BIJLAGE

DIALOOG EN SAMENWERKING TUSSEN AFRIKA, CHINA EN EUROPA OVER HET VOORKOMEN VAN DE OMLEIDING VAN WAPENS EN MUNITIE IN AFRIKA

1. Beschrijving van project en activiteiten

Het project bestaat uit twee hoofdfasen, die hierna worden samengevat in hoofdstuk 1.1 over de oprichting van een deskundigenwerkgroep en hoofdstuk 1.2 over het leggen van contacten met belanghebbenden in Afrika, China en de Unie, ter bevordering van maatregelen ter voorkoming van de omleiding van wapens en munitie in Afrika.

1.1. Fase 1: Oprichting en ontwikkeling van een gezamenlijke niet-gouvernementele werkgroep van deskundigen uit Afrika, China en Europa op het gebied van de preventie van omleiding van wapens en munitie in Afrika.

1.1.1. Doelstellingen

Oprichten van een gezamenlijke niet-gouvernementele Afrikaans-Chinees-Europese deskundigenwerkgroep, die Afrikaanse, Chinese en uit de Unie afkomstige niet-gouvernementele deskundigen bijeenbrengt, die zich bezighoudt met het leggen van contacten met de belanghebbenden in Afrika, China en de Unie, en die de trilaterale dialoog en samenwerking ter voorkoming van omleiding van wapens en munitie in Afrika zal ondersteunen, met de volgende doelen:

a) verduidelijken wat de beveiligings-, sociaal-economische en humanitaire kosten van de omleiding van wapens, met name handvuurwapens en lichte wapens en munitie daarvoor, in Afrika zijn en aantonen hoe een verbeterde controle op de overdracht van wapens, ook aan de aanbodzijde, het risico van omleiding van wapens naar onbevoegde partijen kan helpen verminderen;

b) bouwstenen leveren voor de strategische dialoog op hoog niveau tussen de EU en China, met name over samenwerking op het gebied van veiligheid en wapenbeheersing in Afrika;

c) delen van informatie, ideeën, expertise en onderzoek onder de leden en beoordelen van de effectiviteit van het huidige beleid en de huidige initiatieven;

d) actief benaderen van en aanbevelingen doen aan belanghebbenden op overheidsniveau. De Afrikaanse en Chinese ambtenaren, en die van de Unie en de lidstaten, zullen worden uitgenodigd om de werkzaamheden van de deskundigenwerkgroep te observeren en ertoe bij te dragen.

1.1.2. Activiteiten

Activiteiten die moeten worden ondersteund bij de uitvoering van de in fase 1 genoemde taken omvatten:

a) door Saferworld in kaart laten brengen en ontwikkelen van een betrokkenheidsbenadering ten aanzien van belangrijke partners en belanghebbenden bij overheden, het bedrijfsleven, maatschappelijke organisaties, academische instellingen, multilaterale agentschappen, alsook actoren op regionaal en gemeenschapsniveau, die van cruciaal belang zullen zijn voor het welslagen en de duurzaamheid van het project;

b) voortbouwend op de resultaten van het uit hoofde van Besluit 2012/121/GBVB ondersteund Unie-project: i) organiseren van maximaal 20 voorbereidende en vervolgvergaderingen in Afrika, China en Europa om het project beter bekend te maken, met inbegrip van de structuur en het tijdschema, en zorgen voor de ondersteuning van bevoegde autoriteiten ii) inventariseren van de belangrijkste deskundigen in Afrika, China en de Unie die bij de deskundigenwerkgroep zullen worden betrokken; iii) ontwikkelen van gedetailleerde werkplannen voor het instellen en operationeel maken van de deskundigenwerkgroep; iv) oprichten van een team voor projectcoördinatie; v) afbakenen en verdelen van de verantwoordelijkheden van het team; en vi) monitoren en evalueren van de vooruitgang bij de uitvoering van de activiteiten.

c) instellen van de deskundigenwerkgroep die de trilaterale dialoog en samenwerking ondersteunt. De deskundigenwerkgroep zal naar verwachting negen Afrikaanse, Chinese en Europese deskundigen op het gebied van beheersing van handvuurwapens omvatten die afkomstig zijn van denktanks, onderzoekscentra en academische instellingen, en zullen worden gekozen voor deelname aan het project op basis van hun belangstellingsvelden, deskundigheid en bekwaamheid;

d) opzetten van een website van de deskundigenwerkgroep, die zal fungeren als onlineplatform voor de openbare interface van de deskundigenwerkgroep;

e) drie vergaderingen van de deskundigenwerkgroep (één in Afrika, één in China en één in Europa), om interactie en gedeeld leren tussen leden van de groep en ambtenaren uit Afrika, China, de Unie en de lidstaten mogelijk te maken, en om sturing te geven aan de uitvoering van bewustmakings- en onderzoeksactiviteiten.

1.1.3. Resultaten

De deskundigenwerkgroep wordt de hoeksteen voor de dialoog die wordt bevorderd door dit besluit, en zij speelt een cruciale rol bij het samenbrengen van Afrikaanse, Chinese en Europese deskundigen op het gebied van beheersing van handvuurwapens, helpt de kloof tussen de onderzoeks- en de beleidsgemeenschap te dichten en zorgt ervoor dat de output van het project daadwerkelijk wordt doorgegeven aan de regeringen in Afrika, China, Europa en aan de instellingen van de Unie.

1.2. Fase 2: Leggen van contacten met belanghebbenden in Afrika, China en de Unie om omleiding te voorkomen en illegaal bezit, illegale overdracht en illegaal gebruik van wapens en munitie in Afrika te bestrijden.

1.2.1 Doelstellingen

a) terugdringen van de omleiding van wapens en munitie op het Afrikaanse continent, om zo de bedreigingen voor de menselijke veiligheid te verminderen en bij te dragen tot een vreedzaam en veilig klimaat voor Afrikaanse burgers en ontwikkeling te bevorderen;

b) ondersteunen van Afrikaanse staten bij de uitvoering van de Master Roadmap of Practical Steps to Silence the Guns in Africa by 2020 van de Afrikaanse Unie en uitvoeren van de betreffende strategieën van de regionale economische gemeenschappen;

c) bevorderen van synergie met de uitvoering van andere internationale en regionale initiatieven op dit vlak, waaronder het WHV, het VN-actieprogramma inzake SALW en het VN-protocol inzake vuurwapens;

d) coördineren en creëren van synergie met door de Unie gesteunde initiatieven in Afrika op dit gebied, met inbegrip van de door de EU gesteunde projecten voor de controle op wapenuitvoer en toenaderingsprojecten in het kader van het WHV, ondersteund door Besluiten (GBVB) 2018/299 (1) en (GBVB) 2018/101 (2) van de Raad, en het door Besluit (GBVB) 2017/2283 (3) van de Raad ondersteunde iTrace-project van Conflict Armament Research Ltd. (CAR);

e) deelnemen aan de meerjarige juridische evaluatie die momenteel in China aan de gang is, en die zal leiden tot de goedkeuring van een nieuwe wet inzake uitvoercontrole;

f) ondersteunen van werkzaamheden inzake de beheersing van handvuurwapens op communautair niveau, door mensen aan de basis te bereiken en hen de gelegenheid te bieden om zich uit te drukken, en bieden van manieren om de menselijke kosten van illegale wapens en munitie te verminderen;

g) ondersteunen van gezamenlijke onderzoeks- en actiegerichte analyses door deskundigen uit Afrika, China en de Unie over de problemen in verband met de omleiding en het misbruik van wapens en munitie in Afrika, met aanbevelingen voor specifieke acties om de gevaren in verband met illegale wapens en munitie aan te pakken en te verminderen. Daarbij kan het onder meer, maar niet uitsluitend, gaan om: uitvoercontrole, veilige en beveiligde opslag van wapens en munitie, vernietiging van overtollige wapens en munitie, markering, registratie en tracering, met inbegrip van samenwerking met missies van de Verenigde Naties die zijn belast met het identificeren en traceren van illegale wapens, monitoring en handhaving van wapenembargo's, en de uitwisseling van operationele informatie om de netwerken van wapenhandelaars te verstoren.

1.2.2 Activiteiten

Activiteiten die moeten worden ondersteund bij de uitvoering van de in fase 2 genoemde taken omvatten:

a) twee seminars (één in Afrika en één in China) over “Het bevorderen van de verantwoordingsplicht en de verantwoordelijkheid met betrekking tot de wapenhandel en het voorkomen van de omleiding van wapens en munitie naar onbevoegde en destabiliserende actoren in Afrika” onder de auspiciën van de deskundigenwerkgroep, waarvan de leden Saferworld zullen assisteren en ook aan de evenementen zullen deelnemen;

b) productie en verspreiding van een voorlichtingsdocument over “Bestrijding van de verspreiding van illegale wapens en munitie in Afrika: aanbevelingen aan het FOCAC”, voorafgaand aan de bijeenkomst van FOCAC in 2021;

c) productie en verspreiding van een briefingdocument in het Engels en Chinees over “Proliferatie van illegale wapens en munitie in Afrika: wat kunnen de staten die optreden als leverancier doen om het risico op omleiding te beperken?”;

d) drie bezoeken met het oog op veldonderzoek door de deskundigenwerkgroep in drie geselecteerde Afrikaanse landen met een duur van telkens tien dagen om problemen in verband met de proliferatie en onbeheerste verspreiding van illegale wapens en illegale munitie aan te pakken (met inbegrip van de complexiteit van omleiding uit toegestane overdrachten of toegestaan bezit; en problematische grensoverschrijdende fenomenen, zoals veediefstal, die worden gevoed door de verspreiding van illegale wapens en munitie);

e) opstellen van drie onderzoeksdocumenten (in het Chinees, Engels en Frans) door de deskundigenwerkgroep over het veldonderzoek, met aanbevelingen voor praktische maatregelen om illegale wapens en munitie aan te pakken, met bijzondere aandacht voor de rol van wapenleveranciers in Afrika, China en de Unie bij het verminderen van het risico op omleiding;

f) ongeveer 20 bilaterale bijeenkomsten met ambtenaren uit Afrika, China en de lidstaten om de aanbevelingen van de deskundigenwerkgroep te delen en daadwerkelijk mee te delen, om samenwerkingsprojecten bekendheid te geven op ambtelijk niveau en er politieke steun voor te verzamelen;

g) opstellen en verspreiden van één onderzoeksrapport (in het Chinees, Engels en Frans) over de verspreiding van illegale wapens en munitie in Afrika, waarin de effectiviteit van de huidige acties zal worden beoordeeld en aanbevelingen zullen worden gedaan voor uitvoerbare projecten die zullen helpen illegale wapens en munitie beter aan te pakken, en zo de schadelijke gevolgen ervan te beperken en bij te dragen tot een betere nationale, regionale en internationale vrede en veiligheid. In het verslag zal bijzondere aandacht worden besteed aan de rol van wapenleveranciers in Afrika, China en de Unie bij het verminderen van het risico van omleiding van wapens in Afrika;

h) organiseren van een afsluitend seminar in China om de aanbevelingen van het onderzoeks- en dialoogproces mee te delen en de voordelen van de samenwerking tussen Afrika, China en de Unie en de lidstaten en de deelname aan gezamenlijke activiteiten aan te tonen, en processen in te voeren ter ondersteuning van de dialoog in de toekomst.

1.2.3 Resultaten

— Meer bewustzijn, kennis en inzicht bij 500 actoren van de beleidsgemeenschap uit Afrika, China en de Unie, inclusief onder ambtenaren die belast zijn met de controle op de uitvoer van conventionele wapens, academici, parlementariërs, niet-gouvernementele organisaties, vertegenwoordigers van het bedrijfsleven en journalisten, inzake de factoren die bijdragen tot de ruime beschikbaarheid van illegale wapens en munitie in Afrika, de belangrijkste kwesties en effecten op de grond en de rol en verantwoordelijkheid van staten die optreden als wapenleverancier om het risico op omleiding bij de overdracht van wapens te beperken.

— Een betere dialoog, interactie en samenwerking op het gebied van het voorkomen en bestrijden van omleiding van wapens en munitie tussen 60 ambtenaren en actoren uit het maatschappelijk middenveld uit Afrika, China, de Unie en de lidstaten, onder meer door middel van de vaststelling van gebieden voor praktische samenwerking tussen Afrika, China en de Unie, hetgeen zal bijdragen tot een vermindering van de omleiding van wapens en munitie in Afrika.

— Vermindering van het aantal gevallen dat wapens en munitie worden omgeleid naar onbevoegde en destabiliserende actoren in Afrika.

— Steun voor de uitvoering van de “Master Roadmap of Practical Steps to Silence the Guns in Africa by Year 2020” van de Afrikaanse Unie en het VN-actieprogramma ter bestrijding van illegale SALW in Afrika.

— Grotere afstemming van de nationale normen en regelgeving in Afrika en China op de internationale normen voor controle op de uitvoer van wapens, zoals het WHV, om het risico op omleiding bij de wapenhandel te beperken.

— De terugkeer van wapenbeheersing op de agenda van het FOCAC als cruciaal punt voor de intensivering van de dialoog en de samenwerking tussen Afrika en China ter voorkoming van de omleiding van wapens naar onbevoegde en destabiliserende actoren in Afrika.

— Het opstellen van een op feiten gebaseerde analyse van het probleem van illegale wapens en munitie in Afrika, uitgaande van gezamenlijk veldonderzoek door Afrikaanse, Chinese en Unie-deskundigen, die zal bijdragen tot een beter, alomvattend begrip van het omleiden en opnieuw overdragen van wapens naar onbevoegde en destabiliserende actoren in Afrika, en het bieden van een sterkere gemeenschappelijke basis voor Afrika, China en de Unie om samen het probleem efficiënter aan te pakken.

— De identificatie van praktische middelen om de dreigingen in verband met de verspreiding van illegale wapens en munitie aan te pakken en tegemoet te komen aan de behoefte aan collectieve en coöperatieve internationale antwoorden, in overeenstemming met belangrijke internationale en regionale verbintenissen en beleidsinitiatieven, zoals het VN-actieprogramma ter bestrijding van illegale SALW, het internationaal traceringsinstrument, de Agenda 2030 voor duurzame ontwikkeling, het Wapenhandelsverdrag, de strategie van de Afrikaanse Unie ter beheersing van illegale proliferatie en illegaal verkeer van en illegale handel in handvuurwapens en lichte wapens, de strategische agenda voor samenwerking tussen de EU en China voor 2020, en de EU-strategie tegen illegale vuurwapens, handvuurwapens en lichte wapens en munitie daarvoor en de betreffende strategieën en actieplannen van de regionale economische gemeenschappen.

— Verhoogde capaciteit van Afrikaanse nationale autoriteiten en regionale organisaties om specifieke behoeften aan technische bijstand en geschikte platforms in kaart brengen voor hun dialoog met China en de EU zodat middelen kunnen worden aangetrokken om aan die behoeften tegemoet te komen.

2. Deelnemers en plaatsen van de seminars/workshops en de openings- en sluitingsevenementen

Tenzij anders vermeld in de tekst van deze bijlage zal Saferworld potentiële deelnemers en locaties voor seminars en andere evenementen in het kader van het project voorstellen, die vervolgens worden goedgekeurd door de HV, in overleg met de bevoegde Raadsinstanties.

3. Gender

Saferworld zal het genderaspect integreren in strategieën en activiteiten die verband houden met de uitvoering van dit project, zodat vrouwen en mannen invloed uitoefenen op en deelnemen aan het project en evenveel baat hebben bij het project. Voor zover mogelijk zal Saferworld projectpartners aanmoedigen om seksegemengde delegaties voor te stellen om deel te nemen aan projectactiviteiten en ervoor te zorgen dat het gendereffect van illegale wapens en munitie wordt opgenomen in alle seminars en studiebezoeken.

4. Partners

Het is de bedoeling dat de belangrijkste projectpartners de China Arms Control and Disarmament Association en het Security Research and Information Centre (Kenia) zullen zijn.

5. Stuurcomité

Het stuurcomité voor dit project zal bestaan uit een vertegenwoordiger van de HV, van de Commissie en van Saferworld. Het Stuurcomité zal de uitvoering van dit besluit elk half jaar evalueren, ook met behulp van elektronische communicatiemiddelen.

6. Rapportage

Saferworld zal halfjaarlijks inhoudelijke rapporten indienen om de voortgang richting projectresultaten te evalueren. Saferworld zal ook jaarlijks, binnen 6 maanden na het einde van de uitvoeringsperiode, inhoudelijke en financiële rapporten en een eindrapport indienen.

7. Zichtbaarheid van de Unie en beschikbaarheid van bijstandsmateriaal

Materiaal dat in het kader van het project en de speciale website wordt geproduceerd, zal de zichtbaarheid van de Unie waarborgen, met name op basis van het logo en de grafische voorstelling van de handleiding voor communicatie en zichtbaarheid voor het externe optreden van de Europese Unie. De delegaties van de Unie moeten worden betrokken bij evenementen in derde landen om de politieke follow-up en zichtbaarheid te verbeteren.

(1) Besluit (GBVB) 2018/299 van de Raad van 26 februari 2018 ter bevordering van het Europees netwerk van onafhankelijke denktanks inzake non-proliferatie en ontwapening, ter ondersteuning van de uitvoering van een EU-strategie ter bestrijding van de verspreiding van massavernietigingswapens (PB L 56 van 28.2.2018, blz. 46).

(2) Besluit (GBVB) 2018/101 van de Raad van 22 januari 2018 betreffende het bevorderen van doeltreffende controle op de wapenuitvoer (PB L 17 van 23.1.2018, blz. 40).

(3) Besluit (GBVB) 2017/2283 van de Raad van 11 december 2017 ter ondersteuning van een mondiaal rapportagemechanisme inzake illegale handvuurwapens en lichte wapens en andere illegale conventionele wapens en illegale munitie om het risico van illegale handel te beperken (“iTrace III”) (PB L 328 van 12.12.2017, blz. 20).