Beschikking van de Commissie

van 19 februari 2003

betreffende de maatregelen die door Spanje ten behoeve van Hilados y Tejidos Puigneró SA ten uitvoer zijn gelegd

(Kennisgeving geschied onder nummer C(2003) 518)

(Slechts de tekst in de Spaanse taal is authentiek)

(Voor de EER relevante tekst)

(2003/876/EG)

DE COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN,

Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap, en met name op artikel 88, lid 2, eerste alinea,

Gelet op de Overeenkomst inzake de Europese Economische Ruimte, en met name op artikel 62, lid 1, onder a),

Na de belanghebbenden overeenkomstig de genoemde artikelen te hebben aangemaand hun opmerkingen kenbaar te maken en gezien deze opmerkingen(1),

Overwegende hetgeen volgt:

I. PROCEDURE

(1) Bij brief van 12 maart 2001 verzocht de Commissie, naar aanleiding van een klacht van een belanghebbende uit de textielsector, de Spaanse overheid dringend om informatie over de vermeende steun. Later ontving de Commissie nog een klacht.

(2) Bij brief van 18 april 2001 verstrekte Spanje onvolledige informatie in antwoord op de vragen die de Commissie in haar brief had gesteld. Bij brief van 17 mei zond de Commissie een herinneringsbrief betreffende de ontbrekende informatie. De Spaanse autoriteiten antwoordden bij brieven van 14, 25 en 29 juni 2001.

(3) Bij brief van 19 september 2001 stelde de Commissie Spanje in kennis van haar besluit tot inleiding van de procedure van artikel 88, lid 2, van het EG-Verdrag en verzocht zij om aanvullende informatie over de vermeende staatssteun. Bij brief van 19 oktober 2001 verzochten de Spaanse autoriteiten om een ruimere termijn en bij brieven van 5 en 9 november 2001 verstrekten zij onvolledige informatie. In dezelfde brief maakten de Spaanse autoriteiten bezwaar tegen het verzoek om vertrouwelijke informatie van de Commissie in haar besluit tot inleiding van de procedure. De Commissie antwoordde bij brief van 26 oktober 2001 en gaf aan dat het niet mogelijk was aan het verzoek van Spanje te voldoen. Op 14 november 2001 hielden de diensten van de Commissie en de Spaanse autoriteiten, op verzoek van laatstgenoemden, een bijeenkomst, die eveneens door het Catalaans instituut voor financiën (Instituto Catalán de Finanzas, hierna "ICF" genoemd) werd bijgewoond. Bij brief van 14 december 2001 drong de Commissie er bij de Spaanse autoriteiten op aan de nog ontbrekende informatie te verstrekken. Deze werd bij brieven van 18 januari en 1 en 14 februari 2002 toegezonden. Bij de brief van 1 februari 2002 was een brief van de begunstigde van 23 januari 2002 gevoegd.

(4) Het besluit tot inleiding van de procedure werd op 1 december 2001 in het Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen bekendgemaakt en de belanghebbenden werden hierin uitgenodigd om hun opmerkingen te maken. De Commissie heeft geen opmerkingen ontvangen.

(5) Bij besluit van 7 mei 2002 heeft de Commissie de procedure uitgebreid om de nieuwe maatregelen erin op te nemen. De Commissie stelde de Spaanse overheid bij brief van 13 mei 2002 in kennis van haar besluit. Op 2, 10 en 15 juli 2002 verstrekte Spanje nadere informatie. Het besluit tot uitbreiding van de procedure werd in het Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen van 10 juli 2002 bekendgemaakt. De Commissie ontving op 15 juli 2002 een opmerking; zij vroeg Spanje bij brief van 4 september 2002 om een reactie daarop. Spanje zond zijn opmerkingen op 11 oktober 2002.

II. BESCHRIJVING

1. De onderneming

(6) De onderneming Hilados y Tejidos Puigneró SA (hierna: "Puigneró" genoemd) heeft activiteiten op het gebied van de vervaardiging van garens en stoffen en van de textielafwerking en is in Barcelona gevestigd. De onderneming werd in 1957 opgericht en is eigendom van de familie Puigneró. In 1982 werd zij een naamloze vennootschap. Puigneró beschikt over drie fabrieken in Sant Bartomeu del Grau, Roda de Ter en Prats de Lluçanès. Deze drie gebieden ontvangen steun overeenkomstig artikel 87, lid 3, onder c), van het EG-Verdrag.

(7) Bij uitspraak van 10 november 2000 verklaarde de rechtbank van eerste aanleg nr. 4 te Vic (Barcelona) dat de onderneming in surseance van betaling verkeerde en daarom insolvabel was. Op grond van de wet inzake surseance van betaling van 26 juli 1922 krijgt elk bedrijf waarvan de activa groter zijn dan de passiva de mogelijkheid om de betaling van bepaalde schulden uit te stellen zonder dat het zijn commerciële activiteiten hoeft te onderbreken. Daarmee wordt voorkomen dat de financiële positie van het bedrijf verslechtert. Het besluit om de surseance van betaling op te heffen staat op het punt om genomen te worden (of is mogelijk al genomen) op basis van de overeenkomsten met de schuldeisers.

(8) Volgens gegevens uit 1998 was Puigneró in Spanje de grootste onderneming in de sector wat personeel betreft en de tweede wat omzet betreft. Hieronder volgen enkele belangrijke cijfers van de onderneming:

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

(9) Volgens recente gegevens bedroeg de omzet in 2001 62 miljoen EUR; dit is 32 % lager dan de verwachtingen. De verliezen liepen in 2001 op tot 2,5 miljoen EUR. Het personeelsbestand werd ingekrompen tot 780 werknemers.

(10) Puigneró verkoopt 60 % van de productie in Spanje, ongeveer 30 % op de Europese markt en de resterende 10 % in Tunesië en Marokko.

(11) Gezien het personeelsbestand (meer dan 250 werknemers) kan Puigneró niet gerekend worden tot het midden- en kleinbedrijf overeenkomstig de Aanbeveling van de Commissie van 3 april 1996 betreffende de definitie van de kleine en middelgrote ondernemingen(2).

2. De klachten

(12) Volgens de eerste klager heeft Puigneró bij verschillende openbare instellingen een aanzienlijke schuld gecumuleerd voor een deel bestaand uit een aanzienlijk bedrag aan belastingen en achterstallige premies in het kader van de sociale zekerheid. Eveneens volgens de eerste klager is de schuld van de onderneming bij de overheid groter dan de jaarlijkse omzet. Slechts 2 % van de schuld staat uit bij bankinstellingen en het betreft voornamelijk commerciële leningen die gedekt worden door een garantie van openbare instellingen. Daaruit kan worden geconcludeerd dat Puigneró geen vertrouwen geniet van de particuliere financiële markten. Bovendien heeft de onderneming, volgens de eerste klager, een lening van 2 miljard ESP (12,02 miljoen EUR) ontvangen van een openbare instelling, het ICF, nadat de rechter had verklaard dat de onderneming in surseance van betaling verkeerde. De klager is van mening dat Puigneró door de duidelijke niet-nakoming van zijn openbare verplichtingen de mededinging heeft vervalst. De klager betoogt eveneens dat Puigneró al vaker in surseance van betaling heeft verkeerd.

(13) De tweede klager legt eveneens de nadruk op de omvangrijke belastingschuld en de onbetaalde sociale verzekeringspremies. Naar zijn oordeel is de overheid zijn plicht om de schulden langs executoire weg te innen niet nagekomen. Bovendien twijfelt de klager of de genoemde lening wordt gedekt door geldige zekerheden, in welk geval deze staatssteun zou behelzen.

(14) Ook vinden beide klagers in latere brieven het prijsbeleid van de onderneming twijfelachtig, in het bijzonder in de sector van de textielafwerking. Zij verklaren dat Puigneró de mededinging op de desbetreffende markt vervalst door de producten te verkopen tegen prijzen die lager liggen dan de productiekosten.

(15) De Commissie ontving een derde brief van de eerste klager waarin deze zijn bezorgdheid uitsprak over het feit dat Puigneró voordeel zou blijven trekken uit de overdracht van publieke middelen en derhalve de voorwaarden voor het handelsverkeer op de markt zou wijzigen. Enkele maanden later werd de klacht evenwel ingetrokken.

3. De markt

(16) De textielmarkt in de Europese Unie is een verzadigde markt, waar een felle concurrentie heerst. Verschillende segmenten van de textielsector worden gekenmerkt door een te hoge productiecapaciteit. In de Gemeenschap is er in de textiel- en de confectiebranche veel werkgelegenheid verloren gegaan, hetgeen in de laatste jaren heeft geleid tot een afname van het aantal bedrijven dat in die sectoren actief is. In de periode 1995-1999 nam de productie af in alle subsectoren van de textielindustrie, met uitzondering van de industriële textielbranche en andere subsectoren waarvan de productie licht steeg, bij een constante prijs. De sterkste productieafname deed zich voor bij garens en draad, gevolgd door de textielafwerking. Het zichtbare verbruik van textiel nam ook af(3).

(17) De onderneming is het meest bezorgd om de garenbranche, omdat de rentabiliteit laag is en de concurrentiepositie ten opzichte van concurrenten uit Aziatische en Noord-Afrikaanse landen slecht is. Deze branche vertegenwoordigt volgens de cijfers voor het boekjaar 2000 23 % van de totale omzet. Afgewerkte en bedrukte stoffen vormen de belangrijkste post in de jaarlijkse omzet van de onderneming: 50,6 % in 2000.

4. De steunmaatregelen

(18) De volgende maatregelen zijn ten gunste van Puigneró genomen:

4.1. Maatregelen die door het Catalaanse instituut voor financiën (Instituto Catalán de Finanzas (ICF)) zijn genomen

(19) Het ICF is een openbare instelling die onder het departement economische zaken en financiën van de regionale regering ("Generalidad de Cataluña") valt. Het ICF werd opgericht bij Wet nr. 2/1985 van 14 januari 1985, ter ondersteuning van de Generalidad bij de uitoefening van de bevoegdheden die krachtens het autonomiestatuut van Catalonië aan haar met betrekking tot het financiële stelsel zijn toegekend. Daarnaast is het ICF het belangrijkste instrument van het beleid inzake openbare kredietverlening van de Generalidad. In 1998 werd de rechtsvorm van het ICF gewijzigd. Van een autonome financiële instelling werd het een publiekrechtelijke instelling waarop het privaatrecht van toepassing is. De materiële middelen van het ICF en het risicodragend vermogen van het instituut worden jaarlijks in de begroting van de Generalidad vastgelegd. De prioriteiten per branche waaraan het ICF(4) zich dient te houden worden vastgesteld door de verschillende departementen van de Generalidad. Als instelling die van de autonome regering van Catalonië afhankelijk is, staat het ICF onder parlementaire controle. Zo moet het elk kwartaal een rapport overleggen inzake de verstrekte garanties en leningen en de kwartaalresultaten. Het ICF is eveneens onderworpen aan externe controlemechanismen die zijn vastgelegd in de wet op de openbare financiën van Catalonië en in het statuut van het Catalaanse overheidsbedrijf. De financiële en boekhoudkundige staat van het ICF wordt aldus door bevoegde organen van de Catalaanse overheid gecontroleerd. De benoemingen in de leidinggevende functies van het ICF worden door de Generalidad verricht. In het bestuursorgaan van het ICF hebben de directeur-generaal Financieel beleid en de directeur-generaal Begrotingen en schatkist zitting. Het ICF verstrekte de leningen en garanties die hieronder worden beschreven.

(20) In 1993 verstrekte lening: 500 miljoen ESP (ongeveer 3 miljoen EUR): Deze lening werd op 23 april 1993 verstrekt en op 28 april 1993 geformaliseerd. De lening werd in eerste instantie verstrekt voor zes jaar en was gedurende twee jaar volledig rentevrij. In de volgende vier jaar moesten de termijnen op de hoofdsom per kwartaal worden voldaan (31250000 ESP per termijn). De rentevoet van de lening was de 3-maands-Mibor-rente + 1 %. De looptijd van de lening werd op 30 mei 1996 verlengd tot tien jaar. Op die datum waren de eerste drie termijnen al betaald zoals was bepaald. De rest moest worden afgelost in 85 maandelijkse termijnen van 4779412 ESP (28725 EUR).

(21) Als zekerheid voor de lening verstrekte Puigneró een hypotheek voor het industriële complex te Prats de Lluçanès. De hypotheek had een totale waarde van 970 miljoen ESP (5829817 EUR), waarvan 50 miljoen ESP (300506 EUR) executiekosten. In die tijd was dit industriële complex reeds bezwaard met vier hypotheken, waarvan er twee, met een totale waarde van 500 miljoen ESP, dateerden van respectievelijk 31 juli 1992 en 4 september 1992. De derde bedroeg 50 miljoen ESP (300506 EUR). De waarde van de vierde hypotheek is onbekend. Op de jaarrekening van 1995 bedraagt de totale waarde van deze hypotheek 1200000000 ESP (7212145 EUR), maar dit bedrag omvat zowel het industriële complex van Prats de Lluçanès, als dat van Roda de Ter, waarvan de waarde 3,5 maal zo groot is. De hoogte van de lening die met deze hypotheek werd gegarandeerd, was in 1995 485350000 ESP (2977114 EUR). In het besluit van het ICF staat gespecificeerd dat de lening tevens moest worden gegarandeerd met aandelen van de hoofdaandeelhouder in de onderneming, maar in het originele document is dat niet vastgelegd. Bij de verlenging van 1996 wordt deze zekerheid wel vermeld.

(22) Het openstaande saldo van de lening bij aanvang van de surseance van betaling bedroeg 82678246 ESP (496906,27 EUR).

(23) Afgegeven garantie in 1996: 600 miljoen ESP (ongeveer 3,61 miljoen EUR). De garantie werd op 2 juli 1996 afgegeven en op 10 juli 1996 officieel opgemaakt met een looptijd van drie jaar. Deze was bestemd om een reeks commerciële kredietlijnen bij verschillende banken te garanderen tot een maximumbedrag van 600 miljoen ESP (3,61 miljoen EUR). De door de banken verstrekte kredieten zouden in totaal 750 miljoen ESP (4,51 miljoen EUR) bedragen. Deze garantie werd op 31 maart 1999 met twee jaar verlengd. De kosten van de garantie omvatten een vergoeding van 0,5 % alsmede 1,75 % administratiekosten en een risicopremie.

(24) Puigneró verschafte als zekerheden een hypotheek op zeven eigendommen, de persoonlijke garantie van de hoofdaandeelhouder en 9620 aandelen van de onderneming (66,8 % van de aandelen van de onderneming). Twee van de eigendommen maakten deel uit van het industriële complex in Prats de Lluçanès, terwijl de andere eigendommen bestonden uit appartementen en woningen in Prats de Lluçanès(5). De hypotheek verschafte zekerheid voor een maximumwaarde van 1135055866 ESP (6821823 EUR), waarvan 105586592 ESP (634588 EUR) voor executiekosten. Dit totale bedrag bestond uit de executiewaarde die in het contract wordt genoemd. De nominale waarde van elk aandeel bedraagt 500000 ESP; de executiewaarde van elk aandeel dat in het contract wordt genoemd, bedraagt 17954 ESP. De maximale dekking die door alle aandelen samen wordt geboden, bedraagt 154944134 ESP (931233 EUR).

(25) Het was niet noodzakelijk een beroep te doen op de eerste garantie noch de eerste verlenging, aangezien aan alle verplichtingen werd voldaan. Op verschillende eigendommen was al beslag gelegd door de belastingdienst of zij waren met een hypotheek belast ten gunste van andere schuldeisers. Naar het schijnt werd later een eigendom van de voornaamste aandeelhouders belast met nog een hypotheek.

(26) In 1998 afgegeven garantie: 500 miljoen ESP (ongeveer 3 miljoen EUR). De garantie werd op 4 juni 1998 afgegeven met een looptijd van maximaal 3 jaar. Zij dekte 50 % van de waarde van verschillende polissen voor de verrekening van facturen die Puigneró bij twee banken afsloot. De kosten van de garantie waren gelijk aan die van de vorige en Puigneró gebruikte als zekerheid een hypotheek op 23 eigendommen, waarvan 15 van Puigneró zelf en 8 van de hoofdaandeelhouder. Deze eigendommen maakten deel uit van het industriële complex Sant Bartomeu del Grau of waren huizen die in genoemde plaats lagen. De executiewaarde van al deze eigendommen tezamen die in de garantie wordt aangegeven bedraagt 1075 miljoen ESP. Het ziet ernaar uit dat ook op deze garantie geen beroep is gedaan.

(27) De overeenkomsten voor het verlenen van de garanties bevatten een clausule volgens welke de waarde van de aangedragen zekerheden wordt herzien en gecompenseerd door andere zekerheden indien de boekwaarde van de aandelen met 10 % of meer daalt. Het lijdt geen twijfel dat dit gebeurde toen de onderneming in november 2000 door de rechtbank insolvent werd verklaard. Het ICF verklaart echter dat het de clausule volgens welke ter compensatie andere aandelen worden gebruikt niet heeft toegepast, aangezien het niet op de hoogte was van het bestaan van andere aandelen.

(28) Verlenging van de garanties in juli 2001: verlaging tot in totaal 800 miljoen ESP (4,8 miljoen EUR). De garantie 1996 en die van 1998 werden op 17 juli 2001 opnieuw met twee jaar verlengd tot 2003. Bij deze gelegenheid werd het totale gedekte bedrag verlaagd tot 800 miljoen ESP (4,8 miljoen EUR). De risicopremie bleef ongewijzigd en er werden geen zekerheden aan toegevoegd.

(29) Wijziging van de garanties in november 2001: op 29 november 2001 werden beide garanties opnieuw gewijzigd, waarbij de dekking werd verlaagd met nog eens 300 miljoen ESP (1,8 miljoen EUR). Dit bedrag werd gebruikt als zekerheid voor een lening die bestemd was voor de betaling van de ontslagvergoedingen in verband met de herstructurering (in feite de vergoedingen die voortvloeiden uit de sluiting van het complex in Roda de Ter). Deze garantie is, evenals de overige, geldig tot juli 2003. De hypotheken die als zekerheid voor de garantie dienden, bleven ongewijzigd. Spanje bevestigt dat de reële waarde van de zekerheden in totaal 800 miljoen ESP (4,81 miljoen EUR) bedraagt.

(30) Op 14 december 2000 verstrekte lening. Het betreft een lening van 2 miljard ESP (12,02 miljoen EUR) die aanvankelijk een looptijd van een jaar had, maar die vervolgens twee keer met een jaar werd verlengd. De rentevoet is de 3-maands-Euribor-rente + 1 %. De lening is gebonden aan de uitvoering van een gedetailleerd pakket maatregelen voor 2001 en heeft tot doel het tijdelijk verbeteren van de kasmiddelen van de onderneming. De lening is uitdrukkelijk bedoeld als een tijdelijke maatregel waardoor de onderneming haar lopende uitgaven kan dekken en haar activiteiten "op normale wijze" kan voortzetten.

(31) De voor de lening aangedragen zekerheden bestaan uit een hypotheek op 27 eigendommen van de onderneming (waaronder de drie industriële complexen) en 10 eigendommen van de hoofdaandeelhouder, alsook onderdelen van de onderneming die door de aandeelhouders worden aangedragen (de 14000 aandelen bezitten een nominale waarde van 500000 ESP elk) en een persoonlijke garantie van de voornaamste aandeelhouders. De totale executiewaarde van de in de hypotheek genoemde eigendommen bedraagt 3570 miljoen ESP (21396030,92 EUR). Van de eigendommen van de aandeelhouders is geen enkele raming overgelegd.

(32) Puigneró betaalde de verschuldigde rente voor de lening tot ten minste november 2001.

(33) Overeenkomst tot uitstel van betaling en kwijtschelding van de schuld in het kader van de procedure voor surseance van betaling: het ICF onderschreef de overeenkomst tussen Puigneró en de preferente schuldeisers. Deze overeenkomst heeft geen betrekking op de lening uit 2000, die werd toegekend toen de procedure voor de surseance van betaling al was begonnen. De schuld die onder de procedure voor surseance van betaling valt, bedraagt in totaal 149590014 ESP (899054 EUR). 39,70 % van de schuld moest worden afgelost met de opbrengst van de verkoop van het industriële complex in Roda de Ter. Voor de resterende schuld onderschreef het ICF de overeenkomst die was bereikt met de gewone schuldeisers en die voorzag in de kwijtschelding van 70 % van de schuld.

4.2. Uitstel van betaling en kwijtschelding van de schuld bij de sociale verzekeringen

(34) De socialezekerheidsinstanties pasten de wettelijke rentevoet toe op alle schulden. Volgens de jaarrekeningen bedroeg de belastingschuld aan het eind van elk boekjaar de in onderstaande tabel aangegeven bedragen.

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

(35) Ten aanzien van de verschillende overeenkomsten aangaande uitstel van betaling en herstructurering van de geaccumuleerde schulden, moet worden vastgesteld dat ten minste de volgende overeenkomsten(6) zijn afgesloten:

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

(36) Voor het van kracht worden van de overeenkomsten moest Puigneró de hypotheken inschrijven in het openbare register, voldoen aan de lopende verplichtingen en de voorziene termijnen aflossen. Echter, de Commissie constateert dat in de jaarrekeningen van 1995, 1996, 1997, 1998 en 1999 een hypotheek vermeld staat ten gunste van de socialezekerheidsinstanties ter waarde van 4612105000 ESP. Dit bedrag neemt pas toe in de jaarrekening van 2000, namelijk tot 8815705000 ESP (52983454 EUR). De vermelde hypotheken hebben uitsluitend betrekking op het industriële complex in Roda de Ter.

(37) Nadat de overeenkomst van 1996 niet was nagekomen, lieten de socialezekerheidsinstanties beslag leggen op de volgende activa van de onderneming:

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

(38) De overeenkomst van 1999 werd in november van dat jaar gesloten, ondanks het feit dat Puigneró herhaaldelijk niet aan de voorwaarden van eerdere overeenkomsten had voldaan. De nieuwe overeenkomst omvatte de schuld uit de eerdere overeenkomsten en de nadien geaccumuleerde schuld. Naast de gebruikelijke clausules uit de andere overeenkomsten is in deze overeenkomst uitdrukkelijk vastgelegd dat de autoriteiten zich het recht voorbehouden een beroep te doen op de garanties indien niet aan de overeenkomst wordt voldaan en de beslagleggingen op hypotheken op de eigendommen die als zekerheid worden gebruikt te incasseren. Eveneens is bepaald dat de autoriteiten bij de geringste niet-naleving van de overeenkomst onmiddellijk stappen zullen ondernemen om terugbetaling te eisen. Volgens Spanje is deze overeenkomst in werkelijkheid nooit toegepast aangezien de onderneming niet aan de betalingsverplichtingen kon voldoen.

(39) Puigneró heeft verzuimd te voldoen aan de voorwaarden uit deze overeenkomsten. Aan de socialezekerheidsinstanties is geen enkele rentebetaling gedaan voor de herschikte schulden.

(40) Gelet op overwegingen (35) tot (39) concludeert de Commissie dat de schulden die sinds de overeenkomst van 1989 zijn geaccumuleerd tot het beslag in 1997 door geen enkele zekerheid waren gedekt. Bovendien werd, volgens de overeenkomsten waarbij opnieuw werd onderhandeld over de schuld, alleen op het industriële complex in Roda de Ter een hypotheek gevestigd. Het beslag had betrekking op woningen en het industriële complex in Sant Bartomeu del Grau. Het industriële complex en de woningen in Prats de Lluçanès werden buiten beschouwing gelaten.

(41) De schuld bij de sociale verzekeringen die bij de procedure voor de surseance van betaling werd vastgesteld, bedroeg 7871 miljoen ESP (47,3 miljoen EUR). Dit bedrag kan als volgt worden uitgesplitst:

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

(42) Op 16 juli 2002 bereikte Puigneró met alle preferente schuldeisers (op één na) een overeenkomst over de herschikking en kwijtschelding van schulden. Puigneró verplichtte zich tot de verkoop binnen een termijn van drie jaar van de fabriek in Roda de Ter, waarbij men zich ten doel stelde een verkoopprijs van 47 miljoen EUR te behalen. De opbrengst van de verkoop zou bestemd zijn om aan iedere preferente schuldeiser minimaal 39,7 % van de schuld te betalen (18818879,24 EUR in het geval van de sociale verzekeringen). Wanneer er een hogere prijs werd behaald, zou de meeropbrengst onder alle schuldeisers worden verdeeld. 70 % van de resterende schuld zou worden kwijtgescholden en 30 % (8546552,84 EUR in geval van de sociale verzekeringen) zou worden terugbetaald binnen een termijn van twaalf jaar onder de volgende voorwaarden: een aflossingsvrije periode van een jaar, oplopende termijnen en een rentevoet van 3 %. Van de andere preferente schuldeisers onderschreven de Agencia catalana del agua (Catalaans waterbedrijf), het Instituto de Crédito Oficial (officieel kredietinstituut) en het ICF de overeenkomst.

4.3. Uitstel van betaling en kwijtschelding van de belastingschuld

(43) Tussen 1992 en 1994 en in 1997 nam de belastingschuld af. In 1998 en de jaren daarna nam deze substantieel toe. De belastingdienst paste eveneens de wettelijke rentevoet toe op alle schulden en de verschuldigde rente moest samen met de hoofdsom worden voldaan. Volgens de jaarrekeningen bestond de belastingschuld aan het eind van elk boekjaar uit de bedragen die in onderstaande tabel worden weergegeven.

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

(44) Wat de verschillende overeenkomsten inzake uitstel van betaling en herstructurering van de geaccumuleerde schuld betreft, kan opgemerkt worden dat ten minste de volgende overeenkomsten zijn gesloten(7):

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

(45) De inwerkingtreding van elk van de overeenkomsten hing af van de opneming van de hypotheken door Puigneró in het openbare register. Bovendien moest Puigneró voldoen aan zijn lopende verplichtingen en de afgesproken bedragen betalen. Verder bepaalt de overeenkomst uit 1999 uitdrukkelijk dat de autoriteiten zich het recht voorbehouden een beroep te doen op de garanties wanneer de overeenkomst niet wordt nagekomen. Wat de overeenkomst uit 1991 met de socialezekerheidsinstanties betreft, behouden de autoriteiten zich het recht voor de beslagleggingen om te zetten in hypotheken op de eigendommen die als zekerheid worden gebruikt. Eveneens wordt bepaald dat de autoriteiten, zodra de verplichtingen niet worden nageleefd, een invorderingsprocedure in gang zullen zetten.

(46) Puigneró heeft niet voldaan aan de voorwaarden die in deze overeenkomsten waren vastgesteld. Puigneró heeft uitsluitend de eerste termijnen voldaan.

(47) Toen Puigneró verzuimde de afgesproken termijnen te voldoen, besloot de belastingdienst beslag te leggen op de eigendommen en deze te hypothekeren voor een bedrag dat met de schuld overeenkwam. Het volgende beslag is gelegd op de activa van de onderneming, volgens de lijst uit het besluit waarmee de onderneming in surseance van betaling werd gesteld:

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

(48) Gezien het bovenstaande concludeert de Commissie in de eerste plaats dat de belastingdienst kennelijk van mening was dat het complex in Roda de Ter tot 1996 voldoende zekerheid bood, waarna de dienst eveneens beslag liet leggen op huizen en appartementen in Prats de Lluçanès.

(49) Bij aanvang van de procedure tot surseance van betaling dekten de hypotheken een totaalbedrag van 3486 miljoen ESP. De schuld bij de belastingdienst, die tijdens de procedure voor de surseance van betaling werd vastgesteld, bedroeg 7584 miljoen ESP (45,6 miljoen EUR). Dit bedrag wordt op de volgende manier uitgesplitst:

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

(50) Volgens de overeenkomst van 16 juli 2002 tussen Puigneró en de preferente schuldeisers, had de belastingdienst recht op minimaal 18550936,36 EUR van de opbrengst van de verkoop van de fabriek in Roda de Ter. Voor de rest van de schuld onderschreef de belastingdienst eveneens de overeenkomst die werd bereikt met de gewone schuldeisers, op grond waarvan deze over een termijn van twaalf jaar nog eens 8424303 EUR zou ontvangen.

4.4. Eigendommen, hypotheken, beslagleggingen en waarde van de activa

(51) Zoals blijkt, dienden bijna alle eigendommen als zekerheid voor verschillende schulden, leningen en garanties gedurende de gehele desbetreffende periode. In bijlage I bij deze beschikking is een samenvatting van de situatie te vinden. De jaarrekening van 2000 vermeldt het volgende:

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

(52) Bij de eigendommen van de onderneming wordt de waarde vermeld waarmee ze in het eigendomsregister ingeschreven werden. Een aantal ervan werd in de jaren '60 en '70 ingeschreven, maar de meerderheid werd in de jaren '80 ingeschreven. Derhalve zijn de hypotheken waarmee deze eigendommen zijn belast, veel hoger dan de waarde die in het register wordt vermeld.

(53) Naar aanleiding van de overeenkomst die in 1992 met de belastingdienst werd gesloten, ging de technische afdeling van de dienst over tot een taxatie van de activa die gehypothekeerd moesten worden. De waarde van 20 eigendommen, met inbegrip van de industriële complexen in Sant Bartomeu del Grau, Roda de Ter en het kleinere complex in Prats de Lluçanès, werd geschat op 8994 miljoen ESP (54,1 miljoen EUR)(8).

(54) Een andere taxatie door een onafhankelijke taxateur op 20 mei 2001 had uitsluitend betrekking op het industriele complex in Roda de Ter (nr. 2994), waarvan de waarde op 10 miljard ESP (60101210 EUR) werd geschat. Volgens Spanje vonden er geen taxaties van de overige eigendommen plaats tot de nieuwe taxatie in juli 2001.

(55) De rechtbank eiste van Puigneró dat er een onafhankelijke expert belast werd met de taxatie van alle activa. De taxatie vond plaats op 21 juli 2001 en werd uitgevoerd om de vermogenspositie van de onderneming te bepalen in verband met de surseance van betaling. Bij deze taxatie uit 2001 is men tot de schattingen gekomen die in onderstaande tabel worden vermeld. De Commissie constateert dat de accountant het creëren van een herwaarderingsreserve als gevolg van die herwaardering in de boekhouding van Puigneró niet heeft goedgekeurd. In zijn rapport over de financiële rekening over het jaar 2000 wijst de accountant erop dat de herwaarderingsreserve die bij de eigen middelen wordt opgevoerd, niet conform de boekhoudkundige principes(9) is.

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

(56) Op grond van deze taxatie van de eigendommen liet de Commissie de waarde van de eigendommen in de voorgaande jaren vaststellen uitgaande van een vast groeipercentage dat voor alle industriële complexen in Roda de Ter en Sant Bartomeu del Grau gold. Aangezien Spanje geen nauwkeurigere informatie heeft verstrekt, heeft de Commissie geen andere mogelijkheid dan zich te baseren op deze schattingen, die in bijlage II van deze beschikking staan.

III. REDENEN VOOR DE INLEIDING VAN DE PROCEDURE VAN ARTIKEL 88, LID 2

(57) De Commissie was van mening dat er aanwijzingen waren dat de voorwaarden waaronder Puigneró tot uitstel van de betaling van de schuld bij overheidsorganen kon overgaan, elementen van staatssteun bevatten. Een factor die er in het bijzonder aan bijdroeg dat de Commissie tot deze conclusie kwam was de lange periode waarin de schulden waren geaccumuleerd. De Spaanse autoriteiten hadden kennelijk niet de executoire maatregelen genomen waarin de Spaanse wet voor de invordering van schuld voorziet. Volgens de door de Spaanse autoriteiten verstrekte informatie, stond bovendien vast dat ten minste een deel van de schuld zou worden kwijtgescholden.

(58) De Commissie was eveneens van oordeel dat de voorwaarden voor de toekenning van een lening van 12,02 miljoen EUR kennelijk elementen van staatssteun bevatten, aangezien Puigneró een onderneming in moeilijkheden leek te zijn. De financiering was toegekend door een overheidsorgaan. De rentevoet die daarbij werd gehanteerd was dezelfde als die voor een gezond bedrijf. Bovendien was onduidelijk of de zekerheden voor de lening geldig en toereikend waren.

(59) Tijdens de onderzoeksprocedure werd duidelijk dat Puigneró al eerder van hetzelfde overheidsorgaan, het ICF, leningen had ontvangen: in 1993, naast twee garanties, en respectievelijk in 1996 en 1998. Omdat Puigneró toen al in moeilijkheden verkeerde, viel niet uit te sluiten dat de opgevoerde zekerheden, die in feite bestonden uit dezelfde activa waarmee alle overige transacties waren gegarandeerd, toereikend en geldig waren. Gezien de lage kosten van de lening en de garanties, kan derhalve niet worden uitgesloten dat deze transacties eveneens elementen van staatssteun bevatten.

IV. OPMERKINGEN VAN BELANGHEBBENDEN EN REACTIES VAN DE SPAANSE AUTORITEITEN

(60) Volgens de Belgische Federatie van textielondernemingen (Febeltex) moeten de Belgische textielondernemingen die actief zijn in de confectiebranche al gedurende lange tijd op voor hen ongunstige voorwaarden concurreren met Puigneró. Febeltex verklaart dat Puigneró verkoopprijzen hanteert die ongewoon laag zijn voor de markt, in het bijzonder in Groot-Brittannië. Febeltex betoogt voorts dat het optreden van Puigneró tot vervalsing van de concurrentie leidt, aangezien deze onderneming een groot marktaandeel heeft veroverd ten koste van haar Europese concurrenten in de Benelux en Spanje.

(61) Volgens Spanje is Puigneró nooit actief geweest op de Belgische confectiemarkt, maar wel in de garen- en de textielafwerkingsector.

V. OPMERKINGEN VAN SPANJE EN PUIGNERÓ

(62) Volgens de Spaanse autoriteiten is Puigneró een onderneming in problemen met tijdelijke financiële moeilijkheden. Het bedrijf is in surseance van betaling gegaan om ervoor te zorgen dat de autoriteiten ten minste een deel van de schuld kunnen terugvorderen. Deze procedure wordt gevolgd in situaties waarin de financiële problemen van tijdelijke aard zijn en overwonnen kunnen worden.

(63) Spanje betoogt bovendien dat de Spaanse autoriteiten niet te verwijten valt dat ze geen maatregelen hebben getroffen, aangezien ze het uitstel van de betalingen hebben toegekend overeenkomstig de geldige wetgeving, met de desbetreffende zekerheden en termijnen. Bovendien is de moratoire rente die is toegepast volledig conform de Spaanse wetgeving.

(64) Spanje heeft echter erkend dat de autoriteiten geen poging hebben ondernomen om de eigendommen van de onderneming die als zekerheid dienden voor de overheidsschulden te verkopen. De Spaanse autoriteiten verdedigen zich door zich te beroepen op de wet op de surseance van betaling van 26 juli 1992, die verhindert dat schuldeisers aandringen op een faillissement terwijl het dossier inzake surseance van betaling in behandeling is.

(65) Spanje voert twee belangrijke redenen aan voor het niet aandringen op een gedwongen executie. In de eerste plaats krijgen de werknemers, volgens de Spaanse arbeidswetgeving, een voorkeursbehandeling en in de tweede plaats zou men met een gedwongen verkoop van de activa waarschijnlijk een lagere prijs op de markt hebben verkregen. De Spaanse autoriteiten zijn van mening dat de mogelijkheid van uitstel en beslagleggingen de voorkeur had, aangezien dit hen een betere positie verschafte in de procedure voor de surseance van betaling.

(66) De Spaanse autoriteiten beweren eveneens dat ze zich hebben opgesteld als een zorgvuldige schuldeiser. Ze hebben beslag laten leggen op de activa van Puigneró en de activa gehypothekeerd voor een waarde die overeenkomt met de hoogte van de schulden. Derhalve beweren de Spaanse autoriteiten dat de zekerheden voldoende waren om de gehele schuld te dekken.

(67) Ten aanzien van de huidige situatie voeren de autoriteiten aan dat, wanneer een beroep wordt gedaan op de executoire dwangprocedure, het uiterst moeilijk wordt om de schuld volledig in te vorderen. Enerzijds doordat de loonvorderingen voorrang genieten boven enige andere schuld en anderzijds door de lage prijs die bij een openbare verkoping verkregen zou worden voor de gehypothekeerde activa.

(68) Op zijn beurt vermoedt de onderneming dat er mogelijk redenen van praktische aard een rol spelen waardoor de autoriteiten niet zijn overgegaan tot de gedwongen verkoop van de activa. Het is namelijk voor de openbare autoriteiten eenvoudiger om een schuld terug te vorderen wanneer de onderneming haar activiteiten voortzet, dan wanneer wordt overgegaan tot gedwongen liquidatie.

(69) Ten aanzien van de overeenkomsten die Puigneró met het ICF heeft gesloten, bevestigt dit instituut dat de verleende zekerheden op elk moment voldoende waren om de verstrekte leningen en garanties te dekken. Hoewel op het grootste deel van de eigendommen, ongeveer 27 (met inbegrip van de fabrieken), al beslag was gelegd door de socialezekerheidsinstanties en de belastingdienst, en tien extra eigendommen van de aandeelhouders als zekerheden dienden voor garanties die eerder door het ICF waren toegekend, is het ICF ervan overtuigd dat de resterende hypotheek toereikend is om de nieuwe lening van 12,02 miljoen EUR, die in december 2000 werd verstrekt, te dekken.

(70) Tegelijkertijd beweert Spanje dat, gezien het enigszins bergachtige karakter van de streek waarin de fabrieken gevestigd zijn en de aanzienlijke waarde van die fabrieken, het niet aannemelijk is dat bij een executoire verkoop van de activa de volledige waarde daarvan verkregen wordt.

(71) De Spaanse autoriteiten concluderen dat hun optreden conform de geldende normen is. Derhalve zijn ze van oordeel dat een particuliere schuldeiser op dezelfde wijze had gehandeld en de maatregelen geen steun behelzen.

(72) Niettemin verwijst Spanje tevens naar bepaalde publieke doelstellingen, bijvoorbeeld de dorpen waarin twee van de drie industriële complexen zijn gevestigd, zijn zeer klein: San Bartomeu del Grau heeft 1215 inwoners en Prats Lluçanès ongeveer 2790. Volgens Spanje wordt het optreden van de openbare autoriteiten (in elk geval van de regionale regering van Catalonië) met name bepaald door hun wens om de sociaal-economische gevolgen van de moeilijke situatie waarin Puigneró verkeert, tot een minimum te beperken.

(73) Bij brief van 23 januari 2002 voert Puigneró soortgelijke argumenten aan om aan te tonen dat het geen voordeel heeft getrokken uit onrechtmatige steun. Ten aanzien van de lening van het ICF in 2000 voert Puigneró om zijn argument kracht bij te zetten aan dat het met de zekerheden waarover het bedrijf beschikte onder dezelfde voorwaarden een lening uit private bronnen had kunnen krijgen.

VI. HERSTELPLAN

(74) Spanje diende een herstelplan in dat door een consulent uit Barcelona voor Puigneró was opgesteld. Het plan dateert van november 2000.

(75) Ten aanzien van de oorzaken van de financiële moeilijkheden van de onderneming wordt in het plan hoofdzakelijk verwezen naar het effect van de mondialisering en de sterk concurrerende prijzen van producenten buiten de Europese markt, die zich vertalen in heel andere marktomstandigheden. Ten aanzien van de toekomstperspectieven van de onderneming verwacht men dat de omzet op hetzelfde niveau blijft als in 1999 en 2000. Omdat te verwachten was dat de prijzen zouden dalen, rekende men op een productieverhoging. Bovendien zou de omzet volgens de prognoses tussen 2003 en 2005 jaarlijks met 9 % stijgen. Men verwachtte dus niet dat de productiecapaciteit van de onderneming zou afnemen.

(76) Het plan is in redelijk algemene termen opgesteld wat de financiële aspecten betreft. Er wordt geen rekening gehouden met een bijdrage van investeerders aan de herstructurering van de onderneming. De totale kosten van de herstructurering worden niet duidelijk aangegeven, en evenmin worden de financieringsbronnen van de herstructurering nader gepreciseerd (planning, wijze waarop de financiering wordt verkregen, enz.). Een belangrijke "financieringsbron" moest de kwijtschelding van de schuld door de openbare autoriteiten zijn.

(77) Bij schrijven van juli 2002 dienden de Spaanse overheden een nieuwe versie van het herstelplan in dat door Puigneró was bijgewerkt. Kort samengevat overweegt de onderneming volgens de nieuwe versie een beperking van de capaciteit in de verliesgevende lijnen (hoofdzakelijk garenspinnerij). De onderneming sluit de fabriek in Roda de Ter, hetgeen zal leiden tot reducties in de andere bedrijfsactiviteiten, zoals de weverij. In de toekomst concentreert men zich op producten met een hogere toegevoegde waarde, zoals de textielafwerking. Het gevolg daarvan is een substantiële inkrimping van het personeel.

(78) De verwachting van de onderneming is dat zij met ingang van het boekjaar 2002 positieve bruto-exploitatiemiddelen zal genereren en vanaf het boekjaar 2004 positieve resultaten zal behalen. Met deze middelen en het product van de desinvestering van de onproductieve activa, vertrouwt de onderneming erop dat zij aan de verplichtingen kan voldoen die uit de surseance van betaling voortkomen.

VII. BEOORDELING

1. Financiële positie van Puigneró

(79) Puigneró verkeert al lange tijd in een ernstige financiële positie. In de eerste plaats heeft Puigneró bij verschillende gelegenheden, in ieder geval in 1989, 1990, 1992, 1996, 1999 en 2000, met de socialezekerheidsinstanties en de belastingdienst overeenkomsten tot uitstel van betaling of betaling in termijnen van de schuld gesloten. Volgens de beschikbare financiële gegevens beschikt de onderneming al sinds jaren over onvoldoende eigen middelen. Het vermogen heeft zich op de volgende wijze ontwikkeld:

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

(80) Zoals in de tabel is te zien, heeft Puigneró aan het eind van 1994 het grootste deel van zijn eigen middelen verbruikt(10). Op 7 juni 1994 nam het aandelenkapitaal van de onderneming toe tot 2616 miljoen ESP (15722476,65 EUR). Het niveau van de eigen middelen was pas voldoende na een tweede kapitaalsverhoging in 1996. Aan het herstel van het niveau van de eigen middelen droeg in grote mate de herwaardering van de activa toe die later teniet werd gedaan om een deel van de geaccumuleerde tekorten te compenseren. Derhalve werd voor het deel dat gelijkwaardig was aan de herwaardering geen nieuw kapitaal ingebracht.

(81) Gedurende het boekjaar 2000 bedroegen de totale verliezen -17421 miljoen ESP (-104,7 miljoen EUR), een bedrag dat hoger is dan de omzet van de onderneming, namelijk 14914 miljoen ESP (89,6 miljoen EUR). Naast de gewone bedrijfskosten was voorts 1748 miljoen ESP (10,5 miljoen EUR) bestemd voor buitengewone uitgaven en 8166 miljoen ESP (49,1 miljoen EUR) voor lasten uit voorgaande boekjaren.

(82) Puigneró wist in 2000 gedeeltelijk het eigen vermogen op peil te brengen, hoewel dat niveau onvoldoende was, waarbij het een herwaarderingsreserve inbracht door de waarde van de vaste activa van de onderneming (eigendommen) te verhogen na een taxatie door een onafhankelijke deskundige (op 21 juli 2001 (zie de overwegingen 51 tot en met 56)). Op deze wijze steeg de boekhoudkundige waarde van deze activa met ruim 150 %. Volgens het verslag van de accountant betreffende het financiële overzicht van Puigneró in het jaar 2000 is de herwaarderingsreserve die tot de eigen middelen wordt gerekend niet conform de algemeen geaccepteerde boekhoudkundige beginselen. Derhalve dient men 14442 miljoen ESP (86,68 miljoen EUR) in mindering te brengen op de eigen middelen van de onderneming. Dat heeft tot gevolg dat in 2000 de eigen middelen van de onderneming in totaal -11221 miljoen ESP (67,44 miljoen EUR) bedroegen. In feite velden de accountants geen oordeel over het rekeningenoverzicht vanwege de talrijke twijfels over de jaarrekening van Puigneró, maar stelden zij een accountantsrapport op voor het boekjaar 2000 waarin hun bedenkingen werden vastgelegd.

(83) Puigneró heeft in het bijgewerkte herstelplan een voorlopige balans tot 31 december 2001 opgenomen. Op de balans wordt de herwaarderingsreserve opgevoerd onder de eigen middelen. Maar zelfs indien deze herwaarderingsreserve tot de eigen middelen wordt gerekend, is de solvabiliteitsratio van Puigneró (38,7 %) onvoldoende. Bovendien is duidelijk dat er sindsdien geen nieuwe middelen in de onderneming zijn ingebracht, waardoor deze over het kapitaal zou kunnen beschikken waaraan zij dringend behoefte heeft.

(84) Nog een bewijs van de aanhoudende financiële problemen van de onderneming is het feit dat Puigneró in geen enkel jaar volledig aan zijn belastingverplichtingen en zijn verplichtingen aan de socialezekerheidsinstanties heeft voldaan, zowel ten aanzien van de nieuwe verplichtingen als ten aanzien van die in het kader van eerdere overeenkomsten. Hoewel de Commissie niet over exacte informatie over het jaar 1993 beschikt, moet opgemerkt worden dat juist in dat jaar de onderneming enorme verliezen leed, ondanks het feit dat er eerder een overeenkomst was bereikt voor een herschikking van de belastingschuld.

(85) Ten slotte dient er rekening mee te worden gehouden dat gedurende de periode in kwestie de onderneming actief was in een branche waarin een hevige concurrentiestrijd werd gevoerd met landen die niet tot de EU behoren (zie de overwegingen 16 en 17).

(86) Derhalve dient men tot de conclusie te komen dat de onderneming in ieder geval sinds 1993 in een ernstige financiële positie verkeert, die is uitgemond in de huidige procedure voor surseance van betaling. Derhalve voldoet zij aan de definitie voor ondernemingen in moeilijkheden uit de richtsnoeren voor reddings- en herstructureringssteun.

2. Steun in de zin van artikel 87, lid 1, van het EG-Verdrag

(87) In artikel 87, lid 1, van het EG-Verdrag wordt bepaald dat, tenzij anders wordt bepaald in het EG-Verdrag, steun die door de staten wordt verleend of steun in de vorm van overheidsmiddelen, in welke vorm dan ook, en die de mededinging vervalst of dreigt te vervalsen, en bepaalde bedrijven of producten bevoordeelt, onverenigbaar is met de gemeenschappelijke markt, in zoverre deze van invloed is op het handelsverkeer tussen de lidstaten.

(88) De maatregelen die in de overwegingen 6 tot en met 56 worden beschreven, zijn door de staat genomen of in de vorm van overheidsmiddelen verstrekt. De belastingautoriteiten en de socialezekerheidsinstanties maken deel uit van de Staat. Het ICF is een openbare instelling die onder het departement economische zaken en financiën van de regionale regering valt. Wanneer dit instituut een selectief voordeel toekent, moet men zich ervan bewust zijn dat er sprake is van financiering uit overheidsmiddelen en dat dit moet worden toegerekend aan de staat(11).

(89) In garens, stoffen en textielafwerkingen wordt zeer druk gehandeld, zowel binnen de EER, als tussen de EER en landen daarbuiten. De markten worden gekenmerkt door een hevige concurrentie en een overschot aan productiecapaciteit. De Commissie merkt op dat Puigneró in Spanje een van de belangrijkste bedrijven in deze sectoren is. Indien de maatregelen die in de overwegingen 6 tot en met 56 worden beschreven een financieel voordeel vormen, wordt daardoor de positie van Puigneró ten opzichte van zijn concurrenten in die markten versterkt en wordt de mededinging erdoor vervalst of kan dat in ieder geval gebeuren; aldus hebben zij ongunstige gevolgen voor de handel tussen de lidstaten.

(90) Daarom bestaat de volgende stap erin te bepalen of de maatregelen die in de overwegingen 6 tot en met 56 worden beschreven, staatssteun vormen in de zin van artikel 87, lid 1, van het EG-Verdrag en of ze bepaalde bedrijven bevoordelen. Daarvoor moet de Commissie nagaan of de maatregelen Puigneró op een selectieve manier hebben bevoordeeld. Dit wordt hieronder per maatregel bekeken.

3. Lening uit 1993 en garanties van het ICF

(91) Om te kunnen bepalen of de lening uit 1993 en de door het ICF verstrekte garanties een selectief voordeel vormen, past de Commissie het "principe van de particuliere investeerder" toe. Dit betekent dat de Commissie moet nagaan of een particuliere leningverstrekker in dezelfde omstandigheden de lening en garanties tegen dezelfde voorwaarden had verstrekt. Zo ja, dan is er geen sprake van een selectief voordeel ten gunste van Puigneró.

Lening uit 1993

(92) Het ICF hanteerde dezelfde rentevoet als een particuliere leninggever zou hebben gedaan bij een onderneming die niet in financiële problemen verkeerde. Aangezien Puigneró wel financiële problemen had, was het alleen logisch geweest dat een dergelijke rentevoet werd gehanteerd indien de lening naar behoren zou zijn gegarandeerd. Zoals in de overwegingen 6 tot en met 56 wordt uiteengezet, bestonden de zekerheden uit aandelen in de onderneming en een hypotheek op de eigendommen van de onderneming.

(93) De nominale waarde van de 4200 aandelen van de onderneming die als zekerheid dienden, bedraagt 2100000000 ESP. Zij vertegenwoordigt 29,17 % van het aandelenkapitaal. Het lijkt er evenwel op dat het gebruik van de aandelen als zekerheid voor de lening uiteindelijk niet is geformaliseerd. In ieder geval moet de reële waarde van de aandelen vastgesteld worden, waarbij rekening dient te worden gehouden met de toenmalige financiële situatie van de onderneming. Toen de lening werd verstrekt, verkeerde de onderneming in financiële problemen. Bovendien waren de activa met een hypotheek bezwaard en was er beslag op gelegd. In de overeenkomst voor het verstrekken van de lening werd de mogelijkheid niet uitgesloten dat de activa met nieuwe lasten werden bezwaard. Derhalve hadden de aandelen als zekerheid geen waarde voor de leninggever.

(94) Zoals in de overwegingen 6 tot en met 56 is uiteengezet, werd een deel van het industriële complex in Prats de Lluçanès met een hypotheek belast. Zoals in overweging 56 en in bijlage II wordt aangegeven, schat de Commissie dat op de datum dat de lening werd verstrekt het industriële complex in Prats de Lluçanès, met inbegrip van de bijbehorende woningen en de machines, 1208,9 miljoen ESP (7,26 miljoen EUR) waard was. Echter, het industriële complex bestaat uit twee delen die afzonderlijk in het eigendomsregister staan ingeschreven. De hypotheek heeft geen betrekking op het grootste deel, noch op de woningen en de machines. Bovendien werden beide delen van het complex, samen met de andere eigendommen, al gebruikt als zekerheid voor schulden bij andere financiële instellingen. Een substantieel deel van die schulden was in 1993 nog niet afgelost(12). Indien dit bedrag in mindering wordt gebracht op de totale waarde van de twee onderdelen van het industriële complex, is de uitkomst duidelijk lager dan de maximale hypotheeklast van 979 miljoen ESP. De reële dekking, die uitsluitend op het kleinste deel van het complex is gebaseerd, moet zelfs nog lager zijn.

(95) Een particuliere leninggever had zeker rekening gehouden met het feit dat bij een gedwongen openbare verkoop de executiewaarde aanzienlijk lager zou kunnen zijn dan de waarde van de onderneming in bedrijf. Derhalve zou een particuliere leninggever, indien deze voor de situatie had gestaan waarin het ICF in 1993 verkeerde, de zekerheden niet als voldoende hebben beschouwd om de lening te dekken en had hij de lening in die omstandigheden niet verstrekt. Het ICF houdt vol dat wanneer bij een gedwongen verkoop geen enkele derde een bod doet dat voldoende is, het ICF zichzelf het goed toeeigent. Daarna gaat het instituut zo snel mogelijk over tot de verkoop ervan, maar bij optimale marktomstandigheden, zodat het totaal van de lopende schuld wordt teruggekregen. Dit brengt kosten en risico's met zich mee die een particuliere leninggever in dezelfde omstandigheden nooit zou hebben geaccepteerd. De Commissie komt dus tot de conclusie dat de lening niet is verstrekt conform het principe van de "particuliere investeerder" en derhalve staatssteun aan Puigneró behelst in de zin van artikel 87, lid 1, van het EG-Verdrag.

(96) De verlenging van de lening in 1996 leidde niet tot veranderingen. De onderneming was nog steeds in moeilijkheden en het eigendom bleef met een hypotheek bezwaard om andere transacties te verzekeren, hoewel het openstaande saldo van de schuld dat bij die transacties hoorde, enigszins was afgenomen. De eerste termijn van de lening werd volgens het vastgestelde schema betaald. Zoals wordt uiteengezet in overweging 56 en in bijlage II, schat de Commissie dat het industriële complex in 1996 1822,8 miljoen ESP waard was. Alleen het kleinste van de twee onderdelen was echter met een hypotheek belast. De effectieve dekking was dus veel lager dan de dekking die nodig was om de lening voldoende te garanderen. Derhalve komt de Commissie tot de conclusie dat de verlenging van de lening eveneens staatssteun behelst overeenkomstig artikel 87, lid 1, van het EG-Verdrag.

Garantie van juli 1996 met een waarde van 600 miljoen ESP (3,61 miljoen EUR)

(97) Het ICF vroeg voor de verstrekking van de garantie een jaarlijkse vergoeding van 1,75 % voor de administratiekosten en de risicopremie. Naar het oordeel van de Commissie wordt dit vergoedingspercentage toegepast bij ondernemingen zonder financiële problemen of bij leningen die naar behoren zijn gegarandeerd. Puigneró verkeerde echter in ernstige financiële problemen en de zekerheid bestond uit aandelen van de onderneming, een persoonlijke garantie van de hoofdaandeelhouder en verschillende eigendommen.

(98) Zoals eerder is uiteengezet vormden de aandelen van de onderneming, gelet op het feit dat de onderneming in moeilijkheden verkeerde toen de garantie werd toegekend en de meeste activa belast waren met een hypotheek, geen geldige zekerheid voor een garant.

(99) Ten aanzien van de persoonlijke garantie van de hoofdaandeelhouder merkt de Commissie op dat voor iedere particuliere garant gekwantificeerde en concrete garantie de voorkeur verdient boven een vage toezegging van algemene aard. Spanje heeft geen enkel bewijs aangedragen voor de waarde van deze persoonlijke garantie. De hoofdaandeelhouder is daarentegen mogelijk persoonlijk aansprakelijk voor de belastingschuld van 2282 miljoen ESP die door de onderneming werd gemaakt voordat zij in 1982 van rechtsvorm veranderde. Dit bedrag werd in 2000 in de totale belastingschuld opgenomen. Derhalve is de Commissie van oordeel dat de persoonlijke garantie van de hoofdaandeelhouder een uiterst geringe of geen enkele waarde heeft.

(100) Opnieuw werd het kleinste onderdeel van het industriële complex in Prats gebruikt als zekerheid voor de garantie, maar deze keer werden het andere deel en de privé-woningen eraan toegevoegd. De woningen vertegenwoordigen geen groot deel van de totale waarde, ongeveer 7 % in 2001. Aangezien het kleinste onderdeel van het complex al bezwaard was met de hypotheek waarmee de lening moest worden gedekt, is het grootste onderdeel van het complex de belangrijkste nieuw aangedragen bezitting. Zoals hierboven echter al werd uiteengezet, is dit deel van het eigendom eveneens bezwaard met verschillende hypotheken. Hoewel die hypotheken ook op andere eigendommen rusten, is het duidelijk dat er niet voldoende waarde overblijft om de nieuwe zekerheid te dekken, met name (maar niet uitsluitend) wanneer men rekening houdt met de hypotheek van 1992 die bij de spaar- en pensioenkas van Barcelona werd afgesloten en die een last van 886 miljoen ESP vertegenwoordigde.

(101) In aanmerking genomen dat de onderneming in financiële moeilijkheden verkeerde, komt de Commissie tot de conclusie dat de voorwaarden waartegen de garantie werd verstrekt niet voldoen aan het principe van de particuliere investeerder. De zekerheden waren niet voldoende geweest voor een particuliere garant, die meer zekerheden of een hogere risicopremie of beide zou hebben geëist of de garantie niet had verstrekt. Het feit dat er geen beroep is gedaan op de garantie doet niets af aan deze conclusie. Derhalve is de Commissie van oordeel dat het volledige bedrag dat door de garantie wordt gedekt steun behelst, aangezien de onderneming dit nooit zou hebben verkregen tegen de voorwaarden die door het ICF zijn gehanteerd.

Garantie van juli 1998 met een waarde van 500 miljoen ESP (3,0 miljoen EUR)

(102) De jaarlijkse vergoeding die werd gevraagd voor de garantie van 1998 bedroeg wederom 1,75 %. Dit percentage komt, zoals al is aangegeven, overeen met de vergoeding die wordt gehanteerd bij bedrijven zonder financiële problemen of bij leningen die naar behoren zijn gegarandeerd. Op de datum waarop de garantie werd toegekend verkeerde Puigneró in financiële problemen en de garantie werd gedekt door het industriële complex en de privé-woningen in Sant Bartomeu del Grau. Acht ervan waren eigendom van de hoofdaandeelhouder.

(103) Toen de garantie werd verstrekt, waren de eigendommen van de onderneming die als zekerheid voor die garantie dienden, reeds bezwaard met een hypotheek ten gunste van het Garantiefonds voor deposito's bij kredietcoöperaties voor een schuld waarvan alleen nog 395,4 miljoen ESP moest worden afgelost, met een beslaglegging ten gunste van de belastingdienst voor een schuld van 2050,4 miljoen ESP en met een beslaglegging ten gunste van de socialezekerheidsinstanties voor een schuld van 5814,3 miljoen ESP. Deze lasten hadden eveneens betrekking op bijna alle andere eigendommen, met inbegrip van de drie industriële complexen. Bovendien waren deze eigendommen eveneens bezwaard: met een hypotheek uit 1992 ten gunste van de belastingdienst en de eerdere hypotheek ten gunste van de socialezekerheidsinstanties op het complex in Roda de Ter alsook met de hypotheken ten gunste van het ICF voor de lening uit 1993 en de garantie uit 1996. Zoals in overweging 56 en in bijlage II wordt aangegeven, schat de Commissie de waarde van alle eigendommen van de onderneming, met inbegrip van privé-woningen en machines, op 17284 miljoen ESP in 1998. Aangezien de hypotheek die als zekerheid voor de garantie diende, geen betrekking had op de machines, was er nauwelijks genoeg over om de garantie te dekken. Bovendien hadden bij liquidatie van het complex in Sant Bartomeu del Grau het beslag van de belastingdienst en de socialezekerheidsinstanties voorrang. Het feit dat er acht eigendommen van de hoofdaandeelhouder als zekerheid aan toegevoegd zijn, verandert daar niets aan: de Commissie kent de waarde ervan niet, maar de maximale last die erop rust, bedraagt slechts 6947058 ESP (41752 EUR). Door de garantie te verstrekken nam het ICF dus een risico op zich waarvoor het geen passende vergoeding kreeg. Derhalve komt de Commissie, om soortgelijke redenen als uiteengezet in overweging 10, tot de conclusie dat de garantie staatssteun behelst in de zin van artikel 87, lid 1, van het EG-Verdrag.

(104) Het ICF heeft aangevoerd dat het, indien noodzakelijk, een onderneming liever een noodgarantie verstrekt dan dat het aandringt op de liquidatie ervan, hetgeen de slechtst denkbare oplossing voor alle schuldeisers kan zijn. Wanneer er echter tegen normale voorwaarden een noodgarantie wordt verstrekt, dient het risico op een andere wijze te worden gecompenseerd, bijvoorbeeld door een hogere risicopremie. Derhalve is de verklaring van het ICF een bevestiging van het feit dat de garantie staatssteun is.

Verlenging van de garantie uit 1996 in 1999

(105) Zoals is uiteengezet in overweging 57 en bijlage II, is de Commissie van mening dat, toen men overging tot verlenging van de garantie uit 1996, de waarde van het eigendom, het gehele complex en de privé-woningen in Prats de Lluçanès, was toegenomen. Maar de last die op het eigendom rustte was eveneens toegenomen, in het bijzonder als gevolg van de beslaglegging door de belastingdienst in maart 1998. Derhalve is het niet noodzakelijk opnieuw te beoordelen of de garantie steun behelst.

(106) Het is duidelijk dat het eigendom veel minder waard was dan de last waarmee het was bezwaard. Aangezien de onderneming bovendien financiële problemen had, stelt de Commissie vast dat de verlenging van de garantie niet in overeenstemming is met het beginsel van de particuliere investeerder. Een particuliere investeerder had meer zekerheden en een hogere risicopremie, of beide, geëist, of had de garantie niet toegekend. Derhalve is de Commissie van mening dat het volledige bedrag dat door de garantie wordt gedekt steun behelst, aangezien de onderneming er nooit over had kunnen beschikken tegen de voorwaarden die het ICF aan de onderneming stelde.

Verlenging en wijziging van de twee garanties in 2001

(107) In 2001 verkeerde Puigneró al in surseance van betaling. De schuld bij de openbare autoriteiten en het ICF bedroeg 15605 miljoen ESP (93,8 miljoen EUR). Bovendien had Puigneró in december 2000 van het ICF een lening ontvangen van 2 miljard ESP (12,02 miljoen EUR), die eveneens werd gedekt door dezelfde eigendommen. Feitelijk waren alle activa van de onderneming, met inbegrip van de activa die als zekerheid voor de garanties dienden, bezwaard met de hypotheken die als zekerheden dienden voor de substantiële overheidsschuld van de onderneming en de lening uit 2000.

(108) Aangezien de garanties werden verlengd ten gunste van een insolvente onderneming en met onvoldoende zekerheden, dient het oordeel derhalve te luiden dat de volledige waarde van de garanties als steun moet worden beschouwd.

4. Niet-betaling van belasting en sociale premies

(109) Overeenkomstig Beschikking 1999/509/EG van de Commissie(13), die door het Hof van Justitie werd bekrachtigd(14), houdt het aanhoudende en systematische verzuim van betaling van de sociale premies en belastingen een overdracht van staatsmiddelen in. Dankzij deze overdracht verwerven deze ondernemingen een concurrentievoordeel, aangezien zij, anders dan hun concurrenten, met de uitgaven welke zij in normale omstandigheden wel zouden moeten dragen, geen rekening moeten houden(15).

(110) Zoals het Hof van Justitie heeft opgemerkt in zijn uitspraak in de zaak Tubacex(16), kan dit goed getoetst worden door het optreden van de staat te vergelijken met dat van een particuliere crediteur. Dit werd door het Hof van Justitie bevestigd met de uitspraak in de zaak DMT, waarin het stelde: "hij dient de RSZ te vergelijken met een fictieve particuliere schuldeiser die zich, voor zover mogelijk, ten aanzien van zijn schuldenaar in dezelfde situatie bevindt als de RSZ, en die de hem verschuldigde bedragen tracht te verhalen"(17). Dit is het zogenoemde "beginsel van de particuliere crediteur".

(111) De Commissie neemt er kennis van dat de socialezekerheidsinstanties en de belastingdienst handelden overeenkomstig de geldende wetgeving in Spanje. De Commissie is zich er tevens van bewust dat deze autoriteiten de voorgeschreven moratoire rente toepasten en de verschuldigde bedragen probeerden te dekken met zekerheden als beslagleggingen of hypotheken op de activa. Waar het hierom echter gaat, is de vraag of in een gelijksoortige situatie een particuliere crediteur genoegen had genomen met deze maatregelen of had aangedrongen op een gedwongen liquidatie om ten minste een deel van de vorderingen terug te krijgen. Uit de beschikbare informatie concludeert de Commissie dat de Spaanse autoriteiten niet hebben gehandeld conform het "principe van de particuliere crediteur".

(112) Op de eerste plaats en in het algemeen werden de aanzienlijke verschuldigde bedragen, belastingen en socialezekerheidsbijdragen gedurende lange tijd niet betaald en hield de onderneming zich niet aan de betalingsovereenkomsten die zij had afgesloten. Volgens de door de onderneming verstrekte gegevens betaalde Puigneró in de periode 1995-2000 een totaalbedrag van 4608675680 ESP aan de belastingdienst en aan de socialezekerheidsinstanties op vrijwillige basis. In dezelfde periode betaalde Puigneró 587966845 ESP op executoire basis; in feite vonden al deze betalingen plaats tussen april 1997 en december 1998. In diezelfde periode nam het openstaande saldo van de schuld bij deze overheidsinstellingen toe met 10173,6 miljoen ESP. Uit deze cijfers, die afkomstig zijn uit de jaarrekeningen, de beschrijvingen bij de verschillende overeenkomsten voor de aflossing van de schuld en de tabellen uit de overwegingen 42 en 50, blijkt ondubbelzinnig dat de meeste schulden verplichtingen betreffen die al minstens enkele jaren geleden voldaan hadden moeten worden. Aan een groot deel van deze verplichtingen had al meer dan vijf jaar eerder voldaan moeten worden. In deze situatie had een particuliere schuldeiser dergelijke achterstallige betalingen niet geaccepteerd. Bovendien nam het aantal achterstallige betalingen voortdurend toe en kwam de onderneming betalingsovereenkomsten die zij was aangegaan, niet na. Ondanks de toegepaste wettige rente en de aangedragen zekerheden, zou een particuliere crediteur de hoop om de schulden terugbetaald te krijgen hebben opgegeven en zou hij veel eerder een gedwongen verkoop hebben geëist.

(113) Ten tweede, en meer concreet, zou een particuliere crediteur zijn overgegaan tot taxatie van de eigendommen om de exacte waarde van de beslagleggingen en hypotheken te kunnen vaststellen. In de jaren negentig gingen de Spaanse autoriteiten uitsluitend uit van de raming die in 1992 was uitgevoerd door de technische diensten van het ministerie van Financiën.

(114) Ten derde zou een particuliere schuldeiser alleen de herschikking van de schuld en de hypotheken hebben geaccepteerd als er uitzicht was geweest op een verbetering van de situatie. In die zin moet worden opgemerkt dat het logisch is dat, indien een debiteur betalingsovereenkomsten die hij is aangegaan, niet kan nakomen, een particuliere crediteur de garantie eist dat de financiële situatie van de onderneming zal verbeteren. De betalingsovereenkomsten uit 1992 en 1999 met de belastingdienst en de betalingsovereenkomsten uit 1996 en 1999 met de socialezekerheidsinstanties bevatten die garanties of voorwaarden echter niet en de werkelijke situatie van de onderneming toont aan dat er zich geen structurele verbetering had voorgedaan. Er mag niet worden vergeten dat de onderneming in financiële problemen verkeerde en tussen 1994 en 1999 nauwelijks winstgevend was. De onderneming was actief op een markt die werd gekenmerkt door felle concurrentie, de achterstallige betalingen hoopten zich op en de onderneming kwam de overeenkomsten met de openbare autoriteiten niet na. Pas in 2000 werd een meer samenhangend herstructureringsplan gepresenteerd, maar dat moest in 2001 grondig worden herzien, aangezien de situatie, tegen de verwachting in, achteruit bleef gaan. Het was derhalve onmogelijk dat de belastingdienst en de socialezekerheidsinstanties geloofden dat er duidelijke en gefundeerde vooruitzichten waren dat de situatie van Puigneró zou verbeteren en deze onderneming de openstaande schuld ooit zou aflossen. In zo'n situatie zijn de gebruikelijke clausules betreffende nietigheid van rechtswege van de overeenkomst wanneer een van de vastgestelde termijnen niet wordt voldaan niet voldoende.

(115) Ten vierde constateert de Commissie dat de Spaanse autoriteiten hadden kunnen overgaan tot de gedwongen liquidatie van een aanzienlijk aantal van de bezittingen waarop als zekerheid voor de schuld beslag was gelegd. Aangezien het appartementen en huizen betrof, zou het vermogen van de onderneming om inkomsten uit de commerciële activiteit te genereren niet zijn belemmerd. Evenmin zou dit leiden tot een gedeeltelijke sluiting van de industriële complexen.

(116) Ten vijfde lijken de Spaanse autoriteiten bij verschillende gelegenheden nalatig te hebben gehandeld. Volgens de overeenkomsten van 29 oktober 1992 met de belastingdienst moest Puigneró binnen een termijn van 30 werkdagen een hypotheek nemen op de drie industriële complexen om de totale schuld van 3516,6 miljoen ESP te dekken. De onderneming nam echter alleen een hypotheek op het complex in Roda de Ter en dat gebeurde pas op 5 mei 1993. Daarmee was de hypotheek op het complex in Prats de Lluçanès ten gunste van het ICF, die diende als zekerheid voor de lening uit 1993, preferent boven de latere beslagleggingen die dienden als zekerheid voor de belastingschuld. Bovendien was het juist het complex in Roda de Ter dat was bezwaard ten gunste van de socialezekerheidsinstanties. De Commissie kent het precieze bedrag van de schuld bij de socialezekerheidsinstanties dat in 1992-1993 openstond en dat door deze hypotheek werd gedekt niet, maar aangezien de schuld in 1994 4727,3 miljoen ESP bedroeg, gaat zij ervan uit dat het complex en de woningen in Roda de Ter bezwaard werden met een hypotheek waarvan de waarde hoger was dan de hypotheek die er op dat moment op rustte (3758,5 miljoen ESP in 1992). In dezelfde situatie had een particuliere crediteur bij het niet nakomen van de overeenkomst direct maatregelen genomen, met name gezien de financiële situatie van de onderneming en de voorgeschiedenis op het gebied van de aflossing van de schulden.

(117) Op vergelijkbare wijze moest Puigneró volgens de overeenkomst met de socialezekerheidsinstanties van 21 februari 1996 een hypotheek nemen van in totaal 5097,6 miljoen ESP. Deze hypotheek werd uiteindelijk evenmin opgemaakt. De socialezekerheidsinstanties gingen pas in oktober 1997 over tot beslaglegging. Uiteindelijk werd de overeenkomst van 25 november 1999 evenmin toegepast toen Puigneró deze niet nakwam. Het totale bedrag van de beslagleggingen van oktober 1997, oktober 1998 en oktober 1999 bedroeg 7648,2 miljoen ESP. Dat bedrag is veel lager dan de totale schuld van 9963,1 miljoen ESP bij de socialezekerheidsinstanties in 2000. In de jaarrekening van 2000 staat eveneens een hypotheek vermeld op het industriële complex in Roda de Ter ten gunste van de socialezekerheidsinstanties voor een bedrag dat is verhoogd tot 8815,7 miljoen ESP. Het is onduidelijk op welke datum deze hypotheek is afgesloten, maar aangezien uitsluitend het complex in Roda de Ter met die hypotheek is bezwaard, moet men tot de conclusie komen dat de socialezekerheidsinstanties opnieuw accepteerden dat dit complex werd bezwaard met lasten die de waarde ervan overschreden. Een particuliere crediteur had veel eerder ingegrepen en aflossing van de schuld of directe garanties geëist, met name gezien de financiële situatie van de onderneming en de voorgeschiedenis op het gebied van de aflossing van de schulden.

(118) De hypotheek ten gunste van de belastingdienst nam in 2000 aanzienlijk toe tot een totale waarde van 6058,9 miljoen ESP. In tegenstelling tot de hypotheek ten gunste van de socialezekerheidsinstanties rust deze hypotheek op de drie industriële complexen, met inbegrip van de machines. Het bedrag is echter eveneens lager dan de openstaande schuld in 2000 (7364,0 miljoen ESP). Feitelijk wordt het resultaat over het boekjaar 2000 in hoge mate beïnvloed door het verlies uit eerdere jaren ter grootte van 2282,1 miljoen ESP vanwege een oude belastingschuld. Dit verklaart waarschijnlijk ook de substantiële toename van de belastingschuld in dat jaar. Deze oude belastingschuld werd gecreëerd door de hoofdaandeelhouder voordat de onderneming in 1982 van rechtsvorm veranderde. Met die schuld was geen rekening gehouden bij eerdere overeenkomsten voor de aflossing van de schuld. Het lijdt geen enkele twijfel dat een particuliere crediteur veel eerder voldoende zekerheden voor deze schuld zou hebben verlangd.

(119) Ten zesde had een particuliere crediteur terdege rekening gehouden met de mogelijkheid dat het bedrag dat bij een gedwongen liquidatie zou worden verkregen, veel lager zou kunnen zijn. Dit wordt bevestigd door de Spaanse autoriteiten die beweren dat de eigendommen in een enigszins bergachtige streek zijn gevestigd die minder aantrekkelijk zou zijn voor mogelijke kopers. De Spaanse autoriteiten beweren dat men bij een openbare verkoping waarschijnlijk een verkoopprijs zou hebben verkregen van maximaal 50 % van de marktprijs. De onderneming bevestigt eveneens dat de prijs bij een openbare verkoping doorgaans veel lager ligt dan de marktprijs, soms wel meer dan 50 %. Dat wordt bevestigd door het feit dat het ICF in eerste instantie zekerheden met een veel hogere waarde eiste om de hoofdsom van een lening of garantie te dekken, hoewel het later zekerheden zou accepteren die bezwaard waren met lasten die hoger waren dan de waarde ervan.

(120) Derhalve is de Commissie van mening dat de autoriteiten zich ervan bewust hadden moeten zijn dat zij, door het herhaaldelijk uitstellen van de betaling van de schulden, alleen hun eigen positie hebben verzwakt. Zij stonden toe dat Puigneró een aanzienlijke overheidsschuld accumuleerde die ten minste overeenkwam met de waarde van de totale activa bij een openbare verkoping. De Spaanse autoriteiten hadden moeten beseffen dat hun vorderingen niet volledig waren gedekt door de beslagleggingen en hypotheken op de activa. In die omstandigheden hadden de belastingdienst en de socialezekerheidsinstanties moeten inzien dat de mogelijkheden om de schuld terug te vorderen door de beslagleggingen niet werden vergroot, maar dat deze er juist voor zorgden dat de vordering van de oplopende rente en van de nieuwe schulden die ontstonden, steeds moeilijker werd.

(121) Door toe te staan dat een onderneming in moeilijkheden gedurende lange tijd haar commerciële activiteiten kon voorzetten en door geen gebruik te maken van alle instrumenten om hun vorderingen te innen waarin de Spaanse wetgeving voorziet, hebben de belastingdienst en de socialezekerheidsinstanties hun mogelijkheden tot terugvordering van de schuld derhalve verkleind. Zij hebben Puigneró een voordeel toegekend dat niet is gerechtvaardigd volgens het "beginsel van de particuliere crediteur". Wat de belastingdienst betreft, dateert dit voordeel op zijn laatst uit begin 1993, toen Puigneró niet voldeed aan de betalingsovereenkomst uit 1992 en alleen een hypotheek nam op het complex in Roda de Ter in plaats van op de drie industriële complexen. Wat de socialezekerheidsinstanties betreft, dateert dit voordeel op zijn laatst uit 1995. Toen was de openstaande schuld van de onderneming al aanzienlijk toegenomen en werden de nieuwe schulden niet gedekt door de hypotheek die voor 1992 was afgesloten. De eerste maatregel die werd genomen om deze aanvullende schuld te garanderen, was de mislukte overeenkomst uit 1996. Maar de steun bleef bestaan, terwijl het niet nakomen van de overeenkomst uit 1996 zonder gevolgen bleef tot de beslaglegging in oktober 1997. De steun werd voortgezet, omdat de schulden groter werden dan het bedrag dat werd gegarandeerd door de aanvullende beslagleggingen en de socialezekerheidsinstanties namen geen passende maatregelen toen de overeenkomst uit 1999 niet werd nagekomen. Zowel ten aanzien van de belastingdienst als van de socialezekerheidsinstanties moet het bedrag van de steun gelijk worden gesteld aan de totale geaccumuleerde schuld op dat moment.

(122) De Spaanse autoriteiten hebben aangevoerd dat, aangezien geen van de particuliere schuldeisers aandrong op een faillissement, de conclusie getrokken moet worden dat de publieke crediteuren op dezelfde manier zijn opgetreden als de particuliere crediteuren en dat die handelwijze geen staatssteun behelst. De Commissie is echter van mening dat de overige crediteuren zich niet in dezelfde situatie bevonden als de overheid. De belangrijkste particuliere crediteuren waren de leveranciers. Een leverancier staat niet toe dat een klant zijn verplichtingen bij voortduring niet nakomt. Wanneer hij het risico te groot acht, levert hij geen bestellingen meer of neemt hij andere maatregelen zoals het eisen van een vooruitbetaling of betalingsgaranties. In feite heeft de onderneming de gedwongen liquidatie waarschijnlijk kunnen voorkomen doordat er geen particuliere crediteuren waren die geneigd waren om bij voortdurende wanbetaling een executieprocedure te beginnen. Er mag worden aangenomen dat de onderneming bestellingen kon blijven doen dankzij de garanties die door het ICF werden toegekend. Overigens moet worden opgemerkt dat, indien de overheid een executieprocedure was gestart om de schuld terug te vorderen, dit mogelijk niet had geleid tot een volledig faillissement maar tot een gedeeltelijk faillissement van het minst rendabele onderdeel van de onderneming. Derhalve komt de Commissie tot de conclusie dat deze redenering geen bewijs is voor het niet bestaan van staatssteun.

(123) Ten aanzien van de geaccumuleerde schuld bij de socialezekerheidsinstanties en de belastingdienst tot het moment waarop de surseance van betaling inging, komt de Commissie tot de conclusie dat het hierbij eveneens om steun gaat, aangezien de autoriteiten bij de normale procedures de schuld langs executoire weg hadden kunnen terugvorderen voor de datum waarop de surseance van betaling inging. Tot november 2000 bleef de financiële situatie van de onderneming (aanzienlijk) achteruit gaan: de schulden waren nog meer toegenomen en na de betalingsovereenkomsten uit 1999 waren de zekerheden nog minder toereikend geworden. Opnieuw maakten de Spaanse autoriteiten geen gebruik van de beschikbare wettelijke instrumenten om de schuld terug te vorderen. Derhalve vormen deze geaccumuleerde schulden aanvullende steun.

(124) Krachtens de Spaanse wetgeving zijn schulden die tijdens een surseance van betaling worden gemaakt, preferent ten opzichte van de schuld die bij aanvang van de procedure bestond, zodat ze relatief goed beschermd zijn. Derhalve vormt het accepteren van nieuwe schulden door de socialezekerheidsinstanties en de belastingdienst geen steun ten gunste van Puigneró.

(125) De Commissie is dan ook van mening dat het aanhoudend niet betalen van belastingen tussen begin 1993 en de datum waarop de surseance van betaling in 2000 inging en het aanhoudend niet betalen van de sociale premies vanaf 1995 tot het begin van de surseance van betaling in 2000 steun vormen in de zin van artikel 87, lid 1, van het EG-Verdrag. Aangezien de schulden bij de socialezekerheidsinstanties en de belastingdienst steun behelsden voordat de surseance van betaling inging, is het niet noodzakelijk dat de Commissie toetst of de overeenkomsten die in 2002 werden getekend, aanvullende steun behelzen.

5. De lening die in 2000 door het ICF werd toegekend

(126) Het ICF paste dezelfde rentevoet toe als bij leningen aan goed lopende bedrijven met voldoende zekerheden. De lening werd verstrekt na aanvang van de surseance van betaling, zodat die preferent is ten opzichte van de eerdere schuld. Deze preferentie heeft evenwel geen invloed op de rangorde van de vorderingen die bij een faillissement worden gegarandeerd door de hypotheken en beslagleggingen. Aangezien de onderneming toen al in moeilijkheden verkeerde, was de mogelijkheid van een faillissement absoluut niet ondenkbeeldig. Om niet als steun te worden aangemerkt had de lening derhalve op deugdelijke wijze gegarandeerd moeten zijn.

(127) Dit was echter niet het geval omdat de zekerheden onvoldoende waren. De hypotheek bestond in hoge mate uit dezelfde elementen die al als zekerheid dienden voor alle hiervoor beschreven transacties. Het ICF was in chronologische volgorde de laatste schuldeiser geweest en dat gold daardoor ook indien het erop aankwam zijn deel van de activa op te eisen. Toen de lening werd verstrekt waren alle activa van Puigneró al bezwaard met eerdere hypotheken en beslagleggingen. Deze overschreden de grenzen die een particuliere investeerder zou hebben geaccepteerd. De openstaande schuld bij het ICF, de socialezekerheidsinstanties en de belastingdienst bedroeg 15605 miljoen ESP (93,8 miljoen EUR). De overige preferente schuldeisers hadden hypotheken ter waarde van 1267 miljoen ESP. Dit betekent dat de lening de totale last verder verhoogde, waardoor die nog verder af kwam te staan van de prijs die men bij een openbare verkoping hoopte te verkrijgen.

(128) 9620 aandelen waren al in 1996 als zekerheid aangedragen en er restten slechts 4380 aandelen die nog niet als zekerheid gebruikt waren. In elk geval hadden de aandelen, zoals wordt uiteengezet in de overwegingen 91 tot 108, nauwelijks waarde als zekerheid, aangezien Puigneró in financiële problemen verkeerde. Ten aanzien van de persoonlijke garantie van de hoofdaandeelhouder merkt de Commissie op dat voor eender welke particuliere garant een gekwantificeerde en concrete garantie de voorkeur verdient boven een vage toezegging van algemene aard. Spanje heeft geen enkel bewijs aangedragen voor de waarde van deze persoonlijke garantie. De hoofdaandeelhouder is daarentegen mogelijk persoonlijk aansprakelijk voor de belastingschuld van 2282 miljoen ESP die door de onderneming werd gemaakt voor zij in 1982 van rechtsvorm veranderde. Dit bedrag werd in 2000 in de totale belastingschuld opgenomen.

(129) Ten slotte zijn de eigendommen van de aandeelhouders op zich niet voldoende waard omdat de executiewaarde volgens de vorderingsovereenkomst slechts 722600000 ESP (4342914 EUR) bedraagt. Spanje heeft geen enkele taxatie van de reële waarde overgelegd. De Commissie constateert dat acht van de eigendommen, met een totale executiewaarde van 396100000 ESP (2380609 EUR), uitsluitend met een hypotheek zijn bezwaard om als zekerheid te dienen voor de garantie van 1998, eveneens ten gunste van het ICF(18). Zij dienden als zekerheid voor een gering bedrag: 41752 EUR, een bedrag dat veel lager is dan de totale waarde van de lening. Mogelijkerwijs worden twee andere hypotheken op twee van die eigendommen, ten gunste van de belastingdienst, 16000000 ESP (96162 EUR), nog steeds geldig. Derhalve komt de Commissie tot de conclusie dat de eigendommen van de aandeelhouders maximaal als zekerheid kunnen dienen voor 4342914 EUR en zelfs dat bedrag is niet zeker.

(130) De rentevoet van de verstrekte lening was de 3-maands-Euribor-rente + 1 %. Deze rentevoet, en in het bijzonder de premie, is de rentevoet die wordt toegepast bij ondernemingen zonder financiële problemen.

(131) Aangezien de lening werd verstrekt aan een insolvente onderneming, zonder voldoende zekerheden en zonder een risicopremie die daaruit voortvloeit, komt de Commissie tot de conclusie dat het totale bedrag van de lening steun behelst.

(132) Om dezelfde redenen die in overweging 102 worden uiteengezet, is het argument dat de lening verliezen op de openstaande leningen en garanties kan voorkomen, onaanvaardbaar.

6. Verenigbaarheid van de steun

(133) Nadat is aangetoond dat de lening uit 1993 en de garanties uit 1996 en 1998 van het ICF, niet-betaling van de sociale premies en belastingen en de lening van het ICF uit 2000 elementen van staatssteun bevatten, dient de Commissie te bepalen of die steun verenigbaar is met de gemeenschappelijke markt.

(134) De Commissie constateert dat Spanje zich op geen enkele van de afwijkingen beroept als voorzien in het EG-Verdrag, maar dat het op het standpunt blijft dat de maatregelen geen staatssteun behelzen.

(135) De Commissie is nagegaan of de ontheffingen zoals bepaald in artikel 87, leden 2 en 3, van het EG-Verdrag toepasbaar zijn. De ontheffingen van artikel 87, lid 2, van het EG-Verdrag kunnen als grondslag dienen om steun te beschouwen als verenigbaar met de gemeenschappelijke markt. Maar in dit geval heeft de steun: a) geen maatschappelijk karakter en wordt deze niet verleend aan individuele consumenten; b) is deze niet bestemd voor het herstel van schade veroorzaakt door natuurrampen of uitzonderlijke gebeurtenissen en c) is hij niet nodig om de economische nadelen te compenseren die het gevolg zijn van de deling van Duitsland. Evenmin zijn de ontheffingen van artikel 87, lid 3, onder a), b) en d), van het EG-Verdrag toepasbaar, die betrekking hebben op de bevordering van de economische ontwikkeling van regio's waar de levensstandaard uitzonderlijk laag is of waar ernstige werkloosheid heerst, op projecten met een algemeen Europees belang of op de bevordering van cultuur en behoud van het erfgoed.

(136) Ten aanzien van het eerste deel van de ontheffing van artikel 87, lid 3, van het EG-Verdrag, steun bestemd om de ontwikkeling van bepaalde economische activiteiten mogelijk te maken, constateert de Commissie dat de steun niet bestemd was voor doeleinden zoals investeringen in onderzoek en ontwikkeling, investeringen in het midden- en kleinbedrijf of milieubescherming. In artikel 87, lid 3, onder c), van het EG-Verdrag wordt eveneens staatssteun toegestaan die bestemd is om de ontwikkeling van bepaalde economische sectoren mogelijk te maken, mits de omstandigheden waarin het handelsverkeer plaatsvindt, niet zodanig worden gewijzigd dat dit ten koste gaat van het gemeenschappelijk belang. De onderneming is gevestigd in drie gebieden in Catalonië die voor de steun uit hoofde van artikel 87, lid 3, onder c), in aanmerking komen. Echter, de steun voldoet niet aan de vereisten die zijn vastgesteld voor regionale investeringen; het gaat bijvoorbeeld niet om steun bij een initiële investering.

(137) Zoals in de overwegingen 79 tot en met 86 wordt aangegeven, verkeerde Puigneró op het moment van de toekenning van de steun in moeilijkheden. Aangezien de belangrijkste doelstelling van de steun het herstel op lange termijn van een onderneming in moeilijkheden dient te zijn, beoordeelde de Commissie de verenigbaarheid in het licht van de communautaire richtsnoeren inzake reddings- en herstructureringssteun door de staat aan ondernemingen in moeilijkheden van 1994 en 1999 (hierna "richtsnoeren uit 1994" en "richtsnoeren uit 1995" genoemd)(19).

Reddingssteun

(138) Om redenen die hieronder uiteen worden gezet kunnen de lening uit 1993, de garanties uit 1996 en 1998 en de steun welke voortvloeit uit het uitstel van de betalingen aan de belastingen en de socialezekerheidsinstanties, als reddingssteun niet verenigbaar worden geacht. Ten eerste is geen enkele van deze maatregelen gebonden aan een termijn van twaalf maanden, zoals wordt geëist in punt 23, onder b), van de richtsnoeren uit 1999 of, in meer algemene termen, aan de tijd die nodig is om het desbetreffende herstelplan op te stellen, zoals bepaald in afdeling 3.1 van de richtsnoeren uit 1994. De lening en de garanties werden in eerste instantie verstrekt voor een termijn van drie jaar, die vervolgens werd verlengd. Er is niet de voorwaarde gesteld dat er een herstel- of herstructureringsplan moest worden opgesteld. De lening uit 2000 werd in eerste instantie voor een termijn van een jaar verstrekt, maar werd twee keer met een jaar verlengd. Derhalve wordt deze lening als reddingssteun op grond van die vereiste evenmin verenigbaar geacht. Ten tweede vormen de onderzochte maatregelen geen unieke regeling met een uitzonderlijk karakter, maar betreft het verschillende maatregelen die over een langere tijd werden genomen. Ten derde heeft Spanje geen enkel bewijs aangevoerd dat aan de overige vereisten wordt voldaan. Derhalve beschikt de Commissie niet over de noodzakelijke informatie om te kunnen concluderen dat de hoogte van de steun beperkt bleef tot het minimumbedrag dat noodzakelijk was voor de exploitatie van de onderneming, dat de steun werd gerechtvaardigd door dringende sociale omstandigheden en dat uitgesloten kon worden dat er onbedoelde negatieve gevolgen voor de situatie van de sector in andere lidstaten opgetreden zouden zijn.

Herstructureringssteun

(139) In de richtsnoeren wordt gesteld dat aan de volgende voorwaarden moet worden voldaan voordat de Commissie herstructureringssteun kan goedkeuren.

Herstel van de levensvatbaarheid

(140) Het verlenen van steun is afhankelijk van de uitvoering van een herstructureringsplan dat is goedgekeurd door de Commissie voor alle individuele steun. Het herstructureringsplan moet mogelijk maken dat het herstel van de levensvatbaarheid op lange termijn van de onderneming binnen een redelijk tijdsbestek plaatsvindt. Daarbij wordt uitgegaan van realistische hypothesen ten aanzien van de toekomstige exploitatieomstandigheden. Ten aanzien van maatregelen die zijn genomen na inwerkingtreding van de richtsnoeren uit 1999 moet worden opgemerkt dat het plan moet worden ingediend met alle noodzakelijke preciseringen, waaronder met name een marktstudie. Op die manier kan met de gevolgen van overheidssteun waarmee een ongezond bedrijf kunstmatig in leven wordt gehouden, zoals het mogelijk in moeilijkheden brengen van goed lopende bedrijven, rekening worden gehouden.

(141) De Commissie constateert dat er tot november 2000 geen sprake was van een herstructureringsplan. De lening uit 1993, de garanties uit 1996 en 1998 en de steun die voortkwam uit het uitstel van de betalingen van belastingen en sociale premies, werden toegekend zonder dat er garanties waren voor herstel van de levensvatbaarheid zoals in het algemeen door een herstelplan worden geboden. Derhalve acht de Commissie deze maatregelen niet verenigbaar met de gemeenschappelijke markt.

(142) De lening uit 2000 werd daarentegen verstrekt nadat een herstelplan was ingediend dat verplicht uitgevoerd diende te worden. Dat herstelplan bevat echter geen marktanalyse waarin onder andere rekening wordt gehouden met de huidige situatie en de toekomstverwachtingen ten aanzien van vraag en aanbod op de markt voor de desbetreffende producten, waarin een optimistische, dan wel een pessimistische of gematigde hypothese wordt geboden en waarin de marktpositie van de onderneming wordt aangegeven. Het plan bevat evenmin informatie over marktaandelen of voorspellingen op communautaire schaal over de ontwikkeling van de vraag, de aanvullende capaciteit en de prijsontwikkeling in de komende vijf jaar. Deze ernstige tekortkomingen van het plan blijken uit de wijzigingen die naderhand aangebracht moesten worden, in het bijzonder de sluiting van het productiecomplex in Roda de Ter. Nog een tekortkoming is dat de steun er blijkbaar toe leidde dat het niveau van de eigen middelen van de onderneming onvoldoende werd en dat de financiële problemen niet definitief opgelost werden. De onderneming werd alleen op de korte termijn drijvende gehouden.

(143) Derhalve kan de Commissie, op grond van alle documenten en informatie die door de Spaanse autoriteiten zijn verstrekt, niet tot de conclusie komen dat dankzij de maatregelen er voldoende betrouwbare vooruitzichten waren dat Puigneró binnen afzienbare tijd een herstel op de lange termijn zou vertonen. Dat is voor de Commissie voldoende om tot het oordeel te komen dat de lening niet voldoet aan de vereisten uit de richtsnoeren uit 1994 en 1999 en dat deze derhalve onverenigbaar is met de gemeenschappelijke markt.

Vermijding van buitensporige vervalsing van de mededinging

(144) Overeenkomstig het bepaalde in punt 3.2.2, onder ii), van de richtsnoeren uit 1994, moeten er maatregelen worden genomen om nadelige gevolgen voor concurrenten zoveel mogelijk te compenseren. Overeenkomstig punt 35 van de richtsnoeren uit 1999, moeten er maatregelen worden genomen, zoals een onomkeerbare beperking van de capaciteit, die de negatieve gevolgen van de steun voor concurrenten zoveel mogelijk verzwakken.

(145) De textielmarkt is een bijzonder gevoelige markt die gedurende de periode waarin de steun aan Puigneró werd toegekend werd gekenmerkt door een overcapaciteit en een afnemende productie. Derhalve is het zeer aannemelijk dat welke steun dan ook die aan een onderneming op deze markt wordt toegekend, tot vervalsing van de mededinging leidt. Er is niet aangetoond dat er maatregelen zijn genomen om de gevolgen van de steun voor de concurrenten tegen te gaan of te verminderen. Veeleer heeft de onderneming dankzij de steun blijkbaar een lageprijzenstrategie kunnen volgen, waardoor zij haar productie heeft kunnen omzetten. Die strategie heeft echter nadelig uitgepakt voor de concurrenten, zoals deze hebben aangevoerd. De Commissie herinnert eraan dat, volgens de opmerkingen van een belanghebbende, Puigneró de mededinging op de markt heeft vervalst door uitzonderlijk lage verkoopprijzen te hanteren. Puigneró bevestigt in het nieuwe herstelplan dat zijn prijsbeleid een negatieve invloed heeft gehad op het algemene prijspeil in de markt.

(146) In termen van omzet voorzag het eerste plan in het geheel niet in beperking van de capaciteit, maar juist in een verhoging daarvan. Een van de maatregelen die de onderneming moest nemen, was het verlagen van de prijzen om de omzet te vergroten. In het nieuwe herstelplan is echter sprake van een afname van de capaciteit, aangezien de onderneming haar verlieslatende productielijnen, met name de garenspinnerij, moet beperken en zich moet concentreren op producten met een grotere toegevoegde waarde.

(147) Bovendien verwacht men dat de hele fabriek in Roda de Ter gesloten wordt. De onderneming heeft echter drie jaar om de fabriek te verkopen en een deel van de schuld aan de overheid te betalen met de opbrengst van de verkoop. Indien de verkoop niet gerealiseerd wordt, lijkt er geen enkele clausule te zijn die de definitieve sluiting van de fabriek en daarmee een onomkeerbare beperking van de capaciteit garandeert. Bovendien verwacht men dat, ondanks de sluiting van de gehele fabriek en een substantiële inkrimping van het personeel, de omzet zich op hetzelfde niveau als vroeger zal handhaven. Opnieuw verwacht men een gestage toename van de omzet. Daarom kan er niet eenduidig geconcludeerd worden dat er zich een definitieve afname van de capaciteit zal voordoen.

(148) Derhalve wordt niet aan deze vereiste uit de richtsnoeren uit 1994 en 1999 voldaan.

Beperking van de steun tot het minimum

(149) Overeenkomstig het bepaalde in punt 3.2.3, onder iii), van de richtsnoeren uit 1994 en punt 40 van de richtsnoeren uit 1999 moeten het bedrag en de intensiteit van de steun tot het voor de uitvoering van de herstructurering strikt noodzakelijke minimum beperkt worden. Bovendien dienen de begunstigden van de steun met eigen middelen een belangrijke bijdrage te leveren aan het herstructureringsplan.

(150) Spanje heeft geen duidelijk overzicht van de kosten van de herstructurering overgelegd. De belangrijkste kostenposten zijn waarschijnlijk de sluiting van het complex van Roda de Ter en de financiële herstructurering. De belangrijkste financieringsbron is de opbrengst van de verkoop van het complex in Roda de Ter. Voor de verkoop is echter een termijn van drie jaar gesteld en het is niet zeker wat de verkoopprijs zal zijn. Bovendien wordt er, evenals in de eerdere overeenkomsten, in de overeenkomsten die met de overheid zijn gesloten geen rekening gehouden met de mogelijkheid dat men er niet in slaagt om de fabriek binnen de gestelde termijn te verkopen. In dat geval is er blijkbaar niet in andere maatregelen voorzien om de sluiting van de fabriek te garanderen. Gezien de twijfels die er bestaan rond de verkoop van de fabriek kan niet geconcludeerd worden dat deze maatregel voldoet aan de vereiste aangaande de bijdrage door de investeerder.

(151) Een tweede belangrijke financieringsbron voor de herstructurering is natuurlijk de kwijtschelding van de schulden die door alle schuldeisers is afgesproken. Deze hebben echter voornamelijk betrekking op de publieke schuldeisers. Aangezien de jarenlange accumulatie van schulden op zich al staatssteun is, kunnen de hieruit voortvloeiende overeenkomsten tot kwijtschelding van de schuld niet beschouwd worden als een bijdrage door de begunstigde noch als externe commerciële financiering. Ten derde gaat het plan uit van het beginsel dat de financiering door particuliere banken gehandhaafd zal blijven dankzij de garanties van het ICF. Ten vierde zullen er volgens het plan meer activa worden verkocht. Maar het plan preciseert niet om welke activa het gaat, noch op welk moment zal worden overgegaan tot de verkoop ervan, noch welke inkomsten daaruit worden verwacht. Ten vijfde hebben de aandeelhouders hun eigen bezit, zowel in de vorm van eigendommen als activa, aangedragen als zekerheden voor de garanties en leningen. Maar, zoals is aangegeven, waren deze (nieuwe) zekerheden relatief laag en bleken zij onvoldoende om de garanties en leningen te dekken. Ten slotte is men op zoek naar een partner die kapitaal inbrengt in de onderneming wanneer eenmaal de surseance van betaling wordt opgeheven. In het licht van zoveel onzekerheden is het niet zeker dat de steun wordt beperkt tot het hoogst noodzakelijke en dat de bijdrage uit de privé-middelen voldoende zal zijn.

(152) In het licht van deze overwegingen, in het bijzonder de afwezigheid van een marktonderzoek en de afwezigheid van de garantie dat onrechtmatige vervalsing van de mededinging zal worden voorkomen, komt de Commissie tot de conclusie dat de lening uit 1993 niet voldoet aan de vereisten die in de richtsnoeren zijn gesteld. Kortom: alle maatregelen die steun vormen, zijn onverenigbaar met de gemeenschappelijke markt.

VIII. CONCLUSIES

(153) De Commissie is van mening dat de lening uit 1993, de garanties uit 1996 en 1998 en de lening uit 2000 van het ICF steun vormen ten gunste van Puigneró in de zin van artikel 87, lid 1, van het EG-Verdrag. Het aanhoudende verzuim van betaling van de sociale premies en belastingen, respectievelijk vanaf 1995 en begin 1993, vormt eveneens staatssteun ten gunste van Puigneró. Spanje heeft de steun in kwestie onrechtmatig verleend, en maakt daarmee inbreuk op de bepalingen van artikel 88, lid 3, van het EG-Verdrag. Derhalve is deze steun onverenigbaar met de gemeenschappelijke markt.

(154) Overeenkomstig artikel 14 van Verordening (EG) nr. 659/1999 van de Raad(20), dient elke steun die onverenigbaar is met de gemeenschappelijke markt van de begunstigde te worden teruggevorderd. Bij de terugvordering van de steun mag Spanje de betalingen van de leningen of schulden die reeds door de desbetreffende autoriteiten zijn ontvangen, in mindering brengen,

HEEFT DE VOLGENDE BESCHIKKING GEGEVEN:

Artikel 1

De staatssteun die door Spanje ten gunste van Hilados y Tejidos Puigneró SA is verleend, is onverenigbaar met de gemeenschappelijke markt.

De onverenigbare steun bestaat uit de volgende maatregelen ten gunste van Puigneró:

a) een lening die in 1993 door het Catalaans instituut voor financiën (ICF) is verstrekt en de verlenging ervan in 1996;

b) een garantie die in 1996 door het Catalaans instituut voor financiën (ICF) is verstrekt en de verlengingen ervan in 1999 en 2001;

c) een garantie die in 1998 door het Catalaans instituut voor financiën (ICF) is verstrekt en de verlenging ervan in 2001;

d) het aanhoudende verzuim van betaling van de sociale premies vanaf 1995 tot het moment waarop de surseance van betaling is ingegaan, in zoverre dat de socialezekerheidsinstanties tot die datum tot gedwongen inning hadden kunnen overgaan door de normale procedures te volgen;

e) het aanhoudende verzuim van betaling van de belastingen vanaf begin 1993 tot de datum waarop de surseance van betaling is ingegaan, in zoverre dat de belastingdienst tot die datum tot gedwongen inning had kunnen overgaan door de normale procedures te volgen; en

f) een lening die in 2000 door het Catalaans instituut van financiën (ICF) is verstrekt en de daaropvolgende verlengingen.

Artikel 2

1. Spanje neemt alle nodige maatregelen om de in artikel 1 bedoelde en reeds onrechtmatig ter beschikking gestelde steun van de begunstigden terug te vorderen, met aftrek van de reeds door de desbetreffende autoriteiten ontvangen betalingen.

2. De terugvordering geschiedt onverwijld en in overeenstemming met de nationaal-rechtelijke procedures voor zover deze procedures een onverwijlde en daadwerkelijke tenuitvoerlegging van deze beschikking mogelijk maken. Over de terug te vorderen steun is rente verschuldigd vanaf de datum waarop de begunstigde erover kon beschikken tot de datum van de daadwerkelijke terugbetaling ervan. De rente wordt berekend op grond van de referentievoet welke wordt gehanteerd voor de berekening van het netto-subsidie-equivalent in het kader van regionale steun, met aftrek van de reeds door de betrokken autoriteiten gevorderde rente.

Artikel 3

Spanje deelt de Commissie binnen twee maanden vanaf de kennisgeving van deze beschikking mee welke maatregelen het heeft genomen om hieraan te voldoen.

Artikel 4

Deze beschikking is gericht tot het Koninkrijk Spanje.

Gedaan te Brussel, 19 februari 2003.

Voor de Commissie

Mario Monti

Lid van de Commissie

(1) PB C 339 van 1.12.2001, blz. 6, en PB C 164 van 10.7.2002, blz. 6.

(2) PB L 107 van 30.4.1996, blz. 4.

(3) The EU Textile and Clothing Sector 2000, opgesteld door de OETH, mei 2000.

(4) In het jaarverslag van 2000 wordt aangegeven dat één van de hoofdredenen voor het intrekken van een verzoek is dat niet is voldaan aan de prioriteiten per sector (blz. 14).

(5) De woningen in Prats de Lluçanès werden in juli 2001 getaxeerd op 163 miljoen ESP (0,98 miljoen EUR). Van deze eigendommen bestaat geen eerdere taxatie.

(6) De Spaanse overheid heeft een kopie verstrekt van de meest recente overeenkomsten, terwijl de financiële overzichten van de onderneming informatie verschaffen over voorgaande overeenkomsten. Op de balans van de surseance van betaling van 10 november 2000 worden nog meer overeenkomsten genoemd. Tevens moet worden opgemerkt dat een nieuwe overeenkomst die met dezelfde instelling wordt gesloten, gevolgen heeft voor zowel de nieuwe als de geaccumuleerde schulden.

(7) De Spaanse overheid heeft een kopie verstrekt van de meest recente overeenkomsten, terwijl de financiële overzichten van de onderneming informatie verschaffen over eerdere overeenkomsten. Op de balans van de surseance van betaling van 10 november 2000 worden nog meer overeenkomsten genoemd. Tevens moet worden opgemerkt dat een nieuwe overeenkomst die