BIJLAGE I

DEFINITIES VAN STATISTISCHE BEGRIPPEN

Consumptie ingedeeld volgens de classificatie van individuele consumptie naar doel (COICOP)

De consumptie ingedeeld volgens de classificatie van individuele consumptie naar doel (COICOP) is gebaseerd op het begrip “consumptieve bestedingen van huishoudens” uit het Europees systeem van rekeningen (ESR 2010 (1)), voor zover van toepassing op het domein “consumptie”. Het begrip verwijst naar de uitgaven van particuliere huishoudens voor goederen en diensten ter bevrediging van hun behoeften of wensen.

De consumptieve bestedingen van huishoudens omvatten bijvoorbeeld:

a) woondiensten door bewoners van een eigen huis (huurwaarde);

b) eigen consumptie;

c) uitgaven voor posten die niet als intermediair verbruik worden behandeld, zoals: 1. materiaal voor kleine reparaties aan en de inrichting van woningen, voor zover deze zowel door huurders als door eigenaren worden verricht; 2. materiaal voor reparaties en onderhoud van duurzame consumptiegoederen, inclusief voertuigen;

d) uitgaven voor posten die niet als investeringen worden behandeld, met name duurzame consumptiegoederen, die gedurende diverse verslagperioden in gebruik blijven; hiertoe behoort ook de eigendomsoverdracht van bepaalde duurzame goederen door een onderneming aan een huishouden;

e) rechtstreeks in rekening gebrachte financiële diensten die door huishoudens worden verbruikt (d.w.z. exclusief IGDFI);

f) verzekeringsdiensten ter waarde van de werkelijk in rekening gebrachte vergoeding voor de dienst;

g) diensten van pensioenfondsen ter waarde van de werkelijk in rekening gebrachte vergoeding voor de dienst;

h) betalingen van huishoudens voor licenties, vergunningen enz., die als aankopen van diensten worden beschouwd;

i) de aankoop van output tegen een economisch niet-significante prijs, bijvoorbeeld toegangskaarten voor een museum.

De consumptieve bestedingen van de huishoudens omvatten niet:

a) sociale overdrachten in natura, zoals uitgaven die in eerste instantie door huishoudens worden gedaan, maar die naderhand door de sociale verzekering worden vergoed, bijvoorbeeld bepaalde uitgaven voor gezondheidszorg;

b) uitgaven voor posten die worden behandeld als intermediair verbruik of als bruto-investeringen, zoals: 1. uitgaven van huishoudens die een onderneming zonder rechtspersoonlijkheid in eigendom hebben, wanneer deze uitgaven voor zakelijke doeleinden zijn gedaan, bijvoorbeeld voor duurzame goederen als voertuigen, meubelen of elektrische apparatuur (bruto-investeringen in vaste activa) of voor niet-duurzame goederen als brandstof (behandeld als intermediair verbruik); 2. uitgaven van een bewoner van een eigen huis voor decoratie, onderhoud en reparatie van de woning, die gewoonlijk niet door een huurder worden gedaan (behandeld als intermediair verbruik bij het produceren van woondiensten); 3. de aankoop van woningen (behandeld als bruto-investeringen in vaste activa); 4. uitgaven voor kostbaarheden (behandeld als bruto-investeringen in vaste activa);

c) posten die worden behandeld als aankopen van niet-geproduceerde activa, met name de aankoop van grond;

d) alle betalingen door huishoudens die worden beschouwd als belastingen;

e) vrijwillige overdrachten in geld of in natura van huishoudens aan liefdadigheidsinstellingen en hulporganisaties.

Consumptieve bestedingen van huishoudens worden geregistreerd tegen de aankoopprijs. Dit is de prijs die de koper op het moment van de aankoop feitelijk voor de producten betaalt.

De aankoopprijs omvat:

a) het saldo van productgebonden belastingen en subsidies (maar exclusief aftrekbare productgebonden belastingen zoals de btw);

b) door de koper apart betaalde vervoerskosten voor levering op een bepaalde plaats en tijd;

c) de aftrek van eventuele kortingen op de normale prijzen of kosten bij aankopen in het groot of buiten een piekperiode.

De aankoopprijs omvat niet:

a) rente of vergoedingen voor verleende diensten in verband met een kredietregeling;

b) extra kosten in verband met te late betaling, waarbij te late betaling betekent dat niet binnen de bij de aankoop vastgestelde periode is betaald.

Huurwaarde

De aankoop van de woning als zodanig wordt beschouwd als het opbouwen van kapitaal (investering) en niet als een consumptieve besteding, en wordt dus uitgesloten van de consumptieve bestedingen van de huishoudens. De eigendom van een woning levert echter een dienst op, nl. onderdak, die in de loop der tijd door de huishoudens wordt verbruikt, en daarom wordt in de consumptieve bestedingen van het huishouden een geraamde prijs van het onderdak opgenomen via een geïmputeerde huur (huurwaarde). Deze maakt deel uit van het niet-monetaire deel van de consumptieve bestedingen van huishoudens, aangezien er geen sprake is van een monetaire transactie.

De huurwaarde vormt tegelijkertijd een niet-monetaire bron van inkomsten en wordt daarom ook aan de inkomenszijde geregistreerd.

De huurwaarde wordt geraamd voor alle huishoudens die niet opgeven dat zij een volledige huur betalen, hetzij omdat zij zelf eigenaar van de woning zijn, hetzij omdat zij voor de huisvesting een lagere huur dan de markthuur betalen, hetzij omdat de huisvesting gratis wordt verstrekt.

De huurwaarde wordt alleen geraamd voor de woning (en bijbehorende ruimten als een garage) die een huishouden als hoofdverblijf gebruikt.

De huurwaarde is de geraamde huur die voor soortgelijke accommodatie zou worden betaald, waarbij rekening wordt gehouden met factoren als ligging, faciliteiten in de buurt enz., alsook met de grootte en kwaliteit van de woning zelf. Deze waarde wordt verminderd met de eventueel werkelijk betaalde huur (wanneer de accommodatie tegen een lagere prijs dan de marktprijs wordt gehuurd) en met het gewone onderhoud (gas, elektriciteit, water enz.) en de kosten die huishoudens met een eigen woning maken voor kleine reparaties of opknapwerkzaamheden van het type dat normaal door verhuurders zou worden uitgevoerd.

Voor een door de eigenaar voor consumptieve doeleinden gebruikte vrijstaande garage bij zijn woning wordt een soortgelijke imputatie gemaakt.

Om de waarde van woondiensten van door de eigenaar bewoonde woningen te ramen, wordt bij voorkeur gebruikgemaakt van de stratificatiemethode op basis van werkelijke huren (hetzij door rechtstreekse extrapolatie, hetzij door econometrische regressie).

— De totale woningvoorraad wordt bij voorkeur gestratificeerd naar ligging, omvang en woningtype en andere factoren die van invloed zijn op de huur. Om tot een raming van de huurwaarde van de totale woningvoorraad te komen, wordt gebruikgemaakt van informatie over de werkelijke huren van particuliere huurwoningen. De gemiddelde werkelijke huur per stratum wordt voor alle woningen in dat stratum gebruikt.

— De huur die bij de stratificatiemethode voor door de eigenaar bewoonde woningen moet wordt toegepast, wordt gedefinieerd als de huur die op de particuliere markt verschuldigd is voor het gebruiksrecht voor een ongemeubileerde woning. Om de huurwaarden te bepalen, wordt gebruikgemaakt van de huren voor ongemeubileerde woningen in alle contracten van de particuliere woningmarkt. Ook huren op de particuliere markt die dankzij overheidsmaatregelen laag worden gehouden, worden in aanmerking genomen.

— Wanneer de steekproefomvang voor de waargenomen huren, zoals hierboven gedefinieerd, niet groot genoeg is, kunnen waargenomen huren voor gemeubileerde woningen voor de imputatie worden gebruikt, mits die worden gecorrigeerd voor de meubilering. In uitzonderlijke gevallen kunnen ook verhoogde huren voor woningen van de overheid worden gebruikt. Lage huren voor woningen die aan familieleden of werknemers worden verhuurd, moeten buiten beschouwing blijven.

Indien de huurmarkt niet groot genoeg is, wanneer door de eigenaar bewoonde woningen op de huisvestingsmarkt dominant zijn, wordt voor deze categorie woningen de zelfbeoordelingsmethode toegepast. De huurwaarde volgens deze methode verwijst naar een zelf beoordeelde waarde die als een directe raming van de marktwaarde van de woning wordt gebruikt.

Eigen consumptie

Eigen consumptie verwijst naar goederen of diensten die door ondernemingen zonder rechtspersoonlijkheid in eigendom van huishoudens zijn geproduceerd en worden achtergehouden voor consumptie door de leden van datzelfde huishouden. Voorbeelden van producten voor eigen consumptie zijn:

a) landbouwproducten die de landbouwers zelf houden;

b) woondiensten (huisvestingsdiensten) die door bewoners van een eigen huis worden geproduceerd;

c) huishoudelijke diensten die worden geproduceerd door het in dienst hebben van betaald huishoudelijk personeel.

Huishoudelijke en persoonlijke diensten die binnen hetzelfde huishouden worden geproduceerd en verbruikt, worden in het ESR niet als productie geteld en mogen daarom geen deel uitmaken van de eigen consumptie. Voorbeelden van door huishoudens zelf geproduceerde huishoudelijke diensten die buiten beschouwing blijven, zijn:

a) reiniging, decoratie en onderhoud van de woning, voor zover deze activiteiten gewoonlijk ook door huurders worden verricht;

b) reiniging, onderhoud en reparatie van duurzame consumptiegoederen;

c) bereiden en opdienen van maaltijden;

d) verzorgen en opvoeden van kinderen;

e) verzorgen van zieken, gebrekkigen en bejaarden, en

f) vervoer van leden van het huishouden of van hun goederen.

Huishoudelijke en persoonlijke diensten die worden geproduceerd door het in dienst hebben van betaald huishoudelijk personeel, worden echter als productie beschouwd en maken deel uit van de consumptieve bestedingen.

De eigen consumptie wordt geregistreerd op het moment dat de ingehouden output voor eigen consumptie in het huishouden wordt opgenomen, en wordt gewaardeerd tegen de aankoopprijs van soortgelijke producten (goederen of diensten) die op de markt worden verkocht. Huishoudelijke en persoonlijke diensten die worden geproduceerd door het in dienst hebben van betaald huishoudelijk personeel, worden gewaardeerd op basis van de beloning van dit personeel; dit is inclusief beloningen in natura als kost en inwoning.

Grensoverschrijdende consumptieve bestedingen

De consumptieve bestedingen van huishoudens omvatten de consumptieve bestedingen van particuliere ingezeten huishoudens, ongeacht of de uitgaven in het land of daarbuiten plaatsvinden. Het begrip “grensoverschrijdende consumptieve bestedingen” verwijst naar dat deel van de consumptieve bestedingen van het huishouden dat in het buitenland wordt gedaan. Het heeft betrekking op alle directe aankopen van goederen en diensten door ingezetenen die voor zakelijke of persoonlijke doeleinden naar het buitenland reizen. Er worden twee categorieën onderscheiden, die een verschillende behandeling vereisen:

a) alle bedrijfsgerelateerde uitgaven van zakelijke reizigers vallen onder intermediair verbruik en worden derhalve uitgesloten van het eindverbruik van huishoudens;

b) alle andere uitgaven, ongeacht of ze van zakenreizigers of andere reizigers zijn, vallen onder de consumptieve bestedingen van huishoudens.

Alleen grensoverschrijdende consumptieve bestedingen in geld worden geregistreerd.

Totaal nettojaarinkomen uit alle bronnen, met inbegrip van niet-monetaire componenten

Het totale nettojaarinkomen van huishoudens uit alle bronnen omvat het monetaire netto-inkomen uit alle bronnen, het inkomen in natura uit dienstbetrekking, het inkomen in natura uit onbetaalde activiteiten en de huurwaarde.

Het totale nettojaarinkomen van huishoudens uit alle bronnen moet gelijk zijn aan de som, voor alle leden van het huishouden, van het totale persoonlijke nettojaarinkomen uit alle bronnen plus alle nettojaarinkomenscomponenten op het niveau van het huishouden.

Monetair nettojaarinkomen uit alle bronnen

Het monetair nettojaarinkomen uit alle bronnen omvat:

— inkomen uit loondienst, in geld of met geld vergelijkbaar;

— brutowinst of -verlies uit zelfstandige bedrijfsuitoefening (inclusief royalty’s), in geld;

— inkomen uit vermogen: a) rente, dividenden en winsten uit kapitaalinbreng in een onderneming zonder rechtspersoonlijkheid; b) inkomsten uit de verhuur of verpachting van gebouwen of grond; c) pensioenen ontvangen op grond van individuele particuliere regelingen (andere dan die welke onder het Europees systeem van geïntegreerde statistieken voor de sociale bescherming (Essobs) vallen).

— ontvangen inkomensoverdrachten: a) sociale uitkeringen: — gezins- en kindertoelagen; — huisvestingstoelagen; — werkloosheidsuitkeringen; — ouderdomsuitkeringen; — uitkeringen aan nabestaanden; — ziekte-uitkeringen; — invaliditeitsuitkeringen; — onderwijstoelagen; — overige toelagen en uitkeringen tegen sociale uitsluiting; b) periodiek ontvangen overdrachten tussen huishoudens, in geld;

— andere ontvangen inkomsten in geld.

Inkomen in natura uit dienstbetrekking

Inkomen in natura uit dienstbetrekking verwijst naar de niet-monetaire inkomenscomponenten die een werkgever in het kader van het arbeidsvoorwaardenpakket gratis of tegen een gereduceerde prijs aan een werknemer kan verstrekken. (Als goederen of diensten voor het werk én voor privégebruik worden verstrekt, moet het aandeel van het privégebruik in het totale gebruik worden geschat en op de totale waarde worden toegepast.)

Dit omvat:

— een auto van de zaak voor privégebruik of voor het werk én voor privégebruik, en de daarmee samenhangende kosten (bv. gratis brandstof, autoverzekering, belastingen en accijnzen, indien van toepassing);

— gratis of gesubsidieerde maaltijden, lunchbonnen;

— vergoedingen voor of betalingen van huisvestingsgerelateerde kosten (bv. gas, water, elektriciteit, telefoonrekeningen voor vaste of mobiele aansluitingen);

— gratis of tegen verlaagde huur aan een werknemer ter beschikking gestelde huisvesting die als hoofdwoning of als tweede woning van het huishouden dient;

— andere goederen en diensten die werkgevers gratis of tegen een gereduceerde prijs aan hun werknemers verstrekken, mits ze op nationaal niveau of voor bepaalde groepen huishoudens een belangrijke inkomenscomponent vormen.

Bij de berekening van de waarde van de gratis verstrekte goederen en diensten wordt uitgegaan van marktprijzen. De waarde van de tegen gereduceerde prijs verstrekte goederen en diensten wordt verkregen door het verschil tussen de marktwaarde ervan en het door de werknemer betaalde bedrag te berekenen.

Hieronder worden niet verstaan:

— de kosten van deze door de werkgever verstrekte goederen en diensten, als de werknemers ze alleen nodig hebben voor het verrichten van de arbeid;

— huisvesting op de werkplek, als het huishouden waarvan een werknemer deel uitmaakt, hiervan geen gebruik kan maken;

— vergoedingen aan een werknemer voor de aankoop van gereedschap, apparatuur, kleding en dergelijke die hij of zij uitsluitend of hoofdzakelijk voor het werk nodig heeft;

— speciale maaltijden of dranken die wegens uitzonderlijke werkomstandigheden nodig zijn;

— goederen en diensten die op de werkplek aan een werknemer worden verstrekt of die vanwege de aard van diens werkzaamheden nodig zijn (bv. een voor het werk vereist medisch onderzoek).

Inkomen in natura uit onbetaalde activiteiten

Inkomen in natura uit onbetaalde activiteiten omvat de output voor eigen consumptie, dat wil zeggen door huishoudens geproduceerde goederen en diensten die worden achtergehouden voor consumptie door de leden van datzelfde huishouden.

De huurwaarde valt niet onder inkomen in natura uit onbetaalde activiteiten.

Inkomstenbelasting en sociale premies

Onder “inkomstenbelasting” worden de belastingen op inkomens, winsten en kapitaalwinsten verstaan. Deze worden vastgesteld op basis van het werkelijke of veronderstelde inkomen van individuen, huishoudens of fiscale eenheden. Tot de belastingen op inkomen behoren ook belastingen op eigendom van vermogen, grond of onroerend goed, indien op basis daarvan het inkomen van de eigenaren wordt geraamd. Ook belastingen in verband met pensioenen ontvangen op grond van individuele particuliere regelingen (andere dan die welke onder het Essobs vallen) behoren hiertoe.

De belastingen op inkomen omvatten:

— belastingen die tijdens de inkomensreferentieperiode zijn betaald op het inkomen van individuen, huishoudens of fiscale eenheden (inkomen uit arbeid, vermogen of ondernemerschap, pensioenen enz.), met inbegrip van belastingen die door de werkgevers worden ingehouden (loonbelastingen), andere direct ingehouden belastingen en belastingen op het inkomen van eigenaren van ondernemingen zonder rechtspersoonlijkheid;

— teruggave van belasting, ontvangen tijdens de inkomensreferentieperiode, die verband houdt met de belasting die op het tijdens de inkomensreferentieperiode of in voorgaande jaren ontvangen inkomen is betaald. Het bedrag moet op de betaalde belastingen in mindering worden gebracht;

— de rente die in rekening is gebracht voor achterstallige betalingen van verschuldigde belastingen en boeten die de belastingdienst heeft opgelegd.

Hieronder vallen niet:

— betalingen voor jacht-, schiet- en visvergunningen.

(1) Verordening (EU) nr. 549/2013 van het Europees Parlement en de Raad van 21 mei 2013 betreffende het Europees systeem van nationale en regionale rekeningen in de Europese Unie (PB L 174 van 26.6.2013, blz. 1).