++++

BESCHIKKING VAN DE COMMISSIE

van 15 juli 1982

inzake een procedure op grond van artikel 85 van het EEG-Verdrag ( zaken nrs . IV/29.525 en IV/30.000 - SSI )

( Slechts de tekst in de Nederlandse taal is authentiek )

( 82/506/EEG )

INHOUD

I . DE FEITEN

* Paragraaf *

A . De markt van sigaretten in Nederland * *

1 . De Stichting Sigarettenindustrie * ( 1 ) - ( 10 ) *

2 . De omzet , de invoer en de distributie van sigaretten in Nederland * ( 11 ) - ( 16 ) *

3 . De handelsmarges in de sigarettenbranche * ( 17 ) - ( 20 ) *

a ) Grossiersmarges * *

b ) Marges voor speciaalzaken * *

B . De vigerende communautaire en nationale wetgeving en reglementering * *

1 . De richtlijnen van de EEG * ( 21 ) - ( 23 ) *

2 . De Nederlandse voorschriften * ( 24 ) - ( 32 ) *

a ) De wet op de accijns van tabaksfabrikaten * *

b ) Het besluit accijns van tabaksfabrikaten en de beschikking accijns van tabaksfabrikaten * *

c ) De prijzenwet en de prijzenbeschikking goederen en diensten * *

C . De overeenkomsten * *

1 . De aangemelde overeenkomsten * ( 33 ) - ( 52 ) *

1.1 . De raamovereenkomst-SSI van 20 december 1976 * ( 33 ) - ( 40 ) *

1.2 . De bonusregeling speciaalzaken van 4 december 1974 * ( 41 ) - ( 49 ) *

1.3 . De overeenkomsten in het kader van de accijns - en prijsverhoging van 1 januari 1980 * ( 50 ) - ( 52 ) *

* Paragraaf *

2 . De niet-aangemelde overeenkomsten * ( 53 ) - ( 87 ) *

2.1 . De prijsovereenkomsten tussen de fabrikanten en/of importeurs van sigaretten * ( 54 ) - ( 75 ) *

a ) De prijsovereenkomst van 1 augustus 1974 * ( 58 ) - ( 65 ) *

b ) De prijsovereenkomst van 7 november 1975 * ( 66 ) - ( 72 ) *

c ) De prijsovereenkomst van 1978 * ( 73 ) - ( 75 ) *

2.2 . De overeenkomst inzake gedragsregels sigaretten van 23 april 1975 * ( 76 ) - ( 80 ) *

2.3 . De overeenkomsten inzake erkenning van grossiers ( voor de raamovereenkomst ) * ( 81 ) - ( 87 ) *

a ) De overeenkomst van december 1971/februari 1972 * ( 81 ) - ( 84 ) *

b ) De overeenkomsten tussen fabrikant en erkende grossiers in sigaretten inzake korting en de overige verkoopvoorwaarden ( standaardformulier ) * ( 85 ) - ( 87 ) *

D . Overleg tussen de overheid , de SSI en de handel * *

1 . Algemeen * ( 88 ) - ( 90 ) *

2 . Overleg in het kader van de verschillende overeenkomsten * ( 91 ) - ( 97 ) *

II . JURIDISCHE BEOORDELING

A . Toepasselijkheid van artikel 85 , lid 1 , van het EEG-Verdrag * *

1 . De aangemelde overeenkomsten * *

1.1 . De bonusregeling speciaalzaken van 4 december 1974 en de raamovereenkomst-SSI van 20 december 1976 * ( 98 ) - ( 105 ) *

1.2 . De overeenkomsten in het kader van de accijns - en prijsverhoging van 1 januari 1980 * ( 106 ) - ( 108 ) *

2 . De niet-aangemelde overeenkomsten en onderling afgestemde feitelijke gedragingen * *

2.1 . De prijsovereenkomsten tussen de fabrikanten en/of importeurs van sigaretten * ( 109 ) - ( 112 ) *

2.2 . De overeenkomst inzake gedragsregels sigaretten van 23 april 1975 * ( 113 ) - ( 115 ) *

2.3 . De overeenkomsten inzake erkenning van grossiers ( voor de raamovereenkomst ) * *

2.3.1 . De overeenkomst van december 1971/februari 1972 * ( 116 ) - ( 118 ) *

2.3.2 . De overeenkomsten tussen fabrikant en erkende grossiers in sigaretten inzake korting en de overige verkoopvoorwaarden ( standaardformulier ) * ( 119 ) - ( 122 ) *

2.4 . De onderling afgestemde feitelijke gedragingen inzake de marges voor speciaalzaken * *

2.4.1 . De onderling afgestemde feitelijke gedraging inzake de toekenning van een vaste marge voor rechtstreekse leveringen aan fabrikanten en/of importeurs aan speciaalzaken * ( 123 ) - ( 126 ) *

2.4.2 . De onderling afgestemde feitelijke gedraging inzake de toekenning van eenzelfde maximum marge inzake leveringen van grossiers aan speciaalzaken * ( 127 ) - ( 130 ) *

B . Toepasselijkheid van artikel 85 , lid 3 , van het EEG-Verdrag * ( 131 ) - ( 156 ) *

1 . De aangemelde overeenkomsten * *

1.1 . De bonusregeling speciaalzaken van 4 december 1974 en de raamovereenkomst-SSI van 20 december 1976 * ( 132 ) - ( 138 ) *

1.2 . De overeenkomsten in het kader van de accijns - en prijsverhoging van 1 januari 1980 * ( 139 ) - ( 142 ) *

* Paragraaf *

2 . De niet-aangemelde overeenkomsten en onderling afgestemde feitelijke gedragingen * ( 143 ) *

2.1 . De prijsovereenkomsten * ( 144 ) - ( 148 ) *

2.2 . De overeenkomst inzake gedragsregels sigaretten van 23 april 1975 * ( 149 ) *

2.3 . De overeenkomsten inzake erkenning van grossiers * ( 150 ) - ( 155 ) *

2.4 . De onderling afgestemde feitelijke gedragingen inzake de marges voor afnemers van sigaretten * ( 156 ) *

C . Toepasselijkheid van de artikelen 3 en 15 , lid 2 , van Verordening nr . 17 van de Raad * *

1 . Beëindiging van de inbreuken * ( 157 ) - ( 161 ) *

1.1 . De aangemelde overeenkomsten * ( 158 ) - ( 160 ) *

1.2 . De niet-aangemelde overeenkomsten en onderling afgestemde feitelijke gedragingen * ( 161 ) *

2 . Boetes * ( 162 ) - ( 169 ) *

2.1 . De aangemelde overeenkomsten * ( 163 ) - ( 165 ) *

2.2 . De niet-aangemelde overeenkomsten en onderling afgestemde feitelijke gedragingen * ( 166 ) - ( 169 ) *

DE COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN ,

Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Economische Gemeenschap ,

Gelet op Verordening nr . 17 van de Raad van 6 februari 1962 ( 1 ) , en met name op de artikelen 3 , lid 1 , 6 en 15 , lid 2 ,

Gezien de op 20 september 1977 door de Stichting Sigarettenindustrie overeenkomstig artikel 4 van Verordening nr . 17 bij de Commissie van de Europese Gemeenschappen gedane aanmelding van de raamovereenkomst van 20 december 1976 alsmede van de bonusregeling speciaalzaken van 4 december 1974 ,

Gezien het op dezelfde datum door de Stichting Sigarettenindustrie bij de Commissie van de Europese Gemeenschappen ingediende verzoek om negatieve verklaring als bedoeld in artikel 2 van Verordening nr . 17 ten behoeve van de raamovereenkomst van 20 december 1976 alsmede het - uitsluitend subsidiair - gedane verzoek om ontheffingsverklaring ter zake van deze overeenkomst ,

Gezien de registratie van deze zaak bij de Commissie onder nr . IV/29.525 - Stichting Sigarettenindustrie ( SSI ) ,

Gezien het besluit van de Commissie van 21 juni 1979 om de procedure in te leiden in zaak nr . IV/29.525 ,

Gehoord de betrokken ondernemersvereniging en ondernemingen op 29 november 1979 en 11 december 1979 conform artikel 19 van Verordening nr . 99/63/EEG van de Commissie van 25 juli 1963 ( 2 ) ,

Gezien het op 24 december 1979 door de Stichting Sigarettenindustrie en haar deelnemers bij de Commissie ingediende verzoek om een negatieve verklaring als bedoeld in artikel 2 van Verordening nr . 17 alsmede de aanmelding ingevolge artikel 4 van die verordening ter zake van tussen de contractanten in het kader van de Stichting Sigarettenindustrie tot stand gekomen overeenkomsten c.q . onderling afgestemde feitelijke gedragingen betreffende een collectief maximum voor met ingang van 1 januari 1980 te hanteren groot - en kleinhandelsmarges ,

Gezien de registratie van deze zaak bij de Commissie op 27 december 1979 onder nr . IV/30.000 - Stichting Sigarettenindustrie ( SSI ) ,

Gezien het besluit van de Commissie van 12 december 1980 om de procedure in te leiden in zaak nr . IV/30.000 ,

Aangezien het dienstig is de zaken nrs . IV/29.525 en IV/30.000 in dezelfde beschikking te behandelen ,

Gehoord de betrokken ondernemersverenigingen en ondernemingen op 10 maart 1981 conform artikel 19 van Verordening nr . 17 alsmede conform Verordening nr . 99/63/EEG ,

Ingewonnen het advies van het Adviescomité voor mededingingsregelingen en economische machtsposities , uitgebracht overeenkomstig artikel 10 van Verordening nr . 17 op 10 mei 1982 ,

I . DE FEITEN

Overwegende dat de feiten als volgt kunnen worden samengevat :

A . DE MARKT VAN SIGARETTEN IN NEDERLAND

1 . De Stichting Sigarettenindustrie

( 1 ) De Stichting Sigarettenindustrie ( hierna SSI te noemen ) , te 's-Gravenhage , is een stichting naar Nederlands recht en werd in 1955 opgericht . Ze heeft als doel de gemeenschappelijke belangen van de bij haar aangesloten deelnemers , fabrikanten en importeurs van sigaretten in Nederland ( hierna ook " contractanten " te noemen ) , te behartigen .

Zij tracht dit doel te bereiken door het bevorderen van contact en overleg tussen de deelnemers omtrent vraagstukken welke hun belangen raken , alsmede door als hun vertegenwoordigster op te treden ten aanzien van de overheid en organisaties of instellingen op sociaal of economisch gebied . Gesprekken met de overheid worden in hoofdzaak gevoerd met regeringsfunctionarissen en ambtenaren van de Ministeries van Economische Zaken , van Financiën en van Volksgezondheid en Milieuhygiëne .

( 2 ) De SSI kan worden belast met de uitvoering van opdrachten ter behartiging van gemeenschappelijke belangen van de deelnemers . De vaststelling van voorschriften , welke de onderlinge mededinging van de deelnemers beogen te regelen , behoort , luidens de statuten , niet tot de bevoegdheid van de SSI .

( 3 ) De SSI wordt geleid door een bestuur , waarin elke deelnemer is vertegenwoordigd door een vertegenwoordiger , die op de vergaderingen over één stem beschikt . De werkzaamheden ter uitvoering van de besluiten van het bestuur worden verricht door een bureau . Voor de vervulling van speciale taken kunnen door het bestuur " commissies van voorbereiding en bijstand " worden benoemd .

( 4 ) Als deelnemers van de SSI kunnen worden toegelaten : in Nederland gevestigde of hun bedrijf uitoefenende personen en rechtspersonen , die zich bezighouden met het fabriceren of doen fabriceren van sigaretten en/of deelhebben in de afzet van sigaretten in Nederland . Over de toelating van deelnemers wordt beslist door het bestuur , dat hieraan voorwaarden kan verbinden .

( 5 ) Het bestuur kan een deelnemer van zijn deelnemerschap vervallen verklaren wegens gedragingen in strijd met het doel of de belangen van de SSI . Bij de beraadslagingen hieromtrent heeft de betrokken deelnemer geen stemrecht . Vrijwillige uittreding door een deelnemer is mogelijk .

( 6 ) Het bestuur kan een procedure vaststellen voor de beslechting van die geschillen tussen deelnemers , welke deze aan het oordeel van de door het bestuur in te stellen instantie wensen te onderwerpen .

( 7 ) De deelnemers van de SSI zijn de volgende ondernemingen :

* Marktaandeel 1980 ( 3 ) *

1 . British-American Tobacco Co . ( Nederland ) BV , te Amsterdam * 23 % *

2 . Sigarettenfabriek Ed . Laurens BV , te 's-Gravenhage * 26 % *

3 . De Koninklijke Bedrijven Theodorus Niemeyer BV , te Groningen * 7 % *

4 . Philip Morris Holland BV , te Amstelveen * 7 % *

5 . R . J . Reynolds Tobacco BV , te Hilversum * 10 % *

6 . Turmac Tobacco Co . BV , te Amsterdam * 23 % *

* 96 % *

Zowel Laurens BV als Turmac BV behoren sinds enige tijd tot de groep Rothmans International . In 1981 verwierf de groep Philip Morris een niet onbelangrijke participatie in de groep Rothmans International . Gezamenlijk beschikken deze ondernemingen in Nederland over een marktaandeel van 56 % .

R . J . Reynolds Tobacco is in verschillende etappes op de Nederlandse markt gekomen . In 1972 werd Reynolds vertegenwoordigd door Theodorus Niemeyer , die de produktie , de marketing en de distributie verzorgde . In 1973 schakelde Reynolds over van de produktie onder licentie naar eigen produktie in haar fabriek in Duitsland , waar vanaf 1 september 1973 een gedeelte van de sigaretten voor de Nederlandse markt werd gefabriceerd . Vanaf 1 januari 1974 nam Reynolds de verkoop en de marketing in eigen handen en vanaf 1 januari 1975 ook de distributie .

( 8 ) Volgens inlichtingen verstrekt door de SSI bestaat er in Nederland slechts één fabrikant van sigaretten die geen deelnemer is van de SSI noch partij bij de overeenkomsten en onderling afgestemde feitelijke gedragingen , die het voorwerp vormen van onderhavige beschikking . Deze fabrikant , met name Yohaï en Co . Dutch Tobacco Company BV , te Amsterdam , zou de enige producent zijn van sigaretten , die goedkoper zijn dan die van de deelnemers van de SSI .

( 9 ) De importeurs van sigaretten in Nederland die geen deelnemers zijn van de SSI zijn de volgende :

1 . Tabaksfabriek Gruno BV , te Nijkerk ( marktaandeel in 1980 : 1 % ) , die eveneens tot de groep Rothmans International behoort ,

2 . W . Pronk en Co . BV , te Amsterdam ,

3 . Imperial Tobacco ( Holland ) BV , te Boxtel ( behoort tot de Imperial Group Ltd ) ,

4 . Reemtsma Nederland BV , te De Bilt .

( 10 ) Imperial Tobacco ( Holland ) BV , werd in begin 1977 opgericht voor de distributie in Nederland van drie merken , waarvan de distributie tot dan door British-American Tobacco Co . werd waargenomen . Wegens het zeer kleine marktaandeel van deze drie merken werd de distributie echter aan La Paz Sigarenfabriek te Boxtel , als agent , toevertrouwd , terwijl de activiteiten van Imperial Tobacco ( Holland ) BV , beperkt waren tot de aankoop van de banderollen . Sinds 1 januari 1980 wordt de distributie van de merken van Imperial Tobacco waargenomen door La Paz Sigarenfabriek als onafhankelijke verdeler . Imperial Tobacco blijft echter wel verantwoordelijk voor de betrekkingen met de SSI alsmede voor het betalen van de bijdragen verschuldigd op grond van de bonusregeling speciaalzaken ( zie de paragrafen 41 t/m 49 .

Tot eind september 1979 werd de distributie van sigaretten afkomstig van Reemtsma Zigarettenfabriken GmbH ( Hamburg ) in Nederland door de Koninklijke Bedrijven Theodorus Niemeyer BV waargenomen . Sinds 1 oktober 1979 wordt de distributie van Reemtsma sigaretten door de op 21 augustus 1979 opgerichte onderneming Reemtsma Nederland BV verzorgd . Vanaf februari 1979 werden door vertegenwoordigers van de SSI , en Reemtsma Nederland BV herhaaldelijk besprekingen gevoerd omtrent de mogelijke toetreding van deze laatste tot de SSI alsmede omtrent de naleving door Reemtsma Nederland BV van in het kader van de SSI gesloten overeenkomsten . In november 1980 heeft Reemtsma Nederland BV besloten niet toe te treden tot de SSI , zich niet te binden aan de overeenkomsten en zich zelfstandig en onafhankelijk in de markt op te stellen en te gedragen . Reemtsma Nederland BV heeft op 17 februari 1981 tegenover de Commissie in antwoord op de mededeling van aanvullende punten van bezwaar uitdrukkelijk gesteld dat zij zich niet gebonden acht aan enige door de SSI en/of de deelnemers gesloten overeenkomst en dat zij niet deelneemt aan enig overleg binnen de SSI .

2 . De omzet , de invoer en de distributie van sigaretten in Nederland

( 11 ) De totale consumptie van sigaretten in Nederland , de omzet en de invoer van de deelnemers van de SSI en Gruno , van Imperial Tobacco en van Reemtsma in Nederland was in de voorbije jaren de volgende ( in miljoenen sigaretten en in procenten ) :

Omzet en invoer in verhouding tot de totale consumptie van sigaretten in Nederland

( maal 1 000 000 )

Jaar * Totale consumptie aantal ( 10 % ) * Omzet SSI + Gruno aantal ( % ) * Invoer SSI ( 1 ) + Gruno aantal ( % ) * Omzet ( 2 ) Imperial Tobacco aantal ( % ) * Omzet ( 2 ) Reemtsma aantal ( % ) *

1974 * 23 500 * 23 021 ( 98,0 ) * 6 137 ( 26,1 ) * - * *

1975 * 23 900 * 23 230 ( 97,2 ) * 7 059 ( 29,5 ) * - * *

1976 * 22 500 * 22 282 ( 99,0 ) * 6 404 ( 28,5 ) * - * *

1977 * 26 900 * 26 024 ( 96,7 ) * 8 986 ( 33,4 ) * ( 3 ) * *

1978 * 23 500 * 23 081 ( 98,2 ) * 7 345 ( 31,3 ) * * *

1979 * 26 800 * 25 837 ( 96,4 ) * 5 284 ( 19,7 ) * * *

1980 * 23 000 * 21 836 ( 94,9 ) * 3 670 ( 16,0 ) * * *

( 1 ) De totaliteit van deze invoer was afkomstig uit de EEG-Lid-Staten .

( 2 ) Deze omzet bestaat voor 100 % uit ingevoerde sigaretten .

( 3 ) In de voor bekendmaking bestemde versie van deze beschikking zijn hierna enige cijfers weggelaten conform de bepalingen van artikel 21 van Verordening nr . 17 betreffende het niet-prijsgeven van zakengeheimen .

( 12 ) Het grootste gedeelte van deze leveringen door deelnemers van de SSI en Tabaksfabriek Gruno geschiedde tot eind januari 1978 aan de door de SSI of haar leden erkende tabaksgroothandel . Aangezien sedert 1 februari 1978 het onderscheid tussen erkende en niet-erkende groothandelaren is opgeheven , bepaalt volgens de SSI ieder der contractanten sinds die datum op grond van artikel 2 van de raamovereenkomst ( zie de paragrafen 33 t/m 40 ) individueel aan wie hij als grossier wenst te leveren en tegen welke voorwaarden , behoudens de beperkingen opgelegd door de wettelijke regelingen . In beperkte mate wordt er door de deelnemers van de SSI rechtstreeks aan speciaalzaken ( max . 5 % ) geleverd , alsmede aan levensmiddelengroot - en -kleinhandel , horeca , benzinestations , etc . In bijzondere gevallen worden door deze ondernemingen extra toegiften verleend , hetzij in natura , hetzij in geld , die van geval tot geval verschillen .

( 13 ) De groothandelaren in tabaksartikelen in Nederland bestaan uit drie groepen :

1 . degenen die verenigd zijn in de Tabak Express Nederland , te Maarsbergen ( min of meer 44 % ) ,

2 . degenen die verenigd zijn in de groep EGV , te Sassenheim ( min of meer 10 % ) ,

3 . de niet-georganiseerden ( min of meer 46 % ) , sinds begin 1980 vertegenwoordigd door de heer H . W . Wilms en waartoe onder meer behoren :

His Wilms , te Hippolytushoef ,

Maas Tabak , te Veldhoven ,

en een aantal kleinere grossiers .

( 14 ) De verkoop van sigaretten aan de consumenten geschiedt door de volgende kanalen : speciaalzaken ( 35 % ) , voedingszaken ( 35 % ) , automaten ( 15 % ) en diversen ( overige winkeliers , horeca , benzinestations , kappers , etc . ) ( 15 % ) .

( 15 ) De speciaalzaken , die sigaretten en andere tabaksfabrikaten aan de consumenten verkopen , zijn georganiseerd in de Nederlandse Sigarenwinkeliers Organisatie ( hierna " NSO " te noemen ) . In de periode van 1972 tot 1977 liep het aantal vestigingen met 26 % terug , terwijl de teruggang in de hele detailhandel 19 % was . In totaal waren er in 1979 in Nederland ongeveer 4 000 speciaalzaken .

( 16 ) Op de Nederlandse markt zijn er een honderdtal sigarettenmerken verkrijgbaar . Zij kunnen worden ondergebracht in drie groepen : de populaire sigaretten ( 70 à 75 % van de totale consumptie ) , de duurdere en de goedkopere sigaretten .

3 . De handelsmarges in de sigarettenbranche

a ) Grossiersmarges

( 17 ) Door de deelnemers van de SSI en door Tabaksfabriek Gruno werden aan de grossiers de volgende marges verleend :

Periode * Aan erkende ( gewone ) grossiers *

1 . 1 . 1974 - 11 . 8 . 1974 * 11,14 % ( 10,92 ) *

12 . 8 . 1974 - 2 . 11 . 1975 * 11,14 % ( 10,92 ) + 0,04 Fl . (*) *

3 . 11 . 1975 - 31 . 1 . 1978 * 11,14 % ( 10,92 ) + 0,043 Fl . (*) *

vanaf 1 . 2 . 1978 * 10,50 % ( 10,15 ) + 0,05 Fl . (*) *

(*) Per 1 000 sigaretten .

b ) Marges voor speciaalzaken

( 18 ) Door de SSI werd in antwoord op een verzoek om inlichtingen van de Commissie in de zin van artikel 11 van Verordening nr . 17 medegedeeld dat de marge , die de winkelier van de groothandel ontvangt , door de groothandelaar wordt vastgesteld , alsmede dat deze marge verschilt van winkelier tot winkelier en ook van groothandelaar tot groothandelaar . Ook al worden geen formele overeenkomsten gesloten tussen groothandelaren en fabrikanten/importeurs van sigaretten in Nederland inzake kleinhandelsmarges , toch blijkt uit de hierna volgende tabel dat de kleinhandelsmarges die door fabrikanten/importeurs , niet-deelnemers van de SSI , aan speciaalzaken werden toegekend , identiek waren aan of ongeveer gelijk met de vaste kleinhandelsmarges , die door de deelnemers van de SSI bij rechtstreekse levering aan speciaalzaken werden verleend . Uit de stukken , die het voorwerp hebben gevormd van de administratieve procedure , blijkt dat deze kleinhandelsmarge van de SSI voornamelijk voor de groothandel steeds een leidraad is geweest bij het vaststellen van de kleinhandelsmarges , die door de groothandel aan speciaalzaken werden verleend .

( 19 ) Hierna volgt een overzicht van de aan speciaalzaken toegekende kleinhandelsmarges ( 4 ) :

I . Periode voor december 1971/februari 1972

* Minimummarge ( 4 ) * Maximummarge ( 4 ) * Vaste marge ( 4 ) *

SSI + Gruno * - * - * 10 *

B ( 2 ) * - * - * 10 *

C ( 2 ) * ? * ? * ? *

D ( 3 ) * 6 * 10 * - *

E ( 3 ) * 6 * 10 * - *

F ( 2 ) * 7 * 10 * - *

G ( 2 ) * 5 * 10 * - *

II . Periode december 1971/februari 1972 tot 1 februari 1978

SSI + Gruno + Imperial Tobacco ( vanaf 1977 ) * - * - * 10,7 ( 4 ) *

B * - * - * 10,7 *

C * - * - * 10 *

D * 7 * 10,5 * - *

E * 7 * 10,5 * - *

F * 7 * 10,5 * - *

G * 5 * 10,5 * ? *

III . Vanaf 1 februari 1978 tot en met 31 december 1979

* Minimummarge ( 1 ) * Maximummarge ( 1 ) * Vaste marge ( 1 ) *

SSI + Gruno + Imperial Tobacco + Reemtsma ( vanaf 1 oktober 1979 ) * - * - * 9,8 ( 4 ) *

B * - * - * 10 *

C * - * - * 10 *

D * 7 * 9,8 * - *

E * 7,75 * + 10 * - *

F * 7 * 9,8 * - *

G * 5 * 10 * - *

( 1 ) In percentage van de banderolleprijs inclusief belasting .

( 2 ) B , C , F en G : onafhankelijke importeurs , fabrikanten en grossiers .

( 3 ) D en E : grossiersverenigingen .

( 4 ) Bovendien werd de volgende bonus gegeven :

12 . 8 . 1974 - 2 . 11 . 1975 : 0,60 Fl . per 1 000 sigaretten ;

3 . 11 . 1975 - 31 . 1 . 1978 : 0,65 Fl . per 1 000 sigaretten ;

1 . 2 . 1978 - heden : 0,75 Fl . per 1 000 sigaretten .

( 20 ) In de periode van 1 oktober 1979 tot en met 31 december 1979 heeft Reemtsma Nederland BV in Nederland haar sigaretten verkocht tegen dezelfde marges , inclusief de bonus , als die welke tot voor 1 oktober 1979 door Theodorus Niemeyer BV voor Reemtsma werden aangerekend . Na 1 januari 1980 heeft Reemtsma Nederland dezelfde groot - en kleinhandelsmarges , inclusief de bonus , aan haar afnemers verleend als de deelnemers van de SSI . Voor het vierde kwartaal van 1980 heeft Reemtsma Nederland BV de belangrijke groothandelaren , die sigaretten van haar afnemen , de gelegenheid geboden extra marges te verwerven , indien zij een extra omzet in Reemtsma-sigaretten zouden realiseren . Met ingang van de algemene prijsverhoging van 15 februari 1981 voert Reemtsma Nederland BV een eigen prijs - en margepolitiek .

B . DE VIGERENDE COMMUNAUTAIRE EN NATIONALE WETGEVING EN REGLEMENTERING

1 . De richtlijnen van de EEG

( 21 ) Blijkens de considerans van Richtlijn 72/464/EEG van de Raad van 19 december 1972 betreffende de belasting , andere dan omzetbelasting , op het verbruik van tabaksfabrikaten ( 5 ) , veronderstelt de totstandbrenging van een gemeenschappelijke markt , waarin gezonde mededinging bestaat , met betrekking tot de sector tabaksfabrikaten , dat de in de Lid-Staten op het verbruik van produkten van deze sector , waartoe sigaretten behoren , geheven belasting zodanig wordt toegepast dat de mededingingsvoorwaarden niet worden vervalst en het vrije verkeer van deze produkten binnen de Gemeenschap niet wordt belemmerd . Aangezien de belastingen op deze produkten vanuit een oogpunt van mededinging niet neutraal waren en dikwijls ernstige hinderpalen vormden voor de verviechting van de markten , besloot de Raad de belasting op het verbruik van tabaksfabrikaten te harmoniseren . Daartoe werd een systeem ingevoerd waarbij een afnemende invloed van de belasting wordt verzekerd en waarbij een evenredige accijns ( " ad valorem " ) , die wordt berekend over de maximum kleinhandelsverkoopprijs , dient te worden gecombineerd met een specifieke accijns , die wordt berekend per eenheid produkt en waarvan het bedrag door elke Lid-Staat volgens communautaire criteria wordt vastgesteld .

( 22 ) Op grond van artikel 5 van genoemde richtlijn stellen de fabrikanten en importeurs vrijelijk de maximum kleinhandelsverkoopprijzen van hun produkten vast . Deze bepaling mag echter geen beletsel vormen voor de toepassing van de wettelijke bepalingen van de Lid-Staten inzake prijzencontrole of de inachtneming van de vastgestelde prijzen . Ter vereenvoudiging van de accijnsheffing kunnen de Lid-Staten echter voor elke groep tabaksfabrikaten een schaal voor de kleinhandelsprijzen vaststellen , mits die schaal voldoende uitgebreid en gedifferentieerd is om de verscheidenheid van de produkten uit de Gemeenschap metterdaad te dekken . Elke schaal geldt voor alle produkten van de groep tabaksfabrikaten waarop zij betrekking heeft , zonder onderscheid naar kwaliteit , presentatie , oorsprong van de produkten of van de gebruikte grondstoffen , kenmerken van de ondernemingen of enig ander criterium . Op grond van artikel 6 , lid 2 , van dezelfde richtlijn zijn importeurs en nationale fabrikanten van tabaksfabrikaten onderworpen aan dezelfde wijze van heffing en betaling van de accijns .

( 23 ) De harmonisatie van de structuren van de tabaksaccijnzen geschiedt op basis van bovengenoemde richtlijn in etappes . De eerste etappe besloeg oorspronkelijk een periode van 24 maanden , te rekenen vanaf 1 juli 1973 , maar werd verlengd tot en met 30 juni 1978 . De tweede etappe ( 6 ) besloeg de periode van 1 juli 1978 tot en met 31 december 1980 , ondertussen verlengd tot 31 december 1982 ( 7 ) .

Bij de aanvang van de eerste etappe diende het bedrag van de specifieke accijns voor de eerste maal te worden berekend op basis van sigaretten van de prijsklasse , die volgens de op 1 januari 1973 bekende gegevens ( de " populaire " sigarettenklasse ) het meest werd gevraagd .

In de eerste etappe mocht het bedrag van de specifieke accijns niet lager zijn dan 5 % noch hoger dan 75 % van het gezamenlijke bedrag van de evenredige en specifieke accijns welke op de sigaretten werden geheven .

In de tweede etappe mocht het specifieke deel van de accijns niet lager zijn dan 5 % noch hoger dan 55 % van het totale belastingbedrag dat uit de samentelling van de op deze sigaretten geheven evenredige accijns , specifieke accijns en omzetbelasting resulteert . In het definitieve stadium moet overeenkomstig artikel 1 van Richtlijn 77/805/EEG , in alle Lid-Staten voor sigaretten dezelfde verhouding tussen de specifieke accijns en de som van de evenredige accijns en de omzetbelasting worden tot stand gebracht , zodat de kleinhandelsverkoopprijzen een juiste afspiegeling vormen van het verschil in de verkoopprijzen der fabrikanten .

Zowel in de eerste als in de tweede etappe konden de Lid-Staten een minimumaccijns heffen waarvan het bedrag niet hoger mocht zijn dan 90 % van het gezamenlijke bedrag van de evenredige en van de specifieke accijns , dat zij op de " populaire " sigaretten heffen .

2 . De Nederlandse voorschriften

a ) De wet op de accijns van tabaksfabrikaten

( 24 ) Volgens de Nederlandse wet op de accijns van tabaksfabrikaten ( hierna " wet tabaksaccijns " te noemen ) van 25 juni 1964 , Staatsblad 208 ( 8 ) , worden in Nederland vervaardigde en ingevoerde tabaksfabrikaten , waaronder sigaretten , onderworpen aan een accijnsrecht .

Nederland is één van de Lid-Staten die binnen het raam van de richtlijnen van de Europese Gemeenschappen een overwegend " ad valorem " -accijnsstelsel onder handhaving van het wettelijk toegelaten minimum specifiek gedeelte toepast . Bovendien is in de Nederlandse wetgeving in overeenstemming met de communautaire voorschriften een minimumaccijnsheffing vastgesteld .

De accijns wordt voldaan door middel van accijnszegels die de kleinhandelsprijs ( 9 ) vermelden en op de verpakking worden aangebracht door fabrikanten , die in Nederland in de uitoefening van hun bedrijf tabak geheel of gedeeltelijk bereiden of geheel of gedeeltelijk tot verbruik bereide tabak een verdere bewerking of behandeling doen ondergaan . Voor ingevoerde sigaretten wordt de accijns voldaan door de importeur van de sigaretten . Het bedrag van de accijns , dat de accijnszegels vertegenwoordigt , moet worden voldaan bij de aanvraag , die de fabrikant ter verkrijging van de zegels doet .

( 25 ) Volgens dezelfde wet is de kleinhandelsprijs de prijs waarvoor de tabaksfabrikaten ingevolge een overeenkomst van koop en verkoop aan anderen dan wederverkopers worden afgeleverd , met inbegrip van alle belastingen en heffingen en de kosten van verpakking , met dien verstande dat toegestane kortingen en dergelijke prijsverminderingen buiten aanmerking blijven . Een fabrikant of handelaar mag eenzelfde tabaksfabrikaat slechts onder één kleinhandelsprijs in de handel brengen of doen brengen , tenzij in het merk of door een merk waaronder het is verpakt op duidelijke wijze een onderscheid is gemaakt . De minister kan echter afwijkingen van deze regel toestaan .

( 26 ) Tabaksfabrikaten mogen niet worden verkocht , te koop aangeboden of afgeleverd voor een hogere prijs dan die vermeld op de aangebrachte accijnszegels , tenzij tevoren het verschil in accijns is voldaan .

( 27 ) Tabaksfabrikaten mogen evenmin aan anderen dan wederverkopers worden verkocht , te koop aangeboden of afgeleverd voor een lagere prijs dan die vermeld op de aangebrachte accijnszegels . Als overtreding van dit verbod wordt mede aangemerkt :

a ) het verlenen van kortingen op de naar hoeveelheid en accijnszegels verschuldigde kleinhandelsprijs ;

b ) het in de uitoefening van de verkoop van tabaksfabrikaten aan anderen dan wederverkopers :

1 . in enigerlei vorm verstrekken van geschenken , toegiften , bonnen en verrichten van soortgelijke handelingen ,

2 . verlenen van medewerking aan handelingen , gericht op de bevoordeling van derden .

Ook van deze regel kan de minister afwijkingen toestaan .

( 28 ) Volgens de wet tabaksaccijns mogen tabaksfabrikaten in Nederland in het vrije verkeer slechts worden verkocht , te koop aangeboden , of voor verkoop in voorraad gehouden in aan de handel in die goederen dienstbaar gemaakte

a ) inrichtingen - niet zijnde automaten :

1 . welke zich niet bevinden in , noch middellijk of onmiddellijk gemeenschap hebben met of grenzen aan een fabriek ;

2 . welke op een vaste plaats zijn opgesteld ;

3 . welke van de openbare weg af toegankelijk zijn ;

4 . waaraan overeenkomstig door de minister te geven voorschriften een door hem te bepalen opschrift is aangebracht ;

b ) automaten welke zijn aangebracht aan , in of in de onmiddellijke nabijheid van een inrichting , als is bedoeld onder a ) , en voldoen aan de in a ) bedoelde voorwaarden .

b ) Het besluit accijns van tabaksfabrikaten en de beschikking accijns van tabaksfabrikaten

( 29 ) De wet tabaksaccijns wordt aangevuld door het besluit van 26 juni 1964 tot vaststelling van het besluit accijns van tabaksfabrikaten , Staatsblad nr . 209 ( laatstelijk gewijzigd bij de Beschikking van 29 januari 1981 , Staatsblad nr . 25 ) alsmede door de beschikking accijns van tabaksfabrikaten van 29 juni 1964 , Staatscourant nr . 123 ( laatstelijk gewijzigd bij de beschikking van 13 februari 1981 , Staatscourant nr . 30 ) . Op grond van deze reglementering opent en sluit de overheid de prijsklassen waarvoor banderolles worden gebruikt .

c ) De prijzenwet en de prijzenbeschikkingen goederen en diensten

( 30 ) In het kader van het door de overheid te voeren prijsbeleid , en met name ter zake van de prijsbeheersing en de bestrijding van inflatoire prijsvorming , is op grond van de prijzenwet ( 10 ) door de overheid de zogenaamde prijzenbeschikking goederen en diensten ( hierna de " PGD " te noemen ) ingesteld .

( 31 ) De PGD wordt op jaarbasis vastgesteld en geldt reeds sedert 1 januari 1973 , zij het steeds in licht gewijzigde vorm , waarbij de structuur van de PGD steeds dezelfde is gebleven . De PGD is een zogenaamde calculatiebeschikking , dat wil zeggen dat zij niet beoogt de prijzen vast te stellen of te bevriezen , doch dat slechts wordt beoogd dat prijzen stijgen c.q . dalen al naar gelang daaraan kostenverhogingen of -verlagingen ten grondslag liggen . De op basis van de calculatiecriteria berekende prijzen en marges gelden als maxima . Daarboven mogen fabrikanten of handelaren niet gaan behoudens bijzondere machtiging van de minister van Economische Zaken . Vrijwillig verlagen van prijzen of marges blijft steeds mogelijk .

Prijs - of margeverhogingen op basis van de PGD mogen slechts worden doorgevoerd na aanmelding bij het Ministerie van Economische Zaken - welke aanmelding met redenen moet zijn omkleed - en na een wachttijd van één maand .

Uit de brief van het Ministerie van Economische Zaken van 20 juli 1981 aan de Commissie blijkt dat bij de periodieke prijsverhoging van sigaretten geen sprake kan zijn van een strikte toepassing van de PGD , die op dat moment van kracht is . De afwijkingen , die met betrekking tot de prijsvaststelling van sigaretten worden toegestaan , bestaan erin dat tevens toekomstige kostenmutaties in aanmerking worden genomen , waarbij in een volgend stadium verrekening met de daadwerkelijk opgetreden kostenstijgingen ( zie paragraaf 88 ) plaatsvindt . Dit houdt in dat kostenstijgingen sinds een bepaalde datum ( peildatum ) mogen , en kostendalingen moeten , worden doorgegeven . Wat de handel betreft , wordt primair bezien of de stijging van de marge in geld aanvaardbaar is en secundair of de procentuele marge al dan niet gelijk blijft . Wanneer aldus een grossier of een detaillist een aanvaardbaar geachte marge in geld ontvangt , zal het hem van uit het oogpunt van de naleving van de PGD niet worden aangerekend , hoewel er door stijging van de procentuele marge formeel sprake is van een overtreding van de PGD .

De PGD geldt uitsluitend voor transacties op de Nederlandse markt . De prijs van een in Nederland geïmporteerd produkt wordt door de buitenlandse leverancier daarvan vrijelijk vastgesteld . Voor de Nederlandse importeur of handelaar geldt deze door de buitenlandse leverancier vastgestelde prijs als inkoopprijs op basis waarvan hij de calculatiecriteria van de PGD kan toepassen .

( 32 ) Overtredingen van de PGD worden op grond van de wet economische delicten van 22 juni 1950 , Staatsblad nr . K 258 ( herhaaldelijk gewijzigd ) , strafrechtelijk gesanctioneerd .

C . DE OVEREENKOMSTEN

1 . De aangemelde overeenkomsten

1.1 . De raamovereenkomst-SSI van 20 december 1976

( 33 ) Door de SSI werd aan de Commissie medegedeeld dat zij , na op de hoogte te zijn gebracht over de procedure van de Commissie in de zaken nrs . IV/28.852 , 29.127 en 29.149 - Fedetab , en na advies te hebben ingewonnen bij externe raadslieden , besloten had een nieuwe structuur in het leven te roepen , welke heeft geleid tot de raamovereenkomst .

In dit kader werd in de tweede helft van 1976 door de SSI met vertegenwoordigers van het Ministerie van Economische Zaken , het Ministerie van Financiën en het Ministerie van Volksgezondheid overleg gepleegd over de gevolgen van een dergelijke nieuwe structuur . Bovendien stelde de SSI uitdrukkelijk dat zij slechts tot het beëindigen c.q . aanpassen van de tot op dat ogenblik geldende overeenkomsten was overgegaan om ieder risico uit te sluiten dat deze overeenkomsten in een later stadium door de Commissie in strijd met artikel 85 , lid 1 , van het Verdrag zouden worden geoordeeld .

( 34 ) Alhoewel de raamovereenkomst reeds op 20 december 1976 werd ondertekend door de deelnemers van de SSI en door Tabaksfabriek Gruno , is het feit dat de aanmelding eerst in september 1977 plaatsvond , volgens de SSI , in hoofdzaak te wijten aan , enerzijds , de onzekerheid omtrent de aanmeldingsplicht en , anderzijds , het grote aantal deelnemers . De raamovereenkomst is aangegaan voor onbepaalde tijd en werd van kracht op de dag van aanmelding bij de Commissie van de Europese Gemeenschappen .

Iedere fabrikant en/of importeur van sigaretten in Nederland zal op zijn eenzijdig verzoek , zonder dat nadere voorwaarden worden gesteld , als contractant tot de overeenkomst worden toegelaten , ongeacht of hij al dan niet reeds in de SSI is vertegenwoordigd . Iedere contractant is vrij de overeenkomst individueel te beëindigen , mits met inachtneming van een termijn van één jaar .

Zoals uit paragraaf 10 blijkt , werden in 1979 en 1980 besprekingen gevoerd tussen de SSI en Reemtsma Nederland BV omtrent de mogelijke ondertekening van de overeenkomst door deze laatste .

( 35 ) Bij het afsluiten van de raamovereenkomst-SSI werd onder meer in aanmerking genomen dat :

a ) de Nederlandse overheid ten aanzien van de sigarettenindustrie met één gesprekspartner wenst te doen te hebben , gezien het belang van deze sector voor de nationale begroting , prijsstructuren en volksgezondheid . Dergelijke functie van gesprekspartner kan slechts zinvol worden vervuld , wanneer contractanten zich houden aan de overeengekomen resultaten van het overleg ;

b ) het marktgedrag van de contractanten in grote mate wordt bepaald door uitkomsten van overleg met de overheid , gezien het nauwsluitend verband tussen dit marktgedrag en de accijnsopbrengst enerzijds en tussen de consumentenprijs en het prijsbeleid anderzijds ;

c ) het voor de contractanten onmogelijk is om individueel hun marktgedrag in volledige vrijheid te bepalen zonder in strijd te komen met de , in het overleg met de overheid , aan contractanten uiteengezette politiek ;

d ) de contractanten verplicht zijn met de vaststelling van de prijzen en marges , zoals gehanteerd op de sigarettenmarkt in Nederland , te blijven binnen de door de jaarlijkse prijzenbeschikking goederen en diensten gelaten ruimte .

( 36 ) Het doel van de raamovereenkomst-SSI , bestaat uit het doen vaststellen van de essentialia voor een goed functioneren van de relevante markt , waarbij als uitgangspunt geldt dat ieder der contractanten vrij zal blijven zijn marketing onafhankelijk van zijn medecontractanten in te richten zoals hem dat goeddunkt .

( 37 ) De contractanten zijn overeengekomen de SSI als enige gesprekspartner aan te stellen voor overleg met de overheid , dat tot afspraken kan leiden en met eventuele derden/betrokkenen met betrekking tot de volgende onderwerpen :

a ) eindprijzen en vraagstukken van accijns - en BTW-opbrengst ;

b ) groothandelsfunctie en -marges ;

c ) kleinhandelsfunctie en -marges ;

d ) volksgezondheid en het reclamegedrag van contractanten .

De contractanten hebben er zich toe verbonden af te zien van individueel overleg ter zake van deze onderwerpen , met uitzondering van de onderwerpen die specifiek de eigen onderneming betreffen .

De contractanten hebben de SSI opgedragen in overleg te treden met het Ministerie van Volksgezondheid en eventuele derden/betrokkenen ten einde tot een regeling te komen betreffende zelfbeperking ten aanzien van de individuele reclameactiviteiten van de contractanten , die zich tot naleving van dergelijke toekomstige beperking verbonden hebben ( 11 ) .

( 38 ) Ter zake van de groothandel zijn de contractanten vrij , binnen de grenzen gesteld door de PGD en het overleg met het Ministerie van Economische Zaken , de groothandelsmarges vast te stellen . Iedere contractant kan , in tegenstelling tot de tot dan geldende regeling ( zie de paragrafen 81 t/m 87 ) , individueel de criteria bepalen voor de erkenning van groothandelaren .

( 39 ) Ter zake van de kleinhandel zijn de contractanten gehouden de bonusregeling speciaalzaken van 4 december 1974 , welke een wezenlijk deel uitmaakt van de raamovereenkomst-SSI , na te leven ( considerans 10 en artikel 3 van de raamovereenkomst-SSI ) .

( 40 ) De kosten die de SSI maakt ter uitvoering van de raamovereenkomst worden door de contractanten aan de SSI op jaarbasis vergoed en wel in verhouding van de respectieve marktaandelen der contractanten op de Nederlandse markt .

De voorzitter van de SSI doet aan het einde van ieder kalenderjaar opgave aan ieder der contractanten van zijn aandeel in de kosten , zonder daarbij mededeling te doen van de respectievelijke aandelen van de andere contractanten .

1.2 . De bonusregeling speciaalzaken van 4 december 1974

( 41 ) Op 4 december 1974 werd de bonusregeling speciaalzaken ondertekend door de deelnemers van de SSI , alsmede door Tabaksfabriek Gruno . De regeling geldt met terugwerkende kracht vanaf 12 augustus 1974 . De oorspronkelijke tekst werd op 24 januari 1977 gewijzigd en gold met terugwerkende kracht vanaf 1 januari 1977 . Slechts deze gewijzigde tekst werd aangemeld . Sinds januari 1978 neemt ook Imperial Tobacco ( Holland ) BV deel aan deze regeling , alhoewel zij de overeenkomst niet heeft ondertekend . Ze heeft ook bijgedragen tot het gemeenschappelijk fonds waaruit de bonus wordt betaald . Volgens Imperial Tobacco ( Holland ) BV kon deze onderneming niet anders doen dan aan de bonusregeling deelnemen , aangezien haar voorganger , met name British-American Tobacco Co . ( Nederland ) BV , van wie zij de distributie begin 1977 had overgenomen , aan deze regeling deelnam . Pronk and Co . BV en Reemtsma Nederland BV nemen geen deel aan deze regeling .

Individuele opzegging van de bonusregeling is niet mogelijk en werd ongewenst geacht , omdat de regeling tot stand was gekomen op instigatie van het Ministerie van Economische Zaken en een garantie betreft voor de gezamenlijke gespecialiseerde detaillisten in Nederland , die om dergelijke regeling verzocht hadden . Een wens tot individuele opzegging zou ook nooit naar voren zijn gekomen .

( 42 ) HET DOEL VAN DE BONUSREGELING SPECIAALZAKEN IS HET TOEKENNEN AAN GESPECIALISEERDE DETAILLISTEN VAN EEN EXTRA JAARLIJKSE VERGOEDING BOVEN DE VOOR HEN GELDENDE PROCENTUELE KORTINGEN .

DE EXTRA JAARLIJKSE VERGOEDING BEDRAAGT SINDS 1 FEBRUARI 1978 : 75 CENT ( VAN 12 AUGUSTUS 1974 TOT EN MET 31 DECEMBER 1975 : 60 CENT EN VAN 1 JANUARI 1976 TOT EN MET 31 JULI 1978 : 65 CENT ) VOOR ELKE DUIZEND SIGARETTEN DIE DOOR DE BETROKKEN SPECIAALZAKEN VAN DE CONTRACTANTEN , RECHTSTREEKS DAN WEL VIA EEN OF MEER GROSSIERS , ZULLEN WORDEN GEKOCHT TEN BEHOEVE VAN DE RECHTSTREEKSE VERKOOP AAN CONSUMENTEN . DE VERHOGINGEN ZIJN IN OVERLEG MET DE OVERHEID TOT STAND GEKOMEN , MEESTAL ALS ONDERDEEL VAN EEN ALGEMENE VERHOGING VAN DE KLEINHANDELSPRIJS VOOR SIGARETTEN .

( 43 ) ALS SPECIAALZAKEN WORDEN BESCHOUWD NATUURLIJKE PERSONEN , VENNOOTSCHAPPEN EN RECHTSPERSONEN DIE OPTREDEN ALS GESPECIALISEERDE DETAILLIST IN TABAKSPRODUKTEN , WIER ZAAK VANAF DE OPENBARE WEG ALS ZODANIG HERKENBAAR IS - TENZIJ SPRAKE IS VAN EEN AFWIJKING INGEVOLGE DE WET TABAKSACCIJNS - EN WIER OMZET IN TABAKSPRODUKTEN , NAAR KLEINHANDELSWAARDE GEREKEND , TEN MINSTE 60 % BEDRAAGT VAN HUN GLOBALE OMZET . ONGEVEER 2 000 SPECIAALZAKEN ( D.W.Z . DE HELFT VAN HET TOTAAL OP DE NEDERLANDSE MARKT ) WAREN IN 1979 TOEGELATEN TOT DE BONUSREGELING . DAARNAAST WAREN ER ONGEVEER 400 WINKELIERS , DIE AAN DE HIERNA GESTELDE VOORWAARDEN VOLDEDEN EN VRIJWILLIG BUITEN DE REGELING ZIJN GEBLEVEN . DE GROOTWINKELBEDRIJVEN EN SUPERMARKTEN VALLEN DOORGAANS BUITEN DE BONUSREGELING , DEELS DOOR HUN TE KLEINE ASSORTIMENTSSPREIDING , DEELS DOOR HET ZEER GERINGE PERCENTAGE IN OMZET DAT SIGARETTEN OP HET GEHEEL VAN HUN ONDERNEMINGEN BETEKENT EN DEELS DOOR DE WIJZE VAN ( ONBEGELEIDE ) AANBIEDING VAN DE SIGARETTEN AAN HET PUBLIEK . VOLGENS DE SSI KAN MET DEZE CATEGORIE ECHTER RECHTSTREEKS OVER INDIVIDUELE KORTINGEN WORDEN ONDERHANDELD DOOR IEDER DER CONTRACTANTEN , INDIEN RECHTSTREEKS BIJ HEN WORDT AFGENOMEN , DAN WEL DOOR GROSSIERS .

( 44 ) DE VOORWAARDEN WAARAAN DE SPECIAALZAKEN MOETEN VOLDOEN , TEN EINDE IN AANMERKING TE KOMEN VOOR DE EXTRA VERGOEDING , ZIJN DE VOLGENDE :

A ) TEN MINSTE 60 % ( 80 % IN DE OORSPRONKELIJKE TEKST ) VAN HET OP DE NEDERLANDSE MARKT VERKRIJGBARE MERKENASSORTIMENT ( 12 ) VOEREN ZONDER ENIGE DISCRIMINATIE TUSSEN DE CONTRACTANTEN ;

B ) DE ETALAGE - EN TOONBANKRUIMTE MOETEN TE ZAMEN VOOR CA . EEN VIERDE DEEL GEBRUIKT WORDEN VOOR HET UITSTALLEN VAN SIGARETTEN EN/OF PUBLICITEITSMATERIAAL VOOR SIGARETTEN ;

C ) DE DETAILLIST DIENT ZIJN MEDEWERKING TE VERLENEN AAN HET OP DE MARKT BRENGEN VAN NIEUWE MERKEN VAN CONTRACTANTEN , HETGEEN DIENT TE BLIJKEN UIT OFWEL HET IN VOORRAAD NEMEN , RESPECTIEVELIJK IN OMLOOP BRENGEN VAN EEN NIEUW MERK BINNEN ACHT DAGEN NADAT EEN CONTRACTANT MEDEDELING HEEFT GEDAAN VAN DE INTRODUCTIE VAN DIT MERK OFWEL DE ACCEPTATIE VAN DE DOOR DE BETROKKEN CONTRACTANT GEZONDEN GEBRUIKELIJKE INTRODUCTIEVOORRAAD . DE DETAILLIST DIENT VAN HET TE INTRODUCEREN MERK GEDURENDE TEN MINSTE VEERTIEN DAGEN TEN MINSTE EEN SLOF DUIDELIJK ZICHTBAAR IN DE WINKEL TE PLAATSEN ;

D ) DE DETAILLIST DIENT AAN TE TONEN IN HET VOORBIJE KALENDERJAAR EEN MINIMUMJAAROMZET TE HEBBEN GEHAD VAN 1,5 MILJOEN TEGEN BANDEROLLEPRIJS VERKOCHTE SIGARETTEN WELKE VIA EEN OF MEER GROSSIERS EN/OF RECHTSTREEKS VAN DE FABRIKANTEN EN/OF IMPORTEURS WERDEN GEKOCHT . IN DEZE OMZET ZULLEN SLECHTS ZIJN BEGREPEN DE SIGARETTEN DIE ZIJN VERKOCHT IN DE DOOR DE BETROKKEN DETAILLIST GEEXPLOITEERDE WINKEL DAN WEL VIA AAN DEZE WINKEL BEVESTIGDE AUTOMATEN , WELKE VOOR EIGEN REKENING GEEXPLOITEERD WORDEN .

( 45 ) EEN GROSSIER ZAL , INDIEN HIJ TEVENS EEN SPECIAALZAAK EXPLOITEERT , SLECHTS IN AANMERKING KOMEN VOOR DE EXTRA VERGOEDING , ALS VOOR DIE SPECIAALZAAK EEN VOLLEDIGE EIGEN ADMINISTRATIE WORDT AANGEHOUDEN WAARUIT DUIDELIJK HET AANTAL IN DEZE SPECIAALZAAK TEGEN BANDEROLLEPRIJS VERKOCHTE SIGARETTEN BLIJKT .

( 46 ) DE PROCEDURE VOOR DE TOEKENNING VAN DE EXTRA VERGOEDING GESCHIEDT ALS VOLGT :

A ) DE DETAILLIST RICHT VOOR EEN BEPAALDE DATUM EN OP EEN VOORGESCHREVEN WIJZE EEN VERZOEK TOT TOEKENNING VAN DE EXTRA VERGOEDING TOT DE COMMISSIE SPECIAALZAKEN , SAMEN MET EEN JAAROPGAVE VAN DE GEKOCHTE SIGARETTEN , VOOR AKKOORD ONDERTEKEND DOOR EEN ACCOUNTANT OF BEKENDE ADMINISTRATEUR ;

B ) DE COMMISSIE SPECIAALZAKEN IS BEVOEGD EEN DETAILLIST TE VERZOEKEN DE JUISTHEID VAN ZIJN OPGAVE AAN TE TONEN EN KAN TER CONTROLE DAARVAN , ALSMEDE TER CONTROLE OP DE NALEVING VAN DE IN PARAGRAFEN 44 EN 45 GESTELDE CRITERIA , DIE MAATREGELEN NEMEN WELKE ZIJ NODIG ACHT . DE COMMISSIE SPECIAALZAKEN KAN ALDUS BEPALEN DAT DE BETROKKEN DETAILLIST NIET IN AANMERKING KOMT VOOR DE EXTRA VERGOEDING GEDURENDE EEN PERIODE VAN MAXIMAAL DRIE JAAR IN GEVAL VAN HET OPZETTELIJK INDIENEN VAN EEN ONJUISTE OPGAVEN . DE COMMISSIE SPECIAALZAKEN IS EVENEENS BEVOEGD VAN DE IN DE PARAGRAFEN 44 EN 45 GESTELDE CRITERIA ONTHEFFING TE VERLENEN VOOR EEN TERMIJN VAN EEN JAAR , WELKE TELKENS NA AFLOOP MET EEN JAAR KAN WORDEN VERLENGD ;

C ) BINNEN TWEE MAANDEN NA DATUM VAN INDIENING VAN EEN VERZOEK MOET DE COMMISSIE SPECIAALZAKEN EEN MET REDENEN OMKLEDE BESLISSING * EN EN , IN GEVAL VAN AFWIJZING , DE MOGELIJKHEID VAN HOGER BEROEP VERMELDEN ;

D ) DE UITKERING VAN DE EXTRA VERGOEDING GESCHIEDT JAARLIJKS IN HET EERSTE KWARTAAL VIA DE SSI EN BETREFT DE IN HET VOORGAANDE JAAR VAN CONTRACTANTEN - AL DAN NIET RECHTSTREEKS - GEKOCHTE SIGARETTEN ;

E ) IN GEVAL VAN BEROEP TEGEN DE BESLISSING VAN DE COMMISSIE SPECIAALZAKEN , GEEFT DE COMMISSIE VAN BEROEP , ZO MOGELIJK BINNEN DRIE MAANDEN NA HET AANHANGIG MAKEN VAN EEN ZAAK , IN HOOGSTE INSTANTIE EEN MET REDENEN OMKLEDE BESLISSING . DE COMMISSIE VAN BEROEP STELT DE BELANGHEBBENDE IN DE GELEGENHEID ZIJN STANDPUNT KENBAAR TE MAKEN EN KAN ALLE ARGUMENTEN HOREN , DIE KUNNEN BIJDRAGEN TOT HET VERKRIJGEN VAN EEN JUIST INZICHT .

( 47 ) DE COMMISSIE SPECIAALZAKEN BESTAAT UIT DE VOLGENDE LEDEN , DIE WORDEN BENOEMD EN ONTSLAGEN DOOR DE CONTRACTANTEN :

A ) VIER SIGARETTENFABRIKANTEN ,

B ) DRIE PERSONEN VOORGEDRAGEN DOOR DE FEDERATIE VAN ORGANISATIES VAN SIGARENWINKELIERS ,

C ) TWEE PERSONEN GEZAMENLIJK VOORGEDRAGEN DOOR DE GROSSIERSORGANISATIE TABAK EXPRESS NEDERLAND EN EERSTE GROSSIERS VERENIGING ,

D ) DE VOORZITTER VAN DE SSI .

( 48 ) HET TOTAAL DOOR DE SSI BENODIGDE BEDRAG VOOR DEZE BONUS WORDT JAARLIJKS OMGESLAGEN OVER DE AAN DE BONUSREGELING DEELNEMENDE FABRIKANTEN EN IMPORTEURS NAAR RATO VAN HUN OMZET VIA SPECIAALZAKEN OVER DE BETREFFENDE PERIODE . EEN MARKTONDERZOEKBUREAU STELT JAARLIJKS DE INDIVIDUELE MARKTAANDELEN BIJ SPECIAALZAKEN VAST EN RAPPORTEERT TER ZAKE AAN DE VOORZITTER VAN DE SSI DIE DE FABRIKANTEN SLECHTS OMTRENT HUN EIGEN MARKTAANDEEL EN HET DAARMEE SAMENHANGENDE BEDRAG VAN DE EXTRA VERGOEDING INFORMEERT ZONDER DAARMEE TEVENS DE MARKTAANDELEN VAN DE OVERIGE DEELNEMERS PRIJS TE GEVEN .

DE DEELNEMERS MAKEN , NADAT ZIJ DEZE INFORMATIE HEBBEN ONTVANGEN , HET TOTAAL VAN DE DOOR HEN VERSCHULDIGDE EXTRA VERGOEDING OVER AAN DE SSI , DIE VERVOLGENS VOOR DE INDIVIDUELE VERDELING ONDER DE SPECIAALZAKEN ZORGDRAAGT .

( 49 ) HET BELANGRIJKSTE CRITERIUM WAARAAN DOOR ( ALS ZODANIG ) ERKENDE SPECIAALZAKEN NIET WERD VOLDAAN TEN EINDE IN AANMERKING TE KOMEN VOOR DE BONUSUITKERING IS DE MINIMUM JAAROMZET VAN 1,5 MILJOEN SIGARETTEN .

VOORAL BIJ DE AANVANG VAN DE TOEPASSING VAN DE BONUSREGELING ONTSTOND EEN GROOT AANTAL GEVALLEN VAN BEROEP BIJ DE COMMISSIE VAN BEROEP TEGEN BESLISSINGEN VAN DE COMMISSIE SPECIAALZAKEN .

UITKERINGSPERIODE*AANTAL BEROEPSCHRIFTEN*GEHEEL OF GEDEELTELIJK TOEGEWEZEN*AFGEWEZEN*

1974*54*25*29*

1975* - * - * - *

1976*1* - *1*

1977*1* - *1*

1.3 . DE OVERENKOMSTEN IN HET KADER VAN DE ACCIJNS - EN PRIJSVERHOGING VAN 1 JANUARI 1980

( 50 ) DE OVEREENKOMSTEN WELKE OP 27 DECEMBER 1979 DOOR DE SSI BIJ DE COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN WERDEN AANGEMELD , WAREN HET RESULTAAT VAN DE OVEREENSTEMMING BEREIKT DOOR DE SSI MET VERTEGENWOORDIGERS VAN GROOT - EN KLEINHANDEL ( 13 ) IN SIGARETTEN . VOLGENS DE SSI WERD IN PRINCIPE SLECHTS EEN UNILATERALE OVEREENSTEMMING BEREIKT TUSSEN DE BETROKKEN FABRIKANTEN/IMPORTEURS ; DERHALVE GING HET VOLGENS DE SSI UITSLUITEND OM EEN HORIZONTAAL GERICHTE AFSPRAAK . ERKENNEND DAT MEN IN THEORIE WELLICHT TEVENS VAN EEN VERTICALE REGELING ZOU KUNNEN SPREKEN , VERZOCHT DE SSI NADAT DE COMMISSIE DE AANDACHT VAN DE SSI HIEROP HAD GEVESTIGD , DE VERTICALE REGELING EVENEENS ALS AANGEMELD TE WILLEN BESCHOUWEN .

( 51 ) DE OVEREENSTEMMING TUSSEN DE SSI EN DE HANDEL HAD , WAT DE GROOTHANDEL AANGAAT , BETREKKING OP :

A ) EEN MARGE VAN MAXIMAAL 34,79 % VAN HET NIET-BELASTINGGEDEELTE VAN DE KLEINHANDELSPRIJS ;

B ) EEN MARGE VAN MAXIMAAL 31,5 % VAN HET NIET-BELASTINGGEDEELTE VAN DE KLEINHANDELSPRIJS VOOR DE " CAR-SALES " ( 14 ) ;

C ) TUSSEN INDUSTRIE EN GROOTHANDEL TE VOEREN OVERLEG OMTRENT EVENTUELE CONSEQUENTIES BIJ WIJZIGING VAN DE SPECIFIEKE ACCIJNSCOMPONENTEN ;

D ) IN 1980 TE VOEREN OVERLEG BETREFFENDE DE TERMIJN WAAROP VAN DE ZIJDE VAN DE BRANCHE BIJ DE OVERHEID MOEST WORDEN AANGEDRONGEN OP EEN NIEUWE PRIJSVERHOGING OP GROND VAN KOSTENSTIJGINGEN ;

E ) TEN MINSTE TWEEMAAL PER JAAR TUSSEN INDUSTRIE EN GROOTHANDEL TE VOEREN OVERLEG .

( 52 ) DE OVEREENSTEMMING TUSSEN DE SSI EN DE HANDEL HAD , WAT DE KLEINHANDEL AANGAAT , BETREKKING OP :

A ) EEN MARGE VAN MAXIMAAL 32,7 % VAN HET NIET-BELASTINGGEDEELTE VAN DE KLEINHANDELSPRIJS VOOR RECHTSTREEKS VAN DE INDUSTRIE AFNEMENDE WINKELIERS ;

B ) EEN DOOR DE INDUSTRIE TER BESCHIKKING VAN DE KLEINHANDEL GESTELD FONDS VAN 500 000 FL . ( JAARLIJKS AAN TE VULLEN ) ;

C ) EEN STATUS QUO VAN DE BONUSREGELING SPECIAALZAKEN .

2 . DE NIET-AANGEMELDE OVEREENKOMSTEN

( 53 ) TIJDENS HET ONDERZOEK IN DE ONDERHAVIGE ZAAK WERDEN DE HIERNA VERMELDE OVEREENKOMSTEN INGEVOLGE VERZOEKEN OM INLICHTINGEN IN DE ZIN VAN ARTIKEL 11 VAN VERORDENING NR . 17 VAN DE RAAD TER KENNIS GEBRACHT VAN DE COMMISSIE . DEZE OVEREENKOMSTEN VORMDEN NIET HET VOORWERP VAN ENIGE AANMELDING IN DE ZIN VAN ARTIKEL 4 VAN VERORDENING NR . 17 VAN DE RAAD .

2.1 . DE PRIJSOVEREENKOMSTEN TUSSEN DE FABRIKANTEN EN/OF IMPORTEURS VAN SIGARETTEN

( 54 ) DE PRIJSOVEREENKOMSTEN ZIJN DOOR EEN AANTAL FABRIKANTEN/IMPORTEURS VAN SIGARETTEN IN NEDERLAND ONDERTEKENDE OVEREENKOMSTEN , DIE VOORNAMELIJK OP DE VERHOGING VAN DE KLEINHANDELSPRIJS VAN SIGARETTEN BETREKKING HEBBEN EN TOT STAND ZIJN GEKOMEN NA OVERLEG MET DE NEDERLANDSE OVERHEID INZAKE PRIJS - EN BELASTINGVERHOGINGEN . BOVENDIEN BEVATTEN ZIJ VAAK BEPALINGEN INZAKE DE VASTSTELLING VAN DE MARGE , ENERZIJDS VOOR VERKOPEN AAN GROSSIERS EN , ANDERZIJDS , VOOR LEVERINGEN RECHTSTREEKS AAN WINKELIERS .

VOLGENS DE SSI HADDEN DE PRIJSOVEREENKOMSTEN TOT DOEL ZEKER TE STELLEN DAT HET KOPERSPUBLIEK KON WENNEN AAN DE NIEUWE PRIJSHOOGTE VAN DE ZOGENAAMDE POPULAIRE PRIJSKLASSE , WELKE VANUIT HET OOGPUNT VAN BELASTINGSOPBRENGST VOOR DE OVERHEID DE BELANGRIJKSTE CATEGORIE IS ( MIN OF MEER 75 % VAN DE TOTALE OMZET ) . ALS STORENDE INVLOEDEN OP DEZE DOELSTELLING MOESTEN VOLGENS DE SSI IN HET OVERLEG TUSSEN DE OVERHEID EN DE SSI DE VOLGENDE FACTOREN WORDEN GEIDENTIFICEERD :

- DE FACTO PRIJSVERHOGING VAN POPULAIRE MERKEN ;

- DE INTRODUCTIE VAN NIEUWE MERKEN MET EEN ( GROOTSCHEEPSE ) RECLAMECAMPAGNE IN DE LAGERE PRIJSKLASSEN ;

- HET POUSSEREN VAN BESTAANDE MERKEN IN DE LAGERE PRIJSKLASSEN DOOR DE STERKE RECLAME ;

- HET WIJZIGEN VAN VERPAKKINGSEENHEDEN OF VAN VERSIES TEN NADELE VAN DE POPULAIRE PRIJSKLASSE .

( 55 ) DE PRIJSOVEREENKOMSTEN WAREN GELDIG VOOR EEN BEPERKTE DUUR EN BEVATTEN EEN AANTAL OUDE EN NIEUWE PRIJSKLASSEN . ONDER " PRIJSKLASSE " DIENT TE WORDEN VERSTAAN : EEN AANTAL MERKEN VAN SIGARETTEN WAARVOOR DEZELFDE KLEINHANDELSWAARDE EN EEN BEPAALDE VERPAKKINGSEENHEID ( 20 OF 25 STUKS ) WORDT VASTGESTELD . SINDS 1974 VERMINDERDE HET AANTAL PRIJSKLASSEN IN DE OPEENVOLGENDE PRIJSOVEREENKOMSTEN .

( 56 ) IN DE PRIJSOVEREENKOMSTEN WORDEN MINIMUM AFNAMEVERPLICHTINGEN VOOR LEVERINGEN RECHTSTREEKS AAN SPECIAALZAKEN ALSMEDE EEN VERPLICHTING OM EEN INKOOPPRIJS , ONGEACHT HET KWANTUM , VOOR LEVERINGEN AAN GROSSIERS AAN TE REKENEN OPGENOMEN . VOLGENS DE SSI WERDEN DE MINIMUM AFNAMEVERPLICHTINGEN INDIVIDUEEL DOOR IEDER DER FABRIKANTEN VASTGESTELD EN GOLDEN ZIJ TER VERMIJDING VAN EEN TE GERINGE AFNAME PER KEER , DIE ADMINISTRATIEF VOOR DE LEVERANCIER EN DE AFNEMER DUUR ZOU UITVALLEN . BOVENDIEN WERD TEN MINSTE MET BETREKKING TOT DE LAGERE PRIJSKLASSEN EEN CONTROLEPERIODE INGEVOERD , TIJDENS DEWELKE EEN AFZETBEHEERSING GOLD EN TIJDENS DEWELKE AAN HET MERKENASSORTIMENT , DE VERSIES , DE VERPAKKINGSEENHEID EN DE KLEINHANDELSPRIJZEN GEEN WIJZIGINGEN MOCHTEN WORDEN AANGEBRACHT . VOLGENS DE SSI MERKT DE CONSUMENT VAN DEZE CONTROLEPERIODE HOOGUIT IETS GEDURENDE EEN PERIODE VAN CA . ZES WEKEN GEZIEN DE VOORRAADVORMING DOOR DETAILLISTEN DIE DOORGAANS AAN EEN PRIJSVERHOGING VOORAFGAAT . DE MEESTE DETAILLISTEN TRACHTEN IMMERS VOOR HET VAN KRACHT WORDEN VAN DE PRIJSVERHOGING , ZOLANG DE VOORRAAD STREKT , NOG SIGARETTEN TEGEN DE OUDE PRIJS IN TE KOPEN OM ALDUS TE TRACHTEN NOG ZOLANG MOGELIJK TEGEN DEZE OUDE PRIJS AAN DE CONSUMENT TE KUNNEN VERKOPEN .

DE SSI HEEFT ERKEND DAT BUITEN DE CONTROLEPERIODE DE FABRIKANT/IMPORTEUR IN PRINCIPE GEHEEL VRIJ IS ZELFSTANDIG DE EINDPRIJS VAN ZIJN PRODUKTEN TE WIJZIGEN , EN OP DIE WIJZE TE TRACHTEN CONCURRENTIEEL VOORDEEL OP DE ANDERE MARKTDEELNEMERS TE BEHALEN . IN DE PRAKTIJK BLIJKT ECHTER , VOLGENS DE SSI , DAT VAN DEZE VRIJHEID VRIJWEL GEEN SPRAKE IS .

VOLGENS DE SSI DIENT , GEZIEN HET BESTAANDE WETTELIJKE STELSEL , DE THEORETISCHE MOGELIJKHEID OM PRIJSCONCURRENTIE TE BEDRIJVEN IN DE PRAKTIJK ALS EEN CONCURRENTIELE ONMOGELIJKHEID TE WORDEN BESCHOUWD , WAT VOOR DE FABRIKANTEN/IMPORTEURS INHOUDT DAT , WAAR OP HET GEBIED VAN PRIJSVORMING NIET WERKELIJK FLEXIBEL EN ZINVOL KAN WORDEN GECONCURREERD , DE MEDEDINGING ZICH IN HOOFDZAAK OP ANDERE GEBIEDEN ZAL DIENEN AF TE SPELEN , EN MET NAME IN

- ASSORTIMENTSPREIDING ,

- RECLAMECAMPAGNES ,

- KWALITEIT ( SMAAK EN VERPAKKING ) ,

- TEER - EN NICOTINEGEHALTE ,

- MARGES , KORTINGEN EN VERGOEDINGEN AAN GROSSIERS EN RECHTSTREEKS AFNEMENDE WINKELIERS ,

- BEDRIJFSADVIEZEN AAN GROSSIERS EN WINKELIERS .

( 57 ) DE PRIJSOVEREENKOMSTEN WELKE SINDS 1974 TOT EN MET 31 JANUARI 1976 VAN KRACHT ZIJN GEWEEST STEMDEN BEHOUDENS EEN UITZONDERING OVEREEN MET DE DOORGEVOERDE PRIJSVERHOGINGEN .

BIJ HET OVERLEG MET DE OVERHEID HEBBEN DE CONTRACTANTEN STEEDS TOEGEZEGD DE MAXIMAAL TOELAATBARE MARGES IN HET KADER VAN DE PRIJZENBESCHIKKING GOEDEREN EN DIENSTEN DOOR TE BEREKENEN AAN DE GROSSIERS EN RECHTSTREEKS BELEVERDE WINKELIERS . UIT EEN ONTLEDING VAN DE MEEROPBRENGST DIE NAAR AANLEIDING VAN EEN ALGEMENE PRIJSVERHOGING AAN DE VERSCHILLENDE BEGUNSTIGDEN ( OVERHEID , INDUSTRIE , GROOT - EN KLEINHANDEL ) TOEKOMT BLIJKT DAT HET AANDEEL VAN DE OVERHEID IN GROTERE MATE TOENEEMT DAN DE MEEROPBRENGST VOOR DE INDUSTRIE EN DE HANDEL .

A ) DE PRIJSOVEREENKOMST VAN 1 AUGUSTUS 1974

( 58 ) DEZE OVEREENKOMST WERD ONDERTEKEND DOOR ALLE DEELNEMERS VAN DE SSI EN HIELD EEN PRIJSVERHOGING IN VAN DE KLEINHANDELSPRIJS VAN SIGARETTEN MET 25 CENT PER PAKJE VAN 25 STUKS MET INGANG OP 12 AUGUSTUS 1974 . DE OVEREENKOMST TRAD IN WERKING OP 9 JULI 1974 EN WAS GELDIG TOT EN MET 30 NOVEMBER 1974 . ZIJ WAS ONOPZEGBAAR . VOLGENS DE SSI GING HET IN DIT GEVAL OM EEN PRIJSVERHOGING , DIE NOODZAKELIJK WAS WEGENS DE KOSTENSTIJGINGEN IN DE INDUSTRIE EN DE VERBETERING VAN DE HANDELSMARGE ZONDER DAT DE OVERHEID EEN EXTRA BELASTINGDRUK OPLEGDE .

( 59 ) HET IN DE OVEREENKOMST OPGENOMEN SCHEMA VAN KLEINHANDELSPRIJZEN BEVATTE , ENERZIJDS , DE TOT DAN GELDENDE PRIJSKLASSEN ( DERTIEN IN AANTAL ) EN , ANDERZIJDS , DE NIEUWE PRIJSKLASSEN ( TWAALF IN AANTAL ) , WAARVAN DRIE PRIJZEN ALS VASTE PRIJS WAREN GESTELD EN DRIE PRIJZEN ALS MINIMUMPRIJS . TWEE AFZONDERLIJKE PRIJZEN WERDEN VASTGESTELD VOOR EEN VERPAKKING VAN 50 STUKS .

( 60 ) MET HET OOG OP DE PRIJSVERHOGING DEDEN DE CONTRACTANTEN BIJ DE SSI OPGAVEN VAN DE MERKEN SIGARETTEN EVENALS VAN HUN KLEINHANDELSPRIJS , WELKE ZIJ IN HUN ASSORTIMENT ZOUDEN VOEREN EN VERBONDEN ZICH TOT HET RESPECTEREN VAN EEN " CONTROLEPERIODE " VAN ONGEVEER DRIE MAANDEN , BEHOUDENS MET BETREKKING TOT TWEE PRECIES GEREGELDE UITZONDERINGSGEVALLEN .

( 61 ) BOVENDIEN VERBONDEN DE CONTRACTANTEN ER ZICH TOE HUN VERKOPEN DUSDANIG TE BEHEERSEN DAT DEZE GEMIDDELD PER MAAND GEDURENDE DE " CONTROLEPERIODE " NIET GROTER ZOUDEN ZIJN DAN 110 % OF 125 % ( NAAR GELANG VAN DE PRIJSKLASSE ) VAN VROEGERE MAANDGEMIDDELDEN . EEN AFWIJKENDE REGELING WERD VOORZIEN MET BETREKKING TOT TWEE FABRIKANTEN .

( 62 ) DE MARGE VOOR VERKOPEN ( PER 1 000 STUKS ) AAN GROSSIERS WAS VASTGESTELD OP 10,92 % OFWEL 11,14 % ; DE MARGE VOOR VERKOPEN ( PER 1 000 STUKS ) RECHTSTREEKS AAN WINKELIERS WERD VASTGESTELD OP 10,70 % .

( 63 ) EEN MINIMUM AFNAMEVERPLICHTING ( 10 000 , 15 000 OF 20 000 SIGARETTEN NAAR GELANG VAN DE FABRIKANT ) WERD OPGELEGD VOOR LEVERINGEN DOOR DE FABRIKANT RECHTSTREEKS AAN WINKELIERS . VOOR LEVERINGEN AAN GROSSIERS MOCHT SLECHTS EEN INKOOPPRIJS WORDEN AANGEREKEND ONGEACHT HET KWANTUM .

( 64 ) DE OVEREENKOMST HIELD MET INGANG VAN 12 AUGUSTUS 1974 EVENEENS DE EXTRA VERGOEDING AD 60 CENT PER 1 000 SIGARETTEN IN VOOR ERKENDE SPECIAALZAKEN .

( 65 ) VOOR LEVERINGEN AAN GROSSIERS , ERKEND VOLGENS DE OVEREENKOMST INZAKE ERKENNING VAN GROSSIERS VAN DECEMBER 1971/FEBRUARI 1972 , WERD MET INGANG VAN 12 AUGUSTUS 1974 DE TOEKENNING VAN EEN EXTRA VERGOEDING AD 0,04 FL . PER 1 000 SIGARETTEN VOORZIEN .

B ) DE PRIJSOVEREENKOMST VAN 7 NOVEMBER 1975

( 66 ) DEZE OVEREENKOMST WERD ONDERTEKEND DOOR ALLE DEELNEMERS VAN DE SSI EN HIELD MET INGANG VAN 3 NOVEMBER 1975 EEN PRIJSVERHOGING IN VAN DE KLEINHANDELSPRIJS VAN SIGARETTEN MET 25 CENT PER PAKJE VAN 25 STUKS . DEZE OVEREENKOMST TRAD IN WERKING OP 1 SEPTEMBER 1975 EN WAS GELDIG TOT EN MET 31 JANUARI 1976 . DEZE GELDIGHEIDSDUUR WERD IN OVERLEG MET HET MINISTERIE VAN ECONOMISCHE ZAKEN VOLDOENDE GEACHT OM DE NIEUWE PRIJZEN OP DE MARKT INGANG TE DOEN VINDEN . DE OVEREENKOMST WAS ONOPZEGBAAR . VOLGENS DE SSI HAD DE INDUSTRIE WEGENS VERDERE KOSTENSTIJGINGEN SLECHTS EEN VERHOGING MET 15 CENT GEVRAAGD , MAAR HAD DE OVERHEID AANGEDRONGEN OP EEN VERHOGING MET 25 CENT WEGENS BUDGETAIRE REDENEN ALSMEDE TEN EINDE DE HANDEL VAN EEN VERHOGING MET 10 CENT TE KUNNEN LATEN GENIETEN .

( 67 ) HET NIEUWE SCHEMA VAN KLEINHANDELSPRIJZEN VAN SIGARETTEN BESTOND UIT ELF VERSCHILLENDE PRIJSKLASSEN , WAARVAN VOOR ACHT PRIJSKLASSEN EEN VASTE PRIJS WERD GESTELD EN VOOR DRIE PRIJSKLASSEN EEN MINIMUMPRIJS .

( 68 ) DE CONTRACTANTEN DIENDEN EVENEENS ( ZOALS IN PARAGRAAF 60 ) OPGAVE TE DOEN VAN HUN MERKENASSORTIMENT EN VERBONDEN ZICH TOT HET RESPECTEREN VAN EEN " CONTROLEPERIODE " VAN ONGEVEER DRIE MAANDEN , BEHOUDENS MET BETREKKING TOT WELBEPAALDE UITZONDERINGSGEVALLEN .

( 69 ) BOVENDIEN VERBONDEN DE CONTRACTANTEN ER ZICH TOE HUN VERKOPEN DUSDANIG TE BEHEERSEN DAT DEZE GEMIDDELD PER MAAND GEDURENDE DE " CONTROLEPERIODE " NIET GROTER ZOUDEN ZIJN DAN 110 % VAN HET VROEGER MAANDGEMIDDELDE . EEN AFWIJKENDE REGELING WERD GETROFFEN MET BETREKKING TOT EEN MERK .

( 70 ) EEN AANVULLENDE GEDETAILLEERDE REGELING INZAKE DE BEPERKING VAN DE VERKOPEN VAN SIGARETTEN DOOR CONTRACTANTEN EN VERKOPEN TEGEN EEN " NIEUWE PRIJS " WAS OPGENOMEN IN DEZE OVEREENKOMST . IN GEVAL VAN OVERSCHRIJDING VAN DE VOORZIENE HOEVEELHEDEN WERD EEN SANCTIE VOORZIEN DIE BESTOND UIT EEN BOETE VAN 10 ,- FL . VERSCHULDIGD AAN DE SSI VOOR IEDERE 1 000 SIGARETTEN WELKE BOVEN DE TOEGESTANE HOEVEELHEDEN WERDEN VERKOCHT . VOLGENS DE SSI IS DEZE SANCTIE EEN DODE LETTER GEBLEVEN .

( 71 ) DE MARGE VAN VERKOPEN ( PER 1 000 STUKS ) AAN GROSSIERS WERD VASTGESTELD OP 10,92 % + 0,043 FL . EN 11,14 % + 0,043 FL . , DE MARGE VOOR VERKOPEN ( PER 1 000 STUKS ) RECHTSTREEKS AAN WINKELIERS WERD VASTGESTELD OP 10,7 % .

( 72 ) EEN MINIMUM AFNAMEVERPLICHTING ( 10 000 , 15 000 OF 20 000 SIGARETTEN NAAR GELANG VAN DE FABRIKANT ) WERD OPGELEGD VOOR LEVERINGEN DOOR DE FABRIKANT RECHTSTREEKS AAN WINKELIERS . VOOR LEVERINGEN AAN GROSSIERS MOCHT SLECHTS EEN INKOOPPRIJS WORDEN AANGEREKEND ONGEACHT HET KWANTUM .

C ) DE PRIJSOVEREENKOMST VAN 1978

( 73 ) IN HET KADER VAN DE PRIJSVERHOGING VAN 1 FEBRUARI 1978 WERD EEN PRIJSOVEREENKOMST GESLOTEN DIE GELDIG WAS VAN 1 FEBRUARI 1978 TOT EN MET 30 APRIL 1978 . DE PRIJSVERHOGING BEDROEG 35 CENT PER PAKJE VAN 25 STUKS EN WERD DOORGEVOERD VOLGENS DE REKENING-COURANTFORMULE ( ZIE PARAGRAAF 95 ) EN VOND PLAATS OP VERZOEK VAN DE OVERHEID EN IN DE VORM VAN EEN ACCIJNS - EN BTW-VERHOGING , WAARBINNEN RUIMTE WERD GELATEN VOOR DOORBEREKENING VAN KOSTENSTIJGINGEN BIJ HANDEL EN INDUSTRIE .

( 74 ) MET HET OOG OP DEZE PRIJSVERHOGING STELDE DE SSI AAN HET MINISTERIE VAN ECONOMISCHE ZAKEN ONDER MEER DE VOLGENDE MAATREGELEN VOOR IN DE ZIN VAN DE VROEGERE PRIJSOVEREENKOMSTEN ; VERBINTENIS OM GEEN PRIJSVERLAGINGEN TOE TE PASSEN , BEPERKING VAN DE AF TE ZETTEN HOEVEELHEDEN , GEEN INTRODUCTIE VAN NIEUWE MERKEN , GEEN INVOERING VAN NIEUWE VERPAKKINGSEENHEDEN .

VOLGENS DE SSI WAS DOOR HET MINISTERIE VAN ECONOMISCHE ZAKEN AANGEGEVEN DAT MAATREGELEN ANALOOG MET DE REGELINGEN IN 1974 EN 1975 WENSELIJK WERDEN GEACHT . IMPERIAL TOBACCO ( HOLLAND ) BV HEEFT ONTKEND OP ENIGE WIJZE BETROKKEN TE ZIJN GEWEEST BIJ DE BESPREKINGEN , DIE TUSSEN DE SSI EN DE OVERHEID WERDEN GEVOERD . WEL HEEFT DEZE ONDERNEMING DEZELFDE PRIJSVERHOGING TOEGEPAST ALS DE DEELNEMERS VAN DE SSI . ALHOEWEL DE LEDEN VAN DE SSI ZICH HADDEN BEREID VERKLAARD DE VOORGESTELDE MAATREGELEN TE HANDHAVEN VOOR EEN PERIODE VAN MAXIMAAL NEGEN MAANDEN ( DERHALVE TOT EN MET 31 OKTOBER 1978 ) , DEELDE DE OVERHEID AAN DE SSI MEDE DAT ZIJ AKKOORD GING MET DEZE MAATREGELEN , MAAR DE DUUR ERVAN WILDE BEPERKEN TOT DRIE MAANDEN ( TOT EN MET 30 APRIL 1978 ) . PER 29 MEI 1978 DEELDE DE SSI DAARENTEGEN AAN HET MINISTERIE VAN ECONOMISCHE ZAKEN SCHRIFTELIJK MEDE DAT ZIJ MEENDE NIET TE KUNNEN MEEWERKEN AAN EEN VERLENGING VAN DEZE PERIODE , GEZIEN DE REPERCUSSIES OP HET DOMEIN VAN DE MEDEDINGING . DE INDUSTRIE BESCHOUWDE DE NIEUWE PRIJS INMIDDELS ALS " GESETTLED " .

( 75 ) HET SCHEMA VAN VERHOOGDE KLEINHANDELSPRIJZEN BEVATTE ZEVEN VERSCHILLENDE PRIJSKLASSEN , WAARVAN VOOR ZES PRIJSKLASSEN EEN VASTE PRIJS WERD GESTELD EN VOOR EEN PRIJSKLASSE EEN MINIMUMPRIJS . DE BEOOGDE PRIJSVERHOGING WAS ECHTER NIET IN ALLE PRIJSKLASSEN TERUG TE VINDEN .

VOLGENS DE SSI WAS DIT TE WIJTEN AAN DE VOLGENDE OMSTANDIGHEDEN :

- HET OVERLEG OVER EEN PRIJSVERHOGING VOND STEEDS PLAATS OP BASIS VAN DE KOSTENSTIJGING OF DE NIEUWE BELASTINGDRUK PER 1 000 SIGARETTEN ;

- HERLEIDING VAN DE PRIJS VAN 1 000 SIGARETTEN VOND IN HOOFDZAAK PLAATS NAAR PAKJES MET 20 EN MET 25 SIGARETTEN ;

- PRIJZEN PER PAKJE DIENDEN ALTIJD OP 5 CENT TE WORDEN AFGEROND , TERWIJL DE TOEGESTANE HOEVEELHEDEN WETTELIJK ZIJN BEPERKT TOT 100 , 50 , 25 , 20 , 10 EN 5 STUKS .

2.2 . DE OVEREENKOMST INZAKE GEDRAGSREGELS SIGARETTEN VAN 23 APRIL 1975 ( 15 )

( 76 ) ALHOEWEL ALLE LEDEN VAN DE SSI IN DEZE OVEREENKOMST ZIJN VERMELD , WERD ZIJ SLECHTS DOOR BRITISH-AMERICAN TOBACCO CO . ( NEDERLAND ) BV , SIGARETTENFABRIEK ED . LAURENS BV , KONINKLIJKE BEDRIJVEN THEORORUS NIEMEYER BV EN TURMAC TOBACCO CO . BV ONDERTEKEND . R . J . REYNOLDS TOBACCO BV HEEFT DEZE OVEREENKOMST NIET ONDERTEKEND , OMDAT ER NAAR ZIJ BEWEERDE GEEN ENKELE BEHOEFTE AAN BESTOND . ALHOEWEL TABAKSFABRIEK GRUNO GEEN PARTIJ WAS BIJ DEZE OVEREENKOMST , PASTE DEZE FABRIKANT DEZELFDE INTRODUCTIEKORTINGEN TOE ALS DEZE VOORZIEN IN DE OVEREENKOMST . VOLGENS DE SSI MEENDEN DE CONTRACTANTEN TE GOEDER TROUW DAT DEZE GEDRAGSREGELS NOODZAKELIJK WAREN IN HET KADER VAN DE MET DE OVERHEID OVEREENGEKOMEN MARGEREGELS . DE OVEREENKOMST WERD OPGEZEGD OP 9 JUNI 1976 OP GROND VAN INGEWONNEN JURIDISCH ADVIES .

( 77 ) DE CONTRACTANTEN KWAMEN OVEREEN DAT ZIJ , BUITEN DE OVEREENGEKOMEN MARGES EN EVENTUEEL OVEREENGEKOMEN EXTRA KORTINGEN , DE ZOGENAAMDE PRIMAIRE HANDELS - EN INTRODUCTIEKORTINGEN , IN HET KADER VAN DE AFZET VAN SIGARETTEN IN NEDERLAND , GEEN ENKELE VERGOEDING ZOUDEN GEVEN , IN WELKE VORM DAN OOK , BEHOUDENS HETGEEN WERD VOORZIEN IN DEZE OVEREENKOMST EN DAT ELKE HANDELING , WELKE EEN ELEMENT VAN VERGOEDING KON INHOUDEN , ACHTERWEGE MOEST BLIJVEN . IN HET BIJZONDER WAS HET VERBODEN IN TE GAAN OP VERZOEKEN TOT HET VERKRIJGEN VAN EXTRA KORTINGEN UITGAANDE VAN GROTE AFNEMERS . ER WERD BOVENDIEN BESLOTEN DAT DE DEELNEMERS EROP ZOUDEN TOEZIEN , DAT IN HET VERKOOPBUDGET GEEN RUIMTE ZOU WORDEN GELATEN VOOR EXTRA VERGOEDINGEN .

( 78 ) BIJ DE INTRODUCTIE VAN NIEUWE MERKEN KONDEN UITSLUITEND DE VOLGENDE KORTINGEN WORDEN GEGEVEN :

- AAN GROSSIERS :

" MAXIMAAL DRIE PAKJES VAN 20 OF 25 STUKS PER 1 000 SIGARETTEN OF DE BANDEROLLEWAARDE OP DE FACTUUR IN GELD - DUS NIET IN EEN PERCENTAGE - UITGEDRUKT " ;

- AAN WINKELIERS :

" MAXIMAAL TWEE PAKJES VAN 20 OF 25 STUKS OF DE BANDEROLLEWAARDE VAN DE BETREFFENDE PAKJES OP DE FACTUUR ZOALS BIJ GROSSIERS " .

DE INTRODUCTIEKORTING KON TEN HOOGSTE WORDEN GEGEVEN GEDURENDE DE EERSTE VIER WEKEN VAN AFLEVERING EN OP GEEN ENKELE WIJZE ZOU MELDING WORDEN GEMAAKT VAN EEN INTRODUCTIEKORTING IN PROCENTEN .

MET BETREKKING TOT " CAR-SALES " WERDEN DE DEELNEMERS BEPAALDE MAXIMUM KORTINGSPERCENTAGES OPGELEGD .

( 79 ) DE VOLGENDE BIJKOMENDE VERBINTENISSEN WERDEN AANGEGAAN :

- DE VERKOOP VAN SIGARETTEN IN CONSIGNATIE WAS NIET TOEGESTAAN ;

- BIJ HET GEHEEL UIT DE VERKOOP NEMEN VAN EEN MERK WAS HET EEN CONTRACTANT TOEGESTAAN AAN DE BETREFFENDE GROSSIERS EEN VERGOEDING TE GEVEN VAN MAXIMAAL 0,50 FL . PER 1 000 TERUGGENOMEN SIGARETTEN TER BESTRIJDING VAN DE AAN TERUGLEVERING VAN SIGARETTEN VERBONDEN KOSTEN ;

- LUCIFERS MOCHTEN NIET WORDEN GELEVERD , NOCH TEGEN KOSTPRIJS , NOCH GRATIS ;

- OP GENERLEI WIJZE MOCHTEN TRANSPORTVERGOEDINGEN WORDEN GEGEVEN .

( 80 ) DOOR DE SSI WERD EROP TOEGEZIEN DAT DE GEDRAGSREGELS DOOR DE DEELNEMERS WERDEN NAGELEEFD .

IN GEVAL VAN TWIJFEL OMTRENT HET AL DAN NIET IN STRIJD ZIJN VAN EEN HANDELING MET DE BEDOELING VAN DE GEDRAGSREGELS , WAS EEN CONTRACTANT VERPLICHT VOORAF HET ADVIES IN TE WINNEN VAN DE VOORZITTER VAN DE SSI , DIE ZIJN OORDEEL ZOU MEDEDELEN AAN DE BETROKKEN FABRIKANT EN DE OVERIGE CONTRACTANTEN .

INDIEN EEN CONTRACTANT MEENDE DAT EEN HANDELING VAN EEN MEDECONTRACTANT IN STRIJD WAS MET DE BEDOELING VAN DE GEDRAGSREGELS , KON HIJ DE VOORZITTER VAN DE SSI VERZOEKEN TER ZAKE EEN UITSPRAAK TE DOEN . DE BESLISSING VAN DE VOORZITTER ZOU BINDEND ZIJN EN AAN ALLE CONTRACTANTEN WORDEN MEDEGEDEELD .

2.3 . DE OVEREENKOMSTEN INZAKE ERKENNING VAN GROSSIERS ( VOOR DE RAAMOVEREENKOMST )

A ) DE OVEREENKOMST VAN DECEMBER 1971/FEBRUARI 1972

( 81 ) DEZE OVEREENKOMST WERD ONDERTEKEND DOOR ALLE DEELNEMERS VAN DE SSI EVENALS DOOR TABAKSFABRIEK GRUNO BV . ZIJ WERD GESLOTEN VOOR ONBEPAALDE TIJD EN VERVIEL PER 1 FEBRUARI 1978 NA HET SLUITEN VAN DE RAAMOVEREENKOMST VAN 20 DECEMBER 1976 . ZIJ IS LUIDENS DE SSI " TOT STAND GEKOMEN OP UITDRUKKELIJK VERZOEK VAN DE GROSSIERSORGANISATIES " , DIE LUIDENS DE TEKST VAN DE OVEREENKOMST WENSTEN TE KOMEN TOT " EEN REGELING , WELKE TOT DOEL HAD EEN ONGEZONDE MARGECONCURRENTIE TE VOORKOMEN " EN TOT BEPAALDE ERKENNINGSNORMEN .

( 82 ) DEZE OVEREENKOMST BEPAALDE ONDER MEER DE VOLGENDE CRITERIA WAARAAN GROSSIERS DIENDEN TE VOLDOEN TEN EINDE ERKEND TE WORDEN :

- HANDEL DRIJVEN IN EIGEN NAAM EN VOOR EIGEN REKENING ,

- LEVERING AAN MINIMAAL VIJFTIG KLEINHANDELSVERKOOPUNTEN ,

- TEN MINSTE 80 % VAN HET MERKENASSORTIMENT VAN DE CONTRACTANTEN VOEREN ,

- MINIMUMJAAROMZET VAN 25 MILJOEN IN VAN DE CONTRACTANTEN AFKOMSTIGE SIGARETTEN .

VOLGENS DE SSI WERD OVER DEZE ERKENNINGSREGELS UITVOERIG OVERLEG GEVOERD DOOR ALLE BETROKKENEN MET HET MINISTERIE VAN ECONOMISCHE ZAKEN .

( 83 ) DE ERKENNING GESCHIEDDE DOOR DE " ERKENNINGSCOMMISSIE " WAARIN UITSLUITEND VERTEGENWOORDIGERS VAN DE CONTRACTANTEN EN DE SSI ZETELDEN . TEGEN EEN BESLISSING VAN DE ERKENNINGSCOMMISSIE KON BEROEP WORDEN AANGETEKEND BIJ DE COMMISSIE VAN BEROEP , DIE BESTOND UIT LEDEN DIE GEEN BINDING HADDEN MET DE SIGARETTENINDUSTRIE .

DE ERKENNING HAD EEN JAARLIJKS KARAKTER EN WAS VOORWAARDELIJK GEDURENDE DE PERIODE DAT DE MINIMUMOMZET NIET WERD BEHAALD .

( 84 ) PER 21 DECEMBER 1971 WERD DOOR DE SSI NAMENS DE CONTRACTANTEN VAN DEZE OVEREENKOMST AAN DE " AFNEMERS MET GROSSIERSCONDITIE " MEDEGEDEELD DAT MET INGANG VAN 1 JANUARI 1972 DE GROSSIERSMARGE VAN 10,92 % WERD VERHOOGD MET 0,22 % VOOR GESPECIALISEERDE GROSSIERS IN TABAKSFABRIKATEN , DIE ZICH BIJ OVEREENKOMST TEGENOVER INDIVIDUELE FABRIKANTEN VERPLICHTEN AAN HUN AFNEMERS GEEN HOGERE KORTING TE VERLENEN DAN 10,5 % .

B ) DE OVEREENKOMSTEN TUSSEN FABRIKANT EN ERKENDE GROSSIER IN SIGARETTEN INZAKE KORTING EN DE OVERIGE VERKOOPVOORWAARDEN ( STANDAARDFORMULIER )

( 85 ) IN DEZE STANDAARDOVEREENKOMST WERD TUSSEN FABRIKANT EN GROSSIER ONDER MEER HET VOLGENDE OVEREENGEKOMEN :

1 . " DE GROSSIER VERPLICHT ZICH TOT NALEVING VAN DE VERKOOPVOORWAARDEN DIE DE FABRIKANT VOOR HEM HEEFT VASTGESTELD , ZOALS DEZE THANS LUIDEN EN MET INBEGRIP VAN EVENTUELE TOEKOMSTIGE WIJZIGINGEN ... ;

2 . DE GROSSIER ONTVANGT IN PLAATS VAN DE NORMALE GROSSIERSKORTING AD 10,92 % EEN KORTING VAN 11,14 % VAN DE KLEINHANDELSPRIJS , ONDER DE VOORWAARDE , DAT HIJ BIJ LEVERING VAN SIGARETTEN AAN ZIJN AFNEMERS GEEN HOGERE KORTING VERLEENT DAN 10,5 % . " .

( 86 ) DE GROSSIERS WERDEN DAARENBOVEN VERPLICHT HUN ADMINISTRATIE ZODANIG IN TE RICHTEN DAT ZIJ KONDEN AANTONEN DE BEPALINGEN VAN DEZE OVEREENKOMST TE HEBBEN NAGELEEFD . EEN ONAFHANKELIJKE DERDE WERD AANGESTELD OM , NA MACHTIGING DOOR EEN FABRIKANT , IN AFZONDERLIJKE GEVALLEN OVERTREDINGEN OP TE SPOREN EN TE RAPPORTEREN BIJ EEN COMMISSIE VAN ADVIES .

ALS MOGELIJKE MAATREGELEN WERDEN VOORZIEN :

A ) HET DOEN STORTEN VAN EEN WAARBORGSOM TOT MAXIMUM 10 000 FL . , DIE IN GEVAL VAN HERHALING VAN DE OVERTREDING GEHEEL OF TEN DELE WERD VERBEURD ;

B ) VERLAGING VAN DE KORTING MET 0,22 % VOOR EEN TE BEPALEN TERMIJN .

( 87 ) VOLGENS DE SSI WERDEN DEZE OVEREENKOMSTEN TUSSEN FABRIKANTEN EN ERKENDE GROSSIERS OPGEZEGD INGEVOLGE DE OPZEGGING VAN DE OVEREENKOMST VAN DECEMBER 1971/FEBRUARI 1972 .

D . OVERLEG TUSSEN DE OVERHEID , DE SSI EN DE HANDEL

1 . ALGEMEEN

( 88 ) IN HET KADER VAN DE IN NEDERLAND VIGERENDE WETGEVING EN REGLEMENTERING STREEFDE DE NEDERLANDSE OVERHEID , OP HET OGENBLIK DAT DE BANDEROLLEPRIJS EN HANDELSMARGES VOOR WEDERVERKOPERS VAN SIGARETTEN WERDEN VERHOOGD , DOELEINDEN NA VAN FISCAAL-BUDGETAIRE POLITIEK ( D.W.Z . MAXIMALE BELASTINGOPBRENGST ) , VAN INFLATIEBEHEERSENDE PRIJZENPOLITIEK ( D.W.Z . SLECHTS DOORBEREKENING VAN WERKELIJKE KOSTENSTIJGINGEN VAN DE INDUSTRIE BEREKEND OP BASIS VAN BRANCHEGEMIDDELDEN ) ALSMEDE VAN SOCIAAL-ECONOMISCHE AARD ( D.W.Z . TER HANDHAVING VAN EEN RENTABILITEITSPOSITIE VAN GROOT - EN KLEINHANDEL ) . TE DIEN EINDE WERD TUSSEN DE OVERHEID , INDUSTRIE EN/OF HANDEL OVERLEG GEVOERD , WAARBIJ DOOR DE OVERHEID INDICATIES WERDEN GEGEVEN OMTRENT DE VOOR HAAR AANVAARDBAAR GEACHTE EN ZELFS GEWENSTE VERDELING TUSSEN INDUSTRIE EN HANDEL VAN DE TOTALE BESCHIKBARE RUIMTE IN DE NIEUWE BANDEROLLEPRIJS NA AFTREK VAN HET BELASTINGGEDEELTE . DE OVERHEID WILDE IMMERS VOORKOMEN DAT DE DOORBEREKENING VAN KOSTENSTIJGINGEN BIJ DE INDUSTRIE - UITGAANDE VAN DE BANDEROLLEPRIJS EN DE RUIMTE VOOR DE INDUSTRIE - WEL , EN BOVENDIEN GEDURENDE GERUIMTE TIJD , ZOU PLAATSVINDEN EN BIJ DE HANDEL NIET OF ONVOLLEDIG .

DE OVERHEID IS TROUWENS DE MENING TOEGEDAAN DAT HET OVERLEG TUSSEN HAAR EN DE INDUSTRIE " ALS UITVLOEISEL VAN HET DOOR DE OVERHEID GEVOERDE PRIJSBELEID EN ALS MIDDEL OM AAN DAT BELEID OP DOELMATIGE WIJZE GESTALTE TE GEVEN ONMISBAAR IS " .

DOOR HET MINISTERIE VAN ECONOMISCHE ZAKEN WERD IN ZIJN BRIEF VAN 20 JULI 1981 AAN DE COMMISSIE UITDRUKKELIJK GESTELD DAT HET GEBRUIKELIJK IS , DAT DE VERWACHTE VERHOGING VAN DE BANDEROLLEPRIJS IN DE " MEMORIE VAN TOELICHTING OP DE WET " , WELKE EEN VERHOGING VAN DE TABAKSACCIJNS VOORZIET , STAAT VERMELD , TERWIJL DE PGD DE TOEGESTANE MAXIMUMVERHOGING VAN DE PUBLIEKSPRIJS AANGEEFT . NOCH DE AANDUIDING IN DE MEMORIE VAN TOELICHTING NOCH DE INDICATIES , WELKE DOOR DE OVERHEID WERDEN GEGEVEN OVER DE VERDELING VAN DE BESCHIKBARE RUIMTE TUSSEN INDUSTRIE EN HANDEL , HEBBEN ECHTER ENIGE JURIDISCHE WAARDE .

DIT BETEKENDE WEL DAT , WANNEER DE VERDELING VAN DE RUIMTE DUIDELIJK IN STRIJD ZOU ZIJN MET HET PRIJSBELEID VAN DE OVERHEID , TOT AFKONDIGING VAN EEN SECTORBESCHIKKING VOOR SIGARETTEN ZOU ZIJN OVERGEGAAN . DE NOODZAAK TOT HET AFKONDIGEN VAN DERGELIJKE BESCHIKKING HEEFT ZICH ECHTER TOT 1981 NIET VOORGEDAAN .

( 89 ) ALS GEVOLG VAN DE TOEPASSING VAN HOGE BELASTINGTARIEVEN , DIE ONGEVEER 70 % VAN DE BANDEROLLEPRIJS UITMAKEN , ALSMEDE VAN DE INDIVIDUEEL GELDENDE MAXIMA DER TOELAATBARE BANDEROLLEPRIJZEN EN HANDELSMARGES , WAS SLECHTS EEN BEPERKTE RUIMTE VOOR DE VASTSTELLING VAN DE BANDEROLLEPRIJS DOOR DE INDUSTRIE BESCHIKBAAR . UITSPLITSING VAN DE OPBRENGST VAN SIGARETTEN ( PER 1 000 STUKS ) UIT DE POPULAIRE PRIJSKLASSE GEEFT HET VOLGENDE BEELD :

*VOOR 1 JANUARI 1980*VAN 1 JANUARI 1980 TOT 14 FEBRUARI 1981*NA 15 FEBRUARI 1981*

BANDEROLLEPRIJS*104 FL . ( 100 % ) *120 FL . ( 100 % ) *130 FL . ( 100 % ) *

BELASTINGGEDEELTE*72 FL . ( 69,23 % ) *86 FL . ( 71,67 % ) *94,50 FL . ( 72,69 % ) *

INDUSTRIE EN HANDEL*32 FL . ( 30,77 % ) *34 FL . ( 28,33 % ) *35,50 FL . ( 27,31 % ) *

NA HET DOORVOEREN VAN EEN ALGEMENE VERHOGING VAN DE BANDEROLLEPRIJS VAN SIGARETTEN HEEFT DE INDUSTRIE IN HET VERLEDEN NIET DE MOGELIJKHEID GEHAD OM GEDURENDE EEN PERIODE VAN EEN TOT TWEE JAAR EEN NIEUWE PRIJSVERHOGING DOOR TE VOEREN . TUSSENTIJDSE INDIVIDUELE PRIJSVERHOGINGEN BLEKEN EVENMIN MOGELIJK TE ZIJN .

( 90 ) WANNEER DOOR DE OVERHEID EEN ALGEMENE VERHOGING VAN DE BANDEROLLEPRIJS VAN SIGARETTEN WERD TOEGESTAAN , HADDEN DE FABRIKANTEN HET RECHT DE INDIVIDUEEL TOEGELATEN MAXIMUMVERHOGINGEN DOOR TE VOEREN , MAAR WAREN ZIJ NIET VERPLICHT DIT IN FEITE OOK TE DOEN . ZIJ WAREN ECHTER WEL HET VERHOOGDE BELASTINGGEDEELTE AAN DE OVERHEID VERSCHULDIGD .

2 . OVERLEG IN HET KADER VAN DE VERSCHILLENDE OVEREENKOMSTEN

( 91 ) DE IN DE OORSPRONKELIJKE MEDEDELING VAN PUNTEN VAN BEZWAAR BEHANDELDE AANGEMELDE EN NIETAANGEMELDE OVEREENKOMSTEN ALSMEDE DE IN DE AANVULLENDE MEDEDELING VAN PUNTEN VAN BEZWAAR AANGEGEVEN OVEREENKOMSTEN ZIJN AANGEGAAN TUSSEN FABRIKANTEN/IMPORTEURS VAN SIGARETTEN EN/OF VERENIGINGEN VAN FABRIKANTEN/IMPORTEURS , GROOT - OF KLEINHANDELAREN VAN SIGARETTEN , ZONDER DAT DE NEDERLANDSE OVERHEID DAARBIJ PARTIJ WAS . VOLGENS DE OVERHEID KUNNEN DE PRIJSOVEREENKOMSTEN EN DE BONUSREGELING SPECIAALZAKEN " NIET WORDEN BESCHOUWD ALS EEN WEERGAVE VAN OVEREENKOMSTEN MET DE OVERHEID . ER IS SLECHTS SPRAKE VAN MAXIMALE PRIJZEN EN MARGES WAARBINNEN DE SPEELRUIMTE VAN DE FABRIKANTEN ZEER BEPERKT IS OF IN HET GEHEEL NIET AANWEZIG IS . DE PRIJSOVEREENKOMSTEN MOETEN NIET WORDEN BESCHOUWD ALS EEN ESSENTIEEL ONDERDEEL VAN DE INTEGRATIE VAN DE ACCIJNSOPBRENGST IN DE FINANCIEEL MONETAIRE POLITIEK VAN DE OVERHEID . DE OVEREENKOMST INZAKE GEDRAGREGELS VAN 1976 WAS OP GENERLEI WIJZE ... NOODZAKELIJK ALS UITVLOEISEL VAN DE MARGEREGELS ... " .

DOOR DE OVERHEID WERD BOVENDIEN UITDRUKKELIJK GESTELD DAT " MET UITZONDERING VAN HET OVERLEG OVER DE VOORTZETTING VAN DE BONUSREGELING SPECIAALZAKEN IN 1977 EN 1979 , ... , DE OVERHEID NIET MET DE DEELNEMERS VAN DE SSI HEEFT " OVERLEGD " OVER , NOCH HEN HEEFT " AANGESPOORD " TOT HET TREFFEN VAN BEDOELDE OVEREENKOMSTEN OF MAATREGELEN " . DE SSI HEEFT TROUWENS TIJDENS DE HOORZITTING VAN 29 NOVEMBER 1979 ERKEND DAT DE AANGEVOCHTEN OVEREENKOMSTEN VAN PRIVAATRECHTELIJKE AARD WAREN EN DAT ER VAN DE ZIJDE VAN DE OVERHEID GEEN ENKELE WETTELIJKE VERPLICHTING WAS OPGELEGD OM DIE OVEREENKOMSTEN ZO IN TE RICHTEN ALS IN FEITE GESCHIEDDE .

( 92 ) WAT DE RAAMOVEREENKOMST-SSI VAN 20 DECEMBER 1976 BETREFT , WORDT VERWEZEN NAAR HETGEEN IN VERBAND MET HET OVERLEG MET DE OVERHEID WERD VERMELD IN DE PARAGRAFEN 33 TOT EN MET 40 .

( 93 ) WAT DE BONUSREGELING SPECIAALZAKEN BETREFT , DIENT TE WORDEN VERMELD DAT DEZE IS TOT STAND GEKOMEN IN DE CONTEXT VAN DE ONDERHANDELINGEN ROND DE PRIJSVERHOGING VAN 1974 . NA EEN MISLUKTE POGING VAN DE SPECIAALZAKEN IN 1971 OM EEN REGELING TOT STAND TE BRENGEN , HEBBEN ZIJ IN 1974 EEN NIEUW INITIATIEF GENOMEN EN HEBBEN GEVRAAGD AAN HET MINISTERIE VAN ECONOMISCHE ZAKEN EEN STRUCTUURVERBETERING TOT STAND TE BRENGEN DIE DE SPECIAALZAKEN IN STAAT ZOUDEN STELLEN OM ZICH ONDER MEER TEGENOVER DE STEEDS STERKER WORDENDE SUPERMARKTEN TE WEREN . DIT LEIDDE ERTOE DAT NA GEMEENSCHAPPELIJK OVERLEG TUSSEN HET MINISTERIE VAN ECONOMISCHE ZAKEN , DE SSI EN DE NSO DE BONUSREGELING TOT STAND KWAM , WELKE DE INSTEMMING KREEG VAN ALLE BETROKKEN PARTIJEN , INBEGREPEN DE GROOTHANDEL . IN 1974 EN 1975 WERD HET BEDRAG VAN DE BONUS BESCHOUWD ALS EEN EXTRA BEDRAG , DAT NIET ONDER DE PGD VIEL EN GEHEEL TEN LASTE VIEL VAN DE INDUSTRIE . VOLGENS DE SSI HEEFT DE OVERHEID IN 1978 EENZIJDIG DE BONUS ALS ONDERDEEL VAN DE HANDELSMARGE BEHANDELD , HETGEEN DE ONDERHANDELINGEN MET DE GROOTHANDELSORGANISATIES TEN ZEERSTE BEMOEILIJKT ZOU HEBBEN .

( 94 ) WAT DE PRIJSVERHOGING VAN 1974 BETREFT , WERD HET MINISTERIE VAN FINANCIEN - GELET OP HET FEIT DAT ER GEEN BELASTINGVERHOGING WERD BEOOGD - SLECHTS OP DE HOOGTE GEHOUDEN VAN DE ONDERHANDELINGEN DIE TUSSEN DE SSI EN HET MINISTERIE VAN ECONOMISCHE ZAKEN WERDEN GEVOERD . DIT MINISTERIE WAS WEGENS DE BELANGEN VAN DE HANDEL VANUIT HET OOGPUNT VAN HET MIDDENSTANDSBELEID RECHTSTREEKS GEINTERESSEERD . HET MINISTERIE VAN ECONOMISCHE ZAKEN VOERDE GELIJKTIJDIG BESPREKINGEN MET DE SSI EN DE GROOT - EN KLEINHANDEL .

( 95 ) WAT DE PRIJSVERHOGING VAN 1975 BETREFT , WERD DOOR DE SSI ZOWEL MET HET MINISTERIE VAN FINANCIEN ALS MET HET MINISTERIE VAN ECONOMISCHE ZAKEN OVERLEG GEPLEEGD . DE OORSPRONKELIJK BEOOGDE BELASTINGVERHOGING WERD ECHTER NIET DOORGEVOERD . IN DE LOOP VAN DE BESPREKINGEN MET HET MINISTERIE VAN ECONOMISCHE ZAKEN WERD DE REKENING-COURANTVERHOUDING GESCHAPEN , DIE ERTOE DIENT TE VERMIJDEN DAT DE CONTRACTANTEN ONNODIG NADEEL LIJDEN TEN OPZICHTE VAN PRODUCENTEN IN ANDERE BRANCHES DOOR DE GECOMBINEERDE WERKING VAN HET ACCIJNSSTELSEL EN DE PGD . VOLGENS DE SSI WERD TUSSEN HET MINISTERIE VAN ECONOMISCHE ZAKEN EN DE SSI DE VOLGENDE FORMULERING OPGESTELD :

" DEZE PRIJSVERHOGING GELDT ONDER DE VOORWAARDE DAT DE SIGARETTENINDUSTRIE GEDURENDE EEN JAAR NA DE DATUM VAN INGANG VAN DE VERHOGING - BEHOUDENS BIJZONDERE ONTWIKKELINGEN - GEEN AANSPRAAK MAAKT OP EEN NIEUWE VERHOGING UIT HOOFDE VAN KOSTENSTIJGINGEN GEDURENDE DIT JAAR .

TIJDIG VOOR HET EINDE VAN DAT JAAR ZAL OVERLEG WORDEN GEPLEEGD OVER DE VRAAG OF DE KOSTENSTIJGING SINDS 1974 - UITGAANDE VAN HETGEEN IS NEERGELEGD IN DE BRIEF VAN DE STICHTING SIGARETTENINDUSTRIE D.D . 6 JUNI 1975 - AL DAN NIET EEN VERLENGING VAN DE PERIODE RECHTVAARDIGT . HIERBIJ ZAL REKENING WORDEN GEHOUDEN MET DE DERVING VAN OPBRENGST DOOR DE INDUSTRIE ALS GEVOLG VAN DE AANVANKELIJK DOOR TE VOEREN PRIJSVERHOGING PER 1 SEPTEMBER 1975 . " .

DE ELEMENTEN VAN DE REKENING-COURANT WERDEN IN 1976 ALS VOLGT GEDEFINIEERD :

- DE BATEN , GEVORMD DOOR DE MEEROPBRENGST DIE DE INDUSTRIE HEEFT DOOR DE PRIJSVERHOGING VAN 0,25 FL . IN PLAATS VAN 0,15 FL . PER PAKJE ,

- DE LASTEN , DIE BESTAAN UIT :

A ) DE OPBRENGSTDERVING VOOR DE INDUSTRIE DOOR HET UITSTEL VAN DE PRIJSVERHOGING AD 15 CENT PER PAKJE ;

B ) DE AAN DE HANDEL UIT TE KEREN OPBRENGSTDERVING DOOR HET UITSTEL VAN DE PRIJSVERHOGING ;

C ) DE DOOR HET MINISTERIE VAN ECONOMISCHE ZAKEN TOEGEZEGDE DOORBEREKENING VAN DE RESTERENDE DOORBEREKENBARE KOSTEN AD 13 CENT PER 1 000 SIGARETTEN ;

D ) DE AAN DE HANDEL TOEGEZEGDE VERRUIMING VAN DE BONUSUITKERING AD 5 CENT PER 1 000 SIGARETTEN ( DE EXTRA GROSSIERSOPBRENGST AD 0,3 CENT PER 1 000 SIGARETTEN IS VERWERKT IN DE MEEROPBRENGST ) ;

E ) DE INMIDDELS OPGETREDEN KOSTENSTIJGINGEN ;

F ) DE HANDELSMARGE .

DE REKENING-COURANTFORMULE WERD EVENEENS IN HET KADER VAN LATERE PRIJSVERHOGINGEN TOEGEPAST .

IN DE PERIODE VOORAFGAANDE AAN DE ALGEMENE PRIJSVERHOGING VAN 7 NOVEMBER 1975 WERD BOVENDIEN OVERLEG GEPLEEGD TUSSEN HET MINISTERIE VAN ECONOMISCHE ZAKEN EN DE ORGANISATIES VAN GROOT - EN KLEINHANDEL . OOK WERDEN ER TUSSEN DE SSI EN DE GROOT - EN KLEINHANDEL BESPREKINGEN GEVOERD DIE OP EEN AANTAL PUNTEN TOT OVEREENSTEMMING LEIDDEN TUSSEN ALLE BETROKKEN PARTIJEN . LATER WERD DOOR DE GROOTHANDEL ECHTER AFSTAND GENOMEN VAN DE RESULTATEN VAN DEZE OVEREENSTEMMING .

( 96 ) WAT DE PRIJSVERHOGING VAN 1978 BETREFT , WERDEN VANAF JANUARI 1977 BESPREKINGEN GEVOERD TUSSEN DE INDUSTRIE EN HET MINISTERIE VAN ECONOMISCHE ZAKEN . HIERUIT BLEEK ONDER MEER DAT , AANGEZIEN DE INDUSTRIE SLECHTS MET GROTE TUSSENPOZEN PRIJSVERHOGINGEN KON DOORVOEREN , HET REEEL WAS OOK EEN STUKJE TOEKOMSTIGE STIJGINGEN MEE TE NEMEN MITS DAAROMTRENT EEN BEHOORLIJKE PROGNOSE KON WORDEN GEMAAKT . BOVENDIEN WAS HET DE BEDOELING DAT DE ECONOMISCHE CONTROLEDIENST VAN HET MINISTERIE VAN ECONOMISCHE ZAKEN BIJ ENKELE REPRESENTATIEVE ONDERNEMINGEN DE BASISGEGEVENS ZOU VASTSTELLEN VOOR DE KOSTENCALCULATIE .

ONDER MEER WEGENS MOEILIJKHEDEN RON * DE TOEPASSING VAN DE REKENING-COURANTFORMULE EN DE DOOR DE OVERHEID IN HET VOORUITZICHT GESTELDE VERHOGING VAN BELASTINGDRUK MET 40 CENT PER PAKJE - DE KOSTENSTIJGING VAN DE INDUSTRIE BEDROEG SLECHTS 10 CENT - , WERDEN MAANDENLANG CONTACTEN ONDERHOUDEN TUSSEN DE OVERHEID EN DE SSI . DEZE LAATSTE MEENDE DAT EEN DERGELIJKE DRASTISCHE BELASTINGVERHOGING TOT EEN BELANGRIJKE DALING VAN DE OMZET ZOU LEIDEN MET DE DAARAAN VERBONDEN GEVOLGEN VOOR DE INDUSTRIE , DE HANDEL EN DE OVERHEID ZELF ( MOGELIJKE TOTALE VERLAAGDE BELASTINGOPBRENGST ) . VOLGENS DE SSI STOND , WEGENS DE ZWARE LASTEN DIE AAN DE INDUSTRIE IN HET KADER VAN DE BELASTING - EN PRIJSVERHOGING ZOUDEN WORDEN OPGELEGD - VOOR HANDEL EN INDUSTRIE ZOU SLECHTS 6,9 CENT EXTRA BESCHIKBAAR ZIJN - , HET MINISTERIE VAN ECONOMISCHE ZAKEN NIET AFWIJZEND TEGENOVER EEN OVEREENKOMST TUSSEN DE FABRIKANTEN WAARBIJ NADERE REGELS ZOUDEN WORDEN GESTELD TEN EINDE TE VOORKOMEN DAT DE NIEUW TE VORMEN PRIJSKLASSEN IN DE CONCURRENTIELE SFEER NIET KONDEN WORDEN GEHANDHAAFD . CONCRETE AFSPRAKEN WERDEN IN DIT VERBAND EVENWEL NIET GEMAAKT .

TOEN DE BELASTINGVERHOGING DOOR DE OVERHEID WERD BESLIST , DRONG ZIJ ER BIJ DE INDUSTRIE OP AAN DAT DEZE AAN DE HANDEL DE MAXIMUM TOELAATBARE MARGEVERHOGING ZOU TOEKENNEN .

IN DE PERIODE VOORAFGAANDE AAN DE ALGEMENE PRIJSVERHOGING VAN 1 FEBRUARI 1978 WERD BOVENDIEN OVERLEG GEPLEEGD TUSSEN HET MINISTERIE VAN ECONOMISCHE ZAKEN EN DE GROOTHANDEL . DE SSI VOERDE OP HAAR BEURT MET GROOT - EN KLEINHANDEL BESPREKINGEN . EEN VAN DE BELANGRIJKSTE DISCUSSIEPUNTEN BETROF DE VRAAG OF DE BONUS VOOR SPECIAALZAKEN ALSMEDE DE EXTRA MARGE VOOR DE GROOTHANDEL AL DAN NIET IN DE BEREKENING VAN DE NIEUWE HANDELSMARGE WAREN INGEBOUWD . VOLGENS DE OVERHEID DIENDEN VOORTAAN DEZE BEDRAGEN INDERDAAD IN DE MARGE TE WORDEN INGECALCULEERD . HET WAS DE SSI DIE AAN DE OVERHEID DE INHOUD VAN DE MET GROOT - EN KLEINHANDEL GETROFFEN REGELINGEN INZAKE DE HANDELSMARGES MEEDEELDE .

( 97 ) WAT DE ALGEMENE PRIJSVERHOGING MET 40 CENT PER PAKJE VAN 25 STUKS MET INGANG VAN 1 JANUARI 1980 BETREFT , WERD DOOR DE SSI UITDRUKKELIJK GESTELD DAT DOOR DE INDUSTRIE IN HET KADER VAN DE ALGEMENE PRIJSVERHOGING VAN SIGARETTEN GEEN MONDELINGE OF SCHRIFTELIJKE OVEREENKOMST WERD GESLOTEN , NOCH ONDERLING AFGESTEMDE FEITELIJKE GEDRAGING WERD AANGEGAAN , HOUDENDE O.A . " DE VASTSTELLING VAN NIEUWE KLEINHANDELSPRIJZEN , VAN DE INKOOPPRIJZEN VOOR DE HANDEL , VAN EEN REGELING VAN ZOGENAAMDE INLADINGEN EN HET IN ACHT NEMEN VAN BEPAALDE BEPERKINGEN GEDURENDE EEN ZOGENAAMDE PERIODE VAN GEWENNING , EEN EN ANDER ZOALS IN HET VERLEDEN GEBRUIKELIJK WAS " .

ER DIENT EVENWEL TE WORDEN VERMELD DAT IN DE LOOP VAN HET VIERDE KWARTAAL VAN 1979 OVERLEG TUSSEN HET MINISTERIE VAN ECONOMISCHE ZAKEN , HET MINISTERIE VAN FINANCIEN EN DE ORGANISATIES VAN INDUSTRIE EN HANDEL WERD GEVOERD TEN EINDE , ZOALS DOOR DE OVERHEID WERD GESTELD , " TE BEREIKEN DAT GEDURENDE BEDOELDE PERIODE ( WAARMEDE WERD BEDOELD : TWEE JAREN VANAF 1 JANUARI 1980 ) DE DOOR OVERHEID NAGESTREEFDE ONTWIKKELING MET BETREKKING TOT DE TOTALE RUIMTE VOOR INDUSTRIE EN HANDEL IN DE NIEUWE BANDEROLLEPRIJS ZOVEEL MOGELIJK PLAATSVINDT . " . IMPERIAL TOBACCO ( HOLLAND ) BV VERKLAARDE UITDRUKKELIJK DAT ZIJ , NOCH HAAR DISTRIBUTEUR , DE INSTRUCTIES VOLGDE DIE TUSSEN DE OVERHEID EN DE SSI WAREN OVEREENGEKOMEN .

WAT DE DOOR DE SSI AANGEMELDE OVEREENKOMSTEN IN HET KADER VAN DE ACCIJNS - EN PRIJSVERHOGING VAN 1 JANUARI 1980 ( ZIE DE PARAGRAFEN 50 T/M 52 ) BETREFT , WERD DOOR DE OVERHEID GESTELD DAT ER GEEN SPRAKE VAN WAS DAT DEZE KON WORDEN BESCHOUWD ALS EEN DIRECT OF INDIRECT GEVOLG VAN HET TUSSEN DE SSI EN DE OVERHEID GEVOERDE OVERLEG . DE SUGGESTIE VAN DE SSI VOLGENS WELKE DOOR DE OVERHEID WAS AANGEDRONGEN OP AFSPRAKEN VANWEGE DE INDUSTRIE INZAKE PRIJZEN EN MARGES KON DOOR DE OVERHEID DAN OOK NIET WORDEN AANVAARD . DEZE LAATSTE ZOU ZELFS BIJ DE GROOT - EN KLEINHANDEL HEBBEN AANGEDRONGEN OP INDIVIDUEEL OVERLEG OVER DE MARGES . HET MINISTERIE VAN ECONOMISCHE ZAKEN HEEFT IN HAAR BRIEF VAN 20 JULI 1981 AAN DE COMMISSIE UITDRUKKELIJK GESTELD DAT VANAF SEPTEMBER 1979 DOOR DE OVERHEID AAN HET BEDRIJFSLEVEN HERHAALDELIJK WAS MEDEGEDEELD DAT INDIVIDUEEL DIENDE TE WORDEN ONDERHANDELD OVER DE MARGES .

II . JURIDISCHE BEOORDELING

A . TOEPASSELIJKHEID VAN ARTIKEL 85 , LID 1 , VAN HET EEG-VERDRAG

1 . DE AANGEMELDE OVEREENKOMSTEN

1.1 . DE BONUSREGELING SPECIAALZAKEN VAN 4 DECEMBER 1974 EN DE RAAMOVEREENKOMST-SSI VAN 20 DECEMBER 1976

( 98 ) DE ONDERNEMINGEN , DIE DE BONUSREGELING SPECIAALZAKEN VAN 4 DECEMBER 1974 EN DE RAAMOVEREENKOMST-SSI VAN 20 DECEMBER 1976 HEBBEN ONDERTEKEND EN/OF TOEGEPAST , ZIJN FABRIKANTEN/IMPORTEURS VAN SIGARETTEN . BEIDE OVEREENKOMSTEN WORDEN BESCHOUWD ALS OVEREENKOMSTEN TUSSEN ONDERNEMINGEN IN DE ZIN VAN ARTIKEL 85 , LID 1 .

( 99 ) DE BONUSREGELING SPECIAALZAKEN EN DE RAAMOVEREENKOMST-SSI , ALTHANS VOOR ZOVER DEZE LAATSTE BEPAALT DAT DE CONTRACTANTEN GEHOUDEN ZIJN DE BONUSREGELING SPECIAALZAKEN , WELKE EEN WEZENLIJK DEEL UITMAAKT VAN DE RAAMOVEREENKOMST-SSI , NA TE LEVEN , STREKKEN ERTOE EN HEBBEN TEN GEVOLGE DAT DE MEDEDINGING BINNEN DE GEMEENSCHAPPELIJKE MARKT MERKBAAR WORDT BEPERKT EN DIT MEER BEPAALD OM ONDERSTAANDE REDENEN .

A ) DEZE OVEREENKOMSTEN BEOGEN , EN HEBBEN OOK IN DE PRAKTIJK GELEID TOT , DE TOEKENNING VAN EEN UNIFORME EXTRA JAARLIJKSE KORTING AAN GESPECIALISEERDE DETAILLISTEN , DIE AAN BEPAALDE VOORWAARDEN VOLDOEN , VOOR ELKE DUIZEND SIGARETTEN DIE ZIJ VOOR VERKOOP AAAN CONSUMENTEN HEBBEN GEKOCHT , HETZIJ RECHTSTREEKS VAN DE ONDERTEKENAARS VAN DEZE OVEREENKOMSTEN , HETZIJ VIA EEN OF MEER GROSSIERS . DERGELIJK SYSTEEM LEIDT TOT EEN AANZIENLIJKE BEPERKING VAN DE MEDEDINGING , OP HET GEBIED VAN HET VERLENEN VAN EXTRA KORTINGEN AAN DETAILLISTEN , TUSSEN FABRIKANTEN EN/OF IMPORTEURS ONDERLING , TUSSEN GROSSIERS ONDERLING OF TUSSEN FABRIKANTEN EN/OF IMPORTEURS EN GROSSIERS . DE ENIGE GRONDSLAG VOOR HET VERLENEN VAN DEZE EXTRA BONUS IS IMMERS DE JAARLIJKSE TOTALE OMZET VAN DE DETAILLIST ONGEACHT OF DE AFNAME RECHTSTREEKS VAN DE DEELNEMERS AAN DEZE OVEREENKOMSTEN DAN WEL VIA GROSSIERS HEEFT PLAATSGEVONDEN .

INSPANNINGEN OM EEN EXTRA VERGOEDING TE BEKOMEN VANWEGE LEVERANCIERS , BIJ VOORBEELD DOOR HET CONCENTREREN VAN DE AANKOPEN VAN EEN DETAILLIST BIJ EEN OF MEER LEVERANCIERS OF DOOR ANDERE DIENSTEN TE BEWIJZEN , WORDEN HIERDOOR ZINLOOS GEMAAKT . EEN DERGELIJKE REGELING DRUIST DERHALVE IN TEGEN DE VRIJHEID VAN HANDELEN VAN EEN HANDELAAR OM TE BESLISSEN OVER AL DIE INSPANNINGEN DIE HIJ IN HET KADER VAN EEN VRIJE MEDEDINGING IN OVEREENSTEMMING ACHT MET ZIJN INDIVIDUEEL COMMERCIEEL BELANG .

B ) DE COLLECTIEVE TOEKENNING VAN EEN EXTRA KORTING UITSLUITEND AAN SPECIAALZAKEN , DIE BEANTWOORDEN AAN DE DOOR DE SSI GESTELDE CRITERIA , ( ZIE PARAGRAAF 44 ) , VORMT EEN DISCRIMINATIE IN DE ZIN VAN ARTIKEL 85 , LID 1 , LITTERA D ) , AANGEZIEN DEZE VERGOEDING SLECHTS VOOR EEN SPECIFIEKE GROEP AFNEMERS BESTEMD IS EN ANDERE AFNEMERS , ZOALS VOEDINGSZAKEN , GROOTWINKELBEDRIJVEN EN SUPERMARKTEN DIE EEN BELANGRIJK GEDEELTE VAN DE VERKOOP VAN SIGARETTEN AAN CONSUMENTEN IN NEDERLAND VOOR HUN REKENING NEMEN , ER NIET VAN KUNNEN GENIETEN . HET FEIT DAT DEZE ANDERE AFNEMERS OVER DE MOGELIJKHEID BESCHIKKEN OM OVER INDIVIDUELE KORTINGEN TE ONDERHANDELEN DOET GEEN AFBREUK AAN HET FEIT DAT DE BONUS EENVOUDIGWEG NIET TE HUNNER BESCHIKKING STAAT .

C ) DE DEFINITIE VAN " SPECIAALZAKEN " IN DE BONUSREGELING SPECIAALZAKEN BEVAT EEN CRITERIUM INZAKE HET AANDEEL VAN DE JAARLIJKSE MINIMUMOMZET IN TABAKSPRODUKTEN TEN OPZICHTE VAN DE GLOBALE OMZET VAN DE DETAILLIST . DIT IS EEN CONTRACTUEEL CRITERIUM VAN PRIVAATRECHTELIJKE AARD DAT AAN DE WETTELIJKE CRITERIA , VERVAT IN ARTIKEL 26 , LID 1 , VAN DE WET TABAKSACCIJNS , WORDT TOEGEVOEGD . DE TOEPASSING VAN DIT BIJKOMEND CRITERIUM BEPERKT DE VRIJHEID VAN HANDELEN IN DE ZIN VAN ARTIKEL 85 , LID 1 , VAN AFNEMERS , DIE NIET KUNNEN NOCH WILLEN VOLDOEN AAN DIT CRITERIUM , AANGEZIEN HIERDOOR AAN DEZE AFNEMERS DE MOGELIJKHEID WORDT ONTZEGD IN AANMERKING TE KOMEN VOOR DEZE EXTRA VERGOEDING .

D ) DE HIERNA VERMELDE COLLECTIEVE VOORWAARDEN , OPGENOMEN IN DE BONUSREGELING SPECIAALZAKEN EN WAARAAN DOOR SPECIAALZAKEN DIENT TE WORDEN VOLDAAN TEN EINDE IN AANMERKING TE KOMEN VOOR DE EXTRA VERGOEDING , ZIJN MERKBARE BEPERKINGEN OP DE VRIJHEID VAN HANDELEN IN DE ZIN VAN ARTIKEL 85 , LID 1 , VAN DE DETAILLISTEN :

( 42 ) Het doel van de bonusregeling speciaalzaken is het toekennen aan gespecialiseerde detaillisten van een extra jaarlijkse vergoeding boven de voor hen geldende procentuele kortingen .

De extra jaarlijkse vergoeding bedraagt sinds 1 februari 1978 : 75 cent ( van 12 augustus 1974 tot en met 31 december 1975 : 60 cent en van 1 januari 1976 tot en met 31 juli 1978 : 65 cent ) voor elke duizend sigaretten die door de betrokken speciaalzaken van de contractanten , rechtstreeks dan wel via één of meer grossiers , zullen worden gekocht ten behoeve van de rechtstreekse verkoop aan consumenten . De verhogingen zijn in overleg met de overheid tot stand gekomen , meestal als onderdeel van een algemene verhoging van de kleinhandelsprijs voor sigaretten .

( 43 ) Als speciaalzaken worden beschouwd natuurlijke personen , vennootschappen en rechtspersonen die optreden als gespecialiseerde detaillist in tabaksprodukten , wier zaak vanaf de openbare weg als zodanig herkenbaar is - tenzij sprake is van een afwijking ingevolge de wet tabaksaccijns - en wier omzet in tabaksprodukten , naar kleinhandelswaarde gerekend , ten minste 60 % bedraagt van hun globale omzet . Ongeveer 2 000 speciaalzaken ( d.w.z . de helft van het totaal op de Nederlandse markt ) waren in 1979 toegelaten tot de bonusregeling . Daarnaast waren er ongeveer 400 winkeliers , die aan de hierna gestelde voorwaarden voldeden en vrijwillig buiten de regeling zijn gebleven . De grootwinkelbedrijven en supermarkten vallen doorgaans buiten de bonusregeling , deels door hun te kleine assortimentsspreiding , deels door het zeer geringe percentage in omzet dat sigaretten op het geheel van hun ondernemingen betekent en deels door de wijze van ( onbegeleide ) aanbieding van de sigaretten aan het publiek . Volgens de SSI kan met deze categorie echter rechtstreeks over individuele kortingen worden onderhandeld door ieder der contractanten , indien rechtstreeks bij hen wordt afgenomen , dan wel door grossiers .

( 44 ) De voorwaarden waaraan de speciaalzaken moeten voldoen , ten einde in aanmerking te komen voor de extra vergoeding , zijn de volgende :

a ) ten minste 60 % ( 80 % in de oorspronkelijke tekst ) van het op de Nederlandse markt verkrijgbare merkenassortiment ( 12 ) voeren zonder enige discriminatie tussen de contractanten ;

b ) de etalage - en toonbankruimte moeten te zamen voor ca . een vierde deel gebruikt worden voor het uitstallen van sigaretten en/of publiciteitsmateriaal voor sigaretten ;

c ) de detaillist dient zijn medewerking te verlenen aan het op de markt brengen van nieuwe merken van contractanten , hetgeen dient te blijken uit ofwel het in voorraad nemen , respectievelijk in omloop brengen van een nieuw merk binnen acht dagen nadat een contractant mededeling heeft gedaan van de introductie van dit merk ofwel de acceptatie van de door de betrokken contractant gezonden gebruikelijke introductievoorraad . De detaillist dient van het te introduceren merk gedurende ten minste veertien dagen ten minste één slof duidelijk zichtbaar in de winkel te plaatsen ;

d ) de detaillist dient aan te tonen in het voorbije kalenderjaar een minimumjaaromzet te hebben gehad van 1,5 miljoen tegen banderolleprijs verkochte sigaretten welke via één of meer grossiers en/of rechtstreeks van de fabrikanten en/of importeurs werden gekocht . In deze omzet zullen slechts zijn begrepen de sigaretten die zijn verkocht in de door de betrokken detaillist geëxploiteerde winkel dan wel via aan deze winkel bevestigde automaten , welke voor eigen rekening geëxploiteerd worden .

( 45 ) Een grossier zal , indien hij tevens een speciaalzaak exploiteert , slechts in aanmerking komen voor de extra vergoeding , als voor die speciaalzaak een volledige eigen administratie wordt aangehouden waaruit duidelijk het aantal in deze speciaalzaak tegen banderolleprijs verkochte sigaretten blijkt .

( 46 ) De procedure voor de toekenning van de extra vergoeding geschiedt als volgt :

a ) de detaillist richt voor een bepaalde datum en op een voorgeschreven wijze een verzoek tot toekenning van de extra vergoeding tot de commissie speciaalzaken , samen met een jaaropgave van de gekochte sigaretten , voor akkoord ondertekend door een accountant of bekende administrateur ;

b ) de commissie speciaalzaken is bevoegd een detaillist te verzoeken de juistheid van zijn opgave aan te tonen en kan ter controle daarvan , alsmede ter controle op de naleving van de in paragrafen 44 en 45 gestelde criteria , die maatregelen nemen welke zij nodig acht . De commissie speciaalzaken kan aldus bepalen dat de betrokken detaillist niet in aanmerking komt voor de extra vergoeding gedurende een periode van maximaal drie jaar in geval van het opzettelijk indienen van een onjuiste opgave . De commissie speciaalzaken is eveneens bevoegd van de in de paragrafen 44 en 45 gestelde criteria ontheffing te verlenen voor een termijn van één jaar , welke telkens na afloop met één jaar kan worden verlengd ;

c ) binnen twee maanden na datum van indiening van een verzoek moet de commissie speciaalzaken een met redenen omklede beslissing nemen en , in geval van afwijzing , de mogelijkheid van hoger beroep vermelden ;

d ) de uitkering van de extra vergoeding geschiedt jaarlijks in het eerste kwartaal via de SSI en betreft de in het voorgaande jaar van contractanten - al dan niet rechtstreeks - gekochte sigaretten ;

e ) in geval van beroep tegen de beslissing van de commissie speciaalzaken , geeft de commissie van beroep , zo mogelijk binnen drie maanden na het aanhangig maken van een zaak , in hoogste instantie een met redenen omklede beslissing . De commissie van beroep stelt de belanghebbende in de gelegenheid zijn standpunt kenbaar te maken en kan alle argumenten horen , die kunnen bijdragen tot het verkrijgen van een juist inzicht .

( 47 ) De commissie speciaalzaken bestaat uit de volgende leden , die worden benoemd en ontslagen door de contractanten :

a ) vier sigarettenfabrikanten ,

b ) drie personen voorgedragen door de Federatie van Organisaties van Sigarenwinkeliers ,

c ) twee personen gezamenlijk voorgedragen door de grossiersorganisatie Tabak Express Nederland en Eerste Grossiers Vereniging ,

d ) de voorzitter van de SSI .

( 48 ) Het totaal door de SSI benodigde bedrag voor deze bonus wordt jaarlijks omgeslagen over de aan de bonusregeling deelnemende fabrikanten en importeurs naar rato van hun omzet via speciaalzaken over de betreffende periode . Een marktonderzoekbureau stelt jaarlijks de individuele marktaandelen bij speciaalzaken vast en rapporteert ter zake aan de voorzitter van de SSI die de fabrikanten slechts omtrent hun eigen marktaandeel en het daarmee samenhangende bedrag van de extra vergoeding informeert zonder daarmee tevens de marktaandelen van de overige deelnemers prijs te geven .

De deelnemers maken , nadat zij deze informatie hebben ontvangen , het totaal van de door hen verschuldigde extra vergoeding over aan de SSI , die vervolgens voor de individuele verdeling onder de speciaalzaken zorgdraagt .

( 49 ) Het belangrijkste criterium waaraan door ( als zodanig ) erkende speciaalzaken niet werd voldaan ten einde in aanmerking te komen voor de bonusuitkering is de minimum jaaromzet van 1,5 miljoen sigaretten .

Vooral bij de aanvang van de toepassing van de bonusregeling ontstond een groot aantal gevallen van beroep bij de commissie van beroep tegen beslissingen van de commissie speciaalzaken .

Uitkeringsperiode * Aantal beroepschriften * Geheel of gedeeltelijk toegewezen * Afgewezen *

1974 * 54 * 25 * 29 *

1975 * - * - * - *

1976 * 1 * - * 1 *

1977 * 1 * - * 1 *

1.3 . De overeenkomsten in het kader van de accijns - en prijsverhoging van 1 januari 1980

( 50 ) De overeenkomsten welke op 27 december 1979 door de SSI bij de Commissie van de Europese Gemeenschappen werden aangemeld , waren het resultaat van de overeenstemming bereikt door de SSI met vertegenwoordigers van groot - en kleinhandel ( 13 ) in sigaretten . Volgens de SSI werd in principe slechts een unilaterale overeenstemming bereikt tussen de betrokken fabrikanten/importeurs ; derhalve ging het volgens de SSI uitsluitend om een horizontaal gerichte afspraak . Erkennend dat men in theorie wellicht tevens van een verticale regeling zou kunnen spreken , verzocht de SSI nadat de Commissie de aandacht van de SSI hierop had gevestigd , de verticale regeling eveneens als aangemeld te willen beschouwen .

( 51 ) De overeenstemming tussen de SSI en de handel had , wat de groothandel aangaat , betrekking op :

a ) een marge van maximaal 34,79 % van het niet-belastinggedeelte van de kleinhandelsprijs ;

b ) een marge van maximaal 31,5 % van het niet-belastinggedeelte van de kleinhandelsprijs voor de " car-sales " ( 14 ) ;

c ) tussen industrie en groothandel te voeren overleg omtrent eventuele consequenties bij wijziging van de specifieke accijnscomponenten ;

d ) in 1980 te voeren overleg betreffende de termijn waarop van de zijde van de branche bij de overheid moest worden aangedrongen op een nieuwe prijsverhoging op grond van kostenstijgingen ;

e ) ten minste tweemaal per jaar tussen industrie en groothandel te voeren overleg .

( 52 ) De overeenstemming tussen de SSI en de handel had , wat de kleinhandel aangaat , betrekking op :

a ) een marge van maximaal 32,7 % van het niet-belastinggedeelte van de kleinhandelsprijs voor rechtstreeks van de industrie afnemende winkeliers ;

b ) een door de industrie ter beschikking van de kleinhandel gesteld fonds van 500 000 Fl . ( jaarlijks aan te vullen ) ;

c ) een status quo van de bonusregeling speciaalzaken .

2 . De niet-aangemelde overeenkomsten

( 53 ) Tijdens het onderzoek in de onderhavige zaak werden de hierna vermelde overeenkomsten ingevolge verzoeken om inlichtingen in de zin van artikel 11 van Verordening nr . 17 van de Raad ter kennis gebracht