BULGARIJE: PARTNERSCHAP VOOR TOETREDING (98/C 202/01)

1. INLEIDING

In het advies dat de Commissie in juli 1997 aan de Raad heeft voorgelegd overeenkomstig de bepalingen van artikel O van het Verdrag, beveelt zij aan dat de toetredingsonderhandelingen met Bulgarije worden geopend zodra het land voldoende vooruitgang heeft geboekt met betrekking tot de door de Europese Raad van Kopenhagen gedefinieerde voorwaarden voor lidmaatschap. Deze aanbeveling vloeit voort uit de analyse die in het advies is opgenomen, waarin de Commissie van mening is dat i) Bulgarije met betrekking tot de politieke criteria op de goede weg is wat betreft het bestaan van stabiele instellingen, garanties voor de rechtsstaat, mensenrechten en de bescherming van minderheden, ii) de vooruitgang op weg naar het instellen van een markteconomie beperkt is gebleven en Bulgarije dan ook niet in staat zou zijn op middellange termijn het hoofd te bieden aan de concurrentiedruk en de marktkrachten binnen de Unie, en iii) het ondanks de geboekte vooruitgang onduidelijk is of Bulgarije in staat zal zijn op middellange termijn het acquis over te nemen, en dat bovendien aanzienlijke bestuurlijke hervormingen onontbeerlijk zijn, wil Bulgarije het acquis effectief toepassen en handhaven.

De Europa-Overeenkomst blijft de basis voor de betrekkingen van de Unie met Bulgarije. De pretoetredingsstrategie zal echter worden versterkt zodat de steun gericht kan worden op de specifieke behoeften van elke kandidaat zodat de in het advies genoemde problemen kunnen worden overwonnen. Dit werd door de Commissie in Agenda 2000 als volgt omschreven: "De voornaamste doelstellingen van de versterkte voorbereidingsstrategie zijn tweeërlei: de verschillende vormen van door de Unie verstrekte hulp in te passen in een kader, de partnerschappen voor de toetreding, en binnen dit kader met de kandidaat-landen samen te werken op basis van een duidelijk omlijnd programma ter voorbereiding op het lidmaatschap, waarbij de kandidaat-landen verbintenissen aangaan met betrekking tot bepaalde prioriteiten en een tijdschema voor het nakomen van die verbintenissen aanvaarden; ten tweede, de kandidaat-landen met het beleid en de procedures van de Unie vertrouwd maken, door hun de mogelijkheid te geven aan communautaire programma's deel te nemen.".

Op de vergadering in Luxemburg van december 1997 besloot de Europese Raad dat de partnerschappen voor toetreding de spil zouden vormen van de versterkte pretoetredingsstrategie, waarbij alle vormen van steun aan de kandidaat-landen in één enkel kader worden ondergebracht. Tot dit partnerschap voor toetreding werd besloten door de Commissie, na raadpleging van Bulgarije en op basis van de door de Raad vastgestelde beginselen, prioriteiten, tussentijdse doelstellingen en voorwaarden.

2. DOELSTELLINGEN

Het doel van het partnerschap voor toetreding is te voorzien in één enkel kader waarin zijn omschreven: de prioritaire gebieden voor verdere werkzaamheden zoals die zijn vastgelegd in het advies van de Commissie inzake het verzoek van Bulgarije om toetreding tot de Europese Unie, de beschikbare financiële middelen om Bulgarije te helpen bij de tenuitvoerlegging van deze prioriteiten, en de aan deze bijstand verbonden voorwaarden. Het partnerschap voor toetreding biedt een kader voor een aantal beleidsinstrumenten die gebruikt zullen worden om de kandidaat-landen te helpen bij de voorbereidingen op het lidmaatschap. Hiertoe behoren onder andere het nationale programma voor overname van het acquis, dat door Bulgarije moet worden vastgesteld, de gezamenlijke beoordeling van economische beleidsprioriteiten, het pact tegen de georganiseerde misdaad en het parcours voor de interne markt. Deze instrumenten zijn alle verschillend van aard en zullen worden opgezet en aangewend volgens specifieke procedures. Zij vormen geen integrerend onderdeel van dit partnerschap, maar de erin opgenomen prioriteiten zijn met het partnerschap verenigbaar.

3. BEGINSELEN

De belangrijkste prioriteiten voor de kandidaat-landen hebben betrekking op hun vermogen te voldoen aan de criteria van Kopenhagen, waarin is vastgelegd dat voor het lidmaatschap het volgende vereist is:

- het kandidaat-land heeft stabiele instellingen die de democratie, de rechtsstaat, de mensenrechten, en het respect voor en de bescherming van minderheden garanderen;

- het kandidaat-land heeft een functionerende markteconomie, en kan het hoofd bieden aan de concurrentiedruk en de marktkrachten binnen de Unie;

- het kandidaat-land is in staat de verplichtingen van het lidmaatschap aan te gaan, met inbegrip van de doelstellingen van een politieke, economische en monetaire unie.

Op de bijeenkomst in Madrid benadrukte de Europese Raad dat de kandidaat-landen hun administratieve structuren moeten aanpassen om na de toetreding een harmonieus functioneren van het beleid van de Gemeenschap te garanderen; in Luxemburg benadrukte de Europese Raad dat de opname van het acquis in de wetgeving noodzakelijk is, maar op zich niet afdoende; het acquis moet ook daadwerkelijk worden toegepast.

4. PRIORITEITEN EN TUSSENTIJDSE DOELSTELLINGEN

De adviezen van de Commissie en de bestudering ervan door de Raad hebben duidelijk gemaakt dat op bepaalde terreinen nog aanzienlijke inspanningen van de kandidaat-landen vereist zijn bij de voorbereiding op de toetreding, en dat geen van deze landen op dit moment volledig aan alle criteria van Kopenhagen voldoet. Deze situatie vereist een definitie van tussenfasen in termen van prioriteiten, waarbij voor elke prioriteit exacte doelstellingen worden opgesteld in samenwerking met de betrokken landen; het bereiken van deze doelstellingen bepaalt het niveau van de toegekende steun, de vooruitgang in de lopende onderhandelingen met bepaalde landen, en de opening van onderhandelingen met de andere landen. De prioriteiten en tussentijdse doelstellingen zijn in twee groepen verdeeld: korte en middellange termijn. Met betrekking tot de in de categorie "korte termijn" opgenomen prioriteiten en tussentijdse doelstellingen wordt het realistisch geacht dat Bulgarije deze eind 1998 kan verwezenlijken of er aanzienlijke vooruitgang mee kan hebben geboekt. Met het oog op het korte tijdsinterval en de benodigde administratieve capaciteit is het aantal prioriteiten voor de korte termijn beperkt gehouden. Van de onder "middellange termijn" opgenomen prioriteiten wordt aangenomen dat de verwezenlijking langer dan een jaar zal vergen, hoewel in de loop van 1998 met de werkzaamheden kan en moet worden begonnen.

Bulgarije zal gevraagd worden eind maart een nationaal programma voor de overname van het acquis (National Programme for the adoption of the acquis - NPAA) op te stellen, waarin zijn opgenomen een tijdschema voor het verwezenlijken van deze prioriteiten en de tussentijdse doelstellingen en, indien mogelijk en relevant, de nodige personele en financiële middelen.

In het partnerschap voor toetreding zal worden opgenomen dat Bulgarije alle in het advies genoemde zaken moet aanpakken. Ook zal erop worden gewezen dat de opname van het acquis in de wetgeving op zich niet voldoende is, en dat het acquis ook daadwerkelijk moet worden toegepast volgens de normen die binnen de Unie worden gehanteerd. Op alle onderstaande terreinen bestaat behoefte aan geloofwaardige en daadwerkelijke toepassing en handhaving van het acquis.

Aan de hand van de analyse van het advies van de Commissie en de bestudering ervan door de Raad zijn voor Bulgarije de volgende prioriteiten op korte en middellange termijn en tussentijdse doelstellingen vastgesteld.

4.1. Korte termijn (1998)

- Economische hervorming: het vaststellen van de economische beleidsprioriteiten voor de middellange termijn en een gezamenlijke beoordeling binnen het kader van de Europa-Overeenkomst; voortzetting van het programma van de regering, onder andere transparante privatisering van staatsbedrijven en banken en herstructureringsmaatregelen in de industrie, de financiële sector en de landbouw, en maatregelen om directe buitenlandse investeringen te stimuleren.

- Versterking van institutionele en administratieve capaciteit: vaststelling van de ontwerpwet voor ambtenaren en vooruitgang bij de hervorming van het overheidsapparaat; institutionele versterking wat betreft de capaciteit voor interne financiële controle, milieu en douanebeleid; versterking van de fytosanitaire en veterinaire structuren, vooral met betrekking tot faciliteiten aan de buitengrenzen; een begin maken met het opzetten van structuren voor regionaal en structuurbeleid.

- Interne markt: verdere aanpassing op het gebied van onder andere intellectuele en industriële eigendomsrechten (betere handhaving van de bescherming), financiële diensten, belastingen; het vaststellen van het noodzakelijke wettelijke kader voor toezicht op staatssteun; het maken van een eerste inventarisatie van staatssteun en het aannemen van een nieuwe wet op de mededinging.

- Justitie en binnenlandse zaken: concrete stappen ter bestrijding van de corruptie en de georganiseerde misdaad, en een beter beheer van de grenzen.

- Milieu: verdere omzetting van de horizontale en kaderwetgeving; het opstellen van de uitvoering van uitvoerige harmonisatieprogramma's en uitvoeringsstrategieën die verband houden met individuele wetten. Planning en aanvang van de uitvoering van deze programma's en strategieën.

- Energie: vooral het uitstippelen van een algemene energiestrategie voor de lange termijn, naleving van de normen voor nucleaire veiligheid en realistische verbintenissen inzake de sluiting van bepaalde reactoren zoals vastgelegd in het "Nuclear Safety Account Agreement".

4.2. Middellange termijn

- Politieke criteria: verdere inspanningen voor integratie van de zigeuners en de consolidatie van de bescherming van individuele vrijheden.

- Economische hervorming: voltooiing van het privatiseringsproces. Versterking van de instellingen voor markteconomie.

- Economisch beleid: regelmatige herziening van de gezamenlijke beoordeling van de economische beleidsprioriteiten, binnen het kader van de Europa-Overeenkomst, gericht op het voldoen aan de criteria van Kopenhagen voor lidmaatschap van de Unie en het acquis op het gebied van economisch en monetair beleid (coördinatie van economisch beleid, het indienen van convergentieprogramma's, het vermijden van excessieve tekorten); hoewel van Bulgarije niet wordt verwacht dat het de euro onmiddellijk na de toetreding overneemt, wordt een beleid verwacht dat is gericht op daadwerkelijke convergentie overeenkomstig de doelstellingen van de Unie inzake economische en sociale cohesie en een nominale convergentie die verenigbaar is met het uiteindelijke doel van het overnemen van de euro.

- Versterking van institutionele en administratieve capaciteit: voltooiing van de hervormingen op alle niveaus, onder andere opleiding voor ambtenaren; verbeterde werking van justitie, opleiding personeel justitie in Gemeenschapsrecht en de toepassing ervan; verdere ontwikkeling van het nationale auditbureau en de structuren voor interne financiële controle; de instelling van mededingingsautoriteiten en autoriteiten die toezicht houden op steunmaatregelen; verbeteringen op het gebied van boekhouding, audit, en statistieken en versterking regelgevende autoriteit op nucleair gebied; versterking van de instellingen voor justitie en binnenlandse zaken (zorgen voor voldoende en goed opgeleid personeel, vooral politie, grenswachten, ministeries en rechtbanken); hervorming douane- en belastingdiensten zodat deze klaar zijn voor overname van het acquis; versterking van instanties voor voedselcontrole.

- Interne markt: onder andere aanpassing van mededingingsbeleid, staatssteun, douane, belastingen, audiovisueel beleid, wetgeving inzake overheidsopdrachten (onder andere transparantie), modernisering van structuren voor standaardisering en conformiteitsbeoordeling; instelling van een systeem voor markttoezicht en harmonisatie van technische wetgeving en industrienormen; verdere aanpassing van het mededingingsrecht en een daadwerkelijke versterking van de mededingingswetgeving; versterking van de mededingingsautoriteiten; stimulering van de ontwikkeling van ondernemingen (met inbegrip van het midden- en kleinbedrijf); aanpassing aan het acquis op het gebied van telecommunicatie, consumentenbescherming en de interne energiemarkt.

- Justitie en binnenlandse zaken: ontwikkeling van een doeltreffend grensbeheer en systemen voor grenscontrole, tenuitvoerlegging van asielbeleid en asielprocedures en de strijd tegen georganiseerde misdaad (vooral witwassen, drugs, de mensenhandel) en corruptie; aanpassing van het visumbeleid aan dat van de Europese Unie, voltooiing van de aanpassing aan internationale verdragen, met name met het oog op de toepassing van het acquis van Schengen.

- Landbouw: onder andere het proces van landteruggave en het instellen van een grondregister en een functionerende grondmarkt, aanpassing aan het landbouwacquis (onder andere veterinaire en fytosanitaire zaken, vooral controle aan de buitengrens), aandacht voor de milieuaspecten van landbouw en biodiversiteit; vergroting van de capaciteit om het SAP uit te voeren en te handhaven, vooral de fundamentele beheermechanismen en bestuurlijke structuren om toezicht te houden op de landbouwmarkten en de maatregelen voor structurele en plattelandsontwikkeling uit te voeren; het vaststellen en uitvoeren van de veterinaire en fytosanitaire voorschriften; het moderniseren van bepaalde voedselverwerkende bedrijven en test- en diagnosefaciliteiten; herstructurering van de agrovoedingssector.

- Visserij: ontwikkeling van de capaciteit voor de tenuitvoerlegging en handhaving van het gemeenschappelijk visserijbeleid.

- Energie: uitvoering van een allesomvattend beleid op basis van efficiëntie en diversificatie, waarin is opgenomen de naleving van de verbintenissen van Bulgarije inzake de gefaseerde sluiting van bepaalde eenheden van de Kozloduy-kerncentrale, ontmanteling, en een plan voor het beheer van nucleair afval.

- Vervoer: verdere aanpassing aan het acquis, vooral wat betreft het vrachtvervoer over zee, door de lucht en over de weg (veiligheidsregels) en de noodzakelijke investeringen voor de vervoersinfrastructuur, vooral de uitbreiding van de trans-Europese netwerken.

- Werkgelegenheid en sociale zaken: ontwikkeling van de gepaste arbeidsmarktstructuren en een gezamenlijke herziening van het werkgelegenheidsbeleid ter voorbereiding op deelname aan EU-coördinatie; aanpassing van arbeidswetgeving en wetgeving op het gebied van de gezondheid en veiligheid op het werk, en het opzetten van structuren voor de handhaving, met name vroegtijdige overname van de kaderrichtlijn inzake gezondheid en veiligheid op het werk; waarborgen van gelijke kansen voor mannen en vrouwen; verdere ontwikkeling van een actieve, autonome sociale dialoog; ontwikkeling van sociale bescherming; stappen om de normen voor de volksgezondheid op Gemeenschapsniveau te brengen.

- Milieu: ontwikkeling van controlestructuren en capaciteiten voor toezicht en uitvoering, continue planning en tenuitvoerlegging van aanpassingsprogramma's die verband houden met specifieke wetten. Bijzondere aandacht moet worden geschonken aan de sectoren afval en water, de luchtvervuiling, met inbegrip van de institutionele vereisten. Milieubeschermingseisen en de noodzaak van duurzame ontwikkeling moeten worden opgenomen in de definitie en de implementatie van nationaal en sectoraal beleid.

- Regionaal beleid en cohesie: invoering van de rechtsgrond en de ontwikkeling van bestuurlijke structuren en begrotingsprocedures; versterking van de financiële instrumenten en controlemechanismen, teneinde na toetreding deel te nemen aan de structuurprogramma's van de Europese Unie.

5. BELANGRIJKSTE INSTRUMENTEN VOOR DE TECHNISCHE EN FINANCIËLE BIJSTAND VAN DE GEMEENSCHAP

5.1. Programmering van de financiële middelen

In de periode 1995-1997 is in het kader van Phare 212 miljoen ECU toegewezen. Onder voorbehoud van de goedkeuring van het Phare-budget voor de resterende periode, zal de Commissie de toewijzingen voor 1998 en 1999 bevestigen. Bovendien komt Bulgarije in aanmerking voor steun uit hoofde van de voor 1998 geplande inhaalfaciliteit ("catch-up facility") voor de financiering van projecten in verband met privatisering en herstructurering, bevordering van directe buitenlandse investeringen, en de bestrijding van de corruptie. Financiële voorstellen worden ingediend bij het Phare-beheerscomité, zoals bepaald in Verordening (EEG) nr. 3906/89 van de Raad. Voor alle investeringsprojecten zal systematisch gemeenschappelijke financiering door de kandidaat-landen worden vereist. De Commissie zal samenwerken met Bulgarije, de Europese Investeringsbank (EIB) en de internationale financiële instellingen, in het bijzonder de Europese Bank voor wederopbouw en ontwikkeling (EBWO) en de Wereldbank, ter bevordering van de cofinanciering van projecten in verband met de pretoetredingsprioriteiten. Financiële bijstand na het jaar 2000 zal hulp voor de landbouw omvatten en een structureel instrument dat prioriteit zal geven aan soortgelijke maatregelen als die van het Cohesiefonds. Bovendien zal Bulgarije toegang hebben tot financiering uit meerlandenprogramma's die direct verband houden met het acquis.

Het Phare-programma is het belangrijkste financiële instrument van de versterkte pretoetredingsstrategie. Het hoofddoel van Phare is de landen van Midden- en Oost-Europa te helpen bij de voorbereiding op de toetreding door de bijstand te concentreren op de overname van het acquis van de Gemeenschap, en in het bijzonder op de prioriteiten zoals omschreven in het partnerschap voor de toetreding en in het nationale programma voor overname van het acquis (National Programme for the adoption of the acquis - NPAA). Elk jaar zal de Commissie een financieringsmemorandum met Bulgarije ondertekenen waarin Bulgarije zich ertoe verbindt een aantal in dit partnerschap voor toetreding omschreven prioriteiten te verwezenlijken; de Commissie zal zich ertoe verbinden financieel aan deze verwezenlijking bij te dragen. Bij de programmering van de financiële bijstand van de Gemeenschap zal rekening worden gehouden met de prioriteiten en het tijdschema van het nationale programma voor overname van het acquis.

De daaropvolgende toewijzing van financiële steun zal nauw verband houden met de naleving door de Bulgaarse regering van verbintenissen in het NPAA. Bepaalde toetredingsactiviteiten kunnen nu worden versterkt (bijvoorbeeld steun voor institutionele versterking), maar andere, zoals de financiering van belangrijke investeringsprojecten die gericht zijn op overname van het acquis op terreinen als milieu en kernveiligheid, zullen over een periode van vijf tot zes jaar moeten worden geprogrammeerd, wanneer meer middelen beschikbaar komen.

Na 1998 zal de bijstand van Phare via de volgende soorten activiteiten worden gekanaliseerd:

- Institutionele versterking (ongeveer 30 %): versterking van de democratische instellingen, rechtsstaat, overheidsapparaat en alle organen die verantwoordelijk zijn voor openbare diensten, teneinde de nodige institutionele en bestuurlijke structuren op te zetten en de mensen op te leiden die het acquis moeten toepassen. Steun voor institutionele versterking zal onder andere vorm krijgen in opleidingsactiviteiten, technische bijstand en het smeden van nauwe banden tussen instellingen en bestuurlijke eenheden in Bulgarije met de desbetreffende organen in de lidstaten. Aanvankelijk zal deze steun geconcentreerd worden op prioritaire gebieden als financiën, landbouw, milieu, justitie en binnenlandse zaken.

- Investeringssteun (ongeveer 70 %): voor de aanpassing van de Bulgaarse infrastructuur aan het acquis van de Gemeenschap. Deze steun zal geconcentreerd zijn op: i) structurele maatregelen, vooral herstructurering van de landbouw, regionale ontwikkeling en investering in menselijk en intellectueel kapitaal, waaronder Phare-bijdragen zouden kunnen vallen voor deelname aan het kaderprogramma voor onderzoek en technologische ontwikkeling, ii) het voldoen aan de normen van de Gemeenschap, met name wat betreft milieu, landbouw, industrie, veiligheid en gezondheid op het werk, vervoer en telecommunicatie, iii) medefinanciering van grootschalige infrastructuur (1) en iv) de ontwikkeling van kleine en middelgrote ondernemingen (2).

5.2. De rol van de internationale financiële instellingen

De samenwerking tussen Bulgarije en de internationale financiële instellingen (IFI) krijgt door het partnerschap voor toetreding nieuwe richting en een nieuw elan. De subsidies in het kader van het partnerschap voor toetreding zullen dienen als startkapitaal en als katalysator voor grotere hoeveelheden ontwikkelingskapitaal van de IFI. Dit proces zal door de Commissie worden ontwikkeld in overleg met de kandidaat-landen, de EIB en de IFI, in het bijzonder de EBWO en de Wereldbank, teneinde de medefinanciering van projecten in verband met de pretoetredingsprioriteiten te bevorderen.

Krachtens een nieuw leenmandaat over de periode 1997-1999 kan de EIB 3,52 miljoen ECU beschikbaar stellen voor Midden- en Oost-Europa. Met de nieuwe pretoetredingsfaciliteit die begin 1998 door de gouverneurs van de EIB werd goedgekeurd, werd dit bedrag verhoogd tot 7 miljard ECU. EIB-leningen zullen in alle sectoren worden gebruikt die in aanmerking komen voor EIB-financiering om het toetredingsproces te vergemakkelijken.

6. CONDITIONALITEIT

Aan de bijstand van de Gemeenschap zijn voor Bulgarije voorwaarden verbonden in verband met het nakomen van de verbintenissen krachtens de Europa-Overeenkomst, en verdere vooruitgang bij het voldoen aan de criteria van Kopenhagen en bij de tenuitvoerlegging van dit partnerschap voor toetreding. Het niet-naleven van deze algemene voorwaarden kan leiden tot een besluit van de Raad inzake opschorting van de financiële bijstand op basis van artikel 4 van Verordening (EG) nr. 622/98 van de Raad.

7. TENUITVOERLEGGING VAN DE PRETOETREDINGSSTEUN

Het verlenen van financiële bijstand aan Bulgarije is afhankelijk van de "rijpheid" van de projecten waarvan de Bulgaarse regering opname in een financieringsmemorandum voorstelt. Bij aanbesteding zal de Commissie alleen die projecten financieren die bij de ondertekening van het financieringsmemorandum gereed zijn voor aanbesteding. Bovendien moeten voor alle voorgaande of bestaande verbintenissen in dezelfde sector contracten zijn afgerond of op schema liggen. Met het oog op een efficiënte uitvoering mogen projecten in principe niet onder een drempel van 2 tot 3 miljoen ECU vallen, vooral waar het infrastructuur betreft. Als deze principes ertoe leiden dat Bulgarije zijn indicatieve toewijzing niet volledig kan absorberen, zal de toewijzing dienovereenkomstig worden verminderd. Het verschil tussen de indicatieve en uiteindelijke toewijzing zal worden overgemaakt naar de horizontale MKB-faciliteit en/of de grootschalige infrastructuurfaciliteit. Dit bedrag wordt naderhand niet gecompenseerd.

De regering van Bulgarije wordt verzocht een implementatiestructuur op te zetten die samenhang en complementariteit tussen alle soorten financiële bijstand van de Europese Unie en de nationale middelen garandeert. Een nationale coördinator zorgt voor een nauwe samenhang tussen het algemene toetredingsproces en de programmering van de financiële bijstand van de Gemeenschap.

De regering van Bulgarije zal (bij voorkeur in het Ministerie van Financiën) in de loop van 1998 een Nationaal Fonds voor bevordering van investeringen en versterking van de capaciteit opzetten, onder verantwoordelijkheid van een nationaal ordonnateur. Dit Nationaal Fonds zal, als centrale eenheid via welke de financiële bijstand van Phare of andere vormen van financiering door de Gemeenschap gekanaliseerd worden, verantwoordelijk zijn voor het beheer van deze fondsen door middel van gedecentraliseerde tenuitvoerlegging, om de transparantie te vergroten en versnippering van middelen tegen te gaan. Het fonds zal de algemene verantwoordelijkheid dragen voor het fondsenbeheer, waartoe ook de naleving van de bepalingen van het financieringsmemorandum behoort, en moet aan de Commissie rekenschap afleggen over het gebruik van de fondsen. Het fonds ziet ook toe op de stroom van nationale middelen en andere cofinancieringsmiddelen zoals omschreven in het financieringsmemorandum. De taken en verantwoordelijkheden van het Nationaal Fonds zullen gedetailleerd omschreven worden in de individuele financieringsmemoranda.

Samen met de regering van Bulgarije zal de Commissie streven naar verdere decentralisatie van de implementatie van de financiële bijstand indien aan bepaalde voorwaarden is voldaan, en voorzover het Financieel Reglement van de Europese Gemeenschappen dat toelaat, met name artikel 105, lid 3. Doel hiervan is binnen bepaalde grenzen en geleidelijk een relatie van gedeelde verantwoordelijkheid te creëren tussen de Commissie en Bulgarije, analoog aan de bestaande betrekkingen met de lidstaten bij de tenuitvoerlegging van de Structuurfondsen.

In dit kader kan de Commissie onderzoeken of de nationale aanbestedingsprocedures bij de aanbesteding en gunning van Phare-projecten kunnen worden toegepast, indien de regering van Bulgarije hierom vraagt, vooral waar het investeringen betreft. Het besluit van de Commissie over deze zaak zal worden genomen nadat - onder andere - is bestudeerd in hoeverre de Bulgaarse nationale aanbestedingswetgeving voldoet aan en verenigbaar is met de basisbepalingen van de communautaire aanbestedingsregels voor overheidsopdrachten en het Financieel Reglement, met inbegrip van gelijke voorwaarden voor deelneming aan aanbestedingen en de bepalingen van artikel 118. Besluiten over het gebruik van de nationale aanbestedingsregels worden door de Commissie van geval tot geval genomen en worden bevestigd in de individuele financieringsmemoranda.

Het toezicht op de uitvoering van het programma wordt samen met de Commissie uitgevoerd via procedures die zijn vastgelegd in de individuele financieringsmemoranda. Met het oog op een effectief toezicht op de uitvoering van de bijstand in het Phare-programma zal elk Phare-programma gekwantificeerde fysieke en financiële doelstellingen hebben, die in het financieringsmemorandum worden gespecificeerd. Voor een beoordeling van de effectiviteit worden alle in het kader van Phare geplande operaties onderworpen aan een ex post-evaluatie om hun effect in relatie tot hun doelstellingen te beoordelen.

8. TOEZICHT

Op de uitvoering van het partnerschap voor toetreding wordt toezicht gehouden in het kader van de Europa-Overeenkomst. Dit neemt een aanvang in 1998, voordat de Commissie haar eerste periodieke evaluatierapport over de voortgang van Bulgarije bij de uitvoering van het partnerschap voor toetreding bij de Raad indient.

De relevante onderdelen van het partnerschap voor toetreding zullen in het desbetreffende subcomité worden besproken. Het Associatiecomité bespreekt de algemene ontwikkelingen, de vooruitgang en de problemen bij het verwezenlijken van de prioriteiten en de tussentijdse doelstellingen, en specifiekere zaken die door de subcomités worden doorverwezen. Het Associatiecomité brengt verslag uit aan de Associatieraad over de tenuitvoerlegging van het partnerschap voor toetreding.

Het Phare-beheerscomité zorgt ervoor dat financieringsbesluiten verenigbaar zijn met de partnerschappen voor toetreding.

Het partnerschap voor toetreding wordt zodanig gewijzigd dat het voldoet aan artikel 2 van Verordening (EG) nr. 622/98. De Commissie zal voorstellen dit partnerschap voor eind 1999, en daarna periodiek, te evalueren. Bij deze evaluaties wordt onder andere nagegaan of er behoefte is aan verdere specificatie van tussentijdse doelstellingen in het licht van de vooruitgang van Bulgarije bij de verwezenlijking van de in dit partnerschap opgenomen doelstellingen.

(1) Met betrekking tot investeringsprojecten in het algemeen zal Bulgarije moeten voldoen aan het principe van de complementariteit door minimaal 25 % bij te dragen aan gemeenschappelijk gefinancierde projecten.

(2) Een horizontale faciliteit voor het midden- en kleinbedrijf zal beschikbaar zijn om het tekort aan investeringskapitaal voor kleinschalige bedrijven op te vangen.

BIJLAGE

Bulgarije zal alle in het advies genoemde kwesties moeten aanpakken. Deze bijlage bevat een korte checklist van deze kwesties. Deze zijn geformuleerd als aanbevelingen voor maatregelen. Zij zijn opgenomen in de volgorde waarin ze in het advies voorkomen, zonder rangschikking naar belang of prioriteit. De prioritaire gebieden voor actie door elke kandidaat zijn als prioriteiten en tussentijdse doelstellingen opgenomen in het partnerschap voor toetreding zelf.

1. Politieke criteria

De democratische instellingen moeten worden versterkt en op alle niveaus van het overheidsapparaat getuigen van meer respect voor de rechtsorde. Aanzienlijke inspanningen zijn nodig voor de bestrijding van de corruptie, een beter functioneren van justitie en een betere bescherming van de individuele vrijheden. Gezorgd moet worden voor democratische controle op politie en geheime dienst. Aanzienlijke inspanningen zijn nodig voor de volledige integratie van de Rom (zigeuners).

2. Economische criteria

Een voortdurende en doelgerichte inspanning is nodig om de economische situatie en de economische hervormingen te consolideren, met inbegrip van een volledige uitvoering van het economische en structurele hervormingsprogramma van de regering waarin vele van deze uitdagingen zullen worden aangepakt. De privatisering van staatsbedrijven, met inbegrip van banken, moet worden voortgezet. Maatregelen zijn nodig voor de herstructurering van de industrie, de financiële sector en de landbouw, en voor de voltooiing van de liberalisering van de prijzen, voor de bevordering van buitenlandse directe investeringen en het opstellen van een alomvattend energiebeleid. De voltooiing en versterking van markteconomische instellingen is vereist. Op het gebied van de landbouw moet prioriteit worden verleend aan het landteruggaveproces en het wegnemen van bureaucratische belemmeringen voor de werking van de grondmarkt. De landbouwveilingen en de agrovoedingsbedrijven moeten worden geprivatiseerd en worden opengesteld voor concurrentie.

3. Vermogen om de verplichtingen van het lidmaatschap na te komen

3.1. Interne markt zonder grenzen

De vier vrijheden

Algemeen kader - Aanzienlijke verdere inspanningen zijn nodig op het gebied van overheidsopdrachten, naleving van intellectuele eigendomsrechten en bescherming van persoonsgegevens, om Bulgarije volledig in overeenstemming te brengen met de EG-wetgeving en -normen. Verdere inspanningen zijn nodig voor de tenuitvoerlegging van vennootschapsrecht, vooral om ervoor te zorgen dat er bij de magistratuur voldoende kennis en ervaring is op het gebied van vennootschaps- en handelsrecht. Op het gebied van de boekhoudkundige en financiële controle is er een grote inspanning vereist om de volledige toepassing van de wetgeving te waarborgen.

Vrij verkeer van goederen - De kaderwetgeving die Bulgarije in staat zal stellen de basisprincipes van het EU-stelsel over te nemen, moet worden vastgesteld. Dit zal de overgang van verplichte naar vrijwillige standaardisering bevorderen. De structuren voor normalisatie en conformiteitsbeoordeling (met inbegrip van de scheiding van regelgeving, normalisering, productcertificering) moet worden versterkt, en de aanpassing aan de "nieuwe benadering"-richtlijnen moet worden versneld. De technische wetgeving inzake chemicaliën, motorvoertuigen, levensmiddelen en geneesmiddelen moet ook worden voltooid. Wanneer de sectorale wetgeving volledig is aangepast, moet een mechanisme voor markttoezicht worden opgezet dat op de langere termijn volledig operationeel wordt.

Vrij verkeer van kapitaal - Naarmate verdere economische stabilisatie wordt bereikt, zal liberalisering van het kapitaalverkeer naar het buitenland bevorderd moeten worden. Beperkingen op de verwerving van onroerend goed en grond door niet-ingezetenen moeten worden opgeheven.

Vrij verkeer van diensten - De vooruitgang inzake financiële diensten moet worden voortgezet en moet nauw aansluiten bij het programma voor herstructurering. Met betrekking tot de bankwetgeving is verdere aanpassing aan maatregelen van fase I nodig, evenals nieuwe wetgeving voor maatregelen van fase II, met inbegrip van bepalingen voor depositogaranties en bepalingen inzake witwassen. Verdere stappen zijn nodig om de verzekeringsmarkt volledig te liberaliseren. Bij de herstructurering van de financiële sector moet aandacht worden besteed aan transparantie en versterking van de toezichtstructuur.

Vrij verkeer van personen - Verdere inspanningen zijn nodig voor het opstellen van de wettelijke bepalingen inzake de rechten van binnenkomst en verblijf van de familieleden van een werknemer en de gelijke behandeling van EU-werknemers in het algemeen. Aanzienlijke inspanningen zijn nodig ter bevordering van de samenwerking op het gebied van wederzijdse erkenning van diploma's en beroepskwalificaties met lidstaten en het afdwingen van de naleving door de respectieve overheidsorganen. Met betrekking tot de coördinatie van de stelsels voor sociale zekerheid zijn verdere inspanningen nodig met het oog op de noodzakelijke wetgevende maatregelen en maatregelen met betrekking tot de handhaving.

Mededinging

Mededingingsrecht moet volledig in overeenstemming worden gebracht met het EG-mededingingsrecht. Structurele hervormingen zijn nodig voor de daadwerkelijke tenuitvoerlegging van de wetgeving, vooral door uitbreiding van de administratieve bevoegdheden van het comité voor concurrentiebescherming. Er moet een betrouwbaar controlestelsel op het gebied van staatssteun komen. In het bijzonder moet gezorgd worden voor volledige transparantie door opstelling en bijwerking van een algemene inventarisatie van de overheidssteun in overeenstemming met de EG-praktijk. Ook moet de nodige wetgeving worden opgesteld. De toezichthoudende autoriteit op de staatssteun moet voldoende bevoegdheden krijgen om de bestaande steun te herzien en toezicht te houden op de nieuwe steun, en moet beschikken over voldoende bevoegd personeel. Exclusieve rechten en staatsmonopolies die niet verenigbaar zijn met het acquis moeten geleidelijk worden aangepast en/of afgeschaft.

3.2. Innovatie

Informatiemaatschappij

Verdere vooruitgang is nodig bij de liberalisering van de economie om gunstiger voorwaarden te scheppen voor de ontwikkeling van een informatiemaatschappij.

Onderwijs, beroepsopleiding en jeugdzaken

Initiatieven op het gebied van structurele, financiële en leerplanhervorming moeten worden voortgezet. Specifieke aandachtsgebieden zijn de verdere hervorming van de financiering van onderwijs en opleiding, pogingen om de kennis en vaardigheden van de docenten te verbeteren, alsmede investeringen in de onderwijsinfrastructuur. Er blijft een bijzondere inspanning nodig om via beroepsopleiding de sociale uitsluiting van jongeren en recent werkloos geworden personen tegen te gaan. De sociale dialoog over onderwijs en beroepsopleiding dient te worden versterkt.

Onderzoek en ontwikkeling

Grotere inspanningen zijn nodig wil Bulgarije op het gebied van onderzoek en technologische ontwikkeling op Europees niveau efficiënt en concurrerend zijn.

Telecommunicatie

Vaststelling van een telecommunicatiewet is essentieel voor het voldoen aan de EG-wetgeving en voor de oprichting van een onafhankelijke regelgevende autoriteit. Het acquis vereist nu dat regeringen ervoor zorgen dat overal een moderne en betaalbare telefoondienst beschikbaar is. Om aan deze verplichting te voldoen zijn aanzienlijke investeringen in het systeem nodig.

De audiovisuele sector

De wetgeving moet volledig in overeenstemming met worden gebracht met EG-eisen inzake de toepassingssfeer (d.w.z. alle soorten omroepen en alle transmissiewijzen), jurisdictie, bevordering van Europese en onafhankelijke productie, reclame en bescherming van minderjarigen.

3.3. Economische en fiscale aspecten

Economische en Monetaire Unie

Het macro-economisch beleid moet gericht zijn op lage inflatie en rente, en zorgen dat er vertrouwen in de economie bestaat. De herstructurering van de financiële sector moet worden voortgezet.

Belastingen

De BTW-wetgeving dient op een aantal punten sterk te worden gewijzigd om in overeenstemming te worden gebracht met het communautair acquis, in het bijzonder wat betreft de omvang van de vrijstellingen en de noodzaak van een registratiemogelijkheid voor buitenlanders met betrekking tot de BTW. Op het gebied van accijnzen moet bijzondere aandacht uitgaan naar de instelling van een entrepotsysteem voor het verkeer van goederen waarvoor de accijnzen zijn opgeschort. Belastingstructuren en het niveau van accijnstarieven moeten worden aangepast aan het model van de Gemeenschap.

Statistieken

Het verzamelen van statistieken moet worden verbeterd, met het oog op de betrouwbaarheid, nauwgezetheid en verspreiding van officiële statistieken. Verbetering is nodig in sectoren als de buitenlandse handel, vervoer en regionale statistieken, financiële rekeningen en de dekkingsgraad van het ondernemingenregister. Internationaal vergelijkbare indelingssystemen moeten worden gebruikt.

3.4. Sectoraal beleid

Industrie

Voor een groter concurrentievermogen moet een beleid worden gevoerd dat is gericht op open en aan concurrentie onderworpen markten, overname van de instrumenten van het EG-industriebeleid, zowel wat betreft de werking van de markten, (productspecificaties en markttoegang, handelsbeleid, staatssteun en mededingingsbeleid) als maatregelen die zijn gericht op het verhogen van het potentieel van de industrie om zich aan veranderingen aan te passen (een stabiele macro-economische omgeving, technologie, opleiding enz.). Een grote inspanning is nodig voor de herstructurering van de energie-intensieve industrie, met inbegrip van de staalindustrie.

Landbouw

Aanzienlijke veranderingen zijn nodig in het overheidsbeleid en de fysieke en beheerstructuren van landbouwbedrijven en de agro-industrie om aan de toetredingsvoorwaarden te voldoen en om deze sector in staat te stellen de concurrentie van gevestigde EU-bedrijven het hoofd te bieden. Aanzienlijke ontwikkeling of versterking van de bestuurlijke structuren is nodig in verband met de aanpassing aan de organisaties en mechanismen van het gemeenschappelijk landbouwbeleid. Tot de prioriteiten behoren een functionerende grondmarkt, banknetwerken op het platteland en particuliere of overheidsadviesdiensten voor boerderijen. Bijzondere inspanningen zijn nodig voor het opbouwen van institutionele capaciteiten en betere gezondheids- en ziektecontroles, intern en aan de grens.

Visserij

De visserijadministratie moet worden versterkt voor een effectieve tenuitvoerlegging van het gemeenschappelijk visserijbeleid, vooral wat betreft het behoud en beheer van de visbestanden, de tenuitvoerlegging van een systeem voor toezicht en controle, het beheer van de marktordening voor de visserij en de aquacultuur, de tenuitvoerlegging van een structuurbeleid voor de visserij en de aquacultuur, het bijhouden van een register van de vissersvloot, en het verzamelen van statistische gegevens, en de tenuitvoerlegging van het EG-visserijbeleid inzake milieubescherming.

Energie

De inspanningen moeten aanzienlijk worden verhoogd op het gebied van de ontwikkeling van een alomvattend beleid voor juridische en structurele hervormingen, hervorming van het beheer van de energiesector, energie-efficiëntie en aanverwant acquis, voorzorgsmaatregelen voor noodsituaties (inclusief het verplicht aanleggen van olievoorraden), interconnectie en investeringen, en de interne energiemarkt in combinatie met mededinging en staatssteun. De modernisering van eenheden 5 en 6 van de kerncentrale in Kozloduy zal een bijzondere inspanning vergen. Dit is van bijzonder belang gezien de Bulgaarse verplichtingen in het kader van de "Nuclear Safety Account" (NSA) inzake de gefaseerde sluiting van eenheden 1-4 van de kerncentrale in Kozloduy. Voor de lange termijn moeten oplossingen voor kernafval worden ontwikkeld. Verdere steun voor de veiligheidsautoriteit moet worden gepland.

Vervoer

Een snelle aanpassing van de wetgeving en een daadwerkelijke toepassing zijn noodzakelijk, met name wat betreft goederenvervoer over zee, door de lucht en over de weg, vooral met betrekking tot veiligheid en monitoring (spoor). Middelen moeten ter beschikking worden gesteld om de fundamenten te leggen voor het toekomstige uitgebreide trans-Europese netwerk, en om snel de tekortkomingen in het wegenstelsel te compenseren. Op nationaal niveau moeten er specifieke strategieën voor ontwikkeling en financiering van de vervoerinfrastructuur worden opgesteld.

Midden- en kleinbedrijf

Er zal vastberaden moeten worden gestreefd naar stabilisering van het macro-economische klimaat, vereenvoudiging van wetgeving en administratieve routines, versterking van de ondersteuningsinfrastructuur, verbetering van het belastingklimaat en betere toegang van het MKB tot financiering.

3.5. Economische en sociale cohesie

Werkgelegenheid en sociale zaken

Binnen het kader van het structurele hervormingsbeleid van de regering moeten moderne beleidsmaatregelen en instellingen voor de arbeidsmarkt worden ontwikkeld. Fundamentele aanpassingen zijn ook nodig op het gebied van het arbeidsrecht en gezondheid en veiligheid op het werk, zowel op het niveau van de wetgeving als op dat van de structuren voor het toezicht op de naleving daarvan. Voor de toepassing van wetgeving op het gebied van gelijke kansen voor mannen en vrouwen moet worden gezorgd. Levensvatbare mechanismen voor sociale bescherming (publieke en private sector) moeten worden ingesteld. Inspanningen blijven nodig om adequate voorzieningen voor de sociale zekerheid te ontwikkelen. De administratieve capaciteit op het gebied van de sociale zekerheid van migrerende werknemers moet worden ontwikkeld. Er moet een actieve, autonome sociale dialoog worden ontwikkeld.

Regionaal beleid en samenhang

Bulgarije moet een geïntegreerd en efficiënt regionaal beleid invoeren. Bulgarije moet de bestuurlijke structuur en de begrotingsprocedures ontwikkelen die nodig zijn om volledig aan het structuurbeleid van de EU deel te nemen en na de toetreding de middelen uit het structuurbeleid naar de juiste bestemming te leiden.

3.6. Levenskwaliteit en milieu

Milieu

Aanzienlijke inspanningen zijn nodig voor betere aanpassing op het gebied van lucht- en waterkwaliteit, afvalbeheer, chemische stoffen, stralingsbescherming en natuurbehoud. De regelgeving inzake milieueffectbeoordelingen moet verder worden ontwikkeld. Bijzondere aandacht moet uitgaan naar de snelle omzetting van kaderrichtlijnen betreffende lucht, afvalstoffen, water en de IPPC-richtlijn (geïntegreerde preventie en bestrijding van verontreiniging), alsmede het opstellen van financieringsstrategieën voor wetgeving in de water-, lucht- en afvalsectoren.

Er zullen grote investeringen nodig zijn voor daadwerkelijke omzetting van de EG-normen op de meeste gebieden, met name wat betreft waterkwaliteit, stedelijk afval en de modernisering van de industrie. Aanzienlijke inspanningen zijn nodig voor het opbouwen van een adequate institutionele capaciteit voor overname, uitvoering en toezicht op de naleving van EG-wetgeving.

Consumentenbescherming

De ontwerpwet consumentenbescherming moet snel worden aangenomen, met de nodige aanpassingen, vooral wat betreft clausules inzake misbruik, controle en sancties met betrekking tot productveiligheid, in overeenstemming met EG-normen. Initiatieven op het gebied van pakketreizen zijn nodig. Een sterke en onafhankelijke consumentenbeweging, die wordt gesteund door de overheid, moet worden opgezet.

3.7. Justitie en binnenlandse zaken (JBZ)

Er moet nog steeds een fundamentele wetgeving worden opgesteld. Ambtenaren moeten praktische ervaring opdoen wat betreft samenwerking met collega's en instellingen in de EU, en er moeten effectievere regionale samenwerkingsmechanismen tegen grensoverschrijdende misdaad worden opgezet. De hervorming van de JBZ-instellingen ter verbetering van hun efficiëntie en effectiviteit moet worden voortgezet, waarbij aandacht moet uitgaan naar het consolideren van het respect voor de beginselen van de rechtsstaat. Structurele en personele tekortkomingen en de corruptie in overheidsdiensten moeten worden aangepakt. Er moet verdere vooruitgang op het gebied van grensbeheer en de bestrijding van illegale immigratie worden geboekt. De strijd tegen alle soorten georganiseerde misdaad, met inbegrip van vrouwenhandel, drugshandel en andere ernstige misdrijven, moet worden geïntensiveerd. De huidige asielprocedures moeten in overeenstemming worden gebracht met de internationale normen, met name wat betreft de ondervragings- en uitwijzingsprocedures. De inspanningen om het visumstelsel en de procedure beter af te stemmen op de EU-regelingen moeten worden voorgezet. De justitiële samenwerking in burgerlijke zaken en strafzaken moet worden verbeterd. De ratificatie van het internationale verdrag op het gebied van JBZ moet worden voltooid en de uitvoeringsbepalingen moeten worden vastgesteld. Een alomvattend systeem voor gegevensbescherming moet worden opgezet.

3.8. Extern beleid

Handel en internationale economische betrekkingen

Nog bestaande betalingsbalansbeperkingen zullen vóór de toetreding geleidelijk moeten worden afgeschaft. Er moeten voorbereidingen worden getroffen om bij de toetreding de diverse samenwerkings- en preferentiële overeenkomsten, multilaterale en bilaterale verplichtingen inzake handelsbeleid en de autonome instrumenten voor handelsbescherming van de Gemeenschap toe te passen. Tegelijkertijd moet de nationale wetgeving op dit gebied worden ingetrokken.

Ontwikkeling

Er moeten voorbereidingen worden getroffen om bij de toetreding de handelsregeling van Lomé op de ACS-staten toe te passen en, samen met de andere lidstaten, deel te nemen aan de financiering van het Europees Ontwikkelingsfonds.

Douane

De douanewetgeving moet worden aangepast aan die van de Europese Gemeenschap. In het bijzonder moet het juridisch kader duidelijk en helder zijn. De organisatie en taakverdeling van het personeel moeten op het niveau van een moderne douanedienst worden gebracht. De controle van de centrale douaneautoriteiten over de douanekantoren aan de grens moet worden versterkt.

Bijzondere aandacht moet uitgaan naar de eerlijkheid van de douanediensten als geheel, en naar een goede kennis van de wetgeving bij het personeel. Er moet harder worden gewerkt aan de invoering van computersystemen die nodig zijn voor deelname aan de douane-unie en de interne markt. Bijzondere aandacht moet uitgaan naar de voorbereiding van de douane voor het in werking treden van alle douaneprocedures met economische gevolgen, het stelsel van tariefschorsingen en het beheer van tariefcontingenten en -plafonds. Bij het bepalen van de douanestrategie moet rekening worden gehouden met de versterking van de grensposten aan de buitengrens die Bulgarije op het moment van toetreding zal hebben met landen die geen lidstaten van de EU zijn.

3.9. Financiële kwesties

Aanzienlijke inspanningen zijn nodig voor het opzetten en versterken van intern financieel beheer en controle. De Bulgaarse Rekenkamer moet worden versterkt. Verdere samenwerking met de Commissie is nodig voor de aanpassing van de boekhoudkundige procedures aan die van de Europese Unie. De belasting- en douanediensten moeten worden geherstructureerd om te zorgen voor een doeltreffender belastinginning. Passende structuren voor tenuitvoerlegging, toezicht, controle en audit voor de toekomstige financiering van regionaal en landbouwbeleid moeten worden opgezet.

4. Administratieve mogelijkheden om het acquis toe te passen

Met het oog op efficiëntie en effectiviteit bij de tenuitvoerlegging en het toezicht op de naleving van het acquis moet Bulgarije de infrastructuur van het overheidsapparaat op alle niveaus verbeteren. Bulgarije moet een onpartijdig en professioneel ambtenarenapparaat met een duidelijk statuut opzetten. De institutionele coördinatie moet worden verbeterd en de juridische en administratieve procedures moeten worden vereenvoudigd.

Aanzienlijke inspanningen zijn nodig bij de versterking van instellingen en praktijken op het gebied van douane, vrij verkeer van goederen en diensten, mededinging, intellectuele eigendom, veterinaire en fytosanitaire controles, voedselcontrole, transportveiligheid, arbeidsinspectie, milieu, consumentenbescherming, normen en conformiteitsbeoordeling en de mechanismen voor audit en financiële controle.

Het gerechtelijk apparaat moet worden versterkt met het oog op de effectieve toepassing van het acquis. De institutionele capaciteit voor grensbeheer en -controle, samenwerking tussen politie en justitie en de strijd tegen de georganiseerde misdaad en corruptie moet worden opgevoerd.