NL Publicatieblad van de Europese Unie C 82/36

ADVIES VAN DE RAAD

van 14 maart 2006

over het geactualiseerde convergentieprogramma van Cyprus, 2005-2009

(2006/C 82/09)

DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE,

Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap,

Gelet op Verordening (EG) nr. 1466/97 van de Raad van 7 juli 1997 over versterking van het toezicht op begrotingssituaties en het toezicht op en de coördinatie van het economisch beleid (1), en met name op artikel 9, lid 3,

Gezien de aanbeveling van de Commissie,

Na raadpleging van het Economisch en Financieel Comité,

BRENGT HET VOLGENDE ADVIES UIT:

(1) Op 14 maart 2006 heeft de Raad het geactualiseerde convergentieprogramma van Cyprus voor de periode 2005-2009 behandeld.

(2) Dankzij een krachtige groei van de productiviteit en de werkgelegenheid was de reële BBP-groei van Cyprus met 3 % een van de hoogste van de EU in de afgelopen tien jaar. De netto-kredietopneming in het buitenland (het externe tekort) nam toe (4,8 % van het BBP in 2004) als gevolg van een aantal factoren, waaronder een grote binnenlandse vraag, een verlies aan concurrentievermogen in verband met toegenomen concurrentie in enkele van de belangrijkste exportsectoren van Cyprus, de appreciatie van het Cypriotisch pond, alsmede hogere geherinvesteerde winsten. De financieringsbehoefte van de overheid bereikte een vergelijkbaar niveau met een tekort van 4,1 % in 2004. De HICP-inflatie kwam gedurende het grootste deel van het decennium niet boven de 3 % uit.

(3) Op 5 juli 2004 besloot de Raad dat er in Cyprus een buitensporig tekort bestond. Volgens de aanbeveling van de Raad overeenkomstig artikel 104, lid 7, van dezelfde datum diende dit buitensporig tekort in 2005 te worden gecorrigeerd. In zijn advies van 8 maart 2005 over de vorige actualisering van het convergentieprogramma voor de periode 2004-2008 verzocht de Raad Cyprus de geplande maatregelen krachtdadig ten uitvoer te leggen om het tekort uiterlijk in 2005 terug te dringen tot minder dan 3 % van het BBP, ervoor te zorgen dat de schuldquote vanaf 2005 een dalende tendens zou gaan vertonen en de hervorming van het pensioenstelsel en de gezondheidszorg voort te zetten.

(4) Het geactualiseerde programma raamt het overheidstekort voor 2005 op 2 % van het BBP, tegen 2 % van het BBP volgens de najaarsprognoses 2005 van de diensten van de Commissie en iets minder dan 3 % volgens de vorige actualisering. Het verschil met de vorige actualisering is vooral een gevolg van het feit dat de rente-uitgaven circa % van het BBP lager uitvielen dan verwacht.

(5) Op 14 maart 2006 heeft de Raad het geactualiseerde convergentieprogramma van Cyprus met betrekking tot de periode 2005-2009 onderzocht. Het programma is grotendeels in overeenstemming met de in de nieuwe gedragscode (2) vastgelegde modelstructuur en gegevensvereisten voor stabiliteits- en convergentieprogramma's. De actualisering werd twee weken na de uiterste datum van 1 december die in de nieuwe gedragscode was vastgelegd, ingediend omdat de autoriteiten de begrotingsmaatregelen die in de tweede week van december werden bekendgemaakt, hierin wilden opnemen.

(6) Volgens het macro-economisch scenario dat aan het programma ten grondslag ligt zal de reële BBP-groei in de periode 2005-2009 iets meer dan 4 % bedragen. Op grond van de thans beschikbare informatie lijken de groeihypothesen tot 2007 aannemelijk en voor 2008 en 2009 iets aan de optimistische kant. Daardoor zou het conjunctuurverloop zoals dat blijkt uit de output gap, gunstiger kunnen zijn dan de programmaprognoses doen vermoeden. De inflatievooruitzichten lijken realistisch.

(7) Op basis van een terugdringing van het tekort tot onder 3 % van het BBP in 2005 streeft het geactualiseerde programma naar een verdere consolidatie van de openbare financiën in de programmaperiode om in 2009 een tekort van % van het BBP. Verwacht wordt dat het primaire overschot, na een waarde van % van het BBP in 2005, geleidelijk zal stijgen tot 1 % van het BBP in 2009. De daling van het overheidstekort is het gevolg van een vermindering van de uitgavenquote met circa 4 % van het BBP, waar een geringere daling van de ontvangstenquote tegenover staat (met 2 %). De aanpassing is gebaseerd op structurele besparingen op de lopende primaire uitgaven, besparingen op rente-uitgaven en een combinatie van structurele en eenmalige maatregelen aan de ontvangstenzijde. Dat de aanpassing in de periode 2006-2008 ten opzichte van het vorige programma trager verloopt komt door de iets lagere BBP-groei.

(8) Gedurende de programmaperiode zal het structureel tekort (d.w.z. het conjunctuurgezuiverde begrotingstekort ongerekend eenmalige en tijdelijke maatregelen), berekend overeenkomstig de algemeen aanvaarde methode, gemiddeld met meer dan % van het BBP per jaar verbeteren, van een tekort van circa 3 % van het BBP in 2005 tot een tekort van circa % in 2009. Dat voor 2007 geen verbetering van het structurele saldo wordt voorzien hangt samen met de verwachte verslechtering van de nettopositie van Cyprus ten opzichte van de EU-begroting; immers, de toekenning van tijdelijke compensatiebedragen in verband met de toetreding tot de EU loopt in 2006 ten einde. De middellangetermijndoelstelling voor de begrotingssituatie is in het programma bepaald op een structureel tekort van % van het BBP, en moet in 2009 worden bereikt. Aangezien deze middellangetermijndoelstelling ambitieuzer is dan de minimumbenchmark (geraamd op een tekort van bijna 2 % van het BBP), mag worden aangenomen dat de verwezenlijking ervan een veiligheidsmarge tegen het ontstaan van een buitensporig tekort zal bieden. De middellangetermijndoelstelling kan als passend worden aangemerkt aangezien zij binnen de marge ligt die in het stabiliteits- en groeipact en in de gedragscode is vastgesteld voor de lidstaten die tot de eurozone en tot WKM II behoren, en zij de schuldquote en de gemiddelde potentiële productiegroei op lange termijn naar behoren in aanmerking neemt.

(9) De risico's voor de begrotingsprognoses van het programma lijken over het algemeen in evenwicht te zijn. Doordat het toerisme een van de belangrijkste pijlers van de Cypriotische economie vormt, houden de risico's voor het macro-economische scenario voornamelijk verband met de geopolitieke ontwikkelingen in de regio. Bovendien zijn de macro-economische vooruitzichten voor 2008 en 2009 iets aan de optimistische kant en lijken de fiscale prognoses enigszins overtrokken. De Cypriotische regering heeft echter tot dusverre haar begrotingsdoelstellingen meer dan bereikt en zij herhaalt in de actualisering haar toezegging om zo nodig aanvullende maatregelen te nemen om de voorgenomen aanpassing te verwezenlijken.

(10) Gezien het geraamde resultaat voor 2005 en rekening houdende met het feit dat de risico's voor de begrotingsdoelstellingen in evenwicht zijn, lijkt de begrotingsstrategie van het programma te stroken met een correctie van het buitensporig tekort in 2005 overeenkomstig de aanbeveling van de Raad. Bovendien lijkt deze strategie vanaf 2008 een toereikende veiligheidsmarge te bieden om te voorkomen dat de referentiewaarde van het tekort onder normale macro-economische omstandigheden de 3 % van het BBP overschrijdt. Verder lijkt zij te volstaan om ervoor te zorgen dat de middellangetermijndoelstelling van het programma in 2009 bijna wordt bereikt. In de jaren na de correctie van het buitensporige tekort is het tempo van de aanpassing in de richting van de middellangetermijndoelstelling globaal in overeenstemming met het stabiliteits- en groeipact, waarin wordt bepaald dat voor de lidstaten die tot de eurozone en WKM II behoren, de jaarlijkse verbetering van het structureel saldo 0,5 % van het BBP als benchmark moet bedragen en dat in economisch goede tijden een grotere aanpassing wordt nagestreefd terwijl in economisch slechte tijden een geringere aanpassing toelaatbaar is.

(11) De schuldquote wordt voor 2005 op 70,5 % geraamd en is daarmee hoger dan de referentiewaarde van 60 % van het BBP. Het programma voorziet een daling van de schuldquote tot 53,5 % in 2009. De risico's voor deze verwachte ontwikkeling van de schuldquote lijken over het algemeen in evenwicht te zijn. Gezien deze risicobeoordeling lijkt de schuldquote voldoende af te nemen in de richting van de referentiewaarde.

(12) Wat de houdbaarheid van de openbare financiën betreft lijkt Cyprus een groot risico te lopen gezien de verwachte budgettaire kosten van de vergrijzing. Een krachtdadige tenuitvoerlegging van de voorgenomen consolidatie van de openbare financiën op middellange termijn zou de risico's voor de houdbaarheid op lange termijn tegengaan; zoals in het programma wordt erkend zullen ook vergaande hervormingsmaatregelen op het gebied van pensioenen en gezondheidszorg noodzakelijk zijn om de verwachte sterke stijging van de leeftijdsgebonden uitgaven in de periode tot 2050 in de hand te houden en het risico voor de houdbaarheid op lange termijn te beperken.

(13) De voorgenomen maatregelen op het gebied van de openbare financiën zijn grotendeels in overeenstemming met de globale richtsnoeren voor het economisch beleid die in de geïntegreerde richtsnoeren voor de periode 2005-2008 zijn opgenomen. Met name ligt Cyprus op schema wat de correctie van het buitensporige tekort voor de door de Raad gestelde termijn betreft, en doet het het nodige om zijn middellangetermijndoelstelling te bereiken, terwijl de schuldquote vanaf 2005 een dalende tendens vertoont.

(14) In het nationale hervormingsprogramma van Cyprus dat op 11 november 2005 werd ingediend in het kader van de hernieuwde Lissabon-strategie voor groei en werkgelegenheid, worden de volgende uitdagingen genoemd die aanzienlijke gevolgen voor de openbare financiën hebben: i) bevordering van O&O en innovatie en het verbeteren van de verspreiding van ICT; ii) verbetering van de algemene infrastructuurvoorzieningen; iii) stimulering van de ontwikkeling van menselijk kapitaal en vi) sociale cohesie. Met de budgettaire gevolgen van de in het nationale hervormingsprogramma beschreven maatregelen wordt in de begrotingsprognoses van het geactualiseerde convergentieprogramma rekening gehouden. De maatregelen op het gebied van de openbare financiën lijken grotendeels aan te sluiten bij de in het kader van het nationale hervormingsprogramma voorgenomen acties. Met name bevat de actualisering maatregelen om de openbare bestedingen te controleren en beter te beheersen.

Gezien de bovenstaande evaluatie stelt de Raad vast dat de structurele aanpassing die voor de programmaperiode is voorgenomen nadat het tekort in 2005 tot onder de 3 % van het BBP is teruggedrongen, ambitieus is. In het licht van zijn aanbevelingen ingevolge artikel 104, lid 7, verzoekt de Raad Cyprus om:

(i) de in het geactualiseerde convergentieprogramma voorgenomen maatregelen krachtdadig ten uitvoer te leggen om er, via maatregelen met een permanent karakter, voor te zorgen dat, na de correctie van het buitensporig tekort, de begrotingsconsolidatie in de richting van de middellangetermijndoelstelling van het programma wordt voortgezet;

(ii) de openbare uitgaven op het gebied van pensioenen in de hand te houden en verdere hervormingen van het pensioenstelsel en de gezondheidszorg ten uitvoer te leggen om de houdbaarheid van de openbare financiën op lange termijn te verbeteren.

Vergelijking tussen de belangrijkste macro-economische en budgettaire prognoses

2004 2005 2006 2007 2008 2009 Reëel BBP (verandering in %) CP december 2005 3,8 4,1 4,2 4,2 4,2 4,3 COM nov 2005 3,8 3,9 4,0 4,2 n.b. n.b. CP december 2004 3,6 4,0 4,4 4,5 4,5 n.b. HICP-inflatie (%) CP december 2005 1,9 2,1 2,0 2,0 2,0 2,0 COM nov 2005 1,9 2,3 2,1 2,1 n.b. n.b. CP december 2004 2,1 2,6 2,2 2,1 2,0 n.b. Output gap (% van het potentiële BBP) CP december 2005 (3) – 1,3 – 0,8 – 0,3 0,1 0,0 0,1 COM nov 2005 (7) – 1,1 – 0,7 – 0,2 0,4 n.b. n.b. CP december 2004 (3) – 1,5 – 1,1 – 0,6 0,0 + 0,5 n.b. Overheidssaldo (% van het BBP) CP december 2005 – 4,1 – 2,5 – 1,9 – 1,8 – 1,2 – 0,6 COM nov 2005 – 4,1 – 2,8 – 2,8 (8) – 2,4 (8) n.b. n.b. CP december 2004 – 4,8 – 2,9 – 1,7 – 1,5 – 0,9 n.b. Primair saldo (% van het BBP) CP december 2005 – 0,9 0,7 1,2 1,2 1,4 1,7 COM nov 2005 – 0,9 0,5 0,3 0,7 n.b. n.b. CP december 2004 – 1,3 0,7 1,8 2,0 2,5 n.b. Conjunctuurgezuiverd saldo (% van het BBP) CP december 2005 (3) – 3,6 – 2,2 – 1,8 – 1,8 – 1,2 – 0,6 COM nov 2005 – 3,9 – 2,5 – 2,7 – 2,6 n.b. n.b. CP december 2004 – 4,3 – 2,7 – 1,7 – 1,5 – 0,9 n.b. Structureel saldo (4) (% van het BBP) CP december 2005 (5) – 4,6 – 3,1 – 2,1 – 2,1 – 1,5 – 0,6 COM nov 2005 (6) – 4,9 – 3,1 – 2,7 – 2,6 n.b. n.b. CP december 2004 n.b. n.b. n.b. n.b. n.b. n.b. Bruto overheidsschuld (% van het BBP) CP december 2005 71,3 70,5 67,0 64,0 56,9 53,5 COM nov 2005 72,0 70,4 69,1 67,4 n.b. n.b. CP december 2004 74,9 71,9 69,2 65,7 58,1 n.b. Convergentieprogramma (CP); economische najaarsprognoses 2005 van de diensten van de Commissie (COM); berekeningen van de diensten van de Commissie.

(1) PB L 209 van 2.8.1997, blz. 1. Verordening gewĳzigd bĳ Verordening (EG) nr. 1055/2005 (PB L 174 van 7.7.2005, blz. 1). Alle documenten waarnaar in deze tekst wordt verwezen, kunnen worden geraadpleegd op de volgende website:

http://europa.eu.int/comm/economy_finance/about/activities/sgp/main_en.htm.

(2) Het programma bevat alle verplichte en de meest facultatieve gegevens die volgens de gedragscode moeten worden overgelegd. Facultatieve gegevens over arbeidsmarktontwikkelingen (met name over werkgelegenheid (gewerkte uren) en arbeidsproductiviteit (gewerkte uren) en over de bijdragen tot de potentiële BBP-groei, ontbreken.

(3) Berekeningen van de diensten van de Commissie op basis van de in het programma voorkomende informatie

(4) Conjunctuurgezuiverd saldo (zoals in voorgaande rijen), eenmalige en tijdelijke maatregelen niet meegerekend

(5) Eenmalige en tijdelijke maatregelen volgens het programma (eenmalige ontvangsten van 1,0% van het BBP in 2004, 0,9% van het BBP in 2005, en 0,3% van het BBP in 2006-2008)

(6) Eenmalige en tijdelijke maatregelen volgens de najaarsprognoses 2005 van de diensten van de Commissie (1,0% van het BBP in 2004 en 0,6% van het BBP in 2005)

(7) Gebaseerd op een geraamde potentiële groei van 4,0% in 2004, 3,5% in 2005, 3,5% in 2006 en 3,5% in 2007

(8) De tekortprognose voor 2006 is gebaseerd op een scenario van ongewijzigd beleid, aangezien de ontwerp-begroting 2006 nog niet beschikbaar was op de afsluitingsdatum van de najaarsprognoses 2005 van de diensten van de Commissie; dit verklaart ook ten dele de hogere tekortprognose voor 2007.

Bronnen:

Convergentieprogramma (CP); economische najaarsprognoses 2005 van de diensten van de Commissie (COM); berekeningen van de diensten van de Commissie.