Beschikking van de Commissie

van 16 december 2003

inzake de steunmaatregelen die Italië (regio Sicilië) voornemens is uit te voeren ten gunste van de landbouwsector

(Kennisgeving geschied onder nummer C(2003) 4474)

(Slechts de tekst in de Italiaanse taal is authentiek)

(2004/342/EG)

DE COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN,

Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap, inzonderheid op artikel 88, lid 2, eerste alinea,

Na de belanghebbenden te hebben verzocht om overeenkomstig bovengenoemd artikel hun opmerkingen in te dienen(1) en gezien de ontvangen opmerkingen,

Overwegende hetgeen volgt:

I. PROCEDURE

(1) Bij brief van 2 mei 1996, geregistreerd op 8 mei 1996, heeft Italië de Commissie in kennis gesteld van de steunmaatregelen die het voornemens was te treffen ingevolge wet nr. 33 van 18 mei 1996 van de regio Sicilië.

(2) Het onderzoek van de aangemelde steunmaatregelen is opgesplitst in vier dossiers: steun nr. N 340/A/96 betreffende alle sectoren buiten de landbouw- en visserijsector, steun nr. N 340/B/96 betreffende de in bijlage I bij het Verdrag vermelde landbouwproducten, steun nr. N 340/C/96 betreffende visserijproducten en steun nr. N 340/D/96 ten gunste van de transportsector. Deze beschikking heeft uitsluitend betrekking op steunmaatregelen ten behoeve van de in bijlage I bij het Verdrag genoemde landbouwproducten.

(3) Bij brief van 3 juni 1996, geregistreerd op 12 juni 1996, hebben de Italiaanse autoriteiten beknopte omschrijvingen toegezonden van de steunmaatregelen die zijn ingesteld ingevolge de artikelen 10, 17 en 18 van regionale wet nr. 33/1996.

(4) Bij brief van 3 juli 1996, geregistreerd op 11 juli 1996, hebben de Italiaanse autoriteiten de tekst toegezonden van wet nr. 33/1996, bekendgemaakt in de "Gazzetta Ufficiale" (het publicatieblad) van de regio Sicilië nr. 26 van 21 mei 1996.

(5) Bij telex nr. VI/027617 van 9 juli 1996 en nr. VI/46886 van 5 december 1996 heeft de Commissie de Italiaanse autoriteiten om nadere informatie gevraagd. Bij brief van 19 december 1996, geregistreerd op 31 december 1996, hebben de Italiaanse autoriteiten de Commissie aanvullende informatie toegezonden met betrekking tot de artikelen 9, 13, 14, 15, 16, 17 en 18 van regionale wet nr. 33/1996.

(6) Bij brief (SG(97) D/2243) van 21 maart 1997 heeft de Commissie Italië op de hoogte gesteld van haar besluit de procedure als bedoeld in artikel 88, lid 2, van het EG-Verdrag in te leiden tegen de steunmaatregelen waarvan sprake is in de artikelen 1, 9, 10, 13, leden 2 en 3, en de artikelen 17, 18 en 19 van regionale wet nr. 33/1996.

(7) Het besluit van de Commissie om de procedure in te leiden is bekendgemaakt in het Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen(2). De Commissie heeft alle belanghebbenden verzocht hun opmerkingen ten aanzien van voornoemde steun in te dienen.

(8) De Italiaanse autoriteiten hebben bij brieven van 2 september 1997 en van 7 november 1997, geregistreerd op respectievelijk 4 september 1997 en 17 november 1997, hun opmerkingen bij de Commissie ingediend.

(9) Bij brief van 28 januari 1998 heeft Italië de Commissie meegedeeld dat de in artikel 18 van regionale wet nr. 33/1996 vermelde steunmaatregel niet zou worden uitgevoerd wegens gebrek aan financiële middelen en heeft het tevens toegezegd dat de steun overeenkomstig artikel 88, lid 3, van het Verdrag zou worden aangemeld, mocht deze opnieuw worden voorgenomen.

(10) Ten einde het onderzoek van het dossier te kunnen afsluiten, hebben de diensten van de Commissie de Italiaanse autoriteiten bij telex AGR 029182 van 20 november 2000 verzocht nadere inlichtingen over de betrokken steunmaatregel te verschaffen. In dezelfde telex hebben de diensten van de Commissie tevens meegedeeld dat de kennisgeving kon worden ingetrokken indien de Italiaanse autoriteiten zouden verzekeren dat er geen steun ten behoeve van de in bijlage I bij het Verdrag vermelde landbouwproducten was uitgekeerd krachtens de bepalingen waarvoor de Commissie besloten had de formele onderzoeksprocedure in te leiden, en indien de Italiaanse autoriteiten zouden toezeggen de betreffende bepalingen te schrappen voor zover deze van toepassing waren op de landbouwsector.

(11) Bij brief van 12 juni 2001 heeft Italië de Commissie meegedeeld dat het de kennisgeving van de steun vermeld in artikel 9 van regionale wet nr. 33/1996 had ingetrokken op grond van het feit dat de betrokken steunmaatregel niet ten uitvoer was gelegd en was vervangen door nieuwe maatregelen die krachtens artikel 88, lid 3, van het Verdrag bij de Commissie waren aangemeld en/of zouden worden aangemeld(3).

(12) Bij brief van 28 juni 2001, geregistreerd op 2 juli 2001, heeft Italië nadere informatie toegezonden over artikel 10 van regionale wet nr. 33/1996.

(13) In het licht van de hierboven genoemde feiten heeft deze beschikking uitsluitend betrekking op de staatssteun als bedoeld in de artikelen 1, 10, 13, leden 2 en 3, en de artikelen 17 en 19 van regionale wet nr. 33/1996. Aangezien Italië de kennisgeving van de steun als bedoeld in de artikelen 9 en 18 bij de brieven van 28 januari 1998 en 12 juni 2001 heeft ingetrokken, is een beoordeling van de krachtens deze artikelen ingestelde steunregelingen overbodig.

(14) Overeenkomstig artikel 63 van regionale wet nr. 33/1996 dient de Commissie de in deze wet vervatte staatssteunmaatregelen goed te keuren, voordat deze ten uitvoer kunnen worden gelegd.

II. GEDETAILLEERDE BESCHRIJVING VAN DE STEUNMAATREGELEN

Artikel 1 van regionale wet nr. 33/1996

(15) Artikel 1 van regionale wet nr. 33/1996 voorziet in steun ter vergoeding van de extra kosten die op Sicilië gevestigde ondernemingen moeten dragen om de op het eiland geproduceerde en/of verwerkte goederen naar het vasteland te vervoeren. De steun wordt gerechtvaardigd op grond van het feit dat de ondernemingen op aanzienlijke afstand van de belangrijkste nationale en Europese markten gelegen zijn. De steun is bestemd voor ondernemingen in alle productiesectoren (met uitzondering van ondernemingen in de sectoren extractie en productie van hydro-elektrische energie, die hun vestigingsplaats in de regio niet vrij kunnen kiezen) die gebruik maken van railvervoer, wegvervoer, zeevervoer en luchtvervoer of gecombineerde systemen. De steun wordt verleend voor de jaren 1997 en 1998 en berekend op basis van het aantal kilometers dat binnen de landsgrenzen wordt afgelegd en het gewicht van de vervoerde goederen. De hoogte van de meerkosten wordt jaarlijks vastgesteld bij besluit van de president van de regio. Daarbij wordt uitgegaan van de goedkoopste vervoerswijze en de kortste afstand tussen de productie- of verwerkingsplaats en de plaats van bestemming op de afzetmarkt. Het is uitgesloten dat de vergoeding hoger is dan de kosten.

(16) In haar besluit om de procedure tegen voornoemde steun in te leiden heeft de Commissie opgemerkt dat de maatregel, voor zover het de landbouwsector betrof, in wezen een wijziging was van de steunregeling als bedoeld in artikel 90 van regionale wet nr. 25 van 1 september 1993(4). In het kader van procedure C 30/95 heeft de Commissie haar goedkeuring aan deze steun onthouden en gevorderd dat de maatregel werd afgeschaft en de eventueel uitgekeerde bedragen werden teruggevorderd(5). De redenen waarop de Commissie haar besluit had geformuleerd, golden in de grond nog steeds(6).

(17) Met name was de Commissie van mening dat dergelijke steun als exploitatiesteun kon worden beschouwd, die onverenigbaar is met de gemeenschappelijke markt. Dit soort steun, waarmee een deel van de exploitatiekosten van de begunstigden wordt gefinancierd, draagt niet bij tot een duurzame en structurele ontwikkeling van de betrokken sector en leidt uitsluitend tot bevoordeling van regionale producten die buiten de regio in het verkeer worden gebracht ten opzichte van producten die noch in Italië, noch in andere lidstaten voor soortgelijke maatregelen in aanmerking komen.

(18) Dientengevolge was in het onderhavige geval geen van de uitzonderingen als bedoeld in artikel 87, leden 2 en 3, van het Verdrag van toepassing. De Commissie heeft derhalve besloten de in artikel 88, lid 2, van het Verdrag vermelde procedure in te leiden tegen de steunregeling van artikel 1 van regionale wet nr. 33/1996 ten behoeve van de productie, de verwerking en/of de afzet van landbouwproducten.

Artikel 10 van regionale wet nr. 33/1996

(19) Bij artikel 10 van regionale wet nr. 33/1996 wordt de werkingssfeer van de bepalingen van de artikelen 51, 52, 53 en 54 van regionale wet nr. 3 van 18 februari 1986 uitgebreid tot consortiums van landbouwbedrijven, ambachtsbedrijven en handelsondernemingen die zich toeleggen op de productie, de bewerking en het in het verkeer brengen van bloemen en planten. Volgens de informatie die de aangewezen autoriteiten in de brief van 3 juni 1996 hebben verstrekt, is deze steun niet beperkt in de tijd.

(20) De Commissie heeft besloten de procedure in te leiden tegen de steunmaatregel van artikel 10 van regionale wet nr. 33/1996, voor zover dit artikel verwijst naar artikel 53, onder c) van regionale wet nr. 3/1996. De steun heeft tot doel de verwezenlijking van gemeenschappelijke voorzieningen te bevorderen en mag worden verleend tot 80 % van de volgende in aanmerking komende uitgaven: de verwerving van grond, de bouw van de nodige gebouwen, de verwerving en de verbouwing van bestaand roerend goed alsmede de verwerving van enige andere vaste voorziening die van wezenlijk belang is voor de activiteiten van de coöperaties.

(21) Bij de beoordeling van de steun heeft de Commissie geconcludeerd dat deze voor regionale steun in aanmerking komende investeringen eigendom van het consortium bleven en bestemd waren voor activiteiten op het gebied van de verwerking en de afzet van landbouwproducten.

(22) Krachtens de destijds geldende voorschriften(7) mocht staatssteun in deze sector niet hoger zijn dan de beperkingen die daarvoor in punt 1.2, tweede en derde streepje van de bijlage bij Besluit 94/173/EG van de Commissie waren vastgesteld en de mocht de steun niet meer bedragen dan 75 % van de subsidiabele investeringen in de regio's van doelstelling 1, waartoe Sicilië behoort.

(23) Het steunpercentage bedroeg 80 % en er was geen informatie verstrekt aan de hand waarvan kon worden getoetst of de geldende beperkingen voor de betrokken sector in acht waren genomen. In het licht van dergelijke overwegingen waren de uitzonderingen als bedoeld in artikel 87, lid 2 en lid 3, van het Verdrag niet van toepassing op de krachtens artikel 53, sub c) van regionale wet nr. 3/1996 ingestelde steun ten gunste van de consortiums als bedoeld in artikel 10 van regionale wet nr. 33/1996.

Artikel 13, leden 2 en 3, van regionale wet nr. 33/1996

(24) Artikel 13, lid 2, van regionale wet nr. 33/1996 bepaalt dat het regionale bestuur naar aanleiding van de schade die door de ongunstige weersomstandigheden in de periode van december 1995 tot maart 1996 aan de landbouwproductie is veroorzaakt, de grondverbeteringscoöperaties kan verordenen hun aanslagen op te schorten in saneringsgebieden die deel uitmaken van door natuurrampen getroffen gebieden in de zin van nationale wet nr. 185 van 14 februari 1992. Deze wet bepaalt dat de centrale overheid schade aan de landbouwproductie kan vergoeden in gebieden die vooraf bij ministerieel besluit als getroffen geografisch gebied zijn aangemerkt. Overeenkomstig artikel 13, lid 3, van regionale wet nr. 33/1996 is de regio bevoegd de grondverbeteringscoöperaties tot een maximumbedrag van 5000 miljoen ITL te compenseren voor inkomstenderving.

Artikel 17 van regionale wet nr. 33/1996

(25) Artikel 17 van regionale wet nr. 33/1996 bepaalt dat de regio voorschotten kan verstrekken op bedragen die door de staat verschuldigd zijn uit hoofde van het Nationaal Solidariteitsfonds voor de compensatie van door natuurrampen of ongunstige weersomstandigheden veroorzaakte schade (nationale wet nr. 185/92). De in artikel 17 bedoelde steun betreft uitsluitend het jaar 1996 en is begroot op 20000 miljoen ITL (zie de brief van 3 juni 1996). De steun bestaat in subsidies die aan landbouwers worden verleend voor het herstel van het bedrijfskapitaal en van schade die door ongunstige weersomstandigheden aan bedrijfsvoorzieningen is ontstaan. De begunstigden zijn landbouwondernemers die als gevolg van de temperatuursschommelingen en de extreme droogte in 1996 verliezen van minstens 35 % van de verkoopbare bruto jaarproductie hebben geleden.

(26) De ingevolge artikel 13, leden 2 en 3 en artikel 17 uitgekeerde steunbedragen mogen worden gecumuleerd, op voorwaarde dat het in nationale wet nr. 185/1992 vastgestelde plafond niet wordt overschreden.

(27) In haar besluit om de procedure tegen de steunmaatregelen van artikel 13, leden 2 en 3 en artikel 17 in te leiden, heeft de Commissie toegelicht dat de betrokken maatregelen onderzocht moesten worden aan de hand van de criteria die destijds door de Commissie zijn gehanteerd ten aanzien van steunmaatregelen ter compensatie van schade veroorzaakt door gebeurtenissen die met een natuurramp gelijkgesteld kunnen worden(8). Op basis van deze criteria moest aan de volgende twee voorwaarden worden voldaan:

a) de door de begunstigde van de steun geleden verliezen bedragen minstens 30 % van de normale productie, die wordt berekend door uit te gaan van de gemiddelde productie over de voorafgaande drie jaren, of minstens 20 % in probleemgebieden in de zin van Richtlijn 75/268/EEG van de Raad van 28 april 1975 betreffende de landbouw in bergstreken en sommige probleemgebieden(9);

b) er bestaan geen mogelijkheden voor overcompensatie van de verliezen.

(28) De Commissie heeft in haar besluit gesteld dat er niet voldoende informatie beschikbaar was om te kunnen toetsen of in het betrokken geval aan voornoemde voorwaarden is voldaan. Immers, de regionale wetten die ter zake van artikel 17 tot aanneming en aanvulling van de nationale wetgeving op het gebied van natuurrampen en ongunstige weersomstandigheden zijn toegezonden, verwijzen uitsluitend naar bepalingen van nationale wet nr. 185/1992 en de betreffende toepassingsvoorschriften, zoals brief A1659 van de minister van Landbouw van 2 juli 1996 waarin werd vastgesteld dat de steun niet meer dan 100 % van de schade mocht bedragen. Op het moment dat de procedure voor de beoordeling van de betrokken steunmaatregel werd ingeleid, was ook nationale wet nr. 185/1992 reeds onderworpen aan een besluit tot inleiding van de procedure overeenkomstig artikel 88, lid 2, van het Verdrag, omdat het niet mogelijk was de naleving van de in punt 27, onder a) en b) genoemde voorwaarden te toetsen(10).

(29) Aangezien er op regionaal niveau geen specifieke garanties zijn gegeven voor de naleving van voornoemde voorwaarden, heeft de Commissie bijgevolg gesteld dat zij voor deze steunregeling dezelfde conclusies heeft moeten trekken.

(30) De Commissie heeft met name benadrukt dat noch de betrokken regionale wet, noch de toegezonden documentatie gegevens bevat over de berekening van de "normale" productie, die de basis vormt voor de vaststelling van de drempel waarboven de steunregeling in werking treedt. Bovendien bestonden er twijfels in verband met een mogelijke overcompensatie van de verliezen.

(31) In de brief van 19 december 1996 hebben de Italiaanse autoriteiten ten aanzien van artikel 17 gesteld dat in de mededeling van het ministerie van Landbouw van 2 juli 1996 is bepaald dat de steun niet meer dan 100 % van de geleden verliezen kon bedragen. De Commissie heeft niettemin opgemerkt dat het mogelijk lijkt dat de in artikel 17 vermelde steun kan worden gecumuleerd met andere steun, en met name met de steun als vermeld in artikel 13, lid 2 van dezelfde wet. De Italiaanse autoriteiten hebben immers niet kunnen garanderen dat overcompensatie van de verliezen als gevolg van cumulatie uitgesloten is.

(32) In het licht van het voorgaande, heeft de Commissie niet kunnen toetsen of de betrokken steun voldoet aan de voorwaarden van punt 27, onder a) en b). Dientengevolge kon voor deze steunmaatregel geen uitzondering worden gemaakt op grond van artikel 87, leden 2 en 3, van het Verdrag.

Artikel 19 van regionale wet nr. 33/1996

(33) De steunmaatregel vermeld in artikel 19 van regionale wet nr. 33/1996 voorziet in een bijdrage van maximaal 80 % aan uitgaven voor de verwezenlijking van installaties voor de opwekking van elektrische, thermische of mechanische energie met duurzame energiebronnen in landbouwbedrijven. Artikel 19 voorziet met name in een verhoging van de steun als vastgesteld in artikel 12, lid 1 van nationale wet nr. 308 van 29 mei 1982 en artikel 13, lid 1, van regionale wet nr. 10 van 9 januari 1991, waarvan de maximale percentages door de nationale wet zijn vastgesteld op 55 % en op 65 % voor coöperaties. De steun kan worden gecumuleerd met een zachte lening, waarmee niet subsidiabele investeringsuitgaven kunnen worden gedekt. Voor deze steunmaatregel werd een bedrag 2500 miljoen ITL in de begroting opgenomen.

(34) In haar besluit om de procedure in te leiden heeft de Commissie opgemerkt dat zij reeds eerder een soortgelijke regionale wet had beoordeeld en de Italiaanse regering bij brief SG(94) D/11946 van 16 augustus 1994 (steun nr. E 1/94) haar standpunt ten aanzien van cumulatie in de landbouwsector duidelijk had gemaakt. In voornoemde mededeling had de Commissie onder meer toegelicht dat de in de nationale wet vastgestelde steunpercentages van 55 % en 65 % voor landbouwcoöperaties moesten worden aangepast aan de geldende steunpercentages voor investeringen ten behoeve van de productie, verwerking en afzet van landbouwproducten. Op het moment dat de procedure werd ingeleid, was de goedkeuring van dit type steunregeling onderworpen aan de volgende voorwaarden:

a) voor alle gecumuleerde steunuitkeringen, subsidies en/of rentesubsidies moesten de onderstaande maximale steunpercentages voor de landbouwsector worden toegepast. Deze percentages waren:

i) in de primaire productiesector (de investeringen als beschreven in artikel 12, lid 5 van Verordening (EEG) nr. 2328/91 van de Raad van 15 juli 1991 betreffende de verbetering van de doeltreffendheid van de landbouwstructuur(11)), 35 % en 45 % in de probleemgebieden in de zin van Richtlijn 75/268/EEG;

ii) in de sector verwerking en afzet, 55 % en 75 % in de regio's van doelstelling 1;

b) in beide gevallen golden de beperkingen per sector zoals vastgesteld bij respectievelijk Verordening (EEG) nr. 2328/91 en de kaderregeling inzake staatssteun voor investeringen voor de verwerking en de afzet van landbouwproducten(12).

(35) De Italiaanse autoriteiten hebben geen garanties voor de naleving van deze voorwaarden verstrekt.

(36) Bijgevolg kon voor de steun van artikel 19 van regionale wet nr. 33/96 geen uitzondering worden gemaakt op grond van artikel 87, leden 2 en 3, van het Verdrag.

III. OPMERKINGEN VAN DE BELANGHEBBENDEN

(37) Er zijn geen opmerkingen van eventuele belanghebbenden ingediend.

IV. COMMENTAAR VAN ITALIË

(38) De Italiaanse autoriteiten hebben namens de regio Sicilië bij de brieven van 2 september 1997 en 7 november 1997, geregistreerd op respectievelijk 4 september 1997 en 17 november 1997, hun opmerkingen bij de Commissie ingediend. Naar aanleiding van telex AGR 029182 van de Commissie van 20 november 2000 is vervolgens bij brief van 28 juni 2001 nadere informatie verstrekt.

(39) Bij brief van 2 september 1997 heeft Italië opmerkingen over de artikelen 1, 13 en 17 van regionale wet nr. 33/1996 toegezonden.

(40) Met betrekking tot artikel 1 heeft Italië een afschrift toegezonden van de opmerkingen die het eerder had geformuleerd in de procedure tegen de steun als bedoeld in artikel 90 van regionale wet nr. 25/93. Bij beschikking inzake procedure C 30/95 had de Commissie haar goedkeuring aan de in artikel 90 vermelde steunmaatregel onthouden en gevorderd dat de maatregel werd ingetrokken en de eventueel uitgekeerde bedragen werden teruggevorderd. In hun opmerkingen stellen de Italiaanse autoriteiten dat de steun gericht is op de bevordering van alternatieve vervoersmethoden voor landbouwproducten door middel van een gecoördineerd gebruik van vervoerders in de zin van artikel 77 van het Verdrag. De aangewezen autoriteiten lichten toe dat het vervoer op Sicilië voornamelijk over de weg (67 %) plaatsvindt, dat het transport van landbouwproducten veelal niet georganiseerd is en er op een irrationele en onevenwichtige manier gebruik wordt gemaakt van het vervoer per spoor, over de weg en over zee. Bovendien heeft men te kampen met verstuiving van de vracht doordat voornamelijk kleine, open wegvoertuigen van particuliere vervoerders worden gebruikt. In een organisch kader beschouwd bestaat er een direct verband tussen deze situatie en de fragmentering van de regionale handel in landbouwproducten. Bijgevolg is een transportsysteem ontstaan waarin weinig mogelijkheden bestaan voor vernieuwing, organisatie en gebruik van gecombineerde vervoerssystemen. Een dergelijke situatie heeft tevens nadelige gevolgen voor de economie (een hogere stukprijs en het risico dat de vrachtwagens de terugreis geheel of gedeeltelijk zonder retourvracht maken), het milieu en de verkeersveiligheid. De regionale steunmaatregel is dan ook gericht op de bevordering van intermodale transporten en verenigingsverbanden tussen vervoersbedrijven en een toename van de vraag. De regeling betreft tijdelijke steun voor de opzet van een georganiseerd en intermodaal transportsysteem, waarin quota van het wegvervoer moeten overgaan op de combinatie spoor/wegvervoer en zee/wegvervoer en het gebruik van wegvoertuigen voor landbouwgoederen moet worden teruggedrongen. Ingevolge lid 4 van voornoemd artikel 1 kan de steun tevens forfaitair worden verleend op grond van het type transport, waarbij de hoeveelheid en de waarde van het vervoerde product niet in beschouwing worden genomen. Tenslotte concluderen de aangewezen autoriteiten dat zij de steun op grond van de uiteengezette redenen verenigbaar achten met artikel 77 (nu 73) en artikel 92, lid 3, onder b) en c) (nu artikel 87, lid 3, onder b) en c)) van het Verdrag.

(41) Ten aanzien van de steunmaatregelen van artikel 13, leden 2 en 3, en artikel 17 van regionale wet nr. 33/1996 delen de Italiaanse autoriteiten mee dat de "normale" productie, die de basis vormt voor de vaststelling van 35 % van de schade volgens nationale wet nr. 185/1992, wordt berekend aan de hand van een analyse van de gegevens die het ISTAT gedurende een periode van ongeveer tien jaar van de verschillende inspectiediensten ontvangen heeft. Teneinde een correcte vaststelling van de provinciale referentiewaarden te waarborgen, zijn in deze analyse uitsluitend de productiecijfers van landbouwjaren zonder schade toebrengende gebeurtenissen in beschouwing genomen. Met betrekking tot de voorwaarde dat overcompensatie voorkomen moet worden, wijzen de Italiaanse autoriteiten op de ministeriële voorschriften van nota A/1659 van 2 juli 1996, waarin is bepaald dat de steun niet meer dan 100 % van de schade mag bedragen. De Italiaanse autoriteiten bevestigen dat cumulatie van de in artikel 13, lid 2, vermelde steun en de maatregelen als bedoeld in de artikelen 17 en 18 mogelijk is, maar dat de totale steun volgens het bepaalde in voornoemde ministeriële voorschriften in geen geval hoger kan zijn dan de geleden verliezen. Voorts hebben de Italiaanse autoriteiten benadrukt dat de steunregeling van artikel 13, lid 2, inzake opschorting van de heffingen van grondverbeteringscoöperaties, niet uitsluitend toegankelijk is voor landbouwers, maar voor alle eigenaren van in het getroffen gebied gelegen onroerende goederen die voordeel van de grondverbetering hebben ondervonden.

(42) Bij brief van 7 november 1997 heeft Italië opmerkingen gemaakt over de artikelen 1 en 10 van regionale wet nr. 33/1996.

(43) Terzake van artikel 1 hebben de Italiaanse autoriteiten gesteld dat de vervoerswijzen overeenstemmen met Richtlijn 92/106/EEG van de Raad van 7 december 1992 tot vaststelling van gemeenschappelijke voorschriften voor bepaalde vormen van gecombineerd vervoer van goederen tussen lidstaten(13). Tevens verwijzen zij naar bepaalde opmerkingen van de "Assemblea Regionale Siciliana" (regionale vergadering van Sicilië), die aan de diensten van de Commissie zijn voorgelegd in de vergadering van 25 september 1997. Volgens deze opmerkingen was artikel 1 van regionale wet nr. 33/1996 een regionale steunregeling in de zin van artikel 87, lid 3, onder a), van het Verdrag, die moest worden beoordeeld in het licht van punt 2.6 van mededeling 94/C 364/08 van de Commissie van 20 december 1994(14).

(44) Ten aanzien van artikel 10 hebben de Italiaanse autoriteiten meegedeeld dat de betrokken steunmaatregel niet gecumuleerd kon worden met andere regionale of nationale steunregelingen en niet meer kon bedragen dan 80 % van de gedocumenteerde uitgaven met een maximumbedrag 1000 miljoen ITL en 1200 miljoen ITL voor voorzieningen bestemd voor tweedegraadsconsortiums. Volgens de aangewezen autoriteiten wijkt de toepassing van het steunpercentage van 80 % af van de door de Commissie gehanteerde methode, omdat de regionale wet de gedocumenteerde uitgaven relateert aan een maximumbedrag, terwijl het door de Commissie gehanteerde steunpercentage van 75 % betrekking heeft op de investeringsuitgaven. Bij brief van 28 juni 2001 hebben de aangewezen autoriteiten meegedeeld dat het in artikel 33, lid 1, onder c) van regionale wet nr. 3/1986 vastgestelde steunpercentage, krachtens artikel 51 van regionale wet nr. 32 van 23 december 2000 was verlaagd tot 50 % van de gedocumenteerde uitgaven met een maximumbedrag van 1000 miljoen ITL en een maximumbedrag van 1500 miljoen ITL voor voorzieningen bestemd voor tweedegraadsconsortiums. Voorts hebben zij erop gewezen dat de steun gericht is op de productie, bewerking en afzet van bloemen en planten en dat de kosten voor de verwerving van de ondergrond en de bouw van het onroerend goed, alsmede de kosten voor de verwerving van bestaande gebouwen en de verbouwing of aanpassing daarvan, als subsidiabele uitgaven worden aangemerkt.

V. BEOORDELING VAN DE STEUN

(45) Volgens artikel 87, lid 1, van het Verdrag zijn steunmaatregelen van de staten of in welke vorm dan ook met staatsmiddelen bekostigd, die de mededinging door begunstiging van bepaalde ondernemingen of bepaalde producties vervalsen of dreigen te vervalsen, onverenigbaar met de gemeenschappelijke markt, voorzover deze steun het handelsverkeer tussen de lidstaten ongunstig beïnvloedt.

Maatregel die niet als staatssteun wordt beschouwd

(46) In het licht van het voorgaande en de door de aangewezen autoriteiten toegezonden informatie mag een van de aangemelde steunmaatregelen niet worden beschouwd als staatssteun in de zin van artikel 87, lid 1, van het Verdrag. Het betreft de maatregel vermeld in artikel 13, leden 2 en 3, van regionale wet nr. 33/1996. Uit de door de aangewezen autoriteiten verstrekte informatie blijkt dat de opschorting van de heffingen van grondverbeteringscoöperaties niet alleen geldt voor landbouwers, maar voor alle eigenaren van onroerende goederen in de saneringsgebieden die in de periode van december 1995 tot maart 1996 door natuurrampen zijn getroffen.

(47) Grondverbeteringscoöperaties zijn aan de nationale en regionale wetgeving onderworpen openbare lichamen, die belast zijn met de verwezenlijking van openbare infrastructurele voorzieningen(15). Deze coöperaties zijn onder meer actief op het gebied van ontwerp, uitvoering, onderhoud en beheer van saneringswerken (het geheel van werkzaamheden voor het droogleggen en bebouwbaar maken van met malaria besmette moerasgebieden), de aanleg van grondwerken ter voorkoming van hoge waterstanden en overstromingen, het beheer van de watervoorraden ten behoeve van een rationele economische en sociale ontwikkeling enz. De saneringswerken zijn eigendom van de staat en de regio's.

(48) De wet verschaft de grondverbeteringscoöperatie het recht haar leden verplichte bijdragen op te leggen, die worden geïnd via het directe belastingstelsel(16).

(49) De coöperatieleden zijn eigenaren van onroerende goederen van ongeacht welke aard, zoals grond en gebouwen, die in het saneringsgebied gelegen zijn. De betrokken bijdrage kan derhalve worden gelijkgesteld met een belasting die onafhankelijk van de bedrijfsactiviteit wordt opgelegd aan alle leden, waartoe in de regel ook de staat, de regio's, de provincies en de gemeenten behoren, indien deze onroerende eigendommen in het saneringgebied hebben. De bijdrage wordt doorgaans berekend aan de hand van de belastinggrondslagen voor grond en gebouwen volgens het openbare register van het kadaster, en op basis van het waterrecht in de streek waarin het onroerend goed gelegen is.

(50) In het onderhavige geval compenseert de regio de grondverbeteringscoöperaties voor de gederfde bijdragen van alle leden, en niet slechts van degenen die een bedrijf uitoefenen. Ofschoon het mogelijk is dat het overgrote deel van de eigenaren in de betrokken streek landbouwers zijn (waarmee een verklaring kan worden gegeven aan de afbakening van de geografische gebieden overeenkomstig nationale wet nr. 185/92), mag de maatregel niet geacht te zijn gericht op landbouwondernemingen of landbouwproducten in de zin van artikel 87, lid 1, van het Verdrag. Immers, volgens de verstrekte informatie is de regeling niet specifiek gericht op degenen die een bedrijf uitoefenen en is deze zonder enige uitzondering van toepassing op alle eigenaren van in het saneringsgebied gelegen onroerende goederen, die voordeel van de grondverbetering ondervinden. De maatregel kan derhalve niet worden aangemerkt als staatssteun in de zin van artikel 87, lid 1, van het Verdrag.

Maatregelen die als staatssteun worden beschouwd

(51) De artikelen 1, 10, 17 en 19 van regionale wet nr. 33/1996 voorzien in overheidssteun ten gunste van bepaalde landbouwbedrijven, die hierdoor ongetwijfeld een financieel en economisch voordeel genieten ten opzichte van bedrijven die geen vergelijkbare steun ontvangen. Volgens de arresten van het Gerechtshof van de Europese Gemeenschappen is er sprake van een risico van vervalsing van de mededinging ten opzichte van concurrerende bedrijven die deze steun niet ontvangen, indien door de staat toegekende financiële steun de concurrentiepositie van een onderneming versterkt(17).

(52) De steunmaatregelen leiden tot een ongunstige beïnvloeding van het handelsverkeer tussen lidstaten. Dat de omvang en waarde van het intracommunautaire handelsverkeer aanzienlijk is, blijkt uit onderstaande tabel(18) waarin de totale cijfers van de invoer en de uitvoer van landbouwproducten tussen Italië en de overige lidstaten van de Europese Unie in de periode 1997-2002 zijn opgenomen(19). Tevens moet worden benadrukt dat Sicilië, vergeleken met de andere Italiaanse regio's, een belangrijke producent van landbouwproducten is.

De landbouwsector in zijn geheel

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

(53) De Commissie herinnert er evenwel aan dat het Gerechtshof heeft vastgesteld dat steun aan een onderneming het handelsverkeer tussen de lidstaten ongunstig kan beïnvloeden en, zelfs wanneer de onderneming haar producten niet uitvoert, de mededinging kan vervalsen indien de producten concurreren met producten die afkomstig zijn uit andere lidstaten. Immers, wanneer een lidstaat subsidie aan een onderneming verleent, kan de interne productie daardoor gelijk blijven of toenemen, met het gevolg dat de exportmogelijkheden van in andere lidstaten gevestigde ondernemingen naar de betrokken lidstaat afnemen. Bijgevolg kan een dergelijke steunmaatregel het handelsverkeer ongunstig beïnvloeden en de mededinging vervalsen(20).

(54) De Commissie concludeert derhalve dat de betrokken maatregelen binnen de werkingssfeer van het verbod als bedoeld in artikel 87, lid 1, van het Verdrag vallen.

(55) In artikel 87, leden 2 en 3, zijn evenwel uitzonderingen op het verbod van artikel 87, lid 1, opgenomen.

(56) Gezien de aard en het doel van de betrokken steun valt deze niet binnen de werkingssfeer van de afwijkingen als bedoeld in artikel 87, lid 2, onder a), b) en c), van het Verdrag. Italië heeft immers noch om toepassing van artikel 87, lid 2, onder a) en b), noch om toepassing van artikel 87, lid 2, onder c) gevraagd.

(57) Ook artikel 87, lid 3, onder a), van het Verdrag is niet van toepassing, aangezien de steun in kwestie niet bestemd is voor de bevordering van de economische ontwikkeling van een streek waarin de levensstandaard abnormaal laag is of waar een ernstig gebrek aan werkgelegenheid heerst.

(58) De Commissie kan evenwel niet buiten beschouwing laten dat de Siciliaanse autoriteiten in de schriftelijke opmerkingen die tijdens een vergadering zijn gepresenteerd, hebben gesteld dat artikel 1 van regionale wet nr. 33/1996 een regionale steunregeling in de zin van artikel 87, lid 3, onder a), van het Verdrag is en moet worden beoordeeld in het licht van punt 2.6 van mededeling 94/C 364/08.

(59) Dienaangaande wordt verwezen naar punt 3.7 van de communautaire richtsnoeren voor staatssteun in de landbouwsector(21) waarin is bepaald dat de richtsnoeren van de Commissie inzake regionale steunmaatregelen(22) niet gelden voor de landbouwsector omdat bij de beoordeling van steun die tot doel heeft de zwakkere gebieden te helpen, rekening moet worden gehouden met de zeer specifieke omstandigheden waaronder de landbouwproductie plaatsvindt. In die gevallen waarin overwegingen van regionaal beleid voor de landbouwsector relevant zijn, zijn deze in de communautaire richtsnoeren voor staatssteun in de landbouwsector opgenomen.

(60) Voorzover artikel 1 van regionale wet n. 33/1996 steun instelt ten gunste van ondernemingen in de sectoren productie, verwerking en afzet van de in bijlage van het Verdrag vermelde landbouwproducten door, zoals in het onderhavige geval, de normale transportkosten te verminderen, zal dergelijke steun moeten worden beoordeeld op basis van de voorschriften voor staatssteun in de agrarische sector.

(61) Bovendien is het duidelijk dat de betrokken steunmaatregel, die de lasten van het vervoer van landbouwproducten van Bijlage I tot buiten Sicilië moet verlichten, niet gericht op de bevordering van de economische ontwikkeling van streken waarin de levensstandaard abnormaal laag is of waar een ernstig gebrek aan werkgelegenheid heerst. De Siciliaanse autoriteiten hebben geen enkel bewijs hiervoor aangevoerd, noch het verband aangetoond tussen de voorgenomen steun en de ontwikkeling van streken waarin de levensstandaard abnormaal laag is of waar een ernstig gebrek aan werkgelegenheid heerst.

(62) In punt 2.6, laatste streepje, van mededeling 94/C 364/08, wordt echter nadrukkelijk gesteld dat de mededeling niet geldt voor de landbouwproducten van Bijlage I en betrekking heeft op bijzondere Europese regio's. Bijgevolg is deze mededeling niet van toepassing op steun voor het vervoer van landbouwproducten buiten Sicilië. Hetzelfde geldt voor de richtsnoeren inzake regionale steunmaatregelen waaraan bepalingen zijn toegevoegd inzake steun ter vergoeding van de meerkosten van transporten in bepaalde streken(23).

(63) Dientengevolge is de afwijking als bedoeld in artikel 87, lid 3, onder a), van het Verdrag niet van toepassing op de betrokken maatregelen.

(64) De betrokken steun valt ook niet binnen de werkingssfeer van artikel 87, lid 3, onder b), van het Verdrag, omdat deze niet gericht is op de bevordering van de totstandkoming van een belangrijke project in algemeen Europees belang of voor de oplossing van een ernstige verstoring van de Italiaanse economie.

(65) De Commissie dient evenwel in overweging te nemen dat de Italiaanse autoriteiten zich tevens hebben beroepen op artikel 87, lid 3, onder b), teneinde aan te tonen dat artikel 1 van regionale wet nr. 33/1996 verenigbaar is met het Verdrag. Ten aanzien hiervan merkt de Commissie op dat de Italiaanse autoriteiten niet hebben aangegeven welk belangrijk project in algemeen Europees belang met de steun bevorderd zou worden, noch welke ernstige verstoring van de Italiaanse economie baat bij de steunmaatregel zou hebben.

(66) De aangewezen autoriteiten hebben in het algemeen gesteld dat de steun gericht is op de ontwikkeling van gecombineerd vervoer in de zin van Richtlijn 92/106/EEG, doch dit kan niet als een belangrijk project van algemeen Europees belang in de zin van artikel 87, lid 3, onder b), van het Verdrag worden beschouwd. Bovendien geldt de in artikel 1 van regionale wet nr. 33/1996 vermelde steunmaatregel voor alle vervoermiddelen die de begunstigden voornemens zijn te gebruiken, en de Italiaanse autoriteiten hebben niet aangetoond welk verband er bestaat tussen de voorgenomen steun en de verwezenlijking van enig belangrijk project in algemeen Europees belang.

(67) De steun in kwestie is noch bestemd, noch geschikt voor de verwezenlijking van de doelstellingen als bedoeld in artikel 87, lid 3), onder d).

(68) De aard en het doel van de betrokken steunmaatregelen in overweging genomen, zou uitsluitend de afwijking van artikel 87, lid 3, onder c), van het Verdrag van toepassing kunnen zijn.

Toepasselijke bepalingen

(69) De vraag of een uitzondering kan worden gemaakt op grond van artikel 87, lid 3, onder c), van het Verdrag moet worden behandeld in het licht van de bepalingen terzake van staatssteun in de landbouwsector of de communautaire richtsnoeren voor staatssteun in de landbouwsector(24) (hierna genoemd: de "richtsnoeren").

(70) Overeenkomstig punt 23.3 van de richtsnoeren, zal de Commissie de richtsnoeren met ingang van 1 januari 2000 toepassen op zowel toekomstige kennisgevingen van staatssteun als steunvoornemens die op deze datum reeds zijn aangemeld. Onrechtmatige steunmaatregelen als bedoeld in artikel 1, onder f), van Verordening (EG) nr. 659/1999 van de Raad van 22 maart 1999 tot vaststelling van nadere bepalingen voor de toepassing van artikel 93 van het EG-Verdrag(25), zullen worden beoordeeld aan de hand van de regels en de richtsnoeren geldend op de dag waarop de steun is verleend.

(71) De beschikbare gegevens wijzen uit dat regionale wet nr. 33/1996 bij de Commissie is aangemeld. Artikel 63 van deze wet voorziet in een opschortingsclausule waarmee de tenuitvoerlegging van de voorgenomen staatssteun wordt onderworpen aan de goedkeuring van de Commissie(26).

(72) Bij telex AGR 029182 van 20 november 2000 hebben de diensten van de Commissie de aangewezen autoriteiten gevraagd of er ingevolge de bepalingen waarvoor de Commissie de beoordelingsprocedure had ingeleid, reeds steun aan de sector van de in bijlage I van het Verdrag opgenomen landbouwproducten was verleend. In deze mededeling hebben de diensten van de Commissie aangegeven dat het de Italiaanse autoriteiten was toegestaan de kennisgeving in te trekken, indien zij zouden verzekeren dat er geen steun ten behoeve van de in bijlage I bij het Verdrag opgenomen landbouwproducten was uitgekeerd krachtens de aan beoordeling onderworpen bepalingen en zij zouden toezeggen de betreffende bepalingen te schrappen voorzover deze toepasselijk waren op de landbouwsector.

(73) De Italiaanse autoriteiten hebben geen antwoord op deze vraag gegeven. Aangezien de nodige informatie ontbreekt, heeft de Commissie het recht te veronderstellen dat de betrokken steunmaatregel niet ten uitvoer is gelegd. De beoordeling van de steun valt derhalve binnen de werkingssfeer van de richtsnoeren(27).

Artikel 1 van regionale wet nr. 33/1996

(74) Artikel 1 van regionale wet nr. 33/1996 voorziet in steun ter vergoeding van de extra kosten die op Sicilië gevestigde ondernemingen moeten dragen om de op het eiland geproduceerde en/of verwerkte goederen naar het vasteland te vervoeren. De steun wordt gerechtvaardigd op grond van het feit dat de ondernemingen op aanzienlijke afstand van de belangrijkste nationale en Europese markten gelegen zijn. De steun is bestemd voor ondernemingen in alle productiesectoren (met uitzondering van ondernemingen in de sectoren extractie en productie van hydro-elektrische energie die de vestigingsplaats in de regio niet vrij kunnen kiezen) die gebruik maken van railvervoer, wegvervoer, zeevervoer en luchtvervoer of gecombineerde systemen. De steun wordt verleend voor de jaren 1997 en 1998. De bijdrage wordt berekend op basis van het aantal kilometers dat binnen de landsgrenzen wordt afgelegd en het gewicht van de vervoerde goederen. De hoogte van de meerkosten wordt jaarlijks vastgesteld bij besluit van de president van de regio. Daarbij wordt uitgegaan van de goedkoopste vervoerswijze en de kortste afstand tussen de productie- of verwerkingsplaats en de plaats van bestemming op de afzetmarkt. Het is uitgesloten dat de vergoeding hoger is dan de kosten.

(75) In haar besluit om de formele beoordelingsprocedure tegen voornoemde steun in te leiden heeft de Commissie opgemerkt dat de maatregel, voorzover het de landbouwsector betrof, in wezen een gewijzigde versie was van de steunregeling als bedoeld in artikel 90 van regionale wet nr. 25/1993. In het kader van procedure C 30/95 heeft de Commissie haar goedkeuring aan deze steun onthouden en gevorderd dat de maatregel werd afgeschaft en de eventueel uitgekeerde bedragen werden teruggevorderd(28). De motivatie voor het besluit van de Commissie was, in wezen, nog steeds geldig(29).

(76) Met name heeft de Commissie benadrukt dat dergelijke steun als exploitatiesteun kon worden beschouwd, die onverenigbaar is met de gemeenschappelijke markt. Dit soort steun, waarmee een deel van de exploitatiekosten van de begunstigden wordt gefinancierd, draagt niet bij tot een duurzame en structurele ontwikkeling van de begunstigde sector en dient uitsluitend tot bevoordeling van Siciliaanse producten die buiten de regio in het verkeer worden gebracht, ten opzichte van producten die noch in Italië, noch in andere lidstaten voor soortgelijke maatregelen in aanmerking komen.

(77) Ook de bepalingen van de richtsnoeren wijzigen niets aan het standpunt dat de Commissie ten aanzien van deze steunmaatregel heeft ingenomen. Inzonderheid punt 3.5 van de richtsnoeren bepaalt dat, om als met de gemeenschappelijke markt verenigbaar te kunnen worden beschouwd moeten de steunmaatregelen een stimulerend element inhouden of een tegenprestatie van de begunstigde vergen. Tenzij communautaire voorschriften of deze richtsnoeren uitdrukkelijk in uitzonderingen voorzien, wordt eenzijdige staatssteun die louter bedoeld is om de financiële situatie van producenten te verbeteren maar op geen enkele wijze tot de ontwikkeling van de sector bijdraagt, en vooral steun die uitsluitend op grond van prijzen, hoeveelheden, productie-eenheden of eenheden van de productiemiddelen wordt toegekend, als exploitatiesteun beschouwd die met de gemeenschappelijke markt onverenigbaar is. Bovendien zal dergelijke steun alleen al door zijn aard waarschijnlijk een verstorende factor zijn voor de mechanismen van de gemeenschappelijke marktordeningen.

(78) De betrokken steun houdt geen stimulerend element in en vergt geen tegenprestatie van de begunstigde. Noch de richtsnoeren, noch andere communautaire voorschriften voorzien in dit soort staatssteun en de betrokken steun blijkt uitsluitend te zijn bedoeld om de financiële situatie van de producenten te verbeteren, maar draagt op geen enkele wijze bij tot de ontwikkeling van de sector.

(79) In hun opmerkingen hebben de Italiaanse autoriteiten gesteld dat de steun bedoeld is om het intermodale vervoer te bevorderen en de transportsector te verbeteren. Het is echter duidelijk dat de betrokken steun wordt verleend aan alle ondernemingen die hun producten door welk transportbedrijf dan ook naar afzetgebieden buiten Sicilië doen vervoeren. In het betrokken geval oefenen de ondernemingen hun bedrijf uit in de sectoren productie, verwerking en afzet van de in bijlage I van het Verdrag vermelde landbouwproducten. De steun ontlast deze ondernemingen van transportkosten die zij normaliter zouden moeten dragen voor het vervoer van hun goederen. Er is geen enkel bewijs geleverd voor het feit dat de steun bedoeld zou zijn voor de ontwikkeling van een bepaalde vervoerswijze of dat de transportsector door deze steun begunstigd wordt. Alle opmerkingen die door de aangewezen autoriteiten zijn gemaakt met betrekking tot de transportsector, alsmede de verwijzingen naar artikel 77 (nu 73) van het Verdrag zijn derhalve niet van toepassing op de onderhavige zaak en absoluut niet gefundeerd.

(80) Rekening houdend met zowel haar vroegere praktijk terzake als de huidige richtsnoeren, blijkt uit het voorgaande dat de in artikel 1 van regionale wet nr. 33/1996 bedoelde steunmaatregel ten gunste van ondernemingen die hun bedrijf uitoefenen in de sectoren productie, verwerking en/of afzet van de landbouwproducten als vermeld in bijlage I van het Verdrag, bestaat in exploitatiesteun die erop gericht is de transportlasten van de begunstigden te verlichten.

(81) Aangezien de betrokken maatregel noch een stimulerend element inhoudt, noch een tegenprestatie van de begunstigde vergt en de regio Sicilië geen deel uitmaakt van de ultraperifere regio's waaraan exploitatiesteun toelaatbaar zou kunnen zijn op grond van punt 16 van de richtsnoeren, is het niet mogelijk steun ter verlichting van de transportkosten van de begunstigen - die als zuivere exploitatiesteun moet worden beschouwd - te rechtvaardigen op grond van de regels voor staatssteun aan de landbouwsector.

(82) Dientengevolge kan voor deze steun geen uitzondering worden gemaakt op grond van artikel 87, lid 3, onder c), van het Verdrag. Zoals reeds uiteengezet in de punten 56 en 67 valt de steun ook niet binnen de werkingssfeer van de afwijkingen als bedoeld in artikel 87, lid 3, onder a) en b), noch onder enige andere door het Verdrag voorziene afwijking. Deze steunmaatregel moet derhalve als onverenigbaar met de gemeenschappelijke markt worden beschouwd en mag derhalve niet ten uitvoer worden gelegd.

Artikel 10 van regionale wet nr. 33/1996

(83) Bij artikel 10 van regionale wet nr. 33/1996 wordt de werkingssfeer van de bepalingen van de artikelen 51, 52, 53 en 54 van regionale wet nr. 3 van 18 februari 1986 uitgebreid tot consortiums van landbouwbedrijven, ambachtsbedrijven en handelsondernemingen, die zich toeleggen op de productie, de bewerking en het in het verkeer brengen van bloemen en planten. Volgens de informatie die de aangewezen autoriteiten in de brief van 3 juni 1996 hebben verstrekt, is deze steun niet beperkt in de tijd.

(84) De Commissie heeft besloten de procedure in te leiden voor de steunmaatregel vermeld in artikel 10, voorzover dit artikel verwijst naar artikel 53, onder c) van regionale wet nr. 3/1996. De steun heeft tot doel de verwezenlijking van gemeenschappelijke voorzieningen te bevorderen en mag worden verleend tot 80 % van de volgende in aanmerking komende uitgaven: de verwerving van grond, de bouw van de nodige gebouwen, de verwerving en de verbouwing van bestaand roerend goed, alsmede de verwerving van enige andere vaste voorziening die van wezenlijk belang is voor de activiteiten van de coöperaties.

(85) Krachtens de destijds geldende voorschriften(30) mocht staatssteun in deze sector niet hoger zijn dan de beperkingen die daarvoor in punt 1.2, tweede en derde streepje van de bijlage bij Besluit 94/173/EG waren vastgesteld en de mocht de steun niet meer bedragen dan 75 % van de subsidiabele investeringen in de regio's van doelstelling 1, waartoe Sicilië behoort.

(86) Het steunpercentage bedroeg 80 % en er was geen informatie verstrekt aan de hand waarvan kon worden getoetst of de geldende beperkingen voor de betrokken sector in acht waren genomen.

(87) In hun opmerkingen ten aanzien van deze steunmaatregel hebben de Italiaanse autoriteiten in de eerste plaats gesteld dat de betrokken steunmaatregel niet gecumuleerd kon worden met andere regionale of nationale steunregelingen en dat het steunbedrag niet meer kon belopen dan 80 % van de gedocumenteerde uitgaven met een maximumbedrag 1000 miljoen ITL en 1200 miljoen ITL voor voorzieningen bestemd voor tweedegraadsconsortiums. Volgens de aangewezen autoriteiten wijkt de toepassing van het steunpercentage van 80 % af van de door de Commissie gehanteerde methode, omdat de regionale wet de gedocumenteerde uitgaven relateert aan een maximumbedrag, terwijl het door de Commissie gehanteerde steunpercentage van 75 % betrekking heeft op de investeringsuitgaven.

(88) Bij brief van 28 juni 2001 hebben de aangewezen autoriteiten meegedeeld dat het in artikel 33, lid 1, onder c) van regionale wet nr. 3/1986 vastgestelde steunpercentage krachtens artikel 51 van regionale wet nr. 32/2000 was verlaagd tot 50 % van de gedocumenteerde uitgaven met een maximumbedrag van 1000 miljoen ITL en een maximumbedrag van 1500 miljoen ITL voor voorzieningen bestemd voor tweedegraadsconsortiums. Voorts hebben de Italiaanse autoriteiten erop gewezen dat de steun gericht is op de productie, bewerking en afzet van bloemen en planten en dat de kosten voor de verwerving van de ondergrond en de bouw van het onroerend goed, alsmede de kosten voor de verwerving van bestaande gebouwen en de verbouwing of aanpassing daarvan, als subsidiabele uitgaven worden aangemerkt. Aangezien artikel 10 van regionale wet nr. 33/1996 verwijst naar artikel 53 van wet nr. 3/1986 en niet naar artikel 33 van deze wet, moet er rekening mee worden gehouden dat het niet zeker is dat de vermindering van het steunpercentage daadwerkelijk betrekking heeft op de maatregelen als bedoeld in artikel 53 van wet nr. 3/1986 en artikel 10 van wet nr. 33/1996.

(89) De bovenstaande informatie heeft hoe dan ook geen invloed op de beoordeling die de Commissie heeft doen besluiten de procedure tegen de betrokken steun in te leiden.

(90) Op grond van de onderstaande motivatie, is het niet mogelijk een niet in de tijd beperkte steunregeling verenigbaar te beschouwen met de in de punten 4.1 en 4.2 van de richtlijnen(31) vervatte voorschriften inzake staatssteun voor investeringen in de sectoren productie, verwerking en afzet van de in bijlage I vermelde landbouwproducten, die met ingang van 1 januari 2000 van kracht zijn geworden.

(91) Ten aanzien van investeringssteun voor de verwerking en de afzet van landbouwproducten bepalen de richtsnoeren dat steun voor investeringen voor de verwerking en de afzet van landbouwproducten in de regel alleen mag worden toegekend aan bedrijven waarvoor op basis van een beoordeling van hun vooruitzichten kan worden aangetoond dat zij economisch levensvatbaar zijn(32) en die voldoen aan de minimumnormen op het gebied van milieu, hygiëne en dierenwelzijn. Wanneer evenwel wordt geïnvesteerd om te voldoen aan pas ingevoerde minimumnormen op het gebied van milieu, hygiëne en dierenwelzijn, kan steun worden toegekend voor het bereiken van het niveau dat aan deze nieuwe normen voldoet. De steun mag niet meer bedragen dan 50 % van de subsidiabele investeringen in de regio's van doelstelling 1 en 40 % in de andere in aanmerking komende regio's. De in aanmerking komende uitgaven kunnen betrekking hebben op: de bouw, verwerving of verbetering van onroerende goederen, nieuwe machines en nieuw materieel, met inbegrip van computerprogrammatuur, algemene kosten, zoals kosten voor architecten, ingenieurs en adviseurs, haalbaarheidsstudies en voor het verkrijgen van octrooien en licenties, tot maximaal 12 % van de bovenbedoelde uitgaven.

(92) Er mag geen steun worden toegekend, wanneer niet voldoende bewijs kan worden geleverd dat voor de betrokken producten normale afzetmogelijkheden op de markt kunnen worden gevonden. Het bestaan van dergelijke afzetmogelijkheden wordt op het passende niveau beoordeeld op grond van de betrokken producten, de soorten investeringen en de bestaande en de verwachte capaciteit. Daarbij wordt rekening gehouden met eventuele productiebeperkingen of beperkingen op communautaire steunverlening op grond van de gemeenschappelijke marktordeningen. Met name mag geen steun worden toegekend die in strijd is met in de gemeenschappelijke marktordeningen vastgestelde verbods- of beperkende bepalingen.

(93) Ondanks de mogelijke verlaging van het steunpercentage tot 50 % met ingang van het jaar 2000, voldoen de steunmaatregelen als bedoeld in artikel 10 van regionale wet nr. 33/1996 aan geen van de overige in de voorgaande punten gestelde eisen. Er is met name niet aangetoond dat er normale afzetmogelijkheden op de markt bestaan. Bovendien is niet voldaan aan de voorwaarde inzake de economische levensvatbaarheid en aan de minimumnormen op het gebied van milieu, hygiëne en dierenwelzijn. Voorts valt de verwerving van grond niet onder de voor steun in aanmerking komende uitgaven.

(94) Behalve in de uitzonderingsgevallen vermeld in punt 4.1.2, die in het onderhavige geval niet van toepassing zijn, mag de in punt 4.1 van de richtsnoeren beschreven steun voor investeringen in de primaire productie, uitgedrukt in procenten van het subsidiabele investeringsvolume, ten hoogste 40 % bedragen en ten hoogste 50 % in de probleemgebieden als bedoeld in artikel 17 van Verordening (EG) nr. 1257/1999 van de Raad van 17 mei 1999 inzake steun voor plattelandsontwikkeling uit het Europees Oriëntatie- en Garantiefonds voor de Landbouw (EOGFL) en tot wijziging en intrekking van een aantal verordeningen(33). Voor investeringen die jonge landbouwers binnen vijf jaar na hun vestiging verrichten, is het maximale steunpercentage echter 45 %, en in de probleemgebieden 55 %.

(95) Investeringssteun mag uitsluitend worden toegekend aan landbouwbedrijven waarvan de economische levensvatbaarheid door middel van een beoordeling van de vooruitzichten van het bedrijf kan worden aangetoond(34), en waar de landbouwer over voldoende vakbekwaamheid en deskundigheid beschikt. Het landbouwbedrijf moet voldoen aan de communautaire minimumnormen op het gebied van milieu, hygiëne en dierenwelzijn. Worden de investeringen echter gedaan om te voldoen aan pas ingevoerde minimumnormen op het gebied van milieu, hygiëne en dierenwelzijn, dan mag steun worden verleend voor het bereiken van het niveau dat aan deze nieuwe normen beantwoordt.

(96) Geen steun mag worden toegekend voor investeringen die zijn gericht op een productieverhoging waarvoor op de markt geen normale afzetmogelijkheden kunnen worden gevonden. Het bestaan van normale afzetmogelijkheden op de markt moet op het passende niveau worden beoordeeld aan de hand van de betrokken producten, de soorten investeringen en de bestaande en de verwachte capaciteit. Met eventuele productiebeperkingen of beperkingen op communautaire steunverlening in het kader van de gemeenschappelijke marktordeningen moet rekening worden gehouden. Wanneer in het kader van een gemeenschappelijke marktordening productiebeperkingen of beperkingen op communautaire steunverlening gelden ten aanzien van individuele landbouwers, landbouwbedrijven of verwerkende bedrijven, mag geen steun worden verleend voor investeringen waardoor de productie boven het op grond van deze beperkingen toegestane niveau zou uitkomen.

(97) De subsidiabele in aanmerking komende uitgaven kunnen betrekking hebben op: de bouw, verwerving of verbetering van onroerende goederen, nieuwe machines en nieuw materieel(35), met inbegrip van computerprogrammatuur, algemene kosten, zoals kosten voor architecten, ingenieurs en adviseurs, haalbaarheidsstudies en voor het verkrijgen van octrooien en licenties, tot maximaal 12 % van de bovenbedoelde uitgaven, de aankoop van grond, met inbegrip van juridische kosten, belastingen en registratierechten. De maximaal voor steun in aanmerking komende uitgaven mogen niet hoger zijn dan de limiet van het totale investeringsbedrag die de lidstaat overeenkomstig artikel 7 van Verordening (EG) nr. 1257/1999 heeft vastgesteld.

(98) De Commissie zal bovenstaande bepalingen op overeenkomstige wijze toepassen op investeringen in primaire landbouwproductie die niet door landbouwers worden gedaan, bijvoorbeeld in geval van de aankoop van materieel voor gedeeld gebruik door een groep producenten.

(99) Het is duidelijk dat de in artikel 10 bedoeld steun niet voldoet aan de geldende normen voor investeringssteun in de primaire productie. Ook indien het steunpercentage in het jaar 2000 zou zijn verlaagd tot 50 %, is het niet uitgesloten dat de steun wordt toegewezen voor investeringen die zijn gericht op een productieverhoging waarvoor op de markt geen normale afzetmogelijkheden kunnen worden gevonden. Bovendien is niet voldaan aan de voorwaarden inzake economische levensvatbaarheid en voldoende vakbekwaamheid en deskundigheid, noch aan de minimumnormen op het gebied van milieu, hygiëne en dierenwelzijn.

(100) In het licht van het voorgaande is de steun als bedoeld in artikel 10 van regionale wet nr. 33/1996, voorzover dit verwijst naar artikel 53, onder c), van regionale wet nr. 3/1986, niet in overeenstemming met de bepalingen inzake staatssteun voor investeringen in de sectoren productie, verwerking en afzet van de in bijlage I genoemde landbouwproducten. De betrokken steunregeling valt niet binnen de werkingssfeer van de afwijking als bedoeld in artikel 87, lid 3, onder c), van het Verdrag. Deze steunmaatregel wordt derhalve als onverenigbaar met de gemeenschappelijke markt beschouwd en mag derhalve niet ten uitvoer worden gelegd.

Artikel 19 van regionale wet nr. 33/1996

(101) De steunmaatregel vermeld in artikel 19 van regionale wet nr. 33/1996 voorziet in een bijdrage van maximaal 80 % aan uitgaven voor de verwezenlijking van installaties voor de opwekking van elektrische, thermische of mechanische energie met duurzame energiebronnen in landbouwbedrijven. Dit artikel 19 voorziet met name in een verhoging van de kapitaalsubsidie als vastgesteld in artikel 12, lid 1, van nationale wet nr. 308/1982 en artikel 13, lid 1, van regionale wet nr. 10/1991, waarvan de maximale percentages door de nationale wet zijn vastgesteld op 55 % en op 65 % voor coöperaties. De kapitaalsubsidie kan worden gecumuleerd met een zachte lening, waarmee niet subsidiabele investeringsuitgaven kunnen worden gedekt. Voor deze steunmaatregel werd een bedrag 2500 miljoen ITL in de begroting opgenomen. Conform punt 2 van de considerans heeft deze beschikking uitsluitend betrekking op steun voor de in bijlage I van het Verdrag vermelde landbouwproducten.

(102) In haar besluit de procedure in te leiden heeft de Commissie opgemerkt dat de in de nationale wet vastgestelde steunpercentages van 55 % en 65 % voor landbouwcoöperaties moesten worden aangepast aan de geldende percentages voor overheidssteun voor investeringen ten behoeve van de productie, verwerking en afzet van landbouwproducten.

(103) Op het moment dat de procedure werd ingeleid was de goedkeuring van dit type steunregeling onderworpen aan de volgende voorwaarden:

a) de onderstaande maximale steunpercentages voor de landbouwsector moesten worden toegepast (na cumulatie van alle steun in de vorm van kapitaalsubsidies en/of rentesubsidies). Deze percentages waren:

i) in de primaire productiesector (de investeringen als beschreven in artikel 12, lid 5 van Verordening (EEG) nr. 2328/91, 35 % en 45 % in de probleemgebieden in de zin van Richtlijn 75/268/EEG;

ii) in de sectoren verwerking en afzet, 55 % en 75 % in de regio's van doelstelling 1;

b) in beide gevallen golden de beperkingen per sector zoals vastgesteld bij respectievelijk Verordening (EEG) nr. 2328/91 en de bijlage van Beschikking 94/173/EG waarnaar wordt verwezen in de kaderregeling inzake staatssteun voor investeringen voor de verwerking en de afzet van landbouwproducten.

(104) De Italiaanse autoriteiten hebben geen garanties voor de naleving van deze voorwaarden geboden. De betrokken steunmaatregel voldoet derhalve aan geen enkele regel die van toepassing was op investeringssteun voor de productie, verwerking en afzet van de landbouwproducten vermeld in bijlage I van het Verdrag.

(105) De maatregel stemt evenmin overeen met de momenteel geldende voorschriften op het gebied van investeringssteun voor de productie, verwerking en/of afzet van de in bijlage I van het Verdrag vermelde landbouwproducten. Deze voorschriften zijn vervat in de punten 4.1 en 4.2 van de richtsnoeren.

(106) Hoewel gebleken is dat met deze maatregel steun wordt verleend voor de verwezenlijking van installaties voor de opwekking van elektrische, thermische of mechanische energie met duurzame energiebronnen in landbouwbedrijven en derhalve steun is in de zin van punt 4.1 van de richtsnoeren (en tevens voorzover hiernaar wordt verwezen in punt 4.3 van de richtsnoeren), zal deze, op dezelfde wijze als bij de inleiding van de procedure, tevens worden beoordeeld op basis van de huidige voorschriften voor de verwerking en het in het verkeer brengen van de landbouwproducten vermeld in Bijlage 1 van het Verdrag.

(107) De voorschriften inzake investeringssteun voor de verwerking en de afzet van landbouwproducten zijn reeds toegelicht in het kader van de beoordeling van de steunmaatregelen vermeld in artikel 10 van regionale wet nr. 33/1996. Om dezelfde redenen als die zijn aangevoerd voor de in dit artikel vermelde steun, voldoen ook de steunmaatregelen van artikel 19 niet aan deze voorschriften. Er is met name niet aangetoond dat voor de betrokken producten normale afzetmogelijkheden op de markt kunnen worden gevonden. Met een steunpercentage van maximaal 80 % wordt het maximaal toegelaten percentage van 50 % zoals neergelegd in de richtsnoeren ruimschoots overschreden. Aangezien de steun niet wordt verleend in het kader van een regionale steunregeling die reeds op grond van de communautaire richtsnoeren inzake regionale steunmaatregelen is goedgekeurd, kan de steun ook niet worden goedgekeurd op grond van een eventuele hogere steunintensiteit die in de betrokken regeling is vastgelegd. Bovendien voldoet de maatregel niet aan de voorwaarde inzake de economische levensvatbaarheid en aan de minimumeisen op het gebied van milieu, hygiëne en dierenwelzijn.

(108) Volgens de voorschriften van punt 4.1 van de richtsnoeren inzake investeringssteun voor de primaire productiesector en steunmaatregelen ter bevordering van de diversificatie van landbouwactiviteiten, mag de overheidssteun, uitgedrukt in procenten van het subsidiabele investeringsvolume, behoudens de in punt 4.1.2 genoemde uitzonderingsgevallen, ten hoogste 40 % bedragen, en in de probleemgebieden als bedoeld in artikel 17 van Verordening (EG) nr. 1257/1999 ten hoogste 50 %. Voor investeringen die jonge landbouwers binnen vijf jaar na hun vestiging verrichten, is het maximale steunpercentage echter 45 %, en in de probleemgebieden 55 %. Punt 4.1.2 bepaalt dat deze maximale percentages verhoogd mogen worden met respectievelijk 20 % en 25 %, wanneer de investeringen gepaard gaan met extra kosten ten behoeve van milieubescherming en -verbetering of de verbetering van de hygiëne op dierenhouderijbedrijven of het welzijn van dieren. Een dergelijke verhoging wordt alleen toegelaten voor investeringen waarmee een hogere standaard wordt bereikt dan de geldende communautaire minimumnormen. De verhoging is evenwel strikt beperkt tot voor subsidiabele extra kosten die nodig zijn voor het bereiken van genoemde doelstelling en geldt niet voor investeringen die op een productieverhoging zijn gericht.

(109) Investeringssteun mag uitsluitend worden toegekend aan landbouwbedrijven waarvan de economische levensvatbaarheid door middel van een beoordeling van de vooruitzichten van het bedrijf kan worden aangetoond(36), en waar de landbouwer over voldoende vakbekwaamheid en deskundigheid beschikt. Het landbouwbedrijf moet voldoen aan de communautaire minimumnormen op het gebied van milieu, hygiëne en dierenwelzijn. Worden de investeringen echter gedaan om te voldoen aan pas ingevoerde minimumnormen op het gebied van milieu, hygiëne en dierenwelzijn, dan mag steun worden verleend voor het bereiken van het niveau dat aan deze nieuwe normen beantwoordt.

(110) Geen steun mag worden toegekend voor investeringen die zijn gericht op een productieverhoging waarvoor op de markt geen normale afzetmogelijkheden kunnen worden gevonden. Het bestaan van normale afzetmogelijkheden op de markt moet op het passende niveau worden beoordeeld aan de hand van de betrokken producten, de soorten investeringen en de bestaande en de verwachte capaciteit. Met eventuele productiebeperkingen of beperkingen op communautaire steunverlening in het kader van de gemeenschappelijke marktordeningen moet rekening worden gehouden. Wanneer in het kader van een gemeenschappelijke marktordening productiebeperkingen of beperkingen op communautaire steunverlening gelden ten aanzien van individuele landbouwers, landbouwbedrijven of verwerkende bedrijven, mag geen steun worden verleend voor investeringen waardoor de productie boven het op grond van deze beperkingen toegestane niveau zou uitkomen.

(111) De in aanmerking komende uitgaven kunnen betrekking hebben op: de bouw, verwerving of verbetering van onroerende goederen(37), nieuwe machines en nieuw materieel, met inbegrip van computerprogrammatuur, algemene kosten, zoals kosten voor architecten, ingenieurs en adviseurs, haalbaarheidsstudies en voor het verkrijgen van octrooien en licenties, tot maximaal 12 % van de bovenbedoelde uitgaven, de aankoop van grond, met inbegrip van juridische kosten, belastingen en registratierechten. De maximaal voor steun in aanmerking komende uitgaven mogen niet hoger zijn dan de limiet van het totale investeringsbedrag die de lidstaat overeenkomstig artikel 7 van Verordening (EG) nr. 1257/1999 heeft vastgesteld.

(112) De Commissie zal bovenstaande bepalingen op overeenkomstige wijze toepassen op investeringen in primaire landbouwproductie die niet door landbouwers worden gedaan, bijvoorbeeld in geval van de aankoop van materieel voor gedeeld gebruik door een groep producenten.

(113) De steunmaatregelen zoals neergelegd in artikel 19 van regionale wet nr. 33/1996 voldoen niet aan de geldende normen voor op investeringen in primaire landbouwproductie en voor investeringssteun ter bevordering van de diversificatie van landbouwactiviteiten. Met name is niet aangetoond dat de steun niet wordt verleend voor investeringen die zijn gericht op een productieverhoging waarvoor op de markt geen normale afzetmogelijkheden kunnen worden gevonden. Het steunpercentage dat onvoorwaardelijk kan oplopen tot 80 % overschrijdt de in de richtsnoeren vastgelegde maximale percentages, zijnde 40 % (50 % in de probleemgebieden als bedoeld in artikel 17 van Verordening (EG) nr. 1257/1999) of 45 % (55 % in de probleemgebieden) wanneer de investeringen binnen vijf jaar na hun vestiging door jonge landbouwers worden verricht, of 60 % (75 % in de probleemgebieden) wanneer de investeringen gepaard gaan met extra kosten ten behoeve van milieubescherming en -verbetering of de verbetering van de hygiëne op dierenhouderijbedrijven of het welzijn van dieren overeenkomstig de voorschriften van punt 4.1.2.4 van de richtsnoeren.Bovendien is niet voldaan aan de voorwaarden inzake economische levensvatbaarheid en voldoende vakbekwaamheid en deskundigheid, noch aan de minimumeisen op het gebied van milieu, hygiëne en dierenwelzijn.

(114) In het licht van het voorgaande is de steun als bedoeld in artikel 19 niet in overeenstemming met de bepalingen inzake staatssteun voor investeringen ten behoeve van de productie, verwerking en afzet van de in bijlage I genoemde landbouwproducten. De betrokken steunregeling valt derhalve niet binnen de werkingssfeer van de afwijking als bedoeld in artikel 87, lid 3, onder c), van het Verdrag. Deze steunmaatregel moet derhalve als onverenigbaar met de gemeenschappelijke markt worden beschouwd en mag niet ten uitvoer worden gelegd.

Artikel 17 van regionale wet nr. 33/1996

(115) Artikel 17 van regionale wet nr. 33/1996 bepaalt dat de regio voorschotten kan verstrekken op bedragen die door de staat verschuldigd zijn uit hoofde van het Nationaal Solidariteitsfonds voor de compensatie van door natuurrampen of ongunstige weersomstandigheden veroorzaakte schade (nationale wet nr. 185/92). De in artikel 17 bedoelde steun betreft uitsluitend het jaar 1996 en is begroot op 20000 miljoen ITL (zie de brief van 3 juni 1996). De steun bestaat in kapitaalsubsidies waarmee de landbouwers hun bedrijfskapitaal en de door ongunstige weersomstandigheden veroorzaakte schade aan bedrijfsvoorzieningen kunnen herstellen. De begunstigden zijn landbouwondernemers die als gevolg van de temperatuursschommelingen en de extreme droogte, in 1996 verliezen van minstens 35 % van de verkoopbare bruto jaarproductie hebben geleden.

(116) De door artikel 17 bestreken steun mag met andere steunmaatregelen worden gecumuleerd, op voorwaarde dat de limieten als bedoeld in nationale wet nr. 185/1992 in acht worden genomen.

(117) In haar besluit om de formele beoordelingsprocedure tegen de steunmaatregel van artikel 17 in te leiden, heeft de Commissie opgemerkt dat de betrokken maatregel onderzocht moesten worden aan de hand van de criteria die destijds door de Commissie zijn gehanteerd ten aanzien van steunmaatregelen ter compensatie van schade veroorzaakt door gebeurtenissen die met een natuurramp gelijkgesteld kunnen worden(38). Op basis van deze criteria moest aan de volgende twee voorwaarden worden voldaan:

a) de door de begunstigde van de steun geleden verliezen betreffen minstens 30 % van de normale productie, die wordt berekend door uit te gaan van de gemiddelde productie over de voorafgaande drie jaren, of minstens 20 % in probleemgebieden in de zin van Richtlijn 75/268/EEG;

b) er bestaan geen mogelijkheden voor overcompensatie van de verliezen.

(118) De Commissie heeft in haar besluit gesteld dat de informatie ontbreekt die nodig is om te kunnen toetsen of in het betrokken geval aan voornoemde voorwaarden is voldaan. Immers, de regionale wetten die ter zake van artikel 17 tot aanneming en aanvulling van de nationale wetgeving op het gebied van natuurrampen en ongunstige weersomstandigheden zijn toegezonden, verwezen uitsluitend naar bepalingen van nationale wet nr. 185/1992 en de betreffende toepassingsvoorschriften, waaronder brief A1659 van de minister van Landbouw van 2 juli 1996 waarin werd aangegeven dat de steun niet meer dan 100 % van de schade mocht bedragen. Op het moment dat de procedure voor de beoordeling van de betrokken steunmaatregel werd ingeleid, was ook nationale wet nr. 185/1992 reeds onderworpen aan een besluit tot inleiding van de procedure overeenkomstig artikel 88, lid 2, van het Verdrag, omdat het niet mogelijk was de naleving van de in punt 117, onder a) en b) genoemde voorwaarden te toetsen(39). Aangezien er op regionaal niveau geen specifieke garanties zijn gegeven voor de naleving van voornoemde voorwaarden, heeft de Commissie bijgevolg gesteld dat zij voor deze steunregeling dezelfde conclusies heeft moeten trekken.

(119) De Commissie heeft er met name op gewezen, dat noch de betrokken regionale wet, noch de ter zake van het dossier toegezonden documentatie gegevens bevat over de berekening van de "normale" productie, die de basis vormt voor de vaststelling van de drempel waarboven de steunregeling in werking treedt. Bovendien bleven er twijfels bestaan over een mogelijke overcompensatie van de verliezen.

(120) In de opmerkingen die de Italiaanse autoriteiten na de inleiding van de procedure tegen artikel 17 hebben ingediend, wordt gesteld dat de "normale" productie, die de basis vormt voor de vaststelling van 35 % van de schade volgens nationale wet nr. 185/1992, wordt berekend aan de hand van een analyse van de gegevens die het ISTAT gedurende een periode van ongeveer tien jaar van de verschillende inspectiediensten ontvangen heeft. Teneinde een correcte vaststelling van de provinciale referentiewaarden te waarborgen, zijn in deze analyse uitsluitend de productiecijfers van landbouwjaren zonder schade toebrengende gebeurtenissen in beschouwing genomen. Met betrekking tot de voorwaarde dat overcompensatie voorkomen moet worden, wijzen de Italiaanse autoriteiten op de ministeriële voorschriften als vervat in nota A/1659 van 2 juli 1996, waarin is bepaald dat de steun niet meer dan 100 % van de door de begunstigde geleden schade mag bedragen. Hoewel cumulatie van de krachtens artikel 17 van regionale wet nr. 33/1996 verleende steun en de steun vermeld in artikel 13, lid 2 van dezelfde wet mogelijk is, mag de totale steun volgens het bepaalde in voornoemde ministeriële voorschriften in geen geval hoger zijn dan de door de begunstigde geleden verliezen.

(121) In de periode waarin de steun werd aangemeld en het besluit de procedure in te leiden werd genomen, werd dit type steun beoordeeld aan de hand van de voorschriften van de kaderregeling voor nationale steunregelingen in geval van schade bij de teelt van landbouwproducten of aan productiemiddelen voor de landbouw en overheidssteun die wordt toegekend door overname van een deel van de premies van de verzekering tegen deze risico's(40). Conform deze voorschriften en de praxis van de Commissie, konden ongunstige weersomstandigheden zoals vorst, hagel, ijs, regen of droogte uitsluitend als natuurrampen in de zin van het Verdrag worden beschouwd wanneer de schade die door de individuele begunstigde van de steun was geleden een bepaalde omvang had, die voor probleemgebieden was vastgesteld op 20 % en voor de overige gebieden op 30 % van de normale productie, uitgaande van de door het schadefeit getroffen brutoproductie en de normale brutoproductie van het bedrijf dat de schadevergoeding aanvraagt. Het percentage moest worden vastgesteld op basis van een vergelijking tussen de gemiddelde normale productie die op objectieve wijze voor elk bedrijf werd berekend door uit te gaan van de laatste drie jaren voorafgaand aan het jaar waarin het schadefeit heeft plaatsgevonden, exclusief een eventueel jaar waarin om dezelfde redenen verliezen werden geleden, en de verminderde of vernietigde productie.

(122) De huidige voorschriften voor de vergoeding van verliezen als gevolg van ongunstige weersomstandigheden zijn vervat in punt 11.3 van de richtsnoeren. Conform deze voorschriften en de praxis van de Commissie, worden ongunstige weersomstandigheden zoals vorst, hagel, ijs, regen of droogte op zichzelf niet als natuurrampen in de zin van het Verdrag beschouwd. Wegens de schade die dergelijke gebeurtenissen aan de landbouwproductie of aan productiemiddelen voor de landbouw kunnen toebrengen, heeft de Commissie echter erkend dat dergelijke gebeurtenissen met een natuurramp kunnen worden gelijkgesteld zodra de omvang van de schade een bepaalde drempel bereikt, die voor de probleemgebieden is vastgesteld op 20 % van de normale productie, en voor de overige gebieden op 30 %. Gezien de natuurlijke schommelingen van de landbouwproductie, is een dergelijke drempel ook noodzakelijk om te voorkomen dat weersomstandigheden als voorwendsel voor exploitatiesteun kunnen worden gebruikt. Om het de Commissie mogelijk te maken dergelijke steunregelingen te beoordelen, moeten bij de aanmelding van steunmaatregelen ter compensatie van door ongunstige weersomstandigheden veroorzaakte schade ook passende ondersteunende meteorologische gegevens worden verstrekt.

(123) In het geval van schade aan eenjarige gewassen, moet de drempel van een verlies van 20 % of 30 %, worden bepaald door vergelijking van de brutoproductie van het gewas in het betrokken jaar met de brutoproductie in een normaal jaar. In beginsel moet de brutoproductie in een normaal jaar worden berekend door uit te gaan van de gemiddelde brutoproductie over de voorafgaande drie jaren exclusief jaren waarvoor vergoedingen zijn betaald in verband met andere ongunstige weersomstandigheden. De Commissie zal echter ook andere methoden voor de berekening van de normale productie, met inbegrip van regionale referentiewaarden, accepteren, op voorwaarde dat zij ervan overtuigd is dat deze methoden representatieve resultaten opleveren en niet gebaseerd zijn op abnormaal hoge opbrengsten. Zodra de omvang van de productieverliezen is bepaald, moet de te betalen steun worden berekend. Om overcompensatie te voorkomen mag het steunbedrag niet hoger zijn dan de gemiddelde productie in een normale periode, vermenigvuldigd met de gemiddelde prijs in diezelfde periode, minus de feitelijke productie in het jaar van de gebeurtenis, vermenigvuldigd met de gemiddelde prijs in dat jaar. Het steunbedrag moet voorts worden verminderd met het bedrag van rechtstreekse steunbetalingen.

(124) In de regel moeten de verliezen worden berekend voor de individuele landbouwbedrijven. Dit is met name het geval wanneer de steun wordt betaald ter compensatie van schade door een gebeurtenis waarvan de uitwerking slechts plaatselijk is. Hebben de ongunstige weersomstandigheden echter een uitgestrekt gebied op dezelfde wijze getroffen, dan zal de Commissie met steunbetalingen op basis van gemiddelde verliezen instemmen, op voorwaarde dat deze betalingen representatief zijn en niet tot een aanmerkelijke overcompensatie van bepaalde begunstigden zullen leiden.

(125) In het geval van schade aan productiemiddelen waaraan de gevolgen over verscheidene jaren worden gevoeld (bijvoorbeeld de gedeeltelijke aantasting van boomgewassen door vorst), moet voor de eerste oogst na de schadelijke gebeurtenis het procentuele reële verlies in vergelijking met een normaal jaar, bepaald overeenkomstig de in de voorgaande punten uiteengezette beginselen, groter zijn dan 10 %, terwijl het resultaat van de vermenigvuldiging van het procentuele reële verlies met het aantal jaren waarin productieverlies optreedt, voor de probleemgebieden boven 20 % en voor de andere gebieden boven 30 % moet liggen.

(126) De Commissie zal de hiervoor uiteengezette beginselen op overeenkomstige wijze toepassen in het geval van steunverlening ter compensatie van verliezen in dierenbestanden als gevolg van ongunstige weersomstandigheden.

(127) Om overcompensatie te voorkomen, moeten op de steun alle uit verzekering ontvangen bedragen in mindering worden gebracht. Bovendien moet rekening worden gehouden met de normale kosten die de landbouwer nu niet heeft gemaakt, bijvoorbeeld omdat het gewas niet is geoogst. Zijn de normale kosten echter als gevolg van de ongunstige weersomstandigheden hoger uitgevallen, dan mag extra steun ter dekking van deze bijkomende kosten worden toegekend.

(128) Steun om landbouwers te compenseren voor schade aan gebouwen en installaties als gevolg van ongunstige weersomstandigheden (bijvoorbeeld schade aan kassen door hagel) zal worden geaccepteerd tot 100 % van de werkelijke kosten zonder dat een minimumdrempel zal worden toegepast. Steun mag in beginsel uitsluitend worden betaald aan landbouwers dan wel aan een producentenorganisatie waarvan de landbouwer lid is, in welk geval het steunbedrag niet hoger mag zijn dan het werkelijk door de landbouwer geleden verlies.

(129) De Italiaanse autoriteiten hebben in hun kennisgeving en de vervolgens ingediende opmerkingen aangegeven dat de begunstigden landbouwondernemers zijn die ten gevolge van de temperatuursschommelingen en de extreme droogte in 1996, verliezen van minstens 35 % van de verkoopbare bruto jaarproductie hebben geleden. Volgens de kennisgeving kunnen krachtens artikel 17 van regionale wet nr. 33/1996 voorschotten worden verstrekt op bedragen die door de staat verschuldigd zijn uit hoofde van het Nationaal Solidariteitsfonds voor de compensatie van door natuurrampen of ongunstige weersomstandigheden veroorzaakte schade (nationale wet nr. 185/92). De steun bestaat in kapitaalsubsidies waarmee de landbouwers hun bedrijfskapitaal en de door ongunstige weersomstandigheden veroorzaakte schade aan bedrijfsvoorzieningen kunnen herstellen. De in artikel 17 bedoelde steun is beperkt tot het jaar 1996 en is begroot op 20000 miljoen ITL.

(130) Er moet rekening worden gehouden met het feit dat de Commissie onlangs het onderzoek heeft afgerond van de steun die Italië op grond van nationale wet nr. 185/1992 tot 31 december 1999 heeft verleend als tegemoetkoming in de schade veroorzaakt door natuurrampen of ongunstige weersomstandigheden (steun C12/A/95). In het besluit dat na een uitgebreide beoordeling is geformuleerd, concludeert de Commissie dat de steun verenigbaar is met de gemeenschappelijke markt. Met name stelt zij vast dat de door de aangewezen autoriteiten aangedragen methode voor de berekening van de verliezen aanvaardbaar is, dat de ongunstige weersomstandigheden waarvoor de wet verliezen van 35 % van de verkoopbare bruto jaarproductie vergoedt verenigbaar zijn met de communautaire normen en dat cumulatie van de verschillende steunregelingen ter vergoeding van door natuurrampen of ongunstige weersomstandigheden veroorzaakte schade niet tot overcompensatie kan leiden.

(131) Ofschoon het besluit ten aanzien van regionale wet nr. 185/1992 uitsluitend betrekking heeft op tot 31 december 1999 verleende steun en is genomen op grond van de tot die datum toepasselijke voorschriften voor staatssteun tot herstel van door natuurrampen of ongunstige weersomstandigheden veroorzaakte schade(41), moet rekening worden gehouden met het feit dat de Commissie zich positief heeft opgesteld tegenover zowel de criteria aan de hand waarvan bepaalde bijzondere weersomstandigheden als natuurrampen worden aangemerkt als de methode voor de berekening van de door de begunstigden geleden verliezen die door de Italiaanse autoriteiten zijn toegepast in de periode waarin de door artikel 17 van regionale wet nr. 33/1996 bestreken weersomstandigheden zich hebben voorgedaan (1996). Aangezien artikel 17 uitsluitend voorziet in een voorschot op de steun die ingevolge nationale wet nr. 185/1992 wordt toegekend en de Italiaanse autoriteiten voor de toekenning van deze steun uitdrukkelijk verwijzen naar de bepalingen en de uitvoeringsvoorschriften van voornoemde wet, ligt het voor de hand dat voor de onderhave steunregeling dezelfde conclusies worden getrokken. Bovendien hebben de aangewezen autoriteiten voldoende garanties ten aanzien van eventuele overcompensatie verstrekt. Immers, zelfs in geval van cumulatie met andere overheidssteun, kan het steunbedrag op geen enkele wijze hoger uitvallen dan de verliezen die de begunstigde heeft geleden.

(132) Wat betreft de toepassing van nationale wet nr. 185/92 vanaf 1 januari 2000, ofwel de datum van inwerkingtreding van de nieuwe voorschriften inzake staatssteun ter compensatie van landbouwers voor verliezen als gevolg van ongunstige weersomstandigheden, moet bovendien rekening worden gehouden met het feit dat de Italiaanse autoriteiten in een andere procedure tegen steunregeling C12/B/95, bij brieven van 20 november 2000 en 21 november 2003, geregistreerd op 24 november 2003 (en aangevuld bij fax van 25 november 2003) gedetailleerde informatie hebben verstrekt, waaruit blijkt dat de steunmaatregelen die krachtens nationale wet nr. 185/1992 zijn getroffen, steeds overeenstemmen met de voorschriften voor staatssteun die nu zijn vervat in punt 11 van de communautaire richtsnoeren voor staatssteun in de landbouwsector.

(133) Met name hebben de Italiaanse autoriteiten in de brieven van 20 november 2000 en 21 november 2003 het volgende verzekerd:

a) de steun wordt slechts verleend nadat het ministerie van Landbouw een besluit heeft uitgevaardigd waarin het buitengewone karakter van de weersomstandigheden wordt vastgesteld. Het besluit is gestoeld op de resultaten van een controle van de gegevens in de technische verslagen van de provinciale landbouwinspecties die het ministerie van de Regio's zijn toegezonden. De technische verslagen worden voor elke uitzonderlijke gebeurtenis opgesteld en bevatten alle technische gegevens (inclusief meteorologische metingen) op grond waarvan het uitzonderlijke karakter van de weersomstandigheden kan worden beoordeeld en de omvang van de daardoor veroorzaakte schade kan worden vastgesteld(42);

b) de schadedrempel voor de steunverlening bedraagt 35 % (tegenover de 30 % of 20 % van de communautaire richtsnoeren) en geldt voor zowel het getroffen gewas als de verkoopbare bruto productie. De gemiddelde brutoproductie van het getroffen bedrijf wordt berekend over een periode van drie jaar uitgaande van "normale landbouwjaren", dat wil zeggen jaren zonder natuurrampen of een uitzonderlijk hoge productie;

c) de steun wordt verleend voor verliezen veroorzaakt door een gewasschade van tenminste 35 %. Schade aan verzekerde gewassen wordt niet in de berekening van de steun betrokken. Er wordt tevens rekening gehouden met de normale kosten die de landbouwer niet heeft gemaakt, bijvoorbeeld omdat het gewas niet is geoogst;

d) overcompensatie door cumulatie van verschillende steunregelingen is uitgesloten.

(134) In het licht van de voorgaande overwegingen mag derhalve worden geconcludeerd dat de steun ter compensatie van door ongunstige weersomstandigheden veroorzaakte schade die wordt verleend krachtens artikel 17 van regionale wet nr. 33/1996, dat verwijst naar de voorwaarden van nationale wet nr. 185/1992, verenigbaar is met de gemeenschappelijke markt en derhalve in aanmerking komt voor de afwijking die voor dit soort steun is vastgesteld bij artikel 87, lid 3, onder c), van het Verdrag.

VI. CONCLUSIES

(135) Uit het voorgaande blijkt dat de in artikel 1 van regionale wet nr. 33/1996 vermelde steunmaatregel ter vermindering van de transportkosten van ondernemingen in de sectoren productie, verwerking en afzet van de landbouwproducten genoemd in bijlage I van het Verdrag, voor geen enkele van de bij artikel 87, lid 1, van het Verdrag bedoelde afwijkingen in aanmerking komt en derhalve onverenigbaar is met de gemeenschappelijke markt.

(136) De steun die wordt verleend krachtens artikel 10, voorzover dit artikel verwijst naar artikel 53, onder c) van regionale wet nr. 3/1986, en artikel 19 van regionale wet nr. 33/1996 en die bedoeld is als investeringssteun ten gunste van ondernemingen in de sectoren productie, verwerking en afzet van de landbouwproducten genoemd in bijlage I van het Verdrag, komt voor geen enkele van de bij artikel 87, lid 1, van het Verdrag bedoelde afwijkingen in aanmerking en is derhalve onverenigbaar met de gemeenschappelijke markt.

(137) De steunmaatregel als bedoeld in artikel 17 van regionale wet nr. 33/1996 betreffende tegemoetkomingen voor schade die veroorzaakt is door een met een natuurramp gelijkgestelde gebeurtenis, kunnen worden beschouwd als verenigbaar met de gemeenschappelijke markt in de zin van artikel 87, lid 3, onder c), van het Verdrag, aangezien deze bestemd zijn voor het herstel van schade veroorzaakt door als natuurrampen aangemerkte gebeurtenissen.

(138) De steun als bedoeld in artikel 13, leden 2 en 3, van regionale wet nr. 33/1996 is geen staatssteun in de zin van artikel 87, lid 1, van het Verdrag.

(139) Conform artikel 63 van regionale wet nr. 33/1996, is de tenuitvoerlegging van de door deze wet ingestelde steunregelingen onderworpen aan de goedkeuring van de Commissie. Bij gebrek aan informatie, heeft de Commissie derhalve het recht de betrokken steun als niet toegewezen te beschouwen en te verordenen dat onverenigbare steunregelingen niet ten uitvoer worden gelegd,

HEEFT DE VOLGENDE BESCHIKKING GEGEVEN:

Artikel 1

De steunmaatregelen van de Staten die Italië ter vermindering van de transportkosten krachtens artikel 1 van regionale wet nr. 33/1996 voornemens is ten uitvoer te leggen ten gunste van ondernemingen in de sectoren productie, verwerking en afzet van de in bijlage I bij het Verdrag vermelde landbouwproducten, is onverenigbaar met de gemeenschappelijke markt.

De steunmaatregelen van de Staten die Italië voor investeringen krachtens artikel 10 (voorzover dit verwijst naar artikel 53, onder c), van regionale wet nr. 3/1986) en artikel 19 van regionale wet nr. 33/1996 voornemens is ten uitvoer te leggen ten gunste van ondernemingen in de sectoren productie, verwerking en afzet van de in bijlage I bij het Verdrag vermelde landbouwproducten, is onverenigbaar met de gemeenschappelijke markt.

Deze steunmaatregelen mogen derhalve niet ten uitvoer worden gelegd.

Artikel 2

De staatssteun die Italië krachtens artikel 17 van regionale wet nr. 33/1996 voornemens is ten uitvoer te leggen ten gunste van landbouwondernemingen ter vergoeding van de schade door met natuurrampen gelijkgestelde ongunstige weersomstandigheden, is verenigbaar met de gemeenschappelijke markt.

Artikel 3

De steun die Italië voornemens is ten uitvoer te leggen krachtens artikel 13, leden 2 en 3, van regionale wet nr. 33/1996 is geen staatssteun in de zin van artikel 87, lid 1, van het Verdrag.

Artikel 4

Uiterlijk twee maanden na de kennisgeving van deze beschikking, stelt Italië de Commissie op de hoogte van de maatregelen die zijn genomen om aan deze beschikking te voldoen.

Artikel 5

Deze beschikking is gericht tot de Italiaanse Republiek.

Gedaan te Brussel, 16 december 2003.

Voor de Commissie

Franz Fischler

Lid van de Commissie

(1) PB C 201 van 1.7.1997, blz. 10.

(2) Zie voetnoot 1.

(3) Zie artikel 6 van regionale wet nr. 22 van 28 september 1999 (steun nr. N 795/99) en artikel 131 van regionale wet nr. 32 van 23 december 2000.

(4) Artikel 90 van regionale wet nr. 25/1993 is ingetrokken krachtens artikel 1, lid 8 van regionale wet nr. 33/1996.

(5) Zie Beschikking nr. C(96) 2249 van de Commissie van 17 juli 1996, die bij brief SG(96) D/6819 van 26 juli 1996 ter kennis van de Italiaanse regering is gebracht.

(6) De Commissie was van mening dat de steunregeling als bedoeld in artikel 90 van regionale wet nr. 25/93 tevens onverenigbaar was met de artikelen 30 en 52 van het Verdrag, aangezien bepaalde specifieke toepassingswijzen niet waren opgenomen in artikel 1 van regionale wet nr. 33/1996.

(7) Kaderregeling inzake staatssteun voor investeringen voor de verwerking en de afzet van landbouwproducten en bijlage van Beschikking 94/173/EG van de Commissie van 22 maart 1994 tot vaststelling van de selectiecriteria voor investeringen ter verbetering van de voorwaarden inzake verwerking en afzet van land- en bosbouwproducten en tot intrekking van Beschikking 90/342/EEG (PB L 79 van 23.3.1994, blz. 29).

(8) Werkdocument VI/5934/86, 10.11.1986-rev2. Kaderregeling voor nationale steunregelingen in geval van schade bij de teelt van landbouwproducten of aan productiemiddelen voor de landbouw en overheidssteun die wordt toegekend door overname van een deel van de premies van de verzekering tegen deze risico's.

(9) PB L 128 van 19.5.1975, blz. 1.

(10) Steun C12/95 (PB C 295 van 10.11.1995, blz. 5).

(11) PB L 218 van 6.8.1991, blz. 1.

(12) Zie voetnoot 7.

(13) PB L 368 van 17.12.1992, blz. 38. Rectificatie in PB L 72 van 25.3.1993, blz. 36.

(14) Wijziging van de toepassingswijze van artikel 92, lid 3, onder c), van het Verdrag inzake regionale steunmaatregelen. Mededeling van de Commissie aan de lidstaten en de overige belanghebbenden over een wijziging in deel II van de mededeling van de Commissie over de wijze waarop artikel 92, lid 3, onder a) en c), van het Verdrag wordt toegepast op regionale steunregelingen.

(15) Zie steun nr. N 718/97, nr. N 130/2000, nr. N 412/2001 en nr. N53/2003, Lagune van Venetië.

(16) Zie artikel 21 van koninklijk besluit nr. 215/1933, artikel 864 van het Italiaanse burgerlijk wetboek en artikel 103 van het besluit van de president van de republiek Italië nr. 603/73.

(17) Arrest van het Hof van Justitie van 17 september 1980 in de zaak C-730/79, Philip Morris Holland BV/Commissie, Jurispr. 1980, blz. 2671, punten 11 en 12.

(18) Bron:

Eurostat.

(19) Volgens een vaste rechtspraak is er sprake van een ongunstige invloed op de handelsbetrekkingen omdat de begunstigde onderneming werkzaam is in een sector met handelsverkeer tussen lidstaten. Enkel vanwege het feit dat de steun de positie van de onderneming versterkt ten opzichte van andere ondernemingen die deelnemen aan de mededinging in het handelsverkeer tussen de lidstaten, mag worden aangenomen dat de steun effect heeft op de handelsbetrekkingen. Wat betreft staatssteun in de landbouwsector, mag op grond van de rechtspraak de mogelijkheid niet worden uitgesloten dat het handelsverkeer tussen lidstaten en de mededinging ongunstig worden beïnvloed wanneer het totale bedrag van de steun in kwestie gering is en over talrijke landbouwers wordt verdeeld. Zie arrest van het Hof van 19 september 2002 in zaak C-113/00, Koninkrijk Spanje tegen Commissie, Jurispr. 2002, blz. I-7601, punten 30 tot 36 en 54 tot 56 en van 19 september 2002 in zaak C-114/00, Koninkrijk Spanje tegen Commissie, Jurispr. 2002, blz. I-7657, punten 46 tot 52, 68 en 69.

(20) Zie arrest van het Hof van 13 juli 1988 in zaak C-102/87, republiek Frankrijk tegen Commissie, Jurispr. 1988, blz. I-4067.

(21) PB C 28 van 1.2.2000, blz. 2. Rectificatie in PB C 232 van 12.8.2000, blz. 17.

(22) PB C 74 van 10.3.1998, blz. 9.

(23) Zie Wijziging van de richtsnoeren voor regionale steunmaatregelen (PB C 258 van 9.9.2000, blz. 5). Punt 4.16.1 bepaalt: "Bovendien mag in ultraperifere regio's die onder de afwijking van artikel 87, lid 3, onder a) en c), vallen niet-degressieve en niet in de tijd beperkte steun worden toegestaan, wanneer deze steun is bedoeld om de meerkosten bij het uitvoeren van de economische activiteit die met de in artikel 299, lid 2, opgesomde factoren samenhangen, welke factoren door hun blijvende en cumulatieve karakter de ontwikkeling van deze gebieden ernstig schaden (de grote afstand, het insulaire karakter, de kleine oppervlakte, een moeilijk reliëf en klimaat en de economische afhankelijkheid van enkele producten), te vergoeden. De lidstaten moeten de omvang van de meerkosten meten en het verband met de in artikel 299, lid 2, genoemde factoren aantonen."

(24) Zie voetnoot 21.

(25) PB L 83 van 27.3.1999, blz. 1.

(26) Artikel 63 (EG-controleprocedure) bepaalt: "1. De in deze wet vervatte maatregelen zijn onderworpen aan de geldende communautaire normen inzake staatssteun en de procedure als bedoeld in artikel 93, leden 2 en 3, van het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap. 2. Indien de van krachtwording van een bepaling wordt opgeschort ten gevolge van de procedure als bedoeld in artikel 93 van het Verdrag, zal dit geen nadelige gevolgen hebben voor de tenuitvoerlegging van andere bepalingen in de betrokken wet die niet bij de beoordeling betrokken zijn of door de Commissie van de Europese Unie zijn goedgekeurd".

(27) Zie voetnoot 21.

(28) Zie voetnoten 4 en 5.

(29) Zie voetnoot 6.

(30) Zie voetnoot 7.

(31) Zie voetnoot 21.

(32) Steun aan ondernemingen in moeilijkheden is niet toegestaan, tenzij de betrokken steunregeling voldoet aan de voorwaarden die zijn vastgesteld in de geldende communautaire richtsnoeren voor reddings- en herstructureringssteun aan ondernemingen in moeilijkheden.

(33) PB L 160 van 26.6.1999, blz. 80.

(34) Zie voetnoot 32.

(35) Uitgaven voor de aankoop van tweedehands materieel kunnen als subsidiabel worden beschouwd in naar behoren gemotiveerde gevallen waarin de volgende vier voorwaarden tegelijkertijd zijn vervuld:

a) in een door de verkoper van het materieel afgegeven verklaring wordt bevestigd wat de precieze herkomst van het materieel is en dat ervoor nog geen nationale of communautaire steun is verleend;

b) de aankoop van het materieel betekent een bijzonder voordeel voor het programma of project of is noodzakelijk als gevolg van uitzonderlijke omstandigheden (nieuw materieel is niet tijdig beschikbaar, waardoor een behoorlijke uitvoering van het project in gevaar komt);

c) de betrokken kostprijs (en daardoor ook het steunbedrag) valt lager uit dan de kostprijs van hetzelfde nieuw aangekochte materieel, terwijl er een goede kosten-batenverhouding blijft bestaan;

d) het tweedehands aangekochte materieel bezit de nodige technische en/of technologische eigenschappen om aan de eisen van het project te kunnen voldoen.

(36) Zie voetnoot 32.

(37) Zie voetnoot 35.

(38) Zie voetnoot 8.

(39) Steun C12/95 (PB C 295 van 10.11.1995, blz. 5).

(40) Zie voetnoot 8.

(41) Zie voetnoot 8.

(42) Artikel 2 van wet nr. 185/1992 bepaalt dat de regio's op grond van de technische verslagen van de provinciale landbouwinspecties bepalen welke gebieden getroffen zijn door natuurrampen of door daarmee gelijkgestelde buitengewone weersomstandigheden en de schade vaststellen. Vervolgens verifieert het ministerie van Landbouw de gevolgen van de ramp en stelt bij eigen besluit het uitzonderlijke karakter van de gebeurtenis vast. Op grond van dit besluit kunnen steunmaatregelen worden getroffen ten gunste van bedrijven die verliezen ter hoogte van minstens 35 % van de verkoopbare brutoproductie hebben geleden. Volgens de informatie die de Italiaanse autoriteiten bij brief van november 2003 hebben verstrekt over de steunbedragen voor natuurrampen en daarmee gelijkgestelde gebeurtenissen die vanaf 1 januari 2000 zijn betaald, worden de technische elementen (inclusief de relevante meteorologische gegevens) aan de hand waarvan de uitzonderlijke aard van elke gebeurtenis is beoordeeld en de omvang van de schade is bepaald, opgenomen in speciale technische verslagen die de provinciale landbouwinspecties van geval tot geval opstellen. Voor elke gebeurtenis of groep uitzonderlijke gebeurtenissen die ten minste verliezen van 35 % van de verkoopbare bruto productie van het getroffen bedrijf hebben veroorzaakt, vaardigt het ministerie van Landbouw na afsluiting van het ambtelijk onderzoek van de door de regio's ingediende technische verslagen, een besluit uit waarin wordt verklaard dat de gebeurtenis als uitzonderlijk is aangemerkt. Als voorbeeld voor deze procedure en de gegevens op basis waarvan de uitzonderlijke aard van de gebeurtenis wordt vastgesteld, hebben de Italiaanse autoriteiten een dossier over de droogte op Sicilië (Agrigento) in de periode 2001/2002 toegezonden. Elk besluit dat het ministerie van Landbouw uitvaardigt, bevat een beschrijving van de betrokken uitzonderlijke weersomstandigheden, de periode waarin deze zich hebben voorgedaan, het getroffen gebied en het soort steun dat hiervoor ingevolge nationale wet nr. 185/1992 mag worden verleend.