30.4.2004 NL Publicatieblad van de Europese Unie L 167/ 
_______________________________________________________________________________ 
 39
 
RICHTLIJN 2004/54/EG VAN HET EUROP EES PARLEMENT EN DE RAAD 
van 29 april 2004  
 
inzake minimumveiligheidseisen voor tunnels 
in het trans-Europese wegennet 
HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE, 
Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Euro pese Gemeenschap, inzonderheid op artikel 71, 
lid 1), 
Gezien het voorstel van de Commissie, 
Gezien het advies van het Europ ees Economisch en Sociaal Comité, 1 
Gezien het advies van het Comité van de Regio's, 2 
Volgens de procedure van artikel 251 van het Verdrag, 3 
                                                 
1 PB C 220 van 16.9.2003, blz. 26. 
2 PB C 256 van 24.10.2003, blz. 64. 
3 Advies van het Europees Parlement van 9 oktober 2003 (nog niet verschenen in het 
Publicatieblad), gemeenschappelijk standpunt van de Raad van 26 februari 2004 (PB C 95 E 
van 20.4.2004, blz. 31) en standpunt van het Europ ees Parlement van 20 april 2004 (nog niet 
verschenen in het Publicatieblad). 
30.4.2004 NL Publicatieblad van de Europese Unie L 167/ 
_______________________________________________________________________________ 
 40
Overwegende hetgeen volgt: 
 
(1) In het Witboek van 12 september 2001 "Het Euro pese vervoersbeleid tot het jaar 2010: tijd 
om te kiezen" kondigde de Commissie aan dat z ij minimale veiligheidseisen zal voorstellen 
voor tunnels die behoren  tot het trans-Europese wegennetwerk. 
(2) Het transportsysteem, met name het trans-Eu ropese wegennetwerk zoals dat gedefinieerd is 
in Beschikking nr. 1692/96/EG van het Europees  Parlement en de Raad van 23 juli 1996 
betreffende communautaire ri chtsnoeren voor de ontwikkeli ng van een trans-Europees 
vervoersnet 1, is van groot belang voor de ondersteuning van de Europese integratie en de 
waarborging van een hoog niveau van welzijn va n Europese burgers. De Europese Gemeen-
schap heeft de verantwoordel ijkheid om borg te staan voor een hoog, uniform en constant 
niveau van veiligheid, dienstverlening en comfort op het trans-Europees wegennetwerk. 
(3) Lange tunnels met een lengte van meer dan 500 m zijn belangrijke st ructuren die communi-
catie tussen grote gebieden in Europa mogelijk  maken en een doorslaggevende rol spelen bij 
het functioneren en de ontwi kkeling van regionale economieën. 
(4) De Europese Raad heeft verscheidene malen, met name op 14 en 15 december 2001 in 
Laken, de urgentie van maatregelen ter ve rbetering van tunnelve iligheid benadrukt. 
(5) Op 30 november 2001 hebben de Ministers van Verkeer van Oost enrijk, Frankrijk, 
Duitsland, Italië en Zwitserland elkaar ont moet in Zürich. Zij hebben een gemeen-
schappelijke verklaring aangenomen waarin word t aanbevolen om de nationale wetgevingen 
inzake de meest recente geharmoniseerde eisen ter verbetering van de veiligheid in lange 
tunnels op één lijn te brengen. 
                                                 
1 PB L 228 van 9.9.1996, blz. 1. Beschikking als ge wijzigd bij Beschikk ing nr. 1346/2001/EG 
(PB L 185 van 6.7.2001, blz. 1). 
30.4.2004 NL Publicatieblad van de Europese Unie L 167/ 
_______________________________________________________________________________ 
 41
(6) Omdat de doelstellingen van de voorgestelde actie, namelijk het bereiken van een uniform, 
constant en hoog niveau van bescherming voor a lle Europese burgers in  wegtunnels, niet in 
voldoende mate door de lidstaten kunnen worden  bereikt en daarom, vanwege het vereiste 
niveau van harmonisering, beter op Gemeenscha psniveau kunnen worden verwezenlijkt, kan 
de Gemeenschap maatregelen vaststellen volgen s het subsidiariteitsbeginsel van artikel 5 
van het Verdrag. Overeenkomstig het in ge noemd artikel verwoordde evenredigheids-
beginsel gaat deze richt lijn niet verder dan wat nodig is om die doelstellingen te verwezen-
lijken. 
(7) Recente ongevallen in tunnels benadrukken hun menselijk, economisch en cultureel belang. (8) Sommige lang geleden in gebr uik gestelde tunnels in Europa  zijn ontworpen in een tijd 
waarin de technische mogelijkheden en de vervoersomstandigheden sterk verschilden van 
die van tegenwoordig. De veiligheidsniveaus zijn dus niet te vergelijken en moeten worden 
verhoogd. 
(9) Tunnelveiligheid vereist een aan tal maatregelen, ondermeer met betrekking tot geometrische 
vorm en ontwerp van de tunnel, beveiligingsap paratuur inclusief verkeerstekens, verkeers-
beheer, training van alarmdiensten, interventie programma's, informatie voor gebruikers over 
gedrag in tunnels en betere co mmunicatie tussen de verantwoor delijke autoriteiten en alarm-
diensten zoals politie, br andweer en reddingsteams. 
(10) Zoals de werkzaamheden van de VN-Economis che Commissie voor Europa (VN-ECE) 
reeds duidelijk hebben aangetoond, is het gedr ag van de weggebruike rs van doorslaggevend 
belang voor tunnelveiligheid. 
30.4.2004 NL Publicatieblad van de Europese Unie L 167/ 
_______________________________________________________________________________ 
 42
(11) Veiligheidsmaatregelen dienen mensen bij een incident de mogelijkheid te bieden om 
zichzelf in veiligheid te brengen, onmidde llijk optreden van weggebruikers mogelijk te 
maken teneinde groter onheil te voorkomen, doe lmatig ingrijpen van de hulpdiensten te 
verzekeren, het milieu te beschermen en de materiële schade te beperken. 
(12) De bij deze richtlijn ingevoerde verbeteringe n zullen leiden tot een verbetering van de 
veiligheidsvoorwaarden voor alle  gebruikers, met inbegrip van gehandicapten. Aangezien 
gehandicapten echter meer problemen hebben om in geval van nood te ontkomen, dient bijzondere aandacht aan hun veil igheid te worden besteed. 
(13) Teneinde tot een gebalanceerde aanpak te komen en vanwege de hoge kosten van de 
maatregelen, dient men bij de vaststelling va n de minimale veiligheidsvoorzieningen voor 
elke tunnel te kijken naar het tunne ltype en het verwachte verkeersvolume. 
(14) Internationale organen zoals de World Road  Association en de Economische Commissie 
voor Europa hebben sinds lange tijd aanbeve lingen van onschatbare waarde verstrekt 
teneinde de veiligheidsvoorzien ingen en verkeersregels in we gtunnels te helpen verbeteren 
en harmoniseren. Omdat deze aanbevelingen echter niet bindend zijn, kan hun volledige potentieel pas worden gerealiseerd, indien de  daarin geformuleerde eisen bindend worden 
gemaakt door middel van wetgeving. 
(15) Het waarborgen van een hoog veiligheidsniv eau vereist een goed onderhoud van de 
veiligheidsvoorzieningen in tunnels. De in formatie-uitwisseling over moderne veiligheids-
technologieën en gegevens over ongevallen/incide nten tussen de lidstaten dient systematisch 
te worden georganiseerd. 
(16) Teneinde te verzekeren dat de  eisen van deze richtlijn op de juiste wijze worden toegepast 
door de tunnelbeheerders, dienen  de lidstaten één of meer au toriteiten aan te wijzen op 
nationaal, regionaal of lokaal  niveau die verantwoordelijk  zijn voor het toezicht op de 
naleving van alle aspect en van tunnelveiligheid. 
30.4.2004 NL Publicatieblad van de Europese Unie L 167/ 
_______________________________________________________________________________ 
 43
(17) Voor de implementatie van deze richtlijn is een  flexibel en progressi ef tijdpad vereist. Op 
deze wijze kunnen de meest urgente werk zaamheden worden voltooid zonder grote 
verstoringen in het transportsys teem of knelpunten in openbare werken in de lidstaten te 
veroorzaken. 
(18) De kosten voor de herinrichting van bestaande tunnels verschillen aanzienlijk per lidstaat, 
met name om geografische redenen. Het dien t de lidstaten te worden toegestaan de 
herinrichtingswerkzaamheden die nodig zijn om aan  de eisen van de richtlijn te voldoen te 
spreiden, indien de tunnel dichtheid op hun grondgebied ver boven het Europese gemiddelde 
ligt. 
(19) Voor reeds in gebruik gestelde tunnels of t unnels waarvan het ontwerp  is goedgekeurd maar 
die niet binnen 24 maanden na de inwerkingtreding van deze richtlijn voor het publiek zijn opengesteld dient het de lidstaten te worden to egestaan om als alternatief voor de eisen van 
de richtlijn risicobeperkende maatregelen te nemen, wanneer ver bouwing van een tunnel 
tegen redelijke kosten niet mogelijk is. 
(20) Verdere technologische vooruitgang is nog st eeds noodzakelijk voor de verbetering van 
tunnelveiligheid. Er dient een procedure te worden geïntroduceerd waarmee de Commissie 
de eisen van deze richtlijn aan de technologi sche vooruitgang kan aanpassen. Die procedure 
dient tevens te worden gebruikt voor de vaststelling van een geharmoniseerde analyse-
methode. 
(21) De maatregelen die noodzakelijk zijn voor de im plementatie van deze richtlijn dienen te 
worden vastgesteld overeenkomstig Besluit 1999 /468/EG van de Raad van 28 juni 1999 tot 
vaststelling van de voorwaarden voor de uitoefening van de aan de Commissie verleende 
uitvoeringsbevoegdheden 
1. 
                                                 
1 PB L 184 van 17.7.1999, blz. 23. 
30.4.2004 NL Publicatieblad van de Europese Unie L 167/ 
_______________________________________________________________________________ 
 44
(22) De lidstaten dienen bij de Commissie een vers lag in te dienen over de maatregelen die zij 
van plan zijn te nemen om aan de eisen van deze richtlijn te voldoen, teneinde de werk-
zaamheden op Gemeenschapsniveau te kunnen synchroniseren en zo verkeersstoringen te beperken. 
(23) Wanneer de voorschriften van deze richtlijn voor een tunnel in de ontwerp- of in de 
bouwfase de bouw van een tweede buis vereisen, moet deze tweede aan te leggen buis worden beschouwd als een nieuwe tunnel. Dit geldt ook wanneer op grond van deze richtlijn 
nieuwe, wettelijk verplichte planningsproce dures moeten worden geopend, inclusief 
hoorzittingen over bouwvergunningen voor alle maatregelen die daarmee samenhangen. 
(24) Er moet in de passende fora verder gewerkt worden aan het bereiken van een hoge mate van 
harmonisatie op het vlak van de tekens en pi ctogrammen die worden gebruikt op variabele 
informatiepanelen in tunnels. De lidstaten worden aangespoord om voor alle tunnels op hun 
grondgebied de gebruikersinterface te harmoniseren. 
(25) De lidstaten worden aangespoor d vergelijkbare veiligheidsn iveaus toe te passen voor weg-
tunnels op hun grondgebied die geen deel uitm aken van het Europese wegvervoersnetwerk 
en bijgevolg niet onder het toepassi ngsgebied van deze richtlijn vallen. 
(26) De lidstaten worden aangespoord om nationale  voorschriften uit te werken met het oog op 
een hoger veiligheidsniveau in tunnels, 
 
HEBBEN DE VOLGENDE RICHTLIJN VASTGESTELD: 
30.4.2004 NL Publicatieblad van de Europese Unie L 167/ 
_______________________________________________________________________________ 
 45
Artikel 1  
Onderwerp en toepassingsgebied 
 
1. Deze richtlijn beoogt een minimum veiligheidsniv eau te verzekeren voor weggebruikers in 
tunnels van het trans-Europese wegennet door de  preventie van kritische gebeurtenissen die 
mensenlevens, milieu en tunnelinstallaties in gevaar kunnen brengen, en door bescherming te bieden bij ongevallen.  2. Zij is van toepassing op alle tunnels in he t trans-Europese wegennet van meer dan 500 meter 
lang, ongeacht of deze in gebruik, in aa nbouw, dan wel in de ontwerpfase zijn. 
 
Artikel 2
 
Definities 
 Voor de toepassing van deze richtlijn wordt verstaan onder:  1) "Trans-Europees wegennet": het wegennet al s omschreven in afdeling 2 van bijlage I van 
Beschikking nr. 1692/96/EG en geïllustreerd met kaarten en/of beschreven in bijlage II van 
die beschikking. 
 2) "Hulpdiensten": alle lokale ope nbare en particuliere of tot het tunnelpersoneel behorende 
diensten, die optreden bij ongel ukken, met inbegrip van politie , brandweer en reddingsteams. 
 3) "Tunnellengte": de lengte van de langste rijs trook berekend in het volle dig gesloten gedeelte. 
30.4.2004 NL Publicatieblad van de Europese Unie L 167/ 
_______________________________________________________________________________ 
 46
Artikel 3  
Veiligheidsmaatregelen 
 
1. De lidstaten verzekeren dat tunnels op hun gr ondgebied die onder deze richtlijn vallen, voldoen 
aan de minimumveiligheidseisen van bijlage I.  2. Indien aan de structurele eisen van bijlage I alleen kan worden volda an met behulp van tech-
nische oplossingen die hetzij ni et haalbaar zijn, hetzij alleen  tegen onevenredig hoge kosten 
uitvoerbaar zijn, mag het in artikel 4 bedoelde be stuursorgaan als alterna tief voor deze eisen de 
toepassing van risicobeperkende maat regelen accepteren, mits de alte rnatieve maatregelen leiden tot 
een gelijkwaardige of betere bescherming. De efficiëntie van die maatregelen wordt aangetoond 
met een risicoanalyse overeenkomstig artikel 13. De  lidstaten stellen de Commissie in kennis van 
de risicobeperkende maatregelen die als alternatie f zijn geaccepteerd en de redenen daarvoor. Deze 
bepaling is niet van toepassing op tunnels in de ontwerpfase, als bedoeld in artikel 9. 
 
3. De lidstaten mogen strengere eisen stellen, mits  deze niet strijdig zijn met de eisen van deze 
richtlijn. 
 
Artikel 4 
Bestuursorgaan
 
 
1. De lidstaten wijzen één of m eer bestuursorganen aan, hierna "h et bestuursorgaan" genoemd; het 
bestuursorgaan draagt de verantwoordelijkheid erop toe te zien dat alle veiligheidsaspecten van een 
tunnel in acht worden genomen, en stelt de nodi ge voorzorgsmaatregelen vast om de naleving van 
deze richtlijn te verzekeren. 
30.4.2004 NL Publicatieblad van de Europese Unie L 167/ 
_______________________________________________________________________________ 
 47
2. Het bestuursorgaan kan op nationaal, regiona al of lokaal niveau worden opgericht. 
 
3. Elke tunnel in het trans-Eur opese wegennet die zich op het grondge bied van één lidstaat bevindt, 
valt onder de verantwoordelijkheid van één enkel be stuursorgaan. Voor elke tunnel die zich op het 
grondgebied van twee lidstaten bevindt , wijst elk van de beide lidstat en een bestuursorgaan aan of 
wijzen de beide lidstaten een gemeenschappelijk bestuursorgaan aan. Indien er twee verschillende 
bestuursorganen zijn, worden de beslissingen van elk bestuursorgaan wat betreft de uitoefening van 
zijn respectieve bevoegdheden en verantwoordeli jkheden in verband met de veiligheid van de 
tunnel genomen met de voorafgaande inst emming van het andere bestuursorgaan. 
 
4. Het bestuursorgaan geeft toestemming om tunne ls in gebruik te nemen als beschreven in 
bijlage II.  
5. Onverminderd nadere nationale  regelingen op dit gebied is he t bestuursorgaan bevoegd om het 
gebruik van een tunnel te onderbreke n of te beperken als niet vold aan is aan de veiligheidseisen. 
Het geeft daarbij aan onder we lke voorwaarden het normale ve rkeer weer doorgang kan vinden. 
 6. Het bestuursorgaan zorgt ervoor dat de volgende taken worden uitgevoerd: 
 a) op gezette tijden testen en inspecteren van tunnels en daarmee verband houdende veiligheids-
eisen opstellen; 
 b) opstellen van organisatorische plannen en u itvoeringsplannen (met inbegrip van calamiteiten-
plannen) voor de training en  uitrusting van hulpdiensten; 
30.4.2004 NL Publicatieblad van de Europese Unie L 167/ 
_______________________________________________________________________________ 
 48
c) vaststellen van de procedure voor onmi ddellijke sluiting van tunnels in noodgevallen; 
 
d) implementeren van de noodzakel ijke risicobeperkende maatregelen. 
 
7. Indien vóór de aanwijzing van een bestuursorg aan uit hoofde van deze richtlijn reeds dergelijke 
lichamen bestonden, kunnen deze hun activiteiten voortz etten mits die in overeenstemming zijn met 
deze richtlijn.  
Artikel 5
 
Tunnelbeheerder 
 1. Voor elke tunnel op het grondgebied van één lidst aat wordt, ongeacht of deze in de ontwerp-, in 
de bouw- of in de operationele fase verkeert, door het bestuursorgaan als tunnelbeheerder het 
openbaar of particulier lichaam aa ngeduid dat verantwoordelijk is voor  de exploitatie van de tunnel 
in de betreffende fase. Het bestuurso rgaan kan deze functie zelf uitoefenen. 
 
2. Voor elke tunnel die zich op het grondgebied  van twee lidstaten bevindt, erkennen de twee 
bestuursorganen of het gemeenschappelijk bestuursor gaan slechts één orgaan dat belast is met de 
exploitatie van de tunnel.  
3. Voor elk significant incident of  ongeluk in een tunnel stelt de  tunnelbeheerder een toelichtend 
verslag op. Dit verslag wordt binnen ten hoogste één maand aan de in artikel 6 bedoelde 
veiligheidsbeambte, het bestuursorg aan en de hulpdiensten gezonden. 
30.4.2004 NL Publicatieblad van de Europese Unie L 167/ 
_______________________________________________________________________________ 
 49
4. Indien er een onderzoeksversla g wordt opgesteld met een analyse van de omstandigheden van het 
in lid 3 bedoelde incident of ongeluk of de conclusies die da aruit kunnen worden getrokken, zendt 
de tunnelbeheerder dit verslag binnen één maand na ontvangst aan de ve iligheidsbeambte, het 
bestuursorgaan en de hulpdiensten. 
 
Artikel 6  
Veiligheidsbeambte 
 
1. Voor elke tunnel benoemt de tunnelbeheerder één veiligheidsbeambte, die eerst moet worden 
aanvaard door het bestuursorgaan en die alle prev entieve en veiligheidsmaatregelen ter verzekering 
van de veiligheid van de tunnelgebruikers en he t tunnelpersoneel coördi neert. De veiligheids-
beambte kan tot het tunnelperson eel of tot de hulpdiensten behor en; ten aanzien van veiligheids-
kwesties in verkeerstunnels is hij onafhankelijk  en neemt hij geen instructies aan van een 
werkgever. Een veiligheidsbeambte kan zijn taken en functies in meerdere tunnels in een regio 
uitoefenen. 
 
2. De veiligheidsbeambte heeft de volgende taken/functies:  
(a) zorgen voor coördinatie met hulpdiensten en meewerken aan de opstelling van de 
uitvoeringsplannen; 
 
(b) meewerken aan de planning, uitvoering en evaluatie van acties in noodsituaties; 
 
(c) meewerken aan het opstellen van veiligheid splannen en het specificeren van de 
constructie, de voorzieningen en de expl oitatie ter zake van nieuwe tunnels en 
wijzigingen aan bestaande tunnels; 
30.4.2004 NL Publicatieblad van de Europese Unie L 167/ 
_______________________________________________________________________________ 
 50
(d) nagaan of het bedieningspersoneel en de hulpdiensten getraind zijn, en meewerken 
aan de organisatie van oefeningen die met regelmatige tussenpozen worden 
gehouden; 
 
(e) advies verlenen over de inge bruikstelling van de constructi e, de voorzieningen en de 
exploitatie van tunnels; 
 
(f) nagaan of tunnelconstructie en -voorzieningen worden onderhouden en gerepareerd; 
 
(g) meewerken aan de evaluatie van alle in ar tikel 5, leden 3 en 4, bedoelde significante 
incidenten en ongelukken. 
 
Artikel 7  
Inspectie-instantie 
 De lidstaten zien erop toe dat in specties, evaluaties en tests worden uitgevoerd door inspectie-
instanties. Deze functies kunnen ook door het bestuur sorgaan worden uitgevoerd. Instanties die 
inspecties, evaluaties en test s uitvoeren, dienen procesmatig en qua deskundigheid van hoge 
kwaliteit te zijn en in functioneel opzicht on afhankelijk te zijn van de tunnelbeheerder. 
 
Artikel 8
 
Aanmelding van het bestuursorgaan 
 
De lidstaten stellen de Commissie uiterlijk op ... * in kennis van de namen en adressen van de 
bestuursorganen. Latere wijzigingen wo rden binnen drie maanden gemeld. 
 
                                                 
*  24 maanden na de inwerk ingtreding van deze richtlijn. 
30.4.2004 NL Publicatieblad van de Europese Unie L 167/ 
_______________________________________________________________________________ 
 51
Artikel 9  
Tunnels waarvan het ontwerp nog niet is goedgekeurd 
 
1. Voor tunnels waarvan het ont werp niet uiterlijk op [...] * door de verantwoor delijke instantie is 
goedgekeurd, gelden de bepalingen van deze richtlijn.  
2. De tunnel wordt in gebruik gesteld volgens  de in bijlage II bedoelde procedure. 
 
Artikel 10
 
Tunnels waarvan het ontwerp is goedgekeurd maar die nog niet zijn opengesteld 
 
1. In het geval van tunnels waarvan het ontwerp is goedgekeurd maar die op [...] *nog niet voor het 
openbaar verkeer zijn opengesteld, beoordeelt het bestuursorgaan de  naleving van de eisen van deze 
richtlijn, mede op basis van de in bijlage II bedoelde veiligheidsdocumentatie.  2. Indien naar het oordeel van het bestuursorgaan een tunnel niet voldoet aan  de bepalingen van 
deze richtlijn, stelt het de tunnelb eheerder ervan in kennis dat rele vante maatregelen ter verbetering 
van de veiligheid moeten worden genomen en deelt het dit mee aan de veiligheidsbeambte.  3. De tunnel wordt vervolgens in gebruik gesteld volgens de in bijlage II bedoelde procedure. 
                                                
 
*  24 maanden na de inwerk ingtreding van deze richtlijn. 
30.4.2004 NL Publicatieblad van de Europese Unie L 167/ 
_______________________________________________________________________________ 
 52
Artikel 11  
In gebruik zijnde tunnels 
 1. In het geval van tunnels die op [...] 
* reeds zijn opengesteld voor he t openbaar verkeer, beschikt 
het bestuursorgaan over een periode tot en met [...] ** om, mede aan de hand van de in bijlage II 
bedoelde veiligheidsdocumentatie en een inspectie, te beoordelen of de tu nnel beantwoordt aan de 
eisen van deze richtlijn.  
2. De tunnelbeheerder legt het be stuursorgaan indien nodig een pl an voor ter aanpassing van de 
tunnel aan de bepalingen van deze richtlijn, tezamen  met de corrigerende maatregelen die hij wil 
gaan treffen.  3. Het bestuursorgaan keurt de corrigerende maatre gelen goed, of verlangt da t zij worden gewijzigd. 
 
4. Indien de corrigerende maatregelen een wezenlijke wijziging in de constructie of de exploitatie 
inhouden, wordt, zodra deze maatregelen zijn genomen, de in bijlage II bedoelde procedure toegepast.  
5. De lidstaten dienen uiterlijk op [...] 
*** een verslag in bij de Commi ssie, waarin zij aangeven hoe 
zij aan de eisen van deze richtlijnen denken te vo ldoen, welke maatregelen z ij gepland hebben en, in 
voorkomend geval, wat de gevolgen zijn van de op enstelling of afsluiting van de belangrijkste 
toeleidende wegen naar de tunne ls. Om verstoringen van het verk eer op Europees niveau tot een 
minimum te beperken, kan de Commissie commen taar geven op het tijdschema van de werk-
zaamheden die ervoor moeten zorgen dat de tunn el aan de eisen van deze richtlijn voldoet. 
                                                 
*  24 maanden na de inwerk ingtreding van deze richtlijn. 
**  30 maanden na de inwerk ingtreding van deze richtlijn. 
***  36 maanden na de inwerk ingtreding van deze richtlijn. 
30.4.2004 NL Publicatieblad van de Europese Unie L 167/ 
_______________________________________________________________________________ 
 53
6. De herinrichting van tunnels wo rdt volgens een schema uitgevoe rd en is uiterlijk op [...] * 
voltooid. 
 7. Indien de totale buislengte va n bestaande tunnels gedeeld door  de totale lengte van het op hun 
grondgebied gelegen deel van het trans-Europe se wegennetwerk het Eu ropese gemiddelde over-
schrijdt, kunnen de lidstaten de in lid 6 gestelde termijn met 5 jaar verlengen. 
 
Artikel 12
 
Periodieke inspecties 
 
1. Het bestuursorgaan vergewist zich ervan dat de inspectie-instantie regelmatig inspecties uitvoert 
om ervoor te zorgen dat alle tunnels die onder deze richtlijn va llen aan de bepalingen daarvan 
voldoen.  2. De termijn tussen twee achtereenvolgende in specties van een tunnel bedraagt ten hoogste zes 
jaar.  3. Indien het bestuursorgaan op basis van de rappor tage door de inspectie-instantie concludeert dat 
een tunnel niet voldoet aan de bepalingen van deze richtlijn, meldt het de tunnelbeheerder en de 
veiligheidsbeambte dat er maatregelen ter verbet ering van de veiligheid  van de tunnel moeten 
worden genomen. Het bestuursorgaan bepaalt welke voorwaarden tot de voltooiing van de 
corrigerende maatregelen zullen gelden voor het voortgezette gebruik of de heropening van de 
tunnel, en stelt eventueel andere rele vante beperkingen of voorwaarden vast. 
                                                
 
*  10 jaar na de inwerkingtreding van deze richtlijn. 
30.4.2004 NL Publicatieblad van de Europese Unie L 167/ 
_______________________________________________________________________________ 
 54
4. Indien de corrigerende maatregelen een wezen lijke wijziging in de bouw of de exploitatie 
inhouden, wordt, zodra deze maatregelen zijn genomen, voor de tunnel opnieuw goedkeuring 
gegeven om de tunnel in gebr uik te nemen volgens de in bijlage II bedoelde procedure. 
 
Artikel 13  
Risicoanalyse 
 1. Risicoanalyses worden indien nodig uitgevoe rd door een orgaan dat in functioneel opzicht 
onafhankelijk is van de tunnelbeheerder. De inhoud en het resultaat van de risicoanalyse worden 
opgenomen in de veiligheidsdocumentatie di e aan het bestuursor gaan wordt voorgelegd.  Een 
risicoanalyse is een analyse van de risico's van een gegeven tunnel, waarbij rekening wordt 
gehouden met alle ontwerpaspecten en verkeers omstandigheden die van invloed zijn op de 
veiligheid, met name verkeersken merken, tunnellengte, verkeerst ype en tunnelgeometrie, alsmede 
het voorspelde aantal vrachtwagens per dag.  2. De lidstaten zorgen ervoor dat er op nationaal niveau een gedetailleerde en duidelijk omschreven 
methodologie wordt gebruikt, die beantwoordt aan de  beste beschikbare praktijken. Zij informeren 
de Commissie over de toegepaste methodologie, waarna deze de informatie in elektronische vorm 
ter beschikking stelt va n de andere lidstaten. 
 3. De Commissie publiceert uiterlijk op [...] 
* een verslag over de in de lidstaten toegepaste praktijk. 
Waar nodig doet zij voorstellen voor  de invoering van een alge mene geharmoniseerde methodo-
logie voor risicoanalyse volgens de in  artikel 17, lid 2, bedoelde procedure. 
 
                                                 
*  Vijf jaar na de inwerkingtreding van deze richtlijn. 
30.4.2004 NL Publicatieblad van de Europese Unie L 167/ 
_______________________________________________________________________________ 
 55
Artikel 14  
Afwijking voor innovatieve technieken 
 1. Om het mogelijk te maken innovatieve veiligheids voorzieningen te installere n en te gebruiken of 
innovatieve veiligheidsprocedures te gebruiken die een gelijkwaar dig of hoger beschermingsniveau 
bieden dan de in deze richtlijn voorgeschreven ac tuele technologieën, kan het bestuursorgaan een 
afwijking van de eisen van de ri chtlijn toestaan op basis van een naar behoren gedocumenteerd 
verzoek van de tunnelbeheerder.  2. Indien het bestuursorgaan van pl an is de afwijking toe te st aan, dient de lidstaat eerst een 
afwijkingsaanvraag bij de Commissie in, met daarb ij het oorspronkelijke verzoek en het advies van 
de inspectie-instantie.  3. De Commissie stelt de lidstaten  in kennis van de aanvraag binne n één maand nadat zij deze heeft 
ontvangen.  4. Indien er binnen drie maande n noch door de Commi ssie noch door een lidst aat bezwaren zijn 
gemaakt, wordt de afwijking als aanvaard beschouwd en stelt de Co mmissie alle lidstaten daarvan 
in kennis.  5. Indien er wel bezwaren zijn gemaakt, doet de  Commissie een voorstel vo lgens de in artikel 17 
bedoelde procedure. In geval van een negatiev e beslissing geeft het be stuursorgaan geen toe-
stemming voor de afwijking. 
30.4.2004 NL Publicatieblad van de Europese Unie L 167/ 
_______________________________________________________________________________ 
 56
6. Na onderzoek volgens de in artikel 17, lid 2, bedoelde procedure kan een beslissing tot 
toestemming voor een afwijking ertoe leiden dat deze ook voor andere tunnels wordt toegepast. 
 7. Wanneer de ingediende verzoeke n om een afwijking het rechtvaa rdigen, publiceert de Commissie 
een verslag over de in de lidstaten toegepaste prak tijk en doet zij, zo nodi g, voorstellen tot wijziging 
van deze richtlijn.  
 
Artikel 15
 
Verslagen 
 1. Om de twee jaar stellen de lidstaten een verslag op over tunnelbra nden en ongevallen die 
kennelijke gevolgen hebben voor de veiligheid van weggebruikers in tunnels, Zij melden hierin de 
frequenties en de oorzaken van dergelijke incidenten; zij evalueren deze en verschaffen informatie over de feitelijke rol en de doeltreffendheid van de  veiligheidsvoorzieningen en -maatregelen. Deze 
verslagen worden vóór het einde van de maand se ptember van het jaar dat volgt op de verslag-
periode door de lidstaten ter be schikking gesteld van de Com missie. De Commissie stelt de 
verslagen ter beschikking van alle lidstaten.  
2. De lidstaten stellen een plan met tijdschema op voor de geleidelijke toepassing van de bepalingen 
van deze richtlijn op in gebruik zijnde tunnels al s bedoeld in artikel 11, en  brengen de Commissie 
hiervan uiterlijk op [...] 
* op de hoogte. Vervolgens melden de lidstaten de Commissie, tot het 
verstrijken van de in artikel 11, leden 6 en 7, va stgestelde termijn voor de implementatie van het 
plan, om de twee jaar hoever de u itvoering van het plan gevorderd is en of het intussen is aangepast. 
                                                 
*  30 maanden na de inwerk ingtreding van deze richtlijn. 
30.4.2004 NL Publicatieblad van de Europese Unie L 167/ 
_______________________________________________________________________________ 
 57
Artikel 16  
Aanpassing aan de technische vooruitgang 
 
De Commissie past de bijlagen van deze richtlijn aan de technisc he vooruitgang aan volgens de in 
artikel 17, lid 2, bedoelde procedure.  
Artikel 17
 
Comitéprocedure  
 
1. De Commissie wordt bijgestaan door een comité. 
 
2. Wanneer naar dit lid wordt verwezen, zijn de artikelen 5 en 7 va n Besluit 1999/468/EG van 
toepassing, met inachtneming van artikel 8 van dat besluit. 
 
De in artikel 5, lid 6, van Besluit 1999/468/EG be doelde termijn wordt vastgesteld op drie maanden. 
 
3. Het comité stelt zijn reglement van orde vast. 
 
Artikel 18  
Omzetting  
 
1. De lidstaten doen de nodige wettelijke en best uursrechtelijke bepalingen in werking treden om 
uiterlijk op [...] * aan deze richtlijn te voldoen. De lidstaten delen de Commissie onverwijld de tekst 
van deze bepalingen mee alsmede een transponeri ngstabel, waarin wordt aangegeven in welke 
nationale bepalingen de bepalingen van deze richtlijn zijn verwerkt. 
                                                 
*  24 maanden na de inwerkingtreding van deze richtlijn . 
30.4.2004 NL Publicatieblad van de Europese Unie L 167/ 
_______________________________________________________________________________ 
 58
 
2. Wanneer de lidstaten die bepalingen aannemen, wo rdt in de bepalingen zelf of bij de officiële 
bekendmaking daarvan naar deze richtlijn verw ezen. De regels voor de ze verwijzing worden 
vastgesteld door de lidstaten. 
 
Artikel 19  
Inwerkingtreding  
 
Deze richtlijn treedt in werking op de dag van ha ar bekendmaking in het Publicatieblad van de 
Europese Unie. 
 
Artikel 20  
 Deze richtlijn is geri cht tot de lidstaten. 
 Gedaan te Straatsburg, 29.4.2004. 
 
Voor het Europees Parlement 
De voorzitter Voor de Raad 
De voorzitter 
  P. COX       M. McDOWELL   
30.4.2004 NL Publicatieblad van de Europese Unie L 167/ 
_______________________________________________________________________________ 
 59
BIJLAGE I  
 
Veiligheismaatregelen als bedoeld in artikel 3 
 
1.  Uitgangspunt voor de besluitvorming over veiligheidsmaatregelen  
 
1.1.  Veiligheidsparameters 
 
1.1.1. De in een tunnel toe te passen veiligheid smaatregelen worden gebaseerd op een syste-
matische afweging van alle aspecten van het sy steem bestaande uit de  infrastructuur, de 
beheersorganisatie, de gebr uikers en de voertuigen. 
 1.1.2.  Er wordt rekening gehouden met de volgende parameters: 
- tunnellengte; 
- aantal buizen; 
- aantal rijstroken; 
- geometrische vorm van het dwarsprofiel; 
- verticaal en horizontaal alignement; 
- constructietype; 
- één- of tweerichtingsverkeer; 
- verkeersintensiteit per buis (inclusief spreiding in de tijd); 
- filekansen (dagelijks of seizoengebonden); 
- tijd die de hulpdiensten nodig hebben om  op de plaats van het incident te 
komen; 
- aanwezigheid van vrachtwagens en het percentage daarvan; 
- vervoer van gevaarlijke stoffen en, zo ja, het percentage daarvan en het soort 
stoffen; 
- kenmerken van de toeleidende wegen; 
- rijstrookbreedte; 
- overwegingen in verban d met de snelheid; 
- geografische en meteorologische omgeving.  
30.4.2004 NL Publicatieblad van de Europese Unie L 167/ 
_______________________________________________________________________________ 
 60
1.1.3. Wanneer een tunnel een bijzonder kenmerk h eeft inzake bovengenoemde parameters wordt 
een risicoanalyse als bedoeld in artikel 13 uitg evoerd, teneinde vast te stellen of extra 
veiligheidsmaatregelen en/of aanvullende voorz ieningen nodig zijn om  een hoog veiligheids-
niveau in de tunnel te waarborgen. Deze risicoanalyse houdt rekening met mogelijke 
ongevallen die duidelijke gevolge n hebben voor de veiligheid va n weggebruikers in tunnels 
en die bij gebruik van de tunnel zouden kunnen plaatsvinden, alsmede met de aard en omvang 
van de mogelijke gevolgen. 
 
1.2. Minimumeisen 
 
1.2.1.  Ten minste de veiligheidsmaatregelen vereist in  de onderstaande punten worden toegepast om 
een minimum veiligheidsniveau te verzekeren in  alle onder de rich tlijn vallende tunnels. 
Beperkte afwijkingen van deze eisen kunnen worden toegestaan op voorwaarde dat de 
volgende procedure met goed gevolg is afgesloten. 
 De lidstaat of het bestuursorgaan doet aan de Commissie gegevens toekomen over de 
volgende punten: 
 
- de beoogde beperkte afwijking(en); 
 - de dwingende redenen die de beoogde be perkte afwijking noodzakelijk maken; 
 - de alternatieve risicobeperkende maatregelen die toegepast of verste rkt zullen worden om 
een veiligheidsniveau te verzekeren dat te n minste gelijkwaardig is, waarbij bewijs 
daarvoor wordt toegevoegd in de vorm van een analyse van de relevante risico's. 
 
 Het verzoek om een beperkte afwijking word t door de Commissie zo spoedig mogelijk en 
uiterlijk een maand na ontvangs t aan de lidstaten toegezonden. 
30.4.2004 NL Publicatieblad van de Europese Unie L 167/ 
_______________________________________________________________________________ 
 61
 
 Indien er binnen drie maanden na ontvangst van het verzoek door de Commissie, noch door 
de Commissie noch door een lidstaat bezwaren zi jn gemaakt, wordt de beperkte afwijking 
als aanvaard beschouwd en stelt de Commissie alle  lidstaten daarvan in kennis. Indien er wel 
bezwaren zijn gemaakt, doet de Commissie een  voorstel volgens de in artikel 17, lid 2, 
bedoelde procedure. In geval van een negatieve beslissing, wordt de bepe rkte afwijking niet 
toegestaan. 
 
1.2.2.  Om in alle tunnels waarop deze richtlijn van to epassing is eenheid te scheppen, worden geen 
afwijkingen van de eisen in de volgende punten  toegestaan aangaande het ontwerp van de 
veiligheidsvoorzieningen die ter beschikking staan van de tunnelgebruikers (hulpposten, 
verkeersborden en -tekens, uitwijkplaat sen, nooduitgangen, in voorkomend geval de 
heruitzending van radiosignalen).  
 
1.3. Verkeersintensiteit 
 
1.3.1.  In deze bijlage wordt onder "verkeersintensi teit" verstaan: het j aargemiddelde van het 
dagelijkse verkeer dat per ri jstrook door een tunnel gaat. V oor het vaststellen van de 
verkeersintensiteit word t elk motorvoertuig als één eenheid gerekend. 
 
1.3.2. Indien het aantal vrachtwagens zwaarder da n 3,5 ton 15% van het jaargemiddelde van het 
dagelijkse verkeersaanbod overschrijdt, of indien het dagelijkse verkeersaanbod over een 
bepaalde periode aanzienlijk hoger ligt dan he t jaargemiddelde, wordt het extra risico 
geëvalueerd en ingecalculeerd, in die zin da t de verkeersintensiteit met het oog op de 
toepassing van de volgende punten wordt verhoogd. 
30.4.2004 NL Publicatieblad van de Europese Unie L 167/ 
_______________________________________________________________________________ 
 62
2.  Infrastructurele maatregelen 
 
2.1.  Aantal buizen en rijstroken 
 
2.1.1. De voornaamste criteria aan de hand waarva n wordt bepaald of een tunnel met één buis 
dan wel met twee buizen zal worden gebouwd, z ijn de geraamde verkeersintensiteit en 
veiligheid, rekening houdend met aspecten zoals het percentage vrachtwagens, de 
helling en de lengte. 
 
2.1.2.  Indien een 15-jaarsprognose voor tunnels in de ontwerpfase aangeef t dat de verkeers-
intensiteit hoger zal liggen da n 10.000 voertuigen per dag en pe r rijstrook, dient er hoe 
dan ook een tunnel met twee buizen en eenrich tingsverkeer gereed te zijn zodra deze 
waarde wordt overschreden.  
 
2.1.3.  Afgezien van de vluchtstrook blijft de we g binnen en buiten de tunnel hetzelfde aantal 
rijstroken tellen. Als het aantal rijstroken  verandert, gebeurt dat op voldoende afstand 
vóór het tunnelportaal. Deze afstand is ten mins te gelijk aan de afstand die een voertuig 
bij de toegestane maximumsne lheid in 10 seconden aflegt.  Indien dit wegens 
geografische omstandigheden niet mogelijk  is, worden aanvullende en/of strengere 
maatregelen getroffen om de veiligheid te borgen. 
 
2.2.  Tunnelgeometrie 
 
2.2.1. Veiligheid is een punt van bijzondere aandacht bij het ontwerpen van de geometrische 
vorm van het dwarsprofiel en het horizontale en het verticale ali gnement van een tunnel 
en de toeleidende wegen, aangezien deze parameters sterk bepalend zijn voor de kans op en de ernst van ongevallen. 
30.4.2004 NL Publicatieblad van de Europese Unie L 167/ 
_______________________________________________________________________________ 
 63
 
2.2.2. Hellingen van meer dan 5% zijn in nieuwe t unnels niet toegestaan, tenzij er vanuit geo-
grafisch oogpunt geen andere oplossing mogelijk is. 
 
2.2.3. In tunnels met hellingen van meer dan 3%  worden aanvullende en/of strengere maat-
regelen genomen om de veiligheid te verhogen op basis van een risicoanalyse. 
 
2.2.4. Wanneer de rechter rijstrook minder dan 3,5 m breed is en het gebruik van de tunnel aan 
vrachtverkeer is toegestaan, worden op basi s van een risicoanalyse aanvullende en/of 
strengere maatregelen genomen om  de veiligheid te verhogen. 
 
2.3.  Vluchtroutes en nooduitgangen  
 
2.3.1. Nieuwe tunnels zonder vluchtstrook worden  ten behoeve van tunnelgebruikers voorzien 
van al dan niet verhoogde voetpaden waarva n in geval van pech of ongevallen gebruik 
kan worden gemaakt. Deze bepaling is niet  van toepassing wanneer dit wegens de 
constructiekenmerken van de tunnel onmoge lijk of buitensporig duur zou zijn, en het 
een tunnel met eenrichtingsverkeer betreft die uitgerust is met een systeem voor 
permanent toezicht en voor de afsluiting van rijstroken.  
30.4.2004 NL Publicatieblad van de Europese Unie L 167/ 
_______________________________________________________________________________ 
 64
 
2.3.2. In bestaande tunnels waar g een vluchtstroken of voetpaden voorhanden zijn, worden met het 
oog op de veiligheid aanvullende en/o f strengere maatregelen genomen. 
 
2.3.3. Nooduitgangen maken het tunnelg ebruikers mogelijk om bij ongeval of brand de tunnel 
zonder hun voertuig te verlaten en een veilige pl aats te bereiken en bieden de hulpdiensten 
de mogelijkheid om de tunnel ook te voet te bereiken. Voorbeelden van deze nooduitgangen zijn: 
 
- rechtstreekse uitgangen naar buiten, 
 
- dwarsverbindingen tussen tunnelbuizen, 
 
- uitgangen naar een vluchtbuis, 
 
- schuilgelegenheden met een vluchtwe g gescheiden van de tunnelbuis. 
 
2.3.4. Er worden geen schuilgelegenheden gebouw d zonder uitgang naar een vluchtweg naar 
buiten. 
 
2.3.5. Er worden nooduitgangen aangebracht indien uit analyse van de relevante risico's 
(rookontwikkeling en verspreidingssnelheid ond er de heersende loka le omstandigheden) 
blijkt dat de ventilatie- en a ndere veiligheidsvoorzieningen ni et volstaan om de veiligheid 
van de weggebruikers te verzekeren. 
 
2.3.6. Nieuwe tunnels worden in ieder geval voorzien van nooduitgangen indien de verkeers-
intensiteit meer dan 2000 voertui gen per rijstrook bedraagt. 
30.4.2004 NL Publicatieblad van de Europese Unie L 167/ 
_______________________________________________________________________________ 
 65
 
2.3.7. In bestaande tunnels met een lengte van m eer dan 1000 meter en ee n verkeersintensiteit 
van meer dan 2000 voertuigen per rijstrook, wordt nagegaan of het aanbrengen van 
nieuwe nooduitgangen haalbaar en doeltreffend is. 
 2.3.8. Indien er nooduitgangen voorhanden zij n, bedraagt de afstand tussen twee nood-
uitgangen ten hoogste 500 meter. 
 2.3.9. Met passende middelen, zoals deuren, word t voorkomen dat rook en hitte de vlucht-
wegen achter de nooduitgangen binnendringe n, zodat tunnelgebruikers veilig naar 
buiten kunnen en de hulpdiensten toegang tot de tunnel hebben. 
 
2.4.  Toegang voor hulpdiensten 
 
2.4.1. In tunnels met twee buizen die zich op of b ijna op hetzelfde niveau bevinden, worden er 
ten minste om de 1500 meter dwarsverbind ingen aangebracht die geschikt zijn voor 
gebruik door de hulpdiensten. 
 2.4.2. Voorzover geografisch haalbaar, moet het mogelijk zijn om buiten een tunnel met twee 
of meer buizen bij elk portaal de middenberm  over te steken, zodat de hulpdiensten 
onmiddellijk toegang hebben tot een willekeurige buis. 
 2.5.  Vluchthavens 
30.4.2004 NL Publicatieblad van de Europese Unie L 167/ 
_______________________________________________________________________________ 
 66
 
2.5.1. Voor nieuwe tunnels langer dan 1500 meter,  met tweerichtingsverkeer met een lengte van 
meer dan 1500 meter en een verkeersintensite it van meer dan 2000 voertuigen per rijstrook, 
worden maximaal om de 1000 meter vluchthave ns aangebracht, indien geen vluchtstroken 
worden gepland. 
 
2.5.2. Voor bestaande tunnels met tweerichtings verkeer en langer dan 1500 meter met een 
verkeersintensiteit van meer dan 2000 voertuigen per rijstro ok die niet over vluchtstroken 
beschikken, wordt nagegaan of het aanbrengen va n vluchthavens haalbaar en doeltreffend is. 
 
2.5.3. Het aanbrengen van vluchthave ns is niet verplicht wanneer  dit wegens de constructie-
kenmerken van de tunnel onmogelijk of buitensporig duur zou zijn, op voorwaarde dat de voor voertuigen beschikbare breedte, ver hoogde gedeelten en normale rijstroken 
uitgezonderd, in zijn geheel ten minste even breed is als een normale rijstrook.  
 
2.5.4. In de vluchthavens is er een hulppost. 
 
2.6. Drainage 
 
2.6.1. Indien het vervoer van gevaarlijke stoffen is toegestaan, geldt dat ontvlambare en giftige 
stoffen afgevoerd moeten kunnen worden via goed ontworpen goten met roosters of andere voorzieningen in de dwarsdoorsnede van de tunne l. Voorts wordt het afvoersysteem zodanig 
ontworpen en onderhouden dat wordt voorkomen  dat brand en ontvlambare en giftige 
vloeistoffen zich in een tunnel buis of tussen buizen verspreiden. 
30.4.2004 NL Publicatieblad van de Europese Unie L 167/ 
_______________________________________________________________________________ 
 67
 
2.6.2.  Indien in bestaande tunnels ni et aan deze eisen kan worden voldaan, of dit buitensporig duur 
zou zijn, wordt hiermee rekening gehouden wanne er op grond van een analyse van de rele-
vante risico's wordt besloten of het vervoer van gevaarlijke stoffen kan worden toegestaan. 
 
2.7. Brandbestendigheid van de constructies 
 
De hoofdconstructie van alle tunnels waar een  plaatselijke instorti ng van de constructie 
catastrofale gevolgen kan hebbe n, bijvoorbeeld afgezonken tunnels of tunnels die de 
instorting van belangrijke aangr enzende constructies kunnen ve roorzaken, voorziet in een 
voldoende hoog niveau va n brandbestendigheid. 
 
2.8. Verlichting 
 
2.8.1. Er is normale verlichting die de bestuurders, zo wel in de ingangszone al s in de centrale zone, 
dag en nacht een behoorlijk zicht verzekert. 
 
2.8.2. Er is veiligheidsverlichting die tunnelgebruikers voldoende zicht biedt om in hun voertuigen 
de tunnel te kunnen verlaten wanneer de  elektriciteitsvoorziening uitvalt. 
 
2.8.3. Er is evacuatieverlichting zoals evacuatiemarkeringslichten, op een maximale hoogte van 
1,5 meter, die tunnelgebruikers helpt in geval van nood de tunnel te voet te evacueren. 
 
2.9. Ventilatie 
30.4.2004 NL Publicatieblad van de Europese Unie L 167/ 
_______________________________________________________________________________ 
 68
 
2.9.1. Ontwerp, bouw en werking van het ventilatiesysteem zijn berekend op: 
 
- de beheersing van de emissie van verontreinigende stoffen bij normaal verkeer en tijdens 
verkeerspieken, 
- de beheersing van de emissie van verontrein igende stoffen indien het verkeer stilstaat 
wegens een incident of een ongeval, 
- de beheersing van hitte en rook bij brand. 
 
2.9.2. In alle tunnels met een lengte van meer dan 1000 meter en een verkeers intensiteit van meer 
dan 2000 voertuigen per rijstrook wordt een m echanisch ventilatiesy steem geïnstalleerd. 
 
2.9.3. In tunnels met tweerichtingsve rkeer en/of gestremd eenrichtin gsverkeer is langsventilatie 
alleen toegestaan indien uit een risicoanal yse overeenkomstig artikel 13 blijkt dat zulks 
aanvaardbaar is en/of indien er  specifieke maatregelen worden genomen, bijvoorbeeld in de 
vorm van een adequaat verkeersmanagement , kortere afstanden tussen de nooduitgangen, 
rookafzuiging op regelmatige afstanden. 
 
2.9.4. In tunnels waar een mechanisch ventilatie systeem noodzakelijk is en langsventilatie op 
grond van punt 2.9.3. niet is toegestaan, worden  systemen met dwarsv entilatie en semi-
dwarsventilatie aangebracht. Bij brand moeten deze systemen rook kunnen afvoeren. 
 
2.9.5. Bij tunnels met tweerichti ngsverkeer en een verkeersintensiteit van meer dan 2000 voer-
tuigen per rijstrook, met een lengte van meer  dan 3000 meter, die voorzien zijn van een 
bedieningscentrale en dwarsventilatie en/of semi-dwarsventilatie, worden ten minste de 
volgende maatregelen getroffen met betrekking tot de ventilatie:  - er worden lucht- en rookafzuigkleppen geïnstalleerd die apar t of per groep kunnen 
worden bediend; 
30.4.2004 NL Publicatieblad van de Europese Unie L 167/ 
_______________________________________________________________________________ 
 69
 
- de longitudinale luchtsnelheid wordt perman ent gecontroleerd en de sturing van het 
ventilatiesysteem (kleppen, ventilat oren, enz.) wordt hierop aangepast. 
 
2.10.  Hulpposten 
 
2.10.1. Hulpposten zijn bedoeld om diverse veil igheidsvoorzieningen te bieden, in het 
bijzonder noodtelefoons en brandblusapparat uur. Ze zijn echter niet bedoeld om 
weggebruikers te beschermen tegen de gevolgen van brand. 
 
2.10.2. Hulpposten bevinden zich in een wandkast te gen de zijmuur of, bij voorkeur, in een nis. 
Zij zijn voorzien van ten minste een  noodtelefoon en twee brandblusapparaten. 
 
2.10.3. Hulpposten zijn voorhanden in de nabijheid van de ingangen en in de tunnel zelf, voor 
nieuwe tunnels op onderlinge afstanden va n maximaal 150 meter, en voor bestaande 
tunnels op onderlinge afsta nden van maximaal 250 meter.  
 
2.11.  Watervoorziening 
 
In alle tunnels is er water voorziening aanwezig. Bij de portal en en in de tunnel zelf, op 
onderlinge afstanden van maxim aal 250 meter, zijn er br andkranen aanwezig. Indien 
watervoorziening ontbreekt, moet anderszi ns voor voldoende water worden gezorgd. 
30.4.2004 NL Publicatieblad van de Europese Unie L 167/ 
_______________________________________________________________________________ 
 70
 
2.12.  Verkeersborden en -tekens 
 
Er worden speciale borden en -tekens gebruikt  voor alle veiligheidsvoorzieningen voor 
tunnelgebruikers. Bijlage III geeft een overzic ht van de borden, tekens en panelen voor 
tunnels. 
 
2.13.  Bedieningscentrale 
 
2.13.1.  Alle tunnels met een lengte van meer dan 3000 meter en een verkeersintensiteit van 
meer dan 2000 voertuigen per rijstrook be schikken over een bedieningscentrale. 
 
2.13.2. Het toezicht op verscheidene tunnels kan in één bedieningscentrale worden 
gecentraliseerd. 
 
2.14.  Bewakingssystemen 
 
2.14.1. In alle tunnels met een bedieningscentra le worden videobewakingssystemen en een 
systeem van automatische detectie van verkee rsincidenten (zoals stoppende voertuigen) 
en/of branden geïnstalleerd.  
2.14.2.  In alle tunnels die niet over een cont rolecentrum beschikken, worden automatische 
branddetectiesystemen geïnstalleerd indien  de mechanische ventilatie voor rook-
beheersing anders functioneert dan de auto matische ventilatie voor de beheersing van 
verontreinigende stoffen. 
 
2.15.  Voorzieningen om de tunnel af te sluiten 
30.4.2004 NL Publicatieblad van de Europese Unie L 167/ 
_______________________________________________________________________________ 
 71
 
2.15.1.  In alle tunnels met een lengte van meer  dan 1000 meter worden vóór de ingangen 
verkeerstekens aangebracht, zodat de tunnel in geval van nood kan worden afgesloten. 
Met extra middelen, zoals variabele informa tiepanelen en slagbomen, kan een correcte 
naleving worden verzekerd. 
 
2.15.2. Het verdient aanbeveling om in alle t unnels met een lengte van meer dan 3000 meter 
waar een controlecentrum aanwezig is en  de verkeersintensiteit meer dan 2000 voer-
tuigen per rijstrook bedraagt, op afstanden van ten hoogste 1000 mete r voorzieningen aan 
te brengen met behulp waarvan voertuigen in  geval van nood tot st ilstand kunnen worden 
gebracht. Deze voorzieningen bestaan uit ve rkeerstekens en eventueel ook nog andere 
middelen, zoals luidsprekers, variabel e informatiepanelen en slagbomen. 
 
2.16.  Communicatiesystemen 
 
2.16.1.  In alle tunnels met een lengte van meer da n 1000 m en een verkeersintensiteit van meer 
dan 2000 voertuigen per rijstrook wordt appara tuur voor de heruitzending van radio-
signalen voor de hulpdie nsten geïnstalleerd. 
 
2.16.2.  Indien er een controlecentrum aanwezig is, moet het mogelijk zijn om radio-
uitzendingen ten behoeve van de tunnelge bruikers via het eventueel aanwezige 
apparatuur voor de heruit zending van radiosignalen te  onderbreken om dringende 
mededelingen te doen.  
2.16.3.  Schuilplaatsen en andere plekken waar vl uchtende tunnelgebruikers moeten wachten 
alvorens zij naar buiten kunnen, worden met he t oog op het informateren van de tunnel-
gebruikers met luidsprekers uitgerust. 
 
2.17.  Elektriciteitsvoorziening en elektrische circuits 
30.4.2004 NL Publicatieblad van de Europese Unie L 167/ 
_______________________________________________________________________________ 
 72
 
2.17.1. Alle tunnels beschikken over een noodstr oomvoorziening om de werking van voor 
evacuatie essentiële veiligheidsvoorzieningen te verzekeren totdat alle gebruikers de 
tunnel hebben verlaten.  
2.17.2. Elektrische, meet- en regelcircuits zijn  zodanig ontworpen dat plaatselijk falen, 
vanwege bijvoorbeeld brand, geen invl oed heeft op de overige circuits. 
 
2.18.  Brandbestendigheid van de voorzieningen 
 
Het brandbestendigheidsniveau van de tunnel voorzieningen weerspiegelt de technolo-
gische mogelijkheden en dient erop bere kend te zijn bij brand de noodzakelijke 
veiligheidsfuncties in stand te houden. 
 
2.19.  Tabel met informatief overzicht van de minimumeisen 
 
De navolgende tabel geeft een informatieve samenvatting van de minimumeisen zoals 
genoemd in de voorgaande punten. De minimume isen staan in de operationele tekst van 
deze bijlage. 
  z verplicht voor alle tunnels 
∗ verplicht met uitzonderingen   niet verplicht 
☯ aanbevolen   
INFORMATIEF OVERZICHT 
VAN DE MINIMUMEISEN Verkeersintensiteit: 
< 2000 voertuigen per 
rijstrook Verkeersintensiteit: 
> 2000 voertuigen per 
rijstrook Aanvullende voorwaarden voor 
verplichte implementatie, of opmerkingen 
  500-
1000m >1000m 500-
1000m 1000-
3000m>3000m 
2 of meer buizen §2.1 
     Verplicht indien een 15-jaarsprognose 
aangeeft dat verkeersintensiteit >10 000 voert./rijstrook. 
Hellingen <  5% §2.2 ∗ ∗ ∗ ∗ ∗ Verplicht tenzij geografisch niet mogelijk. 
Vluchtroutes §2.3.1 
§2.3.2 
∗ ∗ ∗ ∗ ∗ Verplicht indien er geen vluchtstrook is, tenzij wordt voldaan aan de voorwaarde van §2.3.1. In bestaande tunnels zonder vluchtstrook 
noch voetpad worden aanvullende/ strengere maatregelen genomen. 
Ten minste om de 500 m nooduitgangen §2.3.3 - §2.3.9 
  ∗ ∗ ∗ Implementatie van nooduitgangen in bestaande tunnels per geval te beoordelen. 
Ten minste om de 1500 m dwarsverbindingen voor hulpdiensten §2.4.1 
  / z   / z z Verplicht in tunnels van meer dan 1500 m met twee buizen. 
Oversteken middenberm bij elk portaal §2.4.2 
z z z z z Indien geografisch mogelijk, verplicht buiten tunnels met twee of meer buizen. 
Ten minste om de 1000 m uitwijkplaatsen §2.5 
    / z  / z Verplicht in nieuwe tunnels met tweerichtingsverkeer >1500 m zonder vluchtstroken. In bestaande tunnels met tweerichtingsverkeer >1500 m afhankelijk van analyse. Voor zowel nieuwe als bestaande tunnels afhankelijk van bruikbare extra tunnelbreedte. 
Afvoer voor ontvlambare en giftige stoffen §2.6 ∗ ∗ ∗ ∗ ∗ Verplicht indien vervoer van gevaarlijke stoffen is toegestaan. StructureleMaat-regelen  
Brandbestendigheid van de constructies §2.7 
z z z z z Verplicht waar een pl aatselijke instorting 
catastrofale gevolgen kan hebben. 
  
z verplicht voor alle tunnels 
∗ verplicht met uitzonderingen   niet verplicht 
☯ aanbevolen   
INFORMATIEF OVERZICHT 
VAN DE MINIMUMEISEN Verkeersintensiteit: 
< 2000 voertuigen 
per rijstrook  Verkeersintensiteit: > 2000 
voertuigen per rijstrook Aanvullende voorwaarden voor 
verplichte implementatie, of opmerkingen 
  500-
1000m >1000m 500-
1000m 1000-
3000m >3000m 
Verlichting Normale verlichting §2.8.1 z z z z z  
 Veiligheidsverlichting §2.8.2 z z z z z  
 Evacuatieverlichting §2.8.3 z z z z z  
Mechanische ventilatie §2.9    z z  Ventilatie 
Bijzondere bepalingen voor (semi-) dwarsventilatie §2.9.5 
    z Verplicht in tunnels met tweerichtings-verkeer die voorzien zijn van een bedieningscentrale. 
Hulpposten Ten minste om de 150 m §2.10 
∗ ∗ ∗ ∗ ∗ Toegerust met telefoon en 2 brandblus-apparaten. In bestaande tunnels mag de afstand maximaal 250 m bedragen. 
Watervoorziening Ten minste om de 250 m §2.11 z z z z z Indien watervoorzi ening ontbreekt, 
verplicht anderszins voor water te zorgen. 
Verkeersborden 
en -tekens  §2.12 
z z z z z Voor alle veiligheidsvoorzieningen voor 
tunnelgebruikers (zie bijlage III). 
Bedieningscentrale  §2.13 
    z Het toezicht op versch eidene tunnels kan 
in één bedieningscentrale worden gecentraliseerd. 
Video §2.14     z Verplicht indien er een bedieningscentrale is. Bewakings-systemen 
Automatische incident- en/of branddetectie  §2.14 
z z z z z In tunnels met een bedieningscentrale is ten minste één van beide systemen verplicht. 
Verkeerstekens vóór de ingangen §2.15.1 
 z  z z  Voorzieningen om de tunnel af te sluiten Ten minste om de 1000 m verkeerstekens in de tunnel §2.15.2 
    ☯ Aanbevolen indien er een bedieningscentrale is en de lengte meer dan 3000 m bedraagt. 
 
  
INFORMATIEF OVERZICHT 
VAN DE MINIMUMEISEN Verkeersintensiteit: 
< 2000 voertuigen per 
rijstrook Verkeersintensiteit: 
> 2000 voertuigen per 
rijstrook Aanvullende voorwaarden voor 
verplichte implementatie, of opmerkingen 
  500-
1000m>1000m 500-
1000m1000-
3000m>3000m 
Radiozendapparatuur voor hulpdiensten §2.16.1 
   z z  
Dringende radiomede-delingen voor tunnel-gebruikers §2.16.2 
z z z z z Verplicht indien er apparatuur is voor 
de heruitzening van radiosignalen voor tunnelgebruikers en er een bedieningscentrale is. Commu-nicatie-systemen 
Luidsprekers in schuil-plaatsen en uitgangen. §2.16.3 
z z z z z Verplicht indien tunnelgebruikers bij evacuatie moeten wachten voordat zij naar buiten kunnen. 
Noodelektriciteitsvoorziening §2.17 
z z z z z Om de werking van essentiële veiligheidsvoorzieni ngen te garanderen, 
tenminste tijdens de evacuatie van tunnelgebruikers. 
Brandbestendigheid van de voorzieningen §2.18 
z z z z z Is erop berekend de noodzakelijke veiligheidsfuncties in stand te houden. 
 
30.4.2004 NL Publicatieblad van de Europese Unie L 167/ 
_______________________________________________________________________________ 
 76
3. Operationele maatregelen 
 
3.1. Exploitatiemiddelen 
 
De exploitatie wordt met inzet van de hiervoor  vereiste middelen zodanig georganiseerd dat 
de continuïteit en de veiligheid van het verk eer door de tunnel ver zekerd is. Het bij de 
exploitatie betrokken personeel en de hulpdien sten krijgen een passende initiële en voort-
gezette opleiding. 
 
3.2. Calamiteitenbestrijdingsplannen 
 
Voor alle tunnels zijn calamiteitenbestrijdi ngsplannen beschikbaar. B ij tunnels die beginnen 
en eindigen in verschillende lid staten, beschikken de twee landen samen over één dergelijk 
plan. 
 
3.3. Tunnelwerkzaamheden 
 
Volledige of gedeeltelijke afsluiting van rijstroken vanwege bouw- of onderhoudswerkzaam-
heden die van tevoren zijn gepland, wordt altijd  gerealiseerd buiten de tunnel. Hierbij kan 
gebruik gemaakt worden van variabele informatiepanelen, verkeerstekens en mechanische slagbomen. 
 
3.4. Management van ongevallen en incidenten 
 
Bij ernstige ongevallen of incidenten worden al le van belang zijnde tunnelbuizen onmiddellijk 
voor het verkeer afgesloten. 
30.4.2004 NL Publicatieblad van de Europese Unie L 167/ 
_______________________________________________________________________________ 
 77
 
Dit geschiedt door gelijktijdige activering va n bovengenoemde voorzieningen die zich vóór 
de portalen bevinden, alsook van de eventuee l aanwezige variabele informatiepanelen, 
verkeerstekens en mechanische slagbomen in de  tunnel, zodat al het verkeer buiten en binnen 
de tunnel zo spoedig mogelijk tot stilstand ka n worden gebracht. In tunnels met een lengte 
van minder dan 1000 meter kan de sluiting met a ndere middelen gebeuren. Het verkeer wordt 
zodanig geregeld dat de niet bij het incident/ongev al betrokken voertuigen snel de tunnel 
kunnen verlaten. 
 
De tijd die de hulpdiensten nodig hebben om bij de plaats van het incident te komen is zo kort 
mogelijk en wordt tijdens periodieke oefe ningen gemeten. Bovendien kan het tijdens 
incidenten worden gemeten. In grote tunnels met tweerichtingsverkeer en een hoge verkeers-
intensiteit wordt door middel van een risicoanal yse overeenkomstig artik el 13 bepaald of er 
hulpdiensten bij de twee u iteinden van de tunnel moet en worden gestationeerd. 
 
3.5. Activiteit van de bedieningscentrale 
 
Alle tunnels waarvoor een be dieningscentrale noodzakelijk is, waaronder tunnels die in 
verschillende lidstaten beginnen en eindigen, worden steeds volledig door één bedienings-
centrale bediend. 
 
3.6. Tunnelafsluiting 
 
Bij tunnelafsluitingen (van la nge of korte duur) worden de gebruikers door middel van 
makkelijk toegankelijke informatiesystemen geïn formeerd over de beste alternatieve rijroutes. 
30.4.2004 NL Publicatieblad van de Europese Unie L 167/ 
_______________________________________________________________________________ 
 78
 
Deze alternatieve rijroutes ma ken deel uit van systematische verkeersbeheersplannen. Zij 
moeten erop gericht zijn de doorstroom van he t verkeer zo goed mogelijk te handhaven en de 
secundaire gevolgen voor de veiligheid in omringe nde gebieden zoveel mogelijk te beperken. 
 
De lidstaten doen alles wat redelijkerwijs moge lijk is om te voorkomen dat een tunnel die zich 
uitstrekt over het grondgebied va n twee lidstaten, door slechte weersomstandigheden niet kan 
worden gebruikt. 
 
3.7. Vervoer van gevaarlijke stoffen 
 
Voor de toegang tot tunnels van voertuigen die gevaarlijke stoffen vervoeren, gelden de volgende bepalingen, als omschreven in de Eu ropese regelgeving inzake het vervoer van 
gevaarlijke stoffen over de weg:  - er wordt een risicoanalyse overeenkomstig ar tikel 13 uitgevoerd al vorens de voorschriften 
voor het vervoer van gevaarlijk e stoffen door een tunnel worden  vastgesteld of gewijzigd; 
 
- teneinde de voorschriften te doen naleven, word en vóór de allerlaatste  afrit voor de tunnel 
en bij de tunnelingangen, alsmede op enig e afstand ervóór, passende  borden geplaatst, 
zodat de bestuurders alternatieve routes kunnen kiezen;  
- overweeg specifieke operationele maatregelen die de risico's moeten beperken en verband 
houden met sommige of alle voer tuigen die gevaarlijke stoffen door tunnels vervoeren, 
zoals melding bij aankomst of  het rijden in konvooien di e worden geëscorteerd door 
begeleidende voertuigen; deze maatregelen kunn en per geval worden toegepast indien de 
bovengenoemde risicoanalyse da artoe aanleiding geeft. 
30.4.2004 NL Publicatieblad van de Europese Unie L 167/ 
_______________________________________________________________________________ 
 79
 
3.8. Inhalen in tunnels 
 
Er wordt een risicoanalyse u itgevoerd, teneinde te beslui ten of het vrachtwagens moet 
worden toegestaan om in te halen in tunnels  met meer dan één rijstrook per rijrichting. 
 
3.9. Afstand tussen voertuigen en snelheid  
 
Een juiste snelheid van en een veilige afstand tussen voertuigen zijn bijzonder belangrijk in 
tunnels en moeten nauwlettend in de gaten worden gehouden. Dit houdt in dat 
tunnelgebruikers advies wordt gegeven over passende snelheden en afstanden.  Waar nodig 
worden handhavingsmaatregelen ingevoerd. 
 
Onder normale omstandigheden bewaren de  bestuurders van personenvoertuigen ten 
opzichte van de voorligger een mi nimumafstand die gelijk is aan  de afstand die een voertuig 
in 2 seconden aflegt. Voor vrachtwag ens geldt het dubbele van deze afstand. 
 
Wanneer het verkeer in een tunnel stopt, moet en de weggebruikers ten opzichte van de 
voorligger een minimumafstand van 5 meter be waren, behalve indien zulks wegens een 
noodstop onmogelijk is. 
30.4.2004 NL Publicatieblad van de Europese Unie L 167/ 
_______________________________________________________________________________ 
 80
 
4. Voorlichtingscampagnes 
 
Er worden, in samenwerking met belanghebbenden, regelmatig voorlichtingscampagnes georganiseerd over de veiligheid in tunnels op basis van het geharmoniseerde werk van internationale organisaties. Tijdens deze cam pagnes wordt de weggebruikers uitgelegd hoe 
zij zich correct moeten gedragen als zij een tunnel in- en doorrijden, met name in geval van 
verkeersopstoppingen, motorpech, ongelukken of brand.  Op voor tunnelgebruikers passende plaatsen (b ijvoorbeeld op rustplaat sen voor tunnels, aan 
tunnelingangen waar het verkeer stilstaat of  op het internet) wordt informatie over de 
beschikbare veiligheidsvoorzi eningen verstrekt en wordt hun getoond op welke wijze zij 
zich in een tunnel dienen te gedragen. 
 
 
______________________ 
 
 
30.4.2004 NL Publicatieblad van de Europese Unie L 167/ 
_______________________________________________________________________________ 
 81
BIJLAGE II  
 
Goedkeuring van het ontw erp, veiligheidsdocumentatie, ingebruikstelling 
van een tunnel, wijzigingen en periodieke oefeningen 
 1.  Goedkeuring van het ontwerp  1.1. De bepalingen van deze richtlijn worden toegepast vanaf de voorontwerpfase.  1.2. Vóór het begin van de bouwwerkzaamhede n bundelt de tunnelbeheerder de in de 
punten 2.2 en 2.3 omschreven veiligheidsdocumentatie voor een tunnel in de ontwerpfase en raadpleegt hij de veilighe idsbeambte. De tunnel beheerder legt de 
veiligheidsdocumentatie aan het bestuursorgaan voor, vergezeld van het advies van 
de veiligheidsbeambte en/of in voorkome nd geval van de inspectie-instantie. 
 1.3. Het ontwerp wordt in voorkomend geva l goedgekeurd door het verantwoordelijke 
orgaan, dat de tunnelbeheerder en het bestuurso rgaan in kennis ste lt van zijn besluit. 
 2. Veiligheidsdocumentatie  2.1. De tunnelbeheerder bundelt voor elke tunne l de veiligheidsdocumentatie en werkt 
deze permanent bij. Hij verstrekt een kopie van de veiligheidsdocumentatie aan de 
veiligheidsbeambte. 
30.4.2004 NL Publicatieblad van de Europese Unie L 167/ 
_______________________________________________________________________________ 
 82
 
2.2. De veiligheidsdocumentatie beschrijft de preventieve en veiligheidsmaatregelen die 
noodzakelijk zijn om de veiligheid van gebr uikers te verzekeren, rekening houdend met 
mensen met beperkte mobiliteit en met gehandic apten, de aard van de route, de configuratie 
van de constructie, de omgeving, de aard van het verkeer en de in artikel 2 van de richtlijn 
omschreven actieradius van de hulpdiensten. 
 2.3. De veiligheidsdocumentatie voor een tunnel in  de ontwerpfase omvat in het bijzonder: 
 
- een beschrijving van de geplande constructie  en de toegang daartoe, tezamen met de 
plannen die noodzakelijk zijn om inzicht te ve rschaffen in het ontwerp en de verwachte 
wijze van exploitatie; 
 - een verkeersprognose die met opgave van re denen specificeert welke omstandigheden 
voor het vervoer van gevaarlijk e stoffen worden verwacht, te zamen met de risicoanalyse 
die overeenkomstig punt 3.7 va n bijlage I is vereist; 
 - een specifieke risicoinvent arisatie die mogelijke ongelukken beschrijft die duidelijke 
gevolgen hebben voor de veiligheid van weggebr uikers in tunnels en  die bij gebruik van 
de tunnel zouden kunnen plaatsvinden, alsmede de aard en omvang van de mogelijke gevolgen; de studie dient met argumente n onderbouwde suggesties te doen voor 
maatregelen ter beperking van de kans op ongevallen en de gevolgen daarvan; 
 - een veiligheidsadvies van een deskundige  of een gespecialiseerde organisatie op 
veiligheidsgebied, eventueel de inspectie-instantie. 
30.4.2004 NL Publicatieblad van de Europese Unie L 167/ 
_______________________________________________________________________________ 
 83
 
2.4. De veiligheidsdocumentatie voor een tunnel in de ingebruikstellingsfase omvat, naast de 
elementen die de documentatie voor een tunnel in de ontwerpfase moet omvatten, tevens: 
 
- een beschrijving van de organi satie, de personele en materi ële middelen en de instructies 
die door de tunnelbeheerder ten behoeve van het gebruik en het onderhoud van de tunnel 
zijn opgesteld; 
 - een in samenwerking met de hulpdiensten opge steld calamiteitenbestr ijdingsplan waarin 
ook rekening wordt gehouden met mensen met be perkte mobiliteit en met gehandicapten; 
 - een beschrijving van het systeem van pe rmanente terugkoppeling van ervaring ten 
behoeve van de registratie en analyse van significante incidenten en ongelukken. 
 
2.5. De veiligheidsdocumentatie voor een in gebruik zijnde tunnel omvat, naast de elementen die 
de documentatie voor een tunnel in de inge bruikstellingsfase moet omvatten, tevens:  
 
- een verslag en analyse van significante incidenten en ongelukken, die sedert de 
inwerkingtreding van deze ri chtlijn hebben plaatsgevonden; 
 - een lijst van de uitgevoerde veiligheidsoefen ingen en een analyse van de lering die hieruit 
getrokken is. 
 3. Ingebruikstelling 
 
3.1. Voor de eerste openstelling van een tunnel voor het openbaar verkeer verleent het bestuurs-
orgaan zijn goedkeuring volge ns onderstaande procedure. 
30.4.2004 NL Publicatieblad van de Europese Unie L 167/ 
_______________________________________________________________________________ 
 84
 
3.2. Deze procedure wordt ook gevolgd voor de openstelling van een tunnel voor het openbaar 
verkeer na ingrijpende wijzigingen in de cons tructie of exploitatie, of na een belangrijke 
verbouwing van de tunnel waardoor bepaalde onderdelen van de veiligheidsdocumentatie 
wellicht ingrijpend gewijzigd moeten worden. 
 
3.3. De tunnelbeheerder stuurt de in punt 2.4. vermelde veiligheids documentatie naar de veilig-
heidsbeambte, die zijn advies  geeft inzake de ope nstelling van de tunnel voor het openbaar 
verkeer. 
 
3.4. De tunnelbeheerder stuurt deze veiligheids documentatie naar het bestuursorgaan, vergezeld 
van het advies van de veiligheidsbeambte. Het bestuursorgaan beslist of de tunnel voor het openbaar verkeer kan worden opengesteld en of hierbij beperkende voorwaarden moeten 
gelden. Het bestuursorgaan informeert vervol gens de tunnelbeheerde r. Een kopie van dit 
besluit wordt toegestuurd aan de hulpdiensten. 
 
4. Wijzigingen 
 
4.1. Voor elke wezenlijke wijziging in de constr uctie, voorzieningen of exploitatie, waardoor 
bepaalde onderdelen van de veiligheidsdocum entatie wellicht ingrijpend moeten worden 
gewijzigd, verzoekt de tunnelbeheerder opnieuw om goedkeuring van de exploitatie 
overeenkomstig de in punt 3 omschreven procedure. 
30.4.2004 NL Publicatieblad van de Europese Unie L 167/ 
_______________________________________________________________________________ 
 85
 
4.2. De tunnelbeheerder stelt de veiligheidsbeambte in kennis van alle ande re wijzigingen in de 
constructie en de exploitatie. Voordat aa npassingswerkzaamheden aan de tunnel worden 
ondernomen, verstrekt de tunnelbeheerder de veiligheidsbeambte voorts documentatie 
waarin de voorstelle n worden toegelicht. 
 
4.3. De veiligheidsbeambte onderzoekt de gevolge n van de aanpassing en stelt de tunnel-
beheerder in ieder geval in kennis van zijn advies. De tunnelbeheerder zendt een kopie aan 
het bestuursorgaan en de hulpdiensten.  
 
5. Periodieke oefeningen 
 
De tunnelbeheerder en de hulpdiensten organi seren in samenwerking met de veiligheids-
beambte gemeenschappelijke periodieke oefe ningen voor het tunnelpersoneel en de 
hulpdiensten. 
 
Die oefeningen: 
 
- moeten zo realistisch moge lijk zijn en dienen te co rresponderen met de ter zake 
gedefinieerde incidentscenario's; 
 
- dienen duidelijke evaluatie resultaten op te leveren; 
30.4.2004 NL Publicatieblad van de Europese Unie L 167/ 
_______________________________________________________________________________ 
 86
 
- dienen schade aan de tunnel te voorkomen; 
 
- kunnen tevens gedeeltelijk uitgevoerd word en met modellen of computersimulaties die 
aanvullende resultaten kunnen opleveren. 
 
a) Er worden ten minste om de vier jaar in el ke tunnel echte oefeningen onder zo realistisch 
mogelijke omstandigheden gehouden. Tunnelafsluiting is alleen vereist als het verkeer op een 
aanvaardbare manier kan worden omgeleid.  Elk tussenliggend jaar worden  er gedeeltelijke en/of 
simulatieoefeningen gehouden. In ge bieden waarin verscheidene t unnels vlak in elkaars nabij-
heid liggen, moet de echte oefening in ten minste één van die tunnels worden gehouden.  
 b) De veiligheidsbeambte en de hulpdiensten evalueren gezamenlijk deze oefeningen, stellen een 
verslag op en doen eventueel voorstellen. 
 
 
____________________ 
  
30.4.2004 NL Publicatieblad van de Europese Unie L 167/ 
_______________________________________________________________________________ 
 87
BIJLAGE III  
 
Verkeersborden en -tekens voor tunnels 
 
1. Algemene eisen 
 Hieronder staan verkeersborden, -tekens en sy mbolen voor tunnels. De in dit hoofdstuk 
genoemde verkeersborden en -tekens worden be schreven in het Verdrag van Wenen inzake 
verkeerstekens van 1968, tenzij anders vermeld. Om het begrip van borden en tekens wereldw ijd te verbeteren, is het in deze bijlage 
omschreven systeem van borden en tekens ge baseerd op het gebruik van vormen en kleur-
kenmerken voor elke categorie borden en tekens en, voor zover mogelijk, het gebruik van grafische symbolen in plaats van opschriften. Indien de lidstate n van oordeel zijn dat de voor-
geschreven borden, tekens en symbolen moeten  worden gewijzigd, mogen deze wijzigingen 
de essentiële kenmerken van de symbolen niet aantasten.  Wanneer lidstaten het Verdrag van 
Wenen niet toepassen, mogen de voorgeschrev en borden, tekens en symbolen worden 
gewijzigd, voor zover de wijzigingen de  essentiële inhoud ervan niet aantasten.  
 
1.1. De volgende veiligheidsvoorzieningen in t unnels worden met verkeersborden aangeduid: 
 
Vluchthavens;  Nooduitgangen:
 alle soorten nooduitgangen worden met hetzelfde bord aangegeven; 
 
 Vluchtroutes: de twee dichtstbijzijnde nooduitg angen worden op afstanden van maximaal 
25 m op een hoogte van 1 tot 1,5 m boven wegni veau op de tunnelwanden aangegeven, onder 
vermelding van de afstanden naar de uitgangen; 
30.4.2004 NL Publicatieblad van de Europese Unie L 167/ 
_______________________________________________________________________________ 
 88
 
 Hulpposten:  borden om de aanwezigheid van noodtel efoons en brandblusapparatuur aan te 
geven. 
 
1.2. Radio: 
 
 In tunnels waarin de gebruikers informa tie kunnen ontvangen via hun radio worden vóór de 
tunnelingang passende borden en tekens geplaats t die de gebruikers informeren over de wijze 
van ontvangst van de informatie.  
1.3. Borden, tekens en markeringen zijn zo ontworp en en geplaatst dat ze du idelijk zichtbaar zijn. 
 
2. Beschrijving van borden, tekens en panelen 
De lidstaten maken gebruik van passende bor den en tekens, in voorkomend geval in de 
waarschuwingszone vóór, in en na de tunnel. B ij het ontwerpen van de borden en tekens van 
een tunnel wordt rekening gehouden met het plaatselijke verkeer, de bouwomstandigheden 
en andere lokale omstandigheden. Er wordt ge bruik gemaakt van borden en tekens overeen-
komstig het Verdrag van Wenen betreffende ve rkeerstekens, behalve in lidstaten die het 
Verdrag van Wenen niet toepassen. 
30.4.2004 NL Publicatieblad van de Europese Unie L 167/ 
_______________________________________________________________________________ 
 89
 
2.1. Tunnelbord 
 
 
 Het volgende bord wordt aan elke ingang van de tunnel 
geplaatst:  Bord E11A voor verkeerst unnels van het Verdrag van 
Wenen; De lengte wordt vermeld in het onderste deel van het paneel of op een extra paneel H2. Voor tunnels met een lengte van meer dan 3000 m wordt de resterende lengte  van de tunnel om de 1000m 
aangegeven. 
 
De naam van de tunnel kan ook worden aangegeven. 
  
 
2.2. Horizontale verkeerstekens 
 De rand van de rijbaan moet voorzi en zijn van overlangse markering. 
In tunnels met tweerichtingsverk eer moet duidelijk zichtbaar ma teriaal worden gebruikt om 
de middenstreep (enkele of dubbele streep) die beide rijrichtingen scheidt, te markeren. 
 
2.3. Borden, tekens en panelen voor  het signaleren van voorzieningen 
 
Hulpposten  
 
De hulpposten zijn voorzien van informatieve  borden en tekens die overeenkomstig het 
Verdrag van Wenen F-borden en tekens zijn en de voorzieningen voor weggebruikers aan-
geven: 
 Noodtelefoon  
  
 
  
 Brandblusapparaat  
 
 
 
30.4.2004 NL Publicatieblad van de Europese Unie L 167/ 
_______________________________________________________________________________ 
 90
 
In hulpposten die door een deur van de tunnel gescheid en zijn, geeft een duidelijk leesbare tekst in 
passende talen aan dat de hulppost geen besche rming biedt bij brand. Hieronder vindt u een 
voorbeeld:  
″"THIS AREA DOES NOT PROVIDE  
PROTECTION FROM FIRE  
 
Follow signs to emergency exits" 
 
Vluchthavens  
 
De borden en tekens om vluchthavens aan te geven, zijn overeenkomstig het Verdrag van Wenen 
E-borden en tekens. Noodtelefoons en brandblusa pparaten worden op een extra paneel of op het 
bord of teken zelf aangegeven.  
  
 

30.4.2004 NL Publicatieblad van de Europese Unie L 167/ 
_______________________________________________________________________________ 
 91
 
Nooduitgangen  
 
De borden voor "Nooduitgangen" zijn overee nkomstig het Verdrag van Wenen G-borden.  
Hieronder vindt u een aantal voorbeelden:  
  
 
 Op de tunnelwanden moet ook worden aangegeven w aar zich de twee dichtstbijzijnde uitgangen 
bevinden. Hieronder vindt u een aantal voorbeelden:  
 
  
 
 
Borden of tekens per rijstrook 
 
De borden of tekens kunnen cirkel vormig of rechthoekig zijn 
 
   Variabele informatieborden en -tekens 
 
Elk variabel informatiebord of -teken bevat dui delijke aanwijzingen om tunnelgebruikers op de 
hoogte te brengen van verkeersopstoppingen, moto rpech, ongelukken, brand of andere gevaren. 
 
___________________