KADERREGELING VOOR STEUNMAATREGELEN IN DE SECTOR SYNTHETISCHE VEZELS (96/C 94/07)

(Voor de EER relevante tekst)

In 1977 heeft de Commissie, in het licht van de lage gemiddelde bezettingsgraad van de produktiecapaciteit voor synthetische vezels en garens, het daaruit voortvloeiende verlies van arbeidsplaatsen en het risico dat verdere steun de situatie nog zou verergeren en de mededinging zou vervalsen, een aantal maatregelen goedgekeurd overeenkomstig artikel 93, lid 1, van het EG-Verdrag, om aanvullende controle uit te oefenen op de vrijheid van de Lid-Staten om aan producenten van genoemde vezels en garens steun te verlenen. De maatregelen werden bekend als "Kaderregeling voor steunmaatregelen in de sector synthetische vezels". Het tijdvak waarvoor de huidige kaderregeling geldig is, loopt op 31 maart 1996 af (1).

In 1995 gaf de Commissie een onafhankelijk adviesbureau dat gespecialiseerd is op het gebied van de sector synthetische vezels opdracht om twee studies uit te voeren: de eerste betrof de doeltreffendheid van de "Kaderregeling voor steunmaatregelen in de sector synthetische vezels" en de argumenten voor en tegen voortzetting van controle op deze steun; de tweede studie betrof de toekomstige controle op steun aan deze sector.

In het licht van deze verslagen en de standpunten die door de Lid-Staten en de Toezichthoudende Autoriteit van de EVA met betrekking tot de verslagen en de werking van de kaderregeling in het algemeen naar voren zijn gebracht, met name tijdens de bespreking van dit onderwerp op de in december 1995 gehouden multilaterale bijeenkomst inzake staatssteun, heeft de Commissie besloten dat zij ermee dient voort te gaan om op de vrijheid van de Lid-Staten om staatssteun aan de sector synthetische vezels te verlenen, aanvullende controle uit te oefenen.

Terwijl in de verslagen over de kaderregeling wegen worden uitgestippeld waarlangs de controle op staatssteun aan de sector synthetische vezels kan worden verfijnd, heeft de Commissie besloten dat zij de uitoefening van controle dient voort te zetten door middel van invoering van nieuwe sectorspecifieke maatregelen veeleer dan door een verdere verlenging van de geldigheidsperiode van de huidige kaderregeling. Daarmee wordt alvorens de geplande horizontale kaderregeling inzake staatssteun ten behoeve van grote investeringen wordt ingevoerd, ervoor zorg gedragen dat er geen gevaar voor concurrentieverstoring in deze sector is, met name in segmenten die nog door een structurele overcapaciteit worden gekenmerkt.

Het doel van deze nieuwe maatregelen is om concurrentiedistorsie in de interne markt met betrekking tot de sector synthetische vezels te voorkomen op een wijze die strookt met de andere activiteiten van de Gemeenschap, zoals vastgesteld bij het Verdrag van Rome, en in andere communautaire instrumenten, in de EER-Overeenkomst en andere, door de Gemeenschap aangegane internationale verplichtingen.

De reikwijdte van controle

De maatregelen zijn, ongeacht de omvang van de potentiële begunstigde onderneming, op alle categorieën steun van toepassing met uitzondering van steun voor beroepsopleiding/herscholing die op grond van door de Commissie goedgekeurde regelingen wordt verleeend, alsmede steun die wordt toegekend ingevolge regelingen die door de Commissie zijn goedgekeurd en binnen de werkingssfeer valt van ofwel de communautaire kaderregeling inzake staatssteun ten behoeve van het milieu (2) ofwel de communautaire kaderregeling inzake staatssteun voor onderzoek en ontwikkeling (3).

Wat de algemene soorten vezels en garens, de polymere grondstof en het eindgebruik ervan betreft, zijn de maatregelen van toepassing op alle algemene soorten stapelvezel en garen op basis van polyester, polyamide, acryl of polypropyleen, ongeacht het eindgebruik van deze produkten.

Wat de industriële procédés betreft, hebben de maatregelen betrekking op rechtstreekse steun voor extrusie, texturizering of polymerisatie (met inbegrip van polycondensatie), voor zover laatstgenoemde activiteit een integrerend deel uitmaakt van de extrusie wat de daarvoor gebruikte machines betreft, of op rechtstreekse steun voor enig bijkomend procédé dat in de betrokken specifieke bedrijfsactiviteit normaal van de extrusie- en texturizeringscapaciteit wat de gebruikte machines betreft, deel uitmaakt.

De maatregelen hebben geen betrekking op rechtstreekse steun ten behoeve van procédés die aan polymerisatie voorafgaan, bij voorbeeld de produktie van monomeer. Evenzeer zijn de maatregelen niet van toepassing op procédés na extrusie/texturizering die in de betrokken specifieke bedrijfsactiviteit normaal niet van de extrusie-/texturizeringscapaciteit, wat de gebruikte machines betreft, deel uitmaken. Tenslotte zijn de maatregelen evenmin van toepassing op garen-extrusieprocédés waarbij extrusie een overgangsfase is, voorafgaand aan het "spunlaid" en "spunbonded" -procédé met het oog op de produktie van vezelvlies. De vezelvliessector is een activiteit waar voortdurend innovaties gebeuren en die sterk groeit, en de machines die voor de extrusie van dit soort garens worden gebruikt kunnen niet gemakkelijk en tegen geringe kosten voor de produktie van stapelvezel of filamentgaren worden aangepast.

Het aanmeldingsvereiste

Van de Lid-Staten wordt dan ook krachtens de maatregelen verlangd dat zij elk steunvoornemen, ongeacht de vorm en de eventuele goedkeuring van de betrokken regeling door de Commissie, aanmelden overeenkomstig artikel 93, lid 3, van het EG-Verdrag voor zover de steun niet aan het "de minimis"-criterium (4) beantwoordt en wordt verleend ter rechtstreekse ondersteuning van:

- de extrusie/texturizering van alle algemene soorten vezels en garens op basis van polyester, polyamide, acryl of polypropyleen, ongeacht het eindgebruik ervan, of

- polymerisatie (met inbegrip van polycondensatie), wanneer deze wordt geïntegreerd met extrusie wat de gebruikte machines betreft, of

- elk nevenprocédé dat verband houdt met de gelijktijdige installatie van extrusie-/texturizeringscapaciteit door de potentiële begunstigde onderneming of door een andere onderneming van het concern waartoe deze behoort en die in de betrokken specifieke bedrijfsactiviteit normaal van een dergelijke capaciteit, wat de gebruikte machines betreft, deel uitmaakt.

De Lid-Staten behoeven bepaalde categorieën steun niet aan te melden: steun voor beroepsopleiding/herscholing die op grond van door de Commissie goedgekeurde regelingen wordt verleend en steun die uit hoofde van door de Commissie goedgekeurde regelingen wordt verleend en binnen de werkingssfeer valt van ofwel de communautaire kaderregeling voor staatssteun ten behoeve van het milieu ofwel de communautaire kaderregeling inzake staatssteun voor onderzoek en ontwikkeling.

Voor elk steunvoornemen dat buiten de reikwijdte van een goedgekeurde steunregeling valt, geldt de aanmeldingsverplichting ingevolge artikel 93, lid 3, van het EG-Verdrag.

De Lid-Staten worden verzocht om, naast de informatie die zij gewoonlijk verstrekken wanneer zij een steunvoornemen bij de Commissie aanmelden (5) de volgende gegevens te verschaffen:

- de volledige naam van de potentiële begunstigde onderneming waaronder deze in de betrokken Lid-Staat is geregistreerd en, indien zij tot een concern behoort, de volledige naam van dat concern, en zo nodig, een beschrijving van de eigendomsstructuur;

- voor de potentiële begunstigde onderneming (en/of, in voorkomend geval, het concern waartoe zij behoort) een vermelding van de huidige capaciteit, de capaciteit in elk van de voorgaande drie jaren en de capaciteit na de investeringen ten behoeve waarvan de voorgenomen steun wordt verleend (in ton per jaar) op het gebied van extrusie en/of texturizering van de vezels of garens die binnen het bereik van de controle vallen, alsmede van de volumes die in elk van die jaren zijn of zullen worden geëxtrudeerd, waarbij de gegevens worden uitgesplitst volgens de betrokken specifieke algemene/polymere soorten vezel of garen (volgens de uitsplitsing in de gecombineerde nomenclatuur (6) en waarbij, uitsluitend voor garen, de gemiddelde decitex wordt vermeld op grond waarvan de capaciteiten zijn berekend;

- een beschrijving van het doel van de investeringen die zullen worden gesteund en een beschrijving ervan alsmede de verwachte voordelen voor de begunstigde onderneming (en voor het concern indien de betrokken steun facetten ondersteunt van een bredere strategie van het concern waartoe de onderneming behoort);

- ingeval de steun voor de installatie, modernisering of aanpassing van extrusie-en/of texturizeringsmachines wordt gebruikt, dient te worden vermeld of deze machines al dan niet kunnen worden aangepast voor de produktie van verschillende algemene soorten produkten met dezelfde polymere grondstof, of produkten gebaseerd op verschillende polymeren; indien daarop bevestigend wordt geantwoord, dienen tevens de kosten van een dergelijke aanpassing te worden aangegeven en dient voorts te worden vermeld of het gemakkelijk is deze aanpassing uit te voeren;

- een beschrijving van de specifieke produkt- en geografische markten welke door de voorgenomen steun ongunstig worden beïnvloed.

De beoordelingsmethode en goedkeuringscriteria

Bij de beoordeling van de verenigbaarheid van steun die binnen het toepassingsgebied van deze maatregelen valt, is het effect van die steun op de markten voor de relevante produkten, d.w.z. de vezels en garens waarvan de produktie wordt gesteund, van fundamenteel belang. De gemiddelde bezettingsgraad van de produktiecapaciteit is in veel sectoren nog steeds onbevredigend en het effect van staatssteun voor produktiedoeleinden zal over het algemeen negatief zijn wat de mededinging in de interne markt betreft, behalve wanneer sprake is van een structureel ontoereikend aanbod van het betrokken produkt.

In ieder geval en ongeacht de situatie van de markt voor de relevante produkten en de gevolgen van de steun voor die markt is in de nieuwe maatregelen in een beperking van de steunintensiteit voorzien. Overeenkomstig de communautaire kaderregeling inzake staatssteun ten behoeve van het midden- en kleinbedrijf zullen kleine en middelgrote ondernemingen (KMO's) evenwel een hogere steunintensiteit kunnen ontvangen dan grotere. De maatregelen bieden de KMO's tevens de mogelijkheid om een nog hogere steunintensiteit te ontvangen indien de steun voor de vervaardiging van een innoverend produkt dient.

Krachtens de maatregelen zal de Commissie de verenigbaarheid van de steun in drie fasen beoordelen:

- de situatie van de markten voor de relevante produkten;

- de gevolgen die de steun voor de relevante capaciteit zou hebben, en

- afhankelijk van het resultaat van de eerste twee fasen en de omvang van de onderneming, het innoverend karakter van de relevante produkten.

De "relevante produkten" zijn de vezels en/of garens waarvan de produktie door de voorgenomen regeling wordt gesteund en die binnen het toepassingsgebied van de maatregelen valt. In haar beoordeling zal de Commissie de markten voor dergelijke produkten definiëren naar gelang van het algemene soort vezel of garen (d.w.z. ofwel tapijtfilamentgaren, industrieel filamentgaren, textielfilamentgaren ofwel stapelvezel) en de polymere grondstof ervan (d.w.z. ofwel polyamide, polyester, acryl, ofwel polypropyleen). De Commissie zal tevens vaststellen of de betrokken installaties gemakkelijk en tegen relatief geringe kosten voor de vervaardiging van verschillende vezels of garens kunnen worden aangepast, in welk geval de steun meer dan één markt nadelig zou kunnen beïnvloeden.

Bij de vaststelling van de toestand van elk van de relevante produktmarkten, d.w.z. het structurele evenwicht tussen vraag en aanbod, zal de Commissie rekening houden met op feiten gebaseerde gegevens en niet louter afgaan op beweringen, gissingen of vage mogelijkheden. Deze gegevens zouden kunnen bestaan uit:

- de gemiddelde bezettingsgraad voor de produktie van de vezel of het garen, berekend op jaarbasis over de voorafgaande twee jaren, waarvan wordt aangenomen dat deze ten minste 90 % bedraagt indien er een structureel ontoereikend aanbod zou zijn;

- het niveau van de invoer van de vezel of het garen in de EER, de capaciteit en het verbruik aldaar, de uitvoer, de prijzen en de verkoopmarges in het lopende jaar en in elk van de voorafgaande drie jaren alsmede de verwachte ontwikkeling ervan;

- het marktaandeel van de potentiële begunstigde (en/of, in voorkomend geval, van het concern waartoe deze behoort) met betrekking tot de vezel of het garen in het lopende jaar en in elk van de voorafgaande drie jaren.

Deze opsomming is niet uitputtend, noch is één van deze factoren en evenmin verscheidene van die factoren noodzakelijk doorslaggevend.

De "relevante capaciteit" is de totale levensvatbare capaciteit van de potentiële begunstigde (en/of, in voorkomend geval, van het concern waartoe deze behoort) op gebied van extrusie en/of texturisering van de relevante produkten. In alle gevallen omvat de levensvatbare capaciteit de tijdelijk onbenutte capaciteit (meer bepaald die welke opnieuw kan worden opgestart wanneer de afzet toeneemt), maar is verouderde capaciteit uitgesloten (meer bepaald die welke gesloten is alvorens om steun werd verzocht, en voor sloping of verkoop buiten de EER bestemd is).

Bij de vaststelling of in de zin van de maatregelen een produkt al dan niet innoverend is, zal de Commissie opnieuw rekening houden met de feitelijke gegevens inzake de aard, de structuur en de verwachte ontwikkeling van de specifieke produktmarkt, alsmede met het gemak waarmee de betrokken uitrusting kan worden aangepast om standaard- of minder duidelijk innoverende produkten te vervaardigen en met de kosten van een dergelijke aanpassing, evenals met het feit of het produkt duidelijk en aanzienlijk van enig ander produkt verschilt of gewoon het resultaat is van produktdiversificatie door een slechts marginale wijziging van de technische kenmerken van een bestaand produkt.

De Commissie zal waar nodig advies bij deskundigen inwinnen en gegevens van hen zien te verkrijgen haar om bij voorbeeld te helpen bij de vaststelling van het structurele evenwicht van vraag en aanbod van de relevante produkten of om te helpen bij de vaststelling of de produktieuitrusting al dan niet gemakkelijk en tegen betrekkelijk geringe kosten kan worden aangepast om verschillende produkten te produceren, dan wel om haar bij te staan bij de beoordeling van het innoverende. Voorts zal de Commissie de procedure van artikel 93, lid 2, van het EG-Verdrag inleiden wanneer zij, na een eerste beoordeling, ofwel ervan overtuigd is dat het steunvoornemen onverenigbaar is met de gemeenschappelijke markt, ofwel niet in staat is alle bij de beoordeling van de verenigbaarheid van het steunvoornemen voordoende moeilijkheden te boven te komen.

Krachtens de maatregelen zal investeringssteun uitsluitend worden goedgekeurd:

- voor grote ondernemingen, d.w.z. die welke niet tot de KMO's behoren, tot 50 % van het toepasselijke steunplafond, indien:

- de steun in een aanzienlijke vermindering van de relevante capaciteit resulteert; of

- indien de markt voor de relevante produkten door een structureel ontoereikend aanbod werd gekenmerkt en de steun niet in een aanzienlijke uitbreiding van de relevante capaciteit resulteert;

- voor KMO's, tot 75 % van het toepasselijke steunplafond indien de markt voor de relevante produkten door een structureel ontoereikend aanbod werd gekenmerkt en de steun niet in een aanzienlijke uitbreiding van de relevante capaciteit resulteert;

- voor KMO's, tot 100 % van het toepasselijke steunplafond, indien:

- de steun in een aanzienlijke vermindering van de relevante capaciteit resulteert, of

- de markt voor de relevante produkten door een structureel ontoereikend aanbod werd gekenmerkt, en de steun niet in een aanzienlijke uitbreiding van de relevante capaciteit resulteert en de relevante produkten innoverend zijn.

Voor voornemens om op grond van door de Commissie goedgekeurde regelingen regionale investeringssteun te verlenen is het toepasselijke steunplafond het in de regeling vastgestelde maximumniveau. Voor voornemens om buiten de reikwijdte van de communautaire kaderregeling voor reddings- en herstructureringssteun aan ondernemingen in moeilijkheden (7) vallende regionale investeringssteun te verlenen, is het toepasselijke steunplafond het voor de betrokken regio geldende maximumniveau.

Teneinde na te gaan of een capaciteitsverandering in het kader van de maatregelen al dan niet aanzienlijk is, zal de Commissie de feitelijke gegevens onderzoeken die uit het volgende zouden kunnen bestaan:

- ten aanzien van de potentiële begunstigde (en, indien de steun bestemd is voor onderdelen van een ruimere strategie binnen het concern waartoe de begunstigde onderneming behoort, eveneens ten aanzien van het concern):

- diens huidige capaciteit, de capaciteit in elk van de vorige drie jaren en die welke hij zou hebben na de investering ten behoeve waarvan de voorgenomen steun wordt verleend (in ton per jaar) voor de extrusie en/of texturisering van elk van de relevante produkten en de eigenlijke volumes die zijn geëxtrudeerd en/of getexturiseerd of die in die jaren naar verwachting zullen worden geëxtrudeerd en/of getexturiseerd;

- diens marktaandeel voor elk van de relevante produkten in het lopende jaar, in elk van de voorafgaande drie jaren en de verwachte ontwikkeling ervan;

- diens omvang, d.w.z. of het een KMO of een grotere onderneming is, en

- diens levensvatbaarheid;

- de gemiddelde bezettingsgraad voor de produktie van elk van de relevante produkten, berekend op jaarbasis over de voorafgaande twee jaren;

- het verwachte effect van de steun op de betrokken regio in het licht van de structurele problemen van die regio.

Zoals bij het onderzoek van de toestand van de relevante produktmarkt is ook deze lijst niet uitputtend noch is één van de genoemde factoren en evenmin zijn verscheidene van die factoren noodzakelijk doorslaggevend.

De tenuitvoerlegging van investeringen die een goedgekeurde steun van ten minste 50 miljoen ecu genieten, zullen achteraf worden gecontroleerd om na te gaan of de goedkeuringsvoorwaarden zijn nageleefd.

De Commissie is van oordeel dat haar nieuwe aanmeldingsvereiste dat in het voorgaande is beschreven, een dienstige maatregel vormt in de zin van artikel 93, lid 1, van het EG-Verdrag. Zij werd door de Lid-Staten en de Toezichthoudende Autoriteit van de EVA tijdens een multilaterale bijeenkomst in december 1995 besproken.

De maatregelen worden op 1 april 1996 voor een geldigheidsduur van drie jaren van kracht. Zij zullen in beginsel uiterlijk zes maanden na de datum waarop de voorgenomen horizontale kaderregeling inzake staatssteun ten behoeve van grote investeringen van kracht wordt, worden afgeschaft.

(1) PB nr. C 142 van 8. 6. 1995, blz. 4.

(2) PB nr. C 72 van 10. 3. 1994, blz. 3.

(3) PB nr. C 83 van 11. 4. 1986, blz. 2.

(4) Thans opgenomen in de communautaire kaderregeling inzake staatssteun voor het midden- en kleinbedrijf (PB nr. C 213 van 19. 8. 1992, blz. 2).

(5) Zie deel II van bijlage II van de brief van de Directeur-generaal Concurrentie van 2. 8. 1995 (D/20506) inzake de gezamenlijke procedure voor de verslaggeving en aanmelding krachtens het Verdrag van Rome en de Overeenkomst van de Wereldhandelsorganisatie inzake subsidies en compenserende maatregelen.

(6) PB nr. L 241 van 27. 9. 1993, blz. 1.

(7) PB nr. C 368 van 23. 12. 1994, blz. 12.