BESCHIKKING VAN DE COMMISSIE van 7 mei 1991 betreffende het Belgische Fonds voor de gezondheid en de produktie van de dieren (Slechts de teksten in de Nederlandse en in de Franse taal zijn authentiek) (91/538/EEG)

DE COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN,

Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Economische Gemeenschap, en met name op artikel 93, lid 2, eerste alinea,

Gelet op Verordening (EEG) nr. 2759/75 van de Raad van 29 oktober 1975 houdende een gemeenschappelijke ordening der markten in de sector varkensvlees (1), laatstelijk gewijzigd bij Verordening (EEG) nr. 1249/89 (2), en met name op artikel 21,

Gelet op Verordening (EEG) nr. 805/68 van de Raad van 27 juni 1968 houdende een gemeenschappelijke ordening der markten in de sector rundvlees (3), laatstelijk gewijzigd bij Verordening (EEG) nr. 1628/91 (4), en met name op artikel 24,

Na de belanghebbenden overeenkomstig artikel 93, lid 2, van het Verdrag te hebben aangemaand hun opmerkingen kenbaar te maken (5) en gezien deze opmerkingen,

Overwegende hetgeen volgt:

I

(1) Eind 1986 heeft de Commissie besloten een algemeen onderzoek in te stellen naar alle bestemmingsheffingen die in de Lid-Staten in de sectoren landbouw en visserij worden geïnd, alsmede naar de bestemming van deze heffingen, en met name naar de aanwending ervan voor steunverlening.

Ter verkrijging van de betrokken gegevens is in de loop van 1987 aan alle Lid-Staten een standaardbrief gericht.

De Belgische autoriteiten hebben bij brief van 7 juni 1988 op dit verzoek om inlichtingen geantwoord. De Commissie heeft de Belgische autoriteiten bij brief van 10 april 1989 om aanvullende gegevens verzocht. De Belgische autoriteiten hebben bij brief van 6 juli 1989 aan dit verzoek voldaan.

(2) De betrokken maatregelen zijn ingesteld bij de Dierengezondheidswet van 24 maart 1987, met name artikel 32, lid 2, daarvan, en bij het Koninklijk Besluit van 11 december 1987 betreffende de verplichte bijdragen aan het Fonds voor de gezondheid en de produktie van de dieren.

Dit fonds is bedoeld voor de financiering van de vergoedingen, toelagen en andere prestaties met betrekking tot de bestrijding van dierziekten en de verbetering van de hygiëne, de gezondheid en de kwaliteit van dieren en dierlijke produkten. De middelen van dit fonds zijn voor een deel afkomstig uit verplichte bijdragen. De hoogte van deze bijdragen is vastgesteld bij het Koninklijk Besluit van 11 december 1987.

(3) Krachtens de artikelen 2 en 3 van dit Koninklijk Besluit betreft het:

- een verplichte bijdrage van 315 Bfr. voor elk geslacht rund, 105 Bfr. voor elk geslacht kalf en 20 Bfr. voor elk geslacht varken ten laste van het slachthuis,

- een verplichte bijdrage van 315 Bfr. voor elk uitgevoerd levend rund, 105 Bfr. voor elk uitgevoerd levend kalf en 20 Bfr. voor elk uitgevoerd levend varken ten laste van de exporteur (6).

(4) Het fonds is momenteel betrokken bij programma's voor:

- de uitroeiing van klassieke varkenspest,

- brucellosebestrijding.

II

(5) De Commissie heeft de Belgische Regering bij brief van 20 oktober 1989 laten weten dat zij had besloten om ten aanzien van de onderzochte steun de procedure van artikel 93, lid 2, van het Verdrag in te leiden, aangezien deze steun gedeeltelijk wordt gefinancierd uit verplichte bijdragen die ook voor dieren die uit andere Lid-Staten worden ingevoerd, moeten worden betaald. Bovendien moeten deze bijdragen worden beschouwd als discriminerende binnenlandse belastingen in de zin van artikel 95 van het Verdrag, aangezien zij uitsluitend de nationale producenten ten goede komen.

In het kader van deze procedure heeft de Commissie de Belgische Regering aangemaand haar opmerkingen mede te delen.

De Commissie heeft ook de overige Lid-Staten en de andere belanghebbenden dan de Lid-Staten aangemaand hun opmerkingen kenbaar te maken.

De opmerkingen die van andere belanghebbenden zijn ontvangen, zijn bij brief nr. 10546 van 12 april 1991 aan de Belgische Regering medegedeeld.

III

(6) De Belgische autoriteiten hebben in een brief van 20 november 1989 aan de Commissie het volgende betoogd:

a) Het is onjuist te stellen dat de inning van de belasting is verschoven naar een stadium dat noodzakelijkerwijs eerst wordt bereikt nadat het ingevoerde produkt de grens heeft overschreden, aangezien het belastbare feit bestaat in het slachten van het dier en bijgevolg degene die een levend dier invoert en aan een Belgische ondernemer doorverkoopt, niet aan de belasting is onderworpen.

b) Ook al zou door inning van de bijdrage de invoer worden belast, dan nog is deze inning verenigbaar met artikel 95 van het Verdrag en met de rechtspraak van het Hof van Justitie. De bijdrage wordt immers bij het slachthuis geïnd zonder onderscheid naar oorsprong van het produkt. Het Hof van Justitie heeft in een arrest van 31 mei 1979 (Denkavit, zaak 132/78) (7) bepaald dat, wil een heffing op ingevoerde produkten deel uitmaken van een algemeen stelsel van binnenlandse belastingen en aldus niet onder de toepassing van het verbod van heffingen van gelijke werking als douanerechten vallen, zij gelijksoortige binnenlandse en geïmporteerde produkten even zwaar en in hetzelfde commercialisatiestadium dient te belasten en ook het belastbare feit voor beide produkten hetzelfde moet zijn. De bijdrage die bij het slachten moet worden betaald, voldoet volkomen aan deze voorwaarden.

c) Wat de interpretatie van het arrest van het Hof van Justitie in zaak 47/69 (8) betreft, heeft deze zijn uitspraak als volgt gemotiveerd:

"dat de Commissie derhalve in haar beoordeling rekening moet houden met alle voor de litigieuze maatregel kenmerkende, al dan niet rechtstreeks werkende factoren, d.w.z. niet slechts met de eigenlijke steun welke aan de begunstigde vormen van de nationale bedrijvigheid wordt verleend, doch evenzeer met de indirecte steun welke hiernevens zowel in de wijze van financiering als in de nauwe samenhang tussen de omvang der steun en het rendement der financiering - in die zin dat die omvang van bedoeld rendement afhangt - kan zijn gelegen; (. . .) dat de litigieuze wijze van financiering, waarbij de omvang van de nationale steun automatisch toeneemt met de stijging van de belastingopbrengst, met name ook met die op ingevoerde concurrerende produkten, een beschermende werking heeft welke verder gaat dan de steunverlening stricto sensu;".

De bij het slachten van ingevoerde dieren te betalen bijdrage die bij het gewraakte Koninklijk Besluit is ingesteld, kan niet op grond van deze argumentatie worden veroordeeld.

De hoogte van de vergoedingen en toelagen die in het kader van de dierziektebestrijding aan de producenten worden uitgekeerd, is immers niet aan de opbrengst van de bijdragen gekoppeld.

In dit verband dient het volgende te worden opgemerkt:

i) In de wettelijke en ministeriële bepalingen wordt de hoogte van de steun niet afhankelijk gesteld van de opbrengst van de bijdragen, maar wel van de behoeften aan de betrokken gezondheidsmaatregelen en van de waarde van de afgemaakte dieren.

ii) Krachtens artikel 32, lid 2, van de wet van 24 maart 1987 wordt het Fonds voor de gezondheid en de produktie van de dieren slechts gedeeltelijk uit de opbrengst van de bijdragen gefinancierd; een wezenlijk deel van de voor dit fonds bestemde financiële middelen is afkomstig uit de begroting van het Ministerie van Landbouw.

d) De bestrijding van dierziekten in België betekent ook een voordeel voor de producenten in de overige Lid-Staten, en vooral voor de producenten in de regio's die aan België grenzen; de veestapel in de buurlanden kan immers beter worden beschermd als de Belgische veestapel gezond is; ook voor ingevoerde dieren zijn de gezondheidsrisico's dan geringer.

(7) Bij Koninklijk Besluit van 23 november 1990, waarvan de Commissie niet in kennis is gesteld, is de geldigheidsduur van de bepalingen die in de inning van de verplichte bijdragen aan het fonds voorzien, met ingang van 1 januari 1991 verlengd.

IV

(8) De Belgische autoriteiten zijn de verplichting die krachtens artikel 93, lid 3, van het Verdrag op hen rust, niet nagekomen, aangezien zij het voornemen om deze steun te verlenen niet hebben aangemeld.

De steun, die uit de verplichte bijdragen en uit door de Staat beschikbaar gestelde middelen wordt gefinancierd, kan het handelsverkeer tussen de Lid-Staten ongunstig beïnvloeden en door begunstiging van de betrokken sectoren de mededinging vervalsen of dreigen te vervalsen in de zin van artikel 92, lid 1, van het Verdrag.

(9) Gesteld kan worden dat de door het fonds genomen gezondheidsmaatregelen in aanmerking komen voor toepassing van het bepaalde in artikel 92, lid 3, onder c). Het programma voor de uitroeiing van klassieke varkenspest is immers ingevoerd op grond van Richtlijn 80/1095/EEG van de Raad (9), laatstelijk gewijzigd bij Richtlijn 87/487/EEG (10), terwijl het programma voor brucellosebestrijding is ingevoerd om te voldoen aan het bepaalde in Richtlijn 64/432/EEG van de Raad (11), laatstelijk gewijzigd bij Richtlijn 91/13/EEG (12).

(10) Omdat de steun voor een deel wordt gefinancierd uit belastingen die de uit andere Lid-Staten ingevoerde produkten treffen, kan dit standpunt echter niet worden onderschreven.

Volgens de rechtspraak van het Hof van Justitie vormt de financiering van Staatssteun uit een verplichte bestemmingsheffing namelijk een wezenlijk onderdeel van die steunmaatregel en dient bij de beoordeling van een dergelijke steunmaatregel zowel de steun als de wijze van financiering ervan aan het Gemeenschapsrecht te worden getoetst.

Nu is het zo dat, hoewel de steun zowel wat vorm als wat doelstellingen betreft verenigbaar is met het Gemeenschapsrecht, de financiering ervan uit parafiscale heffingen die ook de ingevoerde communautaire produkten belasten, volgens de rechtspraak van het Hof van Justitie in zaak 47/69 een beschermende werking heeft die verder gaat dan de steunverlening stricto sensu.

Deze beschermende werking is aanwezig ongeacht het aandeel van de verplichte bijdragen in de financiering van de steun. De omstandigheid dat de betrokken steun slechts gedeeltelijk uit deze bijdragen wordt gefinancierd, waarop door de Belgische autoriteiten wordt gewezen, kan deze werking niet teniet doen. De Belgische autoriteiten voeren verder aan dat de hoogte van de steun niet aan de opbrengst van de belasting is gekoppeld, maar ook in dit geval blijft deze beschermende werking bestaan. Zonder de betrokken bijdragen zou de situatie namelijk als volgt zijn: of wel zouden er minder middelen beschikbaar zijn om de steun te financieren of wel zou moeten worden overgegaan tot verhoging van hetzij de door de Staat beschikbaar gestelde middelen hetzij de bijdrage die voor de in België geproduceerde dieren wordt geïnd.

(11) Bovendien moet het beginsel dat de belasting niet op ingevoerde produkten mag worden geheven, worden doorgetrokken tot het slachtstadium om te voorkomen dat de vrijstelling aan de grens gewoonweg wordt omzeild door de betaling van de belasting op de ingevoerde produkten tot de stadia na de invoer uit te stellen.

(12) Daar Richtlijn 64/432/EEG inzake veterinairrechtelijke vraagstukken op het gebied van het intracommunautaire handelsverkeer in runderen en varkens hoofdzakelijk tot doel heeft de Lid-Staten waaruit deze dieren worden verzonden, ertoe te verplichten toe te zien op de naleving van een aantal gezondheidsmaatregelen die onder meer moeten garanderen dat uitgevoerde dieren geen besmettelijke ziekten kunnen verspreiden, worden de bovenbedoelde belastingen in feite gebruikt om steun aan de Belgische veehouders te financieren.

Tenslotte wordt erop gewezen dat alle Lid-Staten in het kader van de voornoemde richtlijnen met uitroeiingsprogramma's zijn begonnen. Het argument van de Belgische autoriteiten dat de activiteiten op gezondheidsgebied de veehouders en handelaren van de buurlanden ten goede komen, geldt voor alle Lid-Staten die op grond van die communautaire bepalingen uitroeiingsmaatregelen moeten nemen. De financiering van dergelijke activiteiten in België kan derhalve geen reden zijn om een belasting te leggen op de dieren die uit een andere Lid-Staat zijn ingevoerd.

(13) Bovendien moeten de verplichte bijdragen die in het slachtstadium voor ingevoerde dieren worden geïnd, worden beschouwd als discriminerende binnenlandse belastingen in de zin van artikel 95 van het Verdrag, aangezien zij uitsluitend de nationale producenten ten goede komen.

Volgens het arrest van 21 mei 1980 in zaak 73/79 van het Hof van Justitie (13) treft een binnenlandse belasting produkten uit andere Lid-Staten namelijk zwaarder dan nationale produkten, wanneer deze belasting uitsluitend of hoofdzakelijk bestemd is voor de financiering van steunmaatregelen die alleen de nationale produkten ten goede komen.

De argumenten die door de Belgische autoriteiten worden aangevoerd om te staven dat de verplichte bijdragen bij het slachten in overeenstemming zijn met artikel 95 van het Verdrag, kunnen derhalve niet worden aanvaard, aangezien in deze argumenten geen rekening wordt gehouden met het feit dat er voor de importeurs geen voordeel is verbonden aan de gezondheidsmaatregelen die gedeeltelijk uit de opbrengst van de belasting worden gefinancierd.

(14) Bijgevolg kunnen de onder I beschreven steunmaatregelen die door het Fonds voor de gezondheid en de produktie van de dieren worden gefinancierd, wegens de wijze van financiering ervan niet als verenigbaar met de gemeenschappelijke markt worden beschouwd en dienen zij bijgevolg te worden ingetrokken,

HEEFT DE VOLGENDE BESCHIKKING GEGEVEN:

Artikel 1

De door België in de sectoren runderen en varkens verleende steun die uit de verplichte bijdragen als bedoeld in het Koninklijk Besluit van 11 december 1987 betreffende de verplichte bijdrage aan het Fonds voor de gezondheid en de produktie van de dieren wordt gefinancierd, is onverenigbaar met de gemeenschappelijke markt in de zin van artikel 92 van het Verdrag en moet worden afgeschaft voor zover de verplichte bijdragen in het slachtstadium ook de uit de andere Lid-Staten ingevoerde produkten belasten.

Artikel 2

België dient de Commissie binnen twee maanden na kennisgeving van deze beschikking mede te delen welke maatregelen zijn genomen om aan de onderhavige beschikking gevolg te geven.

Artikel 3

Deze beschikking is gericht tot het Koninkrijk België. Gedaan te Brussel, 7 mei 1991. Voor de Commissie

Ray MAC SHARRY

Lid van de Commissie

(1) PB nr. L 282 van 1. 11. 1975, blz. 1. (2) PB nr. L 129 van 11. 5. 1989, blz. 12. (3) PB nr. L 148 van 28. 6. 1968, blz. 24. (4) PB nr. L 150 van 15. 6. 1991, blz. 16. (5) PB nr. C 24 van 1. 2. 1990, blz. 12. (6) Momenteel beloopt de bijdrage 630 Bfr. voor elk geslacht of uitgevoerd rund, 200 Bfr. voor elk geslacht of uitgevoerd kalf en 40 Bfr. voor elk geslacht of uitgevoerd varken (Koninklijk Besluit van 23 november 1990). (7) Jurisprudentie 1979, blz. 1923. (8) Jurisprudentie 1970, blz. 487. (9) PB nr. L 325 van 1. 12. 1980, blz. 1. (10) PB nr. L 280 van 3. 10. 1987, blz. 24. (11) PB nr. 121 van 29. 7. 1964, blz. 1977/64. (12) PB nr. L 8 van 11. 1. 1991, blz. 26. (13) Jurisprudentie 1980, blz. 1533.