Jaarverslag 1998 met betrekking tot de EGKS,

vergezeld van het antwoord van de Commissie

(1999/C 338/01)

(Artikel 45 C, lid 4, van het EGKS-Verdrag en artikel 88 van het Financieel Reglement van 21 december 1977, zoals laatstelijk gewijzigd bij Verordening (EG, EGKS, Euratom) nr. 2779/98 van de Raad van 17 december 1998)

INHOUD

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

HOOFDSTUK 1 DE SOLVABILITEIT VAN DE EGKS EN DE ONTWIKKELING VAN HAAR VOORNAAMSTE ACTIVITEITEN

Inleiding

1. Dit hoofdstuk heeft betrekking op de solvabiliteit van de EGKS per 31 december 1998 en op de ontwikkeling van haar voornaamste begrotings- en bankactiviteiten in de loop van het begrotingsjaar. De solvabiliteit van de EGKS is bijzonder belangrijk, met name om de volgende redenen:

a) afgezien van een gering aantal leningen uit eigen vermogen worden de leningen van de EGKS gefinancierd met bankleningen of emissies van obligaties. Het is dus belangrijk dat de EGKS op de financiële markten de hoogste rating krijgt, hetgeen een zeer goede solvabiliteit vereist;

b) daar veruit de meeste leningen van de EGKS "back to back"-leningen zijn (qua rentevoet, valuta's en looptijden), blijft als voornaamste bankrisico over dat de leningen niet worden afgelost. Andere risico's kunnen zich voordoen wanneer het evenwicht tussen opgenomen en verstrekte leningen wordt verstoord doordat een debiteur in gebreke blijft;

c) aangezien het Verdrag van Parijs in 2002 afloopt, moet nauwkeurig worden gelet op het beloop van het eigen vermogen dat nodig is om de solvabiliteit van de EGKS te garanderen tot het einde van het Verdrag, maar zelfs nog daarna met het oog op de aflossing van de resterende leningen.

Solvabiliteit van de EGKS

Solvabiliteitsratio

2. Sinds 1994 is het voornaamste instrument ter analyse van de solvabiliteit van de EGKS de daartoe in Richtlijn 89/647/EEG(1) opgenomen ratio. De noemer van deze ratio omvat de activa en posten buiten de balanstelling die worden gewogen overeenkomstig de aanwijzingen in de richtlijn. Voor de teller houdt de Commissie rekening met het Garantiefonds en het onverdeeld resultaat, dus niet met andere posten die zouden kunnen worden geacht deel uit te maken van het eigen vermogen van de EGKS. De bij de berekening van de solvabiliteitsratio gebruikte omschrijving van het eigen vermogen vormt een interpretatie van de richtlijn die tot een voldoende behoedzame beoordeling leidt.

3. Per 31 december 1998 beliep de solvabiliteitsratio van de EGKS 32,8 %, tegen 28,3 % per 31 december 1997. Deze stijging die het gevolg is van de toename van de middelen van het Garantiefonds (+ 6 %) en vooral van de aanzienlijke daling bij de uitstaande leningen, ligt in de lijn van het besluit van de Commissie(2) om de reserve van de na 2002 lopende leningen waarvoor geen staatsgarantie is verleend op een peil van 100 % te brengen. Bijgevolg loopt de solvabiliteitsratio geleidelijk op tot 100 %.

Voorziening voor grote risico's

4. De afloop van het Verdrag van Parijs in 2002 is reeds van significante invloed op de omvang van de activiteiten van de EGKS. Haar leningenportefeuille en het aantal debiteuren worden steeds kleiner. Met het oog op het risico dat is ontstaan door de concentratie van de verplichtingen jegens derden, heeft de Raad een richtlijn betreffende het toezicht op en de beheersing van grote risico's van kredietinstellingen(3) uitgevaardigd. In haar verslagen over de EGKS voor de begrotingsjaren 1994 (paragraaf 1.5) en 1995 (paragraaf 1.6)(4) heeft de Kamer op de twee maximumbedragen uit deze richtlijn gewezen.

5. Om het met deze concentratie verbonden risico te beperken, vormde de Commissie een voorziening voor grote risico's waarvan het bedrag conform bijlage VI van Richtlijn 93/6/EEG van de Raad(5) wordt berekend op basis van de overschrijdingen van de twee voornoemde grenswaarden. Hoewel deze richtlijn niet echt van toepassing is op de situatie van de EGKS, blijkt deze aanpak voorzichtig genoeg om het hoofd te bieden aan de overschrijdingen die het gevolg zijn van vroegere verrichtingen. Het bedrag van deze voorziening is gedaald van 27 Mio ECU per 31 december 1997 tot 23 Mio ECU per 31 december 1998. Deze ontwikkeling is het gevolg van de vermindering van de betrokken activa wegens de terugbetalingen in 1998.

Specifieke waardecorrecties

6. Ingevolge de richtlijnen van de Raad betreffende de jaarrekening(6) moeten de actiefposten van de balans afzonderlijk worden gewaardeerd en zo nodig specifieke waardecorrecties ondergaan. Het in de balans opgenomen bedrag voor de specifieke waardecorrecties op leningen inclusief rente is gedaald van 170 Mio ECU per 31 december 1997 tot 130 Mio ECU per 31 december 1998(7), ofwel met 24 %. Deze daling is met name het gevolg van de overheveling - met bijbehorende waardecorrectie - naar de balanspost "roerende activa"(8) van een vordering op een in gebreke blijvende debiteur die in het kader van de herschikking van zijn schulden in 1998 nieuwe financiële instrumenten ter vervanging van een deel van zijn leningen heeft uitgegeven. Zonder deze overheveling zou de waardecorrectie 185,2 Mio ECU hebben bedragen.

7. Voor de andere risicodebiteuren, namelijk die van wie de schulden aan de EGKS niet door garanties van het hoogste niveau zijn gedekt(9), heeft de Commissie de financiële situatie geanalyseerd en de noodzakelijke waardecorrecties aangebracht.

Ontwikkeling van de bestedingen en middelen van de EGKS

8. De betalingsverplichtingen van de operationele begroting van de EGKS (OBE) zijn in 1998 blijven dalen (14,9 %, zie tabel 1). Deze tendens is grotendeels toe te schrijven aan de daling van de wederaanpassingssteun (- 25,1 Mio ECU) en in mindere mate aan het achterwege blijven van nieuwe rentesubsidies, aangezien in 1998 geen enkele lening met rentesubsidie is verstrekt(10). Voorts bedroegen de betalingsverplichtingen 60 Mio ECU minder dan de begrotingsramingen vanwege de daling van de wederaanpassingssteun (traditionele steun en sociale component, - 30 Mio ECU) en de omschakelingssteun (- 30 Mio ECU). Ten aanzien van deze steunvorm diende de Commissie op 10 juni 1998 een voorstel in voor een besluit krachtens artikel 95 EGKS-Verdrag tot overdracht van een bedrag van 60 Mio ECU (30 Mio ECU in 1998 en eenzelfde bedrag in 1999) van de OBE naar de algemene begroting van de Europese Unie ter versterking van de communautaire initiatieven Rechar II en Resider II(11). Bij gebreke van een gunstig advies van de Raad is dit voorstel niet aangenomen en de overdracht heeft bijgevolg niet plaatsgevonden.

9. De middelen vertoonden na de incidentele stijging van 1997 opnieuw een dalende lijn(12). Deze ontwikkeling vloeit hoofdzakelijk voort uit twee tegengestelde factoren: enerzijds de reductie tot 0 % van de heffing voor het eerste jaar en anderzijds een bijzonder hoog bedrag aan annuleringen van betalingsverplichtingen voor het tweede achtereenvolgende jaar.

10. Anders dan geraamd vertonen de begrotingsactiviteiten voor het derde achtereenvolgende jaar een overschot, hetgeen verdere consolidatie van het Garantiefonds (+ 30 Mio ECU) en van de voorziening voor de financiering van de OBE (+ 26 Mio ECU, zie de tabellen 2 en 3) mogelijk maakte. Deze voorziening zal zo nodig in de loop van de volgende begrotingsjaren worden gebruikt.

Ontwikkeling van de EGKS-balans

11. Het balanstotaal van de EGKS verminderde tussen 31 december 1997 en 31 december 1998 met 903 Mio ECU (ofwel 15,2 %) (zie tabel 4). Deze daling is voornamelijk het gevolg van het kleinere bedrag aan uitstaande, uit opgenomen middelen verstrekte leningen: in het begrotingsjaar 1998 ontving de EGKS 690,6 Mio ECU aan aflossingen van leningen, terwijl zij slechts 19,7 Mio ECU aan nieuwe leningen verstrekte (zie tabel 5).

12. Het bedrag aan uitstaande, uit opgenomen middelen verstrekte leningen, dat per 31 december 1998 2898 Mio ECU beliep, zal per 23 juli 2002 (vóór waardecorrecties) zijn verminderd tot ongeveer 730 Mio ECU, waarvan ongeveer 90 % niet wordt gedekt door een garantie van het hoogste niveau. De laatste van deze leningen loopt af in 2019. Deze bedragen zijn berekend op basis van de vóór 31 december 1998 verstrekte leningen. Ingevolge een besluit van de Commissie(13) mogen er geen leningen meer worden verstrekt waarvoor reserves moeten worden vastgelegd en waarvan de looptijd zou eindigen na afloop van het EGKS-Verdrag.

13. Met 39 % van de activa van de EGKS vormen de kasgeldrekeningen per 31 december 1998 na de leningen de belangrijkste post. De betrokken rekeningen en de voornaamste tegenposten ervan aan de passiefzijde zijn opgenomen in tabel 6.

Conclusie

14. Het begrotingsjaar 1998 leverde voor het derde achtereenvolgende jaar een overschot op, doordat enerzijds een groot bedrag aan betalingsverplichtingen werd geannuleerd en anderzijds een geringer bedrag aan betalingsverplichtingen werd gespen deerd dan geraamd. Dankzij dit overschot heeft de EGKS haar solvabiliteit aanmerkelijk kunnen versterken, de noodzakelijke voorzieningen kunnen vormen en de nodige waardecorrecties kunnen aanbrengen.

15. Met het oog op de afloop van het Verdrag dienen de gecumuleerde reserves enerzijds om de begrotingsactiviteiten ondanks het in 1998 tot 0 % teruggebrachte EGKS-heffingspercentage af te ronden en anderzijds om het Garantiefonds geleidelijk op een niveau te brengen van 100 % - na aftrek van de specifieke waardecorrecties - van de uitstaande leningen waarvoor geen garantie van een lidstaat bestaat en die op 23 juli 2002 nog niet zullen zijn afgelost. Bovendien zullen de dan beschikbare reserves, overeenkomstig de aanwijzingen van de Europese Raad in zijn te Amsterdam aangenomen resolutie over groei en werkgelegenheid, worden bestemd voor een onderzoeksfonds in de kolen- en staalsector.

HOOFDSTUK 2 BETROUWBAARHEIDSVERKLARING BETREFFENDE DE EGKS

16. Overeenkomstig artikel 45 C van het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap voor Kolen en Staal (EGKS) heeft de Kamer de rekeningen van de EGKS onderzocht teneinde het Europees Parlement en de Raad een verklaring voor te leggen over de betrouwbaarheid van de rekeningen en de wettigheid en regelmatigheid van de onderliggende verrichtingen.

17. De betrokken rekeningen vormen de jaarrekening van de EGKS per 31 december 1998, opgesteld onder de verantwoordelijkheid van de Commissie en bekendgemaakt in het Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen(14).

18. In haar verslag over de jaarrekening van de EGKS per 31 december 1998(15), dat geldt als verklaring van betrouwbaarheid en tezamen met de betrokken jaarrekening wordt gepubliceerd, concludeert de Kamer dat deze "een getrouw beeld geeft van het vermogen en de financiële situatie van de Europese Gemeenschap voor Kolen en Staal per 31 december 1998, alsmede van het resultaat van haar verrichtingen in het op die datum afgesloten begrotingsjaar".

19. Teneinde zich te vergewissen van de wettigheid en regelmatigheid van de onderliggende verrichtingen van de EGKS-rekeningen over het begrotingsjaar 1998, heeft de Kamer controles verricht overeenkomstig de op internationaal niveau algemeen erkende controlenormen. Met name heeft zij zich gebaseerd op de analyse van de systemen en op de uitgevoerde tests.

20. De Kamer is van oordeel dat er voldoende zekerheid bestaat dat de verrichtingen over het geheel genomen wettig en regelmatig zijn.

Dit verslag is door de Rekenkamer te Luxemburg vastgesteld te harer zitting van 22 en 23 september 1999.

Voor de Rekenkamer

Jan O. KARLSSON

President

Tabel 1

Ontwikkeling van de bestedingen en middelen tussen 1991 en 1998

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

Tabel 2

Mutaties in de voorziening voor de financiering van de operationele begroting van de EGKS (OBE) in 1998

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

Tabel 3

Ontwikkeling van het eigen vermogen van de EGKS in 1998

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

Tabel 4

Ontwikkeling tussen 31 december 1997 en 31 december 1998 van de samengevatte EGKS-balans vóór toewijzing van het resultaat

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

Tabel 5

Door de EGKS tussen 1989 en 1998 krachtens de artikelen 54, 56 en 95 verstrekte leningen

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

Tabel 6

Ontwikkeling van de liquide middelen van de EGKS en van de voornaamste tegenposten tussen 31 december 1997 en 31 december 1998

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

(1) Richtlijn 89/647/EEG van de Raad van 18 december 1989 betreffende een solvabiliteitsratio voor kredietinstellingen (PB L 386 van 30.12.1989, blz. 14).

(2) Kwesties in verband met de afloop van het EGKS-Verdrag - financiële activiteiten (PV(96) 1306). Beraadslaging op basis van de documenten SEC(96) 1492 - 1493.

(3) Richtlijn 92/121/EEG van de Raad van 21 december 1992 betreffende het toezicht op en de beheersing van grote risico's van kredietinstellingen (PB L 29 van 5.2.1993, blz. 1).

(4) Jaarverslag 1994 met betrekking tot de EGKS (PB C 329 van 7.12.1995, blz. 3). Jaarverslag 1995 met betrekking tot de EGKS (PB C 377 van 13.12.1996, blz. 3). De maxima zijn van toepassing op het bedrag van de betalingsverplichtingen die de EGKS kan aangaan jegens eenzelfde wederpartij (cliënt of groep cliënten):

a) het totaal van de betalingsverplichtingen ten aanzien van één enkele derde mag niet meer dan 25 % van het eigen vermogen van de EGKS bedragen;

b) het totaalbedrag van de "grote risico's" mag niet meer dan 800 % van dit eigen vermogen bedragen. Er is sprake van een "groot risico" wanneer de som van de betalingsverplichtingen ten aanzien van één enkele derde ten minste 10 % van dit eigen vermogen bedraagt.

(5) Richtlijn 93/6/EEG van de Raad van 15 maart 1993 inzake de kapitaaltoereikendheid van beleggingsondernemingen en kredietinstellingen (PB L 141 van 11.6.1993, blz. 1).

(6) Vierde richtlijn van de Raad van 25 juli 1978 op de grondslag van artikel 54, lid 3, sub g), van het Verdrag betreffende de jaarrekening van bepaalde vennootschapsvormen (78/660/EEG) (PB L 222 van 14.8.1978). Richtlijn 86/635/EEG van de Raad van 8 december 1986 betreffende de jaarrekening en de geconsolideerde jaarrekening van banken en andere financiële instellingen (PB L 372 van 31.12.1986).

(7) Jaarrekening van de EGKS per 31 december 1998: specifieke waardecorrecties op leningen (130 Mio ECU, toelichting 5.1).

(8) Punt b) van toelichting 6.2 in de bijlage bij de jaarrekening van de EGKS per 31 december 1998.

(9) Als garanties van het hoogste niveau worden beschouwd de garanties van de lidstaten van de EU of daarmee gelijkgestelde garanties (van openbare instellingen en overheidsbedrijven van de lidstaten) en bankgaranties.

(10) Beleid inzake het opnemen en verstrekken van leningen met het oog op de afloop van het EGKS-Verdrag (PB C 175 van 28.6.1994).

(11) Document SEC(98) 967 def.

(12) De oorzaken van deze stijging worden vermeld in paragraaf 1.8 van het jaarverslag 1997 met betrekking tot de EGKS (PB C 352 van 18.11.1998).

(13) Beleid inzake het opnemen en verstrekken van leningen met het oog op de afloop van het EGKS-Verdrag (PB C 175 van 28.6.1994).

(14) Financiële staten van de EGKS per 31 december 1998, gepubliceerd in PB C 240 van 25.8.1999.

(15) Verslag van de Europese Rekenkamer over de jaarrekening van de EGKS per 31 december 1998, gepubliceerd in PB C 240 van 25.8.1999.

ANTWOORD VAN DE COMMISSIE

De Commissie heeft geen opmerkingen. Zij stelt vast dat het verslag van de Rekenkamer geen enkele kritiek bevat en dat een voorstel voor een positieve betrouwbaarheidsverklaring wordt gedaan.