23 miljard lire ( ongeveer 15 miljoen ecu ) voor ombouw van de installaties met het oog op de produktie van speciaalstaal met een hoge toegevoegde waarde .

Deze lening heeft een looptijd van elf jaar en is verstrekt tegen een rente van 3,5 %. Rekening houdend met de referentierente ( 2 ) van 12,8 % die de Commissie dat jaar voor Italië had aangehouden, gaat het hier om een subsidie van 9,3 procentpunten . De rechtsgrondslag voor het verstrekken van deze gesubsidieerde lening is de provinciale wet nr . 25/81 van de autonome provincie Bolzano van 8 september 1981 inzake financiële steun ten behoeve van de industriesector .

De Commissie heeft de Italiaanse autoriteiten bij brief van 26 juli 1988 om nadere gegevens over deze lening verzocht . Daarbij wees zij erop dat deze steun, die vóór zijn verstrekking niet overeenkomstig artikel 6, lid 1, van Beschikking nr . 3484/85/EGKS, aan de Commissie ter kennis was gebracht, voldeed aan geen van de in deze beschikking genoemde voorwaarden voor afwijking op het in artikel 4, onder c ), van het EGKS-Verdrag genoemde principiële verbod van steun aan de ijzer - en staalindustrie .

De Italiaanse autoriteiten hebben op 5 november 1988 laten weten dat de betrokken investering deel uitmaakte van het herstructureringsplan van de Acciaierie di Bolzano, waarvan de Commissie in september 1982 in kennis was gesteld en dat laatstgenoemde in 1983 had goedgekeurd .

De autoriteiten hebben de Commissie tevens meegedeeld dat na overleg door de provinciale autoriteiten van Bolzano op 14 februari 1983 in principe tot verstrekking van de lening was besloten .

Doordat de lening uit hoofde van een provinciale wet is toegekend zijn de Italiaanse autoriteiten van mening dat deze steun, als regionale investeringssteunmaatregel, onder artikel 5 van Beschikking nr . 3484/85/EGKS zou kunnen vallen .

II

De Commissie betwist niet het herstructureringsplan van de onderneming Falck, waarvan zij in het kader van Beschikking nr . 2320/81/EGKS van de Commissie ( 3 ), gewijzigd bij Beschikking nr . 1018/85/EGKS ( 4 ), in kennis was gesteld, te hebben goedgekeurd .

Op 25 mei 1983 heeft de Commissie overeenkomstig genoemde Beschikking nr . 2320/81/EGKS ingestemd met steun tot herstructurering van een aantal ondernemingen in de particuliere sector in Italië, waaronder een bedrag van 2 miljard lire voor de Acciaierie di Bolzano uit hoofde van nationale wet nr . 675/77 .

De Italiaanse Regering heeft de Commissie tijdens de bestudering van het onderhavige geval evenwel laten weten dat de nationale wet nr . 675/77, vanwege de administratieve structuur van Italië die met name de provincies Trentino en Bolzano een ruime mate van autonomie geeft, op deze gebieden niet van toepassing was . In de provincie Bolzano geldt in de plaats van de nationale wet de provinciale wet nr . 25/81 . Dit was één van de redenen waarom de daadwerkelijke verstrekking van steun aan het genoemde herstructureringsplan met vertraging, dat wil zeggen pas in december 1987, heeft plaatsgevonden .

Volgens de gegevens waarover de Commissie beschikt, is met de investeringen in het kader van het herstructureringsplan in totaal 40 miljard lire gemoeid ( ongeveer 26 miljoen ecu ). Daaronder valt een investering van 22,8 miljard lire ( circa 15 miljoen ecu ) voor de kwalitatieve verbetering van de walsdraadprodukten in Bolzano en de opvoering van het eindgewicht van de rollen, waarvoor meer specifiek de betrokken lening van 6 miljard lire zou zijn bestemd . Deze investeringsmaatregelen maakten deel uit van het herstructureringsplan waarvoor de Commissie in 1983 investeringssteun van hetzelfde type ( gesubsidieerde lening ) had toegestaan.

III

De Commissie is nooit ingelicht over het verdere verloop van deze steunmaatregel en heeft slechts bij toeval kennis genomen van de verstrekking van de steun in december 1987 .

Volgens artikel 2, lid 1, vijfde streepje, van Beschikking nr . 2320/81/EGKS had de goedgekeurde gesubsidieerde lening uiterlijk op 31 december 1985 moeten worden verstrekt .

Er dient evenwel te worden geconstateerd dat het steunbedrag niet voor deze uiterste datum van 31 december 1985 is betaald . Daar de Commissie niet opnieuw in kennis is gesteld van de steun en deze ook niet door de Commissie is goedgekeurd overeenkomstig de nieuwe vanaf 1986 ( Beschikking nr . 3484/85/EGKS ) geldende regels inzake steun aan de ijzer - en staalindustrie in de Gemeenschap, betreft het hier onrechtmatig verleende steun .

IV

Overeenkomstig Beschikking nr . 3484/85/EGKS van de Commissie en overeenkomstig Beschikking nr . 322/89/EGKS van de Commissie ( 5 ) die eerstgenoemde beschikking sedert 1 januari 1989 vervangt, kan de betrokken steun niet als verenigbaar met de gemeenschappelijke markt worden beschouwd . Met name kan geen beroep worden gedaan op artikel 5 van Beschikking nr . 3484/85/EGKS, aangezien deze enkel van toepassing is op het grondgebied van een Lid-Staat waar op basis van Beschikking nr . 257/80/EGKS van de Commissie ( 6 ) en Beschikking nr . 2320/81/EGKS geen enkele steun is verstrekt, hetgeen voor Italië niet het geval is .

Op grond van wat voorafgaat heeft de Commissie de procedure van artikel 6, lid 4, van Beschikking nr . 3484/85/EGKS ingeleid en de Italiaanse autoriteiten bij brief van 22 maart 1989 aangemaand hun opmerkingen hierover te maken .

In het kader van deze procedure hebben de Italiaanse autoriteiten bij brief van 30 mei 1989 hun opmerkingen aan de Commissie doen toekomen .

Zij hebben er in de eerste plaats op gewezen dat de autoriteiten van de provincie Bolzano bij brieven van 3 november 1982 en 5 november 1986 de Commissie hadden gevraagd of kennisgeving van de individuele gevallen van toepassing van genoemde provinciale wet nr . 25/81 in het kader van vier bijzondere gevallen ( 7 ) die zich op dat tijdstip voordeden, al dan niet noodzakelijk was . Aangezien zij daarop geen antwoord hebben gekregen hebben zij geconcludeerd dat kennisgeving van de afzonderlijke gevallen niet nodig was .

Vervolgens voeren zij nogmaals de in de Beschikkingen nr . 3484/85/EGKS en nr. 322/89/EGKS uiteengezette doelstellingen inzake steun aan onderzoek en ontwikkeling aan, te weten :

- verlaging van de produktiekosten, met name door energiebesparing;

- verbetering van de produktiviteit en de kwaliteit van de produkten;

- bescherming van het milieu .

Daarmee willen zij onderstrepen dat de verrichte investering geheel in de lijn van die doelstellingen ligt .

In de derde plaats onderstrepen de Italiaanse autoriteiten het gebrek aan ervaring van de autonome provincie Bolzano wat de verschillen tussen de regels van het EEG-Verdrag en die van het EGKS-Verdrag betreft . Ook wijzen zij erop dat de steun, gezien de situatie en nadat de Commissie uit hoofde van artikel 54 van het EGKS-Verdrag een gunstig advies over de betrokken investering in kwestie had uitgebracht, een spoedeisend karakter had . Ook merken zij op dat de produktie van de Acciaierie di Bolzano niet meer dan ongeveer 1 % van de nationale produktie uitmaakt en dat dus niet kan worden gesproken van concurrentievervalsing die het handelsverkeer tussen de Lid-Staten ongunstig kan beïnvloeden .

Ten slotte wijzen zij erop dat de provinciale autoriteiten, bij de steunverstrekking voor een investering die tot een verbetering van het milieu zou bijdragen, het algemeen belang en met name het behoud van het agrarisch en toeristisch erfgoed van de provincie Bolzano voor ogen hadden .

Bij dit alles was voorop gesteld dat het, gezien de rentabiliteit van de onderneming, hier niet kon gaan om verstrekking van steun ter compensatie van exploitatieverliezen .

In het kader van de procedure heeft geen enkele Lid-Staat doch wel een beroepsvereniging opmerkingen naar voren gebracht . Deze zijn toegezonden aan de Lid-Staat, die hierop geen bijzonder commentaar had .

V

De Acciaierie di Bolzano fabriceert produkten van speciaalstaal . Deze worden vermeld in bijlage I bij het EGKS-Verdrag onder codenummer 4 400 . De produktie daarvan valt derhalve onder de regels van het EGKS-Verdrag .

Volgens artikel 4, onder c ), van het EGKS-Verdrag zijn onverenigbaar met de gemeenschappelijke markt voor kolen en staal en worden derhalve afgeschaft of verboden binnen de Gemeenschap overeenkomstig de bepalingen van dat Verdrag : door de Staten verleende subsidies of hulp, of door deze opgelegde bijzondere lasten, in welke vorm ook .

Dit verbod geldt zowel de specifiek genoemde individuele hulp als de toepassing van algemene regionale of sectoriële regelingen ten behoeve van de ijzer - en staalindustrie .

De enige afwijkingen die konden of eventueel kunnen worden toegestaan op genoemd algemeen verbod werden, respectievelijk worden uitputtend vermeld met de verschillende steuncodes voor de ijzer - en staalindustrie : Beschikking nr . 2320/81/EGKS, en verder Beschikking nr . 1018/85/EGKS tot 31 december 1985, daarna Beschikking nr . 3484/85 /EGKS van 1 januari 1986 tot 31 december 1988, vervolgens Beschikking nr . 322/89/EGKS sedert 1 januari 1989 .

Met betrekking tot de eerste beschikking heeft de Commissie in mei 1983 investeringssteun toegezegd voor de Acciaierie di Bolzano in het kader van het herstructureringsplan, waarvan zij in september 1982 in kennis was gesteld .

De uiterste datum voor betaling van de goedgekeurde steun, in dit geval de verstrekking van de gesubsidieerde lening, was evenwel, volgens artikel 2, lid 1, laatste streepje, van deze beschikking, 31 december 1985 . Deze uiterste datum van steunverlening is niet gerespecteerd zodat hier naar Beschikking nr . 2320/81/EGKS noch de wijziging daarvan bij Beschikking nr . 1018/85/EGKS dient te worden verwezen, doch naar Beschikking nr . 3484/85/EGKS, te weten de code voor steun aan de ijzer - en staalindustrie die op het moment van de verstrekking van de gesubsidieerde lening van kracht was . De volgende steuncode ( Beschikking nr . 322/89/EGKS ), die de genoemde ongewijzigd verlengt, wordt hier slechts pro memorie vermeld .

Dit verschil is van groot belang aangezien het ijzer - en staalbeleid van de Commissie tot 31 december 1985 de verstrekking van bepaalde steun ter bevordering van de industriële herstructurering en vooral het herstel van de financiële levensvatbaarheid van de maatschappijen uit deze sector toestond . Na deze datum beperkte de steun die in afwijking van het verbod van artikel 4, onder c ), van het EGKS-Verdrag kan worden goedgekeurd, zich tot : onderzoek en ontwikkeling, bescherming van het milieu onder bepaalde omstandigheden, bepaalde sluitingssteun en, indien de begunstigde onderneming gevestigd is op het grondgebied van een Lid-Staat waarin geen enkele steun is verstrekt op basis van de Beschikkingen nr . 257/80/EGKS of nr . 2320/81/EGKS, bepaalde regionale investeringssteun . Deze laatste clausule is niet van toepassing op Italië en kan in dit geval buiten beschouwing worden gelaten .

Hetzelfde geldt voor de andere bovengenoemde clausules: het gaat hier namelijk om steun voor onderzoek of ontwikkeling noch om sluitingssteun, doch om steun voor investeringen die niet voldoen aan de voorwaarden om voor de thans geldende afwijkingen in aanmerking te komen .

VI

De Italiaanse autoriteiten hebben de onder punt IV omschreven argumenten aangevoerd .

De Commissie heeft de Italiaanse autoriteiten bij brief van 5 juli 1982 laten weten dat zij de bij de provinciale wet nr . 25/81 van de provincie Bolzano ingestelde regeling voor regionale steun goedkeurt . Op bladzijde 2 van deze brief heet het onder meer dat de autoriteiten van Bolzano de communautaire regels en voorschriften inzake het verstrekken van steun aan de ijzer - en staalindustrie volledig in acht dienen te nemen . Deze voorwaarde is duidelijk; het kan hier derhalve geenszins gaan om een misverstand of een eventuele interpretatiefout als gevolg van een uitblijven van een antwoord van de Commissie .

Als tweede argument wijzen de Italiaanse autoriteiten voor het krijgen van eventuele steun, op de doelstellingen op het gebied van onderzoek en ontwikkeling in de ijzer - en staalindustrie . Dit snijdt echter geen hout aangezien het hier om een produktieve investering en niet om onderzoek gaat . Bovendien zijn de energiebesparingen en de verbetering van de kwaliteit van de produkten geen redenen om voor de in Beschikking nr . 3484/85/EGKS genoemde uitzonderingen in aanmerking te komen .

Vervolgens wordt erop gewezen dat de investering moet leiden tot verbetering van de arbeidsomstandigheden en van de kwaliteit van de lucht en het water . De Italiaanse autoriteiten hadden hier evenwel moeten handelen overeenkomstig de voorwaarden voor toepassing van artikel 3 van Beschikking nr . 3484/85/EGKS en moeten vermelden dat de verrichte investeringen ten doel hadden de onderneming aan te passen aan de nieuwe ter zake geldende normen welke evenwel pas ten minste twee jaar na de ingebruikneming van de installaties en tot het in dat artikel gestelde maximumpercentage waren ingevoerd . In het schrijven waarin mededeling van het inleiden van de procedure wordt gedaan, is op dit punt gewezen . De Italiaanse autoriteiten hebben hier evenwel geen enkel argument aangevoerd dat voor de Commissie een reden tot toepassing van de afwijking van genoemd artikel 3 zou kunnen zijn .

Ten slotte is er reeds op gewezen dat een gunstig advies ten aanzien van een investering uit hoofde van artikel 54 van het EGKS-Verdrag niet gelijk kan worden gesteld met een machtiging van steun . Een spoedsituatie vormt evenmin een rechtvaardiging voor het feit dat steun zonder vergunning in strijd met het Gemeenschapsrecht en de gebruikelijke praktijk van de Gemeenschap wordt verleend . Evenmin kan hier het afwachten van nadere gegevens waarom de Commissie was verzocht, worden aangevoerd, althans waar het de ijzer - en staalsector betreft, waar specifieke toepassingsregels gelden die bij de nationale overheden welbekend zijn, daar deze openbaar zijn gemaakt . Een ieder wordt geacht de wet te kennen .

Evenmin kan worden aangevoerd dat de produktie van de Acciaierie di Bolzano relatief laag is en de invloed op het communautair handelsverkeer derhalve gering is . In het EGKS-Verdrag is beïnvloeding van het handelsverkeer niet een onontbeerlijke voorwaarde voor onverenigbaarheid van de steun .

In het onderhavige geval kan het algemeen belang van de provincie Bolzano niet als steekhoudend argument worden aangevoerd . Rekening dient namelijk te worden gehouden met het communautair belang waarover de Commissie dient te oordelen en dat onder meer de handhaving van de mededingingsvoorwaarden binnen de gemeenschappelijke markt veronderstelt .

VII

De uitzonderingen op het principiële verbod van steun aan de ijzer - en staalindustrie van artikel 4, onder c ), van het EGKS-Verdrag beogen geenszins de verslapping van de communautaire regels inzake steun aan de ijzer - en staalindustrie, die worden gerechtvaardigd door de ernstige mededingingsverstoringen welke de oorzaak zouden kunnen zijn van met de gemeenschappelijke markt onverenigbare steun aan een sector die ondanks de recente sanering gevoelig blijft . Deze communautaire regels dienen strikt te worden nageleefd, hetgeen betekent dat steun aan een ijzer - en staalfabriek slechts kan worden toegestaan nadat de Commissie heeft kunnen nagaan dat aan de in de steuncodes omschreven voorwaarden is voldaan .

Uit bovengenoemde overwegingen blijkt dat dit niet het geval is en dat de door de Italiaanse autoriteiten gemaakte opmerkingen voor de Commissie geen aanleiding zijn om haar eerste beoordeling te wijzigen . Derhalve dient te worden gesteld dat de betrokken steun onverenigbaar is met de gemeenschappelijke markt .

Er dient evenwel rekening te worden gehouden met zeer bijzondere omstandigheden . Zoals door de Italiaanse autoriteiten is opgemerkt, was de betwiste steun aanvankelijk verenigbaar met de gemeenschappelijke markt en had de Commissie op 25 mei 1983 op grond van Beschikking nr . 2320/81/EGKS goedkeuring verleend voor steun ten bedrage van 2 miljard lire aan de Acciaierie di Bolzano . Deze steun is slechts door de vertraagde verstrekking daarvan, die kan worden toegeschreven aan de regels inzake de verdeling van de bevoegdheden tussen de provincie Bolzano en de Italiaanse nationale autoriteiten, onverenigbaar geworden . Derhalve besluit de Commissie geen terugvordering te verlangen van de steun die tot de datum van kennisgeving van onderhavige beschikking is verstrekt . De Commissie beschouwt het niet meer verstrekken van rentesubsidies na deze kennisgeving en tot het einde van de looptijd van de lening in kwestie, als het daadwerkelijk afschaffen van bovengenoemde onrechtmatige steun . Derhalve verzoekt zij de Italiaanse autoriteiten de voorwaarden voor genoemde lening in overeenstemming te brengen met de referentierente die op het moment van verstrekking van de lening in Italië van kracht was ( 12,8 %),

HEEFT DE VOLGENDE BESCHIKKING GEGEVEN : Artikel 1

De rentesubsidie op een lening die in december 1987 door de provincie Bolzano ( Italië ) aan de Acciaierie di Bolzano op grond van provinciale wet nr . 25 van 8 september 1981 is verstrekt, is een onrechtmatige steunmaatregel, aangezien de verstrekking daarvan heeft plaatsgevonden zonder voorafgaande toestemming van de Commissie en is voorts onverenigbaar met de gemeenschappelijke markt in de zin van Beschikking nr . 3484/85/EGKS .

Met ingang van de datum van kennisgeving van deze beschikking dienen de autoriteiten van de provincie Bolzano de rentesubsidies op de annuïteiten van bovengenoemde lening tot het einde van de looptijd daarvan te beëindigen . Artikel 2

De Italiaanse autoriteiten dienen op de lening in kwestie een rente toe te passen die conform is aan de marktrente op het ogenblik van verstrekking van de lening, en die door de Commissie is omschreven als de gemiddelde referentierente op door de centrale regering aan kredietinstellingen verstrekte rentesubsidies . Deze nieuwe rente dient te gelden voor alle annuïteiten van genoemde lening tot het einde van de looptijd daarvan en dit met ingang van de datum van kennisgeving van deze beschikking . Artikel 3

De Italiaanse autoriteiten stellen de Commissie binnen twee maanden na de kennisgeving van deze beschikking in kennis van de maatregelen die zij hebben genomen om aan deze beschikking te voldoen . Artikel 4

Deze beschikking is gericht tot de Italiaanse Republiek . Gedaan te Brussel, 25 juli 1990 . Voor de Commissie

Leon BRITTAN

Vice-Voorzitter ( 1 ) PB nr . L 340 van 18 . 12 . 1985, blz . 1 . ( 2 ) Voor vaststelling van deze rente zie PB nr . C 31 van 3 . 2 . 1979 . ( 3 ) PB nr . L 228 van 13 . 8 . 1981, blz . 14 . ( 4 ) PB nr . L 110 van 23 . 4 . 1985, blz . 5 . ( 5 ) PB nr . L 38 van 10 . 2 . 1989, blz . 8 . ( 6 ) PB nr . L 29 van 6 . 2 . 1980, blz . 5 . ( 7 ) ( niet in de ijzer - en staalsector, doch in de textielsector ).