Beschikking van de Commissie

van 22 december 1999

inzake de steun die door Spanje aan Ramondín SA en Ramondín Capsulas SA is verleend

(kennisgeving geschied onder nummer C(1999) 5203)

(Slechts de tekst in de Spaanse taal is authentiek)

(Voor de EER relevante tekst)

(2000/795/EG)

DE COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN,

Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap, en met name op artikel 88, lid 2, eerste alinea,

Na de belanghebbenden overeenkomstig voornoemd artikel in de gelegenheid te hebben gesteld hun opmerkingen kenbaar te maken(1) en rekening houdend met deze opmerkingen,

Overwegende hetgeen volgt:

I. PROCEDURE

(1) Bij brief van 2 oktober 1997 (op 23 oktober 1997 geregistreerd onder nummer SG A/38452), heeft de heer Sanz Alonso, president van het autonome gewest Rioja, een klacht ingediend betreffende staatssteun die zou zijn verleend aan Ramondín SA (hierna "Ramondín").

(2) Bij brief van 2 januari 1998 (D/50003) bracht de Commissie deze klacht ter kennis van Spanje en verzocht zij de Spaanse autoriteiten binnen 15 werkdagen hun opmerkingen toe te zenden, alsmede gegevens te verstrekken die het mogelijk zouden maken te beoordelen of er eventueel sprake is van steunelementen in de zin van artikel 87, lid 1, van het EG-Verdrag.

(3) Op 11 maart 1998 ontvingen de Spaanse autoriteiten een herinneringsbrief (D/51136), waarna zij bij brief van 13 maart 1998 (dezelfde dag geregistreerd onder nummer SG A/32119) hun opmerkingen toezonden en de inlichtingen verstrekten die zij van de autoriteiten van het autonome gewest Baskenland hadden ontvangen.

(4) Bij brief van 18 juni 1998 (D/52538) stelde de Commissie de autoriteiten van het autonome gewest Rioja in kennis van de inhoud van het antwoord van de Spaanse autoriteiten. Bij brief van 17 juli 1998 (D/53048) verzocht de Commissie de autoriteiten van Rioja om aanvullende informatie. De autoriteiten van Rioja vulden hun klacht aan bij schrijven van 10 juli 1998 (op 13 juli 1998 geregistreerd onder nummer SG A/35419) en van 2 oktober 1998 (op 5 oktober 1998 geregistreerd onder nummer SG A/37220).

(5) Gelet op de in de pers (El Correo van 4 oktober 1998) verschenen informatie, werd de vermeende steun in het register van niet-aangemelde steunmaatregelen onder nr. NN 117/98 ingeschreven.

(6) Gelet op de door de Spaanse autoriteiten toegezonden opmerkingen en gegevens en gelet op de aanvullende informatie die door de autoriteiten van Rioja werd verstrekt, verzocht de Commissie Spanje bij brief van 26 oktober 1998 (D/54346) binnen een termijn van 15 werkdagen gedetailleerde inlichtingen te verstrekken over de investering van Ramondín in Laguardia - die zich inmiddels, blijkens berichten in de pers, niet langer in de projectfase bevond, maar reeds was uitgevoerd - alsook over de regionale en fiscale steun die aan Ramondín zou zijn verleend. De Commissie wees er in deze brief voorts op dat zij, wanneer zij van mening is dat steun is verleend of gewijzigd zonder dat deze is aangemeld, de bevoegdheid heeft om, na de betrokken lidstaat in de gelegenheid te hebben gesteld zijn standpunt terzake bekend te maken, door middel van een voorlopige beschikking en in afwachting van de resultaten van het onderzoek van de steun, de onmiddellijke opschorting van de betaling van de steun te gelasten en te bevelen dat binnen de haar vastgestelde termijn alle documenten, inlichtingen en gegevens die nodig zijn om de verenigbaarheid van de steun met de gemeenschappelijke markt te onderzoeken, aan haar te doen toekomen. De Commissie stelde de Spaanse regering er bijgevolg van in kennis dat zij niet kon uitsluiten dat zij, in afwachting van een onderzoek ten gronde, verplicht zou kunnen zijn de opschorting van de betaling van de steun in kwestie te gelasten.

(7) De brief van 22 december 1998 (op 5 januari 1999 geregistreerd onder nummer SG A/30062) en van 5 januari 1999 (op 6 januari 1999 geregistreerd onder nummer SG A/30110) zonden de Spaanse autoriteiten hun antwoord op de brief van de Commissie van 26 oktober 1998.

(8) Bij brief van 30 april 1999 (SG (99) D/2945) stelde de Commissie Spanje in kennis van haar besluit de procedure zoals bedoeld in artikel 88, lid 2, van het Verdrag in te leiden ten aanzien van de aan Ramondín verleende steun(2). In deze brief verzocht de Commissie Spanje voorts bepaalde inlichtingen te verstrekken en de betaling van de reeds aan Ramondín verleende fiscale steun op te schorten.

(9) Bij brief van 27 mei 1999 (op 10 juni 1999 geregistreerd onder nummer A/34343) verschaften de Spaanse autoriteiten informatie over de eis inzake opschorting die werd medegedeeld bij brief van de Commissie van 30 april 1999.

(10) Bij brief van 31 mei 1999 (op 8 juni 1999 geregistreerd onder nummer A/34240) verzocht Ramondín om een afschrift van de beslissing inzake het inleiden van de procedure, waarvan Spanje bij schrijven van de Commissie van 30 april 1999 in kennis was gesteld.

(11) Bij brief van 15 juni 1999 (D/52539) zond de Commissie Ramondín een afschrift van het besluit tot inleiding van de procedure waarvan Spanje bij brief van de Commissie van 30 april 1999 in kennis was gesteld.

(12) Bij brief van 15 juni 1999 (D/52543) heeft de Commissie, naar aanleiding van de brief van de Spaanse autoriteiten van 27 mei 1999, deze autoriteiten verzocht aan te geven welke maatregelen zij hadden genomen om aan de aanmaning tot opschorting in de brief van de Commissie van 30 april 1999 gevolg te geven.

(13) De Spaanse autoriteiten antwoordden op het door de Commissie bij schrijven van 30 april 1999 gedane verzoek om inlichtingen bij brief van 29 juni 1999 (op 30 juni 1999 geregistreerd onder nummer SG A/34867) en van 8 juli 1999 (op 13 juli 1999 geregistreerd onder nummer SG A/35270).

(14) Bij brief van 5 juli 1999 (op 19 juli 1999 geregistreerd onder nummer A/35494) verschafte de Diputación Foral (Provinciale Raad) van Álava, in antwoord op de brief van de Commissie van 15 juni 1999 (D/52543) nadere gegevens over de maatregelen die hij had genomen om de opschorting in acht te nemen die de Commissie in haar brief van 30 april 1999 had gelast.

(15) Bij brieven van 30 juli 1999 (op 4 augustus 1999 geregistreerd onder nummer A/36070), 9 augustus 1999 (op 11 augustus 1999 geregistreerd onder nummer A/36242)(3) en 10 augustus 1999 (op 11 augustus 1999 geregistreerd onder nummer A/36243)(4), zonden drie belanghebbenden hun opmerkingen. Bij brief van 26 augustus 1999 (D/63580) werden deze opmerkingen voor commentaar aan de Spaanse autoriteiten gezonden. Spanje heeft nog niet gereageerd.

II. DOOR HET AUTONOME GEWEST RIOJA INGEDIENDE KLACHT

(16) Bij brief van 2 oktober 1997 diende de heer Sanz Alonso, president van het autonome gewest Rioja [...], de Spaanse regio die grenst aan de provincie Álava, een klacht in betreffende de omstandigheden die Ramondín [...], dat metalen capsules voor wijnflessen vervaardigt, ertoe hebben aangezet zijn industriële installaties over te brengen van Logroño (Rioja) naar Laguardia (Álava, Baskenland), op vijf kilometer afstand van de huidige vestigingsplaats.

(17) In zijn klacht betoogde de heer Sanz Alonso dat het besluit van Ramondín was ingegeven door de fiscale voordelen en de investeringssteun die worden geboden door respectievelijk de Diputación Foral van Álava en het autonome gewest Baskenland en hij verzocht de Commissie de verenigbaarheid met het Verdrag na te gaan, niet van het regionale (of provinciale) belastingstelsel dat in Baskenland van kracht is, maar van de gevolgen en de impact van een aantal voordelen die uit hoofde van deze regeling worden verleend, en de cumulering daarvan met andere steun die aan Ramondín in het kader van door de Commissie goedgekeurde steunregelingen wordt verleend.

III. RAMONDÍN EN ZIJN INVESTERING IN LAGUARDIA

(18) Ramondín is een vennootschap die naar Spaans recht is opgericht in 1933 en is gespecialiseerd in de vervaardiging van capsules voor het verzegelen van flessen wijn, champagne en andere kwaliteitsdranken. Sedert 1971 is het bedrijf gevestigd in Logroño (Rioja), met drie productiecentra (Logroño, Bordeaux en Mexico) en dochtermaatschappijen in de Verenigde Staten, Schotland, Chili, Australië en China. Volgens de gegevens in het aan de Baskische regionale autoriteiten voorgelegde investeringsplan heeft Ramondín bijna 40 % van de wereldmarkt voor tinnen capsules, met een productie van 480 miljoen capsules per jaar. Zijn concurrenten hebben volgende marktaandelen:

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

(19) In 1997 had Ramondín 300 werknemers en had het een omzet van 24 miljoen EUR, waarvan 70 % voortkwam uit de verkopen buiten Spanje. Dit gegeven, tezamen met het feit dat er weinig leveranciers op de wereldmarkt zijn, toont aan dat er intercommunautair handelsverkeer in het product in kwestie bestaat.

(20) Op 15 december 1997 richtte Ramondín een nieuw bedrijf op, Ramondín Cápsulas SA (hierna "Ramondín Cápsulás"), dat sedert september 1999 actief is. Volgens de plannen zou Ramondín Cápsulas alle activiteiten overnemen van Ramondín, dat vanaf eind 1999 zijn activiteiten zou stopzetten.

(21) Uit de door de Spaanse autoriteiten verstrekte informatie kan men opmaken dat Ramondín aanvankelijk de bedoeling had 4,270 miljard ESP te investeren in het overbrengen van de bestaande activa van Rioja naar Laguardia (Álava) en de aankoop van nieuwe vaste activa.

(22) Later besloot Ramondín echter de nieuwe investeringen te kanaliseren via [...] Ramondín Cápsulas, in het kapitaal waarvan Ramondín een deelneming van 99,8 % heeft.

(23) Volgens de Spaanse autoriteiten heeft het bedrijf het voornemen om in de periode 1998-2000 1,950 miljard ESP te investeren in de bouw van een fabriek in Laguardia (Álava) met drie productielijnen, waarvan twee voor de vervaardiging van capsules voor de verzegeling van flessen, terwijl in de derde gewalste loden platen voor elektrische batterijen zullen worden geproduceerd.

(24) In het investeringsplan dat aanvankelijk aan de regionale autoriteiten van Baskenland was voorgelegd, zouden 30 nieuwe arbeidsplaatsen worden geschapen en werden de onderstaande kosten als subsidiabel beschouwd:

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

(25) Met deze investering verwacht Ramondín een omzet van 5 miljard ESP in 1999 en van 5,96 miljard ESP (35,82 miljoen EUR) in 2001 te bereiken.

IV. DE STEUNMAATREGELEN, INLEIDING VAN DE PROCEDURE UIT HOOFDE VAN ARTIKEL 88, LID 2, VAN HET VERDRAG, VERZOEK OM INLICHTINGEN EN BEVEL TOT OPSCHORTING

(26) Ramondín en Ramondín Cápsulas hebben de onderstaande steun ontvangen:

- een subsidie van 150 miljoen ESP, die op 15 oktober 1998 bij besluit van de gewestelijke regering van Baskenland aan Ramondín Cápsulas werd verleend in het kader van de regionale steunregeling(5), voor een investering van 1,754 miljard ESP, hetgeen overeenkomt met een intensiteit van 8,55 % bse (bruto). De in Baskenland toegestane maximumintensiteit bedraagt 25 % nse(6);

- belastingkrediet van 45 % van het totale investeringsbedrag van 3,857 miljard ESP, aan Ramondín toegekend bij besluit 738/97 van de Diputación Foral van Álava van 21 oktober 1997, dat is aangenomen op basis van een fiscale bepaling in de begrotingswetgeving van de provincie(7);

- een vermindering van de belastinggrondslag met respectievelijk 99 %, 75 %, 50 % en 25 %, gedurende vier opeenvolgende jaren vanaf het eerste jaar waarin de belastinggrondslag van de onderneming positief is. Deze vermindering is van toepassing op nieuw opgerichte ondernemingen, op voorwaarde dat zij ten minste 80 miljoen ESP investeren en ten minste tien arbeidsplaatsen scheppen(8). Ramondín Cápsulas komt als nieuw opgerichte onderneming voor deze vermindering in aanmerking.

(27) Voorts sloten Ramondín en Álava Agenda de Desarrollo SA, een ontwikkelingsmaatschappij die onder de provinciale autoriteiten van Álava valt, een overeenkomst over de verkoop van een terrein van 55050 m2 op het industrieterrein Casablanca te Laguardia (Álava) voor een prijs van 2500 ESP/m2.

(28) Gelet op het voorgaande stelde de Commissie Spanje op 30 april 1999 ervan in kennis dat zij had besloten:

- van Spanje te verlangen dat het de nodige inlichtingen verstrekt om te verifiëren of bij de investeringssteun die aan Ramondín in het kader van de Ekimen-regeling is verleend het besluit inzake goedkeuring van die regeling in acht is genomen ("vereiste om inlichtingen over Ekimen te verschaffen"). Voorzover het hier kennelijk alleen ging om de overbrenging van een fabriek naar 5 km van zijn bestaande vestigingsplaats, gaf de Commissie uiting aan haar twijfels over de vraag of de investering van Ramondín kon worden beschouwd als een "initiële investering" zoals bedoeld in de richtsnoeren inzake regionale steunmaatregelen(9);

- de procedure van artikel 88, lid 2, van het Verdrag in te leiden ten aanzien van twee fiscale maatregelen die ten behoeve van Ramondín zijn toegepast, te weten i) een belastingkrediet ten belope van 45 % van het bedrag van de investering en ii) een verlaging van de belastinggrondslag van toepassing op nieuw opgerichte ondernemingen die ten minste 80 miljoen ESP hebben geïnvesteerd en die minstens tien arbeidsplaatsen scheppen ("besluit tot inleiding van de procedure");

- van Spanje te eisen dat het onmiddellijk de betaling staakt van de onder voorgaand streepje genoemde belastingsteun ("vereiste inzake opschorting van de betaling");

- te eisen dat Spanje inlichtingen verstrekt over de verkoop van een terrein aan Ramondín door Álava Agencia de Desarrollo SA, om de Commissie in de gelegenheid te stellen na te gaan of in deze onroerendgoedtransactie een steunelement aanwezig is ("vereiste om inlichtingen over de verkoop van grond te verschaffen").

V. ANTWOORD VAN SPANJE OP HET BESLUIT TOT INLEIDING VAN DE PROCEDURE VAN ARTIKEL 88, LID 2, VAN HET VERDRAG, OP HET VERZOEK OM INLICHTINGEN EN OP HET BEVEL TOT OPSCHORTING VAN DE BETALING

V.1. Inleiding van de procedure

(29) Per brief van 27 mei 1999 verklaarde Spanje dat de fiscale behandeling van Ramondín Cápsulas voortvloeide uit de toepassing van algemene belastingbepalingen en dat er derhalve geen staatssteun was toegekend aan Ramondín Cápsulas, doch dat het veeleer de "concretisering" van een belastingkrediet betrof, alsook erkenning van de mogelijkheid op dit bedrijf de eerdergenoemde verlaging van de belastinggrondslag toe te passen.

V.2. Vereiste inzake opschorting

(30) Per brief van 27 mei 1999 deelden de Spaanse autoriteiten de Commissie mede dat zij de uitkering van het belastingkrediet niet opschortten, omdat deze niet in de vorm van een betaling was toegekend.

(31) In antwoord op de brief van de Commissie van 15 juni 1999 (D/52543), waarin de Commissie verzocht aan haar mee te delen welke maatregelen waren genomen om aan het vereiste inzake de opschorting te voldoen, verklaarde Spanje dat het belastingkrediet pas aan Ramondín Cápsulas ten goede komt eenmaal het zijn activiteiten heeft gestart (september 1999), en dan alleen nog indien het een boekwinst maakt. Spanje voegde daaraan toe dat het gepaste maatregelen tot opschorting van het belastingkrediet zou nemen wanneer aan de voorwaarden voor de toepassing van dit krediet is voldaan.

V.3. Vereiste inzake inlichtingen over Ekimen

(32) De Baskische gewestelijke autoriteiten bevestigden dat zij een subsidie van 0,9 miljoen EUR (150 miljoen ESP) aan Ramondín Cápsulas hebben verleend. Zij bevestigden eveneens dat de investering van Ramondín bestaat, enerzijds, in de overbrenging van de productie-installatie van Logroño naar een nieuwe vestigingsplaats in Laguardia (Álava), hetgeen betekent dat Ramondín Cápsulas de activiteiten van Ramondín overneemt en, anderzijds in een verhoging van de productiecapaciteit en het in het leven roepen van een nieuwe productielijn voor de vervaardiging van gewalst lood voor autoaccu's. Zodoende zou slechts een deel van de nieuwe installatie bestaan uit oude machines en uitrusting die daar naartoe wordt overgebracht. De cijfers, die tot juni 1999 zijn bijgewerkt en in onderstaande tabel zijn weergegeven, tonen aan dat de nieuwe investering 53,6 % van de nieuwe uitrusting vertegenwoordigt:

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

(33) De regering van Baskenland bevestigde dat voor de berekening van de subsidiabele kosten slechts rekening was gehouden met een deel van de nieuwe investering, dat een bedrag van 10,54 miljoen EUR beloopt. De subsidiabele kosten komen overeen met de kosten die vervat zijn in de standaardbelastinggrondslag welke wordt gebruikt voor de berekening van het nettosubsidie-equivalent (nse), met andere woorden grond, gebouwen en installaties. Het bedrag van de subsidie (0,9 miljoen EUR) maakt 8,3 % (bruto) van de voor subsidie in aanmerking komende kosten uit, wat ver onder het plafond voor regionale steun (25 % nse) ligt.

V.4. Vereiste informatie te verschaffen over het terrein

(34) De Spaanse autoriteiten bevestigden dat het terrein dat door Ramondín is gekocht, eigendom was van Álava Agencia de Desarrollo SA, een openbare onderneming die tot de provinciale raad van Álava behoort.

(35) Voorts dienden de Spaanse autoriteiten twee taxaties in van respectievelijk 16 juni en 21 juni 1997, d.w.z. vóór de verkoop van het terrein aan Ramondín, die in oktober 1997 plaatsvond. De autoriteiten beweerden dat de twee deskundigenrapporten twee onafhankelijke taxaties door deskundigen zijn om te voldoen aan de bepalingen in de mededeling van de Commissie betreffende staatssteunelementen bij de verkoop van gronden en gebouwen door openbare instanties(10). Bij de eerste taxatie werd een prijs van 2900 ESP/m2 vastgesteld voor het gehele industrieterrein waar de door Ramondín aangekochte grond ligt, terwijl de tweede taxatie een prijs van 2500 ESP/m2 aangeeft voor een terrein waar reeds enige infrastructuur is, en daarbij ook uitdrukkelijk aangeeft dat het een "louter commerciële of markttaxatie" betreft.

VI. OPMERKINGEN VAN BELANGHEBBENDEN

(36) Er werden opmerkingen ontvangen van Ramondín, van het autonome gewest Rioja en van de gewestelijke raad van Castilla-León.

VI.1. Ramondín

(37) In zijn opmerkingen betoogt Ramondín ten eerste dat het niet louter een belanghebbende is maar de begunstigde van de steun en dat het daarom rechtstreeks en afzonderlijk de gevolgen ondervindt van de eindbeschikking die de Commissie zal geven. Daarom vraagt Ramondín om toegang tot het dossier en om het recht gehoord te worden voordat de eindbeschikking wordt goedgekeurd.

(38) Ten aanzien van de kwestie zelf verklaart Ramondín het volgende:

- Ramondín is een bedrijf dat aanvankelijk in Baskenland was gevestigd en dat in 1971 zijn faciliteiten overbracht naar Logroño (Rioja), onder andere vanwege de voordelen die door de gemeente Logroño werden geboden.

- In 1994 richtte Ramondín het bedrijf Manufacturas Ramondín SA op met de bedoeling bedrijfsactiviteiten in Álava te starten. Op dat moment had Ramondín grotere belastingvoordelen kunnen krijgen dan de voordelen die het bedrijf later verkreeg. Ramondín besloot uiteindelijk zijn faciliteiten niet te verhuizen "omdat het op dat moment geen reden had om" zijn faciliteiten in Logroño "op te geven".

- In 1995 besloot de gemeenteraad van Logroño het industrieterrein waar Ramondín zich bevond in een andere classificatie in te delen. Dit houdt in dat de bedrijven waarop dit besluit betrekking heeft 20 jaar hebben om weg te gaan uit het industrieterrein, dat vervolgens als stedelijk gebied zou worden ingedeeld.

- Na verscheidene vruchteloze contacten met de gemeentelijke autoriteiten, bood de gemeenteraad Ramondín een terrein aan in het industriegebied "Cantabria II", dat meer dan 25 jaar geleden tot stand is gebracht. Het stuk grond bevindt zich tussen twee gebouwen waarvan het "vervallen uiterlijk" niet strookt met het moderne imago dat Ramondín wil hebben.

- Inmiddels had Ramondín contact opgenomen met de autoriteiten van aangrenzende gebieden, waaronder Álava, om een oplossing te vinden voor het probleem van de gedwongen verhuizing. Ramondín aanvaardde de door Álava geboden optie, hoofdzakelijk wegens het stuk grond dat op het industrieterrein Casablanca in Laguardia beschikbaar was.

- Het belastingkrediet van 45 % is een algemene maatregel waarvan alle bedrijven kunnen profiteren die voldoen aan de voorwaarden welke zijn vervat in de wet inzake de verlening van het krediet. Er zijn daarom geen uitzonderingen en evenmin is er sprake van de uitoefening van discretionaire bevoegdheden. De administratie beperkt er zich toe, door middel van een "voorafgaande controle" te verifiëren of aan de voorwaarden voor de verlening voor het krediet is voldaan, waarna het krediet automatisch wordt toegekend. Het betreft derhalve een "administratieve handeling conform de regels". Het feit dat de belastingbepaling in kwestie een minimuminvestering van 2,5 miljard ESP voorschrijft maakt de bepaling niet-selectief omdat dit wordt gerechtvaardigd door het streven bedrijven naar de provincie Álava aan te trekken, die voor meer inkomsten zullen zorgen dan kleine bedrijven. Ten slotte is het geen tijdelijke maatregel aangezien deze jaarlijks wordt verlengd, hetgeen bewijst dat dit als permanente maatregel is bedoeld. Er is geen parallellisme tussen het Ekimen-programma en het belastingkrediet; dit wordt aangetoond door de verschillen in geografische en materiële werkingssfeer tussen de fiscale bepalingen en de regels welke op de Ekimen-steunregeling van toepassing zijn.

- De vermindering van de belastinggrondslag voor nieuwe bedrijven is eveneens een algemene maatregel, omdat deze wordt toegepast ongeacht de sector waarin de begunstigde onderneming haar activiteiten heeft. Het is een maatregel waarmee niet wordt beoogd bedrijven ertoe aan te zetten zich elders te vestigen, maar waarmee het legitieme doel wordt nagestreefd de welvaart van een bepaald geografisch gebied te bevorderen.

- De investering van Ramondín in Laguardia is in alle opzichten een "initiële investering", omdat het hierbij gaat om het opzetten van een nieuwe fabriek met nieuwe productielijnen of, in het andere geval, uitbreiding van een bestaand bedrijf.

VI.2. De raad van Castilla y León

(39) In zijn opmerkingen wijst de raad van Castilla y León erop dat Ramondín zijn faciliteiten van Rioja naar Álava heeft overgebracht wegens de staatssteun die door het autonome gewest Baskenland en de autoriteiten van de provincie Álava werd geboden.

(40) De gewestelijke raad van Castilla y León betoogt bovendien dat de fiscale steun in kwestie staatssteun is die onverenigbaar is met de gemeenschappelijke markt, en wel om de volgende redenen:

- deze komt ten laste van de staat, ongeacht de territoriale entiteit die deze heeft goedgekeurd;

- de fiscale last die Ramondín normaliter zou dragen wordt erdoor verminderd;

- deze heeft rechtstreeks gevolgen voor de concurrentie en het handelsverkeer tussen de lidstaten, hetgeen valt af te leiden uit de informatie in het investeringsplan van Ramondín en uit de door de Commissie gemaakte analyse in haar besluit de procedure van artikel 88, lid 2, van het Verdrag in te leiden;

- het betreft selectieve voordelen, omdat de steun ten goede komt aan een bepaalde onderneming of de productie van specifieke goederen, en wel omdat:

i) de begunstigingsmaatregelen alleen worden toegepast op grond van het verband tussen de ondernemingen in kwestie en een welbepaalde regio van een lidstaat, in tegenstelling tot in andere regio's gevestigde bedrijven;

ii) een belastingkrediet een discretionaire maatregel is, omdat: a) dit wordt toegekend op voorwaarde dat een investering van ten minste 2,5 miljard ESP wordt gedaan en b) de autoriteit die dit krediet verleent kan besluiten welke investeringen boven dat bedrag voor dat krediet in aanmerking komen, alsook de toepassingslimieten en -termijnen ervan kan vaststellen;

iii) de verlaging van de belastinggrondslag discriminerend is omdat alleen nieuw opgerichte ondernemingen die bovendien aan bepaalde voorwaarden inzake nieuwe investeringen voldoen, voor toepassing in aanmerking komen.

(41) De gewestelijke raad van Castilla y León voegt hieraan het volgende toe:

- de Commissie zelf heeft deze lijn gevolgd toen zij Beschikking 93/337/EEG(11) en Beschikking 1999/718/EG(12) goedkeurde;

- de toewijzing van de bevoegdheden op fiscaal gebied in Spanje mag in geen geval dienen als rechtvaardiging voor omzeiling door de lidstaat van de communautaire regels inzake staatssteun. Ten aanzien van dit punt verwijst de gewestelijke raad van Castilla y León naar de conclusies van de advocaat-generaal in de gevoegde zaken C-400/97, C-401/97 en C-402/97(13);

- de Spaanse rechterlijke instanties concludeerden dat de fiscale maatregelen in kwestie fiscale privileges zijn die de concurrentie schaden en vervalsen, en aldus de toewijzing van middelen vervalsen.

(42) Ten slotte wijst de raad van Castilla y León erop dat de maatregelen in kwestie zijn uitgevoerd, hetgeen een inbreuk betekent op de aanmeldingsverplichting zoals bedoeld in artikel 88, lid 3, van het Verdrag, en dat zij derhalve nietig zijn.

VI.3. Regering van Rioja

(43) De gewestelijke regering van Rioja wijst er allereerst op dat de beslissing van Ramondín om zijn faciliteiten van Rioja naar Álava over te brengen was ingegeven door de economische en fiscale voordelen die door de instellingen van de provincie Álava worden geboden. Ramondín erkende dit expliciet in de brief die het op 5 maart 1997 aan de president van het autonome gewest Rioja richtte(14). De redenen van stedebouwkundige aard die door de gewestelijke autoriteiten van Baskenland worden aangevoerd als reden voor de verhuizing kunnen niet in aanmerking worden genomen aangezien de herschikking van het bestemmingsplan pas in 2016 van kracht zal worden en deze in ieder geval niets aan de verworven rechten zal afdoen. Ook kan de grondprijs in Logroño niet "prohibitief" worden genoemd, zoals de Baskische autoriteiten beweren.

(44) Wat meer specifiek de fiscale steun betreft, wijst de gewestelijke regering van Rioja op het volgende:

- overeenkomstig de jurisprudentie van het Hof van Justitie van de Europese Gemeenschappen, en de vaste praktijk van de Commissie in soortgelijke gevallen, zijn de steunmaatregelen in kwestie staatssteun in de zin van artikel 87, lid 1, van het Verdrag, ongeacht welke autoriteit deze goedkeurt;

- het begrip van staatssteun is een materieel begrip, ongeacht welke vorm de staatssteun aanneemt; de belastingvoordelen voldoen aan dit criterium;

- de belastingvoordelen houden een economisch voordeel voor Ramondín in; zowel het belastingkrediet als de verlaging van de belastinggrondslag zijn bedoeld om Ramondín van een gedeelte van de belastingdruk op zijn winst te bevrijden; dit voordeel is toegekend zonder dat hieraan compenserende voordelen voor de belastingadministratie zijn verbonden. Een verlies aan belastingopbrengsten komt op hetzelfde neer als het verbruik van overheidsmiddelen in de vorm van fiscale uitgaven;

- de fiscale steun in kwestie heeft gevolgen voor de concurrentie en het handelsverkeer tussen de lidstaten, voorzover Ramondín een economische activiteit uitoefent die het voorwerp van intracommunautair handelsverkeer vormt; de wereldmarkt in capsules, en met name tinnen capsules, waarvan Ramondín een aandeel van 40 % heeft, is in volle groei en de sector is in sterke mate concurrerend;

- de maatregelen in kwestie voldoen aan het criterium van specificiteit, aangezien de begunstigden identificeerbaar zijn en hierdoor een betere concurrentiepositie krijgen;

- wat het belastingkrediet betreft, kunnen, omdat werd bepaald dat de investering minimaal 2,5 miljard ESP moet bedragen, alleen de grote investeerders profiteren van het belastingkrediet van 45 %. Bovendien moet, aangezien de maatregel deel uitmaakt van de jaarlijkse begrotingswet, de investering in een welbepaalde periode worden gedaan, hetgeen de Baskische autoriteiten een zeer ruime discretionaire bevoegdheid ten aanzien van concrete projecten geeft; deze discretionaire bevoegdheid maakt het hun ook mogelijk vast te stellen welk deel van de investeringen voor het belastingkrediet in aanmerking komen en de periode en beperkingen vast te stellen die in elk geval afzonderlijk van toepassing zijn;

- wat de verlaging van de belastinggrondslag betreft, vloeit het specifieke karakter van de maatregel voort uit het feit dat alleen nieuw opgerichte bedrijven die ten minste 80 miljoen ESP investeren en minstens tien arbeidsplaatsen creëren, in aanmerking komen;

- de twee belastingmaatregelen in kwestie zijn daarenboven geografisch gezien specifiek in zoverre dat alleen bedrijven die in Álava zijn gevestigd of daar hun activiteiten hebben hiervan kunnen profiteren, waardoor deze bedrijven zich in een gunstiger positie bevinden dan bedrijven die elders in Spanje hun activiteiten hebben;

- aangezien de uitvoering van de fiscale steunmaatregelen in kwestie een inbreuk vormt op artikel 88, lid 3, van het Verdrag, zijn deze nietig;

- het feit dat de Commissie de procedure van artikel 88, lid 2, van het Verdrag heeft ingeleid ten aanzien van zes fiscale steunmaatregelen in Balkenland, in het kader waarvan soortgelijke steun wordt verleend als de aan Ramondín verleende steun, bevestigde bovenstaande analyse.

(45) De gewestelijke regering van Rioja verwijst ook naar het argument van de Baskische gewestelijke autoriteiten dat de aan Ramondín verleende steun gerechtvaardigd was wegens de verdeling van bevoegdheden inzake fiscale kwesties in Spanje. De gewestelijke regering van Rioja verwerpt deze mogelijkheid en wijst erop dat hetzelfde standpunt door de advocaat-generaal is ingenomen in de hogervermelde gevoegde zaken C-400/97, C-401/97 en C-402/97 en ook door de Commissie is ingenomen. Volgens de gewestelijke regering van Rioja blijkt uit de jurisprudentie van het Hof van Justitie overduidelijk dat iedere maatregel die een voordeel inhoudt dat is beperkt tot bedrijven die in een bepaalde streek van de lidstaat investeren, deze bedrijven een voordeel verleent dat niet door de algemene opzet of de aard van het belastingstelsel in kwestie wordt gerechtvaardigd.

(46) Ten slotte verwijst de regering van Rioja naar een uitspraak van het Spaanse hooggerechtshof (Tribunal Supremo) waarbij soortgelijke belastingmaatregelen als die waarvan het bedrijf Ramondín de begunstigde was, nietig worden verklaard omdat hierdoor privileges van fiscale aard in het leven worden geroepen die schadelijk zijn voor de concurrentie en de allocatie en het vrije verkeer van kapitaal en werknemers vervalsen. De in die uitspraak vervatte rechtsbeginselen zijn toegepast in een vonnis van het hooggerechtshof van Baskenland waarin het door de provincie Álava ingevoerde belastingkrediet van 45 % nietig werd verklaard.

(47) Spanje gaf geen enkel commentaar op de opmerkingen die door belanghebbenden waren gemaakt. Ten aanzien van het verzoek van Ramondín om toegang te krijgen tot het dossier en te worden gehoord, merkt de Commissie op dat besluiten inzake staatssteun worden gericht aan de lidstaat in kwestie (zie bv. het arrest van het Hof van Justitie van 2 april 1998 in zaak C-367/95 P(15)). Bovendien is, overeenkomstig artikel 1, onder h), van Verordening (EG) nr. 659/1999 van de Raad van 22 maart 1999 tot vaststelling van nadere bepalingen voor de toepassing van artikel 93 van het EG-Verdrag(16) (thans artikel 88) de begunstigde van de steun "belanghebbende". In dit verband heeft het Gerecht van eerste aanleg, in een bevestiging van de jurisprudentie van het Hof van Justitie (arrest van 25 juni 1998 in de gevoegde zaken T-371/94 en T-394/94, "British Airways en anderen tegen Commissie", punt 59(17)) als volgt geoordeeld:

"Wat inzonderheid de op de Commissie rustende verplichting om de belanghebbenden te informeren betreft, heeft het Hof geoordeeld, dat de bekendmaking van een mededeling in het Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen een passend middel is om alle belanghebbenden op de hoogte te brengen van het feit dat een procedure is ingeleid (arrest Intermills/Commissie, reeds aangehaald, punt 17), doch het heeft daarbij gepreciseerd dat 'deze mededeling evenwel ertoe strekt, bij de belanghebbenden alle inlichtingen ter voorlichting aan de Commissie met het oog op haar toekomstig beleid in te winnen' (arrest van 12 juli 1973, Commissie/Duitsland, 70/72, Jurispr. blz. 813, punt 19) [...]".

De Commissie is dan ook van mening dat de rechten van Ramondín als "belanghebbende" volledig zijn gevrijwaard door de publicatie van het besluit inzake de inleiding van de procedure en door de in de mededeling vervatte uitnodiging aan de "belanghebbenden" om hun opmerkingen te maken.

VII. EVALUATIE VAN DE STEUN

VII.1. Subsidie in het kader van het Ekimen-programma

(48) De niet-terugvorderbare subsidie, die 8,55 % van de investeringen dekt, werd aan Ramondín Cápsulas verleend in het kader van het reeds genoemde Ekimen-programma, een door de Commissie goedgekeurde regionale steunregeling. De Commissie stelde vast dat deze steun onder de algemene regeling viel en voldeed aan de voorwaarden die zijn vastgelegd in de beschikking inzake goedkeuring van die regeling.

(49) In de eerste plaats moet worden vastgesteld of de investering in kwestie een "initiële investering" is als bedoeld in de richtsnoeren betreffende regionale steunmaatregelen(18). De Commissie had, gelet op de omstandigheden waarin de overbrenging van de faciliteiten van Ramondín uit Rioja naar Baskenland plaatsvond, namelijk twijfels over de vraag of het volledige bedrag van de investering van Ramondín een "initiële investering" was overeenkomstig de regels die op de beoordeling van regionale steun van toepassing zijn(19).

(50) In deze regels wordt "initiële investering" gedefinieerd als "de investering in vaste activa bij vestiging van een nieuwe onderneming, de uitbreiding van een bestaande onderneming of de inschakeling van de onderneming bij een activiteit die een fundamentele wijziging meebrengt in de productie of het productieproces van een bestaande onderneming"(20).

(51) Dit was bevestigd in de brief van de Commissie van 13 december 1996 waarin de Ekimen-regeling werd goedgekeurd(21) en waarin werd gestipuleerd dat de steun die in het kader van de regeling zou worden verleend moest worden gebruikt voor de financiering van initiële investeringen of investeringen voor de uitbreiding of de modernisering van bestaande inrichtingen, en dat investeringen voor vervanging buiten het toepassingsgebied van de regeling vielen.

(52) In de door de Spaanse autoriteiten verschafte inlichtingen wordt bevestigd dat Ramondín besloot in Laguardia een nieuwe fabriek te bouwen die niet tegelijkertijd met die in Logroño actief zou zijn: integendeel, de nieuwe fabriek in Laguardia zou in de plaats komen van de fabriek in Logroño. Ramondín Cápsulas, de nieuw opgerichte onderneming in Álava, heeft aldus alle industriële activiteiten van Ramondín overgenomen.

(53) Het besluit de fabriek te verhuizen impliceert enerzijds de sluiting van de fabriek te Logroño en anderzijds de opening van die in Laguardia. Deze verhuizing zal voorts een toename van de productiecapaciteit met zich brengen, met de invoering van nieuwe productielijnen, waaronder een nieuwe lijn voor de productie van gewalste loden platen voor de vervaardiging van autoaccu's.

(54) Zoals reeds is vermeld in overweging 32, bevestigden de gewestelijke autoriteiten van Baskenland dat een subsidie van 150 miljoen ESP (0,9 miljoen EUR) aan Ramondín Cápsulas was verleend. Ramondín Cápsulas is voornemens 30 nieuwe arbeidsplaatsen te scheppen naast de 300 arbeidsplaatsen die van Logroño naar de nieuwe vestigingsplaats Laguardia zijn overgebracht.

(55) In het licht van de door de Spaanse autoriteiten verstrekte inlichtingen is de Commissie van oordeel dat de subsidie is verleend in overeenstemming met de bepalingen van de Ekimen-steunregeling, met name artikel 10, en binnen de absolute limiet zoals voorgeschreven door artikel 12, d.w.z. 5 miljoen ESP per gecreëerde nieuwe arbeidsplaats(22).

(56) De Spaanse autoriteiten bevestigden tevens dat de investering van Ramondín gedeeltelijk bestaat uit de overbrenging van zijn faciliteiten van Logroño naar het nieuwe industrieterrein in Laguardia (Álava) en ten dele in het verhogen van de productiecapaciteit en het scheppen van een nieuwe productielijn voor de vervaardiging van gewalste loden platen voor autoaccu's. Daarom zou slechts een gedeelte van de nieuwe installatie bestaan uit oude machines en uitrusting die daar opnieuw zou worden geïnstalleerd. Uit de cijfers die, zoals in onderstaande tabel valt te zien, tot juni 1999 zijn bijgewerkt blijkt, dat de nieuwe investering 53,6 % van de nieuwe faciliteit uitmaakt:

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

(57) De Baskische regering bevestigde dat voor de berekening van de voor subsidiëring in aanmerking komende kosten slechts een gedeelte van een nieuwe investering in aanmerking was genomen, te weten een bedrag van 1754,666 miljoen ESP (10,54 miljoen EUR). De subsidiabele kosten komen overeen met de kosten die deel uitmaken van de standaardbelastinggrondslag die wordt gebruikt voor de berekening van het nettosubsidie-equivalent (nse), d.w.z. grond, gebouwen en installatie. Het bedrag van de subsidie (0,9 miljoen EUR) vertegenwoordigt 8,53 % (bruto) van de subsidiabele kosten, hetgeen ver onder het plafond voor regionale steun (25 % nse) ligt.

(58) Gelet op het bovenstaande is de Commissie van mening dat er elementen zijn die kunnen leiden tot de vaststelling dat de investering in Laguardia de "uitbreiding van een bestaande onderneming" in de zin van punt 4.4 van de richtsnoeren inzake regionale steunmaatregelen(23).

(59) De Commissie concludeert dientengevolge dat de niet terug te betalen subsidie die 8,55 % van de voor subsidie in aanmerking komende kosten dekt, aan Ramondín Cápsulas is verleend overeenkomstig de voorwaarden van de door de Commissie goedgekeurde regionale Ekimen-steunregeling.

VII.2. Verkoop van een stuk grond aan Ramondín door Álava Agencia de Desarrollo

(60) In zijn klacht betoogt de president van het autonome gewest Rioja dat Ramondín een stuk grond in Laguardia had gekocht tegen voordelige voorwaarden.

(61) In hun antwoord op het verzoek om inlichtingen over de verkoop van de grond dienden de Spaanse autoriteiten twee taxaties in gedateerd respectievelijk 16 en 21 juni 1997, d.w.z. vóór de verkoop van het terrein aan Ramondín in oktober 1997 door de openbare onderneming Álava Agencia de Desarrollo.

(62) In de eerste taxatie wordt een prijs van 2900 ESP/m2 vastgesteld voor het gehele industriegebied waar het door Ramondín aangekochte terrein is gelegen, terwijl de tweede taxatie de prijs van een ontsloten terrein vaststelt op 2500 ESP/m2, waarbij uitdrukkelijk wordt aangegeven dat dit een "louter commerciële of markt"-taxatie is.

(63) In de mededeling van de Commissie betreffende staatssteunelementen bij de verkoop van gronden en gebouwen door openbare instanties(24) geeft de Commissie richtsnoeren aan de lidstaten door een eenvoudige procedure te beschrijven voor het afwikkelen van de verkoop van grond en gebouwen op een manier waarbij het bestaan van staatssteun automatisch wordt uitgesloten, namelijk de verkoop in het kader van een onvoorwaardelijke aanbestedingsprocedure. Indien de openbare autoriteiten niet van plan zijn die procedure te gebruiken, dient een taxatie door één of meer onafhankelijke onroerendgoedtaxateurs te worden verricht voordat de verkooponderhandelingen plaatsvinden om de marktwaarde vast te stellen op basis van algemeen aanvaarde marktindicatoren en taxatienormen. De marktprijs die aldus tot stand komt is de minimumaankoopprijs die kan worden overeengekomen zonder dat van staatssteun sprake is.

(64) Op basis van de bovengenoemde mededeling(25) is de Commissie van mening dat de taxaties vóór de verkooponderhandelingen werden verricht door twee onafhankelijke onroerendgoedtaxateurs en dat de door deze taxateurs vastgestelde waarden het mogelijk maken de marktwaarde op basis van algemeen aanvaarde marktindicatoren en taxatienormen vast te stellen.

(65) De Commissie stelt vast dat de door Ramondín in oktober 1997 betaalde prijs (2500 ESP/m2) binnen de prijsvork valt (2500-2900 ESP/m2) die is bepaald door twee studies welke vóór de datum van deze verkoop door twee onafhankelijke taxateurs zijn verricht. Op deze basis concludeert de Commissie dat de genoemde prijs de minimumkoopprijs is die kan worden aanvaard zonder dat staatssteun wordt verleend.

(66) De Commissie heeft dan ook geen elementen van staatssteun gevonden in de verkoop door Álava Agencia de Desarrollo aan Ramondín van een stuk grond van 55050 m2 in het industriegebied Casablanca te Laguardia (Álava) voor de prijs van 2500 ESP/m2.

VII.3. Fiscale steun: belastingkrediet van 45 % van het bedrag van de investeringen en vermindering van de belastinggrondslag voor nieuw opgerichte ondernemingen

(67) Om te beginnen moet er op worden gewezen dat de fiscale betrekkingen tussen de staat en Baskenland zijn geregeld in de economische overeenkomst (Concierto Económico), die is vastgesteld bij wet nr. 12/1981 van 13 mei 1981, laatstelijk gewijzigd bij wet nr. 38/1997 van 4 augustus 1997. Overeenkomstig deze regeling is de Diputación Foral (provinciale raad) van Álava onder bepaalde omstandigheden gerechtigd om het op zijn grondgebied geldende belastingstelsel in te voeren, te beheren en aan te passen. Een uitzondering hierop vormen de douanerechten en de accijnzen op fiscale monopolies en op alcohol, aangezien de regelgeving terzake tot de uitsluitende bevoegdheid van de staat behoort(26). Uit hoofde van de bevoegdheden die door de Concierto Económico aan de provinciale raad van Álava zijn verleend, heeft deze een stelsel van fiscale steunmaatregelen bij investeringen in het kader van de vennootschapsbelasting ingevoerd. De begunstigden van deze steunmaatregelen zijn natuurlijke personen en rechtspersonen die op dit grondgebied economische activiteiten uitoefenen.

(68) De Commissie wijst er voorts op dat soortgelijke belastingmaatregelen als die welke het voorwerp zijn van deze beschikking (belastingkrediet en vermindering van de belastinggrondslag) bij de beschikking van de Commissie van 24 februari 1999 in zaak C-718/1999 (Daewoo Electronics Manufacturing Espana SA), meegedeeld aan Spanje per brief van 15 maart 1999, onverenigbaar met de gemeenschappelijke markt zijn verklaard(27).

VII.3.1. Belastingkrediet

(69) Het belastingkrediet valt onder de zesde aanvullende bepaling van de Norma Foral houdende uitvoering van de begroting van de provincie Álava voor het jaar 1995 (Norma Foral 22/1994), die als volgt luidt:

"Tussen 1 januari 1995 en 31 december 1995 gedane investeringen in nieuwe materiële vaste activa, die 2500 miljoen ESP overschrijden, komen volgens het besluit van de Diputación Foral van Álava in aanmerking voor een belastingkrediet van 45 % van het bedrag van de investering zoals vastgesteld door de Diputación Foral van Álava, dat wordt verrekend met de verschuldigde inkomstenbelasting.

De aftrekken die niet worden toegepast omdat de verschuldigde belasting onvoldoende hoog is, kunnen worden toegepast gedurende de negen jaar volgende op dat waarin het besluit van de Diputación Foral van Álava is goedgekeurd.

In dit besluit van de Diputación Foral van Álava worden tevens de termijnen en de maximumbedragen vastgelegd die in de afzonderlijke gevallen van toepassing zijn.

De in het kader van deze bepaling toegestane voordelen zijn onverenigbaar met elk ander, op dezelfde investering van toepassing zijnd belastingvoordeel.

De Diputación Foral van Álava stelt tevens de duur van het investeringsproces vast, dat zich ook kan uitstrekken over investeringen die zijn gedaan in de fase van voorbereiding van het project waarop de investeringen betrekking hebben.".

(70) Deze bepaling bleef op grond van de begrotingswet voor 1996 (Norma Foral 33/1995), gewijzigd bij de nieuwe wet inzake de vennootschapsbelasting (Norma Foral 24/1996, waardoor de verwijzing naar de negen jaar in lid 2 wordt geschrapt) van kracht voor 1996 en, op grond van de begrotingswet voor 1997 (Norma Foral 31/1996), ook voor 1997 van kracht. Het belastingkrediet van 45 % van het bedrag van de investeringen werd, hoewel de formulering van de bepaling werd herzien, gehandhaafd voor 1998 en 1999 (Norma Foral 33/1997 van 19 december 1997 en Norma Foral 36/1998 van 17 december 1998).

(71) Het beginsel van onverenigbaarheid met de gemeenschappelijke markt en de afwijkingen waarin in artikel 87 van het Verdrag is voorzien, zijn van toepassing op steunmaatregelen "in welke vorm ook" en in het bijzonder op bepaalde belastingmaatregelen.

(72) Om als steun te worden aangemerkt, moet een steunmaatregel voldoen aan elk van de vier criteria die worden genoemd in artikel 87 en die hieronder worden toegelicht.

(73) In de eerste plaats moet de maatregel de begunstigden een voordeel verschaffen dat de lasten verlicht die zij normaliter moeten dragen. Een dergelijk voordeel kan worden verschaft door vermindering van de belastingdruk voor de onderneming in verschillende vormen en in het bijzonder door een gehele of gedeeltelijke vermindering van het belastingbedrag.

(74) Het belastingkrediet van 45 %, waarom het hier gaat, voldoet zeker aan dit criterium, aangezien Ramondín door dit krediet een vermindering van de belastingdruk geniet ten belope van 45 % van het door de Diputación Foral vastgestelde investeringsbedrag. Er dient voorts op te worden gewezen dat dit belastingkrediet zonder beperking in de tijd kan worden toegepast vanaf het eerste jaar waarin de onderneming winst maakt.

(75) In de tweede plaats moet het voordeel worden toegekend door de staat of met staatsmiddelen worden bekostigd. Een derving van belastinginkomsten wordt beschouwd als het verbruik van staatsmiddelen in de vorm van belastinguitgaven(28). Dit criterium geldt eveneens voor steun die door regionale of lokale organen van lidstaten wordt verleend (zie het arrest van het Hof van Justitie van 14 oktober 1987 in zaak 248/84, Duitsland tegen Commissie(29)). Staatssteun kan voorts worden verleend zowel door middel van wettelijke of bestuursrechtelijke bepalingen als via besluiten van de belastingdienst.

(76) Het aan Ramondín verleende belastingkrediet is het resultaat van de combinatie van een begrotingsmaatregel en een ad-hocbesluit (besluit nr. 738/1997 van 21 oktober 1997), die beide zijn vastgesteld door een overheidsinstantie, in dit geval de provinciale raad (Diputación Foral) van Álava.

(77) In de derde plaats moet de maatregel de mededinging en het handelsverkeer tussen de lidstaten ongunstig beïnvloeden. Dit criterium kan slechts van toepassing zijn indien de begunstigde van de maatregel een economische activiteit uitoefent, ongeacht zijn juridische status of wijze van financiering. Volgens de constante jurisprudentie van het Hof van Justitie is voor de toepassing van deze bepaling de voorwaarde van ongunstige beïnvloeding van het handelsverkeer vervuld zodra de begunstigde onderneming een economische activiteit uitoefent die het voorwerp is van handel tussen lidstaten.

(78) Al eerder is aangetoond dat Ramondín een economische activiteit uitoefent die het voorwerp is van handel tussen lidstaten in een sector die in sterke mate concurrerend is.

(79) Ten slotte moet de maatregel specifiek of selectief zijn, in die zin dat hij "bepaalde ondernemingen of bepaalde producties" begunstigt. Dit karakter van selectief voordeel kan zowel voortvloeien uit een uitzondering op de fiscale bepalingen van wettelijke of bestuursrechtelijke aard als uit een discretionair optreden van de belastingdienst. In het onderhavige geval vloeit het selectieve karakter op de eerste plaats voort uit de discretionaire bevoegdheid waarover de overheid op dit gebied beschikt.

(80) In verband met deze laatste vereiste erkent het Hof van Justitie in de zaak Kimberly Clark Sopalin (arrest van het Hof van Justitie van 26 september 1996, zaak C-241/94, Frankrijk tegen Commissie(30)) dat, wanneer de instantie die een voordeel toekent over een discretionaire bevoegdheid beschikt waardoor zij de financiële bijdrage op grond van diverse criteria kan aanpassen, zoals onder meer de keuze van de begunstigden, de hoogte van de financiële bijdrage en de voorwaarden inzake de termijn en andere voorwaarden waaronder het voordeel wordt toegekend, alsmede het al dan niet verlengen van de betrokken maatregelen van jaar tot jaar, de voor deze maatregel geldende steun bepaalde ondernemingen in een gunstiger positie kunnen brengen dan andere, zodat bijgevolg is voldaan aan de voorwaarden om deze steunmaatregel aan te merken als steun in de zin van artikel 87, lid 1, van het Verdrag.

(81) De Diputación Foral van Álava beschikte op het ogenblik waarop het besluit van 21 oktober 1997 werd goedgekeurd, op grond van bovengenoemde bepalingen, over de discretionaire bevoegdheid om vast te stellen welke investeringen in vaste activa die het bedrag van 2,500 miljard ESP overschreden voor het belastingkrediet in aanmerking kwamen, om te beslissen op welk deel van de investeringen de aftrek van 45 % kon worden toegepast en om de in elk van de gevallen van toepassing zijnde termijnen en maxima vast te stellen.

(82) De tekst van het besluit van 21 oktober 1997, waarbij het belastingkrediet aan Ramondín werd verleend, geeft aan dat dit 45 % van een investering van 3,857 miljard ESP beloopt. De investeringen in kwestie zijn:

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

Volgens de door de Spaanse autoriteiten verstrekte informatie zijn de bovenstaande investeringen niet dezelfde als de investeringen die, welke met het oog op het verlenen van een subsidie aan Ramondín Cápsulas in het kader van de Ekimen-steunregeling, in aanmerking werden genomen. In dit besluit wordt gestipuleerd dat het belastingkrediet zonder beperkingen in de tijd kan worden toegepast. Het is derhalve onmogelijk de intensiteit ervan van tevoren nauwkeurig te berekenen. Uitgaande van de winstverwachtingen in het bedrijfsplan van Ramondín zou de steunintensiteit van het belastingkrediet 34,7 % nse belopen, hetgeen ver boven het regionale plafond van 25 % nse ligt. De Diputación Foral behoudt zich in ieder geval het recht voor ieder boekjaar het bedrag van het belastingkrediet vast te stellen op grond van de gedane investeringen.

(83) Voorts wordt in de tekst van het besluit dat op 21 oktober 1997 door de Diputación Foral van Álava is goedgekeurd, ten aanzien van de investering door Ramondín het volgende bepaald:

"

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

[...]".

(84) De uitdrukking "de belastingkredieten in de praktijk toepassen [concretar]" kan, in de context van een bepaling die de autoriteit de mogelijkheid geeft om:

- het bedrag waarop het krediet van 45 % kan worden toegepast en de duur van het investeringsproces dat onder meer investeringen kan omvatten die zijn gedaan in de fase van voorbereiding van het project, "te bepalen", en

- de termijnen en andere beperkingen die op elk afzonderlijk geval van toepassing zijn "vast te stellen",

alleen worden uitgelegd als een besluit dat is vastgesteld krachtens een discretionaire bevoegdheid die is bedoeld voor de inhoudelijke "concretisering" van het belastingkrediet.

(85) Ter oriëntering kan daarnaast arrest nr. 76/99 van het hooggerechtshof van Baskenland van 29 januari 1999 in zaak 908/98, Administratie van de staat tegen Algemene Raad van Guipúzcoa(31) worden genoemd, waardoor een bepaling die de autoriteiten van de provincie Guipúzcoa in staat stelt een belastingkrediet van 45 % te verlenen, wordt vernietigd. De bepaling heeft een soortgelijke formulering als die waarbij het belastingkrediet waarop deze beschikking betrekking heeft, wordt verleend. In de toelichting op zijn arrest voerde het hooggerechtshof van Baskenland met betrekking tot de wettelijke bepaling die het verlenen van belastingkredieten mogelijk maakt het volgende aan:

"[Deze bepaling] voorziet in een belastingkrediet van 45 % van het bedrag van de investering zoals vastgesteld door de Diputación Foral; op deze wijze wordt de begunstiging niet alleen in de hoogte van het bedrag, maar ook ten aanzien van de mogelijke ontvanger door de belastingdienst zelf, vastgelegd waarbij het beginsel vervat in artikel 7 van de algemene belastingwet wordt overtreden, namelijk dat de uitoefening van regelgevende bevoegdheden en de goedkeuring van bestuurlijke besluiten op fiscaal gebied gereglementeerde activiteiten zijn, alsook in tegenspraak zijn met het in artikel 9 van de Spaanse grondwet verankerde beginsel inzake de rechtszekerheid.".

(86) Ten slotte wordt de analyse van de Commissie nog verder bevestigd door het document van de Baskische gewestelijke regering, getiteld "Política Industrial. Marco General de Actuación 1996-1999" [... industriebeleid: algemeen kader voor de tenuitvoerlegging 1996-1999], waarin wordt verklaard:

"[...] belastingtechnische maatregelen zijn onontbeerlijk om de economische vooruitgang te stimuleren en om industriële projecten te bevorderen die op de industriële ontwikkeling van het land [Baskenland] gericht zijn"

[bladzijde 131].

(87) In hetzelfde document, in het hoofdstuk getiteld "Instrumenten van fiscaal beleid" wordt verklaard:

"[...] de fiscale autonomie die wij [in Baskenland] hebben kan ons er ook toe aanzetten vindingrijke vormen van fiscale behandeling 'op maat' te zoeken, bijvoorbeeld voor prioritaire projecten, of om fiscale stimuleringsmaatregelen ten behoeve van grote bedrijven toe te kennen".

[bladzijde 133]

(88) In de tweede plaats is de Commissie van oordeel dat, hoewel het discretionaire karakter van het belastingkrediet volstaat om de maatregel als een specifieke maatregel, en het belastingkrediet bijgevolg als staatssteun aan te merken, het minimumbedrag van de investering (2,5 miljard ESP) dat recht geeft op een dergelijk krediet voldoende hoog ligt om de toepassing van het krediet in de praktijk te beperken tot investeringen waarmee belangrijke bedragen gemoeid zijn en dat het niet gerechtvaardigd is door de aard of de opzet van het belastingsysteem waarop het een uitzondering vormt. In dit geval heeft Spanje inderdaad geen enkele door de logica van het belastingstelsel gesteunde rechtvaardiging aangedragen voor het feit dat alleen grote ondernemingen voor het belastingkrediet in aanmerking komen.

(89) De begunstigde van de steun betoogde dat het feit dat in de belastingmaatregel in kwestie een drempel van 2,5 miljard ESP is vastgelegd, deze maatregel niet selectief maakt, omdat deze drempel wordt gerechtvaardigd door het streven van Álava grote ondernemingen aan te trekken die meer inkomsten meebrengen dan kleine bedrijven. Op dit punt zijn enkele kanttekeningen vereist.

(90) Naar de mening van de Commissie zijn niet alle verschillen in behandeling tussen groepen marktdeelnemers staatssteun. Wanneer men de belasting- en socialezekerheidsstelsels bekijkt, en ook de andere regels onderzoekt die van invloed zijn op de kosten die door bedrijven worden gemaakt, is duidelijk dat de wetsbepalingen die in iedere lidstaat op deze maatregel van toepassing zijn niet alleen uniforme regels vaststellen : integendeel, zij bevatten regels die afwijken van de gewone regels en die met name op bepaalde categorieën ondernemingen van toepassing zijn. Dit maakt het noodzakelijker een onderscheid te maken tussen:

- gedifferentieerde behandeling die geen uitzondering is(32) op de gewone regels, maar veeleer voortvloeit uit de toepassing op specifieke situaties van dezelfde beginselen als die welke aan de gewone regels ten grondslag liggen, en

- afwijkende behandeling die, terwijl deze aan enkele ondernemingen ten goede komt, afwijkt van de interne logica van de algemene regels.

(91) Het Hof van Justitie had dit onderscheid al gemaakt in zijn arrest van 2 juli 1974 in zaak 173/73, Italië tegen Commissie(33):

"[...] dat moet worden vastgesteld dat de gedeeltelijke verlichting van de sociale lasten voor gezinstoeslag, die ten laste komen van werkgevers in de textielindustrie, een maatregel is, bestemd om de ondernemingen in een bepaalde industriesector ten dele vrij te stellen van de schadelijke lasten die voortvloeien uit de normale toepassing van het algemeen stelsel van de sociale voorzieningen, zonder dat deze vrijstelling gerechtvaardigd is door de aard of de opzet van dit stelsel"

(punt 33).

(92) Deze interpretatie door het Hof van Justitie maakt het mogelijk om juist te concluderen dat, integendeel, een gedifferentieerde behandeling van sommige marktdeelnemers, die op basis van de aard of de algemene opzet van het stelsel gerechtvaardigd zou zijn, niet in overeenstemming met de artikelen 87, 88 en 89 van het Verdrag zou behoeven te zijn.

(93) In dit verband is de Commissie van oordeel dat "de aard of de algemene opzet van het stelsel" niet louter kunnen bestaan uit het bereiken van een doelstelling die de autoriteit tracht te bereiken door middel van een gedifferentieerde behandeling van een groep marktdeelnemers, aangezien het in dat geval zou volstaan naar een specifieke doelstelling van economisch beleid te verwijzen om de bepalingen in de artikelen 87, 88 en 89 van het Verdrag te omzeilen. Met andere woorden : de rechtvaardiging voor de gedifferentieerde behandeling op basis van de aard of de algemene opzet van het stelsel kan niet worden gegeven door te verwijzen naar externe doelstellingen, maar moet worden vastgesteld door aan te tonen dat de maatregelen in kwestie coherent zijn met de interne logica van het systeem.

(94) Advocaat-generaal Ruiz Jarabo stelde in zijn conclusies van 17 september 1998 in zaak C-6/97, Italië tegen Commissie(34) het volgende:

"[... dat er soms een moeilijke scheidslijn valt te trekken tussen maatregelen die staatssteun kunnen inhouden, en maatregelen die onder de algemene belastingpolitiek van de staat vallen. Elk stelsel van fiscale tegemoetkomingen heeft tot gevolg, dat een aantal of een categorie van belastingplichtigen wordt vrijgesteld van de algemeen toepasselijke regeling. Die vrijstellingen (18) hebben vaak een ander doel dan de zogenoemde primaire belastingvereisten (19). Zij zijn van sociale aard, betreffen industriële of regionale ontwikkeling, of hebben een ander soortgelijk doel. Wat hun werking betreft, lijken zij dermate op rechtstreeks door de lidstaten toegekende steun, dat zij ingevolge artikel 92 van het Verdrag in beginsel als zodanig moeten worden behandeld. In dat geval dient de staat die ze vaststelt, aan te tonen dat zij juist zogenoemde 'maatregelen van algemene aard' vormen, die als zodanig buiten de werkingssfeer van artikel 92 vallen. Daartoe zal de staat moeten uitleggen, aan welke interne logica van het stelsel die maatregelen beantwoorden, wat uiteraard meebrengt dat het niet mag gaan om een verbetering van de omstandigheden binnen een bepaalde sector ten opzichte van andere concurrenten [...]]"

(punt 27).

(95) Advocaat-generaal La Pérgola volgde dezelfde redenering in zijn conclusies van 12 november 1998, in zaak C-75/97, België tegen Commissie(35):

"[...] Anders gezegd: zijn de afwijkingen of wijzigingen die door de bestreden maatregelen worden aangebracht aan de bestaande socialezekerheidregeling, die voor het overige in stand wordt gelaten, te beschouwen als objectief gerechtvaardigd, gelet op de strekking en de aard van de algemene regeling, en de interne logica daarvan, of gaat het integendeel om een regeling die uitsluitend bedoeld is om op willekeurige wijze bepaalde ondernemingen of specifieke sectoren te bevoordelen (9)? Er is mijns inziens van uit te gaan dat de maatregel algemeen is, wanneer hij bedoeld is om de gelijkheid tussen de marktdeelnemers te verzekeren. Het algemeen beginsel van de gelijkheid van behandeling is in herinnering gebracht in artikel 92, lid 1, van het Verdrag, waarin het specifiek verbod is geformuleerd van maatregelen waarmee de staten bepaalde ondernemingen of producties bevoordelen ten nadele van andere ondernemingen binnen dezelfde sector, waarop de betrokken bepalingen zouden moeten kunnen worden toegepast. Een dergelijke maatregel wordt dus als een steunregeling beschouwd omdat hij - via een ongerechtvaardigde verschillende behandeling, die door het Verdrag uitdrukkelijk is verboden - niet in overeenstemming doch in strijd is met het criterium van het algemeen karakter van de maatregel, waarop verzoeker zich beroept"

(punt 8).

(96) Het Hof van Justitie bevestigde dit argument in zijn arrest van 17 juni 1999 in dezelfde zaak(36):

"De Maribel bis/ter-regeling, waarmee een werkgelegenheidsbeleid wordt gevoerd met middelen die enkel een rechtstreeks voordeel opleveren voor de mededingingspositie van ondernemingen uit bepaalde bedrijfstakken, wordt derhalve niet gerechtvaardigd door de aard en de opzet van het Belgische socialezekerheidsstelsel"

(punt 39).

(97) Gelet op de hoge drempel van 2,5 miljard ESP, kunnen alleen grote investeerders voor het belastingkrediet in aanmerking komen. Gelet op het voorgaande moet worden geconcludeerd dat met dit verschil in fiscale behandeling een doelstelling wordt nagestreefd die vreemd is aan de interne logica van het belastingstelsel en derhalve niet kan worden gerechtvaardigd door de aard of de opzet van het belastingstelsel. Een dergelijk verschil in behandeling maakt het belastingkrediet tot een specifieke maatregel en betekent dat deze, samen met de andere eerder aangeduide kenmerken, moet worden aangemerkt als steun overeenkomstig het bepaalde in artikel 87, lid 1, van het Verdrag.

(98) Ten derde is de Commissie van mening dat de beperking in de tijd van de maatregel (één jaar) de autoriteiten in feite de mogelijkheid geeft het voordeel ervan slechts aan bepaalde ondernemingen toe te kennen, namelijk die welke juist tijdens de door de maatregel bestreken periode met hun investeringen beginnen. De Commissie constateert immers dat deze bepaling niet in de algemene belastingwetgeving staat, maar in de jaarlijkse begrotingswetten, hetgeen de conjuncturele aard ervan bevestigt en het mogelijk maakt er gebruik van te maken voor specifieke projecten.

(99) Het belastingkrediet werd aanvankelijk voor het begrotingsjaar 1995 ingevoerd. Het feit dat in de daaropvolgende jaren dezelfde bepaling niet in de oorspronkelijke formulering werd gehandhaafd in zoverre dat, bijvoorbeeld, vanaf het begrotingsjaar 1996 de begunstigden van het belastingkrediet dit gedurende een onbeperkte periode kunnen gebruiken, is voor de Commissie aanleiding om vast te stellen dat de Diputación Foral van Álava een zeer brede discretionaire bevoegdheid heeft om te besluiten welke investeringen in aanmerking komen voor het krediet, aangezien deze raad het krediet kan invoeren voor één jaar, en vervolgens de maatregel kan wijzigen, of zelfs, indien nodig, het daaropvolgende jaar kan afschaffen.

(100) De Commissie is van mening dat de tijdelijke aard van de maatregel (jaarlijks) reeds vanaf het begin de mogelijkheid uitsluit om te verklaren dat deze verenigbaar is met de "aard of algemene opzet" van het belastingsstelsel. De tijdelijke aard ervan toont eveneens aan dat het beoogde doel niet overeenstemt met de vereisten die aan ieder belastingstelsel inherent zijn en dat het belastingkrediet wordt gebruikt als een instrument van industriebeleid om bepaalde grote investeringen waarvan de administratie meent dat het wenselijk is deze te bevorderen, te vergemakkelijken.

(101) Ten aanzien van dit laatste punt verwijst de Commissie, eveneens bij wijze van oriëntatie, naar uitspraak 411/99 van het hooggerechtshof van Baskenland van 17 mei 1999 in zaak 907/98, administratie van de staat tegen Algemene Raad(37), waarbij het belastingkrediet werd vernietigd dat door de Diputación Foral van Álava voor het begrotingsjaar 1998 was vastgesteld. In de uitspraak stelt het hooggerechtshof het volgende:

"De algemene raad en de provinciale raad van Álava, respectievelijk verdachte en medeverdachte, hebben geen enkele rechtvaardiging gegeven met betrekking tot de inachtneming van het proportionaliteitsbeginsel bij het bereiken van de beoogde doelstellingen door middel van deze maatregelen [belastingkrediet]. Deze autoriteiten hebben zich ertoe beperkt te verwijzen naar de tijdelijke en uitzonderlijke aard van de maatregel [...]"

(102) Ten vierde onderstreept de Commissie de sterke gelijkenissen tussen deze maatregel en de Ekimen-steunregeling, zowel wat de doelstellingen betreft (in beide gevallen: de financiering van nieuwe investeringen) als ten aanzien van hun geografische reikwijdte (regionaal in het geval van Ekimen, op het niveau van de provincie in het geval van het belastingkrediet); Ekimen is door de Spaanse autoriteiten niettemin als regionale steunregeling beschouwd en als zodanig aangemeld. Het enige verschil, dat hierin bestaat dat met de Ekimen-steunregeling alleen industriële investeringen worden gesubsidieerd, is meer een formeel onderscheid, aangezien de minimuminvestering (2,5 miljard ESP) die vereist is om voor het belastingkrediet in aanmerking te komen mogelijke begunstigden beperkt tot bedrijven van de industriële sector.

(103) De verschillen die tussen de Ekimen-steunregeling en het belastingkrediet duidelijk bestaan kunnen de realiteit van de situatie niet verhullen, namelijk: het bestaan, enerzijds, van coördinatie tussen de verschillende overheidsdiensten (verantwoordelijk voor belastingen en industriële ontwikkeling), die zich bezighouden met het bevorderen van nieuwe industriële initiatieven in Baskenland; anderzijds is dit met beide instrumenten nagestreefde doel hetzelfde, namelijk het stimuleren van de investeringen; ten derde werd het belastingkrediet gelijktijdig ingevoerd met het Garapen-programma, dat ongeveer hetzelfde is als de Ekimen-steunregeling en enige tijd voor deze regeling werd ingevoerd; ten slotte is, aangezien hetzelfde belastingkrediet in de drie provincies van Baskenland bestaat, de geografische werkingssfeer van deze beide instrumenten dezelfde.

(104) Bijgevolg, en in overeenstemming met Beschikking 1999/718/EG(38), vormt het belastingkrediet ten gunste van Ramondín ten belope van 45 % van het door de Diputación Foral van Álava vastgestelde investeringsbedrag steun in de zin van artikel 87, lid 1, van het Verdrag.

(105) De Commissie verwijst naar haar brief SG(89)D/5521 van 29 april 1989 aan de lidstaten, overeenkomstig welke de Commissie van mening is dat een lidstaat niet aan zijn aanmeldingsplicht heeft voldaan wanneer de procedure voor de tenuitvoerlegging van de steun reeds op gang is gebracht. Onder "tenuitvoerlegging" wordt niet het verlenen van de steun aan de begunstigde verstaan, maar de eerdere invoering of totstandbrenging van de steun op wetgevend niveau overeenkomstig de grondwettelijke voorschriften van de betrokken lidstaat. Derhalve moet een steunmaatregel als ten uitvoer gelegd worden beschouwd zodra het wetgevende mechanisme op grond waarvan de steun zonder nadere formaliteit kan worden verleend, tot stand is gebracht(39). Dit is het geval bij deze maatregel, die onwettig, in strijd met de bepalingen van artikel 88, lid 3, van het Verdrag, is uitgevoerd.

VII.3.2. Vermindering van de belastinggrondslag voor nieuw opgerichte ondernemingen

(106) De verlaging van de belastinggrondslag voor nieuw opgerichte ondernemingen die aan Ramondín Cápsulas is toegekend, is vastgelegd in artikel 26 van Norma Foral 24/1996, dat als volgt luidt(40):

"1. Ondernemingen die met hun bedrijfsactiviteit beginnen, komen in aanmerking voor een vermindering met 99 %, 75 %, 50 % en 25 % van de uit hun economische activiteit voortvloeiende positieve belastinggrondslag, vóór verrekening met negatieve belastinggrondslagen van voorgaande perioden, tijdens de vier opeenvolgende belastingperioden, gerekend vanaf de eerste periode van de termijn van vier jaar vanaf de aanvang van de bedrijfsactiviteit, waarin hun belastinggrondslag positief is.

[...].

2. Om voor deze vermindering in aanmerking te komen, moeten de belastingplichtigen aan de volgende voorwaarden voldoen:

a) Zij moeten hun bedrijfsactiviteit beginnen met een gestort kapitaal van ten minste 20 miljoen ESP.

b) [...].

c) [...].

d) De nieuwe activiteit mag niet eerder, rechtstreeks of onrechtstreeks, onder een andere eigendomstitel zin uitgeoefend.

e) De nieuwe bedrijfsactiviteit moet worden uitgeoefend in een ruimte of een vestiging waar geen andere activiteiten door andere natuurlijke personen of rechtspersonen worden uitgeoefend.

f) Tijdens de eerste twee jaar van de bedrijfsactiviteit moeten investeringen in materiële vaste activa worden gedaan ten belope van ten minste 80 miljoen ESP, die volledig moeten worden geïnvesteerd in goederen die voor de bedrijfsactiviteit worden gebruikt en niet mogen worden verhuurd of aan derden overgedragen om door hen te worden gebruikt. Te dien einde wordt onder materiële vaste activa ook verstaan, goederen die door leasing zijn verkregen, mits een verplichting tot gebruikmaking van de koopoptie is aangegaan.

g) In de zes maanden volgend op het van start gaan van de bedrijfsactiviteit moeten ten minste tien arbeidsplaatsen worden gecreëerd en het jaargemiddelde van de personeelsbezetting moet vanaf dat ogenblik tot het jaar waarin het recht op vermindering van de belastinggrondslag afloopt, op dit niveau worden gehandhaafd.

h) [...].

i) De onderneming moet over een bedrijfsplan beschikken dat een minimumperiode van vijf jaar bestrijkt.

3. [...].

4. Het in punt 2, onder f), hiervoor vermelde minimumbedrag van de investeringen en het in punt 2, onder g), vastgestelde minimumaantal te scheppen arbeidsplaatsen is onverenigbaar met elk ander belastingvoordeel dat voor bedoelde investeringen of schepping van arbeidsplaatsen is vastgesteld.

5. Om de in dit artikel bedoelde vermindering moet worden verzocht bij de belastingadministratie, die, na te hebben gecontroleerd of aan de initiële voorwaarden is voldaan, de onderneming die het verzoek heeft ingediend, voorlopig toestemming geeft deze toe te passen. Deze voorlopige toestemming moet bij besluit van de Diputación Foral van Álava worden bekrachtigd.

[...]."

(107) Om als steunmaatregel te worden aangemerkt, moet de vermindering van de belastinggrondslag voldoen aan elk van de vier criteria die in artikel 87 zijn vastgelegd en die hieronder worden toegelicht.

(108) In de eerste plaats verschaft de vermindering van de belastinggrondslag Ramondín Cápsulas een voordeel dat de lasten verlicht die het bedrijf normaliter zou moeten dragen.

(109) Ten tweede brengt de vermindering van de belastinggrondslag een derving van belastinginkomsten met zich, hetgeen wordt beschouwd als het verbruik van staatsmiddelen in de vorm van belastinguitgaven(41).

(110) In de derde plaats worden de mededinging en het handelsverkeer tussen lidstaten door de vermindering van de belastinggrondslag ongunstig beïnvloed, omdat Ramondín Cápsulas een economische activiteit uitoefent die het voorwerp is van handelsverkeer tussen de lidstaten in een sector welke door intensieve concurrentie wordt gekenmerkt.

(111) Ten slotte moet de maatregel specifiek of selectief zijn, in die zin dat hij "bepaalde ondernemingen of bepaalde producties" begunstigt. In het onderhavige geval vloeit het selectieve karakter in het bijzonder voort uit het feit dat alleen nieuw opgerichte ondernemingen voor dit belastingvoordeel in aanmerking komen. Op grond van artikel 26 van Norma Foral 24/1996 van 5 juli 1996 is het mogelijk nieuw opgerichte ondernemingen fiscaal gunstiger te behandelen dan de andere op de markt aanwezige ondernemingen. Deze omstandigheid volstaat om de specifieke aard van deze maatregel vast te stellen, op grond waarvan de Commissie de vermindering van de belastinggrondslag ten gunste van nieuw opgerichte ondernemingen aanmerkt als staatssteun in de zin van artikel 87, lid 1, van het Verdrag. Het specifieke karakter van deze maatregel wordt nog versterkt door het feit dat alleen ondernemingen die 80 miljoen ESP investeren en tien arbeidsplaatsen creëren voor de vermindering van de belastinggrondslag in aanmerking komen.

(112) Het specifieke karakter van deze maatregel wordt ook versterkt door de motivering ervan in Norma Foral 24/1996 tot vaststelling ervan. In de preambule daarvan worden immers eerst de algemene doelstellingen van het belastingstelsel geformuleerd, gevolgd door een reeks doelstellingen die veeleer op het industriële beleid betrekking hebben. Een van de doelstellingen die specifiek worden genoemd is "het opzetten van nieuwe bedrijfsinitiatieven stimuleren". Deze doelstelling wordt vervolgens concreet uitgewerkt in het kader van de maatregelen die specifiek zijn gericht op nieuw opgerichte ondernemingen (zie de preambule, punt g)), die tijdens de eerste vier bedrijfsjaren waarin zij winst maken, aanspraak kunnen maken op de vermindering van de belastinggrondslag. Op grond van deze preambule, waarin wordt bevestigd dat het om startsteun voor nieuw opgerichte ondernemingen gaat, kan deze maatregel niet worden geacht in overeenstemming te zijn met de aard of de opzet van het betrokken belastingstelsel. Voorts hebben de regionale autoriteiten niet aangegeven of aangetoond(42), in een reactie op het inleiden van de procedure, dat het selectieve karakter van deze maatregel gerechtvaardigd is "door de aard of de opzet" van het betrokken belastingstelsel.

(113) In overeenstemming met Beschikking 1999/718/EG(43) concludeert de Commissie dat het bij de betrokken maatregel duidelijk om bedrijfssteun gaat. Gezien het toekomstige en onzekere karakter van winst, is het niet mogelijk de intensiteit van de steun die aldus in de vorm van een vermindering van de belastinggrondslag wordt verleend, nauwkeurig te berekenen.

(114) De Commissie verwijst naar haar brief SG(89)D/5521 van 29 april 1989 aan de lidstaten, overeenkomstig welke de Commissie van mening is dat een lidstaat niet aan zijn aanmeldingsplicht heeft voldaan, wanneer de procedure voor de tenuitvoerlegging van de steun reeds op gang is gebracht. Onder "tenuitvoerlegging" wordt niet het verlenen van de steun aan de begunstigde verstaan, maar de eerdere invoering of totstandbrenging van de steun op wetgevend niveau overeenkomstig de grondwettelijke voorschriften van de betrokken lidstaat. Derhalve wordt de steun geacht ten uitvoer te zijn gelegd zodra het wetgevend mechanisme op grond waarvan de steun zonder verdere formaliteiten kan wordt verleend, in werking is getreden(44). Dit geldt voor de onderhavige steunmaatregel, die onwettig en in strijd met artikel 88, lid 3, van het Verdrag is uitgevoerd.

(115) Wat de aard van de aan Ramondín en Ramondín Cápsulas verleende steun in het licht van het Gemeenschapsrecht betreft, moet worden vastgesteld dat, met uitzondering van de door de autoriteiten van Baskenland in overeenstemming met de bepalingen van de Ekimen-steunregeling verleende steun, de steun niet werd verleend uit hoofde van door de Commissie goedgekeurde steunregelingen maar op grond van nationale steunmaatregelen die niet door de Commissie zijn goedgekeurd en die bij haar in het stadium van het steunvoornemen overeenkomstig artikel 88, lid 3, van het Verdrag hadden moeten worden aangemeld. Deze steun is dientengevolge onwettig op grond van het Gemeenschapsrecht.

(116) In artikel 87, lid 1, van het Verdrag wordt bepaald dat steunmaatregelen die aan de daarin vastgestelde criteria beantwoorden in beginsel onverenigbaar zijn met de gemeenschappelijke markt.

(117) In dit specifieke geval zijn de afwijkingen waarin artikel 87, lid 2, van het Verdrag voorziet, niet van toepassing aangezien de betrokken steunmaatregelen niet ten doel hebben de in lid 2 genoemde doelstellingen te verwezenlijken. Bovendien hebben de Spaanse autoriteiten zich nooit op deze afwijkingsbepalingen beroepen.

VII.4. Verenigbaarheid van de steun

(118) In artikel 87, lid 3, van het Verdrag worden de soorten steunmaatregelen vermeld die als verenigbaar met de gemeenschappelijke markt kunnen worden beschouwd. De verenigbaarheid moet worden bepaald ten aanzien van de Gemeenschap als geheel, en niet ten aanzien van een enkele lidstaat - of regio daarvan - afzonderlijk. Om ervoor te zorgen dat de gemeenschappelijke markt normaal functioneert en gelet op het in artikel 3, onder g), van het Verdrag vervatte beginsel, moeten de uitzonderingen die worden opgesomd in artikel 87, lid 3, bij het onderzoeken van iedere steunregeling of individuele steunmaatregel in strikte zin worden uitgelegd. Met name mag op de uitzonderingen alleen een beroep worden gedaan wanneer kan worden aangetoond dat, zonder de steun, de marktkrachten alleen niet voldoende zouden zijn om de begunstigden ertoe te bewegen zich op zodanige wijze te gedragen dat hierdoor een van de in de uitzonderingen genoemde doelstellingen kan worden bereikt.

(119) Overeenkomstig artikel 87, lid 3, onder a), is een afwijking mogelijk wanneer het gaat om steunmaatregelen ter bevordering van de economische ontwikkeling van streken waarin de levensstandaard abnormaal laag is of waar een ernstig gebrek aan werkgelegenheid heerst. De gemeente Laguardia ligt niet in een gebied dat op grond van artikel 87, lid 3, onder a), van het Verdrag voor regionale steun in aanmerking komt.

(120) Wat de afwijkingen betreft waarin artikel 87, lid 3, onder b) en d), voorziet, wordt vastgesteld dat de betrokken steun niet bestemd is voor een project van gemeenschappelijk belang of voor een project dat ten doel heeft een ernstige verstoring in de Spaanse economie op te heffen, en dat deze evenmin de kenmerken van dit soort projecten heeft. De steun is ook niet bestemd om de cultuur en de instandhouding van het culturele erfgoed te bevorderen.

(121) Wat de afwijkingen betreft waarin artikel 87, lid 3, onder c), van het Verdrag voorziet, wordt vastgesteld dat Laguardia in een gebied ligt dat voor regionale steun in de zin van deze bepaling in aanmerking komt. De maximumsteunintensiteit in Baskenland is 25 % van het nse(45). Om de verenigbaarheid van deze steun te onderzoeken moet een onderscheid worden gemaakt tussen investeringssteun (het belastingkrediet) en bedrijfssteun (verlaging van de belastinggrondslag).

VII.4.1. Investeringssteun (belastingkrediet)

(122) Er zij op gewezen dat de betrokken steun niet is verleend in het kader van de door de Commissie goedgekeurde regionale steunprogramma's, maar op grond van een ad-hocbeslissing van de bevoegde autoriteiten. In dergelijke gevallen moet worden onderzocht welk effect de steun heeft op het niveau van de Gemeenschap in haar geheel. Het Hof van Justitie heeft deze uitleg bevestigd in zijn arresten Hytasa (arrest van 14 september 1994 in de gevoegde zaken C-278/92, C-279/92 en C-280/92, Spanje tegen Commissie)(46) en Pyrsa (arrest van 14 januari 1997, zaak C-169/95, Spanje tegen Commissie)(47).

(123) Een ad-hocsteunmaatregel kan als een steunmaatregel met regionale strekking worden beschouwd die verenigbaar is met de gemeenschappelijke markt, wanneer deze daadwerkelijk bijdraagt tot de ontwikkeling op lange termijn van de regio en geen negatieve gevolgen heeft voor het gemeenschappelijk belang en de concurrentievoorwaarden in de Gemeenschap. De steun kan bijgevolg als verenigbaar met de gemeenschappelijke markt worden beschouwd, wanneer hij de handelsvoorwaarden niet wijzigt op een wijze die strijdig is met het gemeenschappelijk belang.

(124) Het belastingkrediet kan op dezelfde wijze als investeringssteun worden behandeld voorzoverre, in het onderhavige geval, dit krediet voor een productieve investering (initiële investering) in een steunregio is verleend. De subsidiabele investeringen zijn investeringen in nieuwe materiële vaste activa, dat wil zeggen grond, uitrusting, installaties en gebouwen in een gemeente die ligt in een steunregio in de zin van artikel 87, lid 3, onder c), van het Verdrag. Daarenboven wordt het belastingkrediet berekend als percentage van het bedrag van de investering, wat een standaardpraktijk is bij investeringssteun.

(125) Uit de gegevens, die in juni 1999 zijn bijgewerkt en in de onderstaande tabel worden weergegeven, blijkt dat de nieuwe investering 53,6 % van de nieuwe bedrijfsinstallaties vertegenwoordigt:

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

(126) Wat het communautair belang betreft, zijn de vooruitzichten voor het marktsegment voor tinnen capsules veelbelovend wegens de milieuvereisten en de stijgende tendens in het verbruik van kwaliteitswijnen.

(127) Het materiaal dat van oudsher voor de verzegeling van flessen kwaliteitswijn werd gebruikt was, tot 1993, lood. In dat jaar kondigden de autoriteiten van de Verenigde Staten een verbod af op het gebruik van lood in capsules voor kwaliteitswijnen wegens het risico van verontreiniging van de wijn op het ogenblik waarop de inhoud uit de fles wordt geschonken.

(128) Door Richtlijn 94/62/EG van het Europees Parlement en de Raad van 20 december 1994 betreffende verpakking en verpakkingsafval(48) werden de toegestane concentraties van lood in verpakkingen aanzienlijk verminderd. De capsules voor de verzegeling van flessen wijn worden beschouwd als verpakking overeenkomstig de bepalingen van de richtlijn.

(129) Ten gevolge van deze wijzigingen in de wetgeving die in de eerste helft van de jaren negentig werden ingevoerd, hebben tinnen capsules als vervanging voor loden capsules, die sedertdien verboden zijn, aanzienlijke groeivooruitzichten in een wereldmarkt die ongeveer 1,2 miljard eenheden per jaar beloopt.

(130) De kwaliteit van wijn blijkt één van de belangrijkste criteria te zijn die de ontwikkeling van het wijnverbruik in de Gemeenschap bepaalt. Terwijl de consumptie van "tafelwijnen" een aanzienlijke daling vertoont, neemt het gebruik van "kwaliteitswijnen" toe. Deze algemene vaststelling moet echter worden gerelativeerd: in de categorie "tafelwijnen" genieten wijnen met een duidelijke aanduiding van oorsprong ("Vins de pays", "Landwein", "indicazione geografica tipica", "vins de cépage") hernieuwde belangstelling en neemt het verbruik ervan toe. Daarnaast is de groei van de marktaandelen van de "kwaliteitswijnen" ook te zien aan de toename van de geproduceerde hoeveelheden: van de verkoopseizoenen 1992/1993 tot 1994/1995 steeg hun productieaandeel van 30 naar 35 %. Een deel van deze stijging is het gevolg van de herindeling van de vroegere "tafelwijnen" als "kwaliteitswijnen"(49):

>PIC FILE= "L_2000318NL.005701.EPS">

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

(131) De vraag vanuit de accusector blijft de basis voor het loodgebruik in de Gemeenschap, grotendeels ten gevolge van de toenemende vraag naar loodaccu's voor de automobielindustrie. In 1994 is het gebruik van lood in de autoaccusector met ongeveer 14 % ten opzichte van 1991 toegenomen, wat een stijging is van ongeveer 70 % van de totale vraag naar geraffineerd lood(50). De accu-industrie is het enige eindgebruik van lood dat, wegens het gebrek aan concurrentie van andere metalen, minder door beperkingen uit milieuoverwegingen wordt beïnvloed:

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

(132) Deze gunstige ontwikkeling is eveneens af te lezen uit de resultaten van de accufabrikanten. Het Varta-concern wijst in zijn jaarverslag van 1998 op een stijging van de binnenlandse vraag in de West-Europese landen; zowel op de Noord-Amerikaanse als op de Europese markten is de vraag naar autoaccu's gestaag toegenomen(51).

(133) De sector bestaat uit een groot aantal raffinaderijen. Er zijn ongeveer 30 smelterijen/secundaire raffinagebedrijven in de Gemeenschap, met een productie van tussen 5000 en 65000 ton per bedrijf. Het aantal bedrijven neemt af naarmate de grote multinationale ondernemingen en de belangrijkste groepen fabrikanten hun eigen bedrijven opzetten. Uit de geraamde productie van Ramondín (500 ton in het begin tot 1600 ton in 2001) wordt duidelijk dat het hier een marginale producent betreft. Bovendien is Ramondín voornemens op basis van toelevering (loonarbeid) te werken.

(134) Gelet op het voorgaande en mits het plafond van 25 % nse in acht wordt genomen, is de Commissie van oordeel dat het verlenen van een belastingkrediet aan Ramondín het belastingverkeer niet beïnvloedt in een mate die strijdig is met het belang van de Gemeenschap en derhalve kan worden beschouwd als met de gemeenschappelijke markt verenigbare steun. Anderzijds komt het totaalbedrag van enig voordeel dat door middel van het belastingkrediet boven het plafond van 25 % nse wordt verleend niet in aanmerking voor een afwijking uit hoofde van artikel 87, lid 3, onder c), van het Verdrag, aangezien iedere steun die dit plafond te boven gaat zou betekenen, zoals in de richtsnoeren inzake regionale steunmaatregelen wordt opgemerkt, dat het evenwicht tussen de daaruit voortvloeiende concurrentiedistorties en de voordelen van de steun die de regionale ontwikkeling betreft niet langer wordt gewaarborgd; dit moet derhalve als onverenigbare steun worden beschouwd. De berekening van het plafond (uitgedrukt in nse)(52) die uit hoofde van de onderhavige beschikking verenigbaar met de gemeenschappelijke markt wordt verklaard, moet op zodanige wijze worden berekend dat de regels inzake de cumulering van steunregelingen in acht worden genomen(53).

(135) Om te verifiëren dat bij de toepassing van het belastingkrediet het regionale steunplafond in acht wordt genomen, met inbegrip van de regels inzake de cumulering van steunregelingen(54), moet Spanje jaarverslagen overleggen voor de gehele periode waarin het belastingkrediet van kracht is.

VII.5. Bedrijfssteun: verlaging van de belastinggrondslag

(136) De Commissie wijst erop dat fiscale steunmaatregelen als investeringssteun kunnen worden beschouwd wanneer de investering de belastinggrondslag vormt(55). In dit geval echter voldoet de vermindering van de belastinggrondslag niet aan die voorwaarden en kan zij daarom niet als investeringssteun worden aangemerkt. Evenmin kan de steun worden beschouwd als aan de investering verbonden werkgelegenheidssteun, aangezien deze niet afhankelijk is van het aantal geschapen arbeidsplaatsen. De minimuminvestering van 80 miljoen ESP en het scheppen van minimaal tien arbeidsplaatsen die beide zijn vereist in het instrument waarbij deze fiscale maatregel is ingevoerd hebben niet tot resultaat dat de aan Ramondín Cápsulas verleende verlaging van de belastinggrondslag als investeringssteun wordt aangemerkt, aangezien de minimumvereisten ten aanzien van investering en werkgelegenheidsschepping niet zijn berekend naar gelang van een investering, maar juist een drempel vormen boven welke bepaalde bedrijven voor het belastingvoordeel in aanmerking komen. Ook al had Ramondín 1000 arbeidsplaatsen geschapen, dan nog zou het door middel van de verlaging van de belastinggrondslag verleende voordeel hetzelfde zijn. Derhalve kunnen de minimumvereisten inzake investering en werkgelegenheidsschepping niet worden beschouwd als een tegenprestatie die is berekend op basis van het bedrag van de investering.

(137) De Commissie is daarentegen wel van oordeel dat de vermindering van de belastinggrondslag als bedrijfssteun moet worden aangemerkt. De doelstelling ervan is immers Ramondín Cápsulas te bevrijden van de kosten die het bedrijf zelf onder normale omstandigheden had moeten dragen als onderdeel van het dagelijks beheer of bij de gebruikelijke activiteiten. Dank zij deze vermindering van de lopende uitgaven zal de winstgevendheid van Ramondín Cápsulas verbeteren dank zij een hoger nettoresultaat (winst na aftrek van belasting).

(138) Zoals de Commissie in de punten 4.15 tot en met 4.17 van de richtsnoeren inzake regionale steunmaatregelen(56) verklaart is regionale steun die bedoeld is om de lopende kosten van een onderneming te verminderen (exploitatiesteun) in beginsel onverenigbaar met de gemeenschappelijke markt. Dit soort steun kan niettemin bij wijze van uitzondering worden verleend in regio's die in aanmerking komen voor de uitzondering van artikel 87, lid 3, onder a), van het Verdrag, mits hij door de bijdrage aan de regionale ontwikkeling en de aard ervan gerechtvaardigd is en de hoogte ervan in verhouding staat tot de te verhelpen handicaps. De Commissie wijst erop dat Baskenland niet een van de in artikel 87, lid 3, onder a) bedoelde regio's is.

(139) Dientengevolge moet worden geconcludeerd dat de bedrijfssteun in kwestie, aangezien deze voor geen enkele van de afwijkingen zoals bedoeld in het Verdrag in aanmerking komt, onverenigbaar is met de gemeenschappelijke markt.

(140) Vooraf dient erop te worden gewezen dat deze beschikking alleen de belastingmaatregelen betreft die uitdrukkelijk zijn onderzocht en geen uitspraak doet over de andere, in de specifieke fiscale regeling van de provincie Álava vervatte, maatregelen. De Commissie behoudt zich het recht voor alle maatregelen die steunmaatregelen zouden kunnen vormen, zowel als algemene regeling als voorzover zij van toepassing zijn op Ramondín of op Ramondín Cápsulas, te onderzoeken.

VIII. CONCLUSIES

(141) Wat de kwesties betreft ten aanzien waarvan de Commissie Spanje om informatie had verzocht stelt de Commissie vast dat:

- de niet-terugvorderbare subsidie die 8,55 % van de subsidiabele kosten dekt, aan Ramondín Cápsulas werd verleend in overeenstemming met de voorwaarden van het Ekimen-programma, een door de Commissie goedgekeurde regionale steunregeling;

- er geen elementen van staatssteun zijn gevonden in de verkoop door Álava Agencia de Desarrollo aan Ramondín van een stuk grond van 55050 m2 op het industrieterrein Casablanca te Laguardia (Álava) voor de prijs van 2500 ESP/m2.

(142) Wat de maatregelen betreft ten aanzien waarvan de procedure van artikel 88, lid 2, van het Verdrag werd ingeleid, merkt de Commissie op dat Spanje onwettig en in strijd met artikel 88, lid 3, van het Verdrag, heeft gehandeld door onderstaande steun te verlenen:

a) vermindering van de belastinggrondslag ten gunste van Ramondín Cápsulas voor nieuw opgerichte ondernemingen, op grond van artikel 26 van Norma Foral 24/1996 van 5 juli 1996;

b) verlening van een belastingkrediet ten behoeve van Ramondín voor een bedrag ten belope van 45 % van het door de Diputación Foral van Álava in haar besluit nr. 738/1997 van 21 oktober 1997 vastgestelde investeringsbedrag.

De onder a) genoemde steun, alsook het gedeelte van de onder b) genoemde steun dat, overeenkomstig de regels inzake de cumulering van steun, boven het plafond komt van 25 % nse voor regionale steunmaatregelen in Baskenland moet als onverenigbaar met de gemeenschappelijke markt worden beschouwd.

Teneinde de economische situatie te herstellen waarin de onderneming zich zou bevinden wanneer geen onverenigbare steun zou zijn verleend, dient de Spaanse regering alle noodzakelijke maatregelen te treffen om het uit deze steun resulterende voordeel ongedaan te maken en, eventueel, deze steun terug te vorderen van de begunstigde.

De terugvordering moet geschieden overeenkomstig de procedures en bepalingen van het Spaanse recht, met inbegrip van de sinds de datum van uitkering van de steun verschuldigde rente, berekend tegen het op dat tijdstip geldende referentietarief dat gebruikt wordt voor de berekening van het nettosubsidie-equivalent van regionale steunmaatregelen in Spanje(57).

Het gedeelte van de steun genoemd onder b) dat, mits de bepalingen inzake de cumulering van steun in acht worden genomen, het plafond van 25 % nse voor regionale steun in Baskenland niet overschrijdt, moet verenigbaar met de gemeenschappelijke markt worden beschouwd. Om na te gaan of bij de toepassing van het belastingkrediet het regionale steunplafond, met inbegrip van de bepalingen inzake de cumulering van steun, in acht wordt genomen(58) moet Spanje ieder jaar, zolang het belastingkrediet van kracht is, een verslag overleggen,

HEEFT DE VOLGENDE BESCHIKKING GEGEVEN:

Artikel 1

1. De staatssteun die Spanje heeft uitgevoerd in de vorm van het verlenen van een belastingkrediet aan Ramondín SA ten belope van 45 % van het investeringsbedrag zoals bepaald in besluit nr. 738/1997 van 21 oktober 1997 van de Diputación Foral van Álava is verenigbaar met de gemeenschappelijke markt ten aanzien van het gedeelte van de steun dat, overeenkomstig de regels inzake de cumulering van steun, het plafond van 25 % nse voor regionale steun in Baskenland niet te boven gaat.

2. Spanje dient jaarlijks een verslag in zolang het belastingkrediet van kracht is om de Commissie in staat te stellen te verifiëren of de steun aan Ramondín SA wordt verleend in overeenstemming met de regels inzake de cumulering van steun en het plafond van 25 % nse voor regionale steun in Baskenland niet overschrijdt.

Artikel 2

De volgende staatssteun die door Spanje is uitgevoerd is onverenigbaar met de gemeenschappelijke markt:

a) het verlenen aan Ramondín Cápsulas SA van vermindering van de belastinggrondslag voor nieuw opgerichte ondernemingen overeenkomstig het bepaalde in artikel 26 van Norma Foral 24/1996 van 5 juli 1996;

b) het verlenen aan Ramondín SA van een belastingkrediet ten belope van 45 % van het investeringsbedrag zoals bepaald in besluit nr. 738/1997 van 21 oktober 1997 van de Diputación Foral van Álava, wat het gedeelte van de steun betreft dat, overeenkomstig de voorschriften inzake de cumulering van steun, het plafond van 25 % nse voor regionale steun in Baskenland overschrijdt.

Artikel 3

1. Spanje treft de nodige maatregelen om de voordelen in te trekken welke voortvloeien uit de in artikel 2 vermelde steunmaatregelen, die op onrechtmatige wijze ter beschikking van de begunstigde onderneming zijn gesteld, en deze, in voorkomend geval, terug te vorderen.

2. De terugvordering geschiedt onverwijld en in overeenstemming met de nationaalrechtelijke procedures voorzover deze procedures een onverwijlde en daadwerkelijke tenuitvoerlegging van de onderhavige beschikking toelaten. De terug te vorderen steun omvat de rente vanaf de datum waarop de steun de begunstigden ter beschikking is gesteld tot de datum van de daadwerkelijke terugbetaling ervan. De rente wordt berekend op grond van de referentierentevoet welke wordt gehanteerd voor de berekening van het nettosubsidie-equivalent in het kader van regionale steunregelingen.

Artikel 4

Spanje deelt de Commissie binnen twee maanden na kennisgeving van deze beschikking mee welke maatregelen het heeft genomen om hieraan te voldoen.

Artikel 5

Deze beschikking is gericht tot het Koninkrijk Spanje.

Gedaan te Brussel, 22 december 1999.

Voor de Commissie

Mario Monti

Lid van de Commissie

(1) PB C 194 van 10.7.1999, blz. 18.

(2) Zie voetnoot 1.

(3) Deze opmerkingen kwamen op 10 augustus 1999 per fax aan en zijn naderhand per post aangekomen.

(4) Deze opmerkingen kwamen op 10 augustus 1999 per fax aan en zijn naderhand per post aangekomen.

(5) Regeling goedgekeurd door de Commissie bij brief van 13 december 1996, ref. SG(96) D/11028 (steunmaatregel N 529/96). Het decreet van de Baskische regering tot instelling van de regeling (decreet nr. 289/1996 van 17 december 1996) werd bekendgemaakt in het Boletín Oficial del País Vasco (publicatieblad van Baskenland) nr. 246 van 23 december 1996, blz. 20138.

(6) Volgens de Spaanse kaart van gesteunde regio's voor regionale steun in Baskenland geldend plafond (PB C 25 van 31.1.1996, blz. 3).

(7) Zie de zesde aanvullende bepaling van Norma Foral 22/1994 van 20 december 1994 (begrotingswet) waarvan de geldigheidsduur achtereenvolgens tot eind 1996 werd verlengd bij de vijfde aanvullende bepaling van Norma Foral 33/1995 van 20 december 1995 (begrotingswet), bij punt 2.11 van de enige uitzonderingsbepaling op Norma Foral 24/1996 van 5 juli 1996 (wet betreffende de vennootschapsbelasting) en bij de zevende aanvullende bepaling van Norma Foral 31/1996 van 18 december 1996 (begrotingswet). Vanaf 1 januari 1998 kan het belastingkrediet worden toegekend overeenkomstig de elfde aanvullende bepaling van Norma Foral 33/1997 van 19 december 1997 (BOTHA nr. 150 van 31.12.1997) en vanaf 1 januari 1999 overeenkomstig de zevende aanvullende bepaling van Norma Foral 36/1998 van 17 december 1998 (BOTHA nr. 149 van 30.12.1998).

(8) Artikel 26 van Norma Foral 24/1996 van 5 juli 1996 inzake de vennootschapsbelasting.

(9) PB C 74 van 10.3.1998, blz. 9.

(10) PB C 209 van 10.7.1997, blz. 3.

(11) PB L 134 van 3.6.1993, blz. 25.

(12) PB L 292 van 13.11.1999, blz. 1.

(13) Nog niet gepubliceerd, maar in enkele (niet-officiële) taalversies beschikbaar op de website van het Hof van Justitie van de Europese Gemeenschappen (http://curia.eu.int/es/jurisp/index.htm).

(14) In deze brief, die werd genoemd in het besluit tot inleiding van de procedure (zie voetnoot 1), stelde de directeur van Ramondín de president van het autonome gewest Rioja ervan in kennis dat Ramondín naar alle waarschijnlijkheid Rioja zou verlaten om zijn activiteiten voort te zetten in Laguardia, wegens de economische en fiscale voordelen die door de provincie Álava worden geboden, tenzij Rioja het bedrijf een "investering" zou aanbieden.

(15) Jurisprudentie 1998, blz. I-1719.

(16) PB L 83 van 27.3.1999, blz. 1.

(17) Jurisprudentie 1998, blz. II-2405.

(18) Zie voetnoot 9.

(19) Zie de mededeling van de Commissie inzake regionale steunregelingen (...) (PB C 31 van 3.2.1979, blz. 9), en met name punt 18, onder a), van de bijlage voor de definitie van "initiële investering". Deze definitie is overgenomen in punt 4.4 van de richtsnoeren inzake regionale steunmaatregelen.

(20) Zie punt 18, onder a), van de in bovenstaande voetnoot genoemde bijlage.

(21) Zie voetnoot 5.

(22)

"Artikel 10

- Niet-terugvorderbare subsidies.

Voor steun die zou worden verleend in de vorm van niet-terugvorderbare subsidies van hoogstens 25 % van de subsidiabele investering zullen de volgende voorwaarden van toepassing zijn:

1. Algemeen zal een subsidie van 10 % van de voor subsidie in aanmerking komende investeringskosten worden toegekend.

2. In het geval van strategische projecten en investeringsprojecten waarbij aanzienlijke werkgelegenheid wordt gecreëerd en waarbij er ten minste 50 arbeidsplaatsen worden gecreëerd en waarbij investeringen ten belope van ten minste 750 miljoen ESP zijn gemoeid, wordt het hierboven genoemde percentage met 5 procentpunten verhoogd.

3. Bedrijven waarvan het project wordt uitgevoerd in een gebied van preferentieel belang overeenkomstig het bepaalde in artikel 4 van dit besluit, wordt een aanvullende subsidie verleend van 5 % van de als subsidiabel beschouwde investering.

4. Het percentage kan nog verder worden verhoogd met maximaal 5 procentpunten volgens de onderstaande criteria:

- de mate waarin het project past in de industriële basis van Baskenland;

- de vraag of het een investering in één van de strategische sectoren van Baskenland betreft;

- het aantal arbeidsplaatsen dat door het project wordt geschapen."

"Artikel 12

- Limieten, maximumbedrag en verenigbaarheid van de steun

De maximale niet-terugvorderbare subsidie die voor een investeringsproject kan worden toegekend, bedraagt 5 miljoen ESP per gecreëerde arbeidsplaats, behalve waar het strategische projecten betreft. Daarenboven mag het maximumbedrag van de subsidie niet meer dan 4 miljard ESP bedragen. [...]."

(23) Zie voetnoot 9.

(24) Zie voetnoot 10.

(25) Zie voetnoot 10.

(26) Zie artikel 6 van de economische overeenkomst, zoals gewijzigd bij wet nr. 38/1997 van 4 augustus 1997.

(27) Zie voetnoot 12.

(28) Zie, ten aanzien van het begrip "belastinguitgave", (de publicatie "Tax Expenditures, recent experiences"), OESO, Parijs, 1996. Zie voorts: Stanley S. Surrey, Tax Incentives as a Device for Implementing Government Policy: A Comparison with Direct Government Expenditures, Harvard Law Review, volume 83, nr. 4, blz. 705 tot en met 738.

(29) Jurispr. 1987, blz. 4013.

(30) Jurispr. 1996, blz. I-4551.

(31) Nog niet gepubliceerd.

(32) Conclusies van advocaat-generaal Darmon in de gevoegde zaken C-72/91 en C-73/91, Sloman Neptun, Jurispr. 1993, blz. I-887, punt 58.

(33) Jurispr. 1974, blz. 709.

(34) Nog niet gepubliceerd, maar beschikbaar in enkele (niet-officiële) taalversies op de website van het Hof va