Beschikking van de Commissie

van 22 augustus 2002

inzake de steunregeling die door Spanje ten behoeve van de coördinatiecentra in Biskaje ten uitvoer is gelegd (Steunmaatregel C 48/2001 (ex NN 43/2000))

(kennisgeving geschied onder nummer C(2002) 3141)

(Slechts de tekst in de Spaanse taal is authentiek)

(Voor de EER relevante tekst)

(2003/81/EG)

DE COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN,

Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap, inzonderheid op artikel 88, lid 2, eerste alinea,

Gelet op de Overeenkomst betreffende de Europese Economische Ruimte, inzonderheid op artikel 62, lid 1, onder a),

Na de belanghebbenden overeenkomstig de genoemde artikelen te hebben aangemaand hun opmerkingen te maken(1) en gezien deze opmerkingen,

Overwegende hetgeen volgt:

I. PROCEDURE

(1) In 1997 hechtte de Raad Ecofin zijn goedkeuring aan een gedragscode inzake de belastingregeling voor ondernemingen om het probleem van de schadelijke belastingconcurrentie te bestrijden(2). Voortvloeiend uit de verbintenis die deze gedragscode inhield publiceerde de Commissie in 1998 een Mededeling over de toepassing van de regels betreffende steunmaatregelen van de staten op maatregelen op het gebied van de directe belastingen op ondernemingen(3) (hierna "de mededeling") waarin zij het vaste voornemen uitte er streng op toe te zien dat deze regels nauwgezet worden nageleefd en zich aan het beginsel van de gelijke behandeling te houden. Op basis van deze mededeling begon de Commissie de in de lidstaten geldende belastingregelingen per geval te onderzoeken of opnieuw te onderzoeken.

(2) In deze context verzocht de Commissie de Spaanse autoriteiten bij brief van 12 februari 1999 informatie over verscheidene maatregelen, waaronder de belastingregelingen die in Baskenland en Navarra gelden voor de coördinatiecentra. Geen van deze maatregelen was bij de Commissie aangemeld. De Spaanse autoriteiten verschaften de gevraagde informatie bij brief van 21 april 1999.

(3) Bij brief van 22 juni 2000 deelden de Spaanse autoriteiten de Commissie mee dat de belastingregelingen voor de coördinatiecentra in Álava en Guipúzcoa waren ingetrokken.

(4) Bij brief van 8 mei 2001 deelde Spanje de Commissie mee dat de belastingregeling voor de coördinatiecentra in Navarra was ingetrokken en dat de regeling in Biskaje nog steeds van kracht was maar niet was toegepast. Aangezien, volgens de beschikbare informatie, geen enkele steun was verleend uit hoofde van de steunregelingen in Álava, Guipúzcoa en Navarra, staakte de Commissie haar onderzoek daarnaar en beperkte zij haar onderzoek naar de regeling voor coördinatiecentra in Biskaje, die nog steeds van kracht was.

(5) Bij brief van 11 juli 2001 stelde de Commissie Spanje in kennis van haar beslissing ten aanzien van de coördinatiecentra in Biskaje de procedure van artikel 88, lid 2, van het EG-Verdrag in te leiden.

(6) Het besluit van de Commissie tot inleiding van de procedure werd in het Publicatieblad van de Europese Unie(4) bekendgemaakt. De Commissie verzocht belanghebbenden hun opmerking over de steunmaatregel kenbaar te maken.

(7) Bij brief van 20 november 2001 deelden de Spaanse autoriteiten de Commissie mede dat de Diputación Foral (provinciale raad) van Biskaje een wetsontwerp tot intrekking van de belastingregeling voor coördinatiecentra had goedgekeurd.

(8) Bij brieven van 18 maart 2002 en 8 april 2002 verzocht de Commissie Spanje om verdere informatie over de afschaffing van de belastingregeling voor de coördinatiecentra en over de begunstigden van deze regeling. Bij brief van 25 april 2002 deelde Spanje de Commissie mee dat de belastingregeling voor de coördinatiecentra per 30 april 2002 definitief zou worden afgeschaft en dat de enige begunstigde al van zijn status als coördinatiecentrum had afgezien. Bij brief van 3 juni 2002 bevestigde Spanje dat de belastingregeling ten behoeve van de coördinatiecentra was afgeschaft.

II. BESCHRIJVING VAN DE STEUN

(9) In Biskaje is een bijzondere belastingregeling ingevoerd voor de centra voor bestuur, coördinatie en financiële transacties ("Centros de dirección, de coordinación y financieros"). Op de bepalingen inzake deze regeling zijn de artikelen 53 en 54 van Norma Foral nr. 3/1996 van 26 juni betreffende de vennootschapsbelasting en Decreto Foral nr. 81/1997 van 10 juni houdende goedkeuring van de vennootschapsbelastingregeling van toepassing.

(10) Een centrum voor bestuur, coördinatie en financiële transacties (hierna "coördinatiecentrum") is een aan de vennootschapsbelasting onderworpen rechtspersoon met als hoofdactiviteit het beheer, het toezicht en de centralisatie van de transacties en diensten binnen een concern waarvan het centrum zelf deel uitmaakt.

(11) Om in aanmerking te komen voor de belastingregeling voor coördinatiecentra in de provincie Biskaje moet het concern voldoen aan bepaalde voorwaarden:

a) het totaal eigen vermogen van het concern moet meer bedragen dan 1,250 miljard ESP (7,51 miljoen EUR);

b) het concern moet bedrijven omvatten die in ten minste twee andere landen zijn gevestigd;

c) tenminste 25 % van het eigen vermogen van het concern moet overeenkomen met entiteiten die niet op Spaans grondgebied zijn gevestigd;

d) de jaarlijkse omzet moet meer dan 8 miljard ESP (48,1 miljoen EUR) bedragen, waarvan ten minste 25 % betrekking moet hebben op transacties in het buitenland.

(12) Daarnaast moet een coördinatiecentrum:

a) ten minste acht personen full-time in dienst hebben;

b) aan een van de volgende voorwaarden voldoen:

i) het bedrijfskapitaal moet meer dan 250 miljoen ESP (1,5 miljoen EUR) bedragen of het eigen vermogen mag niet minder bedragen dan 600 miljoen ESP (3,61 miljoen EUR), of

ii) de jaaromzet moet meer dan 1 miljard ESP (6,01 miljoen EUR) bedragen. Indien het centrum alleen activiteiten op het gebied van bestuur en coördinatie verricht, moet de omzet uit deze activiteiten meer dan 150 miljoen ESP (0,902 miljoen EUR) bedragen.

(13) Overeenkomstig artikel 54 van Norma Foral nr. 3/1996 hebben de coördinatiecentra voor de berekening van de belastinggrondslag de keuze tussen twee berekeningsmethoden. Deze kan worden berekend hetzij op basis van de klassieke methode, dat wil zeggen door het verschil te berekenen tussen de belastbare inkomsten en de aftrekbare lasten, hetzij volgens een alternatieve methode. Deze methode houdt in dat op alle uitgaven van het centrum, met uitzondering van de uitgaven van financiële aard, een percentage van 25 % wordt toegepast. Het aldus verkregen bedrag wordt vervolgens tegen het gangbare vennootschapsbelastingtarief belast. Dit is de zogenoemde "cost plus"-methode.

(14) Om voor de belastingregeling voor coördinatiecentra in aanmerking te komen moeten de ondernemingen voorafgaande toestemming van de belastingautoriteiten krijgen, die gedurende een periode van ten hoogste vijf jaar geldig is. De goedkeuring is automatisch mits aan de voorwaarden van de regeling wordt voldaan en kan op verzoek van de betrokkene worden vernieuwd.

III. REDENEN VOOR DE INLEIDING VAN DE PROCEDURE

(15) Bij het onderzoek van de informatie die door Spanje tijdens de voorlopige beoordeling door de Commissie is verschaft was zij van mening dat de uitsluiting van de financiële kosten van de berekening van de winst volgens de "cost plus"-methode de coördinatiecentra een voordeel kon geven. Voorts meende zij dat dit voordeel met staatsmiddelen werd verleend, het handelsverkeer tussen lidstaten ongunstig beïnvloedde en selectief was. De Commissie was daarnaast van oordeel dat geen van de uitzonderingen op het algemene verbod op staatssteun in artikel 87, leden 2 en 3, van het EG-Verdrag van toepassing was. Zij had daarom twijfels over de verenigbaarheid van de steunmaatregel met de gemeenschappelijke markt en besloot de formele onderzoekprocedure in te leiden.

IV. OPMERKINGEN VAN BELANGHEBBENDEN

(16) Er werden opmerkingen ontvangen van de Diputación Foral van Biskaje, die worden samengevat in de overwegingen 17 tot en met 23.

(17) De regeling voor de coördinatiecentra in Biskaje wordt op dit ogenblik afgeschaft.

(18) De belastingmaatregelen die in Biskaje zijn genomen zijn gebaseerd op de ervaring van andere lidstaten. De wetgeving van Biskaje betreffende de coördinatiecentra is hoofdzakelijk gebaseerd op de destijds geldende Belgische regeling voor coördinatiecentra. De Commissie had geen stappen ondernomen tegen de Belgische regelgeving, waar meer dan 300 coördinatiecentra onder vielen. De latere wijzigingen in de Belgische regeling hebben evenmin tot enig commentaar van de Commissie betreffende de aanmerking ervan als overheidssteun overeenkomstig artikel 92 (thans artikel 87) van het EG-Verdrag geleid. Dientengevolge verkeerde de Diputación Foral van Biskaje in de overtuiging dat de wetgeving die zij op het punt stond goed te keuren in overeenstemming was met het Gemeenschapsrecht.

(19) Indien de Commissie vóór 1996 twijfels had gehad over de hoedanigheid van staatssteun van de Belgische regeling of over de verenigbaarheid ervan met de gemeenschappelijke markt, mag redelijkerwijze worden verondersteld dat zij maatregelen uit hoofde van ex-artikel 93 van het EG-Verdrag (thans artikel 88) had genomen. Het lijkt niet onredelijk de conclusie te trekken dat de Commissie, door niets te zeggen, in deze zaak een standpunt innam dat spoorde met de rechtspraak in de zaak Lorenz(5), en de Belgische regeling goedkeurde, hetzij omdat het geen staatssteun was, hetzij omdat het een belastingmaatregel was die duidelijk verenigbaar was met de gemeenschappelijke markt. De Commissie verklaarde pas later dat de Belgische regeling niet de betiteling "staatssteun" verdiende.

(20) Het gebrek aan enig voorbehoud van de kant van de Commissie ten aanzien van de bekende Belgische regeling wijst op het bestaan van een gewettigd vertrouwen. De Diputación Foral van Biskaje kon, toen zij de regeling goedkeurde, niet weten dat de gewraakte wetgeving als staatssteun zou kunnen worden beschouwd, en nog minder dat er na een eerste onderzoek twijfels zouden rijzen over de verenigbaarheid ervan met de gemeenschappelijke markt.

(21) Indien de Commissie zou verklaren dat de regeling inzake de coördinatiecentra in Biskaje staatssteun is die onverenigbaar is met de gemeenschappelijke markt, zou dit gewettigd vertrouwen de Commissie beletten de terugvordering van de uit hoofde van de regeling verleende steun te eisen. Ook moet worden gewezen op het gewettigd vertrouwen dat de begunstigde van de regeling heeft ten aanzien van de wettigheid van de door de Diputación Foral genomen maatregelen, aangezien deze al vele jaren op de hoogte was van het bestaan van de Belgische regeling en de Commissie geen bezwaar had gemaakt.

(22) Naast de kwestie van het gewettigd vertrouwen is er ook het beginsel van gelijke behandeling. Terzelfder tijd als de inleiding van deze procedure overeenkomstig artikel 88, lid 2, van het EG-Verdrag deed de Commissie aan België een voorstel voor een aantal passende maatregelen overeenkomstig artikel 88, lid 1, van het EG-Verdrag met betrekking tot de regeling voor de coördinatiecentra. Dit wijst erop dat de Commissie van mening was dat de Belgische regeling bestaande steun was.

(23) Aangezien geen enkel bijzonder kenmerk van de Belgische regeling in vergelijking met die van Biskaje objectief gezien rechtvaardigt dat de eerste als bestaande steun en de tweede als nieuwe steun wordt beschouwd, moeten beide regelingen door de Commissie op dezelfde manier worden behandeld. Wanneer een regeling als bestaande steun wordt beschouwd, kan de Commissie geen terugvordering van de steun eisen ook al verklaart zij deze onverenigbaar met de gemeenschappelijke markt. Het valt moeilijk te begrijpen hoe de Commissie een opdracht tot invordering van de steun in het geval van de regeling in Biskaje kan rechtvaardigen, gelet op het feit dat het in essentie om dezelfde regeling als die in België gaat.

V. OPMERKINGEN VAN DE SPAANSE AUTORITEITEN

(24) In hun schriftelijke opmerkingen, waarin zij de door de Diputación Foral van Biskaje verschafte informatie doorzonden, stelden de Spaanse autoriteiten de Commissie in kennis van de goedkeuring van de wetgeving van Biskaje waardoor de regeling voor de coördinatiecentra wordt afgeschaft. De Spaanse autoriteiten deden de Commissie tevens een afschrift toekomen van de opmerkingen van de Diputación Foral van Biskaje, die hierboven zijn samengevat. Daarnaast heeft Spanje bevestigd dat, in tegenstelling tot de informatie die in de brief van 8 mei 2001 wordt verschaft, één onderneming vóór de datum van de brief op grond van de regeling als coördinatiecentrum was erkend, maar op 27 november 2001 van die status had afgezien.

VI. BEOORDELING VAN DE STEUN

(25) Na de argumenten van de Spaanse autoriteiten en van de Diputación Foral van Biskaje te hebben onderzocht, bevestigt de Commissie andermaal het standpunt dat zij had geuit in de brief van 11 juli 2001 waarin zij haar besluit tot inleiding van de procedure van artikel 88, lid 2, van het EG-Verdrag aan de Spaanse autoriteiten(6) meedeelt, namelijk dat de regeling in kwestie onwettige bedrijfssteun is en binnen de werkingssfeer van 87, lid 1, van het EG-Verdrag valt.

Staatssteun

(26) De Spaanse autoriteiten noch de Diputación Foral van Biskaje hebben de voorlopige beoordeling door de Commissie aangevochten die zij in haar brief van 11 juli 2001 geeft(7), namelijk dat de regeling voor coördinatiecentra staatssteun is in de zin van artikel 87, lid 1, van het EG-Verdrag. De Commissie toonde aan dat de regeling voldeed aan de vier cumulatieve voorwaarden waaraan moet worden voldaan om een maatregel als staatssteun te kunnen aanmerken. Deze beoordeling moet als volgt worden samengevat en nader gepreciseerd.

(27) Uit hoofde van de regeling voor coördinatiecentra kunnen de in aanmerking komende bedrijven een andere methode voor de berekening van hun fiscale verplichtingen kiezen. In de context van de verrekeningsprijzen(8) kunnen de belastingautoriteiten dit soort alternatieve methoden toepassen om ervoor te zorgen dat bij transacties tussen gelieerde ondernemingen het beginsel van normale marktvoorwaarden in acht wordt genomen. Volgens dat beginsel dient de belastbare winst op activiteiten tussen gelieerde ondernemingen te worden berekend op dezelfde wijze als wanneer de transactie was verricht tussen twee niet-gelieerde partijen onder normale marktvoorwaarden. Wat de verrekeningsprijzen betreft is de internationale norm, dat wil zeggen het beginsel van de inachtneming van de normale marktvoorwaarden, vastgelegd in artikel 9 van het verdrag van de OESO betreffende belastingen op inkomen en kapitaal, zoals ten uitvoer gelegd in de OESO-richtsnoeren van 1995 inzake interne verrekeningsprijzen. Aangezien voor een dergelijke analyse is vereist dat rekening wordt gehouden met bijzondere feiten en omstandigheden wordt in de richtsnoeren van de OESO niet het gebruik van vaste marges aanbevolen.

(28) Zoals in punt 9 van de mededeling wordt verklaard(9), kan een voordeel worden verschaft door een vermindering van de belastingdruk voor de onderneming, met name door vermindering van de belastinggrondslag. De regeling ten behoeve van de coördinatiecentra in Biskaje maakt het bedrijven mogelijk de cost-plus-methode te kiezen voor de berekening van de belastinggrondslag. Deze methode kan resulteren in een vermindering van de te betalen belasting, maar weerspiegelt niet de economische realiteit van de transacties. Naar gelang van de aard van de activiteiten van de onderneming kan het gebruik van de cost-plus-methode en de toepassing van vaste percentages leiden tot onderwaardering van de economische realiteit en, uiteindelijk, tot betaling van minder belasting dan met de meer traditionele methode van de vergelijkbare niet-verbonden prijs (comparable unrelated price of "CUP"). Dit risico is met name groot wanneer de onderneming transacties met een hoge toegevoegde waarde verricht. De belastingautoriteiten hebben daarom de plicht erop toe te zien dat de toegepaste cost-plus-methode gepast is voor de onderneming in kwestie of, in voorkomend geval, voor de sector in kwestie, zodat de belasting die wordt betaald vergelijkbaar is met die welke volgens de meer klassieke methode (CUP) wordt berekend.

(29) De regeling voor coördinatiecentra in Biskaje maakt het mogelijk de financiële kosten van de berekening van de belastinggrondslag uit te sluiten. Dit maakt het nog waarschijnlijker dat de belasting die door de ondernemingen wordt betaald lager zal zijn dan wanneer de meer traditionele methode (CUP) wordt gebruikt. Het verschil zal nog groter zijn indien de belangrijkste functie van het coördinatiecentrum het verrichten van financiële transacties is. Noch de Spaanse autoriteiten noch de Diputación Foral van Biskaje hebben ook maar enig bewijs verschaft dat de cost-plus-methode die in het kader van de regeling van toepassing is een belastingniveau oplevert dat gelijkwaardig is met de klassieke methode. De Commissie stelt derhalve vast dat de regeling een voordeel verschaft aan de coördinatiecentra en de groepen waartoe zij behoren.

(30) Deze verlaging van de belastinggrondslag leidt tot een vermindering van de belastingontvangsten van Biskaje. Dit staat gelijk met het gebruik van overheidsmiddelen.

(31) De regeling heeft in zoverre ongunstige gevolgen voor de concurrentie en het handelsverkeer tussen lidstaten dat de groepen waartoe de coördinatiecentra behoren ten minste 25 % van hun omzet in twee andere landen moeten verwezenlijken. Het is dan ook waarschijnlijk dat de begunstigde ondernemingen actief zullen zijn in sectoren waar het intracommunautaire handelsverkeer intens is. Door de financiële positie van deze groepen te versterken zal de maatregel het intracommunautaire handelsverkeer vervalsen of dreigen te vervalsen.

(32) Bovendien is de regeling selectief. Immers komen alleen ondernemingen die aan de in Norma Foral nr. 3/1996 vastgelegde criteria voldoen in aanmerking voor toepassing van de regeling voor coördinatiecentra.

(33) De Spaanse autoriteiten noch de Diputación Foral van Biskaje hebben toegelicht waarom de belastingmaatregelen in kwestie noodzakelijk zijn voor de goede werking en de doeltreffendheid van het Spaanse belastingstelsel en derhalve geen staatssteun vormen (punt 23 van de mededeling(10)).

Verenigbaarheid

(34) Noch de Spaanse autoriteiten noch de Diputación Foral van Biskaje hebben bezwaar gemaakt tegen de beoordeling door de Commissie in haar brief van 11 juli 2001(11), namelijk dat geen van de afwijkingen van artikel 87, leden 2 en 3, op basis waarvan staatssteun verenigbaar met de gemeenschappelijke markt kan worden beschouwd, op het onderhavige geval van toepassing is. De Commissie ziet dan ook geen enkele reden om haar beoordeling, die in de overwegingen 35 tot en met 39 is samengevat, te wijzigen.

(35) Aangezien de regeling voor de coördinatiecentra staatssteun is overeenkomstig artikel 87, lid 1, van het EG-Verdrag, moet de verenigbaarheid ervan worden beoordeeld in het licht van de afwijkingen in artikel 87, leden 2 en 3, van het EG-Verdrag.

(36) De afwijkingen als bedoeld in artikel 87, lid 2, die betrekking hebben op steunmaatregelen van sociale aard aan individuele verbruikers, steunmaatregelen tot herstel van de schade veroorzaakt door natuurrampen of andere buitengewone gebeurtenissen en steun ten behoeve van bepaalde streken van de Bondsrepubliek Duitsland zijn in dit geval niet van toepassing.

(37) Evenmin geldt de afwijking van artikel 87, lid 3, volgens welke steunmaatregelen ter bevordering van de economische ontwikkeling van streken waarin de levensstandaard abnormaal laag is of waar een ernstig gebrek aan werkgelegenheid heerst.

(38) Ook kan de regeling voor coördinatiecentra niet worden beschouwd als een project van gemeenschappelijk Europees belang of worden beschouwd als maatregel die een ernstige verstoring in de economie van Spanje opheft, als bedoeld in artikel 87, lid 3, onder b). Evenmin heeft deze tot doel de cultuur en de instandhouding van het culturele erfgoed te bevorderen, als bepaald in artikel 87, lid 3, onder d).

(39) De regeling betreffende coördinatiecentra moet worden onderzocht in het licht van de bepalingen van artikel 87, lid 3, onder c), waarin steun wordt toegestaan die is bestemd om de ontwikkeling van bepaalde vormen van economische bedrijvigheid of van bepaalde regionale economieën te vergemakkelijken, mits de voorwaarden waaronder het handelsverkeer plaatsvindt daardoor niet zodanig worden veranderd dat het gemeenschappelijk belang wordt geschaad. De belastingvoordelen die door de regeling voor coördinatiecentra worden verschaft hebben geen betrekking op investeringen, het scheppen van werkgelegenheid of specifieke projecten. Zij vormen eenvoudigweg een verlichting van de lasten die normaliter door de ondernemingen bij het verrichten van hun activiteiten moeten worden gedragen en moeten derhalve worden beschouwd als bedrijfssteun waarvan de voordelen ophouden zodra de steun wordt ingetrokken. Overeenkomstig de vaste praktijk van de Commissie kan niet worden gesteld dat dit soort steun de ontwikkeling van bepaalde vormen van economische bedrijvigheid of van bepaalde regionale economieën vergemakkelijkt.

Gewettigd vertrouwen

(40) Wanneer onrechtmatig verleende steun onverenigbaar met de gemeenschappelijke markt wordt verklaard, moet deze normaal gesproken van de begunstigden worden teruggevorderd. Met deze terugvordering wordt de concurrentiepositie die voor het verlenen van de steun bestond voorzover mogelijk hersteld. In artikel 14, lid 1, van Verordening (EG) nr. 659/1999 van de Raad van 22 maart 1999 tot vaststelling van nadere bepalingen voor de toepassing van artikel 93 van het EG-Verdrag(12), (thans artikel 88) wordt bepaald: "De Commissie verlangt geen terugvordering van de steun indien zulks in strijd is met een algemeen beginsel van het Gemeenschapsrecht". Overeenkomstig de rechtspraak van het Hof van Justitie en de besluitvormingspraktijk van de Commissie zelf houdt, indien een daad van de Commissie bij de begunstigde van een steunmaatregel het gewettigd vertrouwen heeft doen ontstaan dat deze steun in overeenstemming met het Gemeenschapsrecht is verleend, een bevel tot terugvordering van de steun een schending in van een algemeen beginsel van het Gemeenschapsrecht.

(41) In het arrest in de zaak Van den Bergh & Jurgens(13), heeft het Hof van Justitie het volgende voor recht verklaard:

"Volgens vaste rechtspraak van het hof kan op het beginsel van bescherming van het gewettigd vertrouwen een beroep worden gedaan door iedere ondernemer bij wie een instelling gegronde verwachtingen heeft opgewekt. Wanneer echter een voorzichtig en bezonnen handelaar de vaststelling van een voor zijn belangen nadelige communautaire maatregel kan voorzien, kan hij zich niet op dit beginsel beroepen wanneer die maatregel wordt vastgesteld."

(42) In haar beschikking 2001/168/EGKS van 31 oktober 2000 betreffende de Spaanse wetgeving inzake de vennootschapsbelasting(14) wees de Commissie op de overeenkomsten tussen de Spaanse regeling in kwestie en een Frans stelsel waaraan zij haar goedkeuring had gehecht omdat het geen steun uitmaakte in de zin van artikel 92 van het EEG-Verdrag (thans artikel 87 van het EG-Verdrag).

(43) In casu merkt de Commissie op dat de regeling inzake coördinatiecentra in Biskaje overeenkomsten vertoont met de in België bij Koninklijk Besluit nr. 187 van 30 december 1982 ingevoerde regeling betreffende de fiscale behandeling van coördinatiecentra. Beide regelingen hebben betrekking op activiteiten binnen eenzelfde groep en in beide gevallen wordt de kostprijs-plus-methode gebruikt voor het vaststellen van de belastinggrondslag. Bij beschikking van 2 mei 1984 oordeelde de Commissie dat de Belgische regeling geen steunmaatregel was in de zin van artikel 92, lid 1, van het EEG-Verdrag (thans artikel 87, lid 1, van het EG-Verdrag). Zelfs indien die beschikking niet werd gepubliceerd, moet worden geconstateerd dat in het XIVe Mededingingsverslag alsook in een antwoord op een parlementaire vraag(15) werd verklaard dat de Commissie geen bezwaar tegen de Belgische regeling inzake coördinatiecentra had.

(44) In dit verband wijst de Commissie erop dat haar besluit over de Belgische regeling inzake coördinatiecentra is genomen vóór de inwerkingtreding van de regeling inzake coördinatiecentra in Biskaje. Voorts wijst zij erop dat de enige begunstigde van de regeling als coördinatiecentrum was goedgekeurd vóór het besluit van de Commissie van 11 juli 2001 tot inleiding van de formele onderzoekprocedure(16). Bovendien heeft de enige begunstigde afgezien van de rechten die deze uit hoofde van de regeling had voordat deze formele onderzoekprocedure was afgesloten. Daarom is het argument van de Diputación Foral van Biskaje dat zowel deze als de begunstigde van de regeling een gewettigd vertrouwen hadden dat, indien de regeling inzake de coördinatiecentra in Biskaje onverenigbaar met de gemeenschappelijke markt werd bevonden, de Commissie zou beletten de invordering van de verleende steun te gelasten, overtuigend. Dit gewettigde vertrouwen beschermt de ondernemingen die uit hoofde van de regeling waren erkend vóór de opening van de formele onderzoekprocedure ten aanzien van de steun die is verleend voordat de procedure werd afgesloten.

Gelijke behandeling

(45) De Diputación Foral van Biskaje houdt staande dat ten aanzien van de regeling inzake coördinatiecentra in Biskaje een voorstel voor dienstige maatregelen overeenkomstig artikel 88, lid 1, van het EG-Verdrag had moeten worden gedaan, waardoor voor de regeling dezelfde behandeling als voor de Belgische regeling inzake coördinatiecentra had gegolden. Bij dit argument wordt er echter van uitgegaan dat de Commissie over een discretionaire bevoegdheid beschikt die zij niet heeft. In de zaak Piaggio(17) verklaarde het Hof van Justitie voor recht dat de aanmerking door de Commissie van de regeling in kwestie als bestaande steun, ook al was die steun niet in overeenstemming met artikel 88, lid 3, van het Verdrag aangemeld, niet kon worden aanvaard.

(46) In het onderhavige geval is de wetgeving in Biskaje waarbij de regeling inzake coördinatiecentra werd ingevoerd niet bij de Commissie aangemeld voordat zij van kracht werd. Derhalve kan de Commissie deze niet als een bestaande steunmaatregel beschouwen.

VII. CONCLUSIES

(47) De Commissie moet concluderen dat de regeling inzake coördinatiecentra in Biskaje staatssteun is in de zin van artikel 87, lid 1, van het EG-Verdrag en dat geen van de afwijkingen als bedoeld in artikel 87, leden 2 en 3 van toepassing zijn. De Commissie is voorts van mening dat Spanje de regeling in kwestie onrechtmatig heeft uitgevoerd en daarmee een inbreuk op artikel 88, lid 3, van het EG-Verdrag heeft gemaakt. De Commissie wijst er evenwel op dat op 30 april 2002 de wetgeving is goedgekeurd die voor de afschaffing van de regeling nodig was en dat deze bepalingen op 9 mei 2002 van kracht zijn geworden(18). De Commissie merkt tevens op dat de enige onderneming die in het kader van de regeling was erkend op 27 november 2001 van haar rechten afzag. Zowel de Spaanse autoriteiten als de enige begunstigde van de regeling koesterden een gewettigd vertrouwen in het feit dat de regeling geen staatssteun was. Het is dan ook niet nodig dat de Commissie terugvordering van de steun gelast,

HEEFT DE VOLGENDE BESCHIKKING GEGEVEN:

Artikel 1

De staatssteun die door Spanje onrechtmatig ten uitvoer is gelegd in de vorm van een steunregeling die in het leven is geroepen door de artikelen 53 en 54 van Norma Foral van Biskaje nr. 3/1996 van 26 juni 1996 betreffende de vennootschapsbelasting en ten uitvoer gelegd bij Decreto Foral nr. 81/1997 van 10 juni is onverenigbaar met de gemeenschappelijke markt.

Artikel 2

Deze beschikking is gericht aan het Koninkrijk Spanje.

Gedaan te Brussel, 22 augustus 2002.

Voor de Commissie

Mario Monti

Lid van de Commissie

(1) PB C 304 van 30.10.2001, blz. 6.

(2) PB C 2 van 6.1.1998, blz. 1.

(3) PB C 384 van 10.12.1998, blz. 3.

(4) Zie voetnoot 1.

(5) Zaak 120/73, Lorenz tegen Duitsland (Jurisprudentie 1973, blz. 1471).

(6) Zie voetnoot 1.

(7) Zie voetnoot 1.

(8) Verrekeningsprijzen zijn de prijzen waartegen een onderneming goederen overdraagt of diensten verleent aan gelieerde ondernemingen.

(9) Zie voetnoot 3.

(10) Zie voetnoot 3.

(11) Zie voetnoot 1.

(12) PB L 83 van 27.3.1999, blz. 1.

(13) Zaak C -265/85, Van den Bergh en Jurgens BV tegen Commissie (Jurisprudentie 1987, blz. 1155, punt 44).

(14) PB L 60 van 1.3.2001, blz. 57.

(15) Schriftelijke vraag nr. 1735/90 (PB C 63 van 11.3.1991).

(16) Zie voetnoot 1.

(17) Zaak C-295/97, Piaggio tegen Ifitalia e.a. (Jurisprudentie 1999, blz. I-3735).

(18) Zie Norma Foral nr. 42/2002 van 30.4.2002 (Boletín Oficial de Vizcaya nr. 87 van 9 mei 2002.