BESCHIKKING VAN DE COMMISSIE van 21 februari 1994 inzake een procedure op grond van artikel 85 van het EG-Verdrag (IV/30.525 - Internationaal Energie Agentschap) (Slechts de teksten in de Engelse, de Franse, de Duitse, de Italiaanse, de Portugese en de Spaanse taal zijn authentiek) (94/153/EG)

DE COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN,

Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap,

Gelet op Verordening nr. 17 van de Raad van 6 februari 1962, Eerste verordening over de toepassing van de artikelen 85 en 86 van het Verdrag (1), laatstelijk gewijzigd bij de Akte van Toetreding van Spanje en Portugal, en met name op de artikelen 6 en 8,

Gezien het verzoek dat op 12 oktober 1993 bij de Commissie werd ingediend door de voorzitter van de "Industry Advisory Board", het internationaal adviesorgaan van het Internationaal Energie Agentschap, hierna het "IEA" genoemd, namens alle rapporterende maatschappijen van het IEA, en waarbij overeenkomstig artikel 8, lid 2, van Verordening nr. 17 om verlenging werd verzocht van de vrijstelling die krachtens artikel 85, lid 3, bij Beschikking 83/671/EEG van de Commissie (2) werd verleend,

Gezien de bekendmaking (3) overeenkomstig artikel 19, lid 3, van Verordening nr. 17, van een samenvatting van de onderling afgestemde feitelijke gedragingen tussen oliemaatschappijen, die nodig zijn om het noodtoewijzingssysteem voor olie van het Internationaal Energie Programma, hierna het "IEP" genoemd, uit te voeren, alsmede van de relevante wijzigingen die hebben plaatsgevonden sinds de Commissie bij Beschikking 83/671/EEG voor die onderling afgestemde gedragingen voor een op 31 december 1993 verstreken periode vrijstelling verleende krachtens artikel 85, lid 3,

Na raadpleging van het Adviescomité voor mededingingsregelingen en economische machtsposities, overeenkomstig artikel 10, lid 3, van Verordening nr. 17,

Overwegende hetgeen volgt:

I. DE FEITEN (1) Het IEP vloeit voort uit een overeenkomst die op 18 november 1974 werd ondertekend. Thans nemen 23 landen, allen lid van de OESO, aan het IEP deel. De doelstellingen van het IEP zijn in Beschikking 83/671/EEG uiteengezet. Het IEP strekt ertoe te reageren op onderbrekingen in de olieaanvoer door te waarborgen dat olievoorraden beschikbaar zijn om in noodgevallen te worden gebruikt, door de vraag te beperken en door de beschikbare olie volgens een toewijzingsprocedure op billijke basis aan de deelnemende landen toe te wijzen.

De tenuitvoerlegging van het IEP is beschreven in de bekendmaking (4) overeenkomstig artikel 19, lid 3, van Verordening nr. 17 en in Beschikking 83/671/EEG.

(2) Sedert de vaststelling van Beschikking 83/671/EEG hebben de volgende wijzigingen plaatsgevonden:

a) Thans zijn 18 oliemaatschappijen en één vereniging van oliemaatschappijen (in vergelijking met 16 oliemaatschappijen en twee verenigingen in december 1983) lid van de "Industry Advisory Board", hierna de "IAB" genoemd. De IAB is een adviesorgaan dat het IEA bijstaat bij de daadwerkelijke toepassing van noodmaatregelen. Alle oliemaatschappijen en de vereniging zijn lid van de groep "rapporterende maatschappijen" waarvan er thans 41 zijn.

b) De toewijzingsprocedure is op enkele punten gewijzigd. Er waren twee wijzigingen van het "Emergency Management Manual" van het IEA, dat voor het laatst in december 1982 werd gepubliceerd. In één van de twee wijzigingen wordt verduidelijkt dat bij olietransacties die voortvloeien uit het in werking stellen en de uitvoering van het nooddelingssysteem van het IEA, de prijzen moeten worden gebaseerd op de voorwaarden die voor vergelijkbare commerciële transacties gelden. De andere wijziging betreft de vaststelling van procedures om gedurende noodsituaties een oplossing te vinden voor grote afwijkingen van de door de verschillende Lid-Staten verstrekte gegevens over de olietoevoer.

c) Een andere belangrijke ontwikkeling inzake alertheid, waardoor het nooddelingssysteem niet rechtstreeks wordt beïnvloed, is het zogenoemde CERM-mechanisme (gecooerdineerde maatregelen in antwoord op een noodsituatie, hierna "CERM" genoemd) van het IEA. Krachtens de CERM hebben de regeringen van de lid-staten van het IEA ermee ingestemd gedurende een energiecrisis in een vroeg stadium te overwegen hun olievoorraden gecooerdineerd te gebruiken en aanvullende maatregelen te nemen om de vraag te beperken.

d) In verband met de soorten activiteiten die deel uitmaken van de toewijzingsprocedure (type 1, 2, 3) werden wijzigingen aangebracht aan de activiteiten van type 1 en van type 2. Het nooddelingssysteem werd in 1986 verbeterd om rekening te houden met de wijzigingen van de structuur van de oliemarkt en met de grotere technische mogelijkheden van de computer waarover het secretariaat beschikt om aan noodsituaties het hoofd te bieden. Beslist werd de voorgeschreven periode voor de aanvraag, behandeling en uitvoering van vrijwillige "closed-loop"-aanbiedingen van rapporterende en niet-rapporterende maatschappijen in verband met de herschikking van de olieleveringen in antwoord op de noodtoestand, te verlengen en de procedure voor goedkeuring van die aanbiedingen door de toewijzingscooerdinator te versnellen. Luidens het "Wider Window"-voorstel kunnen vrijwillige "closed-loop"-aanbiedingen bij het secretariaat van de ISAG ( "Industry Supply Advisory Group") of bij het IEA-secretariaat op vrijwel elk ogenblik in een toewijzingscyclus, en niet slechts op welbepaalde tijdstippen, worden ingediend.

e) In verband met de situatie van de oliemarkt zijn er de afgelopen tien jaren opmerkelijke ontwikkelingen geweest. Gedurende de jaren zeventig konden de OESO-landen hun energieafhankelijkheid verminderen dank zij de vermindering van het verbruik, de ontginning van nieuwe gebieden (Alaska, de Noordzee) en de ontwikkeling van andere energiebronnen (nucleaire energie, hernieuwbare energie). Sedert 1985 is er echter een trend van toenemende olie-invoer. Het is waarschijnlijk dat deze trend zal aanhouden want het IEA voorspelt dat de OESO-vraag, die door netto-invoer wordt gedekt, van ongeveer 60 % nu tot misschien 70 % gedurende het eerste decennium van de volgende eeuw zal stijgen. Die stijging van de olie-invoer zal grotendeels van de belangrijkste producerende regio's komen, waar de plaatselijke politieke situatie onzeker is zodat de kwetsbaarheid van de OESO-landen voor onderbrekingen van de olietoevoer wordt vergroot. Bijgevolg is het nodig dat het IEA zijn mogelijkheden om te reageren op noodsituaties in stand houdt, aanpast en van tijd tot tijd test.

Produktie van ruwe olie en NGL (aardgascondensaten)

>(5)()"(6)(7)(7)(6)(7)(7)" ID="4">(in miljoen ton)" ID="1">93> ID="2">142> ID="3">116> ID="4">135"> ID="1">702> ID="2">780> ID="3">740> ID="4">761"> ID="1">2 924> ID="2">3 090> ID="3">3 189> ID="4">3 180" ID="4">(in miljoen vaten/dag)" ID="1">2> ID="2">3> ID="3">2,5> ID="4">2,9"> ID="1">15> ID="2">16,6> ID="3">15,9> ID="4">16,4"> ID="1">63> ID="2">63,3> ID="3">65,6> ID="4">65,4""

>

Invoer en uitvoer van ruwe olie en NGL

"(in miljoen ton)>(8)()"> ID="1">EG-landen (9)" ID="1">Invoer> ID="2">527> ID="3">450> ID="4">471> ID="5">502"> ID="1">Uitvoer> ID="2">44> ID="3">80> ID="4">67> ID="5">71"" ID="1">OESO-landen (10)" ID="1">Invoer> ID="2">1 251> ID="3">934> ID="4">1 040> ID="5">1 104"> ID="1">Uitvoer> ID="2">63> ID="3">171> ID="4">174> ID="5">211"">

>

(3) Het verzoek om de vrijstelling te verlengen voor een nieuwe periode van niet minder dan tien jaar, met ingang van 1 januari 1994, wordt gemotiveerd door de noodzaak om de oliemaatschappijen in staat te stellen samen te werken bij de uitvoering van het nooddelingssysteem. Het nooddelingssysteem berust immers in ruime mate op de cooerdinatie door de olie-industrie van eventueel noodzakelijke herverdelingen van de beschikbare olieleveringen, in overeenstemming met de verdeelformule die in de IEP-overeenkomst is vastgelegd.

II. OPMERKINGEN VAN DERDEN (4) Na de bekendmaking overeenkomstig artikel 19, lid 3, van Verordening nr. 17, zijn bij de Commissie geen opmerkingen van derden binnengekomen.

III. JURIDISCHE BEOORDELING A. Artikel 85, lid 1 (5) Op dezelfde gronden als die welke voorheen werden uiteengezet in Beschikking 83/671/EEG, waarnaar zij verwezen, vormt de instemming van de oliemaatschappijen om met elkaar en met het IEA in het kader van het IEP en bij de uitvoering van het noodtoewijzingssysteem voor olie van het IEA samen te werken, een onderling afgestemde feitelijke gedraging die binnen de werkingssfeer van artikel 85, lid 1, valt. Zulks is met name het geval omdat

a) het overleg tussen de oliemaatschappijen tot doel en tot gevolg heeft dat rekening wordt gehouden met, en een evenwicht wordt gezocht tussen toewijzingsrechten en -verplichtingen. Dit betekent dat in sommige gevallen de bestemming van de olie verschillend is van die welke de olie zou hebben gehad indien het IEA-systeem niet op gang zou zijn gebracht;

b) het gedrag van de oliemaatschappijen bij de uitwisseling van gegevens binnen het kader van het IEA de marktvoorwaarden die zonder zulke gegevensuitwisseling zou hebben bestaan, kan wijzigen;

c) de eventuele gevolgen van die beperkingen van de mededinging aanzienlijk zouden kunnen zijn. De ondernemingen beginnen het overleg over de toewijzingen zodra alle IEA-landen of één ervan een tekort van 7 % in de olieaanvoer ondervinden of een dergelijk tekort redelijkerwijs mag worden verwacht. Indien het systeem in werking wordt gesteld, zou het kunnen gebeuren dat maandelijks verscheidene miljoenen tonnen olie moeten worden herverdeeld;

d) de gezamenlijke inspanningen van de oliemaatschappijen om de beschikbare olie te herverdelen een aanzienlijk effect op de handel tussen de Lid-Staten kunnen hebben. De gebruikelijke stroom van de olieaanvoer zou kunnen worden gewijzigd ten einde in de toewijzingsrechten en -verplichtingen te voorzien, in overeenstemming met de situatie van elk deelnemend land.

B. Artikel 85, lid 3 (6) Op basis van de inlichtingen waarover zij beschikt, is de Commissie tot de conclusie gekomen dat de voordelen van de onderling afgestemde feitelijke gedraging van de oliemaatschappijen voor de toepassing van artikel 85, lid 3, een voldoende grondslag blijven vormen. De wijzigingen die zich sinds 1983 hebben voorgedaan, doen geen afbreuk aan de geldigheid van de vrijstelling. Zij hebben tot doel de toewijzingsprocedure te verbeteren en rekening te houden met de wijzigingen van de sructuur van de oliemarkt en met de technische verbeteringen.

a) De onderling afgestemde feitelijke gedraging draagt bij tot de verbetering van de verdeling van de betrokken produkten en tot bevordering van de economische vooruitgang, doordat bij onderbrekingen van de toevoer de ongemakken worden verminderd en de moeilijkheden worden gedeeld.

b) De onderling afgestemde feitelijke gedraging geeft de verbruiker een billijk aandeel in de daaruit voortvloeiende voordelen, aangezien kan worden verwacht dat zij het effect van de schaarste voor de algemene economie van de deelnemende landen zo gering mogelijk zal houden, hetgeen de gebruikers rechtstreeks ten goede komt.

c) Het overleg tussen de maatschappijen om de noodzakelijke toewijzing te verkrijgen, gaat niet verder dan nodig is om de doelstellingen van het IEP te bereiken.

d) De onderling afgestemde feitelijke gedraging geeft de ondernemingen niet de mogelijkheid de mededinging voor een wezenlijk deel van de betrokken produkten uit te schakelen. De mededinging tussen de oliemaatschappijen zal op alle gebieden blijven bestaan, uitgezonderd wat betreft hun gehoudenheid aan de toewijzingsrechten en -verplichtingen te voldoen.

IV. DE ARTIKELEN 6 EN 8 VAN VERORDENING NR. 17 (7) Het verzoek om een verlenging van de vrijstelling die werd verleend bij Beschikking 83/671/EEG werd door de voorzitter van de IAB ingediend vóór 31 december 1993, de datum waarop de beschikking verstrijkt. Overeenkomstig artikel 6, lid 1, van Verordening nr. 17 dient de onderhavige beschikking van de Commissie op 1 januari 1994 in werking te treden.

(8) Ingevolge artikel 3 van Beschikking 83/461/EEG werden de oliemaatschappijen verplicht de Commissie op een zo vroeg mogelijk tijdstip in kennis te stellen van

1. alle door het "Governing Board" of door nationale noodverdelingsorganisaties in de regels inzake het noodtoewijzingssysteem voor olie en de deelneming van de oliemaatschappijen daaraan aangebrachte wijzigingen;

2. elk overleg met oliemaatschappijen als bedoeld in artikel 19, leden 6 en 7, en artikel 55, lid 3, van het IEP, of de verstrekking door de maatschappijen aan het IEA of aan de nationale regeringen volgens de voorgaande regels van gegevens over onder meer invoer, uitvoer, binnenlandse produktie en voorraden;

3. de verklaring van het begin van een noodsituatie;

4. alle voorstellen of regelingen voor tests van het noodtoewijzingssysteem voor olie of van het noodgegevenssysteem.

Aan de vrijstelling was de verplichting verbonden dat de Commissie voor haar vertegenwoordigers toegang moest hebben tot elk overleg dat met de oliemaatschappijen plaatsvindt, zoals bedoeld in artikel 19, leden 6 en 7, of artikel 55, lid 3, van het IEP, en tot alle bijeenkomsten van de "Industry Supply Advisory Group" of van subgroepen daarvan, of van de IAB of subcomités daarvan, die plaatsvinden wanneer het noodtoewijzingssysteem voor olie wordt toegepast of wanneer tests worden gedaan. Alle documenten en andere informatie in verband met een dergelijk overleg, bijeenkomsten en tests in het bezit of onder controle van een onderneming waar die beschikking op van toepassing was, en alle documenten en andere informatie in het bezit of onder controle van zo'n onderneming met betrekking tot activiteiten van type 2 en van type 3 en met betrekking tot activiteiten van type 1 die aan de Commissie zijn gemeld, dienden desgevraagd aan de vertegenwoordigers van de Commissie ter beschikking te worden gesteld.

De rapporteringsvoorschriften werden nageleefd gedurende de periode tijdens welke de vrijstelling van kracht was en dienen opnieuw te worden opgelegd gedurende de verlenging van de vrijstelling overeenkomstig artikel 8, lid 2, van Verordening nr. 17.

(9) Ingevolge artikel 8, lid 1, van Verordening nr. 17 dient een beschikking van de Commissie in toepassing van artikel 85, lid 3, van het Verdrag voor een bepaalde termijn te worden gegeven. In het onderhavige geval lijkt het passend Beschikking 83/671/EEG voor een periode van tien jaar te verlengen,

HEEFT DE VOLGENDE BESCHIKKING GEGEVEN:

Artikel 1

De vrijstelling die werd toegekend bij Beschikking 83/671/EEG wordt tot 31 december 2003 verlengd.

Artikel 2

De vrijstelling wordt afhankelijk gemaakt van dezelfde rapporteringsvoorschriften als die welke in artikel 3 van Beschikking 83/671/EEG werden vastgelegd.

Artikel 3

Deze beschikking is van toepassing met ingang van 1 januari 1994.

Artikel 4

Deze beschikking is gericht tot:

- Amerada Hess Corporation

1185 Avenue of the Americas

New York, N.Y. 10036

VSA

- Amoco Corporation

200 East Randolph Drive

Chicago, IL 60601

VSA

- Anonima Petroli Italiana (API)

Corso d'Italia 6

00198 Rome

Italië

- Ashland Oil, Inc.

2000 Ashland Drive

Russell, KY 41169

VSA

- Atlantic Richfield Company

1601 Bryant Street

Dallas, Texas 75228

VSA

- BP Oil International Limited

Britannic House

1, Finsbury House

Londen EC2M 7BA

Verenigd Koninkrijk

- Caltex Petroleum Corporation

125 E. John Carpenter Freeway

Irving, Texas 75062-2794

VSA

- Chevron Corporation

225 Bush Street

San Francisco, CA 94104-4289

VSA

- Compañía Española de Petróleos SA (CEPSA)

Apartado 671

Avenida de América 32

Madrid 2

Spanje

- Conoco Inc.

600 N. Dairy Ashfort Road

Houston, TX 77079

VSA

- Cosmo Oil Co. Ltd

Toshiba Building

1-1, Shibaura, 1-Chome

Minato-ku

Tokyo 105

Japan

- DEA Mineraloel AG

UEberseering 40

22297 Hamburg

Duitsland

- Ente Nazionale Idrocarburi (ENI) Agip Petroli SpA

Via Laurentina 449

00142 Rome

Italië

- Exxon Corporation

200 Park Avenue

Florham Park

New Jersey 07932

VSA

- Idemitsu Kosan Co. Ltd

1-1, 3-Chome, Marunouchi

Chiyoda-ku

Tokyo 100

Japan

- Japan Energy Corporation

10-1, Toranomon 2-Chome

Minato-ku

Tokyo 105

Japan

- Mabanaft GmbH

Admiralitaetsstr. 55

20459 Hamburg

Duitsland

- Mitsubishi Oil Co Ltd

2-4, Toranomon, 1-Chome

Minato-ku

Tokyo 105

Japan

- Mobil Oil Corporation

3225 Gallows Road

Fairfax, VA 22037

VSA

- Neste Oy

PO Box 20

02151 Espoo

Finland

- Norsk Hydro as

PO Box 220

1321 Stabekk

Noorwegen

- OK Petroleum AB

11590 Stockholm

Zweden

- OEMV AG

Otto-Wagnerplatz 5

1090 Wenen

Oostenrijk

- Petro-Canada Products Ltd

PO Box 2844

150 6th Avenue S.W.

Calgary

Alberta T2P 3E3

Canada

- Petrofina NV

Nijverheidsstraat 52

1040 Brussel

België

- Petrogal SA

R. Mouzinho da Silveira, 26-7

1200 Lissabon

Portugal

- Petroleos del Norte SA (Petronor)

Paseo de la Castellana 280

28046 Madrid

Spanje

- Petroleum Association of Japan (PAJ)

Keidanren Building

1-9-4, Ohtemachi

Chiyoda-ku

Tokyo 100

Japan

- Praoil

Strada 2, Pal. F7

20090 Assago

Milaan

Italië

- Phillips Petroleum Company

17 D3 Phillips Building

Bartlesville, OK 74004

VSA

- Repsol SA

Paseo de la Castellana, 278

28046 Madrid,

Spanje

- Shell International Petroleum Co. Ltd

Shell Centre

Londen SE1 7NA

Verenigd Koninkrijk

- Shell Oil Company

901 Louisiana

Houston, TX 77002

VSA

- Société Nationale Elf Aquitaine

Tour Elf

Cedex 45

92078 Parijs-La Défense

Frankrijk

- Statoil

Postbox 300

4001 Stavanger

Noorwegen

- Sun Oil Company Inc.

1801 Market Street

Philadelphia PA 19103-1699

VSA

- Texaco Inc.

2000 Westchester Avenue

White Plains, N.Y. 10650

VSA

- Total SA

Tour Total

24, Cours Michelet

Cedex 47

92069 Parijs-La Défense

Frankrijk

- Tuerkiye Petrol Rafinerili AS (TUEPRAS)

41002 Izmit

Turkije

- VEBA OEl AG

Alexander-von-Humboldt-Strasse

45876 Gelsenkirchen

Duitsland

- Wintershall AG

Friedrich-Ebert-Strasse 160

34119 Kassel

Duitsland

Gedaan te Brussel, 21 februari 1994.

Voor de Commissie

Karel VAN MIERT

Lid van de Commissie

(1) PB nr. 13 van 21. 2. 1962, blz. 204/62.

(2) PB nr. L 376 van 31. 12. 1983, blz. 30.

(3) PB nr. C 300 van 6. 11. 1993, blz. 8.

(4) PB nr. C 199 van 26. 7. 1983, blz. 2.

(5)() Voorlopige cijfers.

Bronnen: (6) Eurostat.

(7) IEA-statistieken.

(8)() Voorlopige cijfers.

Bronnen: (9) Eurostat.

(10) IEA-statistieken.