MEDEDELING VAN DE COMMISSIE AAN DE RAAD BETREFFENDE EEN PROGRAMMA VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN INZAKE HET MILIEUBELEID

(Ingediend op 24 maart 1972)

INHOUD

>PIC FILE= "T0001162"> >PIC FILE= "T0001163">

INLEIDING

Op 22 juli 1971 keurde de Commissie een eerste mededeling goed betreffende het beleid van de Gemeenschap op het gebied van het milieu (document nr. SEC (71) 2616 def.). In dit document weès zij er nadrukkelijk op dat de bestrijding van de aftakeling van het natuurlijke milieu en van het leefmilieu voortaan een belangrijke plaats moet krijgen naast de economische en sociale doelstellingen van de Gemeenschap en van de Lid-Staten. Zij stelde vast dat de maatregelen die op dit gebied door de Lid-Staten worden genomen ernstige gevolgen zouden kunnen inhouden voor de werking van de gemeenschappelijke markt en meer in het algemeen voor de eenheid van het Europese economische geheel. De Commissie herinnerde aan de werkzaamheden die reeds door de Gemeenschappen zijn verricht met het oog op de bescherming en verbetering van het leefmilieu en voorts gaf zij een aantal thema's aan voor aanvullende werkzaamheden die naar haar mening zo spoedig mogelijk moeten worden verricht.

Deze eerste mededeling is ter informatie voorgelegd aan de Raad, het Europese Parlement, het Economisch en Sociaal Comité en gelijktijdig toegezonden aan de bevoegde overheidsinstanties der Lid-Staten en kandidaat-leden, alsmede aan verschillende beroeps- en vakbondsorganisaties, met het doel commentaar en suggesties uit te lokken.

De Commissie was namelijk van mening dat op een dergelijk terrein de uitwerking van voorstellen aan de Raad moet worden voorafgegaan door een zo uitgebreid en diepgaand mogelijk overleg. Dit heeft plaatsgevonden gedurende de vijf afgelopen maanden. De Commissie acht zich gelukkig met de geest van samenwerking die zij bij de nationale regeringen heeft ontmoet met de suggesties en de technische inbreng. Zij heeft met bijzonder veel belangstelling kennis genomen van het memorandum van de Franse Regering van 20 januari 1972 (1).

Zij is dank verschuldigd aan de geraadpleegde commissies van het Europese Parlement voor de opmerkingen, kritiek en adviezen ter zake : de Commissie van sociale zaken en volksgezondheid, rapporteur over de principiële vraagstukken ; de Economische Commissie, de Juridische Commissie, de Energiecommissie, de Commissie voor onderzoek en atoomvraagstukken, de Landbouwcommissie. Zij acht zich gelukkig met het besluit van het Economisch en Sociaal Comité tot oprichting van een subcomité voor de bestudering der milieuvraagstukken, dat voor haar een bijzonder belangwekkende bron van ideeën vormt.

De Commissie hecht ten slotte bijzonder veel waarde aan aanmoedigingen en constructieve opmerkingen van vakbondszijde : het Europees verbond van vrije vakverenigingen in de Gemeenschap (E.V.V.V.), de Europese organisatie van het wereldverbond van de arbeid (E.O.-W.V.A.), het permanent comité van de "Confédération internationale du travail" (Frankrijk) en van de "Confederazione generale italiana del lavoro" (Italië), het internationale verbond van hoger personeel, de Unie van industriefederaties der Europese Gemeenschappen (U.I.F.E.G.) en het Europees centrum van gemeenschapsbedrijven (E.C.G.B.).

Zoals zij in het voorwoord van haar eerste mededeling reeds aankondigde, legt de Commissie thans aan de Raad een aantal procedure- of basisvoorstellen voor, bij de opstelling waarvan rekening is gehouden met het tijdens het overleg ingewonnen advies en die betrekking hebben op de bescherming en de verbetering van het leefmilieu in de Gemeenschap.

De tenuitvoerlegging van deze voorstellen mag geen nieuw gemeenschappelijk beleid vormen dat los staat van het in andere sectoren gevoerde beleid. Het is eerder zo dat bij alle communautaire activiteiten ter bevordering van de harmonieuze ontwikkeling der economische activiteiten in de gehele Gemeenschap, van de snellere stijging van de levensstandaard en nauwere relaties tussen de Lid-Staten onderling, overeenkomstig de bewoordingen van artikel 2 van het E.E.G.-Verdrag, rekening zal moeten worden gehouden met de bescherming van het milieu.

Het onderhavige document bestaat uit twee delen. In het eerste deel wordt nogmaals gewezen op de verantwoordelijkheden van de Gemeenschap op het gebied van de milieubescherming, en het tweede deel bevat een programma van de Europese Gemeenschappen waarin volgens de Commissie de werkzaamheden zouden moeten worden ingepast die door de Europese Gemeenschappen moeten worden uitgevoerd ter bestrijding van verontreinigingen en hinder alsmede ter verbetering van het leefmilieu. Op basis hiervan dient de Commissie thans reeds bij de Raad de volgende documenten in: - een ontwerp-resolutie van de Raad betreffende een programma ter beperking van de milieuverontreiniging en hinder alsmede met het oog op de bescherming van het natuurlijke milieu;

- een ontwerp-overeenkomst van de Regeringsvertegenwoordigers van de Lid-Staten in het kader van de Raad betreffende de aan de Commissie te verstrekken informatie met het oog op eventuele harmonisatie in de gehele Gemeenschap van urgentiemaatregelen inzake milieubeleid;

- een ontwerp-aanbeveling van de Raad aan de landen die de Bernerovereenkomst hebben ondertekend, waarbij de internationale commissie ter bescherming van de Rijn tegen verontreiniging is ingesteld. (1)Memorandum van de Franse Regering van 20 januari 1972 betreffende de ontwikkeling van een Europese samenwerking met betrekking tot de bescherming van het leefmilieu.

EERSTE DEEL DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN EN DE MILIEUVRAAGSTUKKEN

I. AARD EN OMVANG VAN DE MILIEUVRAAGSTUKKEN IN DE MODERNE INDUSTRIËLE MAATSCHAPPIJ

Het milieu, d.w.z. alle elementen die, met de ingewikkelde structuur van hun onderlinge relaties, de levens- en arbeidsomstandigheden vormen van mens en maatschappij of als zodanig worden ondervonden, alsmede de bescherming en verbetering daarvan, is een urgent vraagstuk geworden in de geïndustrialiseerde landen.

Zoals in het voorwoord van het zeer complete programma inzake milieubescherming (1) van de Duitse Regering wordt gesteld, zijn de vraagstukken die voortvloeien uit de bescherming van het natuurlijk milieu tegen de aantasting daarvan door menselijke activiteiten, strikt genomen, geen nieuwe problemen.

Het verlangen van de mens om te leven in een milieu en onder omstandigheden die constant verbeteren is ongetwijfeld van zeer oude datum. Door de ontwikkeling van de industriële maatschappij is de aftakeling van het natuurlijk milieu echter zozeer in omvang toegenomen, zo intensief geworden en tot het uiterste opgevoerd dat men zich steeds meer de gevaren bewust wordt waaraan op het regionale en zelfs het planetaire vlak het natuurlijk evenwicht blootstaat als gevolg van de economische groei, de ontwikkeling van de produktie, het verbruik en het daarmee gepaard gaande handelsverkeer, de stijging van de bevolkingsdichtheid (2), de toenemende concentratie der bevolking in de steden, de doeltreffendheid en de verspreiding van moderne technieken en produkten.

In de moderne maatschappij is per hoofd van de bevolking een stijgende hoeveelheid grondstoffen nodig, die voor het merendeel in "open kringloop" worden verbruikt, d.w.z. zonder de afval in "gesloten kringloop" opnieuw aan te wenden zoals een juist beheer van de natuurlijke hulpbronnen zou vereisen. Aan deze wijze van verbruik moet vroeg of laat een einde komen door uitputting van deze hulpbronnen en door een versnelde vervuiling van de biosfeer. Dit grondstoffenverbruik gaat voorts gepaard met een stijgende behoefte aan energie en levensruimte per hoofd van de bevolking.

De aanzienlijke stijging van de levensstandaard der bevolking die een gevolg is van de economische vooruitgang veroorzaakt bij deze bevolking tegelijkertijd, naarmate aan de meest elementaire materiële behoeften is voldaan, een steeds uitdrukkelijker wens om het leefmilieu en de levensomstandigheden te verbeteren door collectieve acties ten aanzien van het leefmilieu.

Deze acties hebben onder meer betrekking op: - het fysische leefmilieu, door beperking van verontreinigingen en hinder, de ruimtelijke ordening met betrekking tot steden en het platteland, schepping van vervoers- en communicatienetten, enz.,

- het sociale leefmilieu, o.m. door verbetering van de verzorgingssystemen, hoger inkomen, meer zekerheid ten aanzien van de werkgelegenheid, betere werk- en woonomstandigheden, meer opleidingsmogelijkheden enz.,

- het culturele leefmilieu, door instandhouding van typische stadsgedeelten en landschappen, verbetering van onderwijs en informatie, van culturele structuren en vrijetijdsbesteding, enz.

De moderne maatschappij wordt gekenmerkt door de onomkeerbare fenomenen van industrialisatie en urbanisatie ; deze laatste komt zowel tot uiting in de ontwikkeling van uitgebreide stedelijke zones als in de uitbreiding van de stedelijke levenswijze tot de landelijke gebieden.

Deze veranderingen, met de daarmee gepaard gaande algemene stijging van de levensstandaard, oefenen een belangrijke invloed uit op de levensomstandigheden van de bevolking.

Vaak constateert men in zeer dichtbevolkte gebieden een onvoldoende in de hand gehouden uitbreiding van de stadsagglomeraties, onvoldoende woonomstandigheden, een gebrekkige vervoers- en verkeerssituatie, hinder van allerlei soort en oorsprong, een ontoereikende infrastructuur voor de vrijetijdsbesteding, verarming van de sociale relaties en van het culturele klimaat. Gebieden waar sprake is van een achterstand in de ontwikkeling of van een economische achteruitgang, hebben eveneens met tal van deze vraagstukken te kampen, die vaak worden verscherpt door armoede en een soms complete ontvolking.

Deze veranderingen vinden eveneens in de ontwikkelingslanden plaats. In sommige van deze landen (1)Dit programma was voor de Commissie een bijzonder rijke bron van informatie en nieuwe denkbeelden, zowel wat de algemene benadering betreft, als de daarin behandelde bijzondere vraagstukken. (2)Overeenkomstig de prognoses zou de wereldbevolking die thans 3,6 miljard bedraagt in het jaar 2000 7 miljard en tegen het midden van de volgende eeuw 15 tot 30 miljard bedragen.

wordt de aftakeling van het leefmilieu nog verergerd door de grote bevolkingsaanwas hetgeen de natuurlijke hulpbronnen nog verder beperkt.

De verschijnselen van urbanisatie en industrialisatie veroorzaken bovendien grondige wijzigingen in het gebruik van de bodem en derhalve ook in de flora en fauna alsmede in het aanzicht van het platteland en van de stedelijke centra. In de streken met sterke bevolkingsdichtheid veranderen de groene zones steeds meer in bebouwde zones, en bepaalde functies die de natuur ten opzichte van de mens vervult gaan geleidelijk over naar steeds verder afgelegen streken (vooral functies die met de voeding en de produktie van grondstoffen samenhangen). Daarentegen krijgen andere functies een belangrijker plaats (vrijetijdsbesteding, lucht- en waterzuivering, klimaatregeling, verontreinigingsindicatoren (1)).

Het feit dat men zich rekenschap begint te geven van de verslechtering van zowel het natuurlijk milieu als van het leefmilieu maakt dat de afzonderlijke individuen, de collectiviteiten en de overheidsinstanties zich beginnen af te vragen naar welke economische en sociale doelstellingen gestreefd moet worden, alsmede welke methoden en middelen hierbij gebruikt moeten worden.

Het is heden ten dage niet meer mogelijk de harmonische ontwikkeling van de economische en sociale activiteiten van een staat of van een groep van staten zoals de Gemeenschap te waarborgen zonder rekening te houden met de gevolgen die de genomen economische en politieke maatregelen voor het welzijn van de mens kunnen hebben, alsmede voor de levensomstandigheden en het leefmilieu.

Zoals vermeld in het memorandum van de Franse regering "begint het denkbeeld geleidelijk veld te winnen dat vanaf een bepaald welvaartsniveau, de economische groei strikter gecontroleerd moet worden aan de hand van kwaliteitseisen. Daartegenover staat dat er steeds minder twijfel heerst over het feit dat een bepaald beleid inzake bestrijding van het milieubederf, ondanks de extra kosten die dit aan de samenleving oplegt, op lange termijn een waarborg en misschien een voorwaarde vormt voor een harmonische ontwikkeling van de economie". (Zie blz. 2, eerste alinea.)

In hetzelfde verband kan worden vastgesteld dat de goede werking van de markteconomie in beginsel, en afgezien van behoorlijk gemotiveerde uitzonderingen, vereist dat de sociale kosten van verontreiniging en hinder alsmede de te nemen maatregelen om hieraan het hoofd te bieden, moeten worden gedragen door de veroorzakers, zoals wordt vastgesteld in het Duitse programma dat in het voorgaande is geciteerd (2).

II. DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN EN DE MILIEUVRAAGSTUKKEN GEZIEN IN HET LICHT VAN DE VERDRAGEN

II.1. HET E.E.G.-VERDRAG

A. De milieuvraagstukken in het licht van de doelstellingen van het E.E.G.-Verdrag

Krachtens het reeds geciteerde artikel 2 van het Verdrag van Rome heeft de E.E.G. onder meer tot taak gekregen de harmonische ontwikkeling van de economische activiteit binnen de gehele Gemeenschap te bevorderen, alsmede een gestadige en evenwichtige expansie, een toenemende verbetering van de levensstandaard, nauwere betrekkingen tussen de Lid-Staten (3).

Ten einde het juiste evenwicht te bewaren moet de economische groei in het vervolg meer worden gericht en gecontroleerd op grond van kwaliteitseisen. Daartegenover staat dat de milieubescherming een waarborg en een voorwaarde vormt voor een harmonieuze ontwikkeling van de economische activiteiten in de gehele Gemeenschap.

Bij de goedkeuring van het derde programma, inzake het economisch beleid op middellange termijn had de Raad reeds in 1971 vastgesteld dat "het economisch beleid van de Gemeenschap niet beperkt kan blijven tot de gecombineerde doelstellingen van economische groei en stabiliteit. Het beleid kan slechts zinvol zijn door de bijdrage die wordt geleverd tot betere levensomstandigheden : hierbij moet zowel worden gestreefd naar verhoging van de levensstandaard als naar verbetering van het welzijn ; voorts moet het beleid bijdragen tot een grotere stabiliteit ten gunste van de minst bedeelde sociale categorieën (4)". (1)Deze functie betreft de uiterst grote gevoeligheid van bepaalde plantensoorten ten opzichte van specifieke verontreinigingsvormen, waardoor maatregelen genomen kunnen worden voordat het te laat is om grotere schade te vermijden. (2)Dit beginsel is eveneens vermeld in het derde programma inzake het economisch beleid op middellange termijn. In hoofdstuk I, C, punt 11, blz. 10 kan men lezen :

"... het beginsel van de toerekening aan hen die hiervan de oorzaak zijn, van de voorkoming en opheffing van deze bezwaren moet geleidelijk worden toegepast en daarbij moet rekening worden gehouden met de internationale concurrentievoorwaarden". (3)Een van de consideransen van het Verdrag tot oprichting van de E.E.G. vermeldt bovendien dat de hoge verdragsluitende partijen "vaststellen dat het een wezenlijk doel van hun streven is een voortdurende verbetering van de omstandigheden waaronder hun volken leven en werken te verzekeren". (4)Derde programma inzake het economisch beleid op middellange termijn - hoofdstuk I, § C.

B. De milieuvraagstukken in het licht van beginselen en regels van de gemeenschappelijke markt

De toepassing van de beginselen en de naleving van de regels waarop de werking van de gemeenschappelijke markt is gebaseerd, ondervinden rechtstreeks de weerslag van de bepalingen die worden uitgevaardigd tot bescherming en verbetering van het milieu. In het E.E.G.-Verdrag is namelijk voorzien dat een stelsel wordt uitgewerkt waarbij de concurrentieverhoudingen in de gemeenschappelijke markt niet worden scheefgetrokken (artikel 3, f) en het vrije handelsverkeer wordt gewaarborgd (artikel 3, a).

Doch grote verschillen tussen de door de overheid in de Lid-Staten genomen maatregelen (in het bijzonder de vaststelling van niveaus voor de maximale toelaatbaarheid van verontreinigingen in produkten of afvalstoffen), die zouden wijzen op een te zeer uiteenlopende beoordeling hetzij van de aard en de schadelijkheid van de verontreinigingen, hetzij van de kwalitatieve doelstellingen van het leefmilieu waarnaar moet worden gestreefd, hetzij van de methoden voor toerekening van de lasten die voortvloeien uit de bestrijding van de verontreiniging en de verbetering van de levensomstandigheden, hetzij tenslotte van de methoden inzake toezicht en controle of van de strafmaatregelen, moeten onvermijdelijk leiden tot scheeftrekking van de concurrentie en tot ongewenste investeringsbesluiten die niet verenigbaar zijn met de goede werking van de gemeenschappelijke markt.

Hetzelfde geldt voor uiteenlopende wettelijke en bestuursrechtelijke bepalingen met betrekking tot produkten die als zodanig of door hun gebruik bepaalde schadelijke werkingen kunnen hebben, welke ertoe kunnen leiden dat technische handelsbelemmeringen ontstaan die krachtens de uit hoofde van het E.E.G.-Verdrag geldende voorschriften tussen de Lid-Staten moeten worden opgeheven (1), eventueel door middel van internationale overeenkomsten tussen de Gemeenschap en derde landen.

De Gemeenschap moet er echter naar streven zo min mogelijk afbreuk te doen aan de beoordelingsvrijheid van de nationale, regionale en plaatselijke autoriteiten. Harmonisatie moet alleen daar worden beoogd waar het onontbeerlijk is om een minimale bescherming van de gehele Gemeenschap te waarborgen en de vrijheid van het handelsverkeer en behoorlijke concurrentievoorwaarden te garanderen. Hierbij moet rekening worden gehouden met de wenselijkheid oplossingen te zoeken die zijn afgestemd op de verscheidenheid van de situaties, want de verschillen tussen geografische en natuurlijke omstandigheden, alsmede tussen de "produktiegewoonten" van de regio's, kunnen in bepaalde gevallen tot de toepassing van uiteenlopende normen voeren.

Zij is echter verplicht de aandacht van de huidige en toekomstige Lid-Staten te vestigen op het gevaar dat onvermijdelijk zou optreden indien tussen de Lid-Staten een wedijver zou ontstaan om investeringen aan te trekken zonder rekening te houden met de gevolgen voor het milieu.

C. De milieuvraagstukken in het licht van het E.E.G.-beleid

In feite worden alle categorieën van gemeenschappelijk beleid min of meer beïnvloed door de bestrijding van het milieubederf en de verbetering van de levensomstandigheden: - Het gemeenschappelijk handelsbeleid (artikel 3, b) kan niet worden vastgesteld zonder rekening te houden met de weerslag die de economische effecten van de met het oog op milieubescherming genomen maatregelen kunnen hebben voor de ontwikkeling van het internationale handelsverkeer.

- Het gemeenschappelijk landbouwbeleid (artikel 3, d) oefent door zijn gevolgen voor de prijzen van de landbouwprodukten en de structuur, alsmede door zijn weerslag op de ruimtelijke ordening, het gebruik van meststoffen, herbiciden en pesticiden, de kwaliteit van de verbouwde produkten, grote invloed uit op het natuurlijk milieu en de levensomstandigheden.

- Het mededingingsbeleid (artikel 3, f) moet rekening houden met de weerslag op het handelsverkeer en de concurrentie van subsidies die de staten aan bepaalde ondernemingen verlenen ter vermindering van de kosten die deze normalerwijs zouden moeten dragen uit hoofde van de verontreinigingen die zij veroorzaken.

- Het sociale beleid moet de verbetering van de levensstandaard en van de arbeidsvoorwaarden van de werknemers bevorderen, zodat onderlinge aanpassing daarvan op de weg van de vooruitgang wordt mogelijk gemaakt (artikel 117, lid 1), alsmede volledige werkgelegenheid en sociale rechtvaardigheid waarborgen (2).

- De toerekening van de kosten die voortvloeien uit de bestrijding van verontreiniging en hinder kan belangrijke gevolgen hebben voor het vervoer, zowel wat de structuur als wat de prijs betreft. Het gemeenschappelijk vervoerbeleid bedoeld in artikel 74 van het E.E.G.-Verdrag moet hierop gebaseerd zijn (3). (1)In het bijzonder in het kader van de uitvoering van het algemeen programma tot opheffing van de technische handelsbelemmeringen. (2)Zie doc. SEC (71) 600 : "Inleidende oriëntaties voor een programma inzake een communautair sociaal beleid". (3)Zie wat dit aangaat de mededeling van de Commissie aan de Raad betreffende de ontwikkeling van het gemeenschappelijk vervoerbeleid (doc. SEC (71) 3923 def.).

- De ontwikkelingslanden en meer in het bijzonder de landen die geassocieerd zijn met de Gemeenschap, zullen eveneens bepaalde maatregelen moeten nemen ter bescherming van hun milieu. Het zou wenselijk zijn dat bij investeringen in deze landen die door de Gemeenschap worden gefinancierd rekening wordt gehouden met de gevolgen die daarvan verwacht kunnen worden voor het natuurlijk milieu.

- Het energiebeleid moet rekening houden met de structurele wijzigingen, die onder meer een weerslag zouden hebben op de aan de verbruiker te berekenen kosten als gevolg van maatregelen die zowel door de overheid als door de particuliere sector worden genomen in verband met de oplossing van de huidige vraagstukken en ter verbetering van de situatie in de nabije toekomst ; hierbij moet bovendien de voorziening op langere termijn van de Gemeenschap gericht worden op energiebronnen en -vormen, waarbij niet alleen rekening wordt gehouden met doelstellingen die berusten op gunstige kosten en continuïteit van de voorziening, maar ook met een zo groot mogelijke eerbiediging van het milieu.

- Het regionaal beleid moet, voor wat betreft de factoren inzake vestiging van economische activiteiten en wooncentra naast de ontwikkeling van de technische en economische vereisten rekening houden met de ontwikkeling van de behoeften en wensen van de bevolking ; in dit verband zullen de bescherming van het natuurlijk milieu en de behoeften aan een kwalitatief goede omgeving van invloed zijn op de vestiging van economische activiteiten en van wooncentra, waardoor een betere verdeling over het grondgebied kan worden bevorderd, terwijl een en ander kan bijdragen tot een meer evenwichtige ontwikkeling van de gehele Gemeenschap.

- Harerzijds zal de industrie moeten overgaan tot investeringen met het oog op de naleving van de voorschriften inzake milieubescherming, tot financiering van de ontwikkeling van nieuwe technologieën die weinig of geen verontreiniging veroorzaken, tot de produktie van materieel en uitrusting bestemd tot vermindering of opheffing van de verontreiniging. Het industriële beleid zal derhalve op deze gegevens gebaseerd moeten zijn.

- De bestrijding van de milieuverontreiniging en de harmonisatie daarvan in het communautaire vlak zijn ondenkbaar zonder een grondige kennis en een gemeenschappelijke beoordeling van de hieraan ten oorsprong liggende verschijnselen en zonder de ontwikkeling van produkten en technologieën die weinig of geen verontreiniging veroorzaken. Gemeenschappelijke of gecoördineerde inspanningen inzake onderzoek en ontwikkeling zijn onder meer noodzakelijk voor de verbetering van de kennis, de uitwerking van gemeenschappelijke technische standpunten, een gemeenschappelijke methodologie, en ter bevordering van de ontwikkeling van meer geschikte technologieën.

II.2. DE EURATOM- EN E.G.K.S.-VERDRAGEN

In het Verdrag tot oprichting van Euratom wordt bepaald dat de Commissie uniforme veiligheidsnormen vaststelt voor de gezondheidsbescherming van de bevolking en de werknemers en ervoor waakt dat deze worden toegepast (artikel 2). Bovendien vormt de bescherming van de bevolking en de werknemers tegen de gevaren van ioniserende straling het onderwerp van een hoofdstuk van het Euratom-Verdrag (titel II, hoofdstuk III).

Op grond hiervan heeft de Gemeenschap basisnormen vastgesteld voor de bescherming tegen radioactieve straling en heeft bovendien zorggedragen voor de coördinatie van het net van in de Lid-Staten gevestigde meetstations, ten einde de naleving van deze normen te waarborgen en de permanente controle van het niveau van de radioactiviteit in het leefmilieu te verzekeren. Voorts onderzoekt de Commissie met medewerking van nationale deskundigen de plannen voor lozing van radioactieve afvalstoffen die tot besmetting van het milieu in verschillende Lid-Staten kunnen leiden (artikel 37 van het Euratom-Verdrag). Een ontwerp-herziening van de basisnormen is momenteel in voorbereiding waarbij rekening wordt gehouden met de vooruitgang van het wetenschappelijke inzicht in de aard en effecten van de radioactiviteit.

In het kader van het onderzoekprogramma van Euratom steunt en coördineert de Gemeenschap een reeks onderzoekingen op het gebied van de biologie en bescherming van de gezondheid die moeten bijdragen tot verhoging van de kennis betreffende de werking en de effecten van radioactieve substanties en van ioniserende straling op de mens. In juli 1971 heeft de Raad een nieuw vijfjarenprogramma goedgekeurd.

Tenslotte houdt de Commissie bij haar werkzaamheden die plaatsvinden op grond van de artikelen 40 (indicatief programma) en 41 (standpunt van de Commissie betreffende investeringen in de kernenergie) reeds in aanzienlijke mate rekening met vraagstukken die de bescherming van het milieu raken.

In het Verdrag tot oprichting van de E.G.K.S. wordt onder meer aan de Gemeenschap opgedragen de verbetering van de levensstandaard en van de arbeidsvoorwaarden van de werknemers te bevorderen, zodat de onderlinge aanpassing daarvan op de weg van de vooruitgang mogelijk wordt gemaakt in elk van de bedrijfstakken die onder dit Verdrag vallen (artikel 3). In dit Verdrag wordt eveneens gesteld dat de Hoge Autoriteit het technisch en economisch onderzoek moet aanmoedigen betreffende de produktie en ontwikkeling van het verbruik van kolen en staal, alsmede de arbeidsveiligheid in deze industrieën (artikel 55). De onderzoekingen die sedert 1956 worden uitgevoerd tot vermindering van de milieuverontreiniging en de hinder die door de kolenen staalindustrie wordt veroorzaakt, worden voortgezet, evenals de verbetering van de arbeidshygiëne in het bijzonder in de kolen- en ijzermijnen (1).

*

* *

Aldus vormen bescherming en verbetering van het milieu reeds een onderdeel van de taak der Gemeenschappen. Zij vormen al of niet uitdrukkelijk een onderdeel van hun doelstellingen, hebben hun weerslag op de regels en beginselen waarvan de naleving een van de bases van de E.E.G. vormt, en worden, ofschoon niet overal in dezelfde mate, steeds sterker verweven met het beleid van de E.E.G. en met de specifieke acties die in het kader van de drie Verdragen worden gevoerd. De Commissie zal bij de toepassing van de bepalingen van de Verdragen nog meer dan in het verleden aandacht schenken aan de aspecten met betrekking tot de bescherming en de verbetering van het milieu en zal ernaar streven de uitwerking van haar voorstellen voor de verschillende sectoren vergezeld te doen gaan van een beoordeling van de gevolgen van de overwogen of voorgestelde maatregelen voor de kwaliteit van het leefmilieu.

III. DOELSTELLINGEN EN FUNCTIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN BIJ DE UITWERKING EN TENUITVOERLEGGING VAN EEN MILIEUBELEID

Zoals de Commissie in het begin van haar eerste mededeling heeft vermeld, impliceert de bescherming en de verbetering van het milieu het nastreven van vier doelstellingen: - vermindering en zo mogelijk opheffing van de schadelijke effecten op het milieu die voortvloeien uit de technische vooruitgang en meer in het algemeen uit de economische en sociale activiteiten, door beperking van de effecten van deze actie op de economische groei;

- instandhouding van de natuurlijke hulpbronnen die reeds schaarse goederen dreigen te worden en zelfs geheel kunnen verdwijnen, door toezicht op het evenwicht van de ecologische systemen en de bescherming van de biosfeer;

- bij de ruimtelijke ordening meer in het bijzonder aandacht schenken aan de bestrijding van de schadelijke gevolgen van de toenemende bevolkingsconcentratie in de steden en tegemoetkomingen aan de behoeften aan contact met de natuur en aan de esthetische kwaliteit van het leefmilieu;

- oriëntatie van de toekomstige vooruitgang en het eventueel scheppen van nieuwe ontwikkelingen ten einde tegemoet te komen aan de werkelijke behoeften van de mens, die niet alleen kwantitatief maar ook kwalitatief zijn.

De omvang en het belang van de betrokken vraagstukken zijn dermate groot dat de te nemen maatregelen alleen doeltreffend kunnen zijn indien aan twee voorwaarden wordt voldaan.

In de eerste plaats is het noodzakelijk prioriteiten vast te stellen tussen de doelstellingen en voor elk daarvan een eerste lijst van geleidelijk, maar zonder vertraging, te ondernemen acties vast te stellen volgens een zo nauwkeurig en realistisch mogelijk tijdschema.

In de tweede plaats dienen aard en limiet van de verantwoordelijkheid van de Gemeenschap ten opzichte van die van de Lid-Staten en internationale organisaties te worden omschreven en dient een duidelijk onderscheid te worden gemaakt tussen hetgeen aan de Gemeenschap moet worden opgedragen of aan de samenwerking tussen Lid-Staten.

In het licht van deze dubbele voorwaarde heeft de Commissie ernaar gestreefd in het verloop van het onderhavige document de Raad een algemeen overzicht te geven van de te ondernemen concrete acties vergezeld van een tijdschema voor de uitvoering daarvan, waarbij rekening is gehouden met de mate van urgentie van de te nemen maatregelen en met de wenselijkheid nutteloos en dubbel werk te vermijden, aangezien op dit gebied ook activiteiten plaatsvinden in het kader van internationale organisaties waarvan de Lid-Staten deel uitmaken, terwijl door de Gemeenschap aan deze activiteiten wordt deelgenomen.

Een bijzonder maar in de ogen van de Commissie fundamenteel aspect van de milieuvraagstukken, nl. de hinder waaraan industriële werknemers in de fabrieken zijn blootgesteld, wordt in het onderhavige document niet in bijzonderheden behandeld. Deze aangelegenheid heeft echter de volledige aandacht van de Commissie en hieraan zijn reeds bepaalde passages gewijd in doc. SEC (71) 600 "Inleidende beschouwingen betreffende een programma inzake communautair sociaal beleid". De Commissie is van mening dat de Gemeenschap een veel grotere mate van voorrang moet verlenen aan de tenuitvoerlegging van haar sociaal beleid. (1)Er zal in het bijzonder belang worden gehecht aan een betere verspreiding van de resultaten van deze onderzoekingen.

Ook is de Commissie zich ervan bewust dat de in het onderhavige document behandelde vraagstukken, alsmede de voorstellen, aanbevelingen of ontwerp-resoluties die daaraan zijn toegevoegd, slechts bepaalde aspecten van een veel meer omvattend vraagstuk vertegenwoordigen waarvan, zo niet de overlevingskans van de mensheid, dan toch in ieder geval het behoud van de westelijke beschaving afhankelijk is. De bescherming van het milieu kan nl. niet los worden gezien van een streven tot beperking van de verspilling van de natuurlijke hulpbronnen en van de bevolkingsaanwas op wereldniveau, waarbij tevens naar een rechtvaardiger verdeling van de rijkdommen moet worden gestreefd. De Commissie is van mening dat de uitgebreide Gemeenschap een grotere autoriteit zal hebben om in de komende jaren belangrijke initiatieven op dit gebied te nemen, o.m. indien daadwerkelijk vooruitgang wordt geboekt bij de versterking van de communautaire Instellingen en de politieke unie.

TWEEDE DEEL

PROGRAMMA VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN MET BETREKKING TOT HET MILIEU

In het onderstaande geeft de Commissie een overzicht van een programma van actie van de Gemeenschappen met betrekking tot het milieu.

Dit programma omvat in de eerste plaats een programma tot beperking van de verontreinigingen en hinder alsmede tot bescherming van het natuurlijk milieu. Het vraagstuk van de milieuverontreiniging en de hinder wordt tegenwoordig nl. steeds urgenter in verband met het toenemend gebrek aan evenwicht tussen enerzijds de toenemende hoeveelheid biologische en chemische stoffen die in het milieu worden geloosd en anderzijds de absorptie- en resorptiecapaciteit van het biologisch milieu. Bovendien hebben de verandering en de daaruit voortvloeiende degradatie van het milieu thans in bepaalde streken van de Gemeenschap en van de wereld een zodanig niveau bereikt dat het gevaar bestaat van een vaak onomkeerbare wijziging van de kwaliteit van bepaalde natuurlijke hulpbronnen die een eerste levensbehoefte vormen, hetgeen kan uitmonden in een aanzienlijke verlaging van de levensstandaard van de bevolking.

Anderzijds wordt het behoud van het natuurlijk milieu één van de voornaamste taken van de overheid. Het wordt daardoor noodzakelijk, bepaalde aspecten van het beleid die bepalend zijn voor het gebruik van de grond op het platteland, en in het bijzonder van het landbouwbeleid, opnieuw onder de loep te nemen. De landbouw die het grootste deel van het grondgebied beslaat en die een integrerend onderdeel vormt van het natuurlijke landschap, kan, indien zij zich weet aan te passen, in belangrijke mate bijdragen tot de bevrediging van nieuwe behoeften aan recreatie en rust in het natuurlijke milieu, die door de mensheid in de industriële samenleving steeds sterker worden gevoeld.

Tenslotte is het wenselijk dat de Raad zo spoedig mogelijk de voorstellen van verordeningen goedkeurt betreffende de verbetering van de kwaliteit van levensmiddelen, zowel wat de voeding van mens en dier betreft, als wat de verordening aangaat betreffende het gebruik van bepaalde stoffen die in de landbouw worden toegepast.

De eerste fase van dit werkprogramma vormt het onderwerp van een ontwerp-resolutie van de Raad en van een ontwerp-aanbeveling van de Raad aan de landen die de Overeenkomst van Bern hebben ondertekend, waarbij de Internationale commissie ter bescherming van de Rijn tegen verontreiniging is ingesteld.

In de tweede plaats, ten einde de nationale initiatieven te doen beantwoorden aan de goede gang van zaken van de werkzaamheden die op het niveau van de Gemeenschap worden ondernomen, heeft de Commissie besloten tot indiening van een ontwerpovereenkomst van de Regeringen van de Lid-Staten in het kader van de Raad betreffende aan de Commissie te verstrekken informatie met het oog op eventuele harmonisatie in de gehele Gemeenschap van spoedmaatregelen inzake milieubeleid.

In de derde plaats, ten einde de Gemeenschap in staat te stellen actief deel te nemen aan de werkzaamheden van de internationale organisaties en ertoe bij te dragen dat bij deze werkzaamheden rekening wordt gehouden met haar originele en specifieke karakteristieken, is de Commissie van mening, dat afgezien van gevallen waarbij het een bevoegdheid van de Gemeenschap betreft, de Lid-Staten krachtens de bepalingen van het E.E.G.-Verdrag overleg moeten plegen en een gemeenschappelijke actie inzake milieubeleid moeten voeren in het kader van deze organisaties.

In de vierde plaats, afgezien van de ontwikkelingen vervat in de inleidende beschouwingen betreffende een programma inzake een communautair sociaal beleid, stelt de Commissie bepaalde acties voor ter verbetering van het arbeidsklimaat in de fabrieken.

Tenslotte overweegt de Commissie, ten einde de kennis en informatie inzake het milieu te verbeteren en te verspreiden, een reeks werkzaamheden ter ondersteuning en voortzetting van het programma inzake beperking van verontreinigingen en hinder en inzake het behoud van het natuurlijke milieu. Deze werkzaamheden zouden het mogelijk moeten maken de wetenschappelijke en technische kennis op het gebied van de milieubescherming aan te vullen, de behandeling en verspreiding van deze kennis en algemene voorlichting te verbeteren, de opleiding en het onderwijs te verdiepen en tenslotte de prospectieve beschouwing moeten bevorderen met betrekking tot de beschavingsvraagstukken die de ontwikkeling van de industriële maatschappij in Europa stelt.

I. PROGRAMMA TOT BEPERKING VAN DE VERONTREINIGING EN HINDER ALSMEDE TOT BEHOUD VAN HET NATUURLIJK MILIEU

De in het onderhavige hoofdstuk voorgestelde werkzaamheden hebben ten doel de Gemeenschappen en de Lid-Staten in staat te stellen de noodzakelijke maatregelen te nemen ter beperking van de verontreinigingen en hinder waarbij tegelijkertijd de goede werking van de gemeenschappelijke markt wordt gewaarborgd en het behoud van het natuurlijk milieu in het kader van het landbouwbeleid wordt verzekerd.

A. BEPERKING VAN VERONTREINIGINGEN EN HINDER

Al de volgende voorstellen hebben ten doel een gemeenschappelijk kader op te stellen voor beoordeling, alsmede voor acties en eventueel voorschriften die voor de Gemeenschappen, de Lid-Staten en de plaatselijke overheden een uitgangspunt kunnen zijn voor hun beslissingen.

Het betreft: 1. de vaststelling van een objectieve beoordelingsbasis voor het gevaar dat de verontreiniging kan opleveren voor de volksgezondheid en het milieu;

2. de vaststelling van gemeenschappelijke gezondheidsnormen en bepaling van doelstellingen inzake de kwaliteit van het milieu;

3. het trekken van de consequenties uit de toepassing van deze normen en doelstellingen op de verontreinigingsbronnen (produkten en economische activiteiten) en de bevordering van het gebruik van weinig of niet verontreinigende produkten en technologieën;

4. de gemeenschappelijke vaststelling van beginselen, methoden en modaliteiten voor de beoordeling en toerekening van de lasten die voortvloeien uit de bestrijding van de verontreiniging;

5. het waarborgen van de daadwerkelijke toepassing en inachtneming van de vastgestelde beperkingen.

Deze werkzaamheden zouden o.m. een verbetering mogelijk moeten maken van de lopende actie in verband met harmonisatie van de wetgevingen en controle op de steunmaatregelen, door deze aan te vullen met nieuwe werkzaamheden die rechtstreeks gericht zijn op de milieubescherming.

A.1. OBJECTIEVE BEOORDELING VAN DE RISICO'S DIE UIT VERONTREINIGINGEN VOORTVLOEIEN VOOR DE VOLKSGEZONDHEID EN HET MILIEU

De bestrijding van de verontreiniging veronderstelt in de eerste plaats een objectieve kennis van de daaruit voortvloeiende gevolgen. Deze kennis maakt het mogelijk, zonder gevaar voor willekeur, beperkingen op te leggen aan de aanwezigheid van verontreinigingen in het leefmilieu en in de produkten : sanitaire beperkingen ter bescherming van de volksgezondheid, ecologische beperkingen ter bescherming van het leefmilieu, sociale beperkingen ter verbetering van het welzijn van de mens door vermindering of opheffing van de schadelijke invloeden waaraan hij blootstaat.

De bepaling van deze beperkingen, die moeten overeenstemmen met waarden waarvan de overschrijding een aanmerkelijk risico voor mens of omgeving met zich brengt, vereist een kritische en objectieve beoordeling van het verband tussen de concentratie van verontreinigingen in het leefmilieu en hun effecten.

Verschillen in de beoordelingsmethoden evenals de vaststelling van uiteenlopende beperkingen in de diverse Lid-Staten zijn noodzakelijkerwijs van invloed op de maatregelen die worden genomen ten aanzien van verontreinigende activiteiten of stoffen, hetgeen weer belemmeringen voor het handelsverkeer of scheeftrekking van de concurrentievoorwaarden met zich brengt.

Derhalve acht de Commissie het noodzakelijk dat de Gemeenschappen en de Lid-Staten het eens worden over een gemeenschappelijke benadering en methodologie voor de objectieve beoordeling van de gevaren die de milieuverontreiniging oplevert. Een dergelijke actie, eventueel gevolgd door de uitvaardiging van communautaire voorschriften, zou naar de mening van de Commissie elke vorm van communautaire of nationale normatieve actie moeten vergezellen.

Derhalve stelt de Commissie voor dat ten aanzien van elke verontreiniging en elk leefmilieu, afzonderlijk of in combinatie met andere, zo snel mogelijk en te beginnen met de verontreinigingen die als de meest gevaarlijke worden beschouwd, tot de volgende stappen wordt overgegaan: 1. Keuze en bepaling van criteria (1) die de aard en de omvang van de effecten van de desbetreffende verontreiniging op de mens en zijn omgeving kenmerken. Deze effecten kunnen bestaan in schadelijke gevolgen voor de volksgezondheid, voor andere organismen dan de mens, voor de natuurlijke hulpbronnen of voor door de mens gebruikte materialen.

2. Vaststelling van richtniveaus bestaande uit numerieke waarden voor concentraties, blootstellingsduur of absorptieniveau voor verontreinigingen of andere schadelijke invloeden die verband houden met vooraf vastgestelde criteria.

Deze actie moet vergezeld gaan van harmonisatie van de methodes en instrumenten voor meting van de verschillende verontreinigingen, afzonderlijk of in combinatie met andere.

Een dergelijke harmonisatie is namelijk noodzakelijk ter bepaling van de criteria en richtniveaus, voor het vergelijkbaar maken van de resultaten van de metingen van verontreinigingen in de Lid-Staten en ten einde aldus controle mogelijk te maken op de naleving van de in onderstaande paragraaf A.2. genoemde sanitaire normen en kwalitatieve doelstellingen voor het milieu.

De Commissie stelt derhalve voor dat naast de in het voorgaande vermelde acties, voor elke verontreiniging op grond van de bijzondere fysische en chemische kenmerken (fase, korrelgrootte, enz.) daarvan wordt overgegaan tot: a) harmonisatie van de biologische tests waarmee de effecten der verontreinigende als functie van de betrokken doses kunnen worden bepaald en de verontreinigingsniveaus kunnen worden gekenmerkt;

b) harmonisatie van de methoden en technieken voor monsterneming en analyse van de verontreinigingen.

Voor zover de werkzaamheden die in de Lid-Staten alsmede in het kader van internationale organisaties (2) zijn uitgevoerd, niet tot bruikbare resultaten voor de Gemeenschap hebben geleid zal de Commissie passende vergaderingen bijeenroepen ter bepaling van de voor elke verontreiniging toe te passen criteria en richtniveaus en ter bevordering van de harmonisatie of onderlinge vergelijking van de methoden en resultaten van de metingen van deze verontreinigingen.

Aan de hand van het onderzoek van de beschikbare wetenschappelijke gegevens kan het bovendien noodzakelijk blijken studies en onderzoekingen uit te voeren ter opvulling van de leemtes die in de wetenschappelijke kennis aan de dag kunnen treden (zie hoofdstuk IV.1.).

Deze criteria voor de richtniveaus alsmede de hieruit voortvloeiende sanitaire normen zullen vervolgens periodiek moeten worden herzien met het oog op aanpassing aan de vooruitgang van onze kennis. Ook de kwalitatieve doelstellingen van het leefmilieu, waarvan in het volgende sprake zal zijn, moeten kunnen worden herzien in het licht van de vooruitgang van onze kennis alsmede van nieuwe sociale, economische of esthetische behoeften.

De in het voorgaande genoemde werkzaamheden moeten het bovendien mogelijk maken die verontreinigingen te bepalen waarvoor onmiddelijk in de gehele Gemeenschap beschermende maatregelen moeten worden genomen.

A.2. UITWERKING OP COMMUNAUTAIR NIVEAU VAN GEZONDHEIDSNORMEN VOOR DE KWALITEIT VAN HET MILIEU EN GEMEENSCHAPPELIJKE VASTSTELLING VAN DOELSTELLINGEN INZAKE DE KWALITEIT VAN HET MILIEU

Aan de hand van de stand van de in het voorgaande hoofdstuk beschreven werkzaamheden (A.1.), zal de Commissie aan de Raad voorstellen doen inzake vaststelling of aanbeveling van gezondheidsnormen voor de kwaliteit van het milieu en van doelstellingen voor de kwaliteit van het leefmilieu die van uiteenlopende aard kunnen zijn naar gelang van de regio en in het licht van de ecologische, economische en sociale kenmerken die deze regio eigen zijn.

In de sanitaire normen zullen de limieten voor de concentratie van elke verontreiniging (afzonderlijk of in combinatie met andere) in het leefmilieu worden vastgesteld, waarvan de overschrijding een aanzienlijk risico voor de volksgezondheid zou betekenen.

Afgezien van de gezondheidsnormen zullen bij de bepaling van de doelstellingen voor de kwaliteit van het milieu ook andere parameters dan sanitaire criteria worden aangehouden : bescherming van het (1)Deze criteria betreffen: - de gevolgen van de verontreinigingen voor de volksgezondheid (b.v. voor zwaveldioxyde bestaat een gezondheidscriterium, dat wordt gevormd door een versterking van de symptomen bij patiënten met chronische longaandoeningen. Effect van lawaai op het vegetatief zenuwstelsel en het gehoor); - de schadelijke effecten op andere organismen dan de mens; - de schadelijke invloed op de natuurlijke hulpbronnen (b.v. beperking van de zonneschijn of van de helderheid van water); - de ongunstige invloed op door de mens gebruikte materialen (corrosie). (2)In het bijzonder de werkzaamheden van de W.G.O. en O.E.S.O. natuurlijk milieu (ecologische criteria), economische en sociale behoeften van de regio, die als zodanig kunnen uiteenlopen naar gelang van de aard van de in de betrokken regio bestaande of overwogen economische activiteiten, de stand van hun ontwikkeling, de sociale kenmerken en de natuurlijke omstandigheden van deze regio.

De Commissie stelt voor in een eerste stadium de volgende werkzaamheden te ondernemen ter verbetering van de kwaliteit van het zoet water en de lucht in bepaalde streken.

a) Zoet water

- Rivieren en andere stromen:

De meeste staten stellen voor de verschillende delen van hun hydrografisch net uiteenlopende kwalitatieve doelstellingen vast aan de hand van het verschillend gebruik dat van de betrokken wateren wordt gemaakt (1).

Het onderzoek naar een gemeenschappelijke objectieve beoordeling van de risico's die uit de verontreiniging van het water voortvloeien, de harmonisatie van de meetmethoden en de toepassing van gemeenschappelijke beginselen voor de toerekening van de financiële lasten die voortvloeien uit de bestrijding van de waterverontreiniging dienen derhalve, ter vermijding van het scheppen van ongelijke concurrentievoorwaarden, gepaard te gaan met een gemeenschappelijke definitie van de fysische, chemische en biologische parameters die de kwaliteit van het water voor de verschillende gebruiksmogelijkheden bepalen.

Deze definitie is meer in het bijzonder noodzakelijk indien het rivieren betreft waarvan het stroomgebied in verschillende staten ligt, waarvoor bijzondere maatregelen moeten worden bestudeerd, eventueel zelfs toepassing van gemeenschappelijke normen. Aan de plaatselijke, regionale en nationale autoriteiten moet de grootst mogelijke vrijheid worden voorbehouden voor wat betreft de beoordeling of het gebruik van hun wateren in overeenstemming is met de minimale doelstellingen die gelden voor de kwaliteit van de verschillende typen van waterlopen of meren.

Dergelijke doelstellingen dienen in de loop des tijds geleidelijk te worden verscherpt.

- Meren en grondwater:

De bescherming van meren en grondwater vereist de toepassing van speciale bepalingen met het oog op verbod of beperking in bepaalde zones van het gebruik van schadelijke produkten en lozing in de grond van afvalwater of -stoffen die de eventuele verontreiniging van het grondwater tot gevolg kunnen hebben. Dergelijke bepalingen zouden gemeenschappelijk moeten worden vastgesteld aan de hand van eveneens in onderling overleg vastgestelde criteria, waarbij voorrang moet worden verleend aan water en meren in grensgebieden.

b) De lucht

Evenals voor het water dient de objectieve beoordeling van de risico's die voortvloeien uit de verontreiniging van de lucht vergezeld te gaan met het zoeken naar parameters, aan de hand waarvan bepaling mogelijk is van doelstellingen inzake de kwaliteit van de lucht in bevolkingscentra en industriële gebieden, alsmede in recreatiegebieden (2).

A.3. SPECIFIEKE ACTIES TEN AANZIEN VAN VERONTREINIGINGSBRONNEN IN BEPAALDE STREKEN VAN GEMEENSCHAPPELIJK BELANG EN TEN AANZIEN VAN BEPAALDE BIJZONDERE VERONTREINIGINGEN

De vaststelling en toepassing van minimale sanitaire normen alsmede de bepaling van kwalitatieve doelstellingen zullen gevolgen hebben voor de produkten en economische activiteiten die ten grondslag liggen aan de verontreiniging. In dit verband zullen bijzondere maatregelen moeten worden genomen, die in een groot aantal gevallen het onderwerp zullen moeten vormen van gemeenschappelijk of in onderling overleg op het niveau van de Gemeenschap te ondernemen acties, ten einde te vermijden dat belemmeringen van het handelsverkeer of scheeftrekking van de concurrentievoorwaarden ontstaan.

A.3.1. De produkten

a) Algemeen programma tot opheffing van technische handelsbelemmeringen en de daaraan te geven uitbreiding

De E.E.G. is reeds begonnen met het onderzoek van vraagstukken met betrekking tot de verontreiniging en de hinder veroorzaakt door de commercialisatie en het gebruik van bepaalde produkten ; dit heeft plaatsgevonden in het kader van het algemeen programma van 28 mei 1969, bedoeld tot opheffing van de technische handelsbelemmeringen die een gevolg zijn van uiteenlopende wettelijke en bestuursrechtelijke bepalingen in de Lid-Staten. (1)Aan de hand van de werkzaamheden die thans worden ondernomen zal de Commissie zo spoedig mogelijk een vergelijkende studie overleggen over de bepalingen die in de verschillende Lid-Staten gelden voor de bescherming van hun wateren. (2)De Commissie zal zo spoedig mogelijk dan de hand van lopende werkzaamheden een vergelijkende studie overleggen van de maatregelen die in de diverse Lid-Staten zijn genomen ter bescherming van hun lucht.

De Commissie zet haar streven voort met het oog op een zo spoedig en volledig mogelijke tenuitvoerlegging van dit programma. Bij de uitwerking van de richtlijnen houdt zij niet alleen rekening met het streven om een vrij handelsverkeer van de produkten te bevorderen, maar eveneens met de gewenste verbetering van de veiligheid en de milieubescherming. Ten einde haar terrein van werkzaamheid in deze sector te vergroten stelt zij voorts in een afzonderlijk document een uitbreiding van dit programma aan de Raad voor. Het voorstel van de Commissie behelst namelijk opneming van de volgende produkten in het algemene programma : motorfietsen, vliegtuigen, spoorwegmaterieel, materieel en installaties voor openbare werken, verpakkingsmateriaal en brandstoffen.

De resultaten van de objectieve beoordeling van de risico's die voortvloeien uit de verontreiniging en de sanitaire normen die van toepassing zijn op de gehele Gemeenschap (hoofdstuk A.2. in het voorgaande) zullen in aanmerking worden genomen bij de voorbereiding van de richtlijnen die bedoeld zijn het vrije handelsverkeer van produkten te waarborgen.

Bovendien zullen de maatregelen die moeten worden genomen om een permanente controle te waarborgen op de naleving van de in de richtlijnen vervatte normen het onderwerp moeten vormen van overleg tussen de ter zake bevoegde autoriteiten in de Lid-Staten.

b) Afval

Het bijzondere vraagstuk van de afval moet van verschillende kanten worden beschouwd : de beperking van de afval kan namelijk worden verkregen hetzij door beperking of verbod van de fabricage van bepaalde produkten, hetzij door bij de fabricageprocédés de recuperatiemogelijkheden te onderzoeken alsmede door de mogelijkheden van een groter gebruik van de afvalstoffen die de huidige produktieprocessen als waardeloos worden beschouwd, hetzij door het scheppen van zones waar de afval kan worden gedeponeerd. Bovendien zullen de reeds bestaande technieken en procédés voor de recuperatie van afval moeten worden verbeterd.

Zoals zij reeds in haar eerste mededeling had vermeld (hoofdstuk III "Prioritaire acties", paragraaf 5 "Specifieke studies"), acht de Commissie een studie over dit vraagstuk noodzakelijk. Deze studie zal in de eerste plaats betrekking hebben op de oplossingen die moeten worden gevonden voor de vraagstrukken die voortvloeien uit: - de steeds groeiende hoeveelheid verpakkingsmiddelen voor consumptiegoederen,

- de volumineuze afvalstoffen (afgedankte en huishoudelijke elektrische apparaten),

- de zuivering, opslag, hergebruik van afval van aardolie en teerprodukten.

A.3.2. De economische activiteiten

a) De industrie

Ofschoon de industrie noch de enige noch de voornaamste oorzaak is van de huidige stand van de milieuverontreiniging, heeft de sterke concentratie van produktieactiviteiten in bepaalde streken van de Gemeenschap tot gevolg dat de Lid-Staten en de openbare mening bijzondere aandacht beginnen te schenken aan bepaalde verontreinigingen die door de verschillende industriële sectoren Worden veroorzaakt.

De maatregelen die de overheid in het kader van het milieubeleid neemt, stellen de industriële ondernemingen in het algemeen en meer in het bijzonder bepaalde industrietakken vaak voor moeilijke problemen, die verband houden met de technische, economische en commerciële omstandigheden waaronder deze industrieën moeten werken.

De verplichtingen die aan het bedrijfsleven worden opgelegd zouden in het licht van de verschillen die voortvloeien uit de verscheidenheid van natuurlijke en regionale omstandigheden waarin zij zich bevinden, op het niveau van de Gemeenschap geharmoniseerd moeten worden, ten einde te vermijden dat ongelijke concurrentievoorwaarden ontstaan tussen landen die tot een zelfde geografisch verband behoren en die lid zijn van een zelfde douane-unie. Het ontbreken van een dergelijke harmonisatie zou ernstige gevolgen hebben en onder meer de Lid-Staten ertoe kunnen verleiden kapitaal en investeringen aan te trekken door minder strenge voorschriften uit te vaardigen inzake de milieuverontreiniging.

Vaststelling op het niveau van de Gemeenschap van kwalitatieve gezondheidsnormen, gemeenschappelijke bepaling van methoden voor de uitwerking van kwalitatieve doelstellingen, harmonisatie van de meetmethoden, invoering van gemeenschappelijke urgentiemaatregelen tegen de verontreiniging, harmonisatie van de normen betreffende de samenstelling van produkten, invoering van gemeenschappelijke beginselen voor de toerekening van de lasten, harmonisatie van controle- en strafmaatregelen, zullen bijdragen tot deze algemene harmonisatie van de eisen die aan de industrie worden gesteld.

Bovendien zal de Commissie de praktische modaliteiten onderzoeken van de toepassing van het beginsel volgens hetwelk de industrieën bij hun nieuwe investeringen gebruik moeten maken van de meest recente en minst milieuverontreinigende technische procédés en uitrustingen. De toepassing van dit beginsel op het niveau van de Gemeenschap brengt namelijk vraagstukken mee inzake voorlichting en industriële eigendom die de Commissie wil onderzoeken alvorens concrete voorstellen ter zake in te dienen.

De bijzondere situatie van bepaalde industrietakken vereist bovendien een coördinatie van het sectoriële beleid en meer in het algemeen een gemeenschappelijke studie van de vraagstukken waarmee deze bedrijfstakken te kampen hebben, zowel uit technisch als uit economisch en commercieel oogpunt.

Derhalve zal de Commissie in samenwerking met de bevoegde nationale overheidsinstanties en met medewerking van de betrokken beroepsorganisaties de vraagstukken bestuderen die voortvloeien uit de door de bestrijding van de verontreiniging opgelegde technische en economische beperkingen, die eigen zijn aan bepaalde industrietakken en aan de energieproduktie.

Deze studies hebben ten doel: - nauwkeurige vaststelling van de verontreinigingsvraagstukken die voor elke industrietak moeten worden opgelost,

- de balans op te maken van de bestaande technologieën,

- omschrijving van de te nemen maatregelen : verordeningen, onderzoek, ontwikkelingswerkzaamheden, terugwinning van verontreinigende produkten, installatie van zuiveringsstations, het zoeken van geschikte vestigingsplaatsen enz.,

- beoordeling van de respectieve kosten van de verschillende overwogen oplossingen.

Zodra de Commissie over de resultaten van deze studies beschikt zal zij doeltreffende voorstellen bij de Raad indienen : verordeningen en richtlijnen, voorstellen inzake onderzoekwerkzaamheden en ontwikkelingscontracten, octrooi-overeenkomsten, oprichting van gemeenschappelijke ondernemingen enz.

De Commissie overweegt in eerste instantie studies te verrichten of voort te zetten betreffende bepaalde industrietakken, bij voorbeeld: - hoogovens en ijzer- en staalindustrie (voortzetting van reeds ondernomen werkzaamheden in het kader van de E.G.K.S.),

- papier- en papierpapindustrie (waarbij gebruik zal worden gemaakt van de resultaten van de werkzaamheden van de O.E.S.O.),

- chemische industrie,

- voedingsmiddelenindustrie (suikerfabrieken, aardappelmeelfabrieken, stijfselfabrieken, conservenindustrie, zuivelindustrie),

- textielindustrie en aanverwante bedrijven (kammen, wassen, verven),

- lederindustrie (leerlooierijen).

Bovendien is de Commissie van mening dat de technische, economische en sociale gevolgen bestudeerd zouden moeten worden die voor de automobielindustrie kunnen voortvloeien uit de maatregelen die zullen worden genomen ter bestrijding van de verontreiniging alsmede ter bescherming van het stedelijk milieu (automobielverkeer in de steden) en het sociaal milieu (veiligheidsvraagstukken).

b) Landbouw en voedselvoorziening

Sedert 1963 heeft de Raad verschillende verordeningen goedgekeurd betreffende de aanwezigheid van kleurstoffen, conserverende middelen en anti-oxydantia in levensmiddelen alsmede ten aanzien van veevoederadditieven.

Voorstellen inzake verordeningen betreffende pesticideresiduen in fruit en groenten, alsmede betreffende de aanwezigheid van ongewenste substanties in veevoeder zijn door de Commissie aan de Raad voorgelegd en worden thans besproken. De Commissie acht het noodzakelijk en stelt voor in het ontwerp-besluit in bijlage bij het onderhavige document, dat de Raad vóór 31 december 1972 een beslissing neemt over de voorstellen.

Andere ontwerpen, onder meer betreffende pesticideresiduen in granen, de reglementering van het gebruik van substanties met oestrogene en thyreostatische werking, alsmede ten aanzien van de goedkeuring en het in de handel brengen van fytofarmaceutische produkten, worden door werkgroepen van de Commissie bestudeerd met het oog op latere indiening bij de Raad.

De Commissie bestudeert momenteel de mogelijkheden tot vervanging van het gebruik van bepaalde persistente pesticiden door pesticiden die snel worden afgebroken, alsmede de toepassingsmogelijkheden van biologische bestrijdingsmiddelen, geïntegreerde bestrijding van plagen en van landbouwtechnieken die het mogelijk maken het gebruik van chemische pesticiden te verminderen. Zij heeft het voornemen bij de Raad een richtlijn in te dienen met het oog op het verbod - behoudens behoorlijk gecontroleerde uitzondering - van het gebruik van bepaalde persistente chemische pesticiden en in het bijzonder van DDT.

Op veterinair gebied zijn verordeningen, waarvan de eerste uit 1964 dateren, goedgekeurd betreffende categorieën dieren en vlees die als zodanig de belangrijkste plaats innemen in het handelsverkeer ; in deze verordeningen worden op het communautaire vlak de voorwaarden opgesteld waaraan deze produkten moeten voldoen om in het handelsverkeer te worden toegelaten met zo min mogelijk gevaar voor de gezondheid van mens en dier. Voorstellen die thans bestudeerd worden hebben ten doel enerzijds soortgelijke waarborgen te omschrijven voor andere produkten van dierlijke oorsprong (onder meer melk en vleesprodukten), anderzijds voor het merendeel van deze produkten voorwaarden vast te stellen waaraan bij invoer uit derde landen uit gezondheidsoogpunt moet worden voldaan.

Al deze teksten worden opgesteld in het kader van de werkzaamheden met betrekking tot de harmonisatie van de wetgevingen, die niet alleen ten doel hebben de technische belemmeringen van het handelsverkeer op te heffen en de produktiviteit te verhogen, maar tevens de kwaliteit te verbeteren van de landbouwprodukten die op de markt van de Gemeenschap worden gebracht.

Met het oog hierop wordt bijzonder reëel belang gehecht aan de bescherming van de gezondheid van de consument. Alle normen die zullen worden vastgesteld of voorgesteld in verband met additieven, ongewenste stoffen, pesticideresiduen, en veterinaire maatregelen zijn opgesteld in het licht van de dagelijkse doses die door de comités van deskundigen van de F.A.O. en W.G.O. aanvaardbaar zijn geacht alsmede aan de hand van de voedingsgewoonten die in de verschillende landen van de Gemeenschap gangbaar zijn. Bovendien worden alle bij de Raad ingediende voorstellen voor advies voorgelegd aan de comsumentenbonden in de Gemeenschap.

In dit verband valt aan te tekenen dat de door de Commissie voorgestelde toleranties met betrekking tot de pesticideresiduen vaak lager zijn dan die welke momenteel in Noord-Amerika worden toegestaan.

De verontreiniging van waterlopen door kunstmest schept ingewikkelde problemen die moeilijk zijn op te lossen. Het gebruik van kunstmest is nl. in belangrijke mate afhankelijk van de bestemming van de grond voor de verschillende landbouwactiviteiten. Deze bestemming is als zodanig weer afhankelijk van de richting die aan het algemene landbouwbeleid wordt gegeven. Het gebruik van kunstmest is overigens moeilijk te controleren of aan voorschriften te onderwerpen.

Ten einde de gevolgen die het gebruik van kunstmest kan hebben niet uit de hand te laten lopen, is het wenselijk enerzijds de opleiding en voorlichting van de gebruikers te verbeteren, en anderzijds de ontwikkeling van de produktie van kunstmest te bevorderen die zo min mogelijk gevaar voor het milieu oplevert.

De economische gevolgen die kunnen voortvloeien uit een eventuele vermindering van het rendement van bepaalde landbouwactiviteiten of uit een stijging van de kostprijs daarvan, hetzij als gevolg van de verplichte beperking van het gebruik van de huidige produkten, hetzij als gevolg van een vervanging door kostbaardere methodes, en tevens als gevolg van de noodzakelijke investeringen met het oog op de ontwikkeling van nieuwe methodes ter bestrijding van parasieten en tot verrijking van grond, zijn momenteel nog moeilijk te beoordelen en moeten aan een diepgaande beschouwing worden onderworpen. Hierbij moet rekening worden gehouden met het feit dat het inkomen van de landbouwer door de overheid wordt gesteund door middel van een beleid van markt- en prijsbeheersing dat voor het merendeel van de landbouwprodukten geldt.

Evenals voor de industriële produkten is het ook hier wenselijk dat de afwikkeling van de procedures wordt bespoedigd, opdat de desbetreffende regelingen snel kunnen worden goedgekeurd. Tal van voorstellen inzake richtlijnen of verordeningen zijn reeds bij de Raad ingediend zonder dat deze tot op heden ter zake een beslissing heeft genomen, terwijl laatstgenoemde instantie zelf het tijdschema hiervoor had vastgesteld.

(Resolutie van de Raad van 12 maart 1968 inzake op veterinair gebied te nemen communautaire maatregelen en resolutie van de Raad van 28 mei 1969 inzake de vaststelling van een programma betreffende de opheffing van technische handelsbelemmeringen voor levensmiddelen die een gevolg kunnen zijn van uiteenlopende wetgevende en bestuursrechtelijke bepalingen van de Lid-Staten).

c) De energieproduktie

Ten aanzien van de energiesector deelt de Commissie het standpunt dat is uiteengezet in het memorandum van de Franse Regering, en verklaart dat zij zich bij voorrang bezighoudt of zal bezighouden met het volgende: 1. vergelijking van de recente nationale ervaringen met de bijzondere strategieën die worden aangewend voor het gebruik van brandstoffen;

2. onderzoek naar de mogelijkheid van normalisatie van de brandstofcategorieën als functie van hun zwavelgehalte;

3. bevordering van informatie-uitwisseling betreffende onderzoek in verband met ontzwavelingsprocédés;

4. prospectieve studies betreffende de ontwikkeling van de voorziening met koolwaterstoffen, in het licht van verschillende hypotheses inzake zwavelgehalte;

5. raadpleging van deskundigen ten einde informatie te verzamelen voor een vergelijkende economische studie betreffende de gevolgen van een vermindering van het zwavelgehalte van brandstoffen en van een ontzwaveling van rookgassen in vaste installaties;

6. een studie betreffende de economische en sanitaire gevolgen van de vermindering of volledige verwijdering van loodverbindingen uit brandstoffen voor motorvoertuigen;

7. onderzoek naar de vraagstukken in verband met de lozing van gebruikte smeerolie;

8. inventaris van de geldende nationale voorschriften inzake installatie en bedrijf van raffinaderijen, oliepijpleidingen en benzinestations;

9. studie van de technologische ontwikkeling van de uitrusting van raffinaderijen en de economische invloed hiervan;

10. oriëntatie die moet worden gegeven aan de actie van de Lid-Staten ten aanzien van de raffinaderijen;

11. in overleg met deskundigen te ondernemen studie over de gevolgen van de lozing van koolwater door elektrische centrales, alsmede betreffende de middelen die ertoe kunnen bijdragen de schadelijke gevolgen hiervan op te heffen. Alternatieve technieken voor de afvoer van restwarmte zouden moeten worden onderzocht, alsmede de mogelijkheden tot exploitatie van deze restwarmte;

12. studie over de opportuniteit om de termische isolatie van nieuwe gebouwen te verbeteren, ten einde hetzij het brandstofverbruik te verminderen, hetzij het gebruik van elektriciteit voor ruimteverwarming te bevorderen.

A.3.3. De gebieden van gemeenschappelijk belang

a) Bescherming van bet water van bet Rijngebied tegen verontreiniging

De toenemende verontreiniging van het water van de Rijn en zijn zijrivieren geeft de bevolking die van dat water gebruik maakt of in de buurt ervan woont steeds meer reden tot bezorgdheid. In het Europese Parlement werd op een bijzonder scherpe wijze uiting gegeven aan deze bezorgdheid.

Op 16 december 1971 heeft het Europese Parlement met algemene stemmen een resolutie over dit onderwerp aangenomen, die aan de Raad en de Commissie werd toegezonden (doc. 223/71 van 16 december 71).

Het verslag (doc. 161 van 11 november 1970 van het Europese Parlement) van de heer Boersma bevat een serie treffende gegevens over de staat van verontreiniging van het Rijnwater, alsmede over de tot nu toe door de oeverstaten van de Rijn en de internationale organisaties genomen maatregelen en uitgewerkte projecten.

Hieruit blijkt met name dat 110 kg chloriden per seconde werden aangetroffen te Mannheim, 122 kg/sec. te Mainz, 181 kg/sec. in de omgeving van Leverkusen en 268 kg/sec, aan de Nederlands-Duitse grens.

In een rapport dat door de Italiaanse Kamer van afgevaardigden aan de in 1971 te Rome bijeengekomen interparlementaire conferentie inzake waterverontreiniging werd voorgelegd, worden door Dr. J.H. Lamberts nog de volgende gegevens verstrekt : het natriumchloride dat in het Rijnwater aanwezig is wanneer dit Nederland bereikt is voor 41 % afkomstig van kaliumfabrieken, voor 25 % van allerlei industriële afval, voor 20 % van kolenmijnen, terwijl het voor de resterende 14,5 % van natuurlijke oorsprong is.

Voorts komen elke maand via de Rijn 80 ton arsenicum, 300 ton koper, 20 ton cadmium, 10 ton kwik en 900 kg insekticiden Nederland binnen.

De Commissie heeft een inleidende studie ondernomen met betrekking tot de vraagstukken in verband met de verontreiniging van het water van het Rijngebied en met betrekking tot de stand van de ten aanzien van deze verontreiniging genomen maatregelen (1).

De eerste internationale discussies over dit vraagstuk vonden in 1948 in het kader van de Centrale commissie voor de Rijnvaart plaats ter gelegenheid van een internationale zalmconferentie. De regeringen die aan deze conferentie deelnamen, benoemden afgevaardigden die tot taak kregen zich speciaal bezig te houden met de vraagstukken van de verontreiniging van het Rijnwater. Deze gedelegeerden kwamen voor het eerst bijeen op 11 juli 1950 en traden daarbij voor het eerst op als "Internationale commissie ter bescherming van de Rijn tegen verontreiniging". Pas in 1960 besluit deze commissie een internationale overeenkomst uit te werken waarbij haar rechtspersoonlijkheid en rechtsbevoegdheid worden verleend. Deze "overeenkomst nopens de Internationale commissie ter bescherming van de Rijn tegen verontreiniging" werd op 29 april 1963 te Bern ondertekend door de Regeringen van de Bondsrepubliek Duitsland, de Franse Republiek, het Groothertogdom Luxemburg, het Koninkrijk der Nederlanden en de Zwitserse Bondsstaat.

In artikel 2 van deze overeenkomst wordt de taak van de Internationale commissie als volgt omschreven: a) Deze commissie dient: 1. alle onderzoekingen die noodzakelijk zijn ter vaststelling van de aard, omvang en herkomst van de verontreiniging van de Rijn voor te bereiden, deze te doen uitvoeren en de resultaten ervan te bewerken;

2. de ondertekenende regeringen passende maatregelen ter bescherming van de Rijn tegen verontreiniging voor te stellen;

3. de grondslagen voor eventuele regelingen tussen de ondertekenende regeringen over de bescherming van de Rijn tegen verontreiniging voor te bereiden.

b) Zij is bovendien bevoegd ten aanzien van alle andere aangelegenheden die de ondertekenende regeringen haar in onderlinge overeenstemming opdragen.

De Internationale commissie bestaat uit delegaties van de vijf ondertekenende regeringen. Iedere regering kan ten hoogste vier afgevaardigden benoemen (1)De Commissie verrichte en publiceerde reeds een studie over de radioactiviteit in het Rijngelbied (doc. EUR 3741/1-2).

en wijst een van hen als leider van haar delegatie aan. Het voorzitterschap wordt afwisselend door iedere delegatie voor de duur van drie jaar uitgeoefend. Sinds 1 januari 1972 wordt dit voorzitterschap door de Nederlandse delegatie uitgeoefend.

De overeenkomst bepaalt dat de Internationale commissie een werkgroep instelt voor de lopende onderzoekingen en dat zij voor bepaalde taken andere werkgroepen kan instellen. De Commissie beschikt thans over een permanente werkgroep voor de lopende onderzoekingen en over andere groepen voor landbouwvraagstukken, drinkwatervoorziening en hygiëne, hydrologie en waterhuishouding, technische maatregelen, economische en financiële vraagstukken, juridische vraagstukken, radioactieve stoffen en koelwater.

De Internationale commissie ter bescherming van de Rijn tegen verontreiniging werkt samen met de Internationale commissies ter bescherming van respectievelijk de Moezel, de Saar en het meer van Constanz en met de Centrale commissie voor de Rijnvaart.

Niettegenstaande de omvang en de betekenis van de onder de bescherming Van de Internationale commissie verrichte studies en onderzoekingen moet worden vastgesteld dat de kwaliteit van het Rijnwater steeds slechter wordt. Het dient nu eenmaal te worden erkend dat de Internationale commissie niet over de nodige bevoegdheid beschikt om handelend op te treden met het oog op een afdoende bestrijding van de verontreiniging van de Rijn. Voorts moeten de maatregelen die in het Rijngebied worden genomen uiteraard in overeenstemming worden gebracht met die welke ter bestrijding van de verontreiniging van andere Europese stroomgebieden worden uitgevaardigd.

Daarom legt de Commissie in bijgaande documenten een mededeling voor die een ontwerp-aanbeveling van de Raad bevat voor de Lid-Staten die de overeenkomst van Bern hebben ondertekend om de Internationale commissie op te dragen een urgentieprogramma ter sanering van het water van het Rijngebied op te stellen.

Voorts acht de Commissie het noodzakelijk een Europees agentschap voor het Stroomgebied van de Rijn (E.A.S.R.) op te richten, waarvan de Lid-Staten en ook Zwitserland desgewenst deel zouden kunnen uitmaken. Zij zal een voorstel voor het verlenen van de status van gemeenschappelijke onderneming indienen dat kan worden goedgekeurd zodra de Raad zal hebben besloten deze status ook buiten de sector van de kernenergie te verlenen.

b) Verontreiniging van de zeeën waaraan de Gemeenschap grenst

De verontreiniging van de zee is ongetwijfeld de gevaarlijkste van alle verontreinigingen, zowel wegens de reeds bereikte graad van vervuiling als wegens de moeilijke controle daarop.

De Gemeenschappen beschikken over beperkte actiemogelijkheden voor wat betreft de verontreiniging van de volle zee, dit is namelijk de taak van organisaties met een wereldomvattend of regionaal karakter. West-Europa heeft echter wegens de insnijdingen die zijn kusten vertonen en wegens het feit dat daar de meeste scheepvaartlijnen samenkomen, er meer dan enig ander gebied belang bij dat op wereldniveau afdoende maatregelen worden genomen tegen de verontreiniging van de zeeën en in het bijzonder tegen de gevaren die inherent zijn aan de opsporing, de produktie en het vervoer van aardolie.

De commissie zou dan ook gaarne zien dat de Lid-Staten, zo mogelijk in gemeenschappelijk overleg, het initiatief nemen om in het kader van de aanstaande conferentie van de intergouvernementele maritieme consultatieve organisatie (I.M.C.O.) de oprichting voor te stellen van een internationale organisatie voor de bescherming van de zeeën, die met name wat betreft de zeepolitie over voldoende actiemiddelen zou moeten beschikken. In afwachting hiervan beveelt de Commissie de Lid-Staten aan alles in het werk te stellen om de nakoming van de internationale bepalingen te garanderen, met name in de zeeën die grenzen aan de oevers van de Gemeenschap.

Eén bepaald aspect van de verontreiniging van de zeeën vraagt evenwel om een specifieke actie van de Gemeenschap, die geen uitstel kan gedogen. Bedoeld is de lozing van afvalstoffen vanaf de kusten. De Commissie verheugt zich over de initiatieven die reeds werden genomen met betrekking tot de Noordzee en de Middellandse Zee. Zij acht het evenwel noodzakelijk deze initiatieven op het communautaire vlak te coördineren, met name ter voorkoming van nietgerechtvaardigde verschillen in de bepalingen die van toepassing zijn op de verschillende zeeën waaraan de Gemeenschap grenst, of van het geheel achterwege blijven van desbetreffende bepalingen.

In een eerste stadium zal de Commissie eventueel in samenwerking met de betrokken derde landen en internationale organisaties een studie ondernemen die erop gericht is de verschillende categorieën verontreiniging die veroorzaakt worden door activiteiten in de kuststreek te onderscheiden en in te delen : afval van aan de kust gelegen steden, verontreiniging door jachthavens, door industriële lozing en door verontreinigende stoffen die worden aangevoerd door de stromen en rivieren die in zee uitmonden. De Gemeenschap mag anderzijds niet de studies over het hoofd zien die werden ondernomen op het gebied van de lozing in volle zee (dumping) van koolwaterstoffen en alle soorten afval door schepen, de exploitatie van onderzeese hulpbronnen en de raming van de risico's van ernstige vervuiling door ongevallen ter zee.

De afvallozing is grotendeels geconcentreerd in de nabijheid van de kusten, op geringe diepten van het continentaal plat en in een gebied waar de activiteiten tot de meest intense en de meest gevarieerde behoren. Daarom kan de verontreiniging van de zeeën belangrijke consequenties hebben voor bepaalde landen en categorieën van industrieën, met name voor de toeristenindustrie.

De zeer uiteenlopende oorsprong van de verontreiniging van de oevers maakt het noodzakelijk verschillende juridische formules toe te passen : voor de verontreiniging afkomstig van het vasteland zijn de nationale wetgevingen van toepassing, terwijl voor die afkomstig van de volle zee de internationale overeenkomsten moeten worden geperfectioneerd en vooral toegepast.

Onderlinge afwijkingen tussen de nationale bepalingen betreffende de zeeoevers kunnen leiden tot verstoring van de concurrentieverhouding en tot verstoringen op het gebied van de investeringen.

Daarom zal de Commissie de Raad voorstellen te zijner tijd de meest geschikte bepalingen uit te vaardigen met name wat betreft: 1. opzettelijke lozing van industriële afval in volle zee (dumping);

2. directe lozing in zee van huisvuil en industriële afval door aan de kust gevestigde installaties.

c) Verontreiniging van de grensgebieden

De vraagstukken die ontstaan door de verontreiniging in de grensgebieden vertonen een zekere overeenkomst met die van de verontreiniging van de zeeën en oevers van zeeën.

Ook in dit geval moeten gemeenschappelijke hulpbronnen worden beschermd die tot een zelfde geografische en economische ruimte behoren maar die aan uiteenlopende en soms tegenstrijdige bepalingen zijn onderworpen.

De gemeenschappelijke bepaling van de parameters waarvan gebruik wordt gemaakt bij de vaststelling van de doelstellingen betreffende de kwaliteit zou in die grensgebieden moeten worden aangevuld met een streven naar harmonisatie van de doelstellingen voor zover de fysieke autonomie van de beschouwde ruimte dit mogelijk maakt zonder dat tevens het probleem wordt gesteld van die harmonisatie op het niveau van de betrokken landen zelf. Dit is noodzakelijk indien men wil dat de industriële activiteiten die plaatsvinden in die gebieden, waar de natuurlijke en geografische omstandigheden doorgaans identiek zijn, bewaard blijven voor min of meer strenge reglementaire verplichtingen en van onderling verschillende concurrentievoorwaarden.

De Commissie zal groepen nationale deskundigen bijeenroepen om deze gebieden te identificeren en om te zamen met haar de kwalitatieve doelstellingen inzake het leefmilieu te bestuderen die in deze streken zouden moeten worden bereikt in het licht van hun economische en sociale bestemming.

Aan de hand van de resultaten van deze studies zouden de Commissie en de Raad de betrokken Lid-Staten kunnen aanbevelen de gewenste maatregelen te nemen voor die gebieden.

A.3.4. Verontreiniging van bijzondere aard

a) De radioactieve verontreiniging

De bepalingen van het Euratom-Verdrag zijn ruimschoots voldoende om de risico's te voorkomen en te controleren die de aanwezigheid van nucleaire installaties met zich brengt en die trouwens een zeer kleine fractie vormen van de maximale dosis die met het oog op de bescherming van de bevolking is toegestaan. De te verwachten toeneming van het aantal kernreactoren in de sector van de energieproduktie zal het aantal potentiële gevarenbronnen evenwel vergroten en kan dus leiden tot ernstige problemen op het gebied van de bescherming van het milieu tegen radioactieve besmetting.

Daarom moet nog een inspanning worden geleverd om technologische oplossingen te vinden waarbij de emissie van radioactieve straling of radioactieve stoffen zowel binnen als buiten de nucleaire installatie nog strenger wordt beperkt. In dit verband moet het vraagstuk van de eindopslag van radioactieve afval die elementen bevat met hoge activiteit en zeer lange levensduur, vooral afkomstig van de installaties voor de opwerking van splijtstoffen, speciale aandacht krijgen. Met name moet een technologie worden uitgewerkt waardoor het mogelijk is gedurende zeer lange tijd de lekdichtheid te garanderen van de op de hiervoor geschikte plaatsen aangebrachte opslagsystemen.

De Commissie acht het wenselijk dat in een kader dat ten minste de landen van de Gemeenschap omvat, de volgende werkzaamheden worden uitgevoerd: - omschrijving van fundamentele criteria voor beheer en opslag op lange termijn, waarbij de veiligheid en het milieubehoud worden gewaarborgd;

- bestudering van Plaatsen die voor opslag in aanmerking komen;

- uitwerking van een regeling voor het beheer van opslagplaatsen en bepaling van de verantwoordelijkheid voor het opgeslagen materiaal.

b) De geluidsbinder

Om geluidshinder te bestrijden moet men in de eerste plaats een zo nauwkeurig mogelijke kennis hebben van de effecten van het lawaai op het vegetatief zenuwstelsel en op het gehoororgaan van de mens bij de verschillende geluidsniveaus, scherpten en frequenties alsmede bij uiteenlopende tijdsduur. Men zal bijgevolg de inventaris moeten opmaken van de huidige kennis op dit gebied en tot de nodige coördinatie en aanvulling moeten overgaan (zie hoofdstuk IV. 1, hierna). Anderzijds worden in het kader van het algemene programma tot opheffing van technische handelsbelemmeringen specifieke maatregelen voorgesteld ter bestrijding van het lawaai dat wordt veroorzaakt door bepaalde industriële machines, door bepaalde op bouwplaatsen gebruikte werktuigen en door vervoermiddelen. De Commissie overweegt de mogelijkheid te bestuderen om het lawaai te verminderen dat in stedelijke agglomeraties wordt veroorzaakt door het motorverkeer op grote verkeerswegen, door de luchthavens en door de bovengrondse lijnen van trein, metro en tram.

Het zou wenselijk zijn een vermindering of neutralisering van de effecten van deze geluidshinder te overwegen: - bij de bron, hetzij door betere technieken en door een betere instrumentatie van de installatie die het lawaai veroorzaakt (b.v. door montage van te luidruchtige machines op bestudeerde isolatiematerialen, op wrijfkussens, op trillingsblokken enz.), hetzij door isolatie met behulp van schermen, panelen of een oordeelkundigere vaststelling van het tracé;

- op het niveau van de transmissiewegen door bij de constructie van ruimten materiaal met absorberende, isolerende of geluiddempende eigenschappen te gebruiken;

- door een strengere en meer afdoende controle te verrichten op het in acht nemen van de bepalingen die van toepassing zijn op degenen die geluidshinder veroorzaken, in het bijzonder bepalingen met betrekking tot het overvliegen van het grondgebied.

A.4. OMSCHRIJVING VAN GEMEENSCHAPPELIJKE BEGINSELEN VOOR DE TOEREKENING (EN HARMONISATIE VAN DE TOEPASSINGSMODALITEITEN) VAN DE LASTEN DIE VOORTVLOEIEN UIT DE BESTRIJDING VAN DE MILIEUVERONTREINIGING

Harmonisatie van de methoden ter beoordeling en ter financiering van deze lasten

Afgezien van de in het voorgaande voorgestelde harmonisatiewerkzaamheden kunnen de beginselen van de vrije concurrentie en de vrijhandel slechts worden gewaarborgd indien de Lid-Staten van de Gemeenschap dezelfde beginselen aanhouden voor de toerekening van de lasten die voortvloeien uit de bestrijding van de milieuverontreiniging en indien zij ernaar streven de toepassingsmodaliteiten van deze beginselen te harmoniseren.

In het stelsel van de markteconomie moeten alle kosten, met inbegrip van de sociale kosten in beginsel worden verwerkt in de kostprijs van de produkten of activiteiten waaruit deze voortvloeien.

Een en ander heeft tot gevolg dat, voor wat betreft de bestrijding van de verontreiniging, de kosten van de verontreiniging ten laste moeten worden gebracht van de natuurlijke of rechtspersoon die verantwoordelijk is voor de betrokken verontreiniging.

In zijn laatste vergadering van 9 tot 11 februari 1972 heeft het Comité voor milieuhygiëne van de O.E.S.O. een aantal grondbeginselen goedgekeurd met betrekking tot de economische aspecten van het milieubeleid in het internationale vlak. Eén van deze beginselen betreft de toerekening van de kosten. De na lange besprekingen door het Comité voor milieuhygiëne uitgewerkte tekst luidt als volgt:

Toerekening van de kosten : principe "de vervuiler betaalt"

"Uiteraard zijn de natuurlijke hulpbronnen meestal beperkt en bij aanwending voor produktie- of verbruiksdoeleinden kunnen zij worden aangetast. Indien nu de kosten van deze achteruitgang niet op een passende wijze in het prijzenstelsel zijn verwerkt, mag men niet verwachten dat zowel op nationaal als op internationaal niveau de markt de schaarste aan deze hulpbronnen reflecteert. Er dienen dus overheidsmaatregelen te worden genomen om de verontreiniging zoveel mogelijk te beperken en om tot een betere verdeling van de hulpbronnen te komen, waarbij de prijs van de goederen mede door de kwaliteit of de kwantiteit van de natuurlijke hulpbronnen wordt bepaald en dus beter de betrekkelijke schaarste daarvan weergeeft, en het spel van de economische krachten hiermede in overeenstemming is.

In talrijke gevallen zal het ter verkrijging van een aanvaardbaar milieu niet mogelijk of zelfs niet nodig zijn verontreinigingen beneden een bepaald peil uit te schakelen wegens de hoge kosten die hieraan zijn verbonden.

Het principe dat moet worden toegepast bij toerekening van de kosten voor maatregelen inzake preventie en bestrijding van verontreinigingen - waardoor een rationeel gebruik van de beperkte natuurlijke hulpbronnen zal worden bevorderd en distorsies op het gebied van de handel en de internationale investeringen zullen worden voorkomen - is het zogenaamde principe "de vervuiler betaalt". Dit betekent dat de vervuiler financieel aansprakelijk is voor bovengenoemde maatregelen die door de overheid worden getroffen ter verkrijging van een aanvaardbaar milieu. Met andere woorden, de kosten van deze maatregelen moeten worden verrekend in de prijs van de goederen en diensten, waarvan het produktie-en/of het verbruiksproces oorzaak zijn van verontreiniging. Dergelijke maatregelen mogen in het algemeen niet samengaan met het verlenen van subsidies, die namelijk grote distorsies op het gebied van de handel en de internationale investeringen zouden kunnen veroorzaken.

De Lid-Staten zouden zich de toepassing van dit principe ten doel moeten stellen ; hierbij zouden evenwel, met name gedurende de overgangsperiodes, uitzonderingen en speciale regelingen voor de toepassing kunnen worden toegestaan, voor zover zij geen grote distorsies op het gebied van de handel en de internationale investeringen veroorzaken."

De Commissie is van mening dat deze in het kader van de O.E.S.O. vastgestelde oriëntaties de Europese Gemeenschappen tot richtsnoer kunnen dienen. Het principe dat de vervuiler het herstel betaalt van de door zijn toedoen aan het milieu berokkende schade zou als algemene regel moeten worden toegepast. Men zou b.v. alleen tot steunverlening mogen overgaan om bepaalde ondernemingen of zelfs regionale economieën in staat te stellen zich geleidelijk aan te passen aan de nieuwe concurrentieverhoudingen, voortvloeiend uit de nieuwe lasten die hun worden opgelegd door de overheidsmaatregelen die ter bestrijding van verontreinigingen werden uitgevaardigd overeenkomstig de algemene beginselen die door de E.E.G. ter zake zijn aangenomen (verordeningen, belastingen). In het kader van deze algemene oriëntatie zou rekening kunnen worden gehouden met de problemen waarmede bepaalde vervuilende takken van industrie worden geconfronteerd die ten aanzien van de internationale concurrentie zeer kwetsbaar zijn.

Het principe van de aansprakelijkheid van de vervuiler zal echter op uiteenlopende wijze kunnen worden toegepast, al naar gelang van de milieus die worden vervuild, het type en de bron van verontreiniging en de in aanmerking genomen geografische gebieden (sommige gebieden zijn namelijk meer vervuild, meer ontwikkeld en dichter bevolkt dan andere).

Voor die gevallen waarbij de verontreiniging is toe te schrijven aan gebruik of verwijdering door de consument van bepaalde produkten (aardolieprodukten, auto's, verpakkingen van kunststof) dient een bijzondere oplossing te worden gevonden.

Men zal moeten nagaan welke last in ieder geval door de overheid moet worden gedragen (technische en administratieve instellingen voor toezicht en controle, onderzoek- en ontwikkelingswerk enz.).

De gevolgen van de stijging van de kostprijzen waartoe de bestrijding van de verontreiniging op macro-economisch niveau zal leiden moeten speciaal onder de loep worden genomen.

Aan de hand van de door de O.E.S.O. op dit gebied ondernomen werkzaamheden bestudeert de Commissie met de medewerking van een groep nationale deskundigen - economen gespecialiseerd in milieuvraagstukken - de modaliteiten voor de toepassing van het principe "de vervuiler betaalt" en maakt zij de inventaris op van de gevallen waarin van dit principe kan worden afgeweken.

In het kader van deze groep werden voorts studies ondernomen met betrekking tot: - de methoden inzake raming van de kosten van de verontreiniging,

- de methoden en middelen inzake raming van de kosten van de bestrijding van de verontreiniging,

- de wijze van financiering van de bestrijding van de verontreiniging,

- toepassing van maatregelen die een economische aansporing vormen tot behoud en verbetering van het leefklimaat.

Aan de hand van deze werkzaamheden, die een voortzetting en verdere uitwerking vormen van de studies van de O.E.S.O. in overeenstemming met de eigen kenmerken van de communautaire economie, zal het mogelijk zijn de methoden inzake raming van de kosten van de milieubescherming onderling aan te passen, terwijl de in het volgende hoofdstuk voorgestelde studies met betrekking tot de industriële sectoren erdoor worden vergemakkelijkt.

Voorts zullen de studies betreffende de wijze van financiering van de bestrijding van de verontreiniging de werkzaamheden vereenvoudigen met betrekking tot de harmonisatie van de belastingen en van de fiscale stelsels die door de Commissie in een meer algemeen verband wordt nagestreefd.

Op basis van de met deze studies verkregen resultaten zal de Commissie de Raad te zijner tijd voorstellen voorleggen met betrekking tot deze verschillende aspecten (zie programma van werkzaamheden).

A.5. WERKZAAMHEDEN GERICHT OP DE TOEPASSING EN DE DAADWERKELIJKE INACHTNEMING VAN DE OPGELEGDE BEPERKINGEN

a) Technische controle en technisch toezicht

Met het oog op de naleving van de voorschriften en een billijke toepassing van de strafmaatregelen die gelden voor de vervuilers, is het ook nodig de verschillende technieken waarvan gebruik wordt gemaakt om de verontreiniging te controleren onderling te vergelijken ten einde ze te harmoniseren. Aanvaarding van in gemeenschappelijk overleg goedgekeurde meetmethoden en referentiematerialen zal de verlangde harmonisatie vergemakkelijken. Met het oog op deze harmonisatie zal de Commissie overgaan tot een vergelijkende studie van de door de Lid-Staten toegepaste controlemethoden.

Voorts zouden technische uitwisselingen tussen de voor het beheer van deze netten verantwoordelijke centra moeten plaatsvinden ten einde de doeltreffendheid, de nauwkeurigheid en de vergelijkende waarde van de aangewende middelen te vergroten.

De Commissie zal te zijner tijd met de ter zake bevoegde overheidsintanties de wenselijkheid nagaan om een systeem van wederzijdse informatie met betrekking tot de door die netten verzamelde gegevens in te voeren en de analyse van de door de nationale netten ingezamelde gegevens daarbij te betrekken met het oog op hun interpretatie op een gemeenschappelijke basis.

b) Controle op de toepassing van de wettelijke, bestuursrechtelijke en administratieve bepalingen

Op het gebied van het milieubeschermingsrecht vormen de grote moeilijkheden in verband met de toepassing van wetten en verordeningen, met name die van oude datum, een zeer belangrijk probleem. Het is dan ook in sommige gevallen niet gemakkelijk de betrokkenen te verplichten deze bepalingen na te komen. Alleen wanneer de bepalingen daadwerkelijk en algemeen worden toegepast en elke niet-nakoming wordt gestraft, is bescherming van de mens en van het leefmilieu mogelijk. De toepassing van de wet en de inachtneming van de verbodsbepalingen of verplichtingen worden ook bemoeilijkt doordat het milieubeschermingsrecht vaak algemene bepalingen bevat (b.v. verwijzing naar de stand of de ontwikkeling van de techniek). Voorts kunnen er soms belangrijke algemene belangen (werkgelegenheid, economische groei) op het spel staan. Voor de overheidsinstanties kan een en ander tot gevolg hebben dat zij bijzonder moeilijke arbitragegevallen moeten behandelen.

Met betrekking tot de controle op de toepassing van de wettelijke, bestuursrechtelijke en administratieve bepalingen inzake de bescherming van water of lucht, de afvalverwijdering en de lawaaibestrijding, blijkt uit een eerste algemeen overzicht van het recht dat van toepassing is in de Lid-Staten, dat het materiële recht (toepassing van "normen") meestal wordt aangevuld met bepalingen betreffende de procedure inzake het verlenen van vergunningen, de eigenlijke controle en het toezicht. Deze bepalingen zijn evenwel van uiteenlopende aard en draagwijdte.

Behalve de civielrechtelijke bepalingen betreffende de aansprakelijkheid, zijn voor de praktische toepassing van de normen en dus voor een doeltreffende milieubescherming die bepalingen van essentieel belang die betrekking hebben op de volgende gebieden: 1. bevoegdheden van de overheidsinstanties (centrale administratie, plaatselijke bevoegdheid),

2. voorwaarden voor een verzoek om een activiteit uit te mogen oefenen die aanleiding zou kunnen geven tot verontreiniging,

3. openbaarheid die aan dit verzoek wordt gegeven en mogelijkheden om verzet aan te tekenen,

4. uitwerking van de vergunning,

5. appel tegen de beslissingen van de overheid,

6. eigenlijke controle.

Met name de nationale bepalingen betreffende het eigenlijke controlesysteem vertonen aanzienlijke onderlinge afwijkingen. Deze betreffen b.v. de controle (periodiciteit) op het in acht nemen van de opgelegde voorwaarden of verplichtingen of houden verband met het toezicht op de installaties (b.v. eis dat binnen de onderneming iemand verantwoordelijk is voor de bescherming van het milieu). Inzake controle en toezicht op basis van het materiële recht zijn de bepalingen betreffende eventuele maatregelen van derden om de betrokken activiteit te doen ophouden (sluiting van de vervuilende onderneming), het intrekken van de vergunningen (b.v. bij een belangrijke wijziging in de exploitatie van een installatie) alsmede het achteraf opleggen van een nog grotere verplichting, van groot belang.

c) Harmonisatie en verscherping van de sancties tegen de vervuiler

In de wetgeving wordt schending van milieubeschermende bepalingen steeds meer beschouwd als een aantasting van het algemeen belang en zelfs als een delict. Tevens worden de administratieve sancties (b.v. intrekking van de vergunning, sluiting van de onderneming) gehandhaafd of worden zelfs grotere sancties uitgevaardigd. In het algemeen verdient het aanbeveling de bepalingen die zijn gericht op bescherming van het milieu zo nodig in de vorm van dwangmaatregelen op te leggen en elke schending van de vigerende bepalingen te bestraffen.

Op bepaalde gebieden ontbreken nog strafbepalingen. De benamingen die aan de overtredingen worden gegeven en ook de series mogelijke straffen verschillen tussen de Lid-Staten. In recente ontwerpen (die zowel betrekking hebben op de bescherming van water en lucht als op de afvalverwijdering) worden voor zeer ernstige overtredingen hoge boeten of geldstraffen en zelfs strenge vrijheidsstraffen opgelegd. Het feit dat vervolging wegens en bestraffing van overtredingen in principe beperkt zijn tot nationale feitelijke situaties, terwijl de oorzaken van de hinder (schade voor de gezondheid, materiële schade) buiten het nationale grondgebied kunnen liggen, kan voorts aanleiding geven tot bijzondere vraagstukken.

Bijgevolg is het noodzakelijk de algemene en bijzondere bepalingen met betrekking tot de milieubescherming aan een diepgaand onderzoek te onderwerpen met het oog op de in het vooruitzicht gestelde sancties, (administratieve sancties, strafsancties). Hierbij moeten niet alleen worden vergeleken de gevallen van overtreding (b.v. verontreiniging van lucht of water, niet-nakoming van voorschriften in verband met vergunningen, lasten of verplichting tot aangifte), maar ook de sancties en de volledige serie mogelijke straffen (boeten, geldstraffen, gevangenisstraffen, bijkomende straffen). De sancties van administratieve aard die met die straffen samengaan (sluiting van bedrijven, gerechtelijke verkoop) dienen eveneens onder de loep te worden genomen.

De nationale bepalingen met betrekking tot enerzijds de controle en het toezicht op de verontreiniging en anderzijds de bestraffing van overtredingen van het milieubeschermingsrecht zijn voor een afdoende milieubescherming van fundamenteel belang. Het op communautair niveau uitvaardigen van enig voorschrift dat ten doel heeft bepaalde vormen van verontreiniging te beperken, stelt in dezelfde zin voorop dat toepassing van dat voorschrift aan de hand van de door het nationale recht voorgeschreven controleprocedures en sancties gegarandeerd is.

Om met een en ander rekening te houden zullen de bemoeiingen inzake vergelijking van de nationale wetgevingen en de praktische tenuitvoerlegging ervan worden geïntensiveerd. Hierdoor zullen de noodzakelijke voorwaarden worden geschapen voor bepaalde onderlinge aanpassingen van wetgevingen waartoe men zal moeten overgaan.

Uit de werkzaamheden die reeds met medewerking van de nationale deskundigen op dit gebied zijn ondernomen is trouwens gebleken dat door alle Lid-Staten algemene of speciale bepalingen zijn uitgevaardigd, waarbij voor de bescherming van het milieu een bepaalde gedragslijn wordt voorgeschreven dan wel verboden. Vaak is hierin een verbod of beperking opgenomen ten aanzien van de fabricage van bepaalde produkten of ten aanzien van bepaalde installaties. Soms wordt ernaar gestreefd die uitrustingen te bevorderen die bijdragen tot de bescherming van het milieu. Voorts wordt de toerekening en/of verdeling van de kosten die voor de vervuiler voortvloeien uit de verbodsbepalingen of de wettelijke verplichtingen geregeld.

De overheidsbemoeiingen kunnen verschillende vormen aannemen. In de meeste gevallen gaat het erom waarden te bepalen voor de emissies en/of immissies. Een eerste methode bestaat erin omvang of aard van de toegestane emissie (b.v. geloosd afvalwater, geëmitteerde gassen, geluidspieken) voor een bepaalde installatie te beperken. Bij de tweede methode worden kwaliteitsnormen vastgesteld voor de omgeving van de vervuilende installatie. In dit laatste geval kan b.v. het gebruik dat van het ontvangende water of de omringende bodem zal worden gemaakt in aanmerking worden genomen. Deze bepalingen worden aangevuld met regels voor de tenlastelegging van de kosten die aan het nakomen van deze normen zijn verbonden. De meest recente wetten bevatten soms ook bepalingen met betrekking tot schadeloosstellingen (b.v. voor resterende verontreiniging).

*

* *

Behalve de maatregelen die hierboven in het kader van een harmonisatie van de wetgevingen worden voorgesteld, vestigt de Commissie de aandacht van de Lid-Staten op de noodzaak om nauwkeurig toe te zien op de nakoming van de nationale of communautaire bepalingen. Zware druk op de overheid om de tenuitvoerlegging van deze bepalingen, met name om redenen van werkgelegenheid of regionale moeilijkheden, te verhinderen, komt namelijk veel voor.

De verstoring van de concurrentieverhouding die het gevolg is van het niet-nakomen van de reglementering alsmede de sociale gevolgen hiervan wettigen een speciale waakzaamheid van de zijde van de communautaire instellingen op dit gebied.

Daarom zal de Commissie elke Lid-Staat verzoeken aan de Raad en aan de Commissie jaarlijks een rapport voor te leggen betreffende zijn bemoeiingen om de inachtneming van de bepalingen inzake de bestrijding van verontreinigingen en hinder te garanderen. De Commissie herinnert er ook aan dat elke Lid-Staat, elke plaatselijke of regionale collectiviteit en zelfs elke vereniging of groepering van burgers haar in kennis kan stellen van de gevallen waarin bedoelde reglementering niet wordt nagekomen.

B. BEHOUD VAN HET NATUURLIJK MILIEU IN HET KADER VAN HET LANDBOUWBELEID

Zoals reeds bij de indiening van het programma is vermeld, schept het behoud van de natuurlijke ruimte de noodzaak bepaalde aspecten van het beleid waarvan de gevolgen bepalend zijn voor het gebruik van de landelijke ruimte, en in het bijzonder het landbouwbeleid, opnieuw te onderzoeken.

De landbouwers vervullen door hun werkzaamheden reeds nuttige functies in verband met het onderhoud van gronden en landschappen. Het ontwikkelen van deze functies en het verlenen van een passende vergoeding komen de Gemeenschap ten goede. Het scheppen van nieuwe werkzaamheden i.v.m. het toerisme, die in bepaalde landbo