JAARVERSLAG 1997 met betrekking tot de EGKS vergezeld van het antwoord van de Commissie (98/C 352/01)

(Artikel 88 van het Financieel Reglement van 21 december 1977, zoals laatstelijk gewijzigd bij Verordening (EG, Euratom, EGKS) nr. 2335/95 van de Raad van 18 september 1995)

HOOFDSTUK 1 DE SOLVABILITEIT VAN DE EGKS EN HET BELOOP VAN HAAR VOORNAAMSTE ACTIVITEITEN

Inleiding

1.1. Dit hoofdstuk heeft betrekking op de solvabiliteit van de EGKS per 31 december 1997 en op het beloop van haar voornaamste begrotings- en bankactiviteiten in de loop van het begrotingsjaar. De solvabiliteit van de EGKS is bijzonder belangrijk, met name om de volgende redenen:

- afgezien van een gering aantal leningen uit eigen vermogen, worden de leningen van de EGKS gefinancierd met bankleningen of emissies van obligaties. Het is dus belangrijk dat de EGKS op de financiële markten de hoogste rating krijgt, hetgeen een zeer goede solvabiliteit vereist;

- daar veruit de meeste leningen van de EGKS "back to back"-leningen zijn (qua rentevoet, valuta's en looptijden), blijft als voornaamste bankrisico over dat de leningen niet worden afgelost. Andere risico's kunnen een rol gaan spelen wanneer het evenwicht tussen opgenomen en verstrekte leningen wordt verstoord doordat een debiteur in gebreke blijft;

- aangezien het Verdrag van Parijs in 2002 afloopt, moet nauwkeurig worden gelet op het beloop van het eigen vermogen dat nodig is om de solvabiliteit van de EGKS te garanderen tot het einde van het Verdrag, maar zelfs nog daarna met het oog op de aflossing van de resterende leningen.

Solvabiliteit van de EGKS

Solvabiliteitsratio

1.2. Sinds 1994 is het voornaamste instrument ter analyse van de solvabiliteit van de EGKS de daartoe in Richtlijn 89/647/EEG van de Raad opgenomen ratio (1). De noemer van deze ratio omvat de activa en posten buiten de balansstelling waarop een wegingsfactor wordt toegepast overeenkomstig de aanwijzingen in de richtlijn. Voor de teller houdt de Commissie rekening met het Garantiefonds en het onverdeeld resultaat, dus niet met andere posten die nochtans zouden kunnen worden geacht deel uit te maken van het eigen vermogen van de EGKS (zie paragraaf 1.8). De bij de berekening van de solvabiliteitsratio gebruikte omschrijving van het eigen vermogen vormt een interpretatie van de richtlijn die tot een voldoende voorzichtige beoordeling leidt.

1.3. Per 31 december 1997 beliep de solvabiliteitsratio van de EGKS 28,3 %, tegen 21,1 % per 31 december 1996. Deze stijging is het gevolg van de toename van de middelen van het Garantiefonds (+ 6,7 %) en vooral van de aanzienlijke daling bij de uitstaande leningen, die past in de logica van een verminderde activiteit van de EGKS nu het einde ervan ophanden is. Op 11 september 1996 (2) bevestigde de Commissie haar voornemen om de reserve na 2002 op een peil te houden van 100 % van de lopende leningen waarvoor geen staatsgarantie is verleend. Daartoe zou het Garantiefonds tot 2002 jaarlijks moeten worden aangevuld. Bijgevolg zal de solvabiliteitsratio gaandeweg 100 % benaderen.

Voorziening voor grote risico's

1.4. De afloop van het Verdrag van Parijs in 2002 is reeds van significante invloed op de omvang van de activiteiten van de EGKS. Haar leningenportefeuille en het aantal debiteuren worden steeds kleiner. Met het oog op het risico dat is ontstaan door de concentratie van de verplichtingen jegens derden, heeft de Raad een richtlijn betreffende het toezicht op en de beheersing van grote risico's van kredietinstellingen (3) uitgevaardigd. In haar verslagen over de EGKS voor de begrotingsjaren 1994 (paragraaf 1.5) en 1995 (paragraaf 1.6) (4) herinnerde de Kamer aan de twee maximumbedragen uit deze richtlijn.

1.5. Om het met deze concentratie verbonden risico te beperken stelde de Commissie een voorziening voor grote risico's samen waarvan het bedrag conform bijlage VI van Richtlijn 93/6/EEG van de Raad (5) wordt berekend op basis van de overschrijdingen van de twee voornoemde grenswaarden. Hoewel deze richtlijn niet precies is toegesneden op de situatie van de EGKS, blijkt deze aanpak voorzichtig genoeg om het hoofd te bieden aan de overschrijdingen die het gevolg zijn van vroegere verrichtingen. Het bedrag van deze voorziening is gedaald van 36 Mio ECU per 31 december 1996 tot 27 Mio ECU per 31 december 1997. Deze ontwikkeling is het gevolg van de vermindering van de betrokken activa wegens de terugbetalingen tijdens 1997.

Specifieke waardecorrecties

1.6. Ingevolge de richtlijnen van de Raad betreffende de jaarrekening (6) (7) moeten de actief-posten van de balans afzonderlijk worden geherwaardeerd en, zo nodig, specifieke waardecorrecties ondergaan. Het in de balans opgenomen bedrag voor de specifieke waardecorrecties op leningen, rente inbegrepen, is gedaald van 193 Mio ECU per 31 december 1996 tot 170 Mio ECU per 31 december 1997 (8). Deze daling met 12 % is met name het gevolg van de herberekening van de waardecorrectie voor een belangrijke debiteur naar aanleiding van de herschikking van diens schulden.

1.7. Voor de andere risicodebiteuren, namelijk die van wie de schulden aan de EGKS niet door garanties van het hoogste niveau zijn gedekt (9), heeft de Commissie de financiële situatie geanalyseerd en de noodzakelijke waardecorrecties aangebracht. Er deden zich in 1997 geen nieuwe gevallen van in gebreke blijvende leners voor.

Ontwikkeling van bestedingen en middelen van de EGKS

1.8. De betalingsverplichtingen van de operationele begroting van de EGKS (OBE) zijn in 1997 blijven dalen (10 %, zie tabel 1), terwijl de uit het begrotingsjaar afkomstige middelen beduidend meer zijn toegenomen dan was geraamd, zulks voornamelijk door twee oorzaken: ten eerste aanzienlijke annuleringen (195,2 Mio ECU, waarvan meer dan de helft afkomstig was van overeenkomstig artikel 56, lid 2, onder a), te verlenen rentesubsidies en ten tweede de herwaardering van de schuldvorderingen op een belangrijke debiteur naar aanleiding van de herschikking van diens schuld (zie paragraaf 1.6). Dankzij het overschot kon een extra bedrag van 31,3 Mio ECU in het Garantiefonds worden gestort en kon de voorziening voor de financiering van de OBE met een nettobedrag van 224,9 Mio ECU worden verhoogd (zie tabel 2), hetgeen zeer gunstig was voor het eigen vermogen van de EGKS (zie tabel 3). Deze voorziening ter financiering van toekomstige operationele begrotingen kan een tegenwicht vormen voor de terugbrenging, in 1998, van het EGKS-heffingspercentage tot 0 % en zou dus kunnen worden gebruikt in de loop van de begrotingsjaren 1998 tot 2002.

Ontwikkeling van de EGKS-balans

1.9. Het balanstotaal van de EGKS verminderde tussen 31 december 1996 en 31 december 1997 met 1 080 Mio ECU (ofwel 15,4 %) (zie tabel 4). Deze daling is voornamelijk een gevolg van het kleinere bedrag aan uit opgenomen middelen verstrekte leningen: in het begrotingsjaar 1997 ontving de EGKS 1 661 Mio ECU aan afbetalingen van leningen, terwijl zij slechts 541,2 Mio ECU aan nieuwe leningen verstrekte.

1.10. Het bedrag van de nieuwe verstrekte leningen is ten opzichte van het begrotingsjaar 1996 verdubbeld (zie tabel 5). De stijging bij de krachtens artikel 56, lid 2, onder a), verstrekte leningen houdt verband met de betaling van de laatste subsidiabele leningen waarvoor de EGKS vóór de uiterste datum - 31 december 1996 - een aanvraag had ontvangen. De EGKS verstrekte acht leningen krachtens artikel 54: zes voor de herstructurering en modernisering van de staalindustrie (artikel 54, alinea 1) en twee ter ondersteuning van het verbruik van communautair staal (artikel 54, alinea 2).

1.11. Overigens constateerde de Kamer in paragraaf 2.9 van haar jaarverslag over de EGKS met betrekking tot het begrotingsjaar 1995 dat het bedrag van de door de EGKS verstrekte leningen voor de aanleg van de brug/tunnel over de Storebælt ongeveer tweemaal hoger was dan op grond van het voor dit project verbruikte communautaire staal geoorloofd was. De Commissie antwoordde dat zij daarom de EGKS-leningstranches die in 1997 betaalbaar zouden zijn niet zou verlengen. De Kamer constateert dat de betrokken leningen in 1997 afbetaald en niet verlengd zijn, en dat met de (tot 2001) nog uitstaande EGKS-lening voor dit project de maximumbedragen niet worden overschreden.

1.12. Het bedrag van de uitstaande, uit opgenomen middelen verstrekte leningen, zijnde 3 600 Mio ECU per 31 december 1997, zal per 23 juli 2002 (vóór waardecorrecties) zijn verminderd tot ongeveer 715 Mio ECU, waarvan ongeveer 90 % niet wordt gedekt door een garantie van het hoogste niveau. De laatste van deze leningen loopt af in 2019. Deze bedragen zijn berekend op basis van de vóór 31 december 1997 verstrekte leningen. Ingevolge een beslissing van de Commissie (10) zullen er geen leningen meer worden verstrekt waarvoor de reserves langer worden vastgelegd dan het tijdstip van afloop van het EGKS-Verdrag.

1.13. Met 34 % van de activa van de EGKS vormen de kasgeldrekeningen per 31 december 1997 na de leningen de belangrijkste post. De betrokken rekeningen en de voornaamste tegenposten ervan bij de passiva zijn opgenomen in tabel 6.

Conclusie

1.14. Het begrotingsjaar 1997 leverde, met name doordat vele betalingsverplichtingen werden geannuleerd, een groot overschot op, waardoor de EGKS haar solvabiliteit wezenlijk kon verbeteren en voor de nodige voorzieningen en waardecorrecties kon zorgen. Ook al is het EGKS-heffingspercentage in 1998 tot 0 % teruggebracht, zijn met het oog op de afloop van het Verdrag reserves aangelegd ter afronding van de begrotingsactiviteiten, en tevens om het Garantiefonds geleidelijk op een niveau te brengen dat overeenstemt met 100 % van de uitstaande leningen, zulks na aftrek van de specifieke waardecorrecties en van de leningen waarvoor geen garantie van een lidstaat bestaat en die op 23 juli 2002 nog niet zullen zijn afbetaald.

HOOFDSTUK 2 BETROUWBAARHEIDSVERKLARING BETREFFENDE DE EGKS

2.1. Overeenkomstig artikel 45 C van het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap voor Kolen en Staal (EGKS), heeft de Kamer de rekeningen van de EGKS onderzocht teneinde het Europees Parlement en de Raad een verklaring voor te leggen over de betrouwbaarheid van de rekeningen en de wettigheid en regelmatigheid van de onderliggende verrichtingen.

2.2. De betrokken rekeningen zijn de financiële staten van de EGKS per 31 december 1997, opgesteld onder de verantwoordelijkheid van de Commissie en bekendgemaakt in het Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen (11).

2.3. In haar verslag over de financiële staten van de EGKS per 31 december 1997 (12), dat geldt als verklaring van betrouwbaarheid en tezamen met de betrokken financiële staten wordt gepubliceerd, besluit de Kamer dat deze "een getrouw beeld geven van het vermogen en de financiële situatie van de Europese Gemeenschap voor Kolen en Staal per 31 december 1997, alsmede van het resultaat van haar verrichtingen in het op die datum afgesloten begrotingsjaar".

2.4. Teneinde zich te vergewissen van de wettigheid en regelmatigheid van de onderliggende verrichtingen van de EGKS-rekeningen over het begrotingsjaar 1997, heeft de Kamer controles verricht overeenkomstig de op internationaal vlak algemeen erkende controlenormen. Meer bepaald heeft zij zich gebaseerd op de analyse van de systemen en op de uitgevoerde tests.

2.5. De Kamer is van oordeel dat er voldoende zekerheid bestaat voor de wettigheid en regelmatigheid van de verrichtingen in het algemeen.

Dit verslag is door de Rekenkamer te Luxemburg vastgesteld te harer zitting van 14 en 15 oktober 1998.

Voor de Rekenkamer

Bernhard FRIEDMANN

President

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

(1) Richtlijn 89/647/EEG van de Raad van 18 december 1989 betreffende een solvabiliteitsratio voor kredietinstellingen (PB L 386 van 30.12.1989, blz. 14).

(2) Kwesties in verband met de afloop van het verdrag EGKS - financiële activiteiten (PV (96) 1306). Beraadslaging op basis van de documenten SEC(96) 1492 - /3.

(3) Richtlijn 92/121/EEG van de Raad van 21 december 1992 betreffende het toezicht op en de beheersing van grote risico's van kredietinstellingen (PB L 29 van 5.2.1993, blz. 1).

(4) Jaarverslag 1994 met betrekking tot de EGKS (PB C 329 van 7.12.1995, blz. 3).

Jaarverslag 1995 met betrekking tot de EGKS (PB C 377 van 13.12.1996, blz. 3).

De maxima zijn van toepassing op het bedrag van de betalingsverplichtingen die de EGKS kan aangaan jegens eenzelfde tegenpartij (cliënt of groep cliënten):

- het totaal van de betalingsverplichtingen ten aanzien van één enkele derde mag niet meer dan 25 % van het eigen vermogen van de EGKS bedragen,

- het totaalbedrag van de "grote risico's" mag niet meer dan 800 % van dit eigen vermogen bedragen. Er is sprake van een groot risico wanneer de som van de betalingsverplichtingen ten aanzien van één enkele derde ten minste 10 % van dit eigen vermogen bedraagt.

(5) Richtlijn 93/6/EEG van de Raad van 15 maart 1993 inzake de kapitaaltoereikendheid van beleggingsondernemingen en kredietinstellingen (PB L 141 van 11.6.1993, blz. 1).

(6) Vierde richtlijn van de Raad van 25 juli 1978 op grondslag van artikel 54, lid 3, onder g), van het Verdrag betreffende de jaarrekening van bepaalde vennootschapsvormen (78/660/EEG) (PB L 222 van 14.8.1978).

(7) Richtlijn 86/635/EEG van de Raad van 8 december 1986 betreffende de jaarrekening en de geconsolideerde jaarrekening van banken en andere financiële instellingen (PB L 372 van 31.12.1986).

(8) Financiële staten van de EGKS per 31 december 1997: specifieke waardecorrecties op leningen (170 Mio ECU, toelichting 5.1).

(9) Als garanties van het hoogste niveau worden beschouwd de garanties van de lidstaten van de EU of daarmee gelijkgestelde garanties (van overheidsinstanties en overheidsbedrijven van de lidstaten) en bankgaranties.

(10) Beleid inzake het opnemen en verstrekken van leningen met het oog op de afloop van het (EGKS-)Verdrag (PB C 175 van 28.6.1994).

(11) De financiële staten van de EGKS per 31 december 1997 (PB C 255 van 13.8.1998).

(12) Verslag over de financiële staten van de EGKS per 31 december 1997 (PB C 255 van 13.8.1998).

ANTWOORD VAN DE COMMISSIE

De Commissie heeft geen opmerkingen. Zij stelt vast dat het verslag van de Rekenkamer geen enkele kritiek bevat en dat een voorstel voor een positieve betrouwbaarheidsverklaring wordt gedaan.