ECOS-OUVERTURE 1998-2001 EXTERNE INTERREGIONALE SAMENWERKING De Europese Unie als motor van de interregionale samenwerking in de context van de economische dynamiek van onze tijd (98/C 183/07)

In alle gebieden in Europa wordt in meerdere of mindere mate de invloed gevoeld van de wisselwerking tussen en de dynamiek van verschijnselen als: de mondialisering en de dematerialisatie van de economie, de snelle vorderingen van de informatiemaatschappij, het milieubederf, een verzekerde voorziening, de werkloosheid en het streven naar gelijke kansen.

De plaatselijke ontwikkelingsactoren pogen een antwoord op deze uitdagingen te vinden. Zij beschikken over uiteenlopende know-how die in een eveneens uiteenlopende culturele en institutionele context wordt ingepast, en krijgen te maken met een van plaats tot plaats verschillende realiteit; als gevolg hiervan worden de werkmethoden en experimenten die zij in heel Europa hebben ontwikkeld, gekenmerkt door een grote verscheidenheid.

Interregionale samenwerking maakt het mogelijk de ideeën, methoden en handelwijzen met elkaar te vergelijken. Zo kan iedereen zijn eigen werkwijze kritisch bekijken en uit die van zijn partners in andere regio's lering trekken. Tevens bieden uitwisseling en samenwerking mogelijkheden om problemen beter en sneller op te lossen. Voorts is het de bedoeling dat de modelprojecten bijdragen tot het ontstaan van methoden voor regionale economische ontwikkeling die het de plaatselijke actoren mogelijk maken zich volledig van hun opdracht te kwijten in het kader van een breed partnerschap.

Dit initiatief is van nut voor de economische en democratische omschakeling, vooral bij de partners in de landen van Midden-Europa (LME's). Ook biedt het een kader om de steden en regio's in de kandidaat-lidstaten voor de bereiden op een geslaagde integratie bij de uitbreiding van de Europese Unie. De betrokken samenwerking bevordert dus de Europese integratie en draagt zo bij tot het verminderen van spanningen.

Steun van de Unie voor de samenwerking

In de beleidstakken en de programma's van de Europese Unie is interregionale samenwerking een belangrijk terrein.

Bij artikel 10 van de verordening betreffende het Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling (EFRO) is een mechanisme ingesteld dat het mogelijk maakt innovatieve acties op het gebied van regionale ontwikkeling te financieren. Daartoe behoort de externe interregionale samenwerking, waarbij partners buiten de EU zijn betrokken.

In dit verband heeft de Commissie (DG XVI) in 1991 Ecos-Ouverture gelanceerd, in het kader waarvan sindsdien in totaal 70 miljoen ECU, waarvan 55 miljoen ECU uit de EFRO-middelen en 15 miljoen ECU uit de Phare-middelen, beschikbaar is gesteld voor 400 projecten waaraan is deelgenomen door 1 500 plaatselijke en regionale overheden.

Voor de nieuwe periode 1998-2001 zijn voor het programma Ecos-Ouverture 25-30 miljoen ECU uit de EFRO-middelen en 15 miljoen ECU uit de Phare-middelen beschikbaar. Daarmee zal financieel worden bijgedragen tot de samenwerking tussen en het verschaffen van wederzijds voordeel aan de regio's en steden in de Europese Unie en de regio's en steden in voornamelijk de LME's (Albanië, Bosnië-Herzegovina, Bulgarije, Estland, Hongarije, Letland, Litouwen, de voormalige Joegoslavische Republiek Macedonië, Polen, Roemenië, Slowakije, Slovenië, Tsjechië) (1).

De Europese Commissie doet hierbij een oproep tot het indienen van voorstellen in het kader van Ecos-Ouverture 1998-2001. Zij nodigt de territoriale lagere overheden in de in aanmerking komende regio's uit om uiterlijk vóór 15 november 1998 een voorstel voor een project op het gebied van interregionale samenwerking in te dienen.

Doelstellingen van de samenwerking

- Bevorderen dat regionale actoren uit verschillende geografische gebieden samenwerken door een gemeenschappelijk project te ontwikkelen dat is gebaseerd op de uitwisseling van ervaringen of de overdracht van know-how.

- Decentralisatie en deconcentratie bevorderen door de ontwikkeling van deskundigheid op regionaal en plaatselijk niveau te stimuleren.

- Het actievermogen en de werkmethoden op het gebied van economische en sociale ontwikkeling verbeteren van de territoriale lagere overheden en de plaatselijke en regionale actoren in de LME's en in de probleemregio's van de EU.

- Impulsen geven voor concrete prestaties op het gebied van regionale of plaatselijke ontwikkeling die zozeer een voorbeeldfunctie vervullen dat zij in de betrokken regio of naburige regio's als leidraad kunnen dienen bij de verspreiding van goede handelwijzen.

- De uitbreiding voorbereiden door de pretoetredingsstrategieën van de territoriale lagere overheden in de LME's te versterken via acties die hen vertrouwd maken met de takken van communautair beleid, en in het bijzonder met het beleid van de Structuurfondsen.

Terreinen voor samenwerking

De volgende vier terreinen voor samenwerking zijn geselecteerd:

1. Verbetering van de werkmethoden en -instrumenten van de regionale of plaatselijke overheden:

- uitwerking van strategieën voor de ontwikkeling van het regionale of plaatselijke grondgebied, met name in het vooruitzicht van de uitbreiding (2);

- verbetering van de dienstverlening in de stad of op het platteland, vooral wat de organisatie van de vervoerssystemen en het gebruik van de technieken van de informatiemaatschappij betreft.

2. Verbetering van de dienstverlening ter ondersteuning van de modernisering en de ontwikkeling van het midden- en kleinbedrijf:

- totstandbrenging van dienstverlening ter ondersteuning van de modernisering en de ontwikkeling van het midden- en kleinbedrijf;

- vrouwelijke ondernemers: valorisatie van de rol van de vrouwen in het plaatselijke economische leven.

3. Bescherming en valorisatie van het milieu met het oog op duurzame ontwikkeling:

- bescherming, valorisatie en beheer van de natuurgebieden;

- verbetering van controle op vervuiling en van het beheer en/of de recycling van vaste afvalstoffen en afvalwater;

- energiebesparing en bevordering van hernieuwbare energiebronnen.

4. Economische valorisatie van het culturele erfgoed van de regio's met het oog op de instandhouding of schepping van duurzame arbeidsplaatsen.

Bij de samenwerking betrokken partijen

De hoofdpartners moeten een territoriale lagere overheid uit de Europese Unie of uit een derde land dan wel een door een dergelijke overheid gecontroleerd en met de betrokken opdracht belast orgaan zijn.

De verantwoordelijkheid voor het beheer van de Phare- en de EFRO-kredieten moet liggen bij respectievelijk één van de hoofdpartners uit de LME's of uit de Unie.

De voor de organisatie van de samenwerking verantwoordelijke projectleider moet zijn hetzij de voor het beheer van de EFRO-kredieten verantwoordelijke hoofdpartner, hetzij de voor het beheer van de Phare-kredieten verantwoordelijke hoofdpartner.

De deelnemende partners kunnen territoriale (regionale of plaatselijke) lagere overheden, ontwikkelingsmaatschappijen, kamers van koophandel, andere organen met een taak van openbaar nut of economische en sociale actoren zijn.

Bij de samenwerkingsprojecten moeten zijn betrokken drie tot zes hoofdpartners uit verschillende geografische gebieden in ten minste twee lidstaten en uit ten minste één gebied in een land van Midden-Europa (3).

Van de communautaire hoofdpartners moet de helft afkomstig zijn uit EFRO-zones van doelstelling 1, 2, 5b of 6.

Gaat het echter om territoriale lagere overheden die kiezen voor de uitwerking van ontwikkelingsstrategieën (terrein 1, punt 1), dan mogen er ten hoogste vier hoofdpartners zijn, waarvan twee uit de Unie en één of twee uit de LME's en/of Cyprus. Van de twee partners uit de Unie moet er dan één onder doelstelling 1 vallen, terwijl de andere afkomstig moet zijn uit een EFRO-zone van welke doelstelling ook (1, 2, 5b of 6).

Noodzaak van een actief en evenwichtig partnerschap

Uit de ervaring die in het verleden met interregionale samenwerking is opgedaan, blijkt dat de samenwerkingsnetwerken die de beste resultaten opleveren, een combinatie van een aantal eigenschappen vertonen:

- De hoofdpartner in elk van de betrokken geografische gebieden zet op het plaatselijke niveau een actief deelnemingspartnerschap op met alle organen uit de overheids- en/of de privé-sector die op het betrokken terrein bevoegdheden en belangen hebben en die prijs op deelneming aan het project stellen.

- Er wordt een dynamisch interregionaal partnerschap opgezet waarbij de projectleider het netwerk als geheel begeleidt en het project coördineert en waarbij in elk van de andere betrokken geografische gebieden de plaatselijke hoofdpartner verantwoordelijk is voor het begeleiden van het deelnemingspartnerschap op plaatselijk niveau en voor de uitvoering van de tot het samenwerkingsproject behorende werkzaamheden.

- Er wordt een concrete en evenwichtige interregionale samenwerking ontwikkeld op basis van op lokaal zowel als interregionaal niveau georganiseerde werkelijk gemeenschappelijke activiteiten die concrete resultaten opleveren welke de verwerving of de verbetering van know-how mogelijk maken.

Noodzaak van een op kwaliteit gerichte uitvoering van het project

- De projectleider draagt de technische en financiële verantwoordelijkheid voor het welslagen van het project. Hij moet aantonen over de voor de begeleiding van het netwerk en voor het beheer van het project zelf benodigde managementvaardigheden te beschikken.

- De projectleider moet een Stuurcomité oprichten dat representatief is voor de hoofdpartners van het project. Dit Comité is in ruimtelijk en politiek opzicht verantwoordelijk voor de samenwerking. Het moet zijn goedkeuring hechten aan de oprichting van een projectteam dat wordt belast met de technische uitvoering van het project zelf.

- De projectleider heeft tot taak een team samen te stellen waaraan elke partner op actieve wijze deelneemt op basis van een gezamenlijk bepaalde duidelijke en evenwichtige taakverdeling. Hij moet een duidelijk en uitvoerbaar werkprogramma uitwerken.

- Het samenwerkingsnetwerk dient de beschikking te hebben over de deskundigheid die nodig is om kwaliteitswerk te kunnen leveren, ook al moet daarvoor een beroep worden gedaan op deskundigen van buiten de bij de samenwerking betrokken gebieden.

- Periodiek dient een tussentijdse evaluatie te worden verricht om na te gaan of de gebruikte middelen passen bij de vastgestelde doelstellingen.

Verwachte resultaten

- Prestaties in het veld die de uitwisseling van ervaring of de overdracht van know-how ondersteunen en bovendien in de betrokken regio of naburige regio's een voobeeldfunctie kunnen hebben.

- Ontwikkeling van activiteiten waarbij wordt geleerd op regionaal en/of plaatselijk niveau samen te werken en vergroting van de capaciteit voor het ondernemen van actie van de plaatselijke organisaties en actoren die tot de economische ontwikkeling bijdragen.

- Invoering van nieuwe methoden of verbetering van de bestaande methoden dankzij de onderlinge vergelijking van de handelwijzen van actoren uit verschillende regio's die zich voor soortgelijke of zelfs identieke problemen geplaatst zien.

- Actiestrategieën, haalbaarheidsstudies, acties en/of prestaties die nuttig zijn voor de economische en sociale ontwikkeling van de betrokken gebieden.

Begroting en looptijd

Per project gelden voor de communautaire financiering de volgende marges: 200 000-800 000 ECU voor het EFRO en 100 000-400 000 ECU voor Phare (4).

Voor de regio's van doelstelling 1 of 6 kan de communautaire bijdrage tot 75 % van de in aanmerking komende uitgaven belopen, voor de overige regio's van de Unie tot 50 % en voor de partners in de LME's tot 75 % (5).

Ten minste de helft van de bijdrage uit het EFRO dient betrekking te hebben op regio's van doelstelling 1, 2, 5b of 6 van de Structuurfondsen.

Elk project moet worden uitgevoerd binnen een termijn van ten hoogste drie jaar.

Voornaamste selectiecriteria

1. Kwaliteit van het partnerschap:

- Plaatselijk partnerschap: verscheiden aard van de plaatselijk deelnemende partners en mate waarin zij elkaar aanvullen, mate waarin deze partners deze partners bij een en ander worden betrokken, kwaliteit van de organisatie van het plaatselijk partnerschap en kwaliteit van de door de partners aangegane verbintenissen.

- Interregionaal partnerschap: representativiteit van de hoofdpartners uit politiek en technisch oogpunt, een evenwichtig interregionaal partnerschap, gemeenschappelijke drijfveren, interregionale samenstelling van het Stuurcomité, een partnerschap dat past bij het gemeenschappelijke project.

2. Inschakeling van de plaatselijke actoren:

- Mate waarin zal worden geleerd en know-how zal worden uitgewisseld, met name in het kader van in het veld te leveren prestaties voor een belangrijk aantal plaatselijke actoren in elk van de gebieden waarop de uitwisseling betrekking heeft.

3. Organisatie van het netwerk:

- Organisatie van het Stuurcomité: actieve betrokkenheid van de territoriale lagere overheden die hoofdpartner zijn bij het project.

- Organisatie van het projectteam: managementvaardigheden van de projectleider, kwaliteit van de plaatselijke teams en deskundigheid van de plaatselijke coördinator, samenstelling van het team.

- Wijze waarop het projectteam zal functioneren, en methoden om doeltreffend te kunnen werken; waaronder: middelen voor de interne en externe communicatie van het netwerk, gemeenschappelijke werktaal.

- Capaciteit op beheersgebied van het orgaan dat de communautaire kredieten zal beheren, ingesteld systeem voor het financiële beheer.

4. Nagestreefde doelstellingen/verwachte resultaten:

- Nagestreefde gemeenschappelijke doelstellingen: duidelijk geformuleerde doelstellingen van het project, geloofwaardige doelstellingen in de ruimtelijke context, korte-termijndoelstellingen die concreet en haalbaar zijn, onderlinge samenhang tussen de doelstellingen, een project dat op de doelstellingen van het programma is afgestemd.

- Verwachte resultaten: verwachtingen die duidelijk geformuleerd, in kwalitatief en kwantitatief opzicht toegelicht, geloofwaardig, concreet en haalbaar zijn, betekenis ervan op interregionaal (netwerk) en plaatselijk (project) niveau, samenhang met de nagestreefde gemeenschappelijke doelstellingen en met de aan te wenden middelen.

- Effecten/voordelen voor de verschillende partners: effecten/voordelen die worden verwacht voor elk van de partners, vooral in derde landen: kwaliteit, geloofwaardigheid en samenhang met de doelstellingen van het programma; verspreiding van de bij het project opgedane ervaring.

5. Kwaliteit van het werkprogramma:

- Voorgenomen acties: betekenis van de voorgenomen acties als middel om de gemeenschappelijke doelstellingen van het project te bereiken en de verwachte resultaten te behalen; duidelijk geformuleerde acties; aantal plaatselijke en interregionale acties en kwaliteit ervan, bezien in het licht van de behoeften bij het project; evenwicht tussen de plaatselijke en de interregionale acties.

- Duidelijk werkplan: opgave, per actie, van de te verrichten werkzaamheden, de rol die de interregionale samenwerking zal spelen, de betrokken partners, de begunstigden en de verwachte resultaten; kwaliteit van de organisatie van de gezamenlijk te verrichten werkzaamheden, duidelijke en geloofwaardige taakverdeling, evenwicht en complementariteit tussen de acties en afstemming van de acties op de gemeenschappelijke doelstellingen; tijdschema voor de uitvoering.

6. Begroting en financiële verplichtingen:

- Begroting die passend en doorzichtig is ten aanzien van de doelstellingen, het werkprogramma en de te ondernemen acties; kwaliteit van de toelichting bij de begrotingsposten en bij de raming van de uitgaven per post en per actie; interregionale medefinanciering die evenwichtig over de verschillende partners is gespreid.

- Coherentie tussen de officiële verbintenissen van de partners en deelnemers en de vertaling daarvan in de begroting.

Voorwaarden voor steunverlening

Ingediende projecten worden slechts beoordeeld als zijn voldoen aan de navolgende criteria:

1. Partnerschap: aan het project wordt deelgenomen door partners uit ten minste drie en ten hoogste zes verschillende gebieden in ten minste twee lidstaten en ten minste één partnerland dat ligt in Midden-Europa (Albanië, Bosnië-Herzegovina, Bulgarije, Estland, Hongarije, Letland, Litouwen, de voormalige Joegoslavische Republiek Macedonië, Polen, Roemenië, Slowakije, Slovenië, Tsjechië) (6).

Als partners in de LME's echter kiezen voor de uitwerking van ontwikkelingsstrategieën (terrein 1, punt 1), mogen er ten hoogste vier hoofdpartners zijn, waarvan twee communautaire partners en één of twee partners uit derde landen. Van de twee verplichte partners uit de Unie moet er één onder doelstelling 1 vallen, terwijl de andere afkomstig moet zijn uit de gebieden die voor regionale steun van de Structuurfondsen in aanmerking komen in het kader van welke regionale doelstelling ook (1, 2, 5b of 6).

2. Van de communautaire partners moet ten minste de helft afkomstig zijn uit de voor regionale steun van de Structuurfondsen in aanmerking komende gebieden, en van de communautaire steun die het EFRO voor het project toekent, moet ten minste de helft ten goede komen aan de partners uit die gebieden.

3. De hoofdpartner die als projectleider optreedt, en de andere hoofdpartners die elk van de betrokken gebieden vertegenwoordigen, moeten een verbintenisbrief volgens het model in het informatiepakket hebben ondertekend, waarin het bedrag van hun eigen financiële bijdrage is vermeld.

4. Als een hoofdpartner niet de status van territoriale lagere overheid heeft, moet de territoriale lagere overheid die deze hoofdpartner controleert en hem zijn opdracht heeft gegeven, preciseren waarin deze controle bestaat en een opdrachtbrief volgens het model hebben ondertekend. In deze brief is bepaald dat de territoriale lagere overheid zich ertoe verbindt deel te nemen aan het Stuurcomité voor het project. Deze lagere overheid stelt zich in politiek, technisch en financieel opzicht garant voor het orgaan dat haar bij het project zal vertegenwoordigen.

5. De EFRO-middelen worden beheerd door een hoofdpartner uit de Unie en de Phare-middelen voor een hoofdpartner uit de LME's.

6. Bij de communautaire financiering dient het te gaan om 200 000 tot 800 000 ECU voor het EFRO en om 100 000 tot 400 000 ECU voor Phare.

7. Alleen organen die het project medefinancieren, kunnen voor hun werkzaamheden als deelnemende partner worden beloond. Organen die worden beloond voor alle werkzaamheden die zij verrichten, moeten als leverancier van diensten worden beschouwd.

8. Uiterlijk op de hierna vermelde datum moet een aan de hand van het aanmeldingsformulier samengesteld compleet dossier is zesvoud zijn toegezonden.

9. Beschrijving van het project:

- In het aanmeldingsformulier moet het gedeelte over de beschrijving van het project volledig zijn ingevuld.

- Het dossier moet de volledige financiële tabellen zoals weergegeven in het informatiepakket bevatten, waarbij moet worden vermeld welke organen (hoofdpartners, deelnemende partners) voornemens zijn een bijdrage te leveren, onder bijvoeging van hun intentieverklaring inzake die bijdrage.

Indiening van de voorstellen

Voorstellen voor modelprojecten moeten uiterlijk op 15 november 1998, waarbij het poststempel als bewijs geldt, in zesvoud aan de Commissie worden gezonden op het onderstaande adres:

Europese Commissie

DG XVI.A.2 - Regionaal beleid en cohesie

DG I.A.B. - Buitenlandse betrekkingen

Projecten inzake externe interregionale samenwerking

Gebouw CSM2 - 3/67

Wetstraat 200

B-1049 Brussel.

Informatiepakket

Het informatiepakket met de aanmeldingsformulieren en toelichtingen bij de voor de indiening van de voorstellen geldende procedures en bij de beginselen die aan de steunverlening door de Gemeenschap ten grondslag liggen, is verkrijgbaar op het vorenstaande adres. Het kan ook worden aangevraagd per fax ((32-2) 299 56 01 onder vermelding van DG XVI-DG 1A, Ecos-Ouverture 1998-2001) of per e-mail (ecos-ouverture @fmb.dg16.cec.be). Tenslotte is het ook te vinden op de volgende website:

www.inforegio.org

De informatiepakketten zullen vanaf 15 juni 1998 worden verzonden.

Tenslotte zal de Commissie tussen 22 en 24 1998 in een land van Midden-Europa een partnerschapsbeurs en seminars beleggen. Zo zullen de territoriale lagere overheden die belangstelling hebben voor de acties welke via Ecos-Ouverture 1998-2001 als omschreven in deze oproep tot het indienen van voorstellen worden gefinancierd, in de gelegenheid worden gesteld informatie over de mogelijkheden van het programma in te winnen en kennis op te doen die zal bijdragen tot een succesvolle deelneming aan de acties inzake externe interregionale samenwerking.

(1) Bij de samenwerkingsnetwerken die worden opgericht door partners uit de Unie en de LME's, kunnen ook partners uit de NOS'en (Moldavië, Oekraïne, West-Rusland, Wit-Rusland) en partners uit het Middellandse-Zeegebied (Algerije, Cyprus, Egypte, Israël, Jordanië, Libanon, Malta, Marokko, Syrië, Tunesië, Turkije en Palestijnse Autoriteit) worden betrokken. Voor bijzonderheden over de financieringsregeling voor deze partners wordt verwezen naar het informatiepakket.

(2) Bij dit onderdeel gelden bijzondere subsidiabiliteitsvoorwaarden voor de LME's en Cyprus.

(3) Bij de netwerken die worden opgericht door partners uit de Unie en de LME's, kunnen ook partners uit de NOS'en en partners uit de mediterrane derde landen worden betrokken.

(4) Wat de financiering voor de partners in het mediterrane gebied of in de NOS'en betreft, wordt verwezen naar het informatiepakket.

(5) Wat de financiering voor de partners in het mediterrane gebied of in de NOS'en betreft, wordt verwezen naar het informatiepakket.

(6) Partners die uit de mediterrane derde landen dienen te behoren tot Algerije, Cyprus, Egypte, Israël, Jordanië, Libanon, Malta, Marokko, Syrië, Tunesië, Turkije of de Palestijnse Autoriteit,. Partners uit de NOS'en dienen te behoren tot Moldavië, Oekraïne, West-Rusland en Wit-Rusland.