BIJLAGE

1. ACHTERGROND

Het mechanisme van de secretaris-generaal van de Verenigde Naties (VN) voor het onderzoeken van vermeend gebruik van chemische en biologische of toxinewapens (SGM) is in 1987 in het leven geroepen door de Algemene Vergadering van de VN bij Resolutie A/RES/42/37C. Dit mandaat werd door de VN-Veiligheidsraad bij Resolutie 620 (1988) bevestigd. De technische richtlijnen en procedures voor het tijdig en efficiënt onderzoeken van meldingen van vermeend gebruik van dergelijke wapens werden in 1989 opgesteld door deskundigen die door geïnteresseerde VN-lidstaten ter beschikking waren gesteld (A/RES/44/561). Die richtlijnen en procedures werden in 1990 onderschreven door de Algemene Vergadering van de VN bij Resolutie A/RES/45/57C.

Omdat voor het Verdrag inzake biologische en toxinewapens, anders dan voor het Verdrag inzake chemische wapens, niet in een controlemechanisme is voorzien, is het SGM het enige onafhankelijke, internationale instrument voor het onderzoeken van vermeend gebruik van biologische wapens dat de goedkeuring van de zowel Algemene Vergadering van de VN als de VN-Veiligheidsraad wegdraagt.

2. DOELSTELLINGEN

Door het mogelijk te maken vermeend gebruik van chemische en biologische of toxinewapens snel te onderzoeken en de feiten daaromtrent vast te stellen, zouden met behulp van het SGM de wereldwijde normen tegen het gebruik van die wapens gehandhaafd, het gebruik ervan door VN-lidstaten, personen of organisaties ontmoedigd, en uiteindelijk de internationale vrede en veiligheid bewaard kunnen worden.

De activiteiten ter bevordering van de mate van paraatheid van het SGM voor het verrichten van onderzoeken naar vermeend gebruik van chemische en biologische of toxinewapens zijn volledig in lijn met de EU-strategie tegen de verspreiding van massavernietigingswapens. Het doel van Besluit (GBVB) 2016/51, en meer bepaald van “Project 5: steun voor het mechanisme van de VN-secretaris-generaal”, was de versterking van het SGM te ondersteunen door meer goed opgeleide deskundigen op de lijst van deskundigen en laboratoria van de SGM (de “lijst van de SGM”) te krijgen, door een oprichtingsvergadering met SGM-belanghebbenden bijeen te roepen en door een aantal organisatiebrede opleidingsevenementen te organiseren. Project 5 van Besluit (GBVB) 2016/51 omvat basis- en gespecialiseerde opleidingen voor deskundigen op de lijst, via een nieuw concept van systematische opleidingen, een netwerk van aangewezen laboratoria voor analyse en capaciteitsopbouw voor deze laboratoria, en contactactiviteiten om de geografische spreiding van deskundigen en laboratoria te bevorderen.

Het is zaak deze activiteiten voort te zetten met het oog op de verdere verhoging van de internationale capaciteit en het internationale vermogen om schendingen van het wereldwijde verbod op het gebruik van chemische en biologische of toxinewapens zo spoedig mogelijk te onderzoeken. Het bevorderen van de geografische diversiteit en het genderevenwicht onder de deskundigen zou de geloofwaardigheid en de legitimiteit van het SGM ten goede komen. Het verder ontwikkelen van de capaciteit en het vermogen van deskundigen en aangewezen laboratoria zou ook positieve secundaire effecten kunnen hebben op het biologisch onderzoek en het onderzoek en de ontwikkeling op het gebied van de volksgezondheid, met name in ontwikkelingslanden. Daarnaast zal de uitvoering van deze activiteiten dienen als voorbeeld van concrete ondersteuning van de agenda van de secretaris-generaal van de VN voor ontwapening “Het veiligstellen van onze gemeenschappelijke toekomst”, meer bepaald actie 10 van de ontwapeningsagenda — paraat zijn om vermeend gebruik van biologische wapens te onderzoeken.

Beginselen

a) Optimaal benutten van de ervaring die met Besluit 2012/421/GBVB en Besluit (GBVB) 2016/51 is opgedaan.

b) Lering trekken uit het SGM-onderzoek dat in 2013 in Syrië is verricht.

c) Actief aanmoedigen van de aanstelling van deskundigen en de aanwijzing van laboratoria uit het zuidelijk halfrond op de SGM-lijst die worden aangetrokken via netwerken en belanghebbenden aldaar.

d) Opbouwen van strategische partnerschappen met bevoegde instellingen.

e) Streven naar een grotere verscheidenheid aan expertise bij de deskundigen op de SGM-lijst en daarbij de aanstelling van vrouwelijke deskundigen actief aanmoedigen.

f) Ondersteunen van de inspanningen van de betrokken VN-lidstaten om ervoor te zorgen dat het SGM volledig operationeel paraat is.

g) Bijdragen aan de uitvoering van de agenda voor ontwapening van de secretaris-generaal van de VN.

Verwachte resultaten

De uitvoering van dit project zal naar verwachting de volgende algemene resultaten opleveren:

a) verbetering van de operationele paraatheid van het SGM;

b) verdere uitbouw van het netwerk van aangewezen laboratoria;

c) verbetering van de vaardigheden die deskundigen nodig hebben voor de SGM-missies, en

d) diversificatie van de expertise die beschikbaar is op de SGM-lijst.

Daarnaast zou de uitvoering van dit project de volgende secundaire resultaten hebben:

a) harmonisatie van de nationale, regionale en internationale architectuur voor onderzoek naar biologische wapens;

b) verhoging van de kennis en de capaciteit voor het onderzoeken van vermeend gebruik van biologische en chemische wapens op nationaal niveau, en

c) bewustmaking van VN-lidstaten en belanghebbenden.

3. PROJECTEN

3.1. Project 1: Ondersteunen van de opleiding van de deskundigen op de SGM-lijst

3.1.1. Doel van het project

De vaardigheden van de gekwalificeerde deskundigen aanscherpen, bijspijkeren en op elkaar afstemmen en voortgezette opleiding aanbieden aan deskundige consultants om ervoor te zorgen dat het vermogen en de capaciteit voor het verrichten van veldoefeningen en ‐onderzoeken voorhanden zijn.

3.1.2. Verwachte resultaten van het project

a) Er wordt een aanvullend kader van nieuwe deskundigen opgeleid, zodat een toereikende reach-backcapaciteit (als reserve/ondersteuning) gewaarborgd is.

b) Deskundigen die reeds betrokken zijn bij SGM-activiteiten, zullen geavanceerde opleiding blijven krijgen.

c) In de periode waarop dit besluit betrekking heeft, zullen regelmatig continu opleidingen worden gegeven.

3.1.3. Projectbeschrijving

Dit project biedt een vervolg op en een uitbreiding van de activiteiten en de resultaten die zijn bereikt in het kader van project 5 van Besluit (GBVB) 2016/51, met de bedoeling aan de SGM-lijst meer gekwalificeerde deskundigen en deskundige consultants toe te voegen die de basisvaardigheden hebben om succesvol een SGM-onderzoek te kunnen verrichten als lid van een team van de VN en in mogelijk negatieve omstandigheden op de grond.

Het project zou het Bureau van de Verenigde Naties voor ontwapeningszaken (Unoda) de mogelijkheid bieden het aantal opgeleide gekwalificeerde deskundigen en deskundige consultants te verhogen, teneinde tijdens een veldoefening of een daadwerkelijk onderzoek over een toereikende reach-backcapaciteit te kunnen beschikken. Tot de tijdens de opleiding te verwerven kerncompetenties behoren het verzamelen en verwerken van bewijsmateriaal, rapportage, operationele veiligheid, communicatie in het veld, onderhandelen en omgaan met de media.

De timing en de locatie van deze opleidingscursussen zullen in grote mate worden bepaald door de VN-lidstaten die deze opleidingen aanbieden. In de richtlijnen en procedures voor SGM-onderzoeken, die in 1989 zijn voorgelegd aan en zijn goedgekeurd door de Algemene Vergadering van de VN, is gesteld dat “elke betrokken lidstaat de secretaris-generaal de betreffende gespecialiseerde opleidingen of cursussen kan melden die beschikbaar zijn voor gekwalificeerde deskundigen, zulks ter ondersteuning van de rol die zij eventueel namens hem zullen spelen bij het verrichten van onderzoeken aangaande mogelijk gebruik van chemische, biologische en toxinewapens”.

3.1.4. Verantwoordelijkheden van het uitvoerend agentschap

Inhoudelijke voorbereiding:

In overleg met de VN-lidstaten waar het opleidingsevenement plaatsvindt en met de betrokken partners zal Unoda zorgen voor het opleidingsprogramma en de selectie van deskundigen.

Logistieke en administratieve diensten:

Unoda zal met het Bureau van de VN voor projectdiensten (Unops) samenwerken voor het logistieke aspect van de opleidingsactiviteiten, zoals reisregelingen voor de deelnemers en deskundigen.

3.2. Project 2: Capaciteitsopbouw van laboratoria uit ontwikkelingslanden

3.2.1. Doel van het project

Steun voor deelname van vertegenwoordigers van aangewezen laboratoria aan opleidingsactiviteiten die gericht zijn op het tot stand brengen van een netwerk dat een SGM-onderzoek naar vermeend gebruik van biologische wapens kan ondersteunen.

3.2.2. Verwachte resultaten van het project

a) Ruimere deelname van vertegenwoordigers van laboratoria uit ontwikkelingslanden aan evenementen die gericht zijn op het tot stand brengen van een netwerk van door het SGM aangewezen laboratoria.

b) Grotere betrokkenheid van laboratoria uit ontwikkelingslanden bij opleidingen in SGM-verband.

3.2.3. Projectbeschrijving

Om ervoor te zorgen dat het SGM als integer en volledig onpartijdig wordt beschouwd, zijn de volwaardige deelname van de aangewezen laboratoria uit het zuidelijk halfrond en hun betrokkenheid bij deze activiteiten ter ondersteuning van het SGM van cruciaal belang. Het is daarom van essentieel belang dat wordt ingezet op een grotere betrokkenheid van laboratoria uit deze landen bij dit proces, en op hun deelname aan een door de VN-lidstaten georganiseerde speciale workshop voor laboratoria en, als waarnemer, aan opleidingsactiviteiten voor gekwalificeerde deskundigen op de SGM-lijst. Dit moet ervoor zorgen dat de laboratoria en de deskundigen zich ervan bewust zijn dat de activiteiten op transparante wijze moeten worden geharmoniseerd om een ondersteunende rol te kunnen spelen in een degelijk onderzoek.

3.2.4. Verantwoordelijkheden van het uitvoerend agentschap

Inhoudelijke voorbereiding:

In overleg met de betrokken laboratoria en de VN-lidstaten die optreden als gastheer bij evenementen die gericht zijn op het tot stand brengen van een laboratoriumnetwerk, zal Unoda de laboratoria in de ontwikkelingslanden aanwijzen waarvan de deelname aan het evenement moet worden gesteund.

Logistieke en administratieve diensten:

Unoda zal met Unops samenwerken voor het logistieke aspect, zoals reisregelingen voor deelnemers.

3.3. Project 3: Voorlichtingsactiviteiten

3.3.1. Doel van het project

Ervoor zorgen dat meer deskundigen en laboratoria uit het zuidelijk halfrond op de SGM-lijst worden opgenomen.

3.3.2. Verwachte resultaten van het project

a) Regionale voorlichtingsworkshops in Afrika en Midden- en Zuid-Amerika.

b) Opname van meer deskundigen en laboratoria uit deze regio’s op de SGM-lijst.

c) Deelname van meer deskundigen uit deze regio’s aan opleidingen voor het verwerven van SGM-vaardigheden.

3.3.3. Projectbeschrijving

Hoewel de lijst van door de VN-lidstaten aangestelde deskundigen en aangewezen laboratoria een grote diversiteit vertoont, blijven de VN-lidstaten uit Afrika en Centraal- en Zuid-Amerika ondervertegenwoordigd (1).

De integriteit en de onpartijdigheid van het SGM zullen worden vergroot door te zorgen voor een divers samengestelde pool van deskundigen en laboratoria waaruit Unoda kan kiezen voor opleidingsactiviteiten en waaruit de secretaris-generaal van de VN kan kiezen voor een concreet onderzoek.

Ter ondersteuning daarvan zullen in elk van deze twee regio’s regionale workshops worden gehouden, met als doel rechtstreeks in contact te treden met de relevante deskundigen in de nationale hoofdsteden en er toelichting te geven over het SGM, het belang daarvan voor een gecoördineerde internationale respons op vermeend gebruik van biologische wapens en de rol en het belang van een divers samengestelde groep deskundigen ingeval een SGM-onderzoek wordt gestart. Om na te gaan of er een meetbaar effect is op het aantal aanstellingen, zullen de gegevens over de door de landen in deze regio’s verrichte aanstellingen enige tijd na het verschijnen van de jaarlijkse nota-verbaal van Unoda aan alle lidstaten worden verzameld. De precieze omvang en het precieze aantal deelnemende VN-lidstaten en deelnemers aan de workshops zal voornamelijk worden bepaald na overleg tussen Unoda en de kandidaat-gastlanden, en daarbij zal rekening worden gehouden met factoren zoals locatie van de workshop, budget en beschikbare capaciteit in de landen. De Raad zal door Unoda worden geïnformeerd over het selectieproces van gastlanden, en Unoda zal de Raad hiertoe om sturing en goedkeuring verzoeken.

3.3.4. Verantwoordelijkheden van het uitvoerend agentschap

Inhoudelijke voorbereiding:

In overleg met de VN-lidstaten waar de workshops plaatsvinden, zal Unoda de agenda en het programma, alsmede de selectie van de deelnemers bepalen.

Logistieke en administratieve diensten:

Unoda zal met Unops samenwerken voor het logistieke aspect van de workshops, zoals reisregelingen voor de deelnemers.

3.4. Project 4: Ondersteuning van de Capstone-oefening

3.4.1. Doel van het project

Zorgen voor een passende voorbereiding en succesvolle uitvoering van een volwaardige veldoefening (de “Capstone-oefening”), die in 2020 in Duitsland is gepland.

3.4.2. Verwachte resultaten van het project

a) De voorbereiding van de Capstone-oefening wordt tijdig en integraal uitgevoerd.

b) Er worden planningsmissies voor de Capstone-oefening verricht, en alle noodzakelijke voorbereidingen voor de oefening zijn afgerond of besproken met het gastland en de organisatoren.

c) Er wordt gezorgd voor ondersteuning voor de deelname van deskundigen aan de Capstone-oefening.

d) Unoda faciliteert en pleegt overleg om ervoor te zorgen dat de VN-lidstaten en andere staten voorafgaand aan de Capstone-oefening de algemene en gespecialiseerde apparatuur ter beschikking stellen die nodig is voor de uitvoering van de oefening.

3.4.3. Projectbeschrijving

Een Capstone-oefening, of een afsluitende opleidingsactiviteit, is zo opgezet dat opgeleide deskundigen de mogelijkheid wordt geboden hun volledige wetenschappelijke expertise en hun verworven kerncompetenties te gebruiken in een levensechte veldoefening, zodat zij voorbereid zijn op daadwerkelijke inzet. Een dergelijke oefening wordt momenteel door de regeringen van Duitsland en Zweden gepland in het tweede semester van 2020.

Om het welslagen en de meerwaarde van een dergelijke activiteit te garanderen, moet een aantal opleidingen vóór de Capstone-oefening zijn voltooid, zodat de deelnemende deskundigen volledig opgeleid en voorbereid zijn. Het betreft de onder project 1 hierboven vermelde opleidingscursussen. Deelname van deskundigen en functionarissen van bevoegde internationale organisaties zoals de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO), de Wereldorganisatie voor diergezondheid (OIE) en Interpol zal in het kader van dit project worden ondersteund.

Bovendien moeten geschikte uitrusting, zoals persoonlijke beschermende uitrusting, ontsmettingsmiddelen, onderzoeksapparatuur, communicatieapparatuur, andere noodzakelijke detectie- en identificatieapparatuur, kalibratieapparatuur en ‐materiaal en foto- en opnameapparatuur door de VN-lidstaten en anderen worden aangeschaft en vóór de Capstone-oefening aan de deelnemende deskundigen ter beschikking worden gesteld.

De uit de Capstone-oefening geleerde lessen zullen een belangrijk aanknopingspunt vormen voor het vormgeven en verbeteren van toekomstige SGM-opleidingsactiviteiten, en dienen om gebreken en problemen in de huidige operationele structuur van het SGM bloot te leggen. Naast de onmiddellijke evaluatie en debriefing voor de deelnemende deskundigen na afloop van de Capstone-oefening, kan een afzonderlijk, speciaal daarvoor bestemd evenement plaatsvinden dat uit andere bronnen wordt gefinancierd.

Alle activiteiten zouden worden uitgevoerd in nauwe samenspraak en samenwerking tussen Unoda en de Duitse en de Zweedse regering.

3.4.4. Verantwoordelijkheden van het uitvoerend agentschap

Inhoudelijke voorbereiding:

Unoda zal met de regeringen van Duitsland, Zweden en andere betrokken VN-lidstaten en partners overleg plegen voor de inhoudelijke voorbereiding van de Capstone-oefening, daaronder begrepen het uitwerken van de doelstelling, het scenario, het programma en het evaluatiemechanisme.

Logistieke en administratieve diensten:

Unoda zal met Unops samenwerken voor het logistieke aspect van de Capstone-oefening, zoals reisregelingen voor deelnemers en deskundigen, en de aankoop en het vervoer van apparatuur.

3.5. Project 5: Ondersteunen van regelmatige coördinatieactiviteiten/workshops met betrokken partnerorganisaties

3.5.1. Doel van het project

Bepalen met welke partnerorganisaties in het kader van het SGM kan worden samengewerkt, en deze organisaties aansporen tot samenwerking.

3.5.2. Verwachte resultaten van het project

a) Er wordt een reeks workshops met betrokken internationale partners gehouden.

b) Er worden nieuwe uitvoeringsregelingen ontwikkeld en vastgesteld voor samenwerking met deze internationale partners, zoals richtlijnen, aanbevolen praktijkvoorschriften, overeenkomsten en memoranda van overeenstemming.

3.5.3. Projectbeschrijving

Met het oog op maximale steun van het systeem van de VN voor het SGM, en gezien de beperkte middelen waarover Unoda beschikt, is het opbouwen van een sterk partnerschap met de betrokken internationale organisaties van cruciaal belang. Voorbeelden van succesvolle regelingen voor het verstrekken van expertise en ondersteuning voor zowel opleiding als eventuele echte onderzoeken zijn het partnerschap van Unoda met de Organisatie voor het verbod van chemische wapens (OPCW), de OIE, de WHO, Interpol en CBRN-expertisecentra.

Er is ruimte om dit netwerk van partnerschappen uit te breiden tot nog andere internationale organisaties met mogelijk soortgelijke behoeften op het gebied van opleiding en ontwikkeling en uitrusting van deskundigen.

Unoda streeft er dan ook naar de betreffende partnerorganisaties in kaart te brengen, met hen te overleggen met inachtneming van de verschillende mandaten, en een reeks workshops te organiseren om deze gemeenschappelijke kenmerken en samenwerkingsgebieden vast te stellen om toezeggingen voor gedeelde opleidingsevenementen, apparatuur en deskundigheid te verkrijgen.

3.5.4. Verantwoordelijkheden van het uitvoerend agentschap

Inhoudelijke voorbereiding:

Unoda zal de inhoudelijke voorbereiding van de workshop op zich nemen, waaronder het opstellen van de agenda en het programma, alsmede het selecteren van de deelnemers.

Logistieke en administratieve diensten:

Unoda zal met Unops samenwerken voor het logistieke aspect, zoals reisregelingen voor deelnemers en deskundigen.

4. RAPPORTAGE EN BEOORDELING

Unoda zal de Raad om de zes maanden inlichten over de vorderingen van het project.

Na afloop van het project zal Unoda de hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid en de Europese Commissie (de “Commissie”) een financieel en inhoudelijk eindverslag voorleggen, met daarin korte verslagen over elk project.

5. LOOPTIJD

De totale looptijd van de uitvoering van het project wordt op 32 maanden geraamd, van mei 2020 tot en met december 2022.

6. BEGUNSTIGDEN

De begunstigden van project 1 zullen de deskundigen op de SGM-lijst zijn, en de nationale gezondheidsautoriteiten en de instellingen waaruit de betrokken deskundigen afkomstig zijn.

De begunstigden van project 2 zullen de aangewezen laboratoria zijn die aan de activiteiten deelnemen, meer bepaald die in ontwikkelingslanden.

De begunstigden van project 3 zullen de landen zijn die zich bevinden in de geografische regio’s die op de SGM-lijst momenteel ondervertegenwoordigd zijn. Daarnaast kan het SGM, door de deskundigen en laboratoria voor opleidingsactiviteiten en daadwerkelijke missies aan te trekken uit een ruimer geografisch gebied, meer legitimiteit krijgen in de ogen van de buitenwereld.

De begunstigden van project 4 zullen de VN-lidstaten en partners zijn die de Capstone-oefening organiseren, en de deskundigen die aan de oefening deelnemen.

De begunstigden van project 5 zullen Unoda, de betrokken afdelingen en agentschappen in het VN-systeem en internationale en regionale partners zijn.

7. UITVOEREND AGENTSCHAP — PERSONEELSAANGELEGENHEDEN

Unoda wordt belast met de uitvoering van het project. Dit project wordt uitgevoerd overeenkomstig de tussen de Commissie en Unoda te sluiten financieringsovereenkomst. Unoda zal samenwerken met Unops, dat dit project logistiek en administratief zal ondersteunen. De rol van Unops zal beperkt blijven tot logistieke en administratieve steun.

Omdat de activiteiten die bij de uitvoering van dit project voor Unoda zijn beoogd, buiten de begroting vallen, zal extra personeel in dienst moeten worden genomen. Het personeel zal verantwoordelijk zijn voor de succesvolle uitvoering van het project en zal de in de verschillende subprojecten vastgelegde activiteiten organiseren en uitvoeren. Van het personeel wordt met name verwacht dat het met zijn aanzienlijke ervaring en deskundige kennis bijdraagt aan de ontwikkeling en de uitvoering van opleidingsactiviteiten en dat het contact onderhoudt met de betrokken partners, zoals internationale en regionale organisaties en laboratoria. Gezien de complexiteit van het project en de uitgebreide ervaring en kennis op diverse vakgebieden, die nodig zijn voor deelname aan de opleidingsactiviteiten, waaronder inzet in het veld, onderzoek, ontwikkelen en verzorgen van opleidingsactiviteiten en biologie- en biologische wapens, moet het personeel van een hoge rang zijn (niveau P‐5 in het VN-systeem).

Daarnaast zal Unops worden ingeschakeld om administratieve en logistieke steun te leveren voor de uitvoering van de projecten en met name het organiseren van opleidingen en workshops. Het gaat daarbij hoofdzakelijk om het boeken en verstrekken van reistickets en het betalen van dagvergoedingen aan deelnemers. Het is beter om voor de verwezenlijking van projecten en voor de administratieve ondersteuning een beroep te doen op de expertise en ervaring van Unops dan administratief personeel aan te werven dat vaak verwacht na afloop van het project bij Unoda in dienst te blijven, en bij welk ondersteunend administratief personeel het risico bestaat dat het wordt ingezet voor taken die niet projectgerelateerd zijn, omdat ze toch al op de werkplek zijn. Door in dit project Unops als uitvoerend agentschap te gebruiken, zou Unoda Unops ook verder kunnen betrekken bij SGM-activiteiten, bijvoorbeeld wanneer de SGM-missie naar aanleiding van een verzoek van de VN-lidstaten daadwerkelijk wordt ingezet. Het uitgebreide netwerk voor aankoop, levering en vervoer waarover Unops beschikt, zou een groot voordeel kunnen zijn wanneer het snel kunnen aankopen en vervoeren van materiaal cruciaal is om een missie te doen slagen.

8. ZICHTBAARHEID VAN DE EU

Unoda doet al het nodige om er ruchtbaarheid aan te geven dat dit project door de Unie wordt gefinancierd. De steun van de Unie zal eveneens worden vermeld in uitnodigingen en andere documenten die worden verspreid onder de deelnemers van de diverse evenementen. Unoda zal ervoor zorgen dat de Unie waar mogelijk wordt vertegenwoordigd in evenementen die uit hoofde van dit besluit worden ondersteund.

(1) Slechts zes Afrikaanse lidstaten hebben deskundigen aangesteld en twee hebben laboratoria aangewezen. Slechts vijf lidstaten uit Centraal- en Zuid-Amerika hebben deskundigen aangesteld en slechts één heeft een laboratorium aangewezen.