Advies van de Raad

van 18 februari 2003

over het geactualiseerde stabiliteitsprogramma van België voor de periode 2003-2005

(2003/C 51/01)

DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE,

Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap,

Gelet op Verordening (EG) nr. 1466/97 van de Raad van 7 juli 1997 over versterking van het toezicht op begrotingssituaties en het toezicht op en de coördinatie van het economisch beleid(1), en met name op artikel 5, lid 3,

Gezien de aanbeveling van de Commissie,

Na raadpleging van het Economisch en Financieel Comité,

BRENGT HET VOLGENDE ADVIES UIT:

Op 18 februari 2003 heeft de Raad het geactualiseerde stabiliteitsprogramma 2002 van België voor de periode 2003-2005 besproken. Het programma voldoet overwegend aan de eisen van de gedragscode over de inhoud en de presentatie van de stabiliteits- en convergentieprogramma's. De Raad is van oordeel dat het economisch beleid, zoals uiteengezet in deze bijwerking, gedeeltelijk in overeenstemming is met de aanbevelingen uit de globale richtsnoeren voor het economisch beleid.

De Raad stelt vast dat de economische bedrijvigheid in 2002 zwak is gebleven, want de reële groei van het BBP is berekend op 0,7 %, tegen 1,3 % in de bijwerking 2001. De invloed van de economische vertraging op de openbare financiën werd in 2002 onder controle gehouden en de begroting was in evenwicht, nadat in 2001 een overschot van 0,2 % van het BBP was geboekt (of 0,4 % als rekening wordt gehouden met de UMTS-opbrengsten). In 2001 en 2002 is de schuldquote verder verlaagd, doch slechts met 3,5 procentpunt van het BBP als gevolg van de trage groei, maar ook door schuldverhogende financiële operaties. In 2002 was de schuldquote nog steeds hoog: 106,1 % van het BBP.

Volgens het geactualiseerde programma zal zich een geleidelijke economische opleving voordoen waarvan het tempo zal toenemen in 2003 en die in de volgende jaren robuust zal blijven, ondersteund door de opleving van de internationale handel en een krachtige binnenlandse vraag. Het programma verwacht een reële groei van 2,1 % in 2003, die in het licht van de recente internationale ontwikkelingen lager kan uitvallen, en een forsere doch plausibele groei van 2,5 % in 2004 en 2005.

In het in 2002 geactualiseerde programma wordt voor 2003 een sluitende begroting verwacht en voor 2004 en 2005 een overschot van respectievelijk 0,3 en 0,5 % van het BBP. Het verloren terrein ten opzichte van de vorige bijwerking zal gedeeltelijk worden heroverd met een iets snellere budgettaire aanpassing in 2004 en 2005.

De Raad stelt vast dat het voor de conjunctuur gecorrigeerde saldo, als berekend door de Commissie op basis van de productiefunctiemethode, in 2002 aanzienlijk is verbeterd met 0,5 % van het BBP, maar in de periode 2003-2005 vrijwel ongewijzigd zal blijven, zodat het overschot 0,2 tot 0,3 % van het BBP zal bedragen. Derhalve constateert de Raad met tevredenheid dat België blijft voldoen aan de eis van het stabiliteits- en groeipact dat op middellange termijn een sluitende of positieve begroting moet worden bereikt.

De Raad merkt op dat de schuldquote volgens het programma met ongeveer 4 procentpunt van het BBP per jaar zal afnemen tot 93,6 % in 2005. Dit tempo kan evenwel tijdelijk worden afgeremd door de geplande overname van schulden van overheidsbedrijven door de staat in 2004-2005. De Raad acht het noodzakelijk dat de schuldquote op een dalend pad wordt gehouden.

De Raad stelt vast dat de begrotingsstrategie gebaseerd blijft op de verwezenlijking van hoge primaire overschotten en dalende rentebetalingen tijdens de programmaperiode; in vroegere adviezen heeft hij zich positief uitgesproken over een dergelijke strategie op basis van effectieve beheersing van de uitgaven, die met succes heeft bijgedragen tot het wegwerken van begrotingstekorten en het terugdringen van de schuldquote. De Raad merkt evenwel op dat de in deze bijwerking geplande primaire overschotten van ongeveer 5,5 % per jaar lager zijn dan de ruim 6 % van het BBP die in de laatste jaren werd gerealiseerd; bovendien neemt hij nota van het voornemen van de regering om de 1,5 %-limiet voor de reële uitgavenstijging in eenheid I (federale overheid en sociale zekerheid) toe te passen, hoewel dat niet is vermeld in het huidige bijgewerkte programma. De Raad roept de Belgische regering op deze limiet tijdens de programmeringsperiode te handhaven.

De Raad is van oordeel dat de budgettaire-consolidatieprognoses in het geactualiseerde programma 2002 de minimuminspanning vormen die nodig is om de nog steeds zeer hoge schuldquote snel terug te dringen en de budgettaire gevolgen van de vergrijzing op te vangen. Gezien de verwachte versnelling van de reële groei tot 2,1 %, zijn verdere budgettaire aanpassingen in 2003 mogelijk. De Raad beveelt de Belgische overheid aan elke gelegenheid aan te grijpen om in 2003 en daarna verdere budgettaire aanpassingen door te voeren. Hij dringt er bij de Belgische overheid op aan de primaire overschotten op ongeveer 6 % van het BBP per jaar te houden en de limiet van 1,5 % per jaar voor de reële stijging van de primaire uitgaven van eenheid I tijdens de programmaperiode te blijven respecteren.

De Raad is ingenomen met de in 2001 genomen maatregelen ter verbetering van het toezicht op de houdbaarheid van de openbare financiën in het kader van de jaarlijkse budgettaire planning, welke regelmatige beoordelingen van de budgettaire gevolgen van de vergrijzing omvat. Op basis van het huidige beleid, met name het beleid van handhaving van grote primaire overschotten, moet België in staat zijn de budgettaire gevolgen van de vergrijzing op te vangen. Men mag evenwel niet uit het oog verliezen dat de ontwikkeling van de begroting op lange termijn in een land met een hoge schuldgraad zoals België sterk afhankelijk is van de verwezenlijking van de begrotingsdoelstelling op middellange termijn en van de handhaving ervan op lange termijn. Indien het beleid van grote primaire overschotten niet wordt aangehouden, valt een ontsporing van de openbare financiën niet uit te sluiten. Om de houdbaarheid van de openbare financiën te verzekeren, moet de schuldreductie worden aangevuld met maatregelen ter verhoging van de participatiegraden, vooral die van oudere werknemers omdat de effectieve pensioenleeftijd in België een van de laagste in de EU is.

De Raad neemt met tevredenheid nota van de vorderingen die zijn gemaakt bij de uitvoering van de structuurhervormingen, waaronder de ontwerpwetgeving voor de invoering van het kader voor de aanvullende pensioenen, de vereenvoudiging van de administratieve formaliteiten voor de oprichting van een bedrijf en de voortgezette uitvoering van belastinghervormingen ter verbetering van de resultaten van de economie en ter bevordering van de werkgelegenheid. De Raad acht het van belang dat de budgettaire kosten van de structuurhervormingen, met name die waarbij de fiscale en niet-fiscale druk wordt verlaagd, consistent blijven met de beoogde begrotingsaanpassingen en de vermindering van de schuldquote.

De Raad neemt met genoegen kennis van de hernieuwde overeenkomst tussen de verschillende overheidsniveaus om begrotingsdoelstellingen te bepalen en hun toezegging om deze te verwezenlijken; de Raad acht een dergelijk "binnenlands stabiliteitsprogramma" bijzonder geschikt in het federale België.

(1) PB L 209 van 2.8.1997.