NL Publicatieblad van de Europese Unie L 83/38

BESLUIT (EU) 2017/502 VAN DE COMMISSIE

van 21 oktober 2015

betreffende steunmaatregel SA.38374 (2014/C ex 2014/NN) die Nederland ten gunste van Starbucks ten uitvoer heeft gelegd

(Kennisgeving geschied onder nummer C(2015) 7143)

(Slechts de tekst in de Nederlandse taal is authentiek)

(Voor de EER relevante tekst)

DE EUROPESE COMMISSIE,

Gezien het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, en met name artikel 108, lid 2, eerste alinea,

Gezien de Overeenkomst betreffende de Europese Economische Ruimte, en met name artikel 62, lid 1, onder a),

Na de belanghebbenden overeenkomstig de genoemde artikelen te hebben aangemaand hun opmerkingen te maken (1) en gezien deze opmerkingen,

Overwegende hetgeen volgt:

1. PROCEDURE

(1) Per brief van 30 juli 2013 heeft de Commissie Nederland verzocht informatie te verstrekken over de praktijk van fiscale rulings in Nederland, alsmede alle rulings te verschaffen met betrekking tot Starbucks Coffee EMEA BV (hierna „Starbucks Coffee BV” genoemd) en Starbucks Manufacturing EMEA BV (hierna „SMBV” genoemd); beide ondernemingen staan onder de indirecte zeggenschap van Starbucks Corporation. Starbucks Corporation en alle ondernemingen die onder de zeggenschap van die vennootschap staan worden hierna samen „Starbucks” of de „Starbucks-groep” genoemd.

(2) Per brief van 2 oktober 2013 heeft Nederland de gevraagde inlichtingen aan de Commissie verstrekt, met inbegrip van de voorafgaande prijsafspraak (advance pricing agreement, hierna „de APA” genoemd) (2) die in 2008 tussen de Nederlandse Belastingdienst en Starbucks Coffee BV werd gesloten (hierna „de Starbucks Coffee BV APA” genoemd), de APA die in 2008 tussen de Nederlandse Belastingdienst en SMBV werd gesloten (hierna „de SMBV APA” genoemd) en de documenten die deze APA's onderbouwen. Deze documenten betreffen met name een verrekenprijzenrapport ter onderbouwing van het verzoek om de twee bovengenoemde APA's (hierna het „verrekenprijzenrapport” genoemd) en andere briefwisselingen tussen de Nederlandse Belastingdienst en de belastingadviseur van Starbucks Corporation, [Belastingadviseur] (*1) (hierna „de belastingadviseur” genoemd), namens Starbucks Coffee BV en SMBV (3).

(3) Op 9 januari 2014 heeft de Commissie Nederland ter voorbereiding van een bijeenkomst op 15 januari 2014 per e-mail een reeks vragen gestuurd over, onder meer, de verrekenprijsregeling die was overeengekomen in de door de Nederlandse Belastingdienst gesloten Starbucks Coffee BV APA en SMBV APA.

(4) Op 15 januari 2014 heeft een bijeenkomst plaatsgevonden tussen de diensten van de Commissie en vertegenwoordigers van de Nederlandse Belastingdienst waar de diensten van de Commissie onder meer hebben verzocht om een nadere toelichting op de correcties die zijn toegepast op de kostengrondslag in het verrekenprijzenrapport met betrekking tot de SMBV APA en de schommelende royaltybetalingen door SMBV.

(5) In antwoord op de vragen die tijdens de bijeenkomst van 15 januari 2014 werden gesteld, heeft Nederland per brief van 28 januari 2014 informatie verstrekt over de correcties voor verschillen in vergelijkbaarheid, de keuze van de vergelijkbare ondernemingen en de schommelende royalty. Meer details over de verstrekte documenten zijn te vinden in de punten 59 tot en met 62 van het in overweging 9 genoemde besluit tot inleiding van de procedure.

(6) Per brief van 7 maart 2014 (4) heeft de Commissie Nederland laten weten dat zij naging of de Starbucks Coffee APA en de SMBV APA nieuwe staatssteun in de zin van artikel 107, lid 1, van het Verdrag konden vormen en Nederland verzocht opmerkingen te maken over de verenigbaarheid van dergelijke steun. De Commissie heeft Nederland om eventuele aanvullende informatie verzocht over de Starbucks Coffee BV APA en de SMBV APA, alsook om de belastingaangiften van Starbucks Coffee BV en SMBV en alle met deze twee ondernemingen gelieerde ondernemingen in Nederland.

(7) Per brief van 21 maart 2014 heeft Nederland op de brief van 7 maart 2014 geantwoord en de gevraagde belastingaangiften verstrekt. Nederland bevestigde ook dat alle relevante documenten met betrekking tot de eerder aan de Commissie bezorgde APA's reeds aan de Commissie waren verstrekt.

(8) Op 6 mei 2014 heeft een bijeenkomst plaatsgevonden tussen de diensten van de Commissie en vertegenwoordigers van de Nederlandse Belastingdienst.

(9) Op 11 juni 2014 heeft de Commissie het besluit vastgesteld om met betrekking tot de SMBV APA de formele onderzoeksprocedure op grond van artikel 108, lid 2, van het Verdrag in te leiden omdat deze APA staatssteun in de zin van artikel 107, lid 1, van het Verdrag zou kunnen vormen (5) (hierna „het besluit tot inleiding van de procedure” genoemd).

(10) Per brief van 16 juli 2014 heeft Nederland opmerkingen op het besluit tot inleiding van de procedure ingediend. Hierbij waren onder meer de overeenkomst tussen Alki Limited Partnership (hierna „Alki LP” genoemd) en SMBV voor het branden van koffie en de overeenkomst tussen SMBV en Starbucks Coffee Trading Company SARL (hierna „SCTC” genoemd) voor de aankoop van groene koffie gevoegd.

(11) Per brief van 25 november 2014 heeft de Commissie Nederland verzocht de in het besluit tot inleiding van de procedure gevraagde informatie te verstrekken omdat Nederland die op 16 juli 2014 maar gedeeltelijk had ingediend, en aanvullende informatie te verstrekken die nodig was om de SMBV APA te onderzoeken.

(12) Per brief van 19 december 2014 heeft Nederland op de brief van 25 november 2014 geantwoord dat het niet beschikt over een deel van de gevraagde informatie.

(13) Op 19 december 2014 werd het besluit tot inleiding van de procedure in het Publicatieblad van de Europese Unie bekendgemaakt. De Commissie heeft belanghebbenden verzocht hun opmerkingen over de maatregel kenbaar te maken.

(14) Per brief van 16 januari 2015 heeft Starbucks haar opmerkingen op het besluit tot inleiding van de procedure ingediend. Daarnaast dienden ook de Nederlandse Orde van Belastingadviseurs (hierna „de NOB” genoemd), het Verbond van Nederlandse Ondernemingen & Nederlands Christelijk Werkgeversverbond (hierna „het VNO-NCW” genoemd), ATOZ Tax Advisers Luxembourg, Oxfam International en de Oostenrijkse kamer van koophandel (Bundesarbeitskammer Österreich, hierna „de BAK” genoemd) opmerkingen op het besluit tot inleiding van de procedure in.

(15) Nederland heeft op 8 januari 2015 geantwoord op de brief van de Commissie van 25 november 2014 en heeft daarbij de oprichtingsakte van Alki LP verstrekt.

(16) Op 12 februari 2015 heeft de Commissie Nederland ervan in kennis gesteld dat zij, overeenkomstig artikel 6 bis van Verordening (EG) nr. 659/1999 van de Raad (6), had vastgesteld dat de onderzoeksprocedure met betrekking tot de SMBV APA tot dan toe ontoereikend was (7). Per brief van 6 februari 2015 en overeenkomstig artikel 6 bis, lid 2, onder b), van Verordening (EG) nr. 659/1999 verzocht de Commissie Nederland toestemming te verlenen om Starbucks rechtstreeks te contacteren om de ontbrekende informatie te verkrijgen.

(17) Per brief van 18 februari 2015 heeft de Commissie Nederland ervan op de hoogte gebracht dat zij opmerkingen van een concurrent had ontvangen over de waardetoevoeging van het koffiebrandproces aan de groene koffiebonen en heeft zij Nederland verzocht op deze opmerking te reageren. Nederland heeft zijn standpunt over deze opmerkingen per brief van 11 maart 2015 ingediend.

(18) Per brief van 12 maart 2015, in antwoord op de brief van de Commissie van 6 februari 2015, heeft Nederland ermee ingestemd dat rechtstreeks contact zou worden opgenomen met Starbucks. Nadat zij die instemming had verkregen, verzocht de Commissie Starbucks per brief van 16 maart 2015 op basis van artikel 6 bis, lid 6, van Verordening (EG) nr. 659/1999 om informatie over de juridische structuur van de onderneming, het bedrijfsmodel met betrekking tot de Starbucks-winkels en de door SMBV gebruikte grondstoffen, te weten de groene koffiebonen (hierna het „verzoek om marktinformatie aan Starbucks” genoemd).

(19) Per brieven van 20 en 26 maart 2015 heeft Nederland zijn standpunten ingediend met betrekking tot de van derden ontvangen opmerkingen op het besluit tot inleiding van de procedure.

(20) Na de vaststelling van het besluit van 12 februari 2015 heeft de Commissie op 7 april 2015 overeenkomstig artikel 6 bis, lid 6, van Verordening (EG) nr. 659/1999 contact opgenomen met vier concurrenten van Starbucks en hun om marktinformatie verzocht over hun bedrijfsmodel en hun waardetoevoegende activiteiten, om haar beoordeling van deze zaak te kunnen afronden (hierna het „verzoek om marktinformatie aan de concurrenten” genoemd). Die vier concurrenten waren Onderneming Y, Alois Dallmayr Kaffee oHG (hierna „Dallmayr” genoemd), Nestlé SA (hierna „Nestlé” genoemd) en Melitta Europa GmbH & Co. KG (hierna „Melitta” genoemd). Tegelijkertijd bracht de Commissie Nederland ervan op de hoogte dat zij concurrenten van Starbucks verzoeken om informatie had gezonden.

(21) Op 13 april 2015 verstrekte Starbucks de informatie waar in de brief van de Commissie van 16 maart 2015 om was verzocht.

(22) Op 27 april 2015 antwoordden Dallmayr en Onderneming Y op het verzoek om marktinformatie van de Commissie van 7 april 2015.

(23) Op 29 april 2015 vond een bijeenkomst plaats tussen de diensten van de Commissie en Starbucks, waarin de diensten van de Commissie hebben toegelicht hoe bepaalde vragen in het verzoek om marktinformatie aan Starbucks in het kader van het onderzoek moesten worden begrepen.

(24) Na het antwoord van Starbucks van 13 april 2015 verzocht de Commissie Starbucks per brief van 6 mei 2015 om aanvullende informatie.

(25) Per brief van 11 mei 2015 verzocht de Commissie Onderneming Y om een nadere toelichting op de verstrekte marktinformatie. Onderneming Y gaf die toelichting per brief van 21 mei 2015.

(26) Per brieven van 20 mei 2015 en 26 mei 2015 antwoordden Nestlé en Melitta op het verzoek van de Commissie van 7 april 2015 om marktinformatie aan de concurrenten.

(27) Per brief van 27 mei 2015 diende Nederland opmerkingen op de door Onderneming Y en Dallmayr verstrekte informatie in.

(28) Per brief van 29 mei 2015 antwoordde Starbucks op het verzoek van de Commissie van 6 mei 2015.

(29) Per brief van 19 juni 2015 maakte Nederland opmerkingen over de informatie die Starbucks op 13 april 2015 en 29 mei 2015 had verstrekt.

(30) Per brief van 26 juni 2015 diende Nederland opmerkingen in over de door Nestlé en Melitta verstrekte marktinformatie en de door Onderneming Y gegeven nadere toelichting.

(31) Op 29 juni 2015 gaf Starbucks als aanvulling op haar op 13 april 2015 en 29 mei 2015 ingediende stukken een verdere onderbouwing van het vermeende zakelijke karakter van de door SCTC voor de levering van groene koffiebonen toegepaste verrekenprijzen.

(32) Per brief van 24 juli 2015 gaf Starbucks uit eigen beweging aanvullende inlichtingen over de door SCTC, SMBV en Starbucks US (8) uitgeoefende functies en verstrekte de onderneming nieuwe cijfers over Alki LP.

(33) Per brief van 5 augustus 2015 verzocht de Commissie Starbucks om toelichting en andere documenten met betrekking tot de op 24 juli 2015 ingediende stukken om de nieuwe informatie volledig te kunnen analyseren.

(34) Per brief van 24 augustus 2015 en per e-mail van 26 augustus 2015 heeft Starbucks een deel van de door de Commissie in haar brief van 5 augustus 2015 gevraagde inlichtingen verstrekt. De Commissie heeft deze inlichtingen op 28 augustus 2015 aan Nederland doorgezonden.

(35) Per brief van 10 september 2015 en per e-mail van 11 september 2015 heeft Starbucks de overige informatie aan de Commissie verstrekt. Per brief van 23 september 2015 heeft Starbucks de op 10 en 11 september 2015 aan de Commissie verstrekte informatie aangevuld.

(36) Per brieven van 25 september 2015 en 7 oktober 2015 maakte Nederland opmerkingen over de informatie die Starbucks op 10, 11 en 23 september 2015 had verstrekt.

2. BESCHRIJVING VAN DE BETWISTE MAATREGEL

2.1. Beschrijving van de begunstigde

(37) De begunstigde van de maatregel is SMBV. SMBV is een in Nederland opgerichte dochteronderneming van de Starbucks-groep. De Starbucks-groep bestaat uit Starbucks Corporation en alle ondernemingen die onder de zeggenschap van die vennootschap staan. Starbucks Corporation heeft haar hoofdkantoor in Seattle, Verenigde Staten van Amerika (hierna „de VS” genoemd). De ondernemingsstructuur van de Starbucks-groep wordt in detail beschreven in punt 27 en afbeelding 1 van het besluit tot inleiding van de procedure.

(38) Starbucks brandt, verhandelt en verkoopt speciale koffie en is actief in 65 landen. De onderneming koopt en brandt koffie en verkoopt deze in haar eigen winkels, waar zij eveneens ambachtelijke koffie, thee en andere dranken en verse voedingsmiddelen verkoopt. Zij verkoopt ook een assortiment koffie- en theeproducten en geeft haar merkrechten in licentie via andere kanalen, zoals merkwinkels, supermarkten en nationale foodservice-bedrijven (9). In 2014 bedroegen de netto-inkomsten van de Starbucks-groep wereldwijd 16 448 miljoen USD en tekende de onderneming een resultaat na belastingen van 2 067 miljoen USD op (10).

(39) SMBV is de enige volledig door de Starbucks-groep gecontroleerde entiteit die koffie brandt buiten de VS.

2.2. De betwiste maatregel

(40) Dit besluit betreft de SMBV APA, een voorafgaande prijsafspraak die de Nederlandse Belastingdienst op 28 april 2008 met SMBV heeft gesloten (Vaststellingsovereenkomst APA). De SMBV APA geldt tien jaar, van 1 oktober 2007 tot en met 31 december 2017 (11).

(41) Een APA is een overeenkomst tussen een belastingdienst en een belastingplichtige inzake de toepassing van de belastingwetgeving op (toekomstige) transacties. In een dergelijke overeenkomst wordt bepaald hoeveel winst uit de activiteiten van een belastingplichtige in die fiscale jurisdictie in aanmerking wordt genomen. In een APA wordt, voorafgaand aan transacties binnen de groep, bepaald welke criteria geschikt zijn (bv. methode, vergelijkingspunten en passende correcties, kritische veronderstellingen met betrekking tot toekomstige gebeurtenissen) voor het vaststellen van de zakelijke verrekenprijzen voor die transacties gedurende een specifieke periode. Een APA wordt formeel ingeleid door een verzoek van een belastingplichtige.

2.2.1. De SMBV APA

(42) Met het sluiten van de SMBV APA heeft de Nederlandse Belastingdienst aanvaard dat de door de belastingadviseur van Starbucks in het verrekenprijzenrapport vastgestelde vergoeding een zakelijke vergoeding vormt voor de functies die SMBV in Nederland uitoefent (met inbegrip van gelopen risico's en gebruikte activa) (12).

(43) Die vergoeding bestaat uit een opslag van [9-12] % van de relevante kostengrondslag. Tot de relevante kostengrondslag die voor de berekening van die vergoeding wordt gebruikt, behoren alle personeelskosten gerelateerd aan de productie- en toeleveringsactiviteiten, de kosten voor productieapparatuur (d.w.z. afschrijvingen) en de overheadkosten van de fabriek. De kosten van Starbucks bekers, papieren servetten, enz., de kosten van de groene koffiebonen (grondstofkosten), de logistieke kosten en de distributiekosten voor diensten verricht door derden en de vergoeding voor activiteiten verricht door derden in het kader van zogenaamde consignment manufacturing contracts (contracten voor productie op consignatiebasis) en de royaltybetalingen aan Alki LP behoren er niet toe.

(44) In de SMBV APA stemde de Nederlandse Belastingdienst er voorts mee in dat de hoogte van de royaltybetaling van SMBV aan Alki LP aan het einde van elk jaar wordt vastgesteld als het verschil tussen de gerealiseerde operationele winst vóór royalty-uitgaven en de eerder genoemde opslag van [9-12] % van de exploitatiekosten. In de SMBV APA staat voorts dat „deze royaltybetaling aftrekbaar [is] voor de vennootschapsbelasting en niet onderworpen [is] aan Nederlandse dividendbelasting” (13).

(45) De SMBV APA bevestigt dus een winsttoerekening aan SMBV binnen de Starbucks-groep op basis waarvan de onderneming tien jaar lang de jaarlijks door haar aan Nederland verschuldigde vennootschapsbelasting kan bepalen. Omdat de APA op 1 oktober 2007 van kracht werd, wordt in dit besluit de SMBV APA vanaf die datum aan de staatssteunregels getoetst.

2.2.2. Het verrekenprijzenrapport

(46) De in de SMBV APA door de Nederlandse Belastingdienst aanvaarde vergoeding is gebaseerd op de in het verrekenprijzenrapport door de belastingadviseur van Starbucks uitgevoerde analyse van de verrekenprijzen, die een integraal onderdeel van die APA vormt.

(47) Het doel van het verrekenprijzenrapport is te staven dat de voorgestelde winsttoerekening aan SMBV binnen de Starbucks-groep op zakelijke prijzen van transacties binnen de groep is gebaseerd. In het verrekenprijzenrapport wordt een overzicht van de onderneming, een functieanalyse en een selectie van verrekenprijsmethoden gegeven. In het rapport staat de volgende relevante informatie over Starbucks Coffee BV en SMBV (14).

2.2.2.1. Starbucks Coffee BV

(48) Starbucks Coffee BV fungeert als hoofdkantoor van de Starbucks-groep voor het gebied Europa, het Midden-Oosten en Afrika (hierna „EMEA” genoemd) en ondersteunt de bedrijfsactiviteiten van de groep op de EMEA-markt. Starbucks Coffee BV verzorgt assistentie bij het identificeren van ontwikkelaars die Starbucks verkooppunten kunnen opzetten en beheren binnen het EMEA-gebied. In haar hoedanigheid van hoofdkantoor heeft Starbucks Coffee BV bepaalde Starbucks-merkrechten, -technologie en -knowhow (15) in licentie van haar aandeelhouder, Alki LP, tegen betaling van een royalty. Starbucks Coffee BV sluit zogenoemde area development and operation agreements (hierna „de ADOA” genoemd) met gelieerde en niet-gelieerde exploitanten van Starbucks-winkels in het EMEA-gebied. Die exploitanten worden ontwikkelaars genoemd en worden hierna ook „winkels” genoemd. Starbucks Coffee BV sublicenseert intellectuele-eigendomsrechten aan de ontwikkelaars om hen in staat te stellen hun winkels als Starbucks-winkels te ontwikkelen en te exploiteren. Voor het gebruik van de intellectuele eigendom betalen de ontwikkelaars een royalty en andere vergoedingen aan Starbucks Coffee BV, berekend als percentage van hun omzet. Volgens het document dat Nederland op 2 oktober 2013 heeft ingediend, betalen gelieerde en niet-gelieerde ontwikkelaars hetzelfde percentage van hun omzet als royalty aan Starbucks Coffee bv De belastingadviseur van Starbucks stelt derhalve dat de methode van de vergelijkbare vrijemarktprijs (16) wordt toegepast om de zakelijke prijs van groepsinterne royaltybetalingen aan het hoofdkantoor voor het EMEA-gebied, Starbucks Coffee BV, te bepalen (17).

2.2.2.2. SMBV

(49) In de presentatie van de belangrijkste transacties en groepsinterne stromen beperkt de belastingadviseur van Starbucks zich in het verrekenprijzenrapport (18) tot de beschrijving dat SMBV hoofdzakelijk groene koffie verwerkt en gebrande koffie verkoopt aan gelieerde en niet-gelieerde partijen. Hij voert ook aan dat de door SMBV aangekochte groene koffiebonen worden aangekocht van een gelieerde dochteronderneming van Starbucks in Zwitserland (SCTC). Hij legt voorts uit dat SMBV als tussenpersoon optreedt in de distributie van verschillende niet-koffie gerelateerde producten. Verder geeft de belastingadviseur aan dat SMBV, naast de uitoefening van haar functie in de toeleveringsketen voor haar eigen productieactiviteiten, ook ondersteuning in de toeleveringsketen biedt op bepaalde markten. De belastingadviseur beschrijft de licentieovereenkomst voor intellectuele eigendom inzake het branden van koffie in het kader waarvan SMBV royalty's betaalt aan Alki LP niet als een van haar belangrijkste transacties en groepsinterne stromen, maar toont deze alleen in een afbeelding en beschrijft deze in een apart gedeelte van het verrekenprijzenrapport waarin de EMEA-markt en de activiteiten in Nederland worden behandeld (19).

(50) Volgens de functieanalyse in het verrekenprijzenrapport (20) zijn de kernactiviteiten van SMBV de activiteiten die in de koffiebranderij in Amsterdam worden uitgeoefend. De belangrijkste grondstoffen in het koffiebrandproces zijn groene koffiebonen. Het koffiebrandproces dat gevolgd wordt voor een bepaalde koffiemelange, hangt af van het specifieke type groene koffieboon dat in het recept wordt gebruikt en van het gewenste smaakprofiel. SMBV is verantwoordelijk voor de uitvoering van de door Starbucks US bepaalde prognoses op het gebied van koffiebranden en moet garanderen dat het aldus verkregen product aan de kwaliteitseisen van Starbucks US voldoet. SMBV koopt groene koffiebonen van SCTC, een aangewezen leverancier (21). De bonen voor de EMEA-markt worden in Nederland gebrand en verpakt door SMBV.

(51) SMBV licenseert bepaalde intellectuele eigendom van Alki LP, die niet in de functieanalyse is vermeld, maar in een apart gedeelte over de EMEA-markt en de activiteiten in Nederland, dat wordt beschreven als „noodzakelijk voor de toepassing van het koffiebrandproces en voor de levering van koffie aan ontwikkelaars. SMBV vergoedt Alki LP daarvoor met een royalty voor de gelicenseerde intellectuele eigendom” (22) (vertaling Commissie). Die intellectuele eigendom in verband met het branden van koffie bestaat met name uit brandcurves, die volgens het verrekenprijzenrapport aangeven welke temperatuur en tijd nodig zijn om het koffiebrandproces te voltooien.

(52) Volgens het verrekenprijzenrapport werkten [40-60] mensen bij SMBV, waarvan er [20-30] activiteiten in de toeleveringsketen uitoefenden, onder meer inkoop, planning, logistiek en distributieplanning (23). SMBV heeft een distributiecentrum in het Verenigd Koninkrijk dat op grond van een overeenkomst door een derde wordt geëxploiteerd (24). SMBV heeft een overeenkomst voor leveringen en logistiek met een derde in Nederland, waarbij die derde voorraden aankoopt om tegen overeengekomen prijzen aan ontwikkelaars door te verkopen (25). SMBV heeft ook een andere derde gecontracteerd om in 2006 een distributiecentrum in Duitsland te openen.

(53) SMBV onderhoudt ook betrekkingen met een producent op consignatiebasis (consignment manufacturer), [niet-gelieerde productieonderneming 1]. [Niet-gelieerde productieonderneming 1] vervaardigt hoofdzakelijk [een merkenrechtelijk gedeponeerd koffieproduct]-poeder voor het product [een merkenrechtelijk gedeponeerd koffieproduct] van Starbucks. SMBV is verantwoordelijk (26) voor het beheer van deze loonproductierelatie (27) en verkoopt het grootste deel van de door [niet-gelieerde productieonderneming 1] vervaardigde producten aan in de VS gevestigde ondernemingen van Starbucks.

(54) Afbeelding 1 is gebaseerd op de beschrijving in het verrekenprijzenrapport en illustreert het deel van de structuur van Starbucks dat relevant is voor dit besluit (28). Afbeelding 1 Structuur van Starbucks op basis van de beschrijving in het verrekenprijzenrapport

(55) Volgens het verrekenprijzenrapport heeft de belastingadviseur bij de keuze van de verrekenprijsmethode om een zakelijke vergoeding voor SMBV te ramen de voorkeur gegeven aan de methode van de transactionele nettomarge (transactional net margin method, hierna „TNMM” genoemd) (29) omdat „de nettomarge in de specifieke omstandigheden van Starbucks minder sterk wordt beïnvloed door transactie- en functieverschillen dan wat het geval is bij maatregelen die volgens standaard traditionele methoden worden gebruikt” (30). Een meer gedetailleerde beschrijving van de keuze van de methode en de peeranalyse in het verrekenprijzenrapport zijn te vinden in de punten 40 tot en met 58 van het besluit tot inleiding van de procedure.

(56) Bij de toepassing van de TNMM op de koffiebrandactiviteiten van SMBV heeft de belastingadviseur de kosten van de door SMBV verleende diensten gekozen als geschikte basis (31) voor de nettowinstindicator, in overeenstemming met de cost-plusmethode, hetgeen voor dienstverlening in de toeleveringsketen en de productie als een passende werkwijze wordt beschouwd. De opslag wordt evenwel alleen toegepast op de kosten waarbij SMBV volgens de belastingadviseur waarde toevoegt. In het verrekenprijzenrapport worden die kosten opgesomd als de belangrijkste exploitatiekosten, zoals de kosten voor personeel en afschrijvingen, exclusief de COGS.

(57) Om voor de activiteiten van SMBV de passende zakelijke range van winstgevendheid te bepalen, heeft de belastingadviseur gezocht naar ondernemingen in Europa met soortgelijke functies en risico's. Een zoekopdracht in de Amadeus-databank (32) op NACE Rev. 1.1-klasse 15.86 (verwerking van thee en koffie) naar vergelijkbare ondernemingen in de sector van de koffiehandel (aan- en verkoop van niet door het bedrijf verwerkte koffie werd niet als vergelijkbaar beschouwd), gevolgd door eliminatie op basis van aanvullende financiële selectiecriteria en een manuele screening door de belastingadviseur (33), leverde uiteindelijk 20 potentieel vergelijkbare ondernemingen op (34).

(58) De voor iedere onderneming berekende nettowinstindicator was een opslag op de totale kosten, gedefinieerd als de exploitatiewinst gedeeld door de totale exploitatiekosten. De mediaan van de niet-gecorrigeerde opslag op de totale kosten voor deze ondernemingen in de periode 2001-2005 werd op 7,8 % geraamd.

(59) Volgens de belastingadviseur omvat deze groep van vergelijkbare ondernemingen evenwel ook volwaardige producenten die doorgaans meer functies verrichten en een grondstofrisico lopen. Om dit verschil te corrigeren en om naar verluidt de betrouwbaarheid van de vergelijking te verbeteren, heeft de belastingadviseur een eerste correctie aangebracht om er rekening mee te houden dat in de opslag die wordt voorgesteld op de kostengrondslag van SMBV, de kosten voor de groene koffiebonen niet zijn begrepen.

(60) Bij het rendement van de vergelijkbare ondernemingen, aldus de belastingadviseur, gaat het bovendien om een rendement op basis van een kostengrondslag waarin die grondstoffen wel zijn begrepen. Daarom heeft de belastingadviseur een correctie op de grondstofkosten toegepast om de opslag op de totale kosten (35) die is vastgesteld op basis van de vergelijkingsgroep, aan te passen. De belastingadviseur gaf aan dat deze correctie verband houdt met wat door de belastingadviseur wordt omschreven als „de verwerving van de eigendom van de grondstoffen”. Concreet trok de belastingadviseur van de winst van elk van de ondernemingen in de groep de geraamde prijs van de grondstoffen vermenigvuldigd met het twaalfmaandse Euribortarief plus 50 basispunten af.

(61) Door de combinatie van deze twee correcties daalde de geraamde vergoeding van een mediaan van 7,8 % van de totale kosten naar een geraamde mediaan van 9,9 % van de exploitatiekosten (36). Op basis daarvan werd een (afgeronde) opslag van [9-12] % van de exploitatiekosten beschouwd als een zakelijke opslag voor de diensten op het gebied van koffiebranden en de daarmee samenhangende activiteiten in de toeleveringsketen die door SMBV worden verricht voor haar transacties binnen de groep.

2.3. Beschrijving van de OESO-richtlijnen inzake verrekenprijzen

(62) De Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling (hierna „OESO” genoemd) biedt haar lidstaten een leidraad inzake belastingheffing. De richtlijnen van de OESO inzake verrekenprijzen zijn opgenomen in de Transfer Pricing Guidelines for Multinational Enterprises and Tax Administrations (hierna de „OESO-richtlijnen Verrekenprijzen” genoemd), een niet-bindend juridisch instrument dat richtsnoeren voor verrekenprijzen biedt.

(63) Verrekenprijzen betreffen de prijzen die in rekening worden gebracht voor commerciële transacties tussen verschillende onderdelen van eenzelfde ondernemingengroep. Multinationale ondernemingen worden financieel gestimuleerd om zo weinig mogelijk winst toe te rekenen aan jurisdicties waar die winst hoger wordt belast. Dit kan leiden tot overdreven verrekenprijzen die niet mogen worden aanvaard als grondslag voor de berekening van de belastbare inkomsten. Om dit probleem te vermijden, mogen belastingdiensten enkel verrekenprijzen tussen ondernemingen binnen eenzelfde groep aanvaarden die worden vergoed als waren ze overeengekomen tussen onafhankelijke ondernemingen die onder vergelijkbare omstandigheden zakelijk onderhandelen (37). Dit staat bekend als het „arm's-lengthbeginsel” of „zakelijkheidsbeginsel”.

(64) De gezaghebbende formulering van het zakelijkheidsbeginsel is vervat in artikel 9, lid 1, van het OESO-modelbelastingverdrag, dat de basis vormt voor bilaterale belastingverdragen tussen OESO-lidstaten en steeds meer niet-lidstaten. Artikel 9 luidt als volgt: „[Indien] tussen de twee [verbonden] ondernemingen in hun handelsbetrekkingen of financiële betrekkingen voorwaarden worden overeengekomen of opgelegd die afwijken van die welke zouden worden overeengekomen tussen onafhankelijke ondernemingen, mag winst die één van de ondernemingen zonder deze voorwaarden zou hebben behaald, maar ten gevolge van die voorwaarden niet heeft behaald, worden begrepen in de winst van die onderneming en dienovereenkomstig worden belast.”.

(65) Op 27 juni 1995 heeft het Comité inzake Fiscale Aangelegenheden van de OESO richtlijnen inzake verrekenprijzen goedgekeurd (hierna de „OESO-richtlijnen Verrekenprijzen van 1995” genoemd) (38), die het voorwerp waren van een aanbeveling van de Raad van de OESO (39). De meest recente versie van de OESO-richtlijnen Verrekenprijzen werd in juli 2010 goedgekeurd (hierna de „OESO-richtlijnen Verrekenprijzen van 2010” genoemd) (40).

(66) Vanwege de niet-bindende aard ervan, worden de belastingdiensten van de OESO-lidstaten enkel aangespoord de richtlijnen te volgen. Over het algemeen nemen de OESO-richtlijnen Verrekenprijzen echter een centrale plaats in en beïnvloeden zij de fiscale praktijk van de OESO-lidstaten (en zelfs van de niet-lidstaten) duidelijk. In vele OESO-lidstaten hebben deze richtsnoeren zelfs kracht van wet gekregen of worden zij als referentie gebruikt voor de interpretatie van binnenlandse belastingwetgeving. Voor zover de Commissie de OESO-richtlijnen Verrekenprijzen in dit besluit aanhaalt, doet zij dit omdat die richtlijnen een bestaande handleiding op het gebied van verrekenprijzen zijn, die het resultaat zijn van besprekingen van deskundigen in het kader van de OESO en waarin technieken worden uitgewerkt om gemeenschappelijke uitdagingen bij de toepassing van het zakelijkheidsbeginsel in concrete situaties aan te pakken. De OESO-richtlijnen Verrekenprijzen geven derhalve nuttige richtsnoeren aan belastingdiensten en multinationale ondernemingen over de toepassing van het zakelijkheidsbeginsel. Zij geven ook de internationale consensus inzake verrekenprijzen weer.

2.3.1. Verrekenprijsmethoden

(67) Zowel in de OESO-richtlijnen Verrekenprijzen van 1995 als in die van 2010 worden vijf methoden beschreven om een zakelijke prijs van transacties en een winsttoerekening tussen de ondernemingen van eenzelfde ondernemingengroep zo goed mogelijk te benaderen: i) de methode van de vergelijkbare vrijemarktprijs (comparable uncontrolled price, hierna „de CUP-methode” genoemd); ii) de cost-plusmethode; iii) de resale-minusmethode; iv) de TNMM, en v) de profit-splitmethode. In beide richtlijnen wordt ook een onderscheid gemaakt tussen traditionele transactiemethoden (de eerste drie methoden) en transactionelewinstmethoden (de laatste twee methoden). Voorts wordt in beide richtlijnen verklaard dat het multinationale ondernemingen vrij staat om methoden die niet in die richtlijnen worden beschreven toe te passen om verrekenprijzen vast te stellen, op voorwaarde dat deze prijzen in overeenstemming zijn met het zakelijkheidsbeginsel.

(68) In de OESO-richtlijnen Verrekenprijzen van 1995 wordt uitdrukkelijk de voorkeur gegeven aan de traditionele transactiemethoden, zoals de CUP-methode, boven de transactionelewinstmethoden, zoals de TNMM, om vast te stellen of een verrekenprijs zakelijk is bepaald. Paragraaf 3.49 van de OESO-richtlijnen Verrekenprijzen van 1995 luidt als volgt: „Traditionele transactiemethoden verdienen de voorkeur boven de transactionelewinstmethoden om vast te stellen of een verrekenprijs zakelijk is bepaald, d.w.z. of er sprake is van een speciale voorwaarde die invloed heeft op het winstniveau tussen verbonden ondernemingen. Tot op heden is uit de praktijk gebleken dat het in de meeste gevallen mogelijk is traditionele transactiemethoden toe te passen.” (vertaling Commissie).

(69) In dit verband luidt paragraaf 2.3 van de OESO-richtlijnen Verrekenprijzen van 2010 als volgt: „In gevallen waar uitgaande van de in paragraaf 2.2 beschreven criteria een traditionele transactiemethode en een transactionelewinstmethode op even betrouwbare wijze kunnen worden toegepast, is de traditionele transactiemethode te verkiezen boven de transactionelewinstmethode.” (vertaling Commissie).

(70) De CUP-methode en de TNMM zijn relevant voor dit besluit en worden daarom in detail beschreven in de overwegingen 71 tot 75.

(71) Met de CUP-methode wordt de prijs voor goederen die worden overgedragen of diensten die worden verleend in een concerntransactie (d.w.z. een transactie tussen twee ondernemingen die met elkaar verbonden zijn) vergeleken met de prijs die onder vergelijkbare omstandigheden wordt berekend voor goederen die worden overgedragen of diensten die worden verleend in het kader van een vergelijkbare vrijemarkttransactie (d.w.z. een transactie tussen ondernemingen die van elkaar onafhankelijk zijn).

(72) De TNMM is één van de „indirecte methoden” om een zakelijke prijs van transacties en een winsttoerekening tussen de ondernemingen van eenzelfde ondernemingengroep zo goed mogelijk te benaderen. Hiermee wordt benaderd wat een zakelijke winst zou zijn voor een volledige activiteit, en niet voor bepaalde transacties. Het is niet de bedoeling de prijs van de verkochte goederen vast te stellen, maar er wordt een raming gemaakt van de winst die onafhankelijke ondernemingen naar verwachting kunnen maken op een activiteit, zoals de verkoop van goederen. Hiervoor wordt een passende grondslag gekozen (een „winstniveau-indicator”), zoals kosten, omzet of vaste investeringen, en wordt een winstpercentage toegepast dat weerspiegelt wat in vergelijkbare vrijemarkttransacties voor die grondslag wordt vastgesteld.

(73) Aangezien met de TNMM geen prijs wordt bepaald voor individuele transacties, heeft de aan de hand van de TNMM geraamde belastbare winst van de ene entiteit mogelijk geen rechtstreekse invloed op de belastbare winst van een andere entiteit van dezelfde ondernemingengroep. Deze methode verschilt dus van de toepassing van bijvoorbeeld de CUP-methode, waarbij door middel van verrekenprijzen de prijs van een bepaald goed of een bepaalde dienst wordt vastgesteld waarmee rekening wordt gehouden in de belastbare winst van de groepsonderneming die verkoopt en in die van de groepsonderneming die dit specifieke goed of deze specifieke dienst koopt.

(74) De toepassing van de TNMM wordt vaak in verband gebracht met paragraaf 3.18 van de OESO-richtlijnen Verrekenprijzen van 2010, waarin wordt gesteld dat de „onderzochte partij”, d.w.z. de partij bij de transactie voor wie een financiële indicator (opslag op kosten, brutomarge of nettowinstindicator) wordt onderzocht, in beginsel de onderneming met de minst complexe functie moet zijn. Meer bepaald luidt de aanbeveling in paragraaf 3.18 van de OESO-richtlijnen Verrekenprijzen van 2010 als volgt: „Bij de toepassing van de cost-plusmethode, de resale-pricemethode of de methode van de transactionele nettomarge zoals beschreven in hoofdstuk II moet de partij bij de transactie worden gekozen voor wie een financiële indicator (opslag op kosten, brutomarge of nettowinstindicator) wordt onderzocht. De keuze van de onderzochte partij moet stroken met de functieanalyse van de transactie. De onderzochte partij is in de regel de partij waarop een verrekenprijsmethode op de meest betrouwbare manier kan worden toegepast en waarvoor de meest betrouwbare vergelijkingspunten kunnen worden gevonden, d.w.z. dat het vaak de partij met de minst complexe functieanalyse zal zijn.” (41) (vertaling Commissie).

(75) Deze paragraaf van de OESO-richtlijnen Verrekenprijzen van 2010 wordt bij transacties tussen twee gelieerde ondernemingen door belastingadviseurs vaak zo geïnterpreteerd dat het toegestaan is de zakelijke winst van maar één van deze ondernemingen, te weten de minst complexe, te ramen en alle andere in de jaarrekeningen weergegeven winst toe te rekenen aan de andere onderneming, die als complexer wordt beschouwd. Dit doen zij ongeacht of de als meer complex beschouwde onderneming naar aanleiding van de transacties tussen haar en de minst complexe onderneming een zakelijke vergoeding krijgt en ongeacht het feit dat in de OESO-richtlijnen Verrekenprijzen van 2010 zelf niet lijkt te worden afgestapt van de verplichting dat de prijs van de daaruit resulterende transacties zakelijk moet zijn bepaald wanneer van paragraaf 3.18 van de OESO-richtlijnen Verrekenprijzen van 2010 wordt uitgegaan.

2.3.2. Zakelijke range

(76) In de OESO-richtlijnen Verrekenprijzen wordt een range van uitkomsten en niet één specifieke uitkomst als een aanvaardbaar zakelijk resultaat van een vergelijkende analyse beschouwd (42). In de praktijk is de „range” waarnaar belastingadviseurs verwijzen de interkwartielrange. Kwartielen in een reeks gegevens zijn de drie punten waar de waarden van de van klein naar groot gerangschikte cijfers van de reeks in drie gelijke delen worden verdeeld. Dit betekent dat 25 % van de gegevens zich in het 25e percentiel (ook het laagste kwartiel genoemd) bevindt, 50 % van de gegevens kleiner dan of gelijk aan het tweede kwartiel — de mediaan van de reeks — is en 75 % van de gegevens kleiner dan of gelijk aan het 75e percentiel (ook het hoogste kwartiel genoemd) is. In de OESO-richtlijnen Verrekenprijzen van 2010 wordt een dergelijke interkwartielrange gebruikt in paragraaf 3.57 voor situaties waarbij problemen inzake vergelijkbaarheid niet volledig kunnen worden opgelost. Als de range een aanzienlijk aantal waarnemingen omvat, kunnen statistische hulpmiddelen die rekening houden met de centrale tendens om de range te beperken (bv. de interkwartielrange of andere percentielen) volgens de OESO-richtlijnen Verrekenprijzen van 2010 in dergelijke gevallen bijdragen tot een verbetering van de betrouwbaarheid van de analyse. In de praktijk beschouwen belastingadviseurs vaak elk resultaat binnen een interkwartielrange als aanvaardbaar en even correct.

(77) Voorts moet de belastingdienst, bij het corrigeren van een door een belastingplichtige bepaalde prijs die buiten een correcte range ligt, bij problemen inzake vergelijkbaarheid volgens paragraaf 3.62 van de OESO-richtlijnen Verrekenprijzen van 2010 (43) een centrale tendens (bijvoorbeeld de mediaan, het gemiddelde of een gewogen gemiddelde en dergelijke) gebruiken om het passende punt in de range te bepalen.

2.4. Beschrijving van de belangrijkste boekhoudkundige en financiële termen die in de verrekenprijsanalyse worden gebruikt

(78) De in het verzoek om de SMBV APA opgenomen verrekenprijsanalyse in het verrekenprijzenrapport bevat een aantal boekhoudkundige concepten en financiële winstindicatoren. Hieronder wordt een kort overzicht gegeven van de financiële indicatoren en boekhoudkundige concepten die vaak worden gebruikt bij de beoordeling van verrekenprijzen en die relevant zijn voor deze zaak.

2.4.1. Belangrijkste posten op de winst-en-verliesrekening (niet-financiële onderneming)

(79) Op de winst-en-verliesrekening is het gebruikelijk dat eerst de inkomsten worden geregistreerd die een onderneming uit haar normale bedrijfsactiviteiten ontvangt, gewoonlijk uit de verkoop van goederen en diensten aan klanten. Deze post wordt „verkoop”, „omzet” of „inkomsten” genoemd.

(80) De post kostprijs van de verkochte goederen (cost of goods sold, hierna „COGS” genoemd) geeft hoofdzakelijk de waarde weer van het materiaal voor de productie van goederen (grondstoffen) of de aankoopprijs van goederen die worden doorverkocht indien de onderneming de verkochte goederen niet verwerkt. Voor de berekening van de brutowinst wordt de COGS van de verkoop afgetrokken.

(81) Exploitatiekosten omvatten hoofdzakelijk salariskosten (44), energiekosten en andere administratie- en verkoopkosten. In het geval van SMBV wordt de aan Alki LP betaalde royalty als exploitatiekost geclassificeerd, maar deze wordt niet meegeteld in de exploitatiekosten op basis waarvan het belastbaar inkomen volgens de SMBV APA wordt berekend (45).

(82) In tabel 1 wordt een vereenvoudigd overzicht van een winst-en-verliesrekening gegeven (46). Tabel 1 Vereenvoudigde winst-en-verliesrekening Verkoop (of omzet of inkomsten) — Kostprijs van de verkochte goederen (COGS) Brutowinst — Exploitatiekosten (OpEx) Bedrijfsresultaat (EBITDA) — Rente en afschrijvingen Belastbaar inkomen (EBT) — Belastingen Nettowinst

2.4.2. Winstmarges

(83) De prestaties en het rendement worden vaak gemeten door middel van ratio's die „marges” of „opslagen” worden genoemd. Marges worden ook gebruikt bij vergelijkingen met de peergroup bij verrekenprijzen.

(84) Sommige marges hebben een vaste definitie. Dit geldt voor de brutomarge, die in principe wordt gedefinieerd als de brutowinst gedeeld door de verkoop, en voor de nettomarge, die in principe wordt gedefinieerd als de nettowinst gedeeld door de verkoop. Voor de nettowinstmarges die in verrekenprijsanalyses worden gebruikt, wordt vaak het belastbaar inkomen als uitgangspunt (teller van de breuk) genomen in plaats van de nettowinst, in het bijzonder wanneer de TNMM wordt toegepast, die dient om het belastbaar inkomen van een onderzochte partij te benaderen.

2.5. Beschrijving van de Nederlandse regels met betrekking tot zakelijke prijzen

2.5.1. Artikel 8b van de Wet op de vennootschapsbelasting 1969

(85) De SMBV APA is gesloten op basis van artikel 8b, eerste lid, van de Nederlandse Wet op de vennootschapsbelasting 1969 (hierna „Wet Vpb” genoemd).

(86) In artikel 8b, eerste lid, Wet Vpb, dat in 2002 aan de Wet Vpb werd toegevoegd, wordt het zakelijkheidsbeginsel in het Nederlandse nationale belastingrecht vastgelegd. Dat lid luidt als volgt: „Indien een lichaam, onmiddellijk of middellijk, deelneemt aan de leiding van of het toezicht op, dan wel in het kapitaal van een ander lichaam en tussen deze lichamen ter zake van hun onderlinge rechtsverhoudingen voorwaarden worden overeengekomen of opgelegd (verrekenprijzen) die afwijken van voorwaarden die in het economische verkeer door onafhankelijke partijen zouden zijn overeengekomen, wordt de winst van die lichamen bepaald alsof die laatstbedoelde voorwaarden zouden zijn overeengekomen.”.

2.5.2. Nederlands besluit Verrekenprijzen van 2001

(87) Het Nederlandse besluit Verrekenprijzen van 30 maart 2001 (hierna „het besluit Verrekenprijzen” genoemd) (47) geeft richtsnoeren over hoe de Nederlandse Belastingdienst het zakelijkheidsbeginsel krachtens artikel 8b, eerste lid, Wet Vpb interpreteert. In de preambule van het besluit Verrekenprijzen is het volgende vermeld: „[…] Het uitgangspunt van het Nederlands beleid op het terrein van internationaal fiscaal recht ten aanzien van het arm's-lengthbeginsel is dat dit beginsel deel uitmaakt van de Nederlandse fiscale rechtsorde via het ruime inkomensbegrip van artikel 3.8 Wet IB 2001 (48). In beginsel zijn de OESO-richtlijnen daarmee direct toepasbaar in Nederland op grond van artikel 3.8 Wet IB 2001. Op een aantal punten laten de OESO-richtlijnen ruimte voor een eigen invulling. Op een aantal andere punten vraagt de praktijk om een verduidelijking van de OESO-richtlijnen. Dit besluit geeft op deze punten inzicht in de Nederlandse standpunten en heft waar mogelijk bestaande onduidelijkheden op.”.

(88) Wat het gebruik van een range betreft, is in punt 1.2 van het besluit Verrekenprijzen het volgende bepaald: „In sommige gevallen kan een eenduidige verrekenprijs worden bepaald. Daar de bepaling van verrekenprijzen niet als een exacte wetenschap is aan te merken, zal de toepassing van de gehanteerde verrekenprijsmethode echter veelal leiden tot een range van waarden waarbinnen de te hanteren verrekenprijs zich kan bevinden.”.

(89) Wat verrekenprijsmethoden betreft, is in punt 2 van het besluit Verrekenprijzen het volgende bepaald: „In hoofdstuk II van de OESO-richtlijnen worden als nadere uitwerking van de paragrafen 1.68-1.70 de drie zogenoemde traditionele transactiemethoden besproken (comparable-uncontrolled-pricemethode, resale-pricemethode en de cost-plusmethode) en in hoofdstuk III de zogenoemde transactional-profitmethoden (de profit-splitmethode en de transactional-net-marginmethode ofwel TNMM). Afhankelijk van de omstandigheden dient een keuze uit één van deze vijf acceptabele methoden te worden gemaakt. De methoden kunnen elkaar aanvullen. De OESO-richtlijnen gaan uit van een zekere hiërarchie onder de methoden waarbij de voorkeur uitgaat naar de traditionele transactiemethoden. Enerzijds worden transactional-profitmethoden meer als laatste mogelijkheid aangemerkt. Aan de andere kant zeggen de OESO-richtlijnen dat belastingdiensten een verrekenprijsonderzoek dienen te starten vanuit het perspectief van de door de belastingplichtige gekozen methode (paragraaf 4.9 van de OESO-richtlijnen). De Nederlandse Belastingdienst dient haar onderzoek van de verrekenprijzen conform paragraaf 4.9 van de OESO-richtlijnen altijd te starten vanuit het perspectief van de door belastingplichtige gehanteerde methode ten tijde van de transactie. Dit is in overeenstemming met paragraaf 1.68 van de OESO-richtlijnen. Hieruit volgt dat belastingplichtige in principe vrij is in de keuze van een verrekenprijsmethode, mits de gekozen methode leidt tot een arm's-lengthuitkomst voor de specifieke transactie. Voor bepaalde situaties zal de ene methode echter tot betere uitkomsten leiden dan een andere. Hoewel van belastingplichtige kan worden verwacht dat hij bij zijn keuze van een verrekenprijsmethode rekening houdt met de betrouwbaarheid van de methode voor de betreffende situatie, is het uitdrukkelijk niet de bedoeling dat belastingplichtige alle methoden beoordeelt en vervolgens onderbouwt waarom de door hem gekozen methode onder de gegeven omstandigheden tot de beste uitkomst leidt (best method rule). In sommige situaties kan ook een combinatie van methoden worden gebruikt. Belastingplichtige is echter niet verplicht om meerdere methoden te hanteren. Wel zal de belastingplichtige zijn keuze aannemelijk moeten maken.”.

(90) In punt 2.1 van het besluit Verrekenprijzen wordt de CUP-methode beschreven. Wat betreft de voorkeur voor de toepassing van deze methode is in het besluit Verrekenprijzen het volgende bepaald: „[…] Indien een vergelijkbare marktprijs beschikbaar is zal de comparable-uncontrolled-pricemethode […] over het algemeen de meest directe en de meest betrouwbare manier zijn om de verrekenprijs te bepalen, zodat deze methode te prefereren is boven de andere methoden.”.

2.6. Aanvullende informatie die na de inleiding van de procedure van Starbucks en Nederland werd ontvangen

(91) Nederland en Starbucks hebben aanvullende informatie en cijfers vertrekt over SMBV, Alki LP, de Starbucks-winkels en SCTC.

2.6.1. Informatie over de activiteiten en risico's van SMBV

(92) In het verrekenprijzenrapport wordt SMBV voorgesteld als een producent met laag risico. De Commissie heeft om informatie verzocht om na te gaan of de hoofdactiviteit van SMBV inderdaad productie met laag risico was, in dit geval het branden van koffie. De Commissie heeft ook om inlichtingen over de kostenstructuur van SMBV verzocht om na te gaan of de onderliggende activiteiten die deze kosten genereren, bevestigen dat de door SMBV uitgevoerde taken inderdaad alledaagse uitvoeringstaken zijn zonder enige mate van complexiteit, zoals in het verrekenprijzenrapport wordt verondersteld. Er wordt in verschillende hoofdstukken, waar de contracten worden beschreven, informatie gegeven over de mate waarin SMBV bedrijfsrisico's loopt.

(93) Om te analyseren welke producten de belangrijkste aanjagers van de verkoop van SMBV zijn en om na te gaan of het branden van koffie inderdaad de belangrijkste economische activiteit van SMBV is, heeft de Commissie om uitgesplitste gegevens over de verkoop per product van SMBV verzocht. Starbucks verstrekte de bedragen die het van de winkels voor de koffiebonen heeft ontvangen (weergegeven in tabel 2) en apart de bedragen van andere betalingen die de winkels hebben uitgevoerd voor andere activiteiten zoals de verkoop van bekers, die in tabel 2 worden weergegeven. Tabel 2 Inkomsten van SMBV per categorie verkochte producten Beschrijving FY07 FY08 FY09 FY10 FY11 FY12 FY13 FY14 REV PASTRY/BAKERY — — [700-800 duizend] [1-10 miljoen] [1-10 miljoen] [20-30 miljoen] [20-30 miljoen] [20-30 miljoen] REV PREPARED FOOD — — — — [1-10 miljoen] [10-20 miljoen] [10-20 miljoen] [20-30 miljoen] REV READY TO DRINK [1-10 miljoen] [1-10 miljoen] [1-10 miljoen] [1-10 miljoen] [1-10 miljoen] [1-10 miljoen] [10-20 miljoen] [10-20 miljoen] REV PKGD FOOD [10-20 miljoen] [10-20 miljoen] [1-10 miljoen] [1-10 miljoen] [1-10 miljoen] [20-30 miljoen] [20-30 miljoen] [20-30 miljoen] REV PACKAGED COFFEE [20-30 miljoen] [20-30 miljoen] [20-30 miljoen] [20-30 miljoen] [40-50 miljoen] [50-60 miljoen] [50-60 miljoen] [60-70 miljoen] REV SINGLE SERVE PODS-COFFEE — — — — — [1-10 miljoen] — ([1-10 duizend]) REV SINGLE SERVE PODS-VERISMO — — — — — [1-10 miljoen] [10-20 miljoen] [10-20 miljoen] REV SOLUBLE COFFEE — — [200-300 duizend] [1-10 miljoen] [1-10 miljoen] [1-10 miljoen] [10-20 miljoen] [10-20 miljoen] REV PACKAGED TEA [1-10 miljoen] [1-10 miljoen] [1-10 miljoen] [1-10 miljoen] [1-10 miljoen] [1-10 miljoen] [1-10 miljoen] [1-10 miljoen] REV SERVEWARE [1-10 miljoen] [1-10 miljoen] [1-10 miljoen] [1-10 miljoen] [1-10 miljoen] [1-10 miljoen] [10-20 miljoen] [10-20 miljoen] REV BREWING EQUIPMENT [900 duizend-1 miljoen] [1-10 miljoen] [700-800 duizend] [500-600 duizend] [600-700 duizend] [700-800 duizend] [800-900 duizend] [600-700 duizend] REV BREWING EQUIPMENT-VERISMO — — — — — [20-30 duizend] [1-10 miljoen] [800-900 duizend] REV TANGIBLE Media ([1-10 duizend]) [300-400 duizend] [200-300 duizend] [80-90 duizend] [100-200 duizend] [100-200 duizend] [1-10 duizend] — REV GIFTPACKS [100-200 duizend] [100-200 duizend] [50-60 duizend] [1-10 duizend] — — — — REV GAMES & TOYS — — [200-300 duizend] [300-400 duizend] [100-200 duizend] [100-200 duizend] [100-200 duizend] [30-40 duizend] REV MISC MERCHANDISE — — ([100-200]) [400-500] [1-10 duizend] [30-40 duizend] [500-600 duizend] [500-600 duizend] REV RAW MATERIALS — — [100-200 duizend] [1-10 miljoen] [100-200 duizend] [200-300 duizend] [1-10 duizend] [30-40 duizend] REV PAPER PACKAGING [10-20 miljoen] [10-20 miljoen] [10-20 miljoen] [10-20 miljoen] [20-30 miljoen] [20-30 miljoen] [20-30 miljoen] [20-30 miljoen] REV BLENDED BEVG MIX [40-50 miljoen] [40-50 miljoen] [50-60 miljoen] [50-60 miljoen] [40-50 miljoen] [50-60 miljoen] [50-60 miljoen] [60-70 miljoen] REV FRAP COFFEE BASE — — — — [20-30 miljoen] [30-40 miljoen] [20-30 miljoen] [20-30 miljoen] REV EXTRACT — — — — [1-10 miljoen] [10-20 miljoen] [10-20 miljoen] [10-20 miljoen] REV EQUIPMENT [1-10 miljoen] [1-10 miljoen] [1-10 miljoen] [1-10 miljoen] [1-10 miljoen] [1-10 miljoen] [10-20 miljoen] [20-30 miljoen] REV SHIPPING [40-50 duizend] [30-40 duizend] [70-80 duizend] [300-400 duizend] [300-400 duizend] [200-300 duizend] [1-10 miljoen] [1-10 miljoen] REV ROYALTIES — — — — — — — — REV MANAGEMENT SERVICE FEE [1-10 miljoen] [1-10 miljoen] [1-10 miljoen] [800-900 duizend] [900 duizend-1 miljoen] [600-700 duizend] — — REV OTHER REV [1-10 miljoen] [1-10 miljoen] [1-10 miljoen] [1-10 miljoen] [1-10 miljoen] [1-10 miljoen] [1-10 miljoen] [1-10 miljoen] SALES DISC ([100-200 duizend]) [80-90 duizend] ([1-10 duizend]) ([200-300 duizend]) ([500-600 duizend]) ([600-700 duizend]) ([1-10 miljoen]) ([100-200 duizend]) TRADE DISCOUNTS-DIRECT TO MARKET — — — — — ([30-40 duizend]) ([10-20 duizend]) ([1-10 miljoen]) DIRECT TO MARKET COUPON DISCOUNTS — — — — — — — ([20-30 duizend]) DIRECT TO MARKET SLOTTING COSTS — — — — — — ([20-30 duizend]) ([200-300 duizend]) UNSALABLE RETURNS AND ALLOWANCE — — — — — — — ([20-30 duizend]) SALES RETURNS/ALLOWANCES — — — — — ([1-10 duizend]) ([10-20 duizend]) ([90-100 duizend]) Afgerond 0 (0) (0) 0 (0) 0 (0) (0) Inkomsten per rekening [100-200 miljoen] [100-200 miljoen] [100-200 miljoen] [100-200 miljoen] [100-200 miljoen] [200-300 miljoen] [300-400 miljoen] [300-400 miljoen]

(94) Starbucks gaf aan dat de inkomsten onder „REV PACKAGED COFFEE” in tabel 2 verband houden met de koffiebrand- en verpakkingsactiviteiten van SMBV. De overige inkomsten houden volgens Starbucks verband met de administratief en logistiek ondersteunende activiteiten van SMBV. Een klein deel van de in Nederland gebrande koffie wordt verder verwerkt door externe producenten. Het betreft „REV SINGLE SERVE PODS-COFFEE”, „REV SINGLE SERVE PODS-VERISMO”, „REV SOLUBLE COFFEE”, „REV FRAP COFFEE BASE” en „REV EXTRACT”. Die inkomsten zouden ook geclassificeerd moeten worden als inkomsten uit administratieve en logistieke ondersteuning, omdat de onderliggende inkomsten die aan de ontwikkelaars worden gefactureerd de waarde vertegenwoordigen die door derden, en niet door SMBV, wordt gecreëerd. In elk geval zijn deze inkomsten volgens Starbucks maar een klein gedeelte van de totale output van SMBV wat het branden van koffie betreft.

(95) Met betrekking tot de prijsstelling van producten verstrekte Starbucks een voorbeeld van een […] price list voor verscheidene kwartalen van 2013 en 2014, waarin de prijzen zijn opgenomen voor door Starbucks verkochte koffieproducten en niet-koffiegerelateerde producten. Volgens Starbucks […].

(96) Wat de prijsstelling van koffieproducten betreft: de prijzen worden berekend op basis van formules waarin de kosten zijn opgenomen en variëren per product. Starbucks gaf als voorbeeld de formule voor de kostenopbouw van het product „[certificatieprogramma koffieproduct e]”, het best verkochte product van SMBV. De prijzen voor gebrande koffie die SMBV aan de winkels in rekening brengt, worden berekend op basis van de kosten die SCTC voor de groene koffiebonen betaalt en waaraan […], aankoopkosten en […] worden toegevoegd. Aan dit bedrag worden kosten voor „[…]” toegevoegd voor […], alsook […]. Tot slot wordt voor het gebruik van het [certificatieprogramma] een licentievergoeding aan een derde betaald (49).

(97) Wat betreft de prijzen van niet-koffiegerelateerde producten die SMBV aan de winkels verkoopt, gaf Starbucks aan dat de prijzen van de door SMBV aan de winkels geleverde niet-koffiegerelateerde producten worden vastgesteld door een percentage ter dekking van de kosten in de […] (de zogenoemde [marge ter dekking van de kosten]) aan de aankoopprijs van de niet-koffiegerelateerde producten toe te voegen. [Deze marge ter dekking van de kosten] in de […] wordt door SMBV in rekening gebracht om de uitgaven voor […] te dekken. Hiermee worden echter niet alleen de uitgaven voor […] van SMBV gedekt, maar alle relevante kosten in de […]. Aangezien de eindprijzen die SMBV voor niet-koffiegerelateerde producten aan de winkels in rekening brengt, worden berekend door [een marge ter dekking van de kosten] in de […] op de productkosten toe te passen, stemt de door SMBV geregistreerde winst op niet-koffiegerelateerde producten in feite overeen met [deze marge ter dekking van de kosten] in de […].

(98) De belangrijkste uitgavenpost van SMBV zijn salariskosten, die in 2014 [1-10 miljoen] EUR bedroegen op een totaal van 16 124 000 EUR aan exploitatiekosten datzelfde jaar. Andere grote exploitatiekostenposten van SMBV waren in 2014 loongerelateerde uitgaven, loonbelasting, betalingen voor huur en lease, afschrijvingen op apparatuur en afschrijvingen op immateriële vaste activa. Hoewel SMBV vóór 2013 geen afschrijvingen op immateriële vaste activa had, was dit een van de grootste exploitatiekostenposten in 2014 en bedroegen deze 628 000 EUR. Het was dat jaar een grotere kostenpost dan herstellingen en onderhoud van de apparatuur, elektriciteit, oninbare vorderingen, kantoor- en informaticabenodigdheden en dergelijke (bijvoorbeeld uitgaven voor softwarelicenties, die als een aparte post worden geboekt). De afschrijvingen op immateriële vaste activa lijken betrekking te hebben op een intellectuele-eigendomsrecht dat in 2012 voor het eerst in de financiële rekeningen is opgenomen en dat voor meer dan 4 miljoen EUR zou zijn verworven. Bovendien was „marktonderzoek” in 2014 een grote exploitatiekostenpost; die bedroeg dat jaar [100-200 duizend] EUR.

2.6.2. Royaltybetalingen

(99) De belastbare winst van SMBV in Nederland, die op basis van de SMBV APA wordt bepaald door deze te relateren aan de exploitatiekosten van de onderneming, worden verminderd met een aan Alki LP betaalde royalty. De Commissie verzocht Nederland en Starbucks om meer details over de hoogte van het bedrag aan royaltybetaling en de exacte berekening van de belastinggrondslag.

(100) De winst-en-verliesrekening van SMBV zoals opgenomen in de jaarrekeningen, zijn weergegeven in tabel 3. Tabel 3 Winst-en-verliesrekeningen van SMBV 2001-2014 (EUR) 2001/2002 2002/2003 2003/2004 2004/2005 2005/2006 2006/2007 2007/2008 2008/2009 2009/2010 2010/2011 2011/2012 2012/2013 2013/2014 Verkoop 14 067 934 51 700 060 63 950 312 83 240 391 108 855 325 118 663 171 128 784 681 135 677 607 142 627 243 184 159 097 286 217 379 327 632 453 350 538 852 Directe kostprijs van de verkoop (15 398 686 ) (41 799 345 ) (50 148 768 ) (68 349 376 ) (85 467 406 ) (98 615 765 ) (108 107 101 ) (115 352 332 ) (120 020 824 ) (153 275 834 ) (252 500 829 ) (286 969 488 ) (305 831 016 ) waarvan kosten groene koffiebonen (*2) [0-10 miljoen] [10-20 miljoen] [10-20 miljoen] [10-20 miljoen] [10-20 miljoen] [20-30 miljoen] [20-30 miljoen] [20-30 miljoen] [30-40 miljoen] [40-50 miljoen] [60-70 miljoen] [60-70 miljoen] [60-70 miljoen] Brutomarge (1 330 752 ) 9 900 715 13 801 544 14 891 015 23 387 919 20 047 406 20 677 580 20 325 275 22 606 419 30 883 263 33 716 550 40 662 965 44 707 836 Algemene en administratieve kosten (3 150 256 ) (8 474 279 ) (8 997 548 ) (5 086 145 ) (7 303 608 ) (10 158 687 ) (15 221 123 ) (16 742 108 ) (16 835 153 ) (14 303 059 ) (17 469 758 ) (16 626 967 ) (16 124 052 ) Wisselkoersresultaten 219 905 33 743 5 102 24 784 (388 855 ) (166 915 ) (467 072 ) 1 849 067 (2 266 492 ) (2 089 448 ) (8 162 650 ) 709 539 (2 272 582 ) Overige kosten (zie voetnoot) 4 744 084 526 555 (2 165 152 ) (6 336 360 ) (11 594 191 ) (4 699 336 ) (1 698 150 ) (2 470 449 ) (1 079 817 ) (12 352 838 ) (5 786 211 ) (22 812 962 ) (24 285 088 ) EBIT (winst vóór rente en belastingen) 482 981 1 986 734 2 643 946 3 493 294 4 101 265 5 022 468 3 291 235 2 961 785 2 424 957 2 137 918 2 297 931 1 932 575 2 026 114 Rentebaten 17 328 34 576 27 668 51 766 167 195 248 997 304 939 86 995 45 402 30 073 18 763 14 200 76 209 Rentelasten 0 (803 856 ) (1 263 915 ) (1 272 114 ) (817 041 ) (2 356 989 ) (2 097 056 ) (1 345 779 ) (817 041 ) (737 371 ) (735 233 ) (411 315 ) (434 454 ) Resultaat vóór belastingen 500 309 1 217 454 1 407 699 2 272 946 2 763 349 2 914 476 1 499 118 1 703 001 1 653 318 1 430 620 1 581 461 1 535 460 1 667 869 Vennootschapsbelasting (171 805 ) (418 774 ) (484 408 ) (733 370 ) (783 194 ) (844 309 ) (383 909 ) (427 159 ) (428 611 ) (337 599 ) (395 365 ) (391 220 ) (575 812 ) Nettajaarresultaat 328 504 798 680 923 291 1 539 576 1 980 155 2 070 167 1 115 209 1 275 842 1 224 707 1 093 021 1 186 096 1 144 240 1 092 057

(101) In de voetnoten bij de jaarrekeningen wordt de post „overige kosten” in tabel 3 als volgt gedefinieerd: „Overige kosten hebben betrekking op een royaltyovereenkomst met de gelieerde onderneming [CV 1], die op 13 december 2006 aan Alki LP is toegewezen en op een fiscale ruling met de Nederlandse belastingdienst is gebaseerd.” De APA waarnaar deze voetnoot verwijst, is de SMBV APA. Dit wijst er dus op dat de accountant van SMBV van oordeel was dat de royaltybetalingen van SMBV aan Alki LP in de SMBV APA worden bepaald.

(102) Die royalty wordt in de winst-en-verliesrekening als een restpost berekend. Bij het opstellen van de winst-en-verliesrekening van SMBV werd voor alle opgevoerde bedragen met uitzondering van de royalty een zakelijke prijsstelling vastgesteld of verondersteld. Op basis van de in de SMBV APA overeengekomen prijsstelling wordt een belastbare winst (de post „result before taxation” (resultaat vóór belastingen) in afbeelding 2) berekend ten belope van ongeveer [9-12] % van de exploitatiekosten van SMBV (de post „general and administrative expenses” (algemene en administratieve kosten) in afbeelding 2). Aangezien evenwel de post „sales” (verkoop) in afbeelding 2 minus alle boekhoudkundige kosten vóór de royaltybetaling (50) niet gelijk is aan deze op basis van de SMBV APA berekende belastbare winst, wordt de winst die deze opslag van [9-12] % overschrijdt door SMBV aan Alki LP betaald in de vorm van een fiscaal aftrekbare royalty voor het intellectuele eigendom in verband met het branden van koffie (de post „other expenses” (overige kosten) in afbeelding 2). Volgens de rekeningen van SMBV wordt de royaltybetaling dus verricht zoals bepaald in de SMBV APA met de Nederlandse Belastingdienst. Afbeelding 2

(103) Omdat de belastinggrondslag in de rekeningen van SMBV tijdens de periode waarin de SMBV APA van toepassing was ongeveer maar niet exact gelijk is aan [9-12] % van de jaarlijkse „algemene en administratieve kosten”, heeft de Commissie Starbucks verzocht voor elk jaar de werkelijke kosten te verstrekken die voor de berekening van de belastinggrondslag werden gebruikt. Starbucks verstrekte informatie over het bedrag aan exploitatiekosten op basis waarvan in het kader van de SMBV APA jaarlijks het belastbaar inkomen werd berekend en ook over de voorgaande boekhoudperioden (sinds 2001), toen een eerdere APA van toepassing was. In elke periode waarin de SMBV APA van toepassing was, waren de kosten die in aanmerking zijn genomen voor de berekening van de belastinggrondslag lager dan doch bijna gelijk aan het bedrag dat als „algemene en administratieve kosten” werd gerapporteerd. Deze kosten bedroegen in de periode 2012-2013 bijvoorbeeld 15 694 137 EUR en in de periode 2007-2008 15 055 253 EUR. In de perioden die aan de toepassing van de SMBV APA zijn voorafgegaan, waren de kosten die in aanmerking werden genomen voor de berekening van de belastinggrondslag veel hoger, omdat deze volgens Starbucks ook de door [niet-gelieerde productieonderneming 1] in rekening gebrachte kosten omvatten. In de periode 2006-2007 bijvoorbeeld bedroegen de kosten die voor de berekening van de belastinggrondslag werden gebruikt [30-40 miljoen] EUR. Dit verklaart waarom de verschuldigde vennootschapsbelasting met meer dan de helft is afgenomen toen de SMBV APA van kracht werd (51), namelijk van 844 309 EUR in 2006-2007 naar 383 909 EUR in 2007-2008, zoals blijkt uit tabel 3.

2.6.3. Informatie over Alki LP

(104) In antwoord op de vragen in het besluit tot inleiding van de procedure heeft Nederland een beschrijving gegeven van de licentierechten die worden gehouden door Alki LP om het intellectuele-eigendomsrecht waarvoor SMBV aan Alki LP een royalty betaalt, te gebruiken en te sublicenseren. In dit verband heeft Nederland uitgelegd dat het intellectuele-eigendomsrecht de volgende drie categorieën omvat: i) merkgerelateerde rechten (52), ii) Starbucks-systeemrechten (53), en iii) koffiegerelateerde rechten (54). Voorts legde Nederland uit dat de kennis en informatie over koffie het gebruik en toepassingen van vertrouwelijke informatie, technologie en specifieke kennis behelst met betrekking tot de recepturen voor het mengen van groene koffiebonen, het proces voor het branden van groene koffiebonen en de productie van andere afgeleide koffieproducten (55).

(105) Nederland verklaarde voorts dat Alki LP in het kader van de overeenkomst voor het branden van koffie (roasting agreement), zoals beschreven in overweging 142, als principaal optreedt die alle ondernemingsrisico's draagt en de daarmee gepaard gaande activiteiten uitoefent (56). Daarom vormt de royalty volgens Nederland niet alleen een vergoeding voor het ter beschikking gestelde intellectuele-eigendomsrecht, maar ook een beloning voor de principaalfunctie van Alki LP.

(106) Met betrekking tot Alki LP heeft Starbucks uitgelegd dat Alki LP geen werknemers in dienst heeft om haar functie van principaal in het kader van de overeenkomst voor het branden van koffie uit te oefenen en dat haar vennoten evenmin werknemers in dienst hebben die deze functie uitoefenen. Volgens Starbucks oefent Alki LP deze functie uit met behulp van de ondersteuning, expertise en vereiste functies van de Starbucks-entiteiten in de VS in overeenstemming met de [overeenkomst inzake kostendeling] (hierna „de overeenkomst inzake kostendeling” genoemd) (57). Volgens Starbucks, en zoals blijkt uit de oprichtingsakte van Alki LP, zijn SCI UK I, Inc (58) en Starbucks Coffee International, Inc. (59) de vennoten van Alki LP.

(107) Starbucks verduidelijkte dat Alki LP in december 2006 aan de groepsstructuur werd toegevoegd als onderdeel van de uitbreiding van de overeenkomst inzake kostendeling, waarmee werd beoogd het hele EMEA-gebied te bestrijken door ook de Britse markt erin op te nemen. Door Alki LP aan de structuur toe te voegen vermeed Starbucks dat de royaltyinkomsten die Alki LP ontving naar Amerikaans fiscaal recht rechtstreeks in de inkomsten van de vennoten van Alki LP zouden worden geïntegreerd.

2.6.4. Betalingen van Alki LP aan Starbucks Corporation in het kader van de overeenkomst inzake kostendeling

(108) Omdat noch Alki LP, noch haar vennoten werknemers hebben (60) en Starbucks stelt dat Alki LP haar functie van principaal op grond van de overeenkomst inzake kostendeling kan uitoefenen, heeft de Commissie om inlichtingen verzocht over de betalingen in het kader van de overeenkomst inzake kostendeling en de diensten waarop deze betalingen betrekking hebben, alsook over de wijze waarop Alki LP de betalingen financiert. Starbucks heeft onderstaand overzicht verstrekt van de betalingen van Alki LP aan Starbucks US, opgedeeld naargelang het type betaling.

(109) In het kader van de overeenkomst inzake kostendeling doet Alki LP royaltybetalingen aan Starbucks US voor de drie categorieën intellectuele eigendom die Starbucks US aan Alki LP in licentie geeft. Die royaltybetalingen bestaan uit i) een inkooproyalty voor de rechten op het merk/handelsmerk, ii) een inkooproyalty voor de rechten op het businessmodel, en iii) een permanente royalty voor de kennis van koffie.

(110) Het bedrag van de royaltybetaling wordt berekend op basis van een formule die uitgaat van de residuelewinstpool. De residuelewinstpool is de som van de door SMBV en Starbucks Coffee BV aan Alki LP betaalde royalty's (61) en de inkomsten die Alki LP van Starbucks Corporation ontvangt (62). Van dat bedrag wordt een zakelijk rendement op de door Alki LP vervulde routinefuncties afgetrokken (63). […]. In dit verband wordt een onderscheid gemaakt tussen intellectuele-eigendomsrechten voor het merk/handelsmerk en het businessmodel enerzijds en de kennis van koffie anderzijds. Dat onderscheid kan worden verklaard door het feit dat Alki LP de uiteindelijke eigendom heeft van de immateriële vaste activa die verband houden met het businessmodel en het handelsmerk/merk voor het EMEA-gebied, terwijl de juridische en uiteindelijke eigendom van de rechten op de kennis van koffie aan Starbucks US toebehoort.

(111) De uiteindelijke eigendom van de immateriële vaste activa die verband houden met het businessmodel en het handelsmerk/merk voor het EMEA-gebied werd in 2002 van Starbucks Corporation aan [CV 1] overgedragen en is sinds 2006 aan Alki LP toegerekend. Voor de uiteindelijke eigendom betaalden [CV 1] en Alki LP inkooproyalty's, waarbij het percentage van het aandeel van de kosten gemaakt in de VS dat Alki LP aan Starbucks US moest betalen degressief werd verminderd van [65-70] % in 2002 tot [0,5-1] % in 2010 en daaropvolgende jaren voor het handelsmerk en van [70-75] % in 2002 tot [0-0,5] % in 2010 en daaropvolgende jaren voor de intellectuele eigendom van het businessmodel. Met deze inkoopbetalingen worden de uiteindelijke eigendomsrechten voor deze twee categorieën intellectuele eigendom voor het EMEA-gebied geacht door Alki LP te zijn afbetaald. Wat de intellectuele eigendom van de kennis van koffie betreft, betaalt Alki LP Starbucks US een permanente royalty van [70-75] % van de residuele winst die aan deze categorie intellectuele eigendom wordt toegerekend.

(112) Starbucks verstrekte een overzicht van de betalingen van de permanente royalty en de inkooproyalty door [CV 1] en Alki LP in de periode 2005-2014. Wat de inkoopbetalingen betreft, betaalde [CV 1] in totaal [1-10] miljoen EUR als inkoopbetalingen voor de intellectuele eigendom van het handelsmerk en het businessmodel aan Starbucks Corporation (64) (65). In december 2006 werd de overeenkomst inzake kostendeling door [CV 1] aan Alki LP toegewezen. Van 2007 tot 2014 betaalde Alki LP [1-10] miljoen EUR voor het handelsmerk en [20-30] miljoen EUR voor de intellectuele eigendom van het businessmodel (66). Dit betekent dat in totaal [10-20] miljoen EUR voor het handelsmerk en [20-30] miljoen EUR voor de intellectuele eigendom van het businessmodel als inkooproyalty's is betaald. In 2014 droeg Alki LP de uiteindelijke eigendom van de intellectuele-eigendomsrechten over aan Starbucks EMEA Ltd, waardoor zij een winst van [1-1,5] miljard EUR als overige bedrijfsopbrengsten in haar winst-en-verliesrekening opnam. Wat betreft de permanente royalty betaalde Alki LP in de periode 2005-2014 gemiddeld [1-10] miljoen EUR per jaar ([70-80] miljoen EUR in totaal) aan Starbucks Corporation voor de intellectuele eigendom van de kennis van koffie (67).

(113) Naast de inkooproyalty en de permanente royalty betaalt Alki LP vergoedingen voor door Starbucks Corporation verrichte diensten en deelt zij in de kosten voor de ontwikkeling van bepaalde immateriële vaste activa (68). In de periode 2008-2014 deelde Alki LP per jaar gemiddeld voor [1-10] miljoen EUR in de kosten en betaalde zij gemiddeld [1-10] miljoen EUR per jaar aan vergoedingen voor diensten.

2.6.5. Inlichtingen over SCTC en over de door SMBV betaalde prijzen voor groene koffiebonen

(114) Omdat de groene koffiebonen door SMBV worden aangekocht via een groepstransactie, meer bepaald omdat deze van SCTC worden aangekocht, verzocht de Commissie om informatie over hoe de prijzen voor deze transactie binnen de groep worden vastgesteld en over de gedurende de gehele toepassingsperiode van de SMBV APA per jaar vastgestelde prijs.

(115) Starbucks heeft de balans en de winst-en-verliesrekeningen van SCTC vanaf 2005 ingediend. In tabel 4 wordt informatie uit die rekeningen weergegeven. De berekening van de door SCTC toegepaste opslag op de kosten van de groene koffiebonen (COGS) werd in het kader van dit besluit door de Commissie toegevoegd. Op basis van de beschikbare boekhoudkundige informatie bedroeg de gemiddelde opslag op de kosten van de groene koffiebonen in de periode van 2005 tot 2010 [ongeveer 3 %], in vergelijking met een gemiddelde opslag van [ongeveer 18 %] in de periode van 2011 tot 2014.

(116) Starbucks gaf aan dat zij vanaf 2011 het verrekenprijzenbeleid voor de verkoop van groene koffiebonen wijzigde om de opslag op de productkosten te verhogen in het licht van het toenemende belang van de activiteiten van SCTC, vooral haar toenemende expertise op het gebied van de aankoop van koffie en, nog belangrijker, het feit dat die onderneming eigenaar en beheerder was van het evoluerende „C.A.F.E. Practices”-programma.

(117) Het „C.A.F.E. Practices”-programma werd in 2004 gelanceerd in samenhang met de opening van het ondersteuningscentrum voor boeren in Costa Rica. Het is bedoeld als een evoluerend programma waarmee boeren, exporteurs en afnemers voortdurend met elkaar in contact kunnen staan om i) de kwaliteit van de koffie te verbeteren, ii) economische verantwoording af te leggen voor betalingen op alle niveaus van de toeleveringsketen, iii) te zorgen voor maatschappelijke verantwoordelijkheid op het gebied van arbeidsomstandigheden, de bescherming van de rechten van werknemers en fatsoenlijke leefomstandigheden, en iv) aan te zetten tot leiderschap op milieugebied voor het telen en verwerken van groene koffiebonen.

(118) Om te kunnen nagaan of de toenemende activiteiten, die volgens Starbucks de hogere opslag verklaren, in de rekeningen worden bevestigd, worden in tabel 4 ook de activa van SCTC weergegeven. Hoewel de totale activa sinds 2010 inderdaad aanzienlijk zijn toegenomen, is dit vooral het gevolg van een hoger kassaldo. De bedrijfsactiva exclusief liquide middelen zijn van 2010 tot 2014 met minder dan een derde toegenomen.

(119) In de jaarverslagen van SCTC die Starbucks heeft ingediend, worden in de begeleidende toelichtingen ook geen verschillen in risico's, functies of activa tussen 2010 en 2011 vermeld. De activiteiten en risico's worden voor deze periode in identieke bewoordingen beschreven; de belangrijkste activiteit van SCTC is volgens beide jaarverslagen de aan- en verkoop van groene koffiebonen van hoge kwaliteit en daarmee verband houdende activiteiten op het gebied van kwaliteitscontrole en be- en verwerking (logistiek, opslag, maken van melanges, decafeïneren enz.). Tabel 4 Financiële gegevens van SCTC (CHF) 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014 Verkoop SCTC [500-600 miljoen] [600-700 miljoen] [600-700 miljoen] [600-700 miljoen] [600-700 miljoen] [500-600 miljoen] [900-1 000 miljoen] [1,5-2 miljard] [1-1,5 miljard] [900-1 000 miljoen] COGS SCTC [500-600 miljoen] [500-600 miljoen] [600-700 miljoen] [600-700 miljoen] [600-700 miljoen] [400-500 miljoen] [800-900 miljoen] [1 -1,5 miljard] [800-900 miljoen] [700-800 miljoen] Brutomarge (verkoop — COGS) [20-30 miljoen] [30-40 miljoen] [40-50 miljoen] [30-40 miljoen] [40-50 miljoen] [30-40 miljoen] [100-200 miljoen] [200-300 miljoen] [100-200 miljoen] [100-200 miljoen] Brutomarge op COGS [4,5-7,5] % [4,5-7,5] % [4,5-7,5] % [4,5-7,5] % [4,5-7,5] % [4,5-7,5] % [16,5-19,5] % [16,5-19,5] % [19,5-22,5] % [16,5-19,5] % OpEx (excl. voorzieningen) [1 -10 miljoen] [1 -10 miljoen] [1 -10 miljoen] [1 -10 miljoen] [1 -10 miljoen] [1 -10 miljoen] [1 -10 miljoen] [1 -10 miljoen] [1 -10 miljoen] [1 -10 miljoen] Winst vóór belastingen [10-20 miljoen] [20-30 miljoen] [20-30 miljoen] [20-30 miljoen] [30-40 miljoen] [20-30 miljoen] [100-200 miljoen] [200-300 miljoen] [100-200 miljoen] [100-200 miljoen] Belastingen [1-10 miljoen] [1-10 miljoen] [1-10 miljoen] [1-10 miljoen] [1-10 miljoen] [1-10 miljoen] [10-20 miljoen] [10-20 miljoen] [10-20 miljoen] [10-20 miljoen] Nettowinst [10-20 miljoen] [20-30 miljoen] (*3) [20-30 miljoen] (*3) [20-30 miljoen] [20-30 miljoen] [10-20 miljoen] [100-200 miljoen] [100-200 miljoen] [100-200 miljoen] [100-200 miljoen] Totale activa [200-300 miljoen] [200-300 miljoen] [200-300 miljoen] [200-300 miljoen] [200-300 miljoen] [100-200 miljoen] [300-400 miljoen] [500-600 miljoen] [600-700 miljoen] [700-800 miljoen] Totale active zonder liquide en quasi-liquide middelen (incl. verhandelbare effecten) [100-200 miljoen] [100-200 miljoen] [100-200 miljoen] [100-200 miljoen] [100-200 miljoen] [100-200 miljoen] [300-400 miljoen] [100-200 miljoen] [100-200 miljoen] [100-200 miljoen]

(%) 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014 Opslag op COGS [1,5-4,5] [1,5-4,5] [1,5-4,5] [1,5-4,5] [4,5-7,5] [1,5-4,5] [16,5-19,5] [13,5-16,5] [19,5-22,5] [16,5-19,5]

(120) Aangezien Starbucks het „C.A.F.E. Practices”-programma aanvoerde om de hogere door SCTC in rekening gebrachte marge te verklaren, heeft de Commissie Starbucks verzocht om de kosten van dat programma en van de ondersteuningscentra voor boeren te verstrekken. Starbucks gaf ramingen van de jaarlijkse kosten van: i) het „C.A.F.E. Practices”-programma, en ii) de ondersteuningscentra voor boeren, zoals weergegeven in tabel 5. Tabel 5 Directe en indirecte kosten van het „C.A.F.E. Practices”-programma en de ondersteuningscentra voor boeren (USD) FY04 FY05 FY06 FY07 FY08 FY09 FY10 FY11 FY12 FY13 FY14 1) Toegerekende uitgaven C.A.F.E. Practices N/A N/A N/A N/A N/A N/A [500 000 -600 000 ] [100 000 -200 000 ] [1 000 000 -10 000 000 ] [1 000 000 -10 000 000 ] [1 000 000 -10 000 000 ] 2) Kosten ondersteuningscentra voor boeren [800 000 -900 000 ] [1 000 000 -10 000 000 ] [1 000 000 -10 000 000 ] [1 000 000 -10 000 000 ] [1 000 000 -10 000 000 ] [1 000 000 -10 000 000 ] [1 000 000 -10 000 000 ] [1 000 000 -10 000 000 ] [1 000 000 -10 000 000 ] [1 000 000 -10 000 000 ] [1 000 000 -10 000 000 ] 3) Andere kosten gerelateerd aan C.A.F.E. Practices N/A N/A [60 000 -70 000 ] [1 000 000 -10 000 000 ] [1 000 000 -10 000 000 ] [200 000 -300 000 ] [700 000 -800 000 ] [400 000 -500 000 ] [60 000 -70 000 ] [200 000 -300 000 ] [1 000 000 -10 000 000 ] Totaal [800 000 -900 000 ] [1 000 000 -10 000 000 ] [1 000 000 -10 000 000 ] [1 000 000 -10 000 000 ] [1 000 000 -10 000 000 ] [1 000 000 -10 000 000 ] [1 000 000 -10 000 000 ] [1 000 000 -10 000 000 ] [1 000 000 -10 000 000 ] [1 000 000 -10 000 000 ] [1 000 000 -10 000 000 ]

(121) In de periode 2011-2014 bedroegen de gecombineerde kosten van het „C.A.F.E. Practices”-programma en de ondersteuningscentra voor boeren maximaal [0,5-1] % van de waarde van de door SCTC aangekochte groene koffiebonen (69).

(122) Als antwoord gaf Starbucks aan dat het „C.A.F.E. Practices”-programma moet worden beschouwd als intellectuele eigendom waarvan de waarde losstaat van de onderliggende kosten.

(123) De Commissie heeft Starbucks verzocht het verrekenprijzenrapport te verstrekken dat betrekking heeft op de prijsstelling voor de door SCTC aan SMBV verkochte groene koffiebonen. Volgens Starbucks zijn van oudsher geen verrekenprijsdocumenten opgesteld waarin de betrekkingen tussen SCTC en SMBV aan bod komen. In antwoord op het verzoek van de Commissie heeft Starbucks op 13 april 2015 een ad-hocrapport over de verrekenprijzen van SCTC verstrekt.

(124) Volgens het verstrekte ad-hocverrekenprijzenrapport bepaalt SCTC de prijzen voor aan haar gelieerde ondernemingen door een opslag toe te passen op de productkosten die verband houden met de groene koffiebonen die zij levert.

(125) Bovendien werden voor het vaststellen van een gangbare zakelijke opslag op de productkosten voor SCTC voor de aankoop van groene koffiebonen drie aparte componenten bepaald: — intellectuele eigendom — „C.A.F.E. Practices”-programma: SCTC beheert het „C.A.F.E. Practices”-programma en gebruikt waardevolle knowhow die, wanneer deze in de bedrijfsactiviteiten van Starbucks wordt geïntegreerd, een constant aanbod garandeert en de duurzaamheid van het Starbucks-merk ondersteunt. Starbucks heeft deze transactie geanalyseerd aan de hand van vergelijkbare licentieovereenkomsten voor levensmiddelen- en landbouwtechnologieën; — aankoop: SCTC oefent de aankoopfunctie uit voor groene koffiebonen. Starbucks heeft deze transactie geanalyseerd aan de hand van vergelijkbare aankoopovereenkomsten tussen derden; — financiering: SCTC moet een rendement genereren om de kosten van onverkochte voorraden en nettovorderingen voor groene koffiebonen te financieren. Starbucks onderzocht wat voor SCTC een passend rendement voor de financiering zou zijn.

(126) Wanneer de resultaten voor elk van de aparte componenten die SCTC heeft onderzocht worden samengevoegd, zou het gecombineerde resultaat voor groene koffiebonen voor de gehele periode van 2005 tot en met 2014 het volgende zijn (zie tabel 6): Tabel 6 Opslag op productkosten (%) Component Opslag op productkosten Laagste kwartiel Opslag op productkosten Mediaan Opslag op productkosten Hoopgste kwartiel Intellectuale eigendom – ”C.A.F.E. Practices” – programma 1,4 4,2 9,9 Aankoop 4,7 6,0 8,0 Financiering [1,5-4,5] [1,5-4,5] [1,5-4,5] Totaal % opslag op productkosten [7,5-10,5] [10,5-13,5] [19,5-22,5]

(127) De gecombineerde zakelijke range van de totale opslag op de productkosten die SCTC voor de aan SMBV verkochte koffie in rekening brengt, ligt volgens het ad-hocverrekenprijzenrapport voor de gehele periode van 2005 tot en met 2014 tussen het laagste kwartiel van [ongeveer 9 %] en het hoogste kwartiel van [ongeveer 21 %], met een mediaan van [ongeveer 12 %].

(128) Volgens Starbucks valt de daadwerkelijke gerealiseerde brutomarge (70) volledig binnen de zakelijke range. Dit zou worden ondersteund door het feit dat de brutomarge op verkopen door SCTC [ongeveer 12 %] bedroeg voor de jaren 2005 tot en met 2014, gebaseerd op een gewogen gemiddelde.

(129) De Commissie heeft Starbucks verzocht de gegevens en componenten van de opslag te verstrekken die zijn gebruikt om de aan de Commissie meegedeelde cijfers voor de kwartielen en medianen voor de periode 2005 tot en met 2014 te bepalen. Starbucks gaf aan dat deze gegevens niet beschikbaar zijn.

(130) Starbucks heeft op 29 juni 2015 informatie verstrekt ter staving van de prijsstelling voor de groene koffiebonen in het verstrekte ad-hocverrekenprijzenrapport en met name van de cijfers in tabel 6 waarvoor de Commissie om onderliggende gegevens had verzocht.

(131) In tegenstelling tot wat in de op 13 april 2015 door Starbucks verstrekte tabel was aangegeven, zijn de waarden in de tabel met betrekking tot het „C.A.F.E. Practices”-programma (1,4 % en 9,9 %) niet het laagste kwartiel (25e kwartiel) en het hoogste kwartiel (75e kwartiel). Het zijn veeleer de twee uiterste waarden, d.w.z. de laagste en de hoogste waarde, van een vergelijking van licentieovereenkomsten. In de op 29 juni 2015 verstrekte informatie vermeldt Starbucks elf licentieovereenkomsten met betrekking tot technologielicenties die volgens haar vergelijkbaar zijn met het „C.A.F.E. Practices”-programma. Die overeenkomsten betreffen voedingsmiddelen en dranken. De range van percentages die Starbucks als resultaat krijgt, wordt in tabel 7 weergegeven. Starbucks legde uit dat het „percentage opslag op de productkosten” in tabel 7 „is berekend als het gemiddelde van elke waarneming gedeeld door één minus het gemiddelde van de waarneming” (vertaling Commissie), hoewel niet wordt verklaard waarom de opslag op de productkosten zo wordt berekend, zonder informatie over of zonder rekening te houden met de kosten van de bij de respectievelijke overeenkomsten betrokken ondernemingen. Tabel 7 Toelichting van Starbucks bij eerder verstrekte gegevens over de interkwartielrange van 1,4 % tot 9,9 % voor de prijsstelling van het „C.A.F.E. Practices”-programma Gemiddelde waarneming Percentage opslag op de producktkosten Hoogste waargenomen 9,0 % 9,9 % Hoogste kwartiel 6,0 % 6,4 % Mediaan 4,0 % 4,2 % Laagste kwartiel 2,7 % 2,8 % Laagste waargenomen waarde 1,4 % 1,4 % Waarnemingen 11 11

(132) In de op 29 juni 2015 verstrekte informatie gaf Starbucks ook een prijs voor de aankoopfunctie van SCTC die was geraamd aan de hand van vergelijkbare transacties die Starbucks op basis van de PowerK-database en de LIVEDGAR-database had vastgesteld. Dertien overeenkomsten waarbij inkoopbemiddelingsdiensten door een onafhankelijke inkoopagent worden verleend, worden geacht overeen te stemmen met de aankoopdiensten die SCTC aan SMBV verleende.

(133) De resultaten van de analyse worden voorgesteld als percentages van de fob-productkosten (free on board, vrij aan boord), zijnde de kosten die aan de afnemer in rekening worden gebracht voor geleverde producten. De mediaan van de gepresenteerde waarnemingen is 6 %. Starbucks drukt het resultaat uit in een interkwartielrange van productkosten van 4,7 % tot 8,0 %.

(134) Meer bepaald hebben de waarnemingen betrekking op overeenkomsten met de volgende principalen, waarbij de provisies als een percentage van de fob-tarieven tussen haakjes worden vermeld: Aeropostale, Inc (5 %), Ateca Production International, Inc.(7 %), BELL SPORTS CORP. (6 %), COLUMBIA SPORTSWEAR CO (1,5 %), Designs Apparel Inc. (5 %), F.I.S. Inc (10 %), He-Ro Industries Incorporated (10 %), JONES APPAREL GROUP INC/NINE WEST GROUP INC. (10 %), Mannesmann Pipe&Steel Corporation (2 %), Skin Shoes LLC (8 %), Skin Inc. (6 %), TI Sportswear Inc. (4,7 %) en WW Mexicana (1 %). De interkwartielrange van deze waarnemingen ligt tussen 4 % en 8,5 %. Zoals met betrekking tot de prijsstelling van het „C.A.F.E Practices”-programma gaf Starbucks aan dat „het percentage verkopen wordt berekend als het percentage fob gedeeld door één plus het percentage f.o.b.” (71) (vertaling Commissie). Deze aanpassing van de cijfers uit de vergelijkende analyse wordt niet verklaard en lijkt niet overeen te komen met een gebruikelijke financiële correctie.

(135) Ten slotte berekent Starbucks de prijs voor wat als financierende functie wordt voorgesteld en wat SCTC volgens Starbucks zou moeten ontvangen als tegenprestatie voor „het in voorraad houden van groene koffie en voor het voor eigen risico en rekening financieren van nettovorderingen”. Dit rendement berekent Starbucks door gewogen gemiddelde kapitaalkosten toe te passen op de vorderingen en de voorraden van SCTC voor 2014 en wordt zo op [ongeveer 3 %] vastgesteld.

(136) Om de winst te berekenen die SMBV uit het branden van de van SCTC aangekochte groene koffiebonen heeft gegenereerd, verzocht de Commissie Starbucks tot slot om de door SMBV aan SCTC betaalde prijs. Starbucks gaf een overzicht van de gemiddelde prijzen (per pond) die SCTC aan SMBV in rekening bracht en van de door SMBV aan SCTC betaalde bedragen; deze zijn hieronder in tabel 8 weergegeven. SMBV heeft geen andere betalingen aan SCTC uitgevoerd. Tabel 8 Door SMBV aan SCTC betaalde bedragen voor de aankoop van groene koffiebonen Verkopen van SCTC

FY Purchase value in EUR Purchase volume in Pounds Unit price in EUR/lbs 2002 — — 2003 [10 000 000 — 20 000 000 ] [10 000 000 — 20 000 000 ] [1,0000 — 1,5000] 2004 [10 000 000 — 20 000 000 ] [10 000 000 — 20 000 000 ] [1,0000 — 1,5000] 2005 [10 000 000 — 20 000 000 ] [1 000 000 — 10 000 000 ] [1,0000 — 1,5000] 2006 [10 000 000 — 20 000 000 ] [10 000 000 — 20 000 000 ] [1,0000 — 1,5000] 2007 [20 000 000 — 30 000 000 ] [20 000 000 — 30 000 000 ] [1,0000 — 1,5000] 2008 [20 000 000 — 30 000 000 ] [10 000 000 — 20 000 000 ] [1,0000 — 1,5000] 2009 [20 000 000 — 30 000 000 ] [10 000 000 — 20 000 000 ] [1,0000 — 1,5000] 2010 [30 000 000 — 40 000 000 ] [20 000 000 — 30 000 000 ] [1,0000 — 1,5000] 2011 [40 000 000 — 50 000 000 ] [20 000 000 — 30 000 000 ] [2,0000 — 2,5000] 2012 [60 000 000 — 70 000 000 ] [20 000 000 — 30 000 000 ] [2,0000 — 2,5000] 2013 [60 000 000 — 70 000 000 ] [30 000 000 — 40 000 000 ] [1,5000 — 2,0000] 2014 [60 000 000 — 70 000 000 ] [40 000 000 — 50 000 000 ] [1,5000 — 2,0000]

2.6.6. Informatie en cijfers over de Starbucks-winkels

(137) De door SMBV gedistribueerde producten, die door SMBV zijn geproduceerd of door SMBV van andere leveranciers zijn aangekocht, worden aan winkels verkocht. Sommige van die winkels zijn onafhankelijk, andere zijn eigendom van Starbucks. De Commissie heeft om inlichtingen gevraagd om na te gaan of er een verschil is in de commerciële voorwaarden voor winkels die eigendom zijn van de groep en voor onafhankelijke winkels.

(138) Wat de Starbucks-winkels betreft, heeft Starbucks inlichtingen verstrekt over de verschillende programma's voor licentiehouders en de criteria om Starbucks-winkels in het EMEA-gebied te ontwikkelen, een overzicht gegeven van de winkels in het EMEA-gebied en cijfers verstrekt over de omzet van de winkels en de in 2012 door deze winkels aan Starbucks Coffee BV betaalde licentievergoedingen. Volgens deze informatie varieert het percentage van de licentievergoedingen over de omzet dat de drie verschillende licentieprogramma's (de onafhankelijke geografische licentiehouders, de geografische licentiehouders die eigendom zijn van de onderneming en de „channel”-licentiehouders) betalen van land tot land en bedraagt dit [5 tot 10] %.

2.6.7. Inlichtingen over de winstgevendheid van andere door Starbucks geëxploiteerde koffiebranderijen

(139) De Commissie verzocht Starbucks om financiële informatie over de winstgevendheid van alle andere door de groep geëxploiteerde koffiebranderijen, in het bijzonder Starbucks Manufacturing Corporation (hierna „SMC” genoemd), die volgens openbaargemaakte informatie tot de Starbucks-groep behoort. De Commissie verzocht om deze inlichtingen omdat de OESO-richtlijnen Verrekenprijzen van 2010 aanbevelen om interne gegevens te gebruiken om het zakelijke karakter van de winstverdeling te testen (72). Starbucks gaf aan dat SMC naast SMBV de enige andere door de groep geëxploiteerde koffiebranderij was. Omdat SMC niet over gecontroleerde rekeningen beschikt, heeft Starbucks pro-formarekeningen op basis van interne rapportering van de onderneming verstrekt.

(140) De door Starbucks verstrekte gegevens worden in tabel 9 weergegeven. De verhoudingen winst/verkoop en winst/exploitatiekosten (73) werden in het kader van dit besluit door de Commissie toegevoegd, gelet op het feit dat in de SMBV APA is overeengekomen dat een verhouding winst/exploitatiekosten van [9-12] % een zakelijke vergoeding voor SMBV is. Voor SMC bedroeg deze verhouding de voorbije vier boekhoudperioden ongeveer 500 %. Tabel 9 Financial information on US manufacturing company Starbucks Manufacturing Corporation Financiële informatie over de in de VS gevestigde producerende onderneming Starbucks Manufacturing Corporation 2011 2012 2013 2014 Verkoop van Starbucks Manufacturing Corportion [700 000 000 – 800 000 000 ] [1 000 000 000 – 1 500 000 000 ] [1 000 000 000 – 1 500 000 000 ] [1 000 000 000 – 1 500 000 000 ] COGS [(500 000 000 ) – (600 000 000 )] [(800 000 000 ) – (900 000 000 )] [(800 000 000 ) – (900 000 000 )] [(700 000 000 ) – (800 000 000 )] Overige inkomsten en winst [100 000 – 200 000 ] [600 000 – 700 000 ] [300 000 – 400 000 ] [1 000 000 – 10 000 000 ] Inhoudingen [(40 000 000 ) – (50 000 000 )] [(60 000 000 ) – (70 000 000 )] [(70 000 000 ) – (80 000 000 )] [(80 000 000 ) – (90 000 000 )] waarvan salarissen en lonen [(10 000 000 ) – (20 000 000 )] [(20 000 000 ) – (30 000 000 )] [(20 000 000 ) – (30 000 000 )] [(30 000 000 ) – (40 000 000 )] waarvan afschrijvingen [(10 000 000 ) – (20 000 000 )] [(10 000 000 ) – (20 000 000 )] [(10 000 000 ) – (20 000 000 )] [(10 000 000 ) – (20 000 000 )] Totaal inkomsten [100 000 000 – 200 000 000 ] [400 000 000 – 500 000 000 ] [300 000 000 – 400 000 000 ] [500 000 000 – 600 000 000 ] Winstmarge (opbrengsten/verkoop) [20 % – 25 %] [30 % – 35 %] [30 % – 35 %] [35 % – 40 %] Winst op exploitatiekosten (opbrengsten/inhoudingen) [400 % – 450 %] [650 % – 700 %] [500 % – 550 %] [550 % – 600 %]

2.7. Beschrijving van de verschillende contracten waarin de taken en verantwoordelijkheden van SMBV zijn vastgelegd

(141) Toen SMBV in Nederland werd opgericht, sloot zij verschillende overeenkomsten waarin de verdeling van de taken en verantwoordelijkheden tussen SMBV en haar wederpartijen contractueel werd vastgelegd. De drie overeenkomsten die voor dit besluit relevant zijn, zijn de overeenkomst voor het branden van koffie tussen SMBV en Alki LP, de overeenkomst voor de aankoop van groene koffie tussen SMBV en SCTC en de leveringsovereenkomst tussen SMBV en de winkels.

(142) In de overeenkomst voor het branden van koffie, die op 1 januari 2002 van kracht werd, is het productieproces geregeld. In het kader van die overeenkomst treedt Alki LP als principaal op en SMBV als eigenaar van de branderij. SMBV betaalt Alki LP een licentievergoeding en in ruil daarvoor geeft Alki LP SMBV toegang tot de intellectuele-eigendomsrechten en neemt zij ook het met de activiteiten van SMBV gepaard gaande ondernemingsrisico over zoals kostenoverschrijdingen en de verkoop van de producten. SMBV brandt de groene koffiebonen en stelt de gebrande koffie en andere koffiegerelateerde producten ter beschikking aan de winkels (zoals bepaald in de hieronder besproken leveringsovereenkomst en de ADOA (74)). Als eigenaar van de branderij moet SMBV ervoor zorgen dat de juiste apparatuur wordt gebruikt, de juiste processen worden toegepast en de goederen worden geproduceerd in overeenstemming met de door Alki LP vastgestelde specificaties. SMBV is de eigenaar van de aangekochte producten, die zij moet aankopen bij leveranciers die door Alki LP zijn aangewezen en/of goedgekeurd. SMBV moet ervoor zorgen dat de producten op het ogenblik van de levering aan de productspecificaties van Alki LP voldoen en SMBV moet onmiddellijk op eigen kosten alle hoeveelheden gebrekkige of niet-presterende producten vervangen. Alki LP draagt echter de risico's van de verliezen die kunnen ontstaan door de productie, de verkoop, het vervoer, de opslag, de behandeling of ander gebruik van de producten en moet SMBV vrijwaren tegen alle schadevorderingen.

(143) De overeenkomst voor de aankoop van groene koffie werd van kracht op 22 april 2002 en bepaalt de voorwaarden voor de verkoop van groene koffiebonen van SCTC aan SMBV. SCTC zal de bonen aan SMBV verkopen tegen de prijzen die in de door SCTC opgestelde prijslijsten zijn opgenomen. SMBV zal op basis van aankoopprognoses een aankooporder voor koffie afgeven. SCTC zal de bonen leveren […].

(144) In de leveringsovereenkomst worden de verantwoordelijkheden voor de levering van wezenlijke Starbucks-goederen tussen SMBV en de winkels verdeeld. De winkels verbinden zich ertoe alle gebrande koffie en andere wezenlijke koffiegerelateerde producten met merknaam waarop die overeenkomst betrekking heeft exclusief bij SMBV of goedgekeurde leveranciers aan te kopen tegen prijzen die ofwel zijn bepaald aan de hand van een formule in een aanhangsel bij die overeenkomst (voor koffie en koffiegerelateerde producten), ofwel zijn opgenomen in een […] price list (voor andere goederen). De winkels moeten SMBV een aankoopprognose voor [een bepaalde periode] (75) verstrekken en SMBV garandeert de winkels dat de koffie en andere goederen op het ogenblik waarop deze het magazijn van SMBV verlaten geen gebreken vertonen en dat, indien dit toch het geval is, SMBV een gebrekkig product kosteloos zal vervangen of de winkels zal crediteren (76).

2.8. Overeenkomst inzake kostendeling

(145) In de overeenkomst inzake kostendeling van 1 augustus 2006 tussen Alki LP en Starbucks Corporation worden de directe rechten van Alki LP vastgesteld om derden het volgende in licentie te geven en te sublicenseren: i) het recht Starbucks-winkels […] te exploiteren […], ii) het recht […] te exploiteren, en iii) het recht producten te vervaardigen en/of te distribueren onder de merknaam en met behulp van de technologie en knowhow.

(146) Volgens de overeenkomst inzake kostendeling moet Alki LP Starbucks Corporation een royalty en vergoedingen voor door Starbucks Corporation verrichte diensten betalen en in de kosten voor de ontwikkeling van bepaalde immateriële vaste activa delen. De royaltybetalingen bestaan uit i) een inkooproyalty voor de intellectuele eigendom van het merk en het businessmodel en ii) een permanente royalty voor de intellectuele eigendom van de kennis van koffie. De betalingen in het kader van deze overeenkomst worden besproken in de overwegingen 112 en 113.

2.9. Contracten tussen Starbucks en derden met betrekking tot de productie en de verkoop van koffie

(147) Om de commerciële voorwaarden die zijn afgesproken tussen SMBV en de Starbucks-groep enerzijds, en in het bijzonder de royaltybetaling voor de intellectuele eigendom inzake het branden van koffie, te vergelijken met de commerciële voorwaarden die zijn afgesproken tussen de Starbucks-groep en derden anderzijds, heeft de Commissie Starbucks verzocht om alle contracten waarmee Starbucks intellectuele eigendom in licentie gaf en om alle contracten waarmee Starbucks het branden van koffie uitbesteedde. De Commissie verzocht ook om inlichtingen over de commerciële voorwaarden die golden tussen Starbucks Corporation en de in de VS gevestigde branderij van de groep.

(148) In antwoord op het verzoek van de Commissie verstrekte Starbucks contracten met de volgende ondernemingen: — [niet-gelieerde productieonderneming 2], (hierna „[niet-gelieerde productieonderneming 2]” genoemd), […]. Om het branden van koffie uit te besteden, sloot Starbucks twee types van overeenkomsten met [niet-gelieerde productieonderneming 2] die meerdere keren zijn gewijzigd. In een overeenkomst voor het in licentie geven van technologie van [vóór 2008] verleent een gelieerde onderneming van Starbucks, […], een niet-exclusieve licentie aan [niet-gelieerde productieonderneming 2] voor het gebruik van onder meer de technologie en knowhow van Starbucks voor de productie en de verkoop van gebrande koffie aan geselecteerde derden met wie Starbucks leveringsovereenkomsten heeft gesloten, zoals [niet-gelieerde productieonderneming 5] […]. [Niet-gelieerde productieonderneming 2] moet de diensten zo verrichten dat de gebrande koffie van hoge kwaliteit is. Hiervoor moet [niet-gelieerde productieonderneming 2] onder meer voldoen aan bepaalde door Starbucks vastgestelde normen voor kwaliteitscontrole. In de overeenkomst voor het in licentie geven van technologie is bepaald dat [niet-gelieerde productieonderneming 2] geen vergoedingen hoeft te betalen voor de licentie (77). In een overeenkomst voor de levering van groene koffie is bepaald dat [niet-gelieerde productieonderneming 2] verplicht is om groene koffiebonen exclusief van Starbucks aan te kopen tegen een vaste vergoeding [per een bepaalde hoeveelheid]; — [niet-gelieerde productieonderneming 3], (hierna „[niet-gelieerde productieonderneming 3]” genoemd), […]. In het kader van een licentieovereenkomst voor het branden van koffie van [na 2008] verleent [niet-gelieerde productieonderneming 3] diensten op het gebied van koffiebranden. De koffie wordt verkocht aan Starbucks en aan een joint venture van [niet-gelieerde productieonderneming 3] en Starbucks, die [niet-gelieerde productieonderneming 3-Starbucks joint venture] heet en de Starbucks-winkels in [een bepaald land] exploiteert. [Niet-gelieerde productieonderneming 3] betaalt Starbucks […] een vergoeding voor het branden van koffie van […] USD [per een bepaalde hoeveelheid] groene koffie die wordt geproduceerd en aan de [niet-gelieerde productieonderneming 3- Starbucks joint venture] wordt verkocht; — [niet-gelieerde productieonderneming 4], (hierna „[niet-gelieerde productieonderneming 4]” genoemd), […]. Om het branden van koffie uit te besteden werden met [niet-gelieerde productieonderneming 4] drie types van overeenkomsten gesloten, waarvan enkel de […]overeenkomst inzake aankoop van [na 2008] werd verstrekt. Daarin stelt Starbucks [niet-gelieerde productieonderneming 4] aan om koffieproducten te vervaardigen, te verpakken, te produceren en te leveren. De overeenkomsten voorzien niet in een aan Starbucks te betalen vergoeding of royalty. De productie moet volgens bepaalde door Starbucks opgelegde productspecificaties en -normen gebeuren. In de overeenkomst is bepaald dat [niet-gelieerde productieonderneming 4] de producten aan Starbucks en haar gelieerde ondernemingen moet verkopen tegen een prijs die de groene koffiebonen kosten (volgens Starbucks zijn de groene koffiebonen daarom slechts een doorstroomkost voor [niet-gelieerde productieonderneming 4]) en toeleveringskosten omvat waaraan een conversievergoeding wordt toegevoegd. Deze conversievergoeding omvat vergoedingen voor het branden […]. De formule voor de prijsstelling wordt dan omgezet in een verkoopprijs [per een bepaalde hoeveelheid] gebrande koffie.