Maatregelen voor financiële bijstand aan innoverende en werkgelegenheidsscheppende midden- en kleinbedrijven Bekendmaking betreffende de tenuitvoerlegging van de ETF-startersregeling en de MKB-garantiefaciliteit in het kader van het Groei- en werkgelegenheidsinitiatief (98/C 302/07)

Naar aanleiding van de goedkeuring van Besluit 98/347/EG van de Raad (PB L 155 van 29.5.1998) heeft de Commissie op 24 juli 1998 samenwerkingsovereenkomsten gesloten met het Europese Investeringsfonds (EIF) voor de tenuitvoerlegging van bovengenoemde faciliteiten.

1. DE ETF-STARTERSREGELING

De faciliteit wordt namens de Commissie beheerd door het EIF, dat belast is met de selectie van de investeringen in risicokapitaalfondsen die geschikt worden geacht. Met het oog op maximale doorzichtigheid van de selectieprocedure wordt hierbij het door het EIF te volgen investeringsbeleid in zijn geheel weergegeven:

ETF-STARTERSREGELING-INVESTERINGSBELEID

Doel

De ETF-startersregeling is een faciliteit die wordt gefinancierd door de Europese Gemeenschap en die bedoeld is om de schepping van werkgelegenheid te stimuleren door de oprichting en de groei van innoverende midden- en kleinbedrijven te ondersteunen door de beschikbaarheid van risicokapitaal in de hele Europese Unie te vergroten. Voor de ETF-startersregeling zal naar verwachting een bedrag tussen 150 en 190 ECU worden uitgetrokken, dat op uiterlijk 31 december 2002 moet zijn vastgelegd.

Aard van de investeringen

In het kader van de ETF-startersregeling kan worden geïnvesteerd in gespecialiseerde risicokapitaalfaciliteiten die specifiek zijn opgezet om het MKB te voorzien van aandelenkapitaal of andere vormen van risicokapitaal, in het bijzonder kleine of nieuw-opgerichte fondsen, fondsen die regionaal actief zijn en fondsen ter financiering van de exploitatie van O& O-resultaten, zoals fondsen verbonden met onderzoekscentra en wetenschapsparken.

Het is niet de bedoeling dat wordt geïnvesteerd in fondsen die zich hoofdzakelijk richten op management buy-out- of management buy-in-transacties of op vervangingskapitaal.

In het kader van de ETF-startersregeling zal alleen worden geïnvesteerd in risicokapitaalfondsen die actief zijn in de Europese Unie, waarbij als stelregel een minderheidsbelang van 25 % van het totale kapitaal van het fonds geldt (1). Echter, dit percentage:

- wordt verminderd met het percentage van het kapitaal van het risicokapitaalfonds dat beschikbaar is voor investeringen buiten de Europese Unie, waarbij altijd de algemene vereiste blijft gelden dat het merendeel van het fondskapitaal moet worden geïnvesteerd in de lidstaten;

- wordt op verzoek van de fondsbeheerder verlaagd;

- bedraagt te allen tijde ten minste 10 % van het fonds waarin wordt deelgenomen.

Per risicokapitaalfonds kan maximaal 10 miljoen ECU worden toegekend.

Voor alle investeringen in het kader van de ETF-startersregeling gelden dezelfde voorwaarden en deze investeringen zijn van gelijke orde als die van andere investeerders.

De eerste investering in het kader van de ETF-startersregeling vindt gewoonlijk plaats bij de eerste sluiting van het fonds. Aanvullende investeringen zullen beschikbaar worden gesteld bij latere sluitingen, op voorwaarde dat telkens wordt voldaan aan voornoemde voorwaarden. Verwacht wordt dat de definitieve sluiting plaatsvindt zes maanden na de eerste.

Er wordt niet rechtstreeks geïnvesteerd in het midden- en kleinbedrijf.

In aanmerking komende risicokapitaalfondsen

De investeringen in het kader van de ETF-startersregeling zijn bedoeld voor commerciële risicokapitaalfondsen die worden beheerd door onafhankelijke professionele teams (2) met voldoende beroepservaring die beschikken over de noodzakelijke deskundigheid en geloofwaardigheid voor het beheren van een risicokapitaalfonds, ofschoon rechtstreekse ervaring met fondsbeheer niet noodzakelijk is.

Fondsbeheerders dienen aan te tonen een duidelijke strategie te volgen, toegang te hebben tot voldoende transacties en een adequaat beleid voor het verlaten van de markt te hebben. Van hen wordt verlangd dat zij gebruik maken van beproefde marktpraktijken op het gebied van rechtsvormen, investeringsbeginselen en verslaglegging. De fondsen moeten worden vormgegeven in geschikte nationale of internationale rechtsvormen. Indien gebruik wordt gemaakt van verscheidene rechtspersonen voor de vorming van een kapitaalfonds, gelden de investeringscriteria voor het geheel van de rechtspersonen tezamen.

De ETF-startersregeling is bestemd voor fondsen met voldoende omvang om een kritische massa te bereiken in het segment van de risicokapitaalmarkt waarop zij zich richten. De fondsen moeten zodanig zijn opgezet dat zij op adequate wijze professioneel kunnen worden beheerd, investeringen kunnen worden gedaan in een voldoende aantal midden- en kleinbedrijven en vervolginvesteringen mogelijk zijn. Ofschoon verwacht wordt dat de te ondersteunen fondsen gewoonlijk niet kleiner zullen zijn dan 10 miljoen ECU, komen voor de faciliteit ook kleinere fondsen van 5 miljoen ECU of meer in aanmerking, met name gelet op factoren zoals hun regionale gerichtheid, hun specialisatie in kleinere investeringen en de risico's die aan de voorgestelde investeringen zijn verbonden, op voorwaarde dat zij overtuigend kunnen aantonen dat aan bovenvermelde criteria is voldaan.

De fondsinstrumenten dienen eindig te zijn, tenzij bij uitzondering realisatie via de effectenbeurs haalbaar is, en dienen uiterlijk op 30 juni 2014 af te lopen.

Van de fondsbeheerders wordt verlangd dat zij streven naar maximalisatie van investeringen in de particuliere sector en ten minste 50 % van de totale middelen van het fonds uit particuliere bron aantrekken. Het wordt aangemoedigd met een groot aantal uiteenlopende beleggers te werken. Een belegger mag, direct of indirect, niet meer dan 50 % van het kapitaal van een fonds in handen hebben.

Tot 10 % van het vastgelegde kapitaal van een risicokapitaalfonds dat in aanmerking komt voor de regeling mag worden geïnvesteerd in een kleiner risicokapitaalfonds met vergelijkbare beleidsdoelstellingen als de fondsen van de ETF-startersregeling.

In aanmerking komende bedrijven

De risicokapitaalfondsen waarin in het kader van de ETF-startersregeling kan worden geïnvesteerd, zijn hoofdzakelijk midden- en kleinbedrijven met groeipotentieel, in het bijzonder bedrijven die zich in hun aanloop- of groeifase bevinden (met inbegrip van startkapitaal) en midden- en kleinbedrijven die innoveren. De investeringen moeten bestaan in het verstrekken van aandelenkapitaal of quasi-aandelenkapitaal (met inbegrip van achtergestelde of participatieleningen, converteerbare obligaties). De investeringen mogen worden gebruikt voor ondersteuning van groei door het financieren van kapitaalinvesteringen, modernisering en uitbreiding (inclusief werkkapitaal en investeringen in menselijk potentieel) en in beperkte mate voor de verwerving van bedrijven of veranderingen van eigendom indien hiervan kan worden verwacht dat dit leidt tot behoud van werkgelegenheid of, te zijner tijd, tot uitbreiding en kapitaalinvesteringen. De financiering mag niet in hoofdzaak worden aangewend voor herfinanciering van bestaande verplichtingen.

Alle investeringen van risicokapitaalfondsen dienen het midden- en kleinbedrijf te betreffen. Het midden- en kleinbedrijf wordt gedefinieerd als bedrijven die op het moment van de initiële investering ten hoogste 250 werknemers hebben, een omzet van ten hoogste 40 miljoen ECU of een netto balanstotaal van ten hoogste 27 miljoen en welke voldoen aan het onafhankelijkheidscriterium en de definitie van het MKB van Aanbeveling 96/280/EG van de Commissie (PB 107 van 30 april 1996). Voorrang zal worden gegeven aan het midden- en kleinbedrijf met maximaal 100 werknemers.

Combinatie met financiering uit andere faciliteiten

Het is toegestaan de investeringen van de ETF-startersregeling te combineren met financiering uit andere faciliteiten van de Gemeenschap op voorwaarde dat het totale bedrag ten hoogste 50 % bedraagt van het kapitaal van het fonds waarin wordt geïnvesteerd. Het is niet toegestaan middelen van het Europese Investeringsfonds te combineren met faciliteiten die door het EIF worden beheerd, aangezien de ETF-startersregeling is ontworpen als aanvulling op deze faciliteiten voor een ander segment van de risicokapitaalmarkt.

Verslaglegging ETF-startersregeling

Voor elke investering door een risicokapitaalfonds dat voor de ETF-startersregeling wordt geselecteerd, dient jaarlijks statistische informatie te worden verstrekt, met inbegrip van gegevens over het aantal werknemers. De fondsen moeten voorzieningen treffen om de financieel controleur van de Europese Commissie en de Europese Rekenkamer toegang te verlenen tot alle informatie die zij nodig hebben om hun plichten te vervullen met betrekking tot de controle van de tenuitvoerlegging van de fondsen van de Europese Gemeenschap.

Het te gelde maken van de investeringen

Aangezien de meeste van de investeringen in het kader van de ETF-startersregeling zullen worden gedaan in niet-beursgenoteerde, illiquide risicokapitaalfondsen, zal de realisatie van de investeringen hoofdzakelijk geschieden door de uitkering van de door de bemiddelende fondsen ontvangen opbrengsten uit de verkoop van hun investeringen. Van fondsbeheerders wordt verwacht dat zij er bij het beheer van hun portefeuilles naar streven alle investeringen binnen de levensduur van hun fondsen te realiseren.

Indien in het kader van de ETF-startersregeling wordt geïnvesteerd in beursgenoteerde fondsen, dienen de aandelen op een daartoe geschikt moment te gelde worden gemaakt ten einde een zo hoog mogelijke opbrengst te behalen en zonder de handel in deze aandelen te verstoren.

Financiële resultaten

Fondsbeheerders dienen aan te tonen dat zij het risicokapitaalfonds zodanig beheren dat de financiële levensvatbaarheid ervan wordt verzekerd.

Selectie

Investeringsvoorstellen worden op doorlopende basis na binnenkomst in behandeling genomen, waarbij in het bijzonder wordt gelet op de volgende factoren:

- Beheersteam

Relevante ervaring

Grootte van het team en spreiding van deskundigheid

Vermogen relevante toegevoegde waarde te leveren

Vermogen tot voldoende betrokkenheid gedurende de looptijd van het fonds

- Markt

Afbakening van de markt

Grootte van de markt en ontwikkelingspotentieel ervan

Groeipotentieel van MKBs in de markt

- Transacties

Eerdere resultaten bij toegang tot transacties

Kwaliteit van de transacties

Geloofwaardigheid van de plannen voor het ontwikkelen van transacties

- Investeringsstrategie

Geschiktheid van de investeringsstrategie voor de markt

Coherentie met de doelstellingen van de faciliteit

Beschrijving van geschikte en haalbare methodes voor desinvestering

- Grootte van het fonds

Verhouding tussen de fondsgrootte en het verwachte aantal transacties

Toereikendheid van de voorzieningen voor vervolginvesteringen

- Voorgestelde voorwaarden

Overeenkomstig de gevestigde marktpraktijk, met nadere uitleg voor afwijkingen

Alle met resultaten samenhangende opbrengst zoals renteopbrengsten dienen bestemd te worden voor de verbetering van de totale resultaten van het fonds

- Opbrengstverwachtingen

Aangetoond dient te worden dat het fonds op commerciële basis zal worden beheerd en dat verwacht kan worden dat het financieel levensvatbaar zal zijn

- Andere beleggers

Bewijzen van belangstelling van andere beleggers, in het bijzonder uit de particuliere sector

De mate waarin kan worden verwacht dat de investering in het kader van de ETF-startersregeling een katalysatorwerking zal hebben

Nadat investeringen met goed gevolg zijn onderzocht, worden zij in chronologische volgorde in aanmerking genomen voor goedkeuring volgens de limieten van de jaarlijks door de Europese Commissie uitgetrokken begrotingsmiddelen en de noodzaak te zorgen voor een redelijke geografische spreiding in de gehele Europese Unie.

Risicokapitaalfondsen die in aanmerking wensen te komen voor de faciliteiten kunnen contact opnemen met:

Programmabeheerder - ETF-startersregeling

Europees Investeringsfonds

43, avenue J. F. Kennedy

L-2968 Luxemburg

Tel. (35-2) 426 68 81

Fax (35-2) 426 68 83 00

E-mail: info@eif.org

2. DE MKB-GARANTIEFACILITEIT

Doel

De MKB-garantiefaciliteit (hierna de faciliteit) beoogt het ontstaan van nieuwe arbeidsplaatsen te stimuleren door steun voor investeringen in het midden- en kleinbedrijf (MKB) voor middel van de vergroting van de beschikbaarheid van krediet. De faciliteit is bestemd voor bestaande of op te richten midden- en kleinbedrijf in lidstaten van de Europese Unie die over groeipotentieel beschikken en derhalve het potentieel om werkgelegenheid te scheppen.

Kenmerken van de faciliteit

De faciliteit wordt namens de Europese Commissie beheerd door het EIF.

In het kader van de faciliteit stelt de Gemeenschap begrotingsmiddelen ter beschikking ter dekking van de kosten van garanties die worden afgegeven door het EIF. Garanties worden op "trustbasis" afgegeven en beheerd door het EIF. Door de garanties gedekte verliezen worden volledig gedekt door de begrotingsmiddelen tot een van tevoren vastgesteld plafond.

Het bedrag dat beschikbaar wordt gesteld voor de faciliteit wordt jaarlijks vastgesteld en zal naar verwachting in totaal 150 tot 190 miljoen ECU bedragen. Voor de faciliteit uitgetrokken bedragen dienen door het EIF uiterlijk op 19 mei 2002 te zijn vastgelegd.

Kenmerken van de garanties

Tussenpersonen moeten zich ertoe verbinden uitsluitend krediet te verlenen of kredietverlening toe te staan aan de uiteindelijke begunstigden, die op de datum van de respectieve leningovereenkomst waarbij de lening wordt toegekend kleine ondernemingen dienen te zijn (dat wil zeggen bedrijven met ten hoogste 100 werknemers die voor het overige vallen binnen de definitie van het MKB van Aanbeveling 96/280/EG van de Commissie) en gevestigd te zijn in een lidstaat van de Europese Unie, tenzij de Commissie anders beslist.

Tussenpersonen moeten zich ertoe te verbinden er specifiek op toe te zien dat het door de faciliteit gedekte risico een aanvulling vormt op het risico dat de tussenpersoon volgens zijn gewone handelspraktijk zou hebben gedekt gedurende de periode waarin gebruikt wordt gemaakt van de EIF-garantie. De additionaliteit van de EIF-garantie dient meetbaar of anderszins kwantificeerbaar te zijn aan de hand van één of meer van onderstaande criteria:

- het volume van de garanties of, waar van toepassing, de leningen verstrekt door de tussenpersoon of de medeverstrekker van de garantie voor hetzelfde type risico als wordt gedekt door de EIF-garantie, en/of

- verbeterde toegang tot schuldfinanciering voor kleine ondernemingen in het MKB dankzij minder strikte criteria om hiervoor in aanmerking te komen, dat wil zeggen met betrekking tot beginnende bedrijven, investeringen in immateriële activa, vervaldagen van de leningen of goedkopere financiering voor kleine onderneming, en/of

- aanvaarding van hogere risico's door een naar verhouding hoger aandeel van de lening te dekken of naar verhouding minder onderpand te eisen.

Van tussenpersonen wordt verlangd dat zij informatie verstrekken over de financiële positie en het aantal werknemers van de uiteindelijke begunstigden (MKBs) van de garanties. Daarnaast dienen de tussenpersonen elk kwartaal verslag uit te brengen over het gebruik van de faciliteit.

Voor elke tussenpersoon wordt voor de dekking van verliezen van tevoren een plafond bepaald, waarboven de garantie nietig is.

Onder voorbehoud van voornoemd plafond dekt de faciliteit gewoonlijk dezelfde betalingsverplichtingen als de tussenpersonen en voorziet altijd in het delen van de risico's met de tussenpersoon.

Garanties worden normaalgesproken gratis verleend; een vastleggingsvergoeding over de niet benutte door het EIF vastgelegde garanties in het kader van de faciliteit is echter wel toegestaan.

In aanmerking komende tussenpersonen

De faciliteit is hoofdzakelijk bestemd voor bestaande garantieregelingen in de lidstaten in de publieke en/of particuliere sector, met inbegrip van onderlinge waarborgregelingen en, waar voorhanden, garantieregelingen die hoofdzakelijk bestemd zijn ter ondersteuning van financieringsleningen die banken niet gemakkelijk verlenen zonder dekking door een garantie.

Ten tweede kan het EIF, wanneer in een land geen geëigende garantieregelingen bestaan, ook overeenkomsten aangaan met financiële tussenpersonen, waaronder bij uitzondering eveneens de Europese Investeringsbank (EIB), voor het verlenen van rechtstreekse garanties voor portefeuilles van leningen die voor de regeling in aanmerking komen. Afgezien van de EIB worden dergelijke tussenpersonen geselecteerd na een oproep tot het indienen van blijken van belangstelling.

Selectie van tussenpersonen

Het EIF zal bij de selectie van tussenpersonen te werk gaan volgens in de desbetreffende sector en op de markt beproefde methodes en op eerlijke en doorzichtige wijze, waarbij de volgende criteria worden gehanteerd:

- de financiële positie en de bedrijfscapaciteit van de tussenpersoon, diens vermogen het risico te beheren en diens bereidheid in te stemmen met de contractuele bepalingen die uit hoofde van de faciliteit worden voorgesteld;

- het geografische bereik van de tussenpersoon op nationaal of, in voorkomend geval, regionaal niveau;

- de mate waarin de garanties van de tussenpersoon toegankelijk zijn voor het MKB in de lidstaat of de regio van activiteit;

- de mate waarin bij de garanties ter dekking van de leningen minder onderpand wordt verlangd dan gebruikelijk voor commerciële MKB-leningen;

- het geheel van de risicospreidingsafspraken tussen de tussenpersoon en de leningnemers.

Het EIF zal de relevante nationale autoriteiten in elke lidstaat raadplegen alvorens de selectie van de tussenpersonen af te ronden.

Voorstellen van tussenpersonen worden op doorlopende basis in behandeling genomen. Bij de definitieve selectie wordt rekening gehouden met de begrotingsmiddelen die van jaar tot jaar worden uitgetrokken door de Europese Commissie en de noodzaak een redelijke geografische spreiding van de faciliteit op het gehele grondgebied van de Europese Unie te bereiken.

Meer informatie over deze faciliteit kan worden verkregen bij:

Programmabeheerder - MKB-garantiefaciliteit

Europees Investeringsfonds

43, avenue J. F. Kennedy

L-2968 Luxemburg

Tel. (35-2) 426 68 81

Fax (35-2) 426 68 83 00

E-mail: info@eif.org

(1) Onder voorbehoud van goedkeuring door de Europese Commissie kan het aandeel van de ETF-startersregeling in een fonds incidenteel worden verhoogd tot maximaal 50 % in uitzonderingsgevallen zoals nieuwe fondsen waarvan verwacht kan worden dat er een sterke katalysatorwerking van zal uitgaan op de ontwikkeling van risicokapitaalmarkten voor een specifieke technologie of een regio.

(2) Onder "onafhankelijke" teams wordt ook verstaan teams die actief zijn binnen een bedrijfsstructuur, op voorwaarde dat het fonds in grote mate onafhankelijk van de moedermaatschappij wordt beheerd.