NL Publicatieblad van de Europese Unie C 131/1

ADVIES VAN DE COMMISSIE

van 27 mei 2008

overeenkomstig artikel 7 van Richtlijn 98/37/EG van het Europees Parlement en de Raad over een verbodsmaatregel van Finland betreffende een houtoogstmachine van het merk HARVERI MD-2007-144

(Voor de EER relevante tekst)

(2008/C 131/01)

1. Kennisgeving door de Finse autoriteiten

In artikel 2, lid 1, van Richtlijn 98/37/EG inzake de onderlinge aanpassing van de wetgevingen van de lidstaten betreffende machines is bepaald dat de lidstaten alle dienstige maatregelen moeten treffen om ervoor te zorgen dat de machines waarop die richtlijn van toepassing is, uitsluitend in de handel kunnen worden gebracht en in bedrijf kunnen worden gesteld indien zij, wanneer zij op passende wijze zijn geïnstalleerd en onderhouden en overeenkomstig hun bestemming worden gebruikt, geen gevaar opleveren voor de veiligheid en de gezondheid van personen en, in voorkomend geval, van huisdieren of voor de veiligheid van goederen.

Ingevolge artikel 7, lid 1, van de richtlijn moet een lidstaat die vaststelt dat machines die voorzien zijn van de CE-markering bij gebruik overeenkomstig hun gebruiksdoel de veiligheid van personen en, in voorkomend geval, van huisdieren of goederen in gevaar dreigen te brengen, alle nodige maatregelen nemen om de machines uit de handel te nemen, het in de handel brengen en in bedrijf stellen te verbieden of het vrije verkeer ervan te beperken. De lidstaat stelt de Commissie onmiddellijk van deze maatregel in kennis en geeft de redenen van zijn besluit aan.

Op 5 november 2007 hebben de Finse autoriteiten de Europese Commissie in kennis gesteld van een verbodsmaatregel betreffende het in de handel brengen van een houtoogstmachine van het merk HARVERI, vervaardigd door Oy RCM Harvester Ltd, Aakkulantie 46, FI-36220 Kangasala.

Overeenkomstig artikel 7, lid 2, van de richtlijn spreekt de Commissie zich na overleg met de betrokken partijen uit over de vraag of een dergelijke maatregel gerechtvaardigd is. Indien de Commissie de maatregel gerechtvaardigd acht, stelt zij de lidstaten daarvan in kennis zodat zij, overeenkomstig hun verplichtingen krachtens artikel 2, lid 1, alle dienstige maatregelen met betrekking tot de machine in kwestie kunnen nemen.

2. Door de Finse autoriteiten aangevoerde redenen

De HARVERI houtoogstmachine waarop de maatregel van de Finse autoriteiten betrekking heeft, is een kleine oogstmachine voor het dunnen van bossen. De machine heeft een gemotoriseerd terreinonderstel met aan de voorkant een gelede arm waarop een snijinrichting is gemonteerd. De machine is bedoeld om bomen te vellen, ze van hun takken te ontdoen en in stukken te zagen, de stukken op een op het onderstel gemonteerd rek te laden, ze te vervoeren en op de grond te lossen door het rek naar één kant om te kiepen. Alle functies van de machine worden door middel van een radiografische afstandsbediening gestuurd door een bediener te voet.

Als reden voor de verbodsmaatregel werd door de Finse autoriteiten opgegeven dat de machine niet voldeed aan de volgende fundamentele veiligheids- en gezondheidseisen van bijlage I bij Richtlijn 98/37/EG:

1.1.2. In het ontwerp van de machine verwerkte veiligheidsbeginselen

De fabrikant heeft niet aangetoond dat de in het ontwerp van de machine verwerkte veiligheidsbeginselen in de gegeven volgorde bij het ontwerp en de bouw van de machine zijn toegepast.

1.3.1. Stabiliteit

Er zijn onvoldoende maatregelen getroffen om te voorkomen dat de bediener door de machine wordt verpletterd als die tijdens het gebruik op ruige en hellende oppervlakken omslaat.

1.3.2. en 3.4.2. Gevaar voor breuken tijdens het gebruik en 1.3.3. Gevaar door vallende of wegschietende voorwerpen

Er zijn onvoldoende structurele maatregelen genomen om te voorkomen dat de bediener gewond raakt door vallende bomen of geraakt wordt door wegschietende voorwerpen, zoals delen van de kettingzaag wanneer die tijdens het gebruik breekt.

3.2.1. Bestuurdersplaats

Er zijn onvoldoende maatregelen getroffen om ervoor te zorgen dat de bediener de machine niet kan bedienen vanaf andere dan de in de fabriekshandleiding bedoelde posities om goed zicht te krijgen.

3. De opmerkingen van de fabrikant

Op 26 november 2007 heeft de Commissie de fabrikant schriftelijk verzocht zijn opmerkingen over de maatregel van de Finse autoriteiten mee te delen.

De fabrikant heeft per brief van 14 december 2007 geantwoord onder bijsluiting van schriftelijke opmerkingen en afschriften van twee verklaringen ter staving van een bij de hoogste administratieve rechter in Finland ingesteld beroep tegen de verbodsmaatregel. Op 29 januari 2008 vond een bijeenkomst plaats tussen vertegenwoordigers van de fabrikant en de diensten van de Commissie.

De fabrikant stelde dat de in het ontwerp van de machine verwerkte veiligheidsbeginselen in deel 1.1.2 van bijlage I bij de richtlijn bij het ontwerp en de bouw van de machine correct waren toegepast.

Wat de stabiliteit van de machine betreft, stelde de fabrikant dat de machine was uitgerust met een ophangingssysteem waardoor het onderstel op een ongelijke ondergrond in een stabiele positie bleef en dat de maximumsnelheid van de machine qua ontwerp beperkt was tot 3,7 km/h.

Wat het gevaar door wegschietende voorwerpen en het gevaar voor breuken tijdens het gebruik betreft, wees de fabrikant erop dat ter preventie van deze risico's een beschermende behuizing rond de snijinrichting was aangebracht. De op de HARVERI houtoogstmachine gemonteerde snijinrichting en de beschermende behuizing vormden een onderdeel dat identiek was met een op veel andere types houtoogstmachines gemonteerd onderdeel en dat in de praktijk veilig en betrouwbaar was gebleken.

Wat de bestuurdersplaats betreft, stelde de fabrikant dat de handleiding nauwkeurige aanwijzingen bevatte omtrent het veilige gebruik van de machine en de voor de bediener vereiste scholing.

De fabrikant heeft de Commissie laten weten dat een nieuwe versie van de houtoogstmachine in ontwikkeling is die voorzien is van een inrichting die de machine stopt zodra de afstandsbediening binnen een gegeven afstand van het onderstel komt. De fabrikant verklaarde echter dat de hiervoor vereiste technische middelen nog niet voorhanden waren toen de HARVERI houtoogstmachine voor het eerst ontworpen werd en in de handel werd gebracht.

4. Opmerkingen van de Commissie

Ten aanzien van de door de Finse autoriteiten genoemde non-conformiteiten merkt de Commissie het volgende op:

1.1.2. In het ontwerp van de machine verwerkte veiligheidsbeginselen

Volgens deel 1.1.2, punt a), van bijlage I bij Richtlijn 98/37/EG moeten de door de fabrikant genomen maatregelen erop gericht zijn elk ongevalsrisico gedurende de te verwachten levensduur van de machine volledig uit te sluiten, ook wanneer deze risico's het gevolg zijn van te voorziene abnormale omstandigheden. Volgens punt b) van hetzelfde deel hebben maatregelen om risico's te beperken en beveiligingsmaatregelen voorrang op informatie voor de gebruikers over nog aanwezige risico's en opleiding. Volgens punt c) van hetzelfde deel moet de fabrikant bij het ontwerpen en de bouw van de machine alsmede bij de opstelling van de gebruiksaanwijzing niet alleen uitgaan van een normaal gebruik van de machine, maar tevens van het redelijkerwijze te verwachten gebruik. De machine dient zodanig te zijn ontworpen dat abnormaal gebruik, indien gevaarlijk, wordt voorkomen.

De Commissie is van mening dat de conformiteit met deze eisen beoordeeld moet worden in het licht van de maatregelen die genomen zijn om aan de hieronder genoemde fundamentele veiligheids- en gezondheidseisen te voldoen.

1.3.1. Stabiliteit

Deel 1.3.1 van bijlage I bepaalt dat de machine, de onderdelen daarvan en de bijbehorende installaties zodanig moeten zijn ontworpen en gebouwd dat zij onder normale bedrijfsomstandigheden (eventueel rekening houdend met de klimatologische omstandigheden) voldoende stabiliteit bezitten om zonder gevaar voor kanteling, omvallen of ongewenste verplaatsingen te kunnen worden gebruikt.

In dit verband merkt de Commissie op dat het onderstel en het ophangingssysteem van de HARVERI houtoogstmachine zo zijn ontworpen dat de machine tijdens verplaatsingen en gebruik op oneffen terrein stabiel blijft. De Commissie is van oordeel dat de Finse autoriteiten niet hebben aangetoond dat de HARVERI houtoogstmachine niet aan dit vereiste voldoet. Ondanks de door de fabrikant getroffen maatregelen blijft echter het risico bestaan dat de machine op steile hellingen kantelt of omslaat.

1.3.2. en 3.4.2. Gevaar voor breuken tijdens het gebruik

Deel 1.3.2. van bijlage I over het gevaar van breuken tijdens het gebruik schrijft voor dat de verschillende delen van de machine, alsmede de verbindingen daartussen, bestand moeten zijn tegen de belastingen en spanningen waaraan zij worden blootgesteld tijdens het gebruik waarvoor de fabrikant de machine heeft bestemd. Indien er, ondanks de getroffen voorzorgsmaatregelen, gevaar bestaat dat bewegende delen uiteenspringen of breken, moeten deze bewegende delen zodanig zijn gemonteerd en geplaatst dat bij een breuk de stukken worden tegengehouden. Deel 3.4.2 van bijlage I over het gevaar van breuken tijdens het gebruik van mobiele machines schrijft voor dat met grote snelheid ronddraaiende onderdelen van machines waarbij ondanks de voorzorgsmaatregelen het gevaar van breken of uiteenspringen bestaat, zodanig gemonteerd en afgeschermd moeten zijn dat de stukken worden opgevangen of, wanneer dat niet mogelijk is, niet in de richting van de bestuurdersplaats en/of de bedieningsplaatsen kunnen worden geslingerd.

In dit verband merkt de Commissie op dat, teneinde risico's als gevolg van het breken van de kettingzaag tijdens het gebruik te voorkomen, de snijinrichting van de HARVERI houtoogstmachine omgeven is door een beschermende behuizing die compatibel is met de functie van de machine. De Commissie is van oordeel dat de Finse autoriteiten niet hebben aangetoond dat de machine niet aan deze vereisten voldoet. Ondanks de door de fabrikant getroffen maatregelen blijft echter gevaar voor breuken tijdens het gebruik bestaan.

1.3.3. Gevaar door vallende of wegschietende voorwerpen en 3.2.1. Bestuurdersplaats

Deel 1.3.3. van bijlage I schrijft voor dat er voorzorgsmaatregelen genomen moeten worden om het vallen of wegschieten van voorwerpen (bewerkte stukken, werktuig, spaanders, splinters, stukken enz.) die een gevaar kunnen opleveren, te voorkomen. Deel 3.2.1 van bijlage I schrijft met name voor dat het zicht vanaf de bestuurdersplaats zodanig moet zijn dat de bestuurder de machine met haar werktuigen in de beoogde werkomstandigheden kan doen werken zonder dat hijzelf of anderen daarbij aan gevaar worden blootgesteld.

In dit verband merkt de Commissie op dat er tijdens het gebruik van de HARVERI houtoogstmachine gevaar door wegschietende stukken bij het breken van de kettingzaag blijft bestaan, aangezien de snijinrichting niet geheel omsloten kan worden. Uit de fabriekshandleiding blijkt dat de snelheid van de kettingzaag tijdens het zagen 35 m/s bedraagt en zelfs hoger is als de zaag niet in contact is met de boom, en dat de kinetische energie van een stuk van een gebroken ketting even groot is als van een kogel uit een pistool. De handleiding vermeldt dat er kans op ernstig of dodelijk letsel bestaat binnen het werkingsbereik in een hoek van 60e aan weerszijden van de middellijn van de snijinrichting.

De Commissie merkt op dat er ook gevaar door vallende voorwerpen bestaat. De fabriekshandleiding vermeldt dat tijdens kapwerkzaamheden de kans bestaat dat de boom door zijn gewicht of hoek, door wind, sneeuw of andere bomen, door een storing aan een van de onderdelen van de machine of door een bedieningsfout in een onbedoelde richting valt. De Commissie merkt op dat de bediener ook de kans loopt getroffen te worden door vallende stukken hout, met name wanneer deze op de grond gelost worden door kanteling van het rek boven op het onderstel.

De Commissie merkt verder op dat de bediener kans loopt verpletterd te worden als de machine op steile hellingen kantelt of omslaat.

Uit de fabriekshandleiding blijkt dat de bediener op een veilige afstand van de machine moet staan wanneer hij de afstandsbediening gebruikt. Deze afstand bedraagt ongeveer 2 meter vanaf de achterkant en ongeveer 4 meter vanaf de zijkant van de machine. Voorts waarschuwt de handleiding de bediener ervoor dat deze zich nooit binnen het werkingsbereik voor de machine of in de zaaglijn van de kettingzaag mag ophouden wanneer bomen worden gekapt of in stukken worden gezaagd.

De Commissie is van oordeel dat redelijkerwijze verwacht kan worden dat de bediener ondanks deze instructies en waarschuwingen de veilige zone kan verlaten en een onveilige positie kan innemen om tijdens kap- en zaagwerkzaamheden beter zicht te krijgen op de snijinrichting of op het traject van de machine tijdens verplaatsingen. In dit verband merkt de Commissie op dat in een door de Finse autoriteiten verstrekte reclamebrochure voor de HARVERI houtoogstmachine drie foto's van de machine staan waarop de bediener zich tijdens het gebruik dicht bij de machine buiten de in de handleiding genoemde veiligheidszone ophoudt. De Commissie merkt op dat de HARVERI houtoogstmachine niet ontworpen en gebouwd is om dergelijk abnormaal gebruik te voorkomen, zoals voorgeschreven in deel 1.1.2, onder c), van bijlage I, aangezien de afstandsbediening vanaf elke plaats rond de machine gebruikt kan worden.

De Commissie herinnert eraan dat het, volgens de tweede inleidende opmerking bij bijlage I, gezien de stand van de techniek mogelijk is dat de doelen die door de in de richtlijn vermelde fundamentele veiligheids- en gezondheidseisen worden gesteld, niet kunnen worden bereikt. In dat geval moeten deze doelen bij ontwerp en bouw van de machine zoveel mogelijk worden nagestreefd.

De Commissie wijst erop dat de geharmoniseerde norm voor houtoogstmachines EN 14861:2004 voorschrijft dat dergelijke machines voorzien moeten zijn van een cabine, een constructie ter bescherming tegen vallende voorwerpen, een kantelbeveiligingsinrichting en een constructie ter bescherming van de bediener tegen risico's door kantelen of omslaan en vallende of wegschietende voorwerpen. Hoewel deze norm werd vastgesteld nadat de HARVERI houtoogstmachine voor het eerst ontworpen werd en in de handel werd gebracht, en hoewel de toepassing van de norm vrijwillig is en zij geen specificaties bevat voor afstandsbestuurde machines, is de Commissie van oordeel dat zij een aanwijzing omtrent de stand van de techniek geeft waarmee fabrikanten van houtoogstmachines rekening dienen te houden en dat alternatieve oplossingen om te voldoen aan de fundamentele veiligheids- en gezondheidseisen van bijlage I een beschermingsniveau moeten bieden dat ten minste gelijkwaardig is met het door de desbetreffende geharmoniseerde norm voorgeschreven niveau.

De Commissie merkt verder op dat, ook al waren de technische middelen om het gebruik van de afstandsbediening vanaf onveilige posities onmogelijk te maken niet voorhanden toen de HARVERI houtoogstmachine voor het eerst ontworpen werd en in de handel werd gebracht, de fabrikant rekening moet houden met ontwikkelingen in de stand van de techniek voor machines die hij daarna in de handel brengt teneinde de in de fundamentele veiligheids- en gezondheidseisen gestelde doelen zo dicht mogelijk te benaderen.

5. Advies van de Commissie

In het licht van de beschikbare documentatie en de opmerkingen van de betrokken partijen is de Commissie van oordeel dat de Finse autoriteiten hebben aangetoond dat de HARVERI houtoogstmachine niet voldoet aan de fundamentele veiligheids- en gezondheidseisen 1.3.3 en 3.2.1, in samenhang met de tweede inleidende opmerking, en de fundamentele veiligheids- en gezondheidseis 1.1.2 van bijlage I bij Richtlijn 98/37/EG en dat dit een kans op ernstig of dodelijk letsel bij bedieners met zich meebrengt.

Na de vereiste procedure te hebben gevolgd, is de Commissie bijgevolg van mening dat de door de Finse autoriteiten genomen maatregel gerechtvaardigd is.