(9)

In de ESRB-beoordeling van kwetsbaarheden met betrekking tot de Tsjechische Republiek wordt met nadruk gewezen op het volgende: a. De groei van de huizenprijzen heeft de groei van de gezinsinkomens op middellange termijn overtroffen en kan niet volledig worden gerechtvaardigd door de ontwikkeling van de schuldaflossingscapaciteit van de huishoudens. Česká národní banka (CNB) schat dat de huizenprijzen in Tsjechië vanaf de tweede helft van 2018 met 10 % tot 15 % zijn overgewaardeerd. Naast de bijdrage van cyclische factoren zijn er ook belangrijke structurele factoren die mogelijk tot deze overwaardering hebben bijgedragen. Met name het trage tempo van de werkzaamheden voor het toekomstige Metropolitan Plan in Praag en de vertragingen bij de afgifte van bouwvergunningen kunnen ook hebben bijgedragen tot het tekort aan woningaanbod, met name in het kapitaal. b. De overwaardering van de huizenprijzen, die blijven stijgen in combinatie met een sterke groei van de woningkredieten en de versoepeling van de kredietverleningsnormen in de afgelopen jaren, hebben de mogelijkheid van kredietverliezen uit hypothecaire leningen verhoogd in geval van ongunstige economische en financiële omstandigheden of ongunstige ontwikkelingen in de niet-zakelijkonroerendgoedmarkt, met directe effecten op de financiële stabiliteit. Evenzo kan de toenemende schuldenlast van huishoudens, in combinatie met het groeiende aandeel van huishoudens die potentieel kwetsbaar zijn voor ongunstige economische en financiële omstandigheden of negatieve ontwikkelingen op de niet-zakelijkonroerendgoedmarkt, ertoe leiden dat huishoudens hun consumptie verminderen in het geval van een economische of financiële schok, hetgeen kan leiden tot tweede ronde-effecten die indirect van invloed zijn op de financiële stabiliteit. c. De jaarlijkse groei van de woningkredieten is over de middellange termijn hoog gebleven. Voorafgaand aan de invoering van de aanbevolen grenswaarden voor de schuld-waarde ratio (loan-to-value (LTV) ratio), schuld-inkomen ratio (debt-to-income (DTI) ratio) en schuldaflossing-inkomen ratio (debt-service-to-income (DSTI) ratio) ging de groei van de woningkredieten gepaard met de versoepeling van de kredietverleningsnormen zoals blijkt uit het stijgende percentage leningen met een hoge LTV-ratio (van meer dan 80 % en 90 %) en het stijgende percentage leningen met een hoge DTI-ratio en DSTI-ratio (meer dan 8 % en 40 % respectievelijk). Deze leningen werden verstrekt aan huishoudens die mogelijk kwetsbaar zijn voor ongunstige economische en financiële omstandigheden. Bovendien werd een bij een toenemend percentage van de verstrekte leningen hogere LTV-ratio’s gecombineerd met een hoge DTI-ratio of DSTI-ratio, waardoor het potentieel voor kredietverliezen in verband met deze nieuwe hypothecaire leningen nog verder toenam. Hoewel de gemiddelde risicogewichten voor de door kredietinstellingen in Tsjechië aangehouden hypotheekleningen met behulp van de op interne ratings gebaseerde benadering als relatief hoog kunnen worden beschouwd in vergelijking met andere EER-landen, zijn deze risicogewichten gedaald. d. Hoewel de schuldenlast van de huishoudens in de Tsjechische Republiek als gematigd kan worden beschouwd in vergelijking met andere EER-landen, is deze in de pas blijven lopen met de groei van de woningkredieten. Ondanks het feit dat er onlangs langere perioden zijn geweest waarvoor de rentetarieven zijn vastgesteld, werd een aanzienlijk deel van de nieuwe hypothecaire leningen eerder verstrekt met een initiële periode van vaste rente van minder dan vijf jaar. Bijgevolg kan het voor een aanzienlijk percentage van de huishoudens die nieuwe hypotheekleningen aangaan, moeilijk zijn hun schuld af te lossen in het geval van een rentestijging. e. Ongunstige economische en financiële omstandigheden of negatieve ontwikkelingen op de niet-zakelijkonroerendgoedmarkt kunnen leiden tot leiden tot verwezenlijking van de risico’s, gelet op de bovengenoemde kwetsbaarheden. Als bijvoorbeeld de stijging van het inkomen van huishoudens afneemt of de rentetarieven stijgen, kunnen huishoudens met een hoge schuldenlast het moeilijker vinden hun schulden af te lossen. Als deze huishoudens niet in staat zijn hun schulden af te lossen en tegelijkertijd de huizenprijzen dalen, kan dit tot kredietverliezen op hypothecaire leningen leiden. Rekening houdend met een eerdere aanbeveling van CNB (12) betreffende kredietverleningsnormen voor nieuwe hypothecaire leningen, wordt momenteel verwacht dat het risico van wanbetalingen en van directe kredietverliezen voor kredietinstellingen beperkt zal zijn. Bovendien kunnen kredietinstellingen, gezien de relatief hoge gemiddelde risicogewichten voor hypotheekportefeuilles van kredietinstellingen die gebruikmaken van de op interne ratings gebaseerde benadering en de relatief hoge kapitalisatie van het bankwezen in de Tsjechische Republiek, goed in staat zijn directe kredietschokken op te vangen die verband houden met de niet-zakelijkonroerendgoedsector. Huishoudens moeten hun consumptie echter mogelijk nog aanpassen, omdat mogelijke verminderingen van het inkomen of het netto vermogen tot indirecte effecten op de financiële stabiliteit kunnen leiden. f. Het ESRB neemt kennis van het brede scala van kredietnemer-gebaseerde macroprudentiële maatregelen ter beperking van risico’s verbonden met de niet-zakelijkonroerendgoedsector in Tsjechië. De grenzen aan de LTV-ratio zijn bedoeld om de opbouw van kwetsbaarheden in verband met het verstrekken van nieuwe hypothecaire leningen op een markt waarin de huizenprijzen overgewaardeerd zijn, aan te pakken, met mogelijke directe gevolgen voor de financiële stabiliteit. Bovendien zijn grenswaarden voor de DTI-ratio en de DSTI-ratio erop gericht de doeltreffendheid van de grenswaarden van de LTV-ratio te vergroten door de verstrekking van nieuwe leningen aan huishoudens die potentieel kwetsbaar zijn voor ongunstige economische en financiële omstandigheden en ongunstige ontwikkelingen op de niet-zakelijkonroerendgoedmarkt in de Tsjechische Republiek te beperken. Kredietaanbieders worden ook aanbevolen om stresstesten toe te passen op het vermogen van debiteuren om schokken op te vangen die verband houden met een verhoogde rente of een verlaagd inkomen. Om de veerkracht van instellingen met betrekking tot cyclische kwetsbaarheden te vergroten, heeft de CBT in 2018 het anticyclische bufferpercentage verhoogd tot 2 % (van 1,5 %) welke verhoging ingaat op 1 juli 2020. g. De huidige kredietnemer-gebaseerde maatregelen zijn echter ingevoerd op basis van een aanbeveling van CBT die niet juridisch bindend is, en er bestaat geen rechtskader om deze maatregelen te activeren door middel van juridisch bindende handelingen. De doeltreffendheid van de huidige maatregelen kan als zodanig op middellange termijn niet worden gegarandeerd, en gedurende deze periode kan zowel de overwaardering van de huizenprijzen als de groei van hypothecaire leningen nog verder toenemen. h. Het huidige macroprudentiële beleid wordt geacht gedeeltelijk adequaat en gedeeltelijk toereikend te zijn om de mogelijke ontwikkeling van kwetsbaarheden in de niet-zakelijkonroerendsector goed in Tsjechië op de middellange termijn aan te pakken. Het is van belang dat de nationale autoriteiten beschikken over alle nodige juridisch bindende macroprudentiële instrumenten die hen de nodige bevoegdheden verlenen om potentiële kwetsbaarheden voor de financiële stabiliteit aan te pakken, waaronder met name de bevoegdheid om juridisch bindende grenswaarden voor de lening-waarde ratio vast te stellen — en hetzij aan de schuld-inkomen ratio, hetzij aan schuldaflossing-inkomen ratio, in combinatie met looptijdlimieten — indien nodig met betrekking tot nieuwe woningkredieten. Enkel juridisch bindende kredietnemer-gebaseerde maatregelen zouden verzekeren dat alle kredietverleners, ongeacht het type of het binnenlandse of buitenlander kredietverleners betreft, volledig voldoen aan de geldende maatregelen.