VERORDENING (EG) Nr. 701/97 VAN DE RAAD van 14 april 1997 tot vaststelling van een programma ter bevordering van de internationale samenwerking in de energiesector - Synergy-programma

DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE,

Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap, inzonderheid op artikel 235,

Gezien het voorstel van de Commissie (1),

Gezien het advies van het Europees Parlement (2),

Overwegende dat energie, met het oog op het concurrentievermogen van de bedrijven in de Gemeenschap, de continuïteit van de voorziening en de bescherming van het milieu, een belangrijk gebied is waarop de Europese Unie internationaal actief dient te zijn;

Overwegende dat de Gemeenschap zich door haar toetreding tot het Verdrag inzake het Energiehandvest en het Raamverdrag inzake klimaatverandering heeft verbonden tot samenwerking op energiegebied;

Overwegende dat in de conclusies van de Raad van ministers van Ontwikkelingssamenwerking van 18 november 1992 over de hoofdlijnen voor samenwerking op het gebied van schone en efficiënte energietechnologie met de ontwikkelingslanden onderstreept wordt dat de tenuitvoerlegging van een daadwerkelijk energiebeleid een fundamenteel doel is van de samenwerking met alle ontwikkelingslanden op energiegebied;

Overwegende dat de ontwikkelingen op energiegebied in de Gemeenschap, zoals wordt beklemtoond in de resolutie van de Raad van 8 juli 1996 betreffende het Witboek "Een energiebeleid voor de Europese-Unie" (3), in toenemende mate worden beïnvloed door externe ontwikkelingen en dat er derhalve naar moet worden gestreefd dat de Gemeenschap jegens derde landen een samenhangende en consequent volgehouden aanpak ontwikkelt betreffende energiegerelateerde problemen;

Overwegende dat de Gemeenschap in het kader van diverse programma's internationale activiteiten op energiegebied ontplooit en dat die activiteiten met het oog op de consistentie ervan moeten worden gecoördineerd in het kader van een programma voor samenwerking met derde landen op het gebied van het energiebeleid;

Overwegende dat die samenwerking, als onderdeel van de energiedoelstellingen van de Gemeenschap ten aanzien van derde landen, gediend kan worden door het opzetten van een dergelijk programma; dat het rechtsinstrument waarop dat programma moet worden gegrond het mogelijk moet maken dat alle internationale activiteiten - met name op het gebied van hernieuwbare energiebronnen en energie-efficiëntie - in een coherente strategie worden opgenomen en op de verschillende beleidsterreinen van de Gemeenschap worden afgestemd;

Overwegende dat dat programma bijdraagt tot de coördinatie van de andere maatregelen van de Gemeenschap in de energiesector; dat er daarom geen sprake mag zijn van overlappingen met andere programma's van de Gemeenschap of programma's van de lidstaten, derde landen en internationale organisaties;

Overwegende dat de hoofddoelstellingen van het programma, met name de coördinatie van de verschillende programma's voor internationale maatregelen, wegens de omvang ervan op Gemeenschapsvlak optimaal kunnen worden verwezenlijkt;

Overwegende dat er een wettelijk instrument moet worden vastgesteld voor de activiteiten van de Gemeenschap in het kader van de internationale samenwerking op het gebied van energie;

Overwegende dat politieke betrekkingen en handelsbetrekkingen volgens de resolutie van de Raad over hogervermeld witboek fundamentele componenten van het energiebeleid zijn, en de maatregelen van de Gemeenschap voor internationale samenwerking op energiegebied derhalve doelmatiger in haar externe beleid in zijn geheel dienen te worden geïntegreerd;

Overwegende dat de samenwerking op energiegebied uit hoofde van het programma als doelstellingen moet hebben de verbetering van het concurrentievermogen van de bedrijven in de Gemeenschap, de bestendiging van de energievoorziening, de bevordering van duurzame ontwikkeling en verbetering van de energie-efficiëntie; dat die samenwerking kan worden uitgevoerd door medewerking aan de medefinanciering van projecten;

Overwegende dat die samenwerking verankerd zou moeten worden in een indicatief programma en dat daarvoor overeenkomsten met de betrokken landen of met internationale netten van studie- en onderzoekscentra kunnen worden gesloten;

Overwegende dat de Commissie bij de uitvoering van de Gemeenschapssteun dient te worden bijgestaan door een comité, bestaande uit vertegenwoordigers van de lidstaten;

Overwegende dat dit programma moet worden geëvalueerd door onafhankelijke deskundigen;

Overwegende dat, aangezien het hier gaat om externe samenwerking, daarvoor de bijzondere bepalingen gelden van titel IX van het Financieel Reglement van 21 december 1977 van toepassing op de algemene begroting der Europese Gemeenschappen (4);

Overwegende dat in deze verordening een financieel referentiebedrag in de zin van punt 2 van de verklaring van het Europees Parlement, de Raad en de Commissie van 6 maart 1995 (5) is opgenomen, onverminderd de bevoegdheden van de begrotingsautoriteit zoals omschreven in het Verdrag;

Overwegende dat de doorzichtigheid en coördinatie van de communautaire activiteiten in de energiesector, die momenteel in afzonderlijke programma's zijn ondergebracht, dienen te worden verbeterd; dat daartoe, na indiening door de Commissie van een mededeling over alle communautaire programma's die een energie-onderdeel bevatten, eventueel een kader-programma op energiegebied zou kunnen worden ingediend,

HEEFT DE VOLGENDE VERORDENING VASTGESTELD:

Artikel 1

Er wordt door de Europese Gemeenschap een programma uitgevoerd voor samenwerking met derde landen op het gebied van de bepaling, de uitwerking en de toepassing van het energiebeleid op gebieden van wederzijds voordeel, hierna Synergy te noemen.

Artikel 2

Synergy is bestemd voor alle derde landen, maar op de allereerste plaats voor de landen en regio's die beantwoorden aan de prioriteiten van de Gemeenschap op het terrein van haar externe betrekkingen, in termen van haar belangen op politiek niveau, met betrekking tot de veiligheid van haar energievoorziening en uit economisch oogpunt.

Artikel 3

1. Synergy wordt uitgevoerd van 1 januari 1997 tot en met 31 december 1997.

2. Het financieel referentiebedrag voor de uitvoering van dit programma bedraagt 7 miljoen ecu. De kredieten worden door de begrotingsautoriteit vastgesteld binnen de limieten van de financiële vooruitzichten.

3. De Commissie zal vóór eind 1997 een mededeling indienen over alle programma's van de Gemeenschap die een energie-onderdeel bevatten en, voorzover nodig, een voorstel indienen ter verbetering van de doorzichtigheid en coördinatie van onderdelen die in afzonderlijke programma's zijn ondergebracht, alsmede eventueel een kaderprogramma op energiegebied voorleggen.

Artikel 4

1. Het in artikel 1 genoemde programma krijgt de vorm van samenwerking bij de bepaling, de uitwerking en de uitvoering van een energiebeleid voor derde landen op gebieden van wederzijds belang.

2. Het programma draagt bij tot de verwezenlijking van de voornaamste energiedoelstellingen van de Gemeenschap zoals beschreven in het Witboek "Een energiebeleid voor de Europese Unie".

Daartoe kan de Gemeenschap ook betrekkingen onderhouden met de internationale organisaties in de energiesector.

Deze maatregelen worden genomen overeenkomstig de regels in artikel 6.

Voor onderzoeks-, ontwikkelings- en demonstratieprojecten kan geen financiële steun worden verleend.

3. Om deze doelstellingen te verwezenlijken draagt de Gemeenschap met name bij tot de financiering van de volgende activiteiten:

- advies en opleiding op het gebied van energiebeleid;

- analyses en prognoses inzake energie;

- de organisatie van lezingen en seminars;

- steun aan regionale grensoverschrijdende samenwerking.

4. De samenwerking heeft eveneens betrekking op de kosten van de voorbereiding en uitvoering van, het toezicht op en de beoordeling van deze activiteiten alsmede de kosten in verband met voorlichting.

Artikel 5

1. De communautaire hulp wordt verleend in de vorm van niet-terugvorderbare steun die in schijven wordt uitgekeerd naarmate de uitvoering van de projecten vordert.

2. In beginsel wordt pas tot financiering in het kader van het Synergy-programma besloten nadat eventuele andere financieringsmogelijkheden van de lidstaten, alle samenwerkende landen en multilaterale organisaties zijn overwogen, en worden geen uit andere communautaire programma's gefinancierde activiteiten gecofinancierd.

3. In de financieringsbesluiten en in elk contract dat hieruit voortvloeit, wordt onder andere uitdrukkelijk bepaald dat de begunstigden akkoord gaan met controle aan de hand van stukken en zo nodig ter plaatse door de Commissie en de Rekenkamer.

Artikel 6

1. In bijlage I wordt een indicatief programma voor de in artikel 3 genoemde periode vastgesteld, zonder dat dit een vastlegging van de begroting inhoudt.

Dit programma stelt de belangrijkste doelstellingen, beleidslijnen en prioriteiten voor de communautaire samenwerking vast op de gebieden die ter indicatie in artikel 4 worden genoemd.

2. Op basis van het in lid 1 bedoelde indicatieve programma wordt volgens de procedure van artikel 8 een actieprogramma vastgesteld.

Dit actieprogramma bevat een lijst met de belangrijkste projecten die moeten worden gefinancierd op de gebieden die ter indicatie in artikel 4 worden genoemd. De inhoud van het programma wordt zo gedetailleerd vastgesteld dat de lidstaten ook over voldoende relevante informatie beschikken om het in artikel 8 bedoelde comité in staat te stellen zijn advies uit te brengen.

3. In het kader en voor de duur van het in lid 1 van dit artikel bedoelde indicatieve programma kunnen specifieke overeenkomsten met derde landen worden gesloten, waarin de hoofdlijnen voor de samenwerking met de betrokken landen en de procedures voor het overleg over het verloop van dit programma worden vastgelegd.

4. In het kader van het in lid 1 bedoelde indicatieve programma kunnen tevens contracten worden gesloten met internationale netten van studie- en onderzoekscentra, waarin de bijdrage van deze netten tot de verwezenlijking van de in bovengenoemd indicatief programma beschreven doelstellingen wordt vastgelegd.

Artikel 7

1. De Commissie voert de werkzaamheden met inachtneming van het in artikel 6, lid 2, bedoelde actieprogramma uit.

2. Opdrachten voor diensten worden in het algemeen gegund via een niet-openbare aanbesteding overeenkomstig artikel 118 van het Financieel Reglement van toepassing op de algemene begroting der Europese Gemeenschappen.

Opdrachten voor leveringen worden, wanneer zij nodig zijn als aanvulling op opdrachten voor diensten en binnen de doelstellingen van Synergy blijven, gegund via een openbare aanbesteding, met uitzondering van de gevallen bedoeld in artikel 116 van het Financieel Reglement van toepassing op de algemene begroting der Europese Gemeenschappen.

Opdrachten kunnen onderhands worden gegund wanneer het gaat om bedragen van minder dan 50 000 ecu.

De aanbestedingen en de opdrachten zijn op gelijke voorwaarden toegankelijk voor alle natuurlijke en rechtspersonen in de lidstaten en de begunstigde derde landen.

Deelname door natuurlijke en rechtspersonen uit andere landen kan incidenteel door de Commissie worden toegestaan, indien voor de betrokken programma's of projecten specifieke vormen van hulp nodig zijn die in zeer sterke mate juist in deze landen bestaan en onder voorbehoud van wederkerigheid van de kant van deze landen.

3. Belastingen, te betalen rechten en de aankoop van onroerend goed worden niet door de Gemeenschap gefinancierd.

4. Bij cofinanciering kan de deelname van bedrijven uit de betrokken derde landen aan aanbestedingen en onderhandse opdrachten incidenteel door de Commissie worden toegestaan. De Commissie legt daarover verantwoording af in het in artikel 10 bedoelde verslag.

Artikel 8

1. De Commissie wordt bijgestaan door een comité bestaande uit vertegenwoordigers van de lidstaten en voorgezeten door de vertegenwoordiger van de Commissie.

2. De vertegenwoordiger van de Commissie legt het comité een ontwerp van te nemen maatregelen voor. Het comité brengt advies uit binnen een termijn die de voorzitter kan vaststellen naar gelang van de urgentie van de materie. Het comité spreekt zich uit met de meerderheid van stemmen die in artikel 148, lid 2, van het Verdrag is voorgeschreven voor de aanneming van de besluiten die de Raad op voorstel van de Commissie dient te nemen. Bij de stemming in het comité worden de stemmen van de vertegenwoordigers van de lidstaten gewogen overeenkomstig genoemd artikel. De voorzitter neemt niet aan de stemming deel.

3. De Commissie stelt de beoogde maatregelen vast wanneer zij in overeenstemming zijn met het advies van het comité.

4. Wanneer de voorgenomen maatregelen niet in overeenstemming zijn met het advies van het comité of indien geen advies is uitgebracht, dient de Commissie onverwijld bij de Raad een voorstel in betreffende de te nemen maatregelen. De Raad besluit met gekwalificeerde meerderheid van stemmen.

5. Indien de Raad, drie maanden nadat het voorstel aan hem is voorgelegd, geen besluit heeft genomen, worden de voorgestelde maatregelen door de Commissie vastgesteld.

Artikel 9

1. De Commissie en de lidstaten zorgen voor een goede coördinatie van de activiteiten voor technische hulp die in de begunstigde derde landen door de Gemeenschap en de afzonderlijke lidstaten worden uitgevoerd, waarbij wordt uitgegaan van de informatie die door de lidstaten wordt meegedeeld.

2. Coördinatie en samenwerking met internationale financiële instellingen en andere financiers worden gestimuleerd.

3. De Commissie onderzoekt de verschillende mogelijkheden om cofinanciering uit het Synergy-programma, de bilaterale medewerking van de lidstaten, de programma's van andere internationale organisaties en andere programma's van de Gemeenschap te bevorderen. Om overlappingen te voorkomen zorgt zij er met name voor dat de bijdrage van Synergy en de andere communautaire instrumenten voor internationale samenwerking op energiegebied zowel worden gecoördineerd als elkaar aanvullen. Ook zorgt zij ervoor overlappingen tussen het Synergy-programma en enig ander programma of initiatief van andere internationale organisaties op het gebied van energie te voorkomen.

Artikel 10

De Commissie dient vóór 31 december 1998 een verslag over de uitvoering van het programma tijdens het voorgaande financiële jaar en de gevolgen ervan in derde landen en de lidstaten in. Dit verslag gaat vergezeld van de externe evaluatie door onafhankelijke deskundigen waarop het is gebaseerd, en is bestemd voor het Europees Parlement, de Raad en het Economisch en Sociaal Comité.

Artikel 11

Deze verordening treedt in werking op de twintigste dag volgende op die van haar bekendmaking in het Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen.

Deze verordening is verbindend in al haar onderdelen en is rechtstreeks toepasselijk in elke lidstaat.

Gedaan te Luxemburg, 14 april 1997.

Voor de Raad

De Voorzitter

J. VAN AARTSEN

(1) PB nr. C 310 van 22. 11. 1995, blz. 10 en PB nr. C 194 van 5. 7. 1996, blz. 20.

(2) PB nr. C 115 van 14. 4. 1997.

(3) PB nr. C 224 van 1. 8. 1996, blz. 1.

(4) PB nr. L 356 van 31. 12. 1997, blz. 1. Verordening laatstelijk gewijzigd bij Verordening (EG, Euratom, EGKS) nr. 2335/95 (PB nr. L 240 van 7. 10. 1995, blz. 12).

(5) PB nr. C 293 van 8. 11. 1995, blz. 4.

BIJLAGE I

INDICATIEF STRATEGIEPROGRAMMA

Bij de uitvoering van het Synergy-programma en de vaststelling van het actieprogramma wordt rekening gehouden met de richtsnoeren die in deze bijlage worden aangegeven.

Synergy heeft tot doel bij te dragen tot de verwezenlijking van de doelstellingen van de Gemeenschap op energiegebied die zijn genoemd in de resolutie van de Raad betreffende het Witboek "Een energiebeleid voor de Europese Unie":

- een goede algehele concurrentiepositie;

- een betrouwbare energievoorziening;

- milieubescherming.

Deze doelstellingen vertonen alle een belangrijke externe dimensie, die in genoemd witboek uitvoerig wordt belicht. Synergy heeft zijn eigen logica wat de tenuitvoerlegging van het energiebeleid betreft. Ook moet het stroken met de andere vormen van internationale samenwerking van de Gemeenschap.

De richtsnoeren van Synergy zijn daarop gebaseerd.

I. VORMEN VAN SAMENWERKING DIE AANSLUITEN OP DE ENERGIESTRATEGIE VAN DE GEMEENSCHAP

a) Acties die aan de drie doelstellingen beantwoorden:

- advies over het energiebeleid met landen waarmee de Europese Gemeenschappen associatieovereenkomsten hebben gesloten;

- bevordering van een efficiënt energiegebruik in derde landen;

- ontwikkeling van plaatselijke, in het bijzonder hernieuwbare energiebronnen;

- bevordering van de regionale integratie op energiegebied;

- acties ter bevordering van de samenhang bij de tenuitvoerlegging van de programma's van de Gemeenschap in sommige regio's (b.v. de Zwarte Zee, het Middellandse-Zeegebied en de Golf).

b) Algehele concurrentiepositie:

- steun voor de verspreiding van Europese technologie en de penetratie van bedrijven op voor de energiesector interessante markten, met name Azië en Latijns-Amerika;

- advies over de organisatie van de energiesector in derde landen;

- steun voor de liberalisering en de openstelling van de energiesector en hulp aan derde landen bij de opstelling van hun energiebeleid in deze nieuwe situatie.

c) Betrouwbaarheid van de energievoorziening:

- bevordering van de dialoog met de energieproducerende en -exporterende landen: de Golfstaten, Rusland en de producerende landen in Amerika, Azië en Afrika;

- bevordering van de dialoog tussen de Europese Gemeenschap en de energiedoorvoerlanden en tussen deze transitlanden en de producerende landen in het bijzonder, door bij te dragen tot de uitvoering van de bepalingen van het Verdrag inzake het Energiehandvest;

- deelname aan en ondersteuning van de werkzaamheden van internationale energieorganen: ministerconferenties, conferenties van producenten/verbruikers, Internationaal Energieagentschap;

- steun aan de schepping van een positief investeringsklimaat in derde landen voor de productie en doorvoer van energie.

d) Milieu:

- vormingsactiviteiten om degenen die in derde landen in de energiesector het beleid bepalen en er werkzaam zijn, milieubewust te maken;

- vergemakkelijking van de verspreiding van Europese technologie, ervaring en informatie op het gebied van energie en milieu;

- bevordering van "schone" technieken, in het bijzonder voor de verbranding van steenkool in landen met een groot verbruik zoals China, rekening houdend met de gevolgen voor het energiebeleid;

- ertoe bijdragen dat bij het energiebeleid en de energieplanning in derde landen meer rekening wordt gehouden met de milieuaspecten;

- bevordering en ondersteuning van derde landen bij de planning van een duurzaam nationaal energiebeleid en de ontwikkeling van energievoorzieningsconcepten die met de betrokken milieusituatie stroken.

II. GEOGRAFISCHE PRIORITEITEN EN CONSISTENTIE MET DE PROGRAMMA'S INZAKE INTERNATIONALE SAMENWERKING VAN DE GEMEENSCHAP

a) Rol en doelstellingen:

Synergy vervult een sturende rol bij de internationale betrekkingen op energiegebied.

Synergy heeft tot doel de samenwerking op energiegebied in het kader van de betrekkingen met derde landen te bevorderen en ervoor te zorgen dat bij de acties inzake samenwerking met derde landen die in het kader van de overige programma's van de Gemeenschap worden uitgevoerd, aandacht wordt besteed aan de doelstellingen van het Synergy-programma. Synergy zal het ook gemakkelijker maken projecten op energiegebied uit te werken en voor te bereiden die met andere communautaire samenwerkingsinstrumenten worden gefinancierd.

b) Prioritaire regio's:

Synergy wordt toegespitst op de regio's die voor de externe betrekkingen van de Gemeenschap prioritair zijn en draagt bij tot het verwezenlijken van bepaalde prioriteiten in deze betrekkingen.

Synergy richt zich op de volgende regio's:

- Midden- en Oost-Europa, Cyprus en Malta: nadruk op het toetredingsproces;

- Gemenebest van Onafhankelijke Staten (GOS);

- Middellandse-Zeelanden;

- Latijns-Amerika: nadruk op Mercosur, Chili, Mexico en Venezuela;

- Azië: China, India en Asean;

- Afrika.

III. FINANCIËLE MIDDELEN

Verdeling van het budget

De hiernavolgende tabel geeft een overzicht van de procentuele verdeling van de middelen over de verschillende acties in het kader van de vastgestelde doelstellingen en over de prioritaire regio's. Het gaat hier enkel om een indicatieve verdeling en niet om een definitieve vastlegging van de middelen. Bepaalde acties kunnen diverse thema's bestrijken: energie-efficiëntie en ontwikkeling van plaatselijke energiebronnen kunnen bijvoorbeeld leiden tot het bevorderen van Europese bedrijven.

Het programma dient in het licht van deze tabel te worden voorgesteld. Volgens de procedure van artikel 8 kan het comité echter andere prioriteiten voor de geografische verdeling van de Synergy-activiteiten vaststellen.

Indien tijdens de uitvoering van het programma op korte termijn nieuwe acties moeten worden uitgevoerd, zou de Commissie het comité via de schriftelijke procedure kunnen raadplegen.

Deze verdeling heeft betrekking op de hele duur van het programma.

BIJLAGE II

INDICATIEVE VERDELING VAN DE MIDDELEN (IN %) PER ACTIEGEBIED EN PER REGIO

>

RUIMTE VOOR DE TABEL>