SPECIAAL VERSLAG Nr. 3/90 over opgenomen en verstrekte communautaire leningen in het kader van de EGKS, Euratom en het NCI vergezeld van de Antwoorden van de Commissie (90/C 160/01)

(Opmerkingen ex artikel 206 bis, lid 4, van het EEG-Verdrag en artikel 78 septies, lid 4, van het EGKS-Verdrag)

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

1. Inleiding

Algemeen

1.1. De Commissie van de Europese Gemeenschappen is uit hoofde van de Verdragen en andere wetsteksten bevoegd tot het aangaan van leningen die mogen worden gebruikt om voor specifieke doeleinden leningen te verstrekken. Het bedrag van de opgenomen leningen beloopt thans circa 3 000 Mio ECU jaarlijks (met inbegrip van herfinancieringen). Het uitstaande bedrag aan opgenomen leningen beliep op 31 december 1989 bijna 16 000 Mio ECU.

1.2. Vanuit het standpunt van de Gemeenschap heeft het opnemen van leningen teneinde leningen te kunnen verstrekken het aanzienlijke voordeel van een maximale uitwerking op de communautaire doelstellingen tegen minimale kosten. De geleende gelden kunnen weer worden uitgeleend tegen een tarief dat de kosten van de opgenomen leningen en de daarmee gepaard gaande administratiekosten dekt. De opbrengst van verstrekte leningen in de vorm van rente en aflossingen op de hoofdsom kan worden gebruikt voor de betaling van rente en aflossing op de opgenomen leningen. Een en ander heeft tot gevolg dat er geen extra kosten ten laste van de Gemeenschap behoeven te ontstaan. Voor een goede werking van dit systeem is het echter van wezenlijk belang dat de desbetreffende activiteiten van de Gemeenschap tenminste concurrerend zijn met die van andere verstrekkers van investeringsgelden, zoals handelsbanken, en tegelijkertijd aansluiting blijven houden met de communautaire doelstellingen.

1.3. De Rekenkamer heeft een onderzoek ingesteld naar het door de Commissie gevoerde beheer van deze omvangrijke middelen en heeft daarbij in het bijzonder gelet op de bij de verrichtingen verwezenlijkte kostenbesparingen, de doelmatigheid van de transacties en de doeltreffendheid van deze vorm van interventie.

1.4. Volgens de Kamer staat het buiten kijf dat de Commissie verantwoordelijkheid moet blijven dragen voor haar leningsactiviteiten, die een onafhankelijk interventiemiddel vormen.

Probleemstelling

1.5. De controlewerkzaamheden van de Kamer hadden betrekking op uit hoofde van de artikelen 54 en 56 van het EGKS-Verdrag verstrekte leningen en op leningen die in het kader van Euratom en het Nieuw Communautair Instrument werden verstrekt, alsmede op de ten behoeve van deze drie instrumenten opgenomen leningen. Het onderzoek was overwegend gericht op de instrumenten die de Europese Commissie de bevoegdheid geven, leningen te financieren uit opgenomen leningen. Het had dus geen betrekking op leningen uit de eigen middelen van de Europese Investeringsbank (EIB) of leningen die uit de algemene begroting van de Europese Gemeenschappen werden gefinancierd. Ook had het onderzoek geen betrekking op leningen die in het kader van het betalingsbalansmechanisme van de EEG werden opgenomen en verstrekt, al worden deze ter wille van de statistische en chronologische volledigheid wel in dit verslag vermeld. Omdat er tot juni 1989 geen overeenkomst tussen de EIB, de Commissie en de Kamer bestond betreffende de procedures voor de uitvoering van de door de Kamer ter plaatse te verrichten controles op het bij mandaat door de EIB verrichte beheer van leningsoperaties, werden met betrekking tot Euratom- en NCI-leningen geen controles ter plaatse uitgevoerd.

Controle-aanpak

1.6. Het onderzoek omvatte het volgende: een bestudering van de ontwikkeling van de leningsactiviteiten sinds het begin daarvan in 1953; een systeemgerichte bestudering van het huidige beheer van opgenomen en verstrekte leningen; een reeks bezoeken aan de ontvangers van leningen in enkele Lid-Staten, aangevuld met het rondzenden van een vragenlijst aan een groter aantal begunstigden in de gehele Gemeenschap; en een beoordeling van de bevindingen op basis van de doeleinden van het onderzoek. Ook werd aandacht besteed aan de werkzaamheden die de Kamer de afgelopen jaren op het onderhavige gebied heeft verricht, met name aan het in 1982 verschenen speciale verslag over dit onderwerp (). Opgemerkt dient echter te worden dat het huidige verslag op twee belangrijke punten van het eerdere verschilt. Ten eerste had het verslag van 1982 geen betrekking op de EGKS. Ten tweede werd in het eerdere verslag voornamelijk een kritische beschrijving gegeven van de totstandkoming en de beheersstructuur van de meer recente mechanismen, terwijl het huidige verslag vooral betrekking heeft op het dagelijkse beheer en het praktische effect van de leningsactiviteiten.

2. Ontwikkeling van de instrumenten

Uit hoofde van het EGKS-Verdrag verstrekte leningen

2.1. In artikel 49 van het Verdrag wordt de EGKS de bevoegdheid verleend leningen op te nemen als middel om de door het Verdrag bestreken activiteiten te financieren. Artikel 51 bepaalt onder andere dat de Hoge Autoriteit/Commissie de uit opgenomen leningen verkregen gelden alleen mag aanwenden voor het verstrekken van leningen en dat de Hoge Autoriteit/Commissie niet zelf de met de uitvoering van haar financiële taken samenhangende bankierswerkzaamheden zal verrichten.

2.2. Aangezien de EGKS bij haar oprichting in 1951 geen kapitaal kreeg toegewezen, werden de eerste leningen via een speciale regeling opgenomen. De instelling bracht een deel van de middelen uit een gedurende de eerste jaren van haar bestaan opgelegde heffing onder in een garantiefonds, teneinde haar kredietwaardigheid te vestigen en toegang te krijgen tot de geldmarkten. In 1961 kon de EGKS deze speciale regeling afschaffen en kon zij haar eigen activa gebruiken voor het garanderen van leningen. Sindsdien is de EGKS vrijelijk op de financiële markten actief geweest en heeft zij middelen aangetrokken door openbare plaatsing of door particuliere leningen van banken. De instelling wordt als uiterst kredietwaardig beschouwd.

2.3. De uit de opgenomen leningen verkregen middelen werden aanvankelijk gebruikt voor de medefinanciering van investeringen in de kolen- en staalindustrie uit hoofde van artikel 54, eerste alinea, van het Verdrag, terwijl een klein deel werd uitgetrokken voor een huisvestingsprogramma voor werknemers in deze bedrijfstak. Tabel 1 toont de ontwikkeling van de leningsactiviteiten van de EGKS sinds 1960, het jaar waarin een begin werd gemaakt met het regelmatig bijhouden van vergelijkbare statistische gegevens. Uit deze tabel blijkt dat er een aanzienlijke bijdrage aan de investeringen is geleverd, met name in de beginjaren, en dat de omschakelingsleningen uit hoofde van artikel 56 van het Verdrag de laatste tijd zijn toegenomen. Deze trend wordt grafisch weergegeven in tabel 2, waarin is aangegeven welk percentage van de verstrekte leningen aan de diverse maatregelen werd toegewezen. De uit hoofde van de artikelen 54 en 56 verstrekte leningen kunnen in aanmerking komen voor een rentesubsidie, die ten laste van de operationele begroting van de EGKS wordt gefinancierd. De hieronder vermelde percentages zijn op deze subsidies van toepassing:

(a)investeringsleningen, drie procent;

(b)omschakelingsleningen:

(i)directe leningen, twee procent;

(ii)globale leningen, drie procent;

(c)leningen voor kolenverbruik, 3 ECU per verbruikte ton kolen.

Tabel 3 toont de omvang van de rentesubsidies in de periode 1981-1989.

Uit hoofde van het EEG-Verdrag verstrekte leningen

Leningen ter ondersteuning van de betalingsbalans

2.4. In 1975 was het opnemen en verstrekken van leningen uit hoofde van het EGKS-Verdrag zo gangbaar geworden dat de Gemeenschap in feite kon worden beschouwd als een instelling voor de financiering van de ontwikkeling van de kolen- en staalindustrie. In datzelfde jaar werd de volgende belangrijke stap gezet, namelijk de invoering van een leningsmechanisme ter ondersteuning van de betalingsbalans van de Lid-Staten van de Gemeenschap (). Deze maatregel was een reactie op de economische crisis die door de stijging van de prijs van aardolieprodukten werd veroorzaakt. Mits door de Raad vastgestelde voorwaarden inzake het economisch beleid in acht werden genomen, konden middelen die door de Gemeenschap met toestemming van de Raad waren geleend, weer in de vorm van leningen aan Lid-Staten worden verstrekt. Het mechanisme is tweemaal gewijzigd. In 1985 werd het maximumbedrag van 6 000 tot 8 000 Mio ECU opgetrokken. In 1988 stelde de Raad een nieuwe verordening () vast, waarbij dit mechanisme en de financiële bijstand op middellange termijn - het andere instrument dat diende ter ondersteuning van de betalingsbalansen van de Lid-Staten - werden samengevoegd tot één enkel mechanisme ter ondersteuning op middellange termijn van de betalingsbalansen. Het maximaal uit hoofde van dit nieuwe mechanisme te verstrekken leningsbedrag werd vastgesteld op 16 000 Mio ECU, waarvan 14 000 Mio ECU normaliter worden gefinancierd uit door de Gemeenschap op de kapitaalmarkten opgenomen leningen.

Euratom-leningen

2.5. Eveneens in reactie op de energiecrisis gaf de Raad de Commissie in 1977 de bevoegdheid om namens de Europese Gemeenschap voor Atoomenergie (Euratom) leningen op te nemen met het oog op het verstrekken van leningen voor de financiering van kerncentrales (). Het huidige maximum voor deze leningen is 3 000 Mio ECU.

Leningen in het kader van het Nieuw Communautair Instrument

2.6. De misschien wel belangrijkste ontwikkeling met betrekking tot de leningsactiviteiten vond plaats in 1978, toen de Raad zijn goedkeuring hechtte aan de eerste acties in het kader van het Nieuw Communautair Instrument (NCI). Ter stimulering van de economische bedrijvigheid en met het oog op een maximale benutting van de reputatie van de Gemeenschap op de financiële markten, kreeg de Commissie de bevoegdheid leningen op te nemen waarvan de opbrengst moest worden doorgeleend ter financiering van investeringsprojecten voor een aantal specifieke doeleinden. Tot dusver heeft de Raad vier achtereenvolgende NCI-programma's goedgekeurd, waarmee een maximum van in totaal 5 650 Mio ECU () gemoeid was, evenals twee spoedprogramma's voor de wederopbouw van door aardbevingen getroffen gebieden in Italië en Griekenland (), waarvan het NCI 611 Mio, respectievelijk 80 Mio ECU heeft gefinancierd. Een voorstel van de Commissie voor een vijfde NCI-programma heeft geen goedkeuring bij de Raad gevonden.

Europese Investeringsbank

2.7. Ofschoon de activiteiten van de EIB, anders dan in haar hoedanigheid als agent van de Commissie, niet binnen het bestek van dit onderzoek vallen, speelt zij een belangrijke rol bij de leningsoperaties van de Gemeenschappen. De EIB werd in 1958 bij het Verdrag van Rome opgericht en is een hoogst belangrijke bron van ontwikkelings- en investeringsgelden geworden. Haar activiteiten zijn niet alleen een aanvulling en uitbreiding van de acties in het kader van de andere leningsinstrumenten, maar ook van de structuurfondsen van de Gemeenschappen. De EIB paste als eerste de steeds meer ingang vindende methode van globale leningen toe, die inhoudt dat omvangrijke leningen worden verstrekt aan erkende financiële instellingen, die ze in de vorm van kleinere sub-leningen weer beschikbaar moeten stellen voor goedgekeurde projecten.

Beheer van de leningsinstrumenten van de EEG

2.8. De opgenomen en verstrekte leningen van de EEG worden buiten begrotingsverband beheerd en in de financiële balans van de activa en passiva van de Gemeenschappen opgenomen.

2.9. Op de Commissie rust de rechtstreekse juridische plicht in te staan voor de leningsdienst en de terugbetaling van de door haar namens de Gemeenschap opgenomen leningen. In de afdeling Commissie van de algemene begroting zijn daarom als voorzorgsmaatregel posten pro memorie opgenomen die de begrotingsgarantie vormen voor de communautaire leningsmechanismen ingeval begunstigden van de leningen en de primaire garanties in gebreke blijven.

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

2.10. De betalingsbalansleningen worden verstrekt door de Raad, terwijl het Europese Fonds voor monetaire samenwerking () de voor het beheer van de leningen noodzakelijke regelingen treft.

2.11. De Euratom-leningen worden verstrekt door de Commissie en door de EIB in haar hoedanigheid als agent van de Commissie beheerd.

2.12. Ten aanzien van NCI-leningen besluit de Commissie of projecten voor steun in aanmerking komen, terwijl de EIB de leningen verstrekt en beheert krachtens een mandaat van de Commissie en voor risico van laatstgenoemde. Hierbij moet de EIB dezelfde mate van voortvarendheid aan de dag leggen als bij de operaties waarmee haar eigen middelen zijn gemoeid.

2.13. De leningen voor de drie communautaire leningsinstrumenten worden door de Commissie aangegaan. De NCI-leningen worden meestal overgedragen aan een voor eigen risico door de EIB beheerde en aangehouden kas. Deze dient tevens als middel voor de betaling van rente en aflossing op de NCI-leningen. Een aantal NCI-leningen wordt daarentegen rechtstreeks doorgeleend volgens het "back to back"-beginsel, hetwelk inhoudt dat hetzelfde bedrag in dezelfde valuta voor dezelfde tijdsduur wordt doorgeleend.

Samenvatting

2.14. Zoals uit het voorgaande blijkt, beschikten de Gemeenschappen per 31 december 1989 over een aantal verschillende leningsinstrumenten waarmee kon worden bijgedragen aan het bereiken van de communautaire doelstellingen op economisch en sociaal gebied. Deze instrumenten variëren van strikt sectoriële leningen (EGKS, Euratom) tot de meer flexibele NCI- en EIB-leningen en de in bijzondere economische omstandigheden verstrekte betalingsbalansleningen. Het gebruik dat van deze mechanismen wordt gemaakt blijkt uit tabel 4, waarin voor elk instrument de jaarlijkse leningsactiviteiten zijn aangegeven, van 1975 (toen de eerste nieuwe maatregel werd ingevoerd) tot 1989.

3. Opmerkingen betreffende het beheer van de instrumenten

Inleiding

3.1. Zoals reeds gezegd is de Commissie verantwoordelijk voor het opnemen van leningen ten behoeve van de drie communautaire leningsinstrumenten indien er leningsaanvragen worden ingediend. De Commissie is rechtstreeks verantwoordelijk voor het beheer van de EGKS-leningen en heeft de globale verantwoordelijkheid voor NCI- en Euratom-leningen, ook al wordt het dagelijkse beheer daarvan door de EIB verricht.

3.2. Ter beoordeling van de kwaliteit van het door de Commissie gevoerde beheer, maakte de Kamer gebruik van een aanpak die uit de volgende elementen bestond:

(a)een evaluatie en toetsing van de diverse systemen die door de Commissie zijn ingevoerd om zich van haar verantwoordelijkheden te kwijten;

(b)bezoeken aan een aantal geselecteerde begunstigden alsmede de toezending van een vragenlijst, om een indruk te krijgen van de betrekkingen tussen de Commissie en haar cliënten.

Systeembeoordeling

3.3. Nagegaan werd welke controlesystemen werden gebruikt met betrekking tot de opgenomen en verstrekte leningen en de daarmee verband houdende rentesubsidies. Deze systemen werden aan een beoordeling onderworpen en getoetst. Bij alle drie de instrumenten wordt voor het opnemen van leningen hetzelfde systeem toegepast en gezien het feit dat de verstrekte leningen alleen gefinancierd mogen worden uit opgenomen leningen, werd besloten bij de toetsingen uit te gaan van een aselecte steekproef uit de ten behoeve van elk instrument tussen 1985 en 1988 opgenomen leningen, waarbij een wegingsfactor werd toegepast om rekening te houden met de relatieve omvang van de leningen. Er werd een secondaire steekproef getrokken uit de verstrekte leningen om het toezicht op deze leningsoperaties en, indien van toepassing, de rentesubsidies te toetsen. Dit leidde tot de volgende resultaten:

(a)de bevindingen van de Kamer met betrekking tot de opgenomen leningen zijn neergelegd in haar jaarverslag over het begrotingsjaar 1988 (). De Kamer beval in dit verslag aan het systeem te verbeteren en strengere controles in te voeren om te waarborgen dat het verbeterde systeem in de praktijk wordt toegepast. De Kamer wijst erop dat de Commissie reeds een begin heeft gemaakt met het treffen van maatregelen ter verbetering van de doorzichtigheid en de doeltreffendheid van de bestaande regels voor het opnemen van leningen en dat zij verdere maatregelen heeft toegezegd, waarbij zij er evenwel voor zal zorgdragen dat het betrokken Directoraat-generaal over de vereiste mate van zelfstandigheid blijft beschikken;

(b)vastgesteld werd welke systemen in het kader van de drie instrumenten werden toegepast bij het goedkeuren en verstrekken van leningen. Deze systemen werden door middel van de secondaire steekproeven getoetst. In het algemeen waren de systemen goed opgezet en hadden de cruciale controles in de voorbeelden uit de steekproef goed gefunctioneerd. Voorts werd het door de Commissie gevoerde beheer van EGKS-leningen na de verstrekking van deze leningen onderzocht, zowel bij de Commissie als bij financiële instellingen die globale leningen hadden ontvangen welke zij voor eigen risico aan de eindbegunstigden moesten doorlenen. De Kamer constateerde dat het beheer van de leningen door zowel de financiële instellingen als de Commissie van aanvaardbaar niveau was;

(c)rentesubsidies van de EGKS worden verleend voor projecten die aan bepaalde voorwaarden voldoen, mits er voldoende middelen beschikbaar zijn. In tabel 3 zijn de subsidies vermeld die de afgelopen jaren uit hoofde van de verschillende artikelen zijn goedgekeurd. De Kamer heeft in de desbetreffende periode de diverse programma's verscheidene keren onderzocht en heeft haar bevindingen neergelegd in haar verslagen (bijlagen bij de EGKS-jaarverslagen) over de boekhouding en het financiële beheer van de Europese Gemeenschap voor Kolen en Staal. Uit de in het kader van het onderhavige onderzoek verrichte controles bleek een welkome verbetering in het beheer van en toezicht op deze subsidies. In het bijzonder bleek dat onmiddellijk actie werd ondernomen om de betaling van rentesubsidies tegen te gaan of aan te passen indien de noodzakelijke voorwaarden vooraf niet in acht waren genomen. Toch bestaan er nog bepaalde problemen:

(i)de in het kader van globale leningen (artikelen 54, tweede alinea, en 56, lid 2, van het EGKS-Verdrag) verstrekte sub-leningen hebben betrekking op projecten voor kapitaalinvesteringen, terwijl de subsidies worden toegekend als stimulans ter verwezenlijking van de uit de projecten voortvloeiende doelstellingen, dat wil zeggen een toeneming van het steenkoolverbruik of het creëren van werkgelegenheid. Toch wordt de subsidie gedurende de uitvoeringsfase van het project betaald (dat wil zeggen voordat er resultaten kunnen worden verwacht), op grond van het uitgangspunt dat de subsidie in dat stadium het hardst nodig is. Indien de projecten echter niet tot de resultaten leiden die in het kader van de doelstellingen van het programma waren verwacht, kunnen er problemen ontstaan bij de terugvordering van reeds betaalde subsidies;

(ii)de rentesubsidie wordt vastgesteld aan de hand van periodieke rapporten van uitvoerders van projecten of, in het geval van globale leningen, van bemiddelende financiële instellingen. Bij haar onderzoek constateerde de Kamer dat de financiële instellingen slechts in geringe mate een doeltreffende controle uitoefenden op de in deze rapporten vastgelegde gegevens. De door de ontvangers van sub-leningen verstrekte gegevens over het verbruik van steenkool en het aantal gecreëerde arbeidsplaatsen werden op enkele uitzonderingen na zonder nadere verificatie doorgegeven aan de Commissie. De Kamer heeft reeds eerder kritiek uitgeoefend op het feit dat de Commissie de ontvankelijkheidscriteria voor rentesubsidies niet behoorlijk heeft omschreven, en zowel de Kamer als de Commissie hebben tijdens controlebezoeken gevallen ontdekt waarin cijfers in periodieke rapporten niet of nauwelijks geverifieerd konden worden. Het ontbreken van een doeltreffend toezicht door de financiële instellingen maakt het uiterst twijfelachtig of de gegevens over de uitvoering van de projecten betrouwbaar zijn en de betaling van de rentesubsidies gerechtvaardigd is.

Betrekkingen met begunstigden

3.4. Wanneer een organisatie als de Commissie dienstverlenende activiteiten verricht zoals het verstrekken van leningen en het toekennen van rentesubsidies, kan een goede indruk van de kwaliteit van de desbetreffende dienstverlening worden verkregen door informatie bij de begunstigden in te winnen. De Kamer besloot derhalve nader op dit aspect in te gaan tijdens controlebezoeken die hoofdzakelijk bedoeld waren om het toezicht van de bemiddelende financiële instellingen op de communautaire gelden te verifiëren (zie paragraaf 3.3 sub (b)). Aangezien slechts een beperkt aantal instellingen kon worden bezocht, werd besloten de voornaamste ontvangers van zowel globale als directe leningen in zoveel mogelijk Lid-Staten schriftelijk naar hun mening te vragen om zodoende tot een meer representatieve steekproef te komen.

3.5. Er werd een vragenlijst gezonden aan 31 begunstigden, van wie er 23 antwoordden. Voorts werden er controlebezoeken gebracht aan nog eens 10 ontvangers van globale leningen. In totaal werd er dus een reactie verkregen van 33 van de voornaamste cliënten van de Commissie. De meesten van hen beperkten zich tot het geven van antwoord op de gestelde vragen, maar enkelen maakten van de gelegenheid gebruik om nader op specifieke punten in te gaan of algemene opmerkingen te maken. Tijdens de controlebezoeken bleek het mogelijk een toelichting te krijgen op bepaalde antwoorden en aanvullende vragen te stellen.

3.6. Bij de analyse van de gegevens moest onderscheid worden gemaakt tussen de antwoorden van de banksector(18) en de industriële sector(15). De banken onderhielden goede betrekkingen met de Commissie, ook al kenden zij bij hun verrichtingen slechts een bescheiden betekenis toe aan de leningen van de Commissie. De geconstateerde problemen konden voornamelijk worden toegeschreven aan bureaucratische vereisten, maar tijdens de controlebezoeken werd vastgesteld dat zelfs deze de laatste jaren goeddeels waren opgelost. De betrekkingen waren duidelijk gebaseerd op partnerschap. De industriële sector daarentegen kende een grote betekenis toe aan de leningen van de Commissie, maar maakte de indruk dat er sprake was van een uitgesproken relatie bank-cliënt, ook al schenen er weinig ernstige problemen te zijn (zie paragraaf 6.1).

Samenvatting

3.7. De Kamer constateert met genoegen dat er de laatste tijd verbeteringen zijn opgetreden in het beheer van de verstrekte leningen en met name in de controle op rentesubsidies. De Kamer merkt tevens op dat de Commissie heeft toegezegd, de doorzichtigheid en doeltreffendheid van de regels betreffende het opnemen van leningen te verbeteren, en gaat ervan uit dat deze nieuwe regels in de nabije toekomst door de Commissie zullen worden goedgekeurd.

4. Opmerkingen betreffende de economy, efficiency en effectiviteit

Inleiding

4.1. Sinds het begin van de jaren '60 heeft de Commissie bij het opnemen van leningen op de financiële markten gebruik kunnen maken van haar uiterst betrouwbare reputatie om tegen de gunstigste rentetarieven middelen aan te trekken ten behoeve van de EGKS. Aanvankelijk waren deze middelen bestemd voor investeringen in de kolen- en staalindustrie, maar de laatste tijd is het accent steeds meer komen te liggen op het stimuleren van investeringen ter bestrijding van de economische en sociale problemen die door de crisis in deze industrie worden veroorzaakt (omschakelingsleningen). Ook bij het aantrekken van middelen voor de meer recente instrumenten (betalingsbalansleningen, Euratom, NCI) wordt van deze gunstige voorwaarden gebruik gemaakt. Bij haar onderzoek naar de economy, efficiency en effectiviteit van het door de Commissie gevoerde beheer, heeft de Kamer rekening gehouden met de omstandigheid dat de Commissie beoogt om tegen zo gunstig mogelijke voorwaarden leningen te verstrekken.

Economy

4.2. Het lijdt geen twijfel dat de Commissie goede mogelijkheden heeft om tegen de gunstigste voorwaarden op de internationale financiële markten leningen op te nemen. De vragen die in dit deel van het onderzoek beantwoord moeten worden, zijn: "Slaagt de Commissie er inderdaad in de gunstigste voorwaarden te verkrijgen en zo ja, komen deze voorwaarden tot uiting in de aan de ontvangers van de leningen in rekening gebrachte tarieven?"

4.3. Het antwoord op de eerste vraag werd gegeven in hoofdstuk 13 van het jaarverslag van de Kamer over het begrotingsjaar 1988, waarin is vermeld dat de Commissie, door tekortkomingen in haar interne procedures, niet altijd het beste leningsaanbod heeft geaccepteerd. Als gevolg van dat verslag heeft de Commissie echter positieve maatregelen getroffen om haar interne procedures te verbeteren en verdere maatregelen toegezegd.

4.4. Op de tweede vraag is een antwoord verkregen door de begunstigden naar hun mening te vragen. Uit de gevoerde gesprekken en de antwoorden op de vragenlijsten ontstond de algemene indruk dat de door de Commissie verstrekte leningen met die uit andere bronnen kunnen concurreren. Een klein aantal ontvangers van leningen merkte evenwel op dat zij van mening waren dat elders gunstiger voorwaarden verkregen konden worden, en dat de EGKS-leningen vooral aantrekkelijk waren door de rentesubsidies.

4.5. In hoofdstuk 13 van het jaarverslag van de Kamer over het begrotingsjaar 1988 wordt in paragraaf 13.12 gesproken van "rekenkundige en methodologische fouten". Deze doen zich vooral voor bij de berekening van de totale kostprijs ("prix de revient") van opgenomen leningen, de tarieven voor de in verband met deze leningen verstrekte leningen en de kosten/baten-verhouding bij herfinanciering. Fouten in deze berekeningen kunnen invloed hebben op de uitgiftekoers ("taux de versement") van leningen en op het rentetarief dat aanvankelijk of na herfinanciering op verstrekte leningen van toepassing is. Als gevolg van simpele rekenfouten kunnen de kosten voor de begunstigde toenemen of verminderen (zij het soms in aanzienlijke mate), maar de Kamer constateerde dat de methodologische fouten tot een systematische overwaardering van de kosten leidden en derhalve tot hogere lasten voor de begunstigden dan nodig was. De Kamer is van mening dat de Commissie er goed aan doet:

(a)de werkelijke kosten te hanteren wanneer deze bekend zijn, in plaats van de administratie- en rentekosten te ramen;

(b)de administratie- en rentekosten te ramen op basis van eerdere, soortgelijke gevallen. In dit verband is de Kamer ook van mening dat de Commissie de gangbare kosten in een register of gegevensbank moet opnemen om nauwkeurige ramingen te vergemakkelijken;

(c)gegevens over het "interne rendement" aan te leggen om toekomstige kosten te kunnen actualiseren; en

(d)een deugdelijke methodiek op te zetten voor herfinancieringen om te voorkomen dat de in afzonderlijke gevallen toegepaste methode inconsistent is en de indruk van improvisatie geeft.

4.6. De Kamer heeft ten aanzien van acht gevallen een herberekening gemaakt van de eventuele kosten voor de begunstigden, onder gebruikmaking van een standaardformule voor het interne rendement en uitgaande van de werkelijke kosten (indien bekend) of van realistische ramingen. De resultaten zijn weergegeven in tabel 5, in de vorm van een aanduiding van de extra kosten die de Commissie de begunstigden had kunnen besparen door bij deze ingewikkelde berekeningen deugdelijke en betrouwbare methoden toe te passen. De Commissie heeft de Kamer medegedeeld dat zij bezig is met de uitwerking van een algemene methodiek voor de berekening van de kostprijzen van opgenomen leningen, die als bijlage bij de interne voorschriften zal worden gevoegd.

4.7. Naast deze - soms te hoge - lasten moeten de ontvangers van de in het kader van elk instrument verstrekte leningen een opslag betalen ter dekking van de administratiekosten van de EGKS of de EIB (NCI en Euratom). In dit verband zij tevens vermeld dat de meeste EGKS- en NCI-leningen globale leningen aan bemiddelde financiële instellingen zijn en dat de uiteindelijke ontvangers (normaliter kleine en middelgrote ondernemingen) ook nog de door die instellingen in rekening gebrachte opslag moeten betalen. In de periode 1985-1988, waarop dit onderzoek betrekking had, constateerde de Kamer dat de opslag van de EGKS veel hoger was dan de opslag van de EIB voor nieuwe leningen. Deze opslag, die, zoals de Kamer in haar jaarverslag over het begrotingsjaar 1988 heeft vermeld, door de Commissie wordt vastgesteld, lijkt de Kamer onredelijk hoog, zowel in vergelijking met het door de EIB gehanteerde percentage als met de kosten die de opslag moet dekken. Tussen november 1988 en maart 1989 werd deze opslag echter drie keer verlaagd en zij bevindt zich nu op een niveau dat vergelijkbaar is met dat van de EIB. De Kamer is tot dusver nog niet in staat geweest het effect van deze vermindering te controleren. Het is echter mogelijk dat hierdoor een belangrijke oorzaak van de te hoge lasten met betrekking tot de door de Kamer bestudeerde EGKS-leningen is weggenomen. De Kamer kan niet beoordelen of de opslag van de EIB redelijk is, daar deze instelling ondanks herhaalde verzoeken geweigerd heeft bewijsstukken over te leggen.

4.8. De afgelopen jaren is het accent steeds meer komen te liggen op herfinancieringen. In 1988 werd 53 % van de opgenomen leningen voor dit doel bestemd en in 1989 was dit 36 %. Bij herfinancieringen worden bestaande leningen vervroegd afgelost om door middel van vervangende leningen te profiteren van gunstiger marktvoorwaarden. Aangezien alle door de Commissie opgenomen leningen weer worden uitgeleend en gezien het feit dat beoogd wordt de middelen tegen de meest gunstige voorwaarden beschikbaar te stellen, heeft de Kamer onderzocht in welke mate de voordelen van herfinanciering aan de ontvangers van de oorspronkelijke leningen ten goede kwamen. Deze voordelen kunnen aanzienlijk zijn, zelfs wanneer geen rekening wordt gehouden met de in de paragrafen 4.5 en 4.6 vermelde potentiële voordelen. Uit de steekproef van de Kamer bleek dat er een rentedaling ten aanzien van de opgenomen leningen had plaatsgevonden die van 0,50 tot 7,17 % varieerde, bij een gemiddelde van ongeveer 3,15 %. Na aftrek van bijkomende kosten bleek de rente op verstrekte leningen als gevolg van de herfinanciering van opgenomen leningen gemiddeld met 2,5 % verminderd te zijn. De Kamer constateerde evenwel dat in het geval van leningen uit de NCI-kas geen renteverminderingen werden overgedragen. De opbrengsten als gevolg van herfinanciering van de met deze leningen verband houdende opgenomen leningen kwamen ten goede aan de kas en in laatste instantie aan de EIB.

Samenvatting

4.9. Deze gegevens wijzen erop dat de eindbegunstigden niet altijd profiteren van de bevoorrechte positie van de Commissie op de leningsmarkt, daar de voordelen geringer kunnen worden door de extra kosten die de Commissie in rekening brengt bij het vaststellen van de voorwaarden voor oorspronkelijke leningen of leningen na herfinanciering. Voorts constateerde de Kamer dat de aanzienlijke voordelen van de herfinancieringen niet ten goede komen aan de ontvangers van globale leningen van het NCI. De Kamer is van mening dat de Commissie ervoor moet zorgen dat de middelen tegen zo gunstig mogelijke marktvoorwaarden beschikbaar worden gesteld.

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

Efficiency

4.10. In dit deel van het verslag wordt getracht na te gaan of er een duurzame behoefte bestaat aan de door de Commissie geboden leningsmogelijkheden, in welke vorm deze behoefte zich voordoet en of op de meest doelmatige wijze aan deze behoefte tegemoet wordt gekomen.

4.11. Verreweg het grootste deel van de huidige leningsactiviteiten van de Commissie, zowel in het kader van de EGKS als het NCI, bestaat uit het verstrekken van globale leningen. De EGKS-leningen zijn voor de ontvangers aantrekkelijk omdat zij kunnen profiteren van rentesubsidies uit hoofde van de artikelen 54, tweede alinea, of 56, lid 2, van het Verdrag. De Kamer heeft niet kunnen vaststellen hoe aantrekkelijk de NCI-leningen zijn, daar zij ten tijde van de controle geen toegang had tot de uiteindelijke ontvangers. Naar de mening van de EIB komen de NCI-leningen echter ten goede aan cliënten in gebieden in de Lid-Staten waaraan geen steun wordt verleend, terwijl de leningen van de EIB zelf overwegend zijn bedoeld voor de gebieden waaraan wel steun wordt verleend.

4.12. De ontvangers van leningen van de Commissie beklemtoonden de betekenis van de rentesubsidies. In bepaalde Lid-Staten was de dekking van het wisselkoersrisico van even groot belang. In landen waar de overheid hierin voorzag, betoogden sommige begunstigden dat de vraag naar leningen ook zonder rentesubsidie zou blijven bestaan. Het is echter op zijn minst denkbaar dat het aantal leningsaanvragen in bepaalde Lid-Staten zou afnemen of zelfs zou verdwijnen indien de rentesubsidies werden afgeschaft. De aantrekkingskracht van deze subsidies wordt duidelijk in bepaalde Lid-Staten, waar instellingen die leningen aan de Commissie verstrekken zelf weer leningen van de Commissie opnemen ter verkrijging van rentesubsidie. Soms worden de opgenomen leningen zelfs eenvoudig weer aan de oorspronkelijke leninggever verstrekt, nadat de rentesubsidie is ontvangen. De Kamer is van mening dat de administratiekosten die met het opnemen en verstrekken van leningen gepaard gaan in dergelijke gevallen niet economisch verantwoord zijn. Het is de Kamer wel degelijk bekend dat de huidige bepalingen van het EGKS-Verdrag niet voorzien in toekenning van rentesubsidies zonder dat daarbij EGKS-leningen worden verstrekt. De Kamer nodigt de Commissie uit deze situatie te onderzoeken.

4.13. Gezien deze situatie acht de Kamer met name een recente ontwikkeling op dit gebied van belang. Op initiatief van het Europese Parlement werd een bedrag van 10 Mio ECU uit de algemene begroting van de EEG beschikbaar gesteld voor het verlenen van rentesubsidies ten behoeve van investeringen waarmee beoogd werd de werkgelegenheid te vergroten. In 1986 besloot de Commissie deze gelden in het kader van een proefproject te gebruiken voor het verlenen van rentesubsidies op leningen die in Portugal door bepaalde Portugese banken - in plaats van door de Commissie - uit eigen middelen werden verstrekt. Dit initiatief leidde aanvankelijk tot enkele problemen, voornamelijk door een gebrek aan ervaring met dit soort acties en door een tekortschietende beoordeling van de administratieve moeilijkheden. Het werd door de betrokken banken echter zeer gewaardeerd en bracht met betrekking tot de verwezenlijking van de doelstellingen van de Commissie tegen zeer lage kosten voordelen met zich mee.

4.14. Aangezien de beoogde doelstelling bestaat in het stimuleren van alternatieve werkgelegenheid voor werklozen in de kolen- en staalsector, zou het wellicht aanbeveling verdienen om de subsidies terwille van de doelmatigheid toe te kennen voor de uitvoering en voortzetting van projecten in prioriteitsgebieden in plaats van voor het creëren van arbeidsplaatsen, waardoor de problemen betreffende de controle op de verplichting van de begunstigde om een bepaald aantal arbeidsplaatsen te creëren, vermeden zouden kunnen worden (zie paragraaf 3.3 (c)(ii)).

Samenvatting

4.15. Ofschoon er in bepaalde Lid-Staten wellicht nog steeds behoefte bestaat aan leningen van de Commissie, is er vooral vraag naar goedkope financieringsmogelijkheden. Leningen tegen markttarieven zijn in bijna alle Lid-Staten direct beschikbaar en de aantrekkingskracht van de leningen van de Commissie bestaat in de rentesubsidie, bij voorkeur in samenhang met de dekking van het wisselkoersrisico. Met betrekking tot het opnemen van leningen met het doel om leningen te verstrekken is de Kamer van mening dat het in Portugal uitgevoerde proefproject een initiatief is dat ook elders zinvol zou kunnen worden ontwikkeld. Het beheer van de rentesubsidies zou kunnen worden verbeterd door een vereenvoudiging van de ontvankelijkheidsvoorwaarden, waarbij rekening zou kunnen worden gehouden met de doeleinden van het instrument en de praktische situatie.

Effectiviteit

Inleiding

4.16. De leningsactiviteiten hebben geen winstoogmerk, maar zijn bedoeld om de doelstellingen van de Gemeenschappen te verwezenlijken. Aangezien de Commissie leningen verstrekt aan instellingen met een goede nationale of internationale reputatie die uitstekende garanties kunnen bieden, is het risico dat zij in gebreke blijven heel gering. Kwesties als winstmarges, de invorderbaarheid van schulden, enz., die voor handelsbanken van groot belang zijn, spelen voor de Commissie daarom een betrekkelijk geringe rol. De Commissie dient zich er vooral van te verzekeren dat haar leningsactiviteiten bijdragen aan de beoogde doelstellingen van de instrumenten. De Kamer heeft derhalve getracht vanuit dit standpunt de doeltreffendheid van de maatregelen te beoordelen.

EGKS

4.17. Sinds de oprichting van de EGKS hebben leningen uit hoofde van artikel 54, eerste alinea, van het Verdrag in belangrijke mate bijgedragen aan investeringen in de kolen- en staalindustrie. De afgelopen jaren hebben de opeenvolgende crises en recessies in deze bedrijfstak echter tot gevolg gehad dat er op grote schaal door Lid-Staten is ingegrepen, voornamelijk met het oog op een rationalisering van de capaciteit en een verbetering van de produktiviteit. De gevolgen daarvan komen tot uiting in de enorme toeneming van sociale maatregelen voor deze industrie, waaraan de Gemeenschap bijdraagt. Met betrekking tot het verstrekken van leningen geldt dat de voorwaarden in artikel 54 meer bedoeld zijn voor groeiende bedrijfstakken dan voor een bedrijfstak die een recessie doormaakt. Bovendien zijn sommige Lid-Staten niet graag bereid aanvaardbare garanties te geven ten behoeve van ondernemingen die met financiële moeilijkheden te kampen hebben en een onzekere toekomst tegemoet gaan. Het leenvolume stagneert daarom in het algemeen en de sporadisch voorkomende leningsaanvragen zijn vooral een gevolg van het van tijd tot tijd door de afzonderlijke Lid-Staten gevoerde economische beleid. Er zal voor gezorgd moeten worden dat dit financieringsinstrument in de toekomst gebruikt blijft worden op een wijze die overeenkomt met de oorspronkelijke doelstelling ervan.

4.18. Met betrekking tot de andere EGKS-leningen heeft de Kamer onlangs in haar verslagen (bijlagen bij de EGKS-jaarverslagen 1986 en 1987) over de boekhouding en het financiële beheer van de Europese Gemeenschap voor Kolen en Staal kritiek uitgeoefend op de doeltreffendheid van de programma's voor het verbruik van steenkool en de huisvesting van werknemers. Met betrekking tot het creëren van werkgelegenheid in het kader van het omschakelingsprogramma (artikel 56, lid 2) blijkt uit statistische gegevens die eind 1987 werden opgesteld dat dit programma weliswaar tot de totstandkoming van een aanmerkelijk groter aantal arbeidsplaatsen heeft geleid dan was geraamd (59 000 tegenover 29 000), maar dat het aantal arbeidsplaatsen dat door voormalige werknemers uit de kolen- en staalindustrie werd ingenomen, heel klein was (4 000). De betrouwbaarheid van deze cijfers wordt uiteraard beperkt door hetgeen daarover in paragraaf 3.3 sub c) ii) is opgemerkt. Ook dient te worden beseft dat het EGKS-programma in verscheidene Lid-Staten in samenhang met soortgelijke nationale initiatieven werd uitgevoerd, meestal in samenwerking met handelsbanken.

4.19. Met tal van projecten die de laatste jaren door de Kamer zijn onderzocht was al een aanvang gemaakt voor er een besluit over de EGKS-leningen en/of rentesubsidie was genomen. De vraag rijst of deze projecten niet ook hadden kunnen worden uitgevoerd zonder dit soort steun. De subsidies werden weliswaar door de bemiddelende financiële instellingen op prijs gesteld, maar dat kwam voornamelijk door hun invloed op een pakket van financiële maatregelen, waarvan ook de eigen middelen van de instellingen deel uitmaakten. Eén financiële instelling die aanzienlijke eigen middelen beschikbaar had gesteld, gaf zelfs te kennen dat de subsidie vereist was om de voorwaarden van de concurrenten te kunnen evenaren. Verscheidene instellingen verklaarden dat het besluit om subsidie te verlenen geen wezenlijk effect zou hebben op hun beoordeling van het risico. Indien projecten alleen als gevolg van de subsidie levensvatbaar zouden zijn, zouden zij niet door de instellingen worden gesteund.

Euratom

4.20. De doeltreffendheid van de Euratom-leningen laat zich moeilijk beoordelen. Gezien de omvang van de Euratom-projecten en de met deze projecten gepaard gaande meningsverschillen op politiek, economisch en milieugebied, kan eigenlijk niet worden gesteld dat de bijdrage van Euratom (maximaal 20 % van de kosten van een project) van grote betekenis is geweest bij de besluiten om tot uitvoering van projecten over te gaan. In het kader van de doelstellingen van de oorspronkelijke wetgeving zouden deze leningen echter als doeltreffend kunnen worden beschouwd indien zij minder kosten met zich meebrachten dan financiering uit andere bronnen. Een definitief oordeel hierover kan niet worden gegeven, maar het aantal leningsaanvragen in de loop der jaren wijst erop dat de Commissie in ieder geval kon concurreren met de markt. Men zou daarom kunnen betogen dat dit programma in geringe mate heeft bijgedragen tot de verwezenlijking van de doelstellingen van het destijds gevoerde energiebeleid. De huidige doeltreffendheid van het programma blijkt uit het geringe aantal leningen in de afgelopen jaren.

NCI

4.21. Voor zover de Kamer bekend, is er geen poging gedaan de doeltreffendheid van NCI-leningen te beoordelen. Een van de voornaamste doelstellingen van het NCI is bij voorbeeld het creëren van werkgelegenheid, maar de statistische gegevens van de Commissie hebben alleen betrekking op een raming van het aantal te creëren arbeidsplaatsen en niet op werkelijk gecreëerde arbeidsplaatsen, ook al bestaat dit programma al zo'n 10 jaar. De Kamer constateerde ook dat de mate van belangstelling voor het NCI ongelijk verdeeld was over de Lid-Staten. Vier Lid-Staten maken geen gebruik van middelen uit het NCI en het instrument heeft in deze landen dus geen effect gehad. Twee andere Lid-Staten hadden tot 31 december 1988 geen gebruik gemaakt van NCI-IV, het meest recente instrument, en van de Lid-Staten die er wel gebruik van hadden gemaakt, had er één op dat tijdstip meer dan 60 % van de verstrekte leningen ontvangen. Deze ongelijke verdeling wijst erop dat de NCI-leningen, die tegen dezelfde voorwaarden worden verstrekt als EIB-leningen, geen speciale voordelen genieten op de markt en dat de aantrekkingskracht ervan wellicht meer voortkomt uit het economisch beleid van bepaalde Lid-Staten (bij voorbeeld met betrekking tot de dekking van het wisselkoersrisico) dan uit voordelen die dit instrument eigen zijn.

Samenvatting

4.22. Er zijn weliswaar aanwijzingen dat de programma's van de Commissie hebben bijgedragen tot bij voorbeeld het creëren van werkgelegenheid, maar het is geenszins duidelijk of de communautaire bijdrage in deze gevallen de doorslaggevende factor was of simpelweg de plaats innam van andere vormen van financiering waarmee de doelstelling ook zou zijn verwezenlijkt. Om te verzekeren dat de doelstellingen van de Gemeenschap op de meest doeltreffende wijze worden verwezenlijkt, zou de Commissie een onderzoek moeten instellen naar haar procedures betreffende het toezicht op en de beoordeling van de ontvangen informatie in verband met projecten die door de verschillende financiële instrumenten van de Gemeenschap worden gefinancierd.

5. "Jean Monnet"-emissie

5.1. In juni 1988 plaatste de Commissie de "Jean Monnet"-lening ten bedrage van 500 Mio ECU om als "toetssteen voor deze valuta" te dienen. Uit wat de Commissie zelf ter zake heeft gezegd valt op te maken dat zij zich wilde laten leiden door politieke overwegingen waaraan zij het grootste belang hechtte; als gevolg van het feit dat aan politieke overwegingen voorrang werd verleend was de Commissie bereid de volgende financiële risico's te lopen:

(a)zij wilde de kosten dragen voor het handhaven van korte-termijndeposito's totdat de betrokken middelen vereist waren, terwijl zij lange-termijntarieven betaalde voor de opgenomen lening, en

(b)zij wilde het uiteindelijke verlies dragen indien een gedeelte van de bijeengebrachte middelen niet kon worden doorgeleend tegen voorwaarden die op zijn minst gelijkwaardig waren aan die van de opgenomen lening.

5.2. Om dit risico tot een minimum te beperken hanteerde de Commissie speciale financiële technieken. Het is momenteel nog te vroeg om vast te stellen of deze operatie heeft geleid tot bijkomende kosten voor de Commissie, de EIB (die verantwoordelijk is voor de financiële resultaten van de NCI-kas) en, ten slotte, voor de uiteindelijke ontvangers van leningen die uit deze opgenomen lening zijn gefinancierd. Uiteraard zou een gunstige wijziging van de markttarieven zelfs kunnen leiden tot winst op bedragen die noodzakelijkerwijze op depositorekeningen zijn geplaatst.

6. Algemene opmerkingen

6.1. Uit de hiervoor vermelde gegevens trekt de Kamer de algemene conclusie dat de leningsverrichtingen van de Commissie in de loop der jaren een aanzienlijke ontwikkeling hebben ondergaan. Deze ontwikkeling vloeit voort uit de veranderde beleidsdoelstellingen van de Gemeenschappen en de wijziging in de politieke en economische constellatie en heeft geleid tot een aanpassing van het structurele karakter van de leningsactiviteiten van de Gemeenschappen en tot de toepassing van nieuwe mechanismen in de praktijk. De Kamer wijst in dit verband op de volgende punten:

(a)het feit dat de ontvangers van door de Commissie en de EIB verstrekte NCI-leningen voorheen overwegend industriële of semi-overheidsorganisaties waren die directe leningen ontvingen, maar thans voornamelijk bankinstellingen zijn die als bemiddelaar voor globale leningen fungeren;

(b)de toeneming van herfinancieringen om profijt te trekken van de marktontwikkelingen;

(c)een relatieve stagnatie van het leenvolume;

(d)het feit dat bepaalde transacties tot het werkterrein van banken behoren, bij voorbeeld de herfinanciering van NCI-leningen zonder dat de voordelen ten goede komen aan de eindbegunstigden;

(e)het feit dat in bepaalde gevallen leningen worden opgenomen zonder dat daar een leningsaanvraag tegenover staat, ofschoon de statutaire bevoegdheid om leningen op te nemen bij alle instrumenten afhankelijk is van de leningsaanvragen;

(f)de geringe prioriteit die wordt gegeven aan het bepalen van de mate waarin de doelstellingen van de instrumenten zijn verwezenlijkt.

7. Aanbevelingen

7.1. Naar het oordeel van de Kamer moeten de leningsverrichtingen van de Gemeenschappen een middel blijven om de doelstellingen van de Gemeenschappen te bevorderen. Doch de werkwijzen zouden beter kunnen worden georganiseerd. Samenwerking met de EIB is vereist om het risico van dubbel werk te vermijden. De Kamer is van oordeel dat er maatregelen dienen te worden getroffen om tot kostenbesparingen te komen en de doelmatigheid van deze dienstverlening te verbeteren, en dat moet worden nagegaan in hoeverre erdoor wordt bijgedragen aan de verwezenlijking van de doelstellingen van de verschillende instrumenten.

7.2. De Kamer beveelt daarom het volgende aan:

(a)als beginsel dient te worden aanvaard dat het opnemen van leningen alleen kan geschieden indien er sprake is van leningsaanvragen en dat de voordelen van herfinancieringen aan de eindbegunstigden ten goede moeten komen;

(b)de Commissie moet de mogelijkheden onderzoeken om de uitwerking van de leningsoperaties van de EGKS te verbeteren door het in Portugal uitgevoerde proefproject ook in andere Lid-Staten toe te passen. Hierdoor zou tevens duidelijk worden welke Lid-Staten alleen behoefte hebben aan rentesubsidies, waardoor de leningsactiviteiten soepeler zouden kunnen verlopen;

(c)in aansluiting op het onder sub b) vermelde, dient het beheer van de rentesubsidies te worden vereenvoudigd. Onder andere zou moeten worden overwogen of:

(i)het verlenen van een subsidie in verband moet worden gebracht met de uitvoering en voortzetting van projecten in prioriteitsgebieden, in de veronderstelling dat daardoor automatisch werkgelegenheid zal worden gecreëerd;

(ii)in geschikte gevallen de subsidies vooraf beschikbaar moeten worden gesteld om de bemiddelende instellingen de mogelijkheid te bieden een netto-rentetarief voor hun leningen te hanteren;

(iii)de subsidies waar mogelijk met nationale of andere communautaire initiatieven moeten worden geïntegreerd;

(iv)de stimulerende werking van de subsidies kan worden verbeterd door de hoogte ervan te variëren in overeenstemming met het belang van de projecten voor de communautaire doelstellingen;

(v)het aantal rapporten van bemiddelende instellingen en/of eindgebruikers dient te worden verminderd;

(d)in het algemeen moet worden vastgesteld welke behoefte er bestaat aan leningen en/of rentesubsidies en dient er een beleid te worden gevoerd waarmee op de meest doelmatige wijze aan die behoefte tegemoet kan worden gekomen;

(e)uitgaande van een rationalisering van het beheer en de rapportage dient er meer aandacht te worden besteed aan het vaststellen van het effect van de communautaire acties. Met behulp van economische en statistische analyses, zelfs op basis van steekproeven, zou kunnen worden vastgesteld wat het werkelijke in plaats van het geraamde effect van de EGKS- en NCI-financieringen is en kunnen worden aangegeven waar en op welke wijze in de toekomst middelen dienen te worden toegewezen.

Dit verslag werd door de Rekenkamer te harer zitting van 10 mei 1990 vastgesteld.

Voor de Rekenkamer Aldo ANGIOI President

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

Tabel 2 - Analyse van EGKS-leningen uit opgenomen leningen

>BEGIN VAN DE GRAFIEK>

<?þ><?ý><?Ð8><?±> <?CLE2> <?½><?ý><? *><? ý>Percentage van <?í><? ý>het totale <?í><? ý>aantal leningen uit <?í><? ý> opgenomen leningen <? > <? ><?ý><?

LE> <?½>

<? D><?×11><?þ><?ý><? 3><?×22><?þ><? 9><?þ><?þ><?ý> <? 8><? 3><?ù><?oe>% van het totale aantal leningen

<? 3><?×32><?©><?º><?oe><?³><?ue> <? ><?±><?º>= <? ><?º><?±>investeringen staalindustrie

<?ue><?ue><?»><?±><?»>=<?»>investeringen steenkoolindustrie

<?³><?ue><?ue><?»><?±><?»>=<?»>omschakeling

<? 3><?ue>100 <?Þ><?Dv26b>90 <?Þ> <?Dv26b>80 <?Þ><?Dv26b>70 <?Þ><?Dv26b>60 <?Þ><?Dv26b>50 <?Þ><?Dv26b>40 <?Þ><?Dv26b>30 <?Þ><?Dv26b> 20 <?Þ><?Dv26b>10 <?Þ><?Dv26b>

19 71<?«0>19 72<?«0>19 73<?«0>19 74<?«0>19 75<?«0>19 76<?«0> 19 77<?«0>19 78<?«0>19 79<?«0>19 80<?«0>19 81<?«0>19 82<?«0>19 83<?«0>19 84<?«0>19 85<?«0>19 86<?«0> 19 87<?«0>19 88<?«0>19 89 <?½>

<? 3><? |><?ae> <?¼><? 9><?ue><?×49><?©><?¨>Jaar

<?¤> <?Þ><?Dv26b><?¤> <?Þ><?Dv26b><?¤> <?Þ><?Dv26b><?¤> <?Þ><?Dv26b><?¤> <?Þ><?Dv26b><?¤> <?Þ><?Dv26b><?¤> <?Þ><?Dv26b> <?¤> <?Þ><?Dv26b><?¤> <?Þ><?Dv26b><?¤> <?Þ><?Dv26b><? 9><? 3> | | | | | | | | | | | | | | | | | | |<?ae>

<?Â"EIND VAN DE GRAFIEK>

>REFERENTIE NAAR EEN FILM>

ANTWOORDEN VAN DE COMMISSIE

1. Inleiding

1. Sommige opmerkingen in dit speciaal verslag in verband met het beheer van de leningen stonden reeds in hoofdstuk 13 van het jaarverslag van de Rekenkamer over 1988. De Commissie had daarin positief geantwoord. Zij had reeds de maatregelen genomen waartoe zij zich in haar antwoorden had verbonden ter verbetering van de doorzichtigheid en de doeltreffendheid op dit gebied. Evenzo waren door de Rekenkamer in haar jaarverslag over 1986 reeds enkele opmerkingen geformuleerd in verband met de leningen; ook de Commissie had reeds de nodige maatregelen genomen.

2. De Commissie onderstreept dat het voor de optimale aanwending van de leningsinstrumenten noodzakelijk is dat nauw wordt samengewerkt met de financiële instellingen en inzonderheid met de tussen de banken bestaande netwerken. De Commissie is van oordeel dat zij door zo tewerk te gaan op geen enkel ogenblik de politieke finaliteit en de grondslagen van haar actie uit het oog heeft verloren.

3. De Commissie is het met de Rekenkamer eens, dat er een voortdurende reflexie moet plaatsvinden ten einde de financiële instrumenten waarover zij momenteel beschikt beter aan te passen, te integreren en doeltreffender te maken. Zij kan bevestigen dat deze reflexie, waarmee reeds een begin werd gemaakt, zal worden voortgezet en dat daarbij rekening zal worden gehouden met de verplichtingen die uitgaan van en de adviezen die worden uitgebracht door de diverse betrokken partijen.

2. Ontwikkeling van de instrumenten

Uit hoofde van het EGKS-Verdrag verstrekte leningen

Beheer van de leningsinstrumenten van de EEG

2.9. De Commissie onderstreept het louter formele karakter van de begrotingsgarantie met betrekking tot de transacties in het kader van Euratom en het NCI. Van de erop betrekking hebbende begrotingslijnen diende immers in de praktijk nooit gebruik te worden gemaakt.

3. Opmerkingen betreffende het beheer van de instrumenten

Systeembeoordeling

3.3. c.i.) De Commissie heeft veel oog voor het door de Rekenkamer aan de orde gestelde probleem en volgt zeer nauwgezet de terugbetaling van de reeds uitbetaalde rentesubsidies. Tot dusverre waren er ter zake geen grote problemen of moeilijkheden en tal van jaren reeds zijn onze procedures doeltreffend gebleven. Daarbij komt, dat de leningsovereenkomsten recentelijk verbeterd werden, juist om de belangen van de Commissie verder te beschermen en aldus de ongehinderde terugbetaling van onverschuldigde rentesubsidies, indien daartoe redenen bestaan, mogelijk te maken.

c.ii.) De Commissie is van oordeel dat de regels voor de toekenning van rentesubsidies geheel geschikt zijn voor het doel waarvoor zij dienen en dat de bemiddelende financiële instellingen die ermee werken er zeer ingenomen mee zijn. De Commissie heeft daarenboven het aantal controlebezoeken aan banken en eindbegunstigden van leningen drastisch verhoogd ten einde, onder meer, technische steun te geven en te bereiken dat er minder verslagen worden voorgelegd met foutieve gegevens. De eerste positieve resultaten van deze inspanning zijn reeds merkbaar. Gelet op de meer dan 10.000 leningen en sub-leningen die zij beheert, voelt de Commissie zich door de voortgangsverslagen die zij van haar cliënten ontvangt en door de kwaliteit van de informatie die wordt verstrekt aangemoedigd. Voorts valt op te merken dat elk verslag dat door een rechtstreekse begunstigde of door een bemiddelende financiële instelling wordt voorgelegd door DG XVIII wordt onderzocht dat, uitgaande van dit verslag, een opdracht voor de uitbetaling van rentesubsidies klaarmaakt. Bij ontvangst van deze betalingsopdracht wordt het verslag, dat als bewijsstuk dient, gecontroleerd door de diensten van DG XX. Daarenboven vindt er onder de eindbegunstigden en de bemiddelende financiële instellingen een controle plaats van een selectie van deze verslagen.

Te dien einde heeft de Financiële controle gedurende 1988, het jaar waarop het onderzoek van de Rekenkamer betrekking heeft, aan deze controles 35 mandagen besteed.

Betrekkingen met de begunstigden

3.4 3.6. De betrokken diensten van de Commissie hebben hun volledige medewerking verleend aan de enquête van de Rekenkamer, daarbij het belang erkennend dat de door de bemiddelende financiële instellingen en de begunstigden van leningen verstrekte antwoorden kunnen hebben.

Lezing van de binnengekomen antwoorden leert dat de partners van de Commissie zich over het geheel genomen met de verstrekte dienstverlening tevreden hebben verklaard.

3.7. De Commissie heeft inderdaad een reeks maatregelen getroffen, gericht op het verhogen van de doorzichtigheid en de doeltreffendheid van de leningsoperaties. De interne, op deze operaties betrekking hebbende regels werden ter goedkeuring aan het ter zake bevoegde Commissielid voorgelegd.

4. Opmerkingen betreffende kostenbesparingen, doelmatigheid en doeltreffendheid

Kostenbesparingen

4.3. De Commissie bevestigt dat een passend gevolg werd gegeven aan de in antwoord op het jaarverslag over 1988 aangegane verbintenissen. Zij zal zeker beroep doen op de concurrentie aangezien zij altijd zoekt naar de beste voorwaarden voor de opneming van haar leningen. Zij heeft de Rekenkamer de nodige uitleg verschaft over de redenen die er haar, in zeer zeldzame gevallen, toe noopten om de oplossing die mathematisch de beste kon toeschijnen niet toe te passen.

4.4. De Commissie deelt het oordeel van de Rekenkamer dat rentesubsidies aantrekkelijk zijn gelet op de doorsnee kosten die zijn gemoeid met de aan de begunstigden verstrekte leningen. Wel merkt zij op dat tal van ondernemingen, in de diverse Lid-Staten, zowel in geval van directe leningen als van globale leningen, leningen hebben gekregen waarvan een groot deel niet werd gesubsidieerd, hetgeen het competitieve karakter ervan bevestigt.

De Commissie zou de opmerking van sommige begunstigden dat zij "elders" betere voorwaarden kunnen verkrijgen willen nuanceren. Deze gevallen moeten betrekking hebben op uitzonderlijke situaties, waarin bepaalde Lid-Staten in het kader van passende nationale steunmaatregelen leningen aanbieden tegen voorwaarden die afwijken van die welke op de geld- en kapitaalmarkt van toepassing zijn.

4.5. 4.6. Zoals de Commissie reeds opmerkte in haar antwoord met betrekking tot het jaarverslag, heeft zij vanaf heden de controles die de betrouwbaarheid van de berekeningen van de kostprijzen moeten verzekeren versterkt en een op deze berekeningen toepasbare methodiek voorbereid.

4.7. Wat betreft de kwestie van de door de bemiddelende financiële instellingen in het kader van de globale leningen opgelegde opslag, onderstreept de Commissie dat het, in dit verband, onvermijdelijk is dat de bemiddelende financiële instellingen voor de taken waarvoor zij staan en voor het dekken van het risico dat zij lopen bij het in gebreke blijven van de eindbegunstigden van de leningen worden betaald. Zij vindt het tarief van betaling dat zij hen oplegt volledig acceptabel.

Wat betreft de door de Commissie opgelegde EGKS-opslag, zijn de precieze modaliteiten voor de vaststelling ervan in de interne voorschriften opgenomen. Deze opslag werd verkleind en weerspiegelt de reële door de Commissie gedragen kosten. Zij wordt in feite alleen toegepast wanneer er in de leningscontracten geen vergoedingsclausule is opgenomen die de volledige door de EGKS gedragen risico's dekt. Indien een dergelijke clausule wel is opgenomen, en het optreden van de nationale functionaris niet is vereist, komt het tarief van heruitlening zelfs volledig overeen met de effectieve kosten van de middelen, met dien verstande dat de Commissie er geen enkele opslag in opneemt.

In het verleden was het wat de kosten van de leningen betreft noodzakelijk om er een opslag in te bouwen ten einde op de balans van de EGKS een bedrag aan reserves op te voeren ten einde aan haar geldschieters alle nodige waarborgen te geven en haar aldus de hoogste "rating" te verzekeren, hetgeen primordiaal is om kapitalen tegen de laagste kosten op te nemen. De omvang van de op de leningen toegepaste opslag was daarenboven gerechtvaardigd door het bestaan van grote risicosituaties, met name in de nijpende fase van de herstructurering van de grote EGKS-ondernemingen. De verlaging van deze opslag ging hand in hand met de over het geheel genomen gunstige ontwikkeling van de risicofactor en inzonderheid de verbetering van de financiële situatie van de ondernemingen.

4.8. Het is moeilijk om te achterhalen welke voor de diverse ontvangers van de leningen die werden toegekend over het produkt van één enkele in de NCI-kas gestorte lening precies de voordelen zijn van een herfinanciering. Niet alleen zijn de verstrekte leningen groter in aantal dan de opgenomen leningen en qua duur van hen verschillend, ook omvat elke verstrekte lening doorgaans diverse muntsoorten, terwijl elke opgenomen lening in één enkele muntsoort plaatsvindt. Daarbij komt, dat de rentetarieven van de NCI-leningen gelieerd zijn aan die welke door de EIB voor soortgelijke transacties, die zelf met dezelfde moeilijkheden worden geconfronteerd om te achterhalen welke de voordelen zijn van een herfinanciering, worden toegepast.

De Commissie vindt de herfinancieringstransacties maatregelen van goed financieel beheer waarmee zij telkens wanneer de situatie op de markt dit rechtvaardigt van start gaat.

Zij onderstreept dat zij altijd de positieve weerslag van de herfinancieringstransacties heeft onderzocht:

- rechtstreeks bij de ontvangers van de leningen in het kader van de EGKS, Euratom en "NCI back to back"-transacties;

- bij de EIB waar het gaat om transacties die vallen onder de NCI-kas waarvoor de Bank de volledige verantwoordelijkheid van het eindresultaat van de transacties op zich neemt, overeenkomstig de tussen de Bank en de Commissie gesloten samenwerkingsovereenkomst.

Samenvatting

4.9. Zoals reeds opgemerkt in haar antwoord bij punt 4.7, weerspiegelt de momenteel op de EGKS-leningen toegepaste opslag de reële, door de Commissie gedragen kosten.

Het succes van de globale NCI-leningen is er een sprekend bewijs van dat er naar dit soort financiering een gestage vraag bestaat, zelfs wanneer er geen sprake is van bijkomende voordelen.

Wat betreft de weerslag van de voordelen van de herfinancieringen, deelde de Commissie in haar antwoord bij punt 4.8 mee dat zij op haar niveau altijd dit beleid heeft nagestreefd.

Doelmatigheid

4.12. Zoals zij reeds opmerkte in haar antwoord bij punt 4.4, vindt ook de Commissie uiteraard dat de rentesubsidies aantrekkelijk zijn, maar beklemtoont zij anderzijds dat het feit dat de door haar toegekende leningen ook zonder subsidies succes hadden een bevestiging vormt van het in het algemeen aantrekkelijke karakter ervan.

Anderzijds acht zij het belangrijk dat de tarieven die worden verkregen competitief zijn. Zij onderstreept dat er maar in weinig gevallen uitgeleende gelden bij de leningsinstellingen zijn teruggekomen en dan nog meer in bescheiden omvang. Deze bedragen waren gerechtvaardigd doordat de voornoemde instellingen over het algemeen de beste voorwaarden aanboden.

Hieruit mag echter in geen enkel geval worden afgeleid dat de gelden teruggaan naar de instellingen die de leningen verstrekken en dat er rentesubsidies op van toepassing zijn, aangezien deze subsidies bedoeld zijn voor de eindbegunstigden van leningen en nooit voor de bemiddelende banken.

4.13. De Commissie zal zeker de lessen trekken uit het proefproject dat momenteel in Portugal lopende is. In deze fase van dit project ziet zij echter bepaalde nadelige kanten verband houdend met name met de onzekerheid ten aanzien van de hoogte van het uitleenpercentage en de moeilijkheden om de voorwaarden waaronder het project in de praktijk verloopt te controleren. Dit geldt eveneens voor wat betreft de mogelijkheden om de weerslag op economisch en sociaal gebied van de financieringsprogramma's, waarvan de Rekenkamer zelf het belang heeft onderstreept, te evalueren.

4.14. Er zij op gewezen dat de "sociale clausule", zoals die tot op heden wordt toegepast, voortvloeit uit de toepassing van het in het EGKS-Verdrag bepaalde. Dit neemt niet weg, dat de Commissie, in het kader van de tenuitvoerlegging van de programma's voortvloeiend uit hervorming van de Structuurfondsen, een begin heeft gemaakt met een vereenvoudiging van de regels en procedures inzake toekenning van de EGKS-wederomschakelingsleningen. In dit verband zal de Commissie, akte nemend van het voorstel van de Rekenkamer, de mogelijkheid onderzoeken om de tussen de toekenning van de subsidies en de schepping van arbeidsplaatsen, ten aanzien waarvan specifieke voorwaarden gelden, gelegde koppeling te versoepelen.

Samenvatting

4.15. De Commissie bevestigde in haar antwoord bij punt 4.4 dat de door haar voorgestelde leningen in het algemeen als aantrekkelijk worden gezien. Zij zal, in samenhang met de lancering van over meerdere jaren lopende wederomschakelingsprogramma's, de mogelijkheid onderzoeken om het beheer van de subsidies te verbeteren.

Wat het in Portugal gelanceerde proefproject betreft, heeft de Commissie in haar antwoord bij punt 4.13, gewezen op de nadelen die zij nu reeds ziet aankomen en acht zij het in dit stadium voorbarig om een dergelijk instrument te gebruiken voor de financiële dekking van alle behoeften van de EGKS-prioritaire gebieden.

Doeltreffendheid

EGKS

4.17. Het lijdt geen twijfel dat bij de in tijden van crisis of recessie toegepaste financieringspraktijken meer een beroep wordt gedaan op begrotingsdotaties, met name van nationale herkomst, en op maatregelen ter rechtstreekse steunverlening ten behoeve van de werknemers dan op de leningsinstrumenten van de EGKS. Hiermee wordt de intrinsieke doelmatigheid van die instrumenten niet ter discussie gesteld, zoals de verwijzing naar alleen het volume van de leningen zou kunnen doen vermoeden.

De Commissie is daarenboven van oordeel dat het krachtens artikel 54 aangewende leningsinstrument het mogelijk maakt om aan alle situaties (expansie, crisis of normale ontwikkeling van de investeringen) het hoofd te bieden. Volgens de Commissie zullen de leningen steeds meer een rol gaan spelen bij de tenuitvoerlegging van de initiatieven inzake wederomschakeling die door de Gemeenschap in het kader van de nieuwe regelgeving met betrekking tot de Structuurfondsen en -instrumenten worden ondersteund.

4.18. De leningen van de EGKS hebben, evenals de andere vormen van structurele bijstandsverlening door de Gemeenschap, een aanvullend karakter in verhouding tot de globale actie die in de meeste Lid-Staten met betrekking tot de wederomschakeling wordt gevoerd. De Commissie is ervan overtuigd dat de EGKS-leningen een belangrijke weerslag hebben gehad in de concentratiegebieden van werkgelegenheid die voor subsidie in aanmerking komen, zowel vanuit het oogpunt van de schepping van nieuwe arbeidsplaatsen als ten aanzien van het volume aan investeringen dat werd aangewend. Niettemin kan de Commissie erin meegaan dat de diverse economische initiatiefnemers en inzonderheid de financiële instellingen in hun werkwijze een eigen evaluatie verrichten van het commerciële risico dat zij op zich nemen bij de financiering van de omschakelingsprojecten.

Wat betreft het aantal gecreëerde arbeidsplaatsen is de Commissie het met de Rekenkamer eens dat de betrouwbaarheid van de erop betrekking hebbende cijfers relatief is. Niettemin merkt zij op dat in de loop van de jaren de financiering van de door de EGKS verrichte wederomschakelingsinvesteringen meer en meer plaatsvond in het kader van een samenhangend geheel van acties, gericht op de vernieuwing van de economische structuur in de concentratiegebieden van werkgelegenheid van de EGKS.

Euratom

4.20. De Commissie stelt met voldoening vast dat de Rekenkamer erkent dat de in het kader van Euratom aangeboden leningen konden concurreren met de markt.

Zij is van oordeel in die tijd daadwerkelijk te hebben bijgedragen aan de verwezenlijking van het energiebeleid van de Gemeenschap.

NCI

4.21. De Commissie merkt op dat zij de doeltreffendheid van het NCI-instrument op globale wijze opvat, in welke zienswijze met name rekening wordt gehouden met alle implicaties die uit het financiële vermogen van de EG en het specifieke karakter van het instrument voortvloeien. Wat de geografische verdeling betreft blijkt NCI IV in zijn totaliteit en de getrouwe weerspiegeling ervan voor wat betreft de eigen middelen van de EIB een duidelijk evenwicht te vertonen, met dien verstande dat de landen die geen NCI-leningen hebben ontvangen (Duitsland met name) hebben deelgenomen aan de "parallelle" EIB-actie.

Samenvatting

4.22. De Commissie is het met de Rekenkamer eens dat het moeilijk is om de specifieke weerslag van de door de Gemeenschap gelanceerde acties, die passen in een totaal van moeilijk van elkaar te scheiden maatregelen, te isoleren en te kwantificeren.

Wel herinnert zij eraan, dat zij met het oog op de evaluatie van haar acties haar eenheid die is belast met de follow up van de leningen heeft versterkt en het aantal controlebezoeken ter plaatse heeft uitgebreid (verdubbeling van het aantal in 1989).

5. "Jean Monnet"-emissie

5.1. 5.2. De Commissie heeft het inderdaad wenselijk geoordeeld een lening in ecu te plaatsen van een voldoende grote omvang om als toetssteen te kunnen dienen voor de transacties in deze valuta en aldus de ecu op de internationale geld- en kapitaalmarkten geloofwaardigheid te verschaffen.

Deze voor de tenuitvoerlegging van de economische en monetaire unie belangrijke doelstellingen werden bereikt.

Anderzijds maakten de financiële technieken die de Commissie voor deze transactie heeft aangewend het mogelijk om reeds nu vast te stellen dat er geen risico bestaat dat er verliezen zullen plaatsvinden of dat de Gemeenschap extra kosten te dragen zal krijgen.

6. Opmerkingen met een algemeen karakter

6.1. c) De Commissie merkt op dat "de stagnering in het volume van de leningen" het onvermijdelijke resultaat is van het feit dat de voor het NCI en Euratom geldende limieten worden bereikt.

6.1. d) De Commissie herinnert eraan dat zij, zoals zij reeds signaleert in haar antwoord bij punt 4.8, op haar niveau altijd heeft kunnen nagaan dat er van haar financieringstransacties een positieve weerslag uitgaat.

6.1. e) De Commissie bevestigt het basisbeginsel, te weten gelden alleen uit te lenen wanneer er daadwerkelijke leningsaanvragen tegenover staan, na te leven.

6.1. f) De Commissie heeft niet minder prioriteit verleend aan de evaluatie van de tenuitvoerlegging van de acties in het licht van de voornoemde doelstellingen. Zij heeft deze evaluatie willen aanpassen aan die welke op de diverse operationele niveaus door de partners en initiatiefnemers waarmee zij de wederomschakeling nastreeft wordt verricht en zal dat ook in de toekomst blijven doen.

7. Aanbevelingen

7.2.b. Zowel zij reeds opmerkte in haar antwoorden bij de punten 4.13 en 4.15, is de Commissie het niet met de Rekenkamer eens dat het aanbeveling verdient om de in Portugal toegepaste praktijk algemeen te maken.

7.2.c. i De Commissie herinnert eraan dat zij is begonnen zich te bezinnen op een versoepeling van de koppeling tussen rentesubsidies en schepping van arbeidsplaatsen.

7.2.c. ii De Commissie zal de wenselijkheid onderzoeken om in de door de Rekenkamer aanbevolen zin verder te gaan.

7.2.c. iii De Commissie onderzoekt momenteel de mogelijkheid tot het toekennen van gesubsidieerde EGKS-leningen in nauwere samenhang met andere communautaire instrumenten.

7.2.c. iv De Commissie zal de suggestie van de Rekenkamer onderzoeken.

7.2.c. v De Commissie prijst zich gelukkig met de aanbeveling van de Rekenkamer. Volgens haar zal een dergelijke versoepeling eveneens de frequentie van deze verslagen ten goede doen komen.

7.2.d. De Commissie merkt op dat de leningen steeds meer in samenhang met investeringsprogramma's worden toegekend, die een behoeftenraming vooraf veronderstellen en een verwezenlijking conform de geldende beleidsmaatregelen.

7.2.e. De Commissie zal zich, in het kader van de tenuitvoerlegging van de hervorming van de Fondsen, beijveren om de aanbeveling van de Rekenkamer op te volgen.

() PB nr. C 319 van 6.12.1982.

() Verordening (EEG) nr. 397/75 van de Raad van 17 februari 1975, PB nr. L 46 van 20.2.1975.

() Verordening (EEG) nr. 1969/88 van de Raad van 24 juni 1988, PB nr. L 178 van 8.7.1988.

() Besluit van de Raad 77/270/Euratom van 29 maart 1977, PB nr. L 88 van 6.4.1977.

() - Besluit van de Raad 78/870/EEG van 16 oktober 1978, PB nr. L 298 van 25.10.1978. -Besluit van de Raad 82/169/EEG van 15 maart 1982, PB nr. L 78 van 24.3.1982. -Besluit van de Raad 83/200/EEG van 19 april 1983, PB nr. L 112 van 28.4.1983. -Besluit van de Raad 87/182/EEG van 9 maart 1987, PB nr. L 71 van 14.3.1987.

() - Besluit van de Raad 81/19/EEG van 20 januari 1981, PB nr. L 37 van 10.2.1981. -Besluit van de Raad 81/1013/EEG van 14 december 1981, PB nr. L 367 van 23.12.1981.

() Verordening (EEG) nr. 3181/78 van de Raad van 18 december 1978, PB nr. L 379 van 30.12.1978.

() PB nr. C 312 van 12.12.1989.