Beschikking van de Commissie

van 22 december 1999

betreffende steunmaatregel C 1/99 (ex NN 133/98)/staatssteun aan huurders van gebouwen voor zakelijk gebruik in de Customs House Docks Area in Dublin

(kennisgeving geschied onder nummer C(1999) 5206)

(Alleen de tekst in de Engelse taal is authentiek)

(Voor de EER relevante tekst)

(2000/620/EG)

DE COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN,

Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap, en met name op artikel 88, lid 2, eerste alinea,

Gelet op de Overeenkomst betreffende de Europese Economische Ruimte, en met name op artikel 62, lid 1, onder a),

Na de belanghebbenden te hebben aangemaand hun opmerkingen kenbaar te maken(1) overeenkomstig voornoemde bepalingen en gezien hun opmerkingen,

Overwegende hetgeen volgt:

I

PROCEDURE

(1) De Commissie werd in kennis gesteld van bovengenoemde steunmaatregel bij het onderzoek naar de aangemelde steunmaatregel N 267/98, betreffende fiscale stimuleringsmaatregelen voor een zone van 12 acre in de Customs House Docks Area (CHDA).

(2) In 1986 keurde de Commissie de regeling voor stadsvernieuwing "Incentives for development of certain inner city areas" goed (N 56/86, schrijven aan de Ierse autoriteiten SG (86) D/10282 van 19 september 1986). Deze regeling voorzag in een pakket van fiscale stimuleringsmaatregelen voor eigenaren en huurders van gebouwen in een zone van 27 acre in de CHDA (de "oorspronkelijke" zone). Naar aanleiding van een verzoek van de Commissie deelden de Ierse autoriteiten bij schrijven van 28 juni 1990 mede dat het geografische toepassingsgebied van de regeling was uitgebreid en dat de einddatum voor de kapitaalfaciliteiten was opgeschoven. Destijds heeft de Commissie niet gereageerd op deze mededeling.

(3) De Ierse autoriteiten wijzigden de regeling daarna achtereenvolgens bij de Finance Acts van 1992-1994 en van 1995, zonder deze wijzigingen aan te melden bij de Commissie. Bij schrijven van 30 januari 1998 meldden de Ierse autoriteiten daarentegen bij de Commissie een regeling aan die voorzag in hetzelfde pakket van fiscale stimuleringsmaatregelen voor een zone van 12 acre in de CHDA. Bij schrijven van 8 mei deelden de Ierse autoriteiten mede dat de fiscale stimuleringsmaatregelen voor huurders niet langer deel uitmaakten van de regeling. Bij schrijven van 20 oktober 1998 kondigden de autoriteiten aan dat deze maatregelen, ofschoon niet langer onderdeel van de aanmelding, rechtmatig konden worden toegekend, aldus Ierland, uit hoofde van het goedgekeurde eerste Urban Renewal Scheme van 1986 (N 56/86).

(4) Bij schrijven van 9 februari 1999 informeerde de Commissie Ierland dat zij besloten had de procedure van artikel 88, lid 2, van het EG-Verdrag in te leiden ten aanzien van de fiscale stimuleringsmaatregelen voor huurders welke werden toegekend uit hoofde van de Finance Acts van 1992/1994 en van 1995.

(5) De beslissing van de Commissie om de procedure in te leiden, is verschenen in het Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen(2). De Commissie heeft belanghebbenden aangemaand hun opmerkingen ten aanzien van de steunmaatregel kenbaar te maken.

(6) De Ierse autoriteiten hebben bij schrijven van 9 maart 1999 hun opmerkingen kenbaar gemaakt aan de Commissie. Bij schrijven van 27 juli 1999 deelde Ierland de Commissie mede dat na 2 december 1998 geen subsidies meer waren verleend uit hoofde van de regeling en dat dit ook niet meer zou gebeuren aangezien de regeling op die datum afliep. Bij schrijven van 22 november 1999 deelde Ierland de Commissie mede dat zij de steunmaatregel zou wijzigen.

(7) Tevens ontving de Commissie opmerkingen van de volgende belanghebbenden: de Irish Business and Employers Confederation (IBEC), A & L Goodbody, de Dublin Chamber of Commerce en KPMG Chartered Accountants. De Commissie heeft deze opmerkingen doorgestuurd naar Ierland, dat de gelegenheid heeft gekregen om te reageren.

II

BESCHRIJVING VAN DE STEUN

(8) De steun waarop de onderhavige procedure van toepassing is, wordt verleend in de vorm van fiscale stimulansen aan huurders van gebouwen die bestemd zijn voor zakelijk gebruik. Het gaat om de volgende faciliteiten:

- "dubbele huuraftrek", hetgeen betekent dat de onderneming voor belastingdoeleinden wordt geacht het dubbele van de eigenlijke jaarhuur te betalen. Deze aftrek kan, in beginsel, gedurende tien jaar in mindering worden gebracht op het bedrijfsinkomen;

- "korting op het lokale belastingtarief", hetgeen bestaat, in beginsel, in een vermindering van de plaatselijke onroerendezaakbelasting gedurende een periode van tien jaar.

(9) Het geografische gebied dat onder de regeling valt, bestaat uit twee zones in de CHDA, namelijk een zone van 27 acre aangewezen in 1986, en een in een later stadium aangewezen zone van 12 acre.

(10) De begunstigden van de steun zijn ondernemingen die huurcontracten aangaan voor gebouwen bestemd voor zakelijk gebruik in de CHDA. De regeling is niet beperkt tot een specifieke sector. Ondernemingen die actief zijn op het gebied van internationale dienstverlening zijn niet uitgesloten van de regeling. De regeling is niet van toepassing op de industriesectoren die vallen onder bijzondere regels en kaderregelingen van het Gemeenschapsrecht, met inbegrip van de sectoren die vallen onder het EGKS-Verdrag, de scheepsbouw, vervoer, visserij en landbouw alsmede de verwerking en het in de handel brengen van landbouwproducten (zoals bepaald in de desbetreffende richtsnoeren(3)).

(11) Voor de regeling komen in aanmerking langlopende huurcontracten (ten minste 15 jaar voor de zone van 27 acre en 25 jaar (uitgezonderd één geval van 14 jaar) voor de zone van 12 acre).

(12) Het doel van de regeling is de bevordering van de regionale ontwikkeling door ondernemingen te stimuleren actief te worden in het desbetreffende gebied, dat voorheen tot één van de meest verwaarloosde en gevaarlijke zones van Dublin behoorde. Vermeld zij dat heel Ierland, tot 31 december 1999, wordt beschouwd als een steunzone uit hoofde van artikel 87, lid 3, onder a), van het EG-Verdrag voor de doeleinden van regionale steun en als een doelstelling 1-zone voor de doeleinden van de structuurfondsen.

Looptijd van de regeling

(13) Vermeld zij dat het oorspronkelijke Urban Renewal Scheme, met inbegrip van de in 1990 meegedeelde wijzigingen, zou aflopen op 24 januari 1993 (de tijdslimiet waarbinnen de uitgaven die in aanmerking komen voor de toekenning van de kapitaalfaciliteiten aan de eigenaren van de gebouwen, moesten zijn gedaan). Dezelfde einddatum gold voor het aangaan van huurcontracten waarbij de huurders aanspraak konden maken op de belastingfaciliteiten.

(14) Bij de Finance Acts van 1992-1994 werd de einddatum van de regeling verschoven naar 24 januari 1997 en werd de volgende bijzondere bepaling toegevoegd:"voor het doel van de dubbele huuraftrek mag tot twee jaar na de einddatum van de regeling een huurcontract worden aangegaan".

Deze bepaling geldt voor gevallen waarin geen huurcontracten werden gesloten gedurende of voorafgaand aan de bouwwerkzaamheden, waardoor voltooide gebouwen niet verhuurd zijn.

(15) Middels deze bepaling werd de uiterste datum voor het aangaan van huurcontracten die voor de regeling in aanmerking konden komen, verlengd tot 24 januari 1999. In de Finance Act van 1995 werd de einddatum van de regeling eveneens verlengd, tot 24 januari 1999, en daardoor verschoof de uiterste datum voor het aangaan van huurcontracten die voor de regeling in aanmerking kunnen komen, op grond van voornoemde bijzondere bepaling, naar 24 januari 2001.

(16) Bij schrijven van 27 juli 1999 deelde Ierland de Commissie mede dat de steunmaatregel was gewijzigd en dat de einddatum nu 2 december 1998 was. Voorts deelde Ierland de Commissie in de loop van de procedure mede voornemens te zijn de maatregel te wijzigen. Uit hoofde van de gewijzigde maatregel zou slechts tot 31 december 2003 gebruik kunnen worden gemaakt van de twee faciliteiten (dat wil zeggen dat de aftrekmogelijkheden alleen gelden voor huurgelden en belastingtarieven verschuldigd tot en met 31 december 2003), tenzij aan bepaalde voorwaarden wordt voldaan. Deze voorwaarden zijn dat a) het gebouw werd voltooid voorafgaand aan 1 april 1998 of b) met de bouw werd begonnen voorafgaand aan 1 april 1998 en de huurders het voltooide gebouw voorafgaand aan 9 februari 1999 hebben betrokken. Indien wordt voldaan aan voorwaarde a) of b), mag tot de aanvankelijke einddatum gebruik worden gemaakt van de twee faciliteiten. Deze beschikking is beperkt tot de beoordeling van de verenigbaarheid van de gewijzigde steunmaatregel met de gemeenschappelijke markt.

Redenen voor de inleiding van de procedure

a) Onrechtmatigheid van de steun

(17) De niet-aangemelde wijzigingen op de oorspronkelijke regeling, doorgevoerd bij de Finance Acts van 1992/1994 en van 1995, behelsden een aanzienlijke verlenging van de einddatum van de regeling, de uiterste datum waarop huurcontracten konden worden gesloten en derhalve de periode gedurende welke de dubbele huuraftrek en de gereduceerde tarieven konden worden genoten. De Commissie is van oordeel dat dergelijke wijzigingen van een regeling niet kunnen worden beschouwd als louter tenuitvoerleggingsmaatregelen en dat zij, ofschoon de aard van de steun ongewijzigd blijft, een substantiële verandering van de regeling vormen. Derhalve hadden deze wijzigingen moeten worden aangemeld overeenkomstig artikel 88, lid 3, van het EG-Verdrag, dat bepaalt dat "de Commissie [...] van elk voornemen tot [...] wijziging van steunmaatregelen tijdig op de hoogte [wordt] gebracht, om haar opmerkingen te kunnen maken".

b) Twijfel over de verenigbaarheid van de steun

(18) Bij de inleiding van de procedure heeft de Commissie verklaard van mening te zijn dat de dubbele huuraftrek en de verlaging van de lokale belastingtarieven moeten worden betiteld als productiesteun omdat deze de gewone belastingdruk van een onderneming reduceren.

(19) Geen van de uitzonderingen van artikel 87, lid 2, en lid 3, onder c), van het EG-Verdrag, is toepasselijk op deze steun. De enige mogelijke uitzondering op artikel 87, lid 1, van het EG-Verdrag, waarop een beroep kan worden gedaan, is die van artikel 87, lid 3, onder a), van het EG-Verdrag, (steunmaatregelen ter bevordering van de economische ontwikkeling van streken waarin de levensstandaard abnormaal laag is of waar een ernstig gebrek aan werkgelegenheid heerst). Ten eerste is dit mogelijk omdat Ierland in zijn geheel in aanmerking komt voor de status van steunzone voor nationale regionale steun op grond van dat artikel. Ten tweede wordt dit mogelijk gemaakt door de mededeling van de Commissie van 1988 inzake de wijze van toepassing van artikel 92 (thans artikel 87), lid 3, onder a) en c), van het EEG-Verdrag op regionale steunmaatregelen(4), en met name punt 6 ervan betreffende de verschillende instrumenten van steunverlening die nodig zijn voor het stimuleren van de regionale ontwikkeling van de onder artikel 87, lid 3, onder a), vallende zones, op grond waarvan de Commissie bepaalde productiesteun mag goedkeuren in zones in de zin van artikel 87, lid 3, onder a), mits de lidstaten aan bepaalde voorwaarden voldoen. Aldus moet de desbetreffende steun:

- in de tijd beperkt zijn en bedoeld om de structurele achterstand van bedrijven die gelegen zijn in de desbetreffende regio's te compenseren;

- bedoeld zijn om een duurzame en evenwichtige ontwikkeling van de economische bedrijvigheid te bevorderen en communautair gezien geen overcapaciteit in de bedrijfstak teweegbrengen waardoor het daaruit voortvloeiende probleem voor de bedrijfstak in de Gemeenschap ernstiger wordt dan het aanvankelijke regionale probleem; in dit verband is een sectorale benadering vereist en moeten met name de communautaire voorschriften, richtlijnen en beleidsvoornemens die gelden voor bepaalde sectoren van de industrie (staal, scheepsbouw, synthetische vezels, textiel en kleding) en de landbouw, alsmede voor bepaalde agro-industrieën in acht worden genomen;

- niet worden verleend wanneer dit strijdig zou zijn met de specifieke voorschriften voor steun aan in moeilijkheden verkerende ondernemingen.

Bovendien moet jaarlijks aan de Commissie verslag worden uitgebracht over de tenuitvoerlegging; in dit verslag moeten alle uitgaven (c.q. gederfde inkomsten in het geval van faciliteiten ten aanzien van belastingen of sociale premies) per steunsoort en per betrokken bedrijfstak opgenomen zijn. Voorts is steun ter bevordering van uitvoer naar andere lidstaten uitgesloten.

(20) Voornoemde mededeling van 1988 erkent dat "in de vroegste stadia van de ontwikkeling [van regio's in de zin van artikel 87, lid 3, onder a)] [...] het handhaven van bestaande investeringen, althans op korte of middellange termijn, een dwingende voorwaarde [kan] zijn voor het aantrekken van nieuwe investeringen die op hun beurt een bijdrage kunnen vormen voor de ontwikkeling van de regio". Aangezien de desbetreffende zones zich in 1994 niet meer in de vroegste stadia van ontwikkeling bevonden en de productiesteun die wordt verleend in de vorm van belastingfaciliteiten voor huurders gedurende tien jaar kan worden genoten, is de vraag aan de orde of de opeenvolgende geografische uitbreidingen en verschuivingen van de einddata van een regeling met langdurige effecten strookt met voornoemd standpunt zoals dat in de mededeling van 1988 werd vastgesteld.

(21) Het was in deze omstandigheden dat de Commissie blijk gaf van haar twijfels door de procedure van artikel 88, lid 2, van het EG-Verdrag in te leiden teneinde te onderzoeken of de belastingprikkels voor huurders uit hoofd van de Finance Acts van 1992-1994 en 1995 verenigbaar waren met de gemeenschappelijke markt(5).

III

OPMERKINGEN VAN DE IERSE AUTORITEITEN

(22) In hun schriftelijke opmerkingen hebben de Ierse autoriteiten drie argumenten aangevoerd.

(23) De aangevochten steun is niet onrechtmatig (NN) maar valt onder de goedkeuring die in 1986 werd verleend voor het Urban Renewal Scheme (N 56/86). In hun antwoord proberen de autoriteiten te bewijzen dat met de oorspronkelijke maatregel zonder de verlengingen geen resultaten zouden zijn geboekt in termen van stedelijke ontwikkeling. De autoriteiten zijn dan ook van mening dat deze verlengingen "essentiële tenuitvoerleggingsmaatregelen" zijn van de regeling van 1986 en niet, zoals de Commissie stelt, substantiële wijzigingen van de oorspronkelijke regeling die hadden moeten worden aangemeld.

(24) De dubbele huuraftrek en de gereduceerde belastingtarieven voor huurders zijn geen productiesteun. De autoriteiten onderstrepen de logica van het "pakket": ten aanzien van zowel eigenaren als huurders zijn stimuleringsmaatregelen nodig om investeringen aan te trekken in de betrokken vervallen zones. Het gehele pakket moet daarom worden betiteld als investeringssteun. Op basis van deze logica ging de Commissie in 1986 akkoord met de combinatie van faciliteiten, zonder er melding van te maken of de steun als investerings- of productiesteun werd beschouwd. De Commissie heeft nooit bezwaar gemaakt tegen deze logica tot zo kort geleden als december 1997, toen zij instemde met eenzelfde pakket faciliteiten aan investeringssteun voor verschillende bedrijfsterreinen in Ierland.

(25) Zelfs indien de faciliteiten voor huurders worden aangemerkt als productiesteun, dan nog zou deze stroken met de desbetreffende voorschriften. De autoriteiten beschrijven hoe de toekenning van de steun in de zones van 27 en 12 acre voldeed aan de voorwaarden om toelaatbaar te zijn als regionale productiesteun zoals deze zijn neergelegd in de richtsnoeren van 1988. Meer bepaald:

(26) De stimuleringsmaatregelen zijn beperkt in de tijd.

Stimuleringsmaatregelen ter ondervanging van structurele problemen van bedrijven

(27) De fiscale stimulansen waren specifiek bestemd om de structurele problemen van de bedrijven die in de desbetreffende zone actief zijn, te ondervangen.

(28) De argumenten met betrekking tot dit punt moeten worden gezien in het kader van een regionaal ontwikkelingsbeleid uit hoofde van artikel 87, lid 3, onder a), van het EG-Verdrag alsmede in het kader van een doelgericht en geïntegreerd urbanisatiebeleid (tevens geschraagd door andere acties van de Gemeenschap, zoals het Urban-initiatief). Wegens de specifieke kenmerken van de zone hangt de structurele handicap die de begunstigde ondernemingen moeten overwinnen, samen met de locatie ervan.

(29) De autoriteiten hebben een historisch overzicht alsmede foto's van het stadsvernieuwingsproces verstrekt. Meer bepaald:

(30) Het eerste Urban Renewal Scheme werd in 1986 goedgekeurd om een nieuwe bestemming te geven aan de voormalige havenbuurten die buiten gebruik waren geraakt na de verplaatsing van de havenfaciliteiten naar een nieuwe locatie. Tengevolge van de krimpende werkgelegenheid in de haven raakte het gebied verlaten en ontstonden in de jaren zeventig en tachtig grote sociale problemen, met name hoge werkloosheid, welke gepaard ging met armoede, criminaliteit en vandalisme. Gedurende deze periode concentreerde de ontwikkeling van bedrijfsgebouwen en woningen in de stad zich op de meer in trek zijnde zuidoever van de rivier de Liffey, hetgeen de voortzetting van een bestaande trend betekende. Omdat er weinig belangstelling was om zich in de betrokken zones te vestigen, waren projectontwikkelaars niet bereid het risico te nemen aldaar actief te worden. Het vooroordeel tegen de CHDA werd versterkt door het feit dat de zone zich naast een plaatselijk complex van sociale woningen bevond (in Sheriff Street) dat synoniem was met sociale achteruitgang, drugsgebruik, criminaliteit en vandalisme.

a) De periode tussen 1986 en 1991

(31) De Customs House Docks Development Company werd, na een internationale aanbesteding, het contract voor de ontwikkeling van de CHDA gegund. Het winnende ontwerp voor de CHDA omvatte kantoren, appartementen, hotelvoorzieningen, parkeerplaatsen, culturele voorzieningen, winkels en vrijetijdsvoorzieningen.

(32) In 1987 werd erkend dat de ontwikkeling van de CHDA een katalysatorwerking moest hebben voor de ontwikkeling van aangrenzende zones. Op 23 mei 1988 werd de zone van 12 acre aangewezen als een bufferzone tussen de voltooide projecten en de voortschrijdende achteruitgang in het oostelijk deel van de CHDA, met name het wooncomplex in Sheriff Street. De Ierse autoriteiten hebben overtuigende bewijzen aangevoerd (schrijven van 11 juni 1999) waaruit blijkt dat deze gunning werd medegedeeld tezamen met de kennisgeving van 1990 aan de Commissie betreffende de wijzigingen van de oorspronkelijke regeling.

(33) De bouwwerkzaamheden op de zone van 27 acre begonnen in juni 1988.

b) De periode tussen 1991 en 1994

(34) Aan het einde van 1991 was slechts 34 % van de totale voorgenomen ontwikkeling van de zone van 27 acre voltooid. Tussen 1991 en 1994 lag de ontwikkeling stil wegens de economische crisis (Golfoorlog, economische recessie, de monetaire crisis van 1992-1993, hoge rente en een ongeëvenaarde achteruitgang op de Ierse onroerendgoedmarkt). In tegenstelling tot de situatie met betrekking tot de meer gevestigde zuidelijke locatie, slaagden de banken er niet in projectfinanciering te dekken.

c) De periode tussen 1994 en 1997

(35) Aan het einde van mei 1995 was nog maar 38 % van de zone van 27 acre tot ontwikkeling gebracht. Dankzij de verlenging van de belastingfaciliteiten kon 60 % van de zone tot het einde van die periode worden ontwikkeld. De problemen in de zone van 12 acre bleven ongewijzigd en vormden een probleem voor het imago en de veiligheid van potentiële projecten in de zone van 27 acre.

d) De periode sinds 1997

(36) Pas toen de ontwikkeling van de zone van 27 acre in een vergevorderd stadium was, kon overwogen worden de zone van 12 acre tot ontwikkeling te brengen. De autoriteiten citeren deskundigen die hebben verklaard dat het voortbestaan van de belastingfaciliteiten een absolute voorwaarde was voor de voortgang van de ontwikkelingswerkzaamheden. De afraak en de wederopbouw van het wooncomplex in Sheriff Street, dankzij belastingfaciliteiten voor gebouwen voor particuliere bewoning, stimuleerde eveneens de cultuuromslag die noodzakelijk was om in de meest vervallen stadswijk van Dublin de totstandkoming van kantoorgebouwen mogelijk te maken.

(37) De door de Ierse autoriteiten aangehaalde deskundigen bevestigen dat het uiterst onwaarschijnlijk zou zijn dat huurders in de CHDA in plaats van in andere aantrekkelijkere wijken actief zouden willen worden, tenzij er stimuleringsmaatregelen zouden worden genomen. Tevens wordt er in de opmerkingen van de autoriteiten en in de ondersteunende verslagen op gewezen dat voorafgaande toezeggingen van huurders of huurovereenkomsten van groot belang waren voor investeerders in gebouwen en voor banken bij het verstrekken van leningen.

(38) De stimuleringsmaatregelen werden ontworpen om de structurele achterstand van bedrijven die actief waren in de desbetreffende zones te compenseren door bij te dragen tot de verbetering van de zones.

Duur en evenwichtige ontwikkeling

(39) De belastingfaciliteiten werden ontworpen om de economische bedrijvigheid in de CHDA op duurzame en evenwichtige wijze te bevorderen zonder te leiden tot overcapaciteit in de sector.

(40) De duurzame aard van de resultaten van de regeling is één van de prioritaire doelstellingen van de regeling. In hun schriftelijke bijdrage benadrukken de autoriteiten dat alle belastingfaciliteiten (dubbele huuraftrek, verlaagde belastingtarieven en kapitaalfaciliteiten) zodanig zijn gecombineerd en gestructureerd dat zowel de eigenaren als de huurders worden aangezet tot een langdurige verbintenis in de zone (de kapitaalfaciliteiten worden bijvoorbeeld neerwaarts bijgesteld indien de eigenaar het gebouw gedurende de afschrijvingsperiode van 14 jaar verkoopt). Zonder de over tien jaar gespreide dubbele huuraftrek en tariefverlaging zou het onmogelijk zijn huurders ertoe te bewegen zich voor zulke lange perioden te verbinden aan de zone. Door middel van deze langlopende verbintenissen krijgt de zone de tijd om uit te groeien en geaccepteerd te worden als een bedrijvenlocatie.

(41) Met betrekking tot de evenwichtige aard van de ontwikkeling hebben de autoriteiten aangetoond dat de faciliteiten in de CHDA zijn verleend zonder onderscheid naar sector, als onderdeel van een geïntegreerd en breed ontwikkelingsplan in de zone dat wordt gecoördineerd door één enkele autoriteit en dat een succesvolle combinatie vormt van de ontwikkeling van gebouwen voor zakelijk gebruik en voor particuliere bewoning.

(42) De regeling heeft niet geleid tot sectorale overcapaciteit op het niveau van de Gemeenschap.

(43) De specifieke voorschriften inzake staatssteun in bepaalde sectoren en aan ondernemingen in moeilijkheden werden eveneens gerespecteerd.

(44) De betrokken stimuleringsmaatregelen zijn nooit bedoeld geweest om de uitvoer naar andere lidstaten te bevorderen.

(45) Aangezien de onderzochte stimuleringsmaatregelen door de Commissie nooit als productiesteun zijn aangemerkt, hebben de Ierse autoriteiten geen jaarlijkse verslagen ingediend. Zij hebben daarentegen regelmatig openbare bekendmakingen gepubliceerd (zoals uitnodigingen voor openbare aanbestedingen in de C-reeks van het Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen) waarin de ontwikkeling van de zone werd aangekondigd. In het kader van het huidige onderzoek hebben de autoriteiten echter alle gevraagde informatie over alle projecten in de CHDA verstrekt.

(46) Voorts hebben de autoriteiten benadrukt dat de dubbele huuraftrek en de verlaagde belastingtarieven voor huurders van gebouwen voor zakelijk gebruik geen deel uitmaken van de nieuwe regeling voor stadsvernieuwing (N 563/98) of het proefproject voor plattelandsvernieuwing (N 564/98), noch van de regeling betreffende een bedrijvenzone grenzend aan het regionale vliegveld van Cork (N 204/99).

(47) In haar schrijven betreffende de inleiding van de procedure van artikel 88, lid 2, van het EG-Verdrag, wees de Commissie er voorts op dat de opeenvolgende verlengingen van de langdurige productiesteun ertoe zouden kunnen leiden dat de steun ook na de "vroegste stadia van ontwikkeling" nog effect zou hebben. In antwoord hierop verwijzen de autoriteiten naar de trage vooruitgang die wordt geboekt bij de ontwikkeling van de CHDA, waar thans nog maar slechts 13 % van de "stedelijke woestenij" in de Docklands tot ontwikkeling is gebracht.

IV

OPMERKINGEN VAN BELANGHEBBENDEN

(48) De opmerkingen die werden kenbaar gemaakt door belanghebbenden kunnen als volgt worden samengevat.

(49) De regelingen vormen geen staatssteun of moeten worden aangemerkt als steun vrijgesteld uit hoofde van artikel 86, lid 2, van het EG-Verdrag, omdat de staat de "bewoners" alleen een redelijke tegemoetkoming verstrekt voor het risico dat zij nemen voor het tot ontwikkeling brengen van de zone (dat anders door de staat zou zijn gedragen). De Customs House Docks Authority (en diens opvolger, de Dublin Docklands Development Authority) heeft de openbare taak de desbetreffende zones te ontwikkelen. De "bewoners" van de zones verrichten in essentie, door middel van joint ventures met deze autoriteit, enkele van de taken die de staat aan deze autoriteit heeft toevertrouwd. De steun is toelaatbaar in het licht van artikel 86, lid 2, omdat deze noodzakelijk is om de verrichting van diensten van algemeen economisch belang te verzekeren.

(50) De desbetreffende maatregelen vormen geen onrechtmatige steun omdat zij een "immateriële" wijziging van de bestaande regeling vormen, welke regeling in 1986 werd goedgekeurd door de Commissie uit hoofde van artikel 87, lid 3, onder a), van het EG-Verdrag. Geografische uitbreidingen betekenen geen materiële wijziging van de voorwaarden op grond waarvan de goedkeuring werd verleend. Voorts werd de geografische uitbreiding naar de zone van 12 acre in 1990 meegedeeld aan de Commissie. De einddata werden verschoven om ervoor te zorgen dat de doelstelling van stadsvernieuwing van de regeling, waarvan de uitvoering traag vorderde, werd gerealiseerd.

(51) De desbetreffende maatregelen vallen niet binnen het toepassingsgebied van artikel 87, lid 1, van het EG-Verdrag omdat zij geen ongunstige invloed hebben op het handelsverkeer tussen de lidstaten en omdat de door afzonderlijke begunstigden ontvangen steun onder de de minimis-drempels blijft.

(52) Voorzover de steun geacht wordt binnen het toepassingsgebied van artikel 87, lid 1, van het EG-Verdrag te vallen, komt deze als regionale investeringssteun in aanmerking voor een vrijstelling op grond van artikel 87, lid 3, onder a), van het EG-Verdrag. Afgezien van de status van de desbetreffende zone op grond waarvan deze kan worden aangemerkt als een zone die in aanmerking komt voor regionale steun, benadrukt de partij de situatie met betrekking tot de werkloosheid, het langdurige proces van de ontwikkeling en de absolute noodzaak om huurders te vinden en te behouden.

(53) Zelfs indien de regeling wordt beschouwd als productiesteun is deze verenigbaar met de gemeenschappelijke markt omdat deze in overeenstemming is met de voorwaarden van de mededeling van 1998 inzake de wijze van toepassing van artikel 87, lid 3, van het EEG-Verdrag op regionale steunmaatregelen, voorzover de verstrekking van steun in de regio's van artikel 87, lid 3, onder a) betreft.

(54) Er is een gerechtvaardigde verwachting gewekt bij de reeds in de betrokken zone gevestigde begunstigden die voorzichtigheidshalve nauwgezet alle stappen hebben ondernomen om zich er zelf van te verzekeren dat de steun rechtmatig was. Een huurder in de "oorspronkelijke" zone heeft zijn activiteiten aldaar gevestigd onder uitdrukkelijke voorwaarde en in de verwachting dat de CHDA in zijn geheel zou worden ontwikkeld.

(55) Gevraagd wordt hoe de Commissie tot de conclusie zou kunnen komen dat de regeling onverenigbaar is met de gemeenschappelijke markt zonder onderzoek te hebben gedaan naar vergelijkbare stimuleringsmaatregelen voor stadsvernieuwing in andere lidstaten. Aangevoerd wordt dat dergelijke stimuleringsmaatregelen zeer gangbaar zijn en typerend zijn voor Urban-programma's.

V

BEOORDELING VAN DE STEUN

V.1. Staatssteun

(56) Na bestudering van de zienswijze van de Ierse autoriteiten en de argumenten van partijen blijft de Commissie bij haar standpunt, zoals medegedeeld in het schrijven aan de Ierse autoriteiten waarbij de procedure van artikel 88, lid 2, van het EG-Verdrag werd ingeleid, dat de onderhavige steunmaatregel moet worden aangemerkt als onrechtmatige productiesteun die valt binnen het toepassingsgebied van artikel 87, lid 1, van het EG-Verdrag.

(57) De Commissie is van oordeel dat de onderhavige maatregelen moeten worden aangemerkt als steunmaatregelen van de staten of met staatsmiddelen bekostigd. In artikel 87, lid 1, van het EG-Verdrag is sprake van steun "in welke vorm ook". Staatssteun die wordt verleend in de vorm van belastingvrijstellingen (zoals verlaagde tarieven) of andere voordelige belastingfaciliteiten) worden bekostigd uit staatsmiddelen, in die zin dat de lidstaat aldus belastinginkomsten of potentiële belastinginkomsten misloopt die anders naar de schatkist waren gevloeid. Dit geldt ongeacht of dergelijke steun wordt verleend door de centrale overheid van de lidstaat of door de plaatselijke autoriteiten, die deel uitmaken van de lidstaat of deze vertegenwoordigen. De Commissie is van oordeel dat dergelijke steun onmiskenbaar een verstoring of een bedreiging van de concurrentie vormt doordat de begunstigde ondernemingen bevoordeeld worden ten opzichte van andere ondernemingen die in dezelfde lidstaat zijn gevestigd en geen steun ontvangen. Voorts kan, gelet op de algemene voorwaarden van de maatregel, niet worden uitgesloten dat dergelijke steun het handelsverkeer tussen de lidstaten wellicht negatief beïnvloedt. Dit wordt bevestigd door de informatie waarover de Commissie beschikt omtrent de activiteiten van bepaalde van de afzonderlijke begunstigden. Met name is de Commissie van oordeel dat de steun aan ondernemingen in de sector financiële dienstverlening (en verwante of analoge sectoren) in beginsel kan leiden tot een verstoring van het handelsverkeer tussen de lidstaten. Ten eerste is er sprake van omvangrijk intracommunautair handelsverkeer in financiële diensten, een sector ten aanzien waarvan op communautair niveau belangrijke liberaliseringswetgeving is doorgevoerd en die grote gevolgen zal ondervinden van de invoering van de euro. Ten tweede zijn ondernemingen die financiële diensten aanbieden steeds mobieler, en kan staatssteun een belangrijke rol spelen bij hun keuze van de plaats van vestiging van hun activiteiten. Evenzo blijkt het, in een sector zoals het hotelwezen, ongeacht de geografische markt die de specifieke marktpartij naar verluidt bedient, altijd mogelijk dat ondernemingen in andere lidstaten op die markt wellicht actief wensen te worden, maar hiervan worden weerhouden of worden afgeschrikt door de staatssteun. Ook in dergelijke gevallen is de Commissie van oordeel dat niet kan worden uitgesloten dat het handelsverkeer negatief wordt beïnvloed.

(58) Zelfs indien de lidstaat de begunstigden alleen een redelijke tegemoetkoming heeft betaald omdat zij ermee hebben ingestemd zich niet alleen te gedragen op een wijze die voordelig is voor hen, maar die er tevens toe leidt dat de beleidsdoelstellingen van de lidstaat (en de Gemeenschap) worden gerealiseerd, is de Commissie het niet eens met de bewering dat er geen sprake is van staatssteun. Een dergelijke toepassing van artikel 87, lid 1, van het EG-Verdrag kan weliswaar in sommige gevallen aanvaardbaar zijn, bijvoorbeeld wanneer de lidstaat rechtstreeks grondpercelen, goederen, effecten of diensten voor eigen verbruik aankoopt. Het is daarentegen ongewenst wanneer, zoals in het onderhavige geval, de staat aanzet tot gedragingen met het oog op het realiseren van meer algemene beleidsdoelstellingen, zoals deze bedoeld in artikel 87, leden 2 en 3 of artikel 86, lid 2, van het EG-Verdrag. Elke andere benadering bergt het risico in zich dat artikel 88, lid 3, van het EG-Verdrag zijn effectiviteit verliest. De beschrijving van de desbetreffende regeling als een "overdracht van het risico" door de lidstaat doet aan dit standpunt niets af, maar bevestigt het. Aldus moet de vraag of de subsidie in onderhavige zaak als verenigbaar met de gemeenschappelijke markt kunnen worden beschouwd, niet worden onderzocht in het licht van artikel 87, lid 1, van het EG-Verdrag, maar in het kader van artikel 87, lid 3, van het EG-Verdrag en, waar nodig, in het kader van artikel 86, lid 2, van het EG-Verdrag(6).

V.2. Geen bestaande steunmaatregel

(59) Ierland en enkele van de belanghebbenden hebben aangevoerd dat de thans onderzochte maatregel een bestaande steunmaatregel is, of dat de desbetreffende afzonderlijk toegekende subsidies door een bestaande steunmaatregel worden gedekt. De Commissie merkt te dien aanzien op dat het aangevoerde argument geen betrekking heeft op de inhoudelijke voorwaarden van de afzonderlijke gevallen waarin steun is toegekend ten opzichte van de steunmaatregel waaronder deze zou vallen. Het probleem is louter een tijdsprobleem. Voorts bestaat er geen verschil van inzicht omtrent de feiten. De datum waarop de eerder door de Commissie goedgekeurde steunmaatregel afliep, wordt niet betwist, evenmin als de data waarop de afzonderlijke subsidies werden verleend, noch dat de afzonderlijke subsidies werden verleend na het verstrijken van de geldigheidsduur van de oorspronkelijk door de Commissie goedgekeurde steunmaatregel. Tot slot wordt niet aangevochten dat de nieuwe maatregel (of de verlenging van de oorspronkelijke maatregel) niet bij de Commissie werd aangemeld en nooit door haar werd goedgekeurd. Het door Ierland en enkele van de belanghebbenden aangevoerde argument is dus een principiële vraag, ten aanzien waarvan de Commissie geen feitelijke informatie nodig heeft om tot een besluit te komen.

(60) Wanneer de Commissie een steunmaatregel goedkeurt met een afgebakende looptijd, geldt deze goedkeuring uitsluitend tot de genoemde datum. Indien een nieuwe maatregel wordt ingevoerd voor de periode die volgt op de genoemde datum, of indien de bestaande maatregel wordt gewijzigd teneinde de geldigheidsduur ervan te verlengen, is er sprake van nieuwe staatssteun welke niet valt onder de oorspronkelijke goedkeuring van de Commissie. Dergelijke nieuwe staatssteun moet bij de Commissie worden aangemeld overeenkomstig artikel 88, lid 3, van het EG-Verdrag. De Commissie is niet bevoegd dergelijke maatregelen te behandelen als een bestaande steunmaatregel.

(61) De Commissie is van oordeel dat elke wijziging van een bestaande steunmaatregel, in principe, moet worden aangemeld. Zij is hoe dan ook niet van mening dat een verlenging van de looptijd van een steunmaatregel, als algemene regel, kan worden aangemerkt als immaterieel, zeker niet in onderhavig geval, waar het ging om verlengingen van verscheidene jaren. Evenmin is de Commissie van oordeel dat wijzigingen van essentiële onderdelen van een steunmaatregel, ongeacht of het gaat om de inhoudelijke bepalingen, het territoriale toepassingsgebied of de duur ervan, kunnen worden beschouwd als tenuitvoerleggingsmaatregelen. Ook overwegingen van praktische aard, waaronder de stelling dat de verlenging van de regeling er in de praktijk toe bijdroeg dat de doelstelling van de oorspronkelijke regeling werd gerealiseerd, ontslaan de Commissie niet van haar plicht de terzake geldende Verdragsregels toe te passen(7).

(62) Gelet op al deze overwegingen bevestigt de Commissie haar standpunt dat de onderhavige steunmaatregel geen bestaande steunmaatregel is en dat de afzonderlijk verleende subsidies niet onder enige bestaande steunmaatregel vallen.

V.3. Niet-naleving van de aanmeldingsplicht

(63) De Commissie herinnert aan de regel van artikel 88, lid 3, van het EG-Verdrag, dat bepaalt dat de Commissie van elk voornemen tot wijziging van steunmaatregelen tijdig op de hoogte wordt gebracht, om haar opmerkingen te kunnen maken. De Commissie betreurt het te moeten concluderen dat Ierland niet aan deze verplichting heeft voldaan.

(64) De Commissie merkt voorts op dat ondernemingen die staatssteun hebben ontvangen zonder dat deze is aangemeld bij de Commissie en waarvan de Commissie tot de conclusie is gekomen dat deze onverenigbaar is met de gemeenschappelijke markt, zich niet kunnen beroepen op het beginsel van het Gemeenschapsrecht van de gerechtvaardigde verwachting om dergelijke staatssteun te behouden. Dergelijke overwegingen zijn hoe dan ook niet relevant gezien de beslissing van de Commissie de maatregel, zoals gewijzigd door Ierland, verenigbaar met de gemeenschappelijke markt te verklaren.

V.4. De minimis

(65) De Commissie onderstreept dat deze beschikking van toepassing is op de steunmaatregel, niet op de afzonderlijke maatregelen tot tenuitvoerlegging van de regeling ten aanzien van de specifieke ondernemingen, waarvan sommige wellicht moeten worden aangemerkt als staatssteun in de zin van artikel 87, lid 1, van het EG-Verdrag en andere daarentegen niet. Deze beschikking is niet van toepassing op steunmaatregelen van de staten die niet als zodanig worden aangemerkt in de zin van artikel 87, lid 1, van het EG-Verdrag. De tenuitvoerlegging van dergelijke maatregelen mag worden voortgezet zonder dat er sprake is van inbreuk op de voorschriften inzake steunmaatregelen van de staten. In het bijzonder wijst de Commissie erop dat maatregelen die voldoen aan de de minimis-regel(8) niet vallen onder artikel 87, lid 1, van het EG-Verdrag. Indien de lidstaat twijfelt of artikel 87, lid 1, van het EG-Verdrag in een specifiek geval van toepassing is, is het aan deze lidstaat om de specifieke zaak aan te melden bij de Commissie.

V.5. Verenigbaarheid met de gemeenschappelijke markt

Productiesteun

(66) In principe beschouwt de Commissie de betaling van periodieke belastingen, heffingen of andere uitgaven, onkosten of huren in hun aard niet als een investering. Zij is daarentegen van oordeel dat een onderneming die zaken doet in Ierland normaalgesproken de kosten moet dragen van de belasting op haar belastbaar inkomen, die in principe wordt berekend op basis van de inkomsten minus de kosten, zonder enige bijzondere bepaling om dergelijke kosten kunstmatig op te drijven (zoals dubbele huuraftrek). Dergelijke ondernemingen zouden normaalgesproken ook de kosten moeten dragen van de plaatselijke heffingen en andere kosten of huurgelden. De Commissie is van mening dat dergelijke uitgaven normaalgesproken ten laste komen van de onderneming in het kader van haar dagelijks beheer of haar gebruikelijke activiteiten. Normaalgesproken zouden deze periodiek terugkeren gedurende een ononderbroken periode van onbepaalde duur. De Commissie concludeert dat de steun in de onderhavige zaak bedoeld is ter verlichting van de financiële lasten die een onderneming normaalgesproken zelf had moeten dragen bij haar dagelijks beheer of de uitoefening van haar gebruikelijke activiteiten(9). In dit opzicht herinnert de Commissie aan haar standpunt dat het vaak voorkomt dat met name in de vorm van belastingvrijstellingen productiesteun wordt verleend. De Commissie komt tot de conclusie dat dergelijke steun niet moet worden beschouwd als investeringssteun maar als productiesteun. Zij is niet van mening dat de argumenten omtrent de werkloosheidssituatie, de lange duur van de ontwikkeling, de risico's die de huurders hebben genomen en de absolute noodzaak om huurders te vinden en te binden, de objectieve kenmerken van de steunmaatregel wijzigen. Evenmin is zij in alle omstandigheden van deze zaak van mening dat de steun in kwestie moet worden beschouwd in samenhang met de kapitaalfaciliteiten die worden verleend aan projectontwikkelaars in de vorm van een "pakket", waarbij het geheel wordt opgevat als investeringssteun. Een dergelijke benadering zou ertoe kunnen leiden dat productiesteun wordt behandeld op de voordeligere wijze die is voorbehouden aan investeringssteun, niet alleen in de zones die vallen onder artikel 87, lid 3, onder a), van het EG-Verdrag, maar ook in de zones van artikel 87, lid 3, onder c), van het EG-Verdrag. Een dergelijke benadering zou ook aanleiding zijn voor bezorgdheid in zones die naar verwachting binnenkort niet meer onder artikel 87, lid 3, onder a), zullen vallen, zoals in de onderhavige zaak het geval is. In het licht van al deze overwegingen bevestigt de Commissie haar standpunt dat de maatregelen in kwestie moeten worden aangemerkt als productiesteun.

Toepassing van de inhoudelijke regels inzake regionale steun

(67) De onderhavige steun zal worden beoordeeld in het licht van artikel 87, lid 3, onder a), van het EG-Verdrag, de enige afwijking van artikel 87, lid 1, van het EG-Verdrag die in deze zaak toepasselijk is.

(68) De Commissie is het eens met de stelling van de Ierse autoriteiten dat de onderhavige productiesteun in overeenstemming is met de voorwaarden van de mededeling van 1988. Meer bepaald:

(69) De steun is beperkt in de tijd (tien jaar).

(70) De voorgeschiedenis van de ontwikkeling van de zone, de meningen van deskundigen en de opmerkingen van huurders bewijzen dat het nadeel dat wordt ondervonden door ondernemingen die actief zijn in de CHDA, bestaat in de slechte staat waarin de zone zich bevindt en de angst dat de terecht slechte reputatie met betrekking tot de veiligheid van invloed zou zijn op het imago van de onderneming. De stimuleringsmaatregelen werden specifiek ontworpen om deze handicap te overbruggen.

(71) De stimuleringsmaatregelen zijn bedoeld voor de bevordering van een duurzame en evenwichtige ontwikkeling van de economische bedrijvigheid in de CHDA en leiden niet tot sectorale overcapaciteit. De stimuleringsmaatregelen zijn niet bestemd voor specifieke sectoren maar bedoeld ter compensatie van het structurele nadeel dat wordt ondervonden door elke onderneming die actief is in de zone, door de situatie van de zone in haar geheel te verbeteren. Voorts heeft de regeling in het algemeen gezorgd voor een evenwichtige economische ontwikkeling in de CHDA, welke is bereikt als onderdeel van een geïntegreerd plan dat ook voor de sector van gebouwen met een woonfunctie van gunstige invloed is geweest.

(72) De specifieke voorschriften inzake staatssteun in bepaalde sectoren en aan ondernemingen in moeilijkheden werden eveneens gerespecteerd.

(73) De stimuleringsmaatregelen zijn nooit bestemd geweest ter bevordering van de uitvoer naar andere lidstaten.

(74) In het kader van de procedure van artikel 88, lid 2, van het EG-Verdrag hebben de Ierse autoriteiten de Commissie tot nu toe volledig geïnformeerd over de tenuitvoerlegging van de steunmaatregel.

Werkgelegenheid

(75) Eén van de belanghebbenden heeft verwezen (maar de lidstaat niet) naar de richtsnoeren betreffende werkgelegenheidssteun(10). Gelet op het feit dat de Commissie heeft besloten de gewijzigde maatregel verenigbaar met de gemeenschappelijke markt te verklaren, acht de Commissie deze argumenten niet langer relevant.

Effecten van de steun in de periode dat de zone niet langer kan worden aangemerkt als een steunzone

(76) In principe vormt het uitgangspunt voor de Commissie bij haar analyse het tijdstip waarop steun wordt toegekend ten opzichte van het tijdstip waarop deze vervolgens wordt uitgekeerd. Bij de beoordeling van de vraag of staatssteun als verenigbaar met de gemeenschappelijke markt kan worden beschouwd, neemt de Commissie daarentegen alle relevante feiten in aanmerking, waaronder in bepaalde omstandigheden het tijdstip waarop de kosten (waarvoor de steun wordt verleend) zijn gemaakt en het tijdstip waarop de steun wordt uitgekeerd. In de overgrote meerderheid van de gevallen leidt dit niet tot bijzondere moeilijkheden. Er kan zich echter een probleem voordoen, in het bijzonder bij productiesteun, wanneer de steun wordt toegekend in verband met kosten die naar verwachting gedurende een relatief lange tijdspanne in de toekomst zullen worden gemaakt, terwijl de steun eveneens periodiek wordt uitgekeerd naarmate de kosten verschuldigd zijn. Dit kan in het bijzonder het geval zijn wanneer de desbetreffende periode aanzienlijk langer is dan de geldigheidsduur van een bestaand wettelijk kader, zeker wanneer de toekenning van de steun plaatsvindt na het tijdstip waarop redelijkerwijs kon worden verwacht dat het wettelijk kader wijzigingen zou ondergaan. Dit geldt des te meer in het geval van fiscale steun, ten aanzien waarvan de Commissie bijzondere inspanningen doet om eerlijke concurrentievoorwaarden te waarborgen(11).

(77) Met name met betrekking tot regionale steun kunnen er dergelijke bezwaren zijn, zeker wanneer de desbetreffende regio zijn status van steunregio verliest of een andere status krijgt, ten gevolge waarvan productiesteun niet langer kan worden toegestaan. In uitzonderlijke gevallen kan productiesteun geacht worden bij te dragen tot de regionale ontwikkeling in regio's van artikel 87, lid 3, onder a), op voorwaarde dat bepaalde voorwaarden vervuld blijven. Dergelijke steun kan gerechtvaardigd zijn vanwege de handicap die de onderneming moet overwinnen ten gevolge van de ligging van de regio van artikel 87, lid 3, onder a), en omdat, en vanwege de bijdrage die de onderneming, louter door haar aanwezigheid, levert tot de ontwikkeling van de regio in de zin van artikel 87, lid 3, onder a). Indien beide elementen aanwezig zijn, dat wil zeggen, zolang de regio onder artikel 87, lid 3, onder a), blijft vallen, kan de steun gerechtvaardigd blijven. Zodra deze echter niet meer onder dit artikel valt, is er ook niet langer sprake van een rechtvaardiging voor productiesteun. Het is deze continue aard van productiesteun die in het bijzonder heeft geresulteerd in de conclusie dat deze, in principe, niet moet worden toegestaan voor periodieke kosten die gedurende een aanzienlijke periode na het tijdstip waarop de desbetreffende regio niet langer onder artikel 87, lid 3, onder a), valt, blijven ontstaan. Dit zou immers betekenen dat de restrictieve en strikte aard van de afwijking, als een uitzondering op de algemene regel, in dat geval niet wordt gerespecteerd. Elke andere benadering zou de doelmatigheid van de periodieke vaststelling van de lijst van steunregio's ondergraven, terwijl dit er nu juist voor moet zorgen dat de steun terechtkomt in de regio's waar deze het hardst nodig is.

(78) De Commissie wijst er voorts op dat periodieke belastingvrijstellingen als regel worden beschouwd als programma's, aangezien lidstaten over het algemeen de vrijheid behouden om op elk moment hun fiscale bepalingen te wijzigen. Net als steunmaatregelen vallen periodieke belastingvrijstellingen onder de procedure van artikel 88, lid 1, van het EG-Verdrag. De Commissie herinnert er voorts aan dat het met betrekking tot regionale steunmaatregelen haar doelstelling is hun looptijd te beperken tot de geldigheidsduur van de regionale steunkaarten. Hiertoe heeft de Commissie bijvoorbeeld dienstige maatregelen van die strekking voorgesteld in het kader van de richtsnoeren inzake regionale steun van 1998. In deze omstandigheden kan de Commissie niet aanvaarden dat wat in werkelijkheid een potentieel onder artikel 88, lid 1, van het EG-Verdrag vallende steunmaatregel eenvoudigweg door het aangaan van een formele verbintenis door een lidstaat, of het nu om een administratief besluit of een contract gaat, aan deze procedure wordt onttrokken en niet onderworpen aan enig nader onderzoek. De formele omstandigheden van een subsidie mogen niet worden gebruikt om de reële effecten van de steun te verhullen.

(79) Gelet op al deze overwegingen en de complexe sociale en economische afwegingen die wellicht moeten worden gemaakt, alsmede gelet op de noodzaak ervoor zorg te dragen dat staatssteun de voorwaarden waaronder het handelsverkeer plaatsvindt niet zodanig negatief beïnvloed dat het gemeenschappelijk belang wordt geschaad, kan de Commissie tot de slotsom komen dat dergelijke regelingen onverenigbaar zijn met de gemeenschappelijke markt.

(80) In de onderhavige zaak is het de verwachting dat Dublin, tot op heden een regio die in aanmerking kwam voor regionale steun uit hoofde van artikel 87, lid 3, onder a), van het EG-Verdrag, met ingang van 1 januari 2000 de status zal krijgen van een steunregio overeenkomstig artikel 87, lid 3, onder c), van het EG-Verdrag. Derhalve zou Ierland niet langer regionale steun in de vorm van productiesteun mogen toestaan in de regio Dublin met ingang van deze datum. Niettegenstaande deze situatie was de lidstaat oorspronkelijk voornemens periodieke fiscale stimuleringsmaatregelen (in de vorm van dubbele huuraftrek en verlaagde lokale belastingtarieven) toe te staan in verband met lopende kosten en belastingen verschuldigd over een periode van ongeveer tien jaar, welke periode nog ver zou kunnen doorlopen na de datum waarop Dublin de status van steunregio overeenkomstig artikel 87, lid 3, onder a), zou verliezen. Gelet op de hiervoor uiteengezette overwegingen, alsmede op alle omstandigheden in deze zaak, zou de Commissie normaalgesproken een dergelijke maatregel niet als verenigbaar met de gemeenschappelijke markt beschouwen. Zij heeft echter in aanmerking genomen dat Ierland de oorspronkelijke maatregel heeft gewijzigd, waarbij, behoudens enkele uitzonderingen, als einddatum 31 december 2003 werd vastgesteld. Gelet op alle bijzondere omstandigheden in deze zaak, in het bijzonder het feit dat de Commissie vergelijkbare steunmaatregelen tot het einde van 1997 behandelde als investeringssteun, is de Commissie van mening dat dergelijke regelingen redelijk zouden zijn, eveneens gelet op de duur van de overgangsregelingen die in vergelijkbare omstandigheden als verenigbaar met de gemeenschappelijke markt kunnen worden beschouwd. De Commissie komt tot de slotsom dat de gewijzigde steunmaatregel kan worden aangemerkt als verenigbaar met de gemeenschappelijke markt.

Artikel 86, lid 2, van het EG-Verdrag

(81) Eén van de belanghebbenden heeft de Commissie verzocht kennis te nemen van de relevantie van artikel 86, lid 2, van het EG-Verdrag in deze zaak. Gelet op het feit dat de Commissie de gewijzigde maatregel aanvaardt als verenigbaar met de gemeenschappelijke markt, acht de Commissie deze argumenten niet langer relevant.

VI

CONCLUSIES

(82) De Commissie is tot de slotsom gekomen dat Ierland de onderhavige steun op onrechtmatige wijze heeft verleend in strijd met artikel 88, lid 3, van het EG-Verdrag. Na de gewijzigde steunmaatregel te hebben onderzocht (en rekening houdend met de verbintenis van Ierland) is de Commissie tot de slotsom gekomen dat de maatregel verenigbaar met de gemeenschappelijke markt kan worden verklaard overeenkomstig artikel 87, lid 3, onder a), van het EG-Verdrag,

HEEFT DE VOLGENDE BESCHIKKING GEGEVEN:

Artikel 1

De gewijzigde steunmaatregel op grond waarvan dubbele huuraftrek en verlaagde belastingtarieven kunnen worden toegestaan aan huurders in het desbetreffende gebied van de Customs House Docks Area te Dublin, Ierland, is verenigbaar met de gemeenschappelijke markt.

Artikel 2

Deze beschikking is gericht tot Ierland.

Gedaan te Brussel, 22 december 1999.

Voor de Commissie

Mario Monti

Lid van de Commissie

(1) PB C 99 van 10.4.1999, blz. 2.

(2) Zie voetnoot 1.

(3) PB C 29 van 2.2.1996, blz. 4.

(4) PB C 212 van 12.8.1988, blz. 2.

(5) Vermeld zij dat de Commissie in de beslissing tot inleiding van deze procedure aangaf geen bezwaar te maken tegen de fiscale stimuleringsmaatregel van kapitaalfaciliteiten voor eigenaren van gebouwen in de zone van 12 acre (N 267/98, einddatum 31 december 1999) en de zone van 27 acre (NN 133/98, einddatum 24 januari 1999).

(6) Zaak T-106/95 FFSA/Commissie, Jurisprudentie 1997, blz. II-229.

(7) Zaak C-295/97 Piaggio, arrest van 17 juni 1999, r.o. 45 en 46 (nog niet verschenen in het Publicatieblad).

(8) Mededeling van de Commissie inzake de minimis-steun (PB C 68 van 6.3.1996, blz. 9).

(9) Zaak T-459/93 Siemens/Commissie, Jurisprudentie 1995, blz. II-1675, r.o. 48.

(10) PB C 334 van 12.12.1995, blz. 4.

(11) Mededeling van de Commissie over de toepassing van de regels betreffende steunmaatregelen van de staten op maatregelen op het gebied van de directe belastingen op ondernemingen (PB C 384 van 10.12.1998, blz. 3).