UITVOERINGSBESLUIT (EU) 2022/174 VAN DE COMMISSIE

van 8 februari 2022

waarbij voor een beperkte periode wordt bepaald dat het regelgevingskader voor centrale tegenpartijen in het Verenigd Koninkrijk van Groot-Brittannië en Noord-Ierland gelijkwaardig is, in overeenstemming met Verordening (EU) nr. 648/2012 van het Europees Parlement en de Raad

(Voor de EER relevante tekst)

DE EUROPESE COMMISSIE,

Gezien het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie,

Gezien Verordening (EU) nr. 648/2012 van het Europees Parlement en de Raad van 4 juli 2012 betreffende otc-derivaten, centrale tegenpartijen en transactieregisters (1), en met name artikel 25, lid 6,

Overwegende hetgeen volgt:

(1) Op 29 maart 2017 heeft het Verenigd Koninkrijk van Groot-Brittannië en Noord-Ierland (“het Verenigd Koninkrijk”) kennisgegeven van zijn voornemen om zich uit de Unie terug te trekken krachtens artikel 50 van het Verdrag betreffende de Europese Unie. Op 17 oktober 2019 hebben de Unie en het Verenigd Koninkrijk overeenstemming bereikt over het terugtrekkingsakkoord (2), met een herzien protocol inzake Ierland/Noord-Ierland en een herziene politieke verklaring (3). Overeenkomstig dat akkoord en na de ratificatie ervan door het House of Commons in het Verenigd Koninkrijk, de aanneming ervan door het Europees Parlement en de sluiting ervan door de Raad, is het Verenigd Koninkrijk per 1 februari 2020 een derde land geworden en is het Unierecht na 31 december 2020 niet langer van toepassing op en in het Verenigd Koninkrijk.

(2) Centrale clearing vergroot de markttransparantie, beperkt kredietrisico en vermindert het risico op besmetting in het geval van wanbetaling van een of meer deelnemers aan een centrale tegenpartij (“CTP”). Het verrichten van dergelijke diensten is dus van cruciaal belang om de financiële stabiliteit veilig te stellen. Bovendien zijn door CTP’s geclearde financiële instrumenten ook van essentieel belang voor financiële intermediairs en hun cliënten, om bijvoorbeeld renterisico’s af te dekken, met gevolgen voor het functioneren van de reële economie van de Unie.

(3) Per 31 december 2020 bedroeg het uitstaande nominale bedrag aan otc-derivaten volgens de Bank voor Internationale Betalingen (BIS) wereldwijd rond 477 biljoen EUR, waarvan rond 80 % aan rentederivaten en bijna 17 % aan valutaderivaten. Ongeveer 30 % van alle otc-derivaten luiden in euro en andere Unievaluta. De markt voor centrale clearing van otc-derivaten is sterk geconcentreerd, met name de markt voor centrale clearing van in euro luidende otc-rentederivaten, waarvan meer dan 90 % wordt gecleard bij één in het Verenigd Koninkrijk gevestigde CTP (“CTP uit het VK”).

(4) In een context waarin een zo aanzienlijk volume in Unievaluta luidende financiële transacties wordt gecleard via CTP’s uit het VK, heeft de terugtrekking van het Verenigd Koninkrijk uit de interne markt en uit het daarmee samenhangende Unieraamwerk inzake regelgeving, toezicht en handhaving in de financiële sector de autoriteiten van de Unie en de lidstaten voor grote uitdagingen gesteld wat betreft het veilig stellen van de financiële stabiliteit.

(5) Om de mogelijke risico’s voor de financiële stabiliteit tegen te gaan die zich kunnen voordoen als gevolg van een abrupte verstoring van de clearing van derivaten die CTP’s uit het VK aanbieden aan clearingleden en cliënten in de Unie, heeft de Commissie op 21 september 2020 Uitvoeringsbesluit (EU) 2020/1308 (4) vastgesteld. Dat besluit bepaalt dat het regelgevingskader voor CTP’s uit het VK als gelijkwaardig aan de in Verordening (EU) nr. 648/2012 neergelegde vereisten wordt beschouwd. Dat besluit is slechts voor een beperkte periode van toepassing en loopt op 30 juni 2022 af.

(6) Het effect van de terugtrekking van het Verenigd Koninkrijk uit de Unie kwam aan bod in diverse mededelingen van de Commissie aan het Europees Parlement, de Raad en de Europese Centrale Bank, onder meer in een mededeling over het stimuleren van openheid, kracht en veerkracht (5). In die mededeling was de verwachting duidelijk dat clearingleden uit de Unie hun blootstellingen aan en hun beroep op CTP’s uit het VK die systeemrelevant zijn voor de Unie, met name wat betreft otc-derivatenblootstellingen die in euro en andere Unievaluta luiden, zouden afbouwen.

(7) Na die mededeling heeft de Commissie begin 2021 een werkgroep opgericht over de kansen en uitdagingen met betrekking tot de overbrenging van de derivatenclearing van het Verenigd Koninkrijk naar de Unie. De werkgroep heeft vooral gekeken hoe de buitensporige afhankelijkheid van de Unie van diensten van in het Verenigd Koninkrijk gevestigde CTP’s kan worden verminderd en heeft daarbij mogelijke belemmeringen voor het afbouwen van blootstellingen in CTP’s uit het VK in kaart gebracht en gezocht naar mogelijkheden om die belemmeringen te overwinnen en naar prikkels om clearingdiensten over te brengen naar in de Unie gevestigde CTP’s.

(8) De conclusie van het overleg binnen de werkgroep was dat bepaalde transacties die in CTP’s uit het VK worden gecleard, op dit ogenblik gewoonweg niet elders kunnen worden gecleard en dat een combinatie van verschillende maatregelen nodig zal zijn om de eigen clearingcapaciteit van de Unie uit te bouwen en om de komende jaren de buitensporige blootstellingen van marktdeelnemers uit de Unie aan systeemrelevante CTP’s uit het VK af te bouwen. In het licht van dat overleg is de vervaldatum van Uitvoeringsbesluit (EU) 2020/1308 te vroeg om de clearingcapaciteit van de Unie tot een adequaat niveau uit te bouwen. Aangezien de redenen om dat besluit vast te stellen — potentiële risico’s voor de financiële stabiliteit voorkomen bij een abrupte verstoring van de toegang van clearingleden uit de Unie tot CTP’s uit het VK — niet zijn veranderd, is het bijgevolg noodzakelijk om het onderhavige besluit vast te stellen dat, voor een beperkte periode, de erkenning verlengt dat het regelgevingskader voor centrale tegenpartijen in het Verenigd Koninkrijk gelijkwaardig is aan het bij Verordening (EU) nr. 648/2012 vastgestelde kader.

(9) Overeenkomstig artikel 25, lid 6, van Verordening (EU) nr. 648/2012 moeten drie voorwaarden zijn vervuld om te kunnen verklaren dat het juridische en toezichtskader van een derde land voor CTP’s die in dat land over een vergunning beschikken, gelijkwaardig is aan de vereisten die in die verordening zijn vastgelegd.

(10) In de eerste plaats moet het juridische en toezichtskader van een derde land waarborgen dat CTP’s in dat derde land voldoen aan juridisch bindende vereisten die gelijkwaardig zijn aan de in titel IV van Verordening (EU) nr. 648/2012 neergelegde vereisten. Het Verenigd Koninkrijk heeft de desbetreffende bepalingen van Verordening (EU) nr. 648/2012 omgezet in nationaal recht met ingang van de datum van de terugtrekking van het Verenigd Koninkrijk uit de Unie (6) waardoor het nationale recht van het Verenigd Koninkrijk kan worden beschouwd als gelijkwaardig aan de in titel IV van Verordening (EU) nr. 648/2012 neergelegde vereisten.

(11) In de tweede plaats moet het juridische en toezichtskader van het derde land ervoor zorgen dat in het derde land gevestigde CTP’s doorlopend zijn onderworpen aan doeltreffend toezicht en doeltreffende handhaving. Tot en met 31 december 2020 stonden CTP’s uit het VK onder toezicht van de Bank of England, zoals in het nationale recht van het Verenigd Koninkrijk is bepaald overeenkomstig Verordening (EU) nr. 648/2012 (7). In het kader van de opneming van Verordening (EU) nr. 648/2012 in het nationale recht van het Verenigd Koninkrijk blijft de Bank of England na die datum belast met het toezicht op CTP’s en er zijn geen belangrijke wijzigingen in dat toezicht te verwachten.

(12) In de derde plaats moet het juridische kader van het derde land voorzien in een doeltreffend gelijkwaardig systeem voor de erkenning van CTP’s waaraan krachtens het rechtskader van dat derde land een vergunning is verleend. Het Verenigd Koninkrijk heeft de belangrijkste onderdelen van het gelijkwaardigheidsstelsel van artikel 25 van Verordening (EU) nr. 648/2012 in zijn nationale recht opgenomen. Het Verenigd Koninkrijk heeft echter een Temporary Recognition Regime ingesteld waarmee cruciale wijzigingen van Verordening (EU) nr. 648/2012 voor een periode van ten minste drie jaar worden opgeschort. Dat Temporary Recognition Regime geeft de Bank of England ook discretionaire bevoegdheden om de “temporary deemed recognition” (tijdelijk geachte erkenning) in te trekken, hetgeen rechtsonzekerheid doet ontstaan voor CTP’s die in het kader van deze regeling zijn erkend. Ondanks die onzekerheid kan de derde voorwaarde op dit moment als vervuld worden beschouwd.

(13) Aangezien de drie voorwaarden als vervuld worden beschouwd, moeten het juridische en toezichtskader van het Verenigd Koninkrijk voor CTP’s uit het VK die daar op 31 december 2020 reeds waren gevestigd en over een vergunning beschikten, worden beschouwd als gelijkwaardig aan de in Verordening (EU) nr. 648/2012 neergelegde vereisten.

(14) Dit besluit is gebaseerd op de informatie die momenteel voor de Commissie beschikbaar is over het juridische en toezichtskader voor CTP’s uit het VK. Dat kader moet alleen als gelijkwaardig worden beschouwd voor zover de in het nationaal recht van het Verenigd Koninkrijk op CTP’s toepasselijke vereisten in stand worden gehouden, toegepast en gehandhaafd. De erkenning van gelijkwaardigheid kan alleen behouden blijven indien toekomstige veranderingen in het juridische en toezichtskader van het Verenigd Koninkrijk niet ongunstig uitwerken op de gelijkwaardigheid in termen van regelgeving of toezicht, hetgeen zou leiden tot een ongelijk speelveld tussen CTP’s uit het VK en in de Unie gevestigde CTP’s (CTP’s uit de Unie) of tot risico’s voor de financiële stabiliteit van de Unie. Aangezien de Commissie dit besluit te allen tijde mag wijzigen, opschorten, herzien of herroepen, met name indien zich ontwikkelingen voordoen die op de gelijkwaardigheidsstatus van invloed zijn, zijn een daadwerkelijke informatie-uitwisseling en coördinatie van toezichtsactiviteiten tussen de Europese Autoriteit voor effecten en markten (“ESMA”) en de Bank of England een essentiële voorwaarde om de gelijkwaardigheidsstatus te behouden tot de vervaldatum van dit besluit.

(15) Voor de informatie-uitwisseling tussen de ESMA en de Bank of England moeten uitvoerige en doeltreffende samenwerkingsovereenkomsten worden gesloten overeenkomstig artikel 25, lid 7, van Verordening (EU) nr. 648/2012. Die samenwerkingsovereenkomsten moeten garanderen dat alle relevante informatie proactief wordt gedeeld met de in artikel 25, lid 3, van Verordening (EU) nr. 648/2012 bedoelde autoriteiten, waaronder de Europese Centrale Bank en de overige leden van het Europees Stelsel van centrale banken, teneinde die autoriteiten te raadplegen over de erkende status van CTP’s uit het VK of wanneer die autoriteiten die informatie nodig hebben om hun toezichtstaken uit te voeren.

(16) De samenwerkingsovereenkomsten die overeenkomstig artikel 25, lid 7, van Verordening (EU) nr. 648/2012 worden gesloten, moeten ervoor zorgen dat de ESMA onmiddellijk en doorlopend toegang heeft tot alle informatie, met inbegrip van informatie waarmee kan worden beoordeeld welke materiële risico’s CTP’s uit het VK direct of indirect voor de Unie of haar lidstaten meebrengen. In de samenwerkingsovereenkomsten moet dus worden voorzien in mechanismen en procedures voor de snelle uitwisseling van informatie over de clearingactiviteiten van CTP’s uit het VK ten aanzien van in Unievaluta luidende financiële instrumenten, handelsplatforms, clearingdeelnemers en dochterondernemingen van in de Unie gevestigde kredietinstellingen en beleggingsondernemingen; interoperabiliteitsregelingen met andere CTP’s; eigen middelen; samenstelling en kalibratie van wanbetalingsfondsen, margins, liquide middelen en onderpandportefeuilles, inclusief kalibraties van reductiefactoren en stresstests. In deze overeenkomsten moet ook worden voorzien in de mechanismen en procedures voor snelle kennisgeving aan de ESMA van wijzigingen die van invloed zijn op de CTP’s uit het VK of op het voor CTP’s uit het VK geldende juridische en toezichtskader van het Verenigd Koninkrijk, en voor de snelle kennisgeving aan de ESMA van ontwikkelingen met betrekking tot CTP’s uit het VK die op het monetaire beleid in de Unie van invloed zijn. De Bank of England moet overeenkomstig artikel 25, lid 7, ook nauw met Unieautoriteiten samenwerken. Met name is het van belang dat er doeltreffende samenwerkingsovereenkomsten tussen de ESMA en de bevoegde autoriteiten van het Verenigd Koninkrijk zijn met betrekking tot de coördinatie van hun toezichtsactiviteiten, met inbegrip van met name procedures voor noodsituaties met betrekking tot de erkende CTP’s uit het VK die in de Unie ongunstig uitwerken of kunnen uitwerken op de liquiditeit van de markt of de stabiliteit van het financiële stelsel.

(17) Van de autoriteiten van het Verenigd Koninkrijk wordt verwacht dat zij de Unie in kennis stellen van alle wijzigingen in het regelgevings- of toezichtskader van het Verenigd Koninkrijk die van invloed zijn op het verrichten van clearingdiensten in het Verenigd Koninkrijk. De Commissie zal in samenwerking met de ESMA alle in het juridische en toezichtskader aangebrachte wijzigingen die van invloed zijn op de verrichting van clearingdiensten in het Verenigd Koninkrijk monitoren, evenals de marktontwikkelingen en de effectiviteit van de samenwerking tussen toezichthouders, met inbegrip van snelle uitwisseling van informatie tussen de ESMA en de Bank of England. De Commissie kan te allen tijde overgaan tot een herziening wanneer de betrokken ontwikkelingen het noodzakelijk maken de bij dit besluit toegekende gelijkwaardigheid opnieuw te beoordelen, onder meer wanneer de autoriteiten van het Verenigd Koninkrijk niet daadwerkelijk samenwerken, geen doeltreffende beoordeling mogelijk maken van het risico dat CTP’s uit het VK voor de Unie of haar lidstaten inhouden, of de door CTP’s uit het VK of de Bank of England genomen maatregelen buitensporige en oneerlijke concurrentie bevorderen.

(18) Het feit dat clearingleden uit de Unie momenteel te sterk afhankelijk zijn van diensten van CTP’s uit het VK, houdt nog steeds risico’s in voor de financiële stabiliteit van de Unie en voor de transmissie en het voeren van het monetaire beleid van de Unie, met name in stresssituaties. Een en ander is bevestigd door de beoordeling van de ESMA van december 2021 (8). Die beoordeling identificeerde drie clearingdiensten door CTP’s uit het VK als van wezenlijke systeemrelevantie voor de Unie of voor een of meer lidstaten. Hoewel de conclusie van die beoordeling was dat — momenteel — de kosten van het niet langer erkennen van die clearingdiensten zouden opwegen tegen de baten ervan, werden niettemin belangrijke risico’s en kwetsbaarheden geïdentificeerd in verband met een verdere erkenning van die clearingdiensten, met name in tijden van marktspanningen.

(19) Bijgevolg moeten, zoals ook beklemtoond in de mededeling over het stimuleren van openheid, kracht en veerkracht (9), blootstellingen aan CTP’s uit het VK die systeemrelevant zijn voor de Unie, en met name otc-derivatenblootstellingen die in euro en andere Unievaluta luiden, verder worden afgebouwd.

(20) De looptijd van dit besluit moet dus voldoende tijd bieden om de clearingcapaciteit van CTP’s uit in de Unie uit te bouwen, om na te gaan hoe de liquiditeit in die CTP’s kan worden vergroot en om het op infrastructuur in de Unie beschikbare scala clearingoplossingen uit te breiden, onder meer via de vaststelling van regelgevingsmaatregelen die dat proces bevorderen, om zo een aanzienlijke afbouw van de blootstellingen van clearingleden uit de Unie aan CTP’s uit het VK mogelijk te maken. Dit besluit moet ook voldoende tijd geven voor de herziening van het toezichtskader van de Unie voor CTP’s. Bijgevolg is het passend dat dit besluit afloopt drie jaar na de datum van toepassing ervan.

(21) Dit besluit moet met spoed in werking te treden om clearingleden en handelsplatforms die in de Unie zijn gevestigd, rechtszekerheid te bieden vóór het aflopen van Uitvoeringsbesluit (EU) 2020/1308. Om disrupties te vermijden bij de erkenning van CTP’s uit het VK door de ESMA, moet dit besluit van toepassing zijn op de dag waarop Uitvoeringsbesluit (EU) 2020/1308 afloopt.

(22) De in dit besluit vervatte maatregelen zijn in overeenstemming met het advies van het Europees Comité voor het effectenbedrijf,

HEEFT HET VOLGENDE BESLUIT VASTGESTELD:

Artikel 1 Voor de toepassing van artikel 25 van Verordening (EU) nr. 648/2012 wordt het juridische en toezichtskader van het Verenigd Koninkrijk van Groot-Brittannië en Noord-Ierland dat op 31 december 2020 van toepassing was op centrale tegenpartijen die reeds in het Verenigd Koninkrijk van Groot-Brittannië en Noord-Ierland waren gevestigd en over een vergunning beschikten, als gelijkwaardig aan de in Verordening (EU) nr. 648/2012 vervatte vereisten beschouwd.

Artikel 2 Dit besluit treedt in werking op de dag na die van de bekendmaking ervan in het Publicatieblad van de Europese Unie. Het is van toepassing met ingang van 1 juli 2022. Het loopt af op 30 juni 2025.

Gedaan te Brussel, 8 februari 2022. Voor de Commissie De voorzitter Ursula VON DER LEYEN

(1) PB L 201 van 27.7.2012, blz. 1.

(2) Akkoord inzake de terugtrekking van het Verenigd Koninkrijk van Groot-Brittannië en Noord-Ierland uit de Europese Unie en de Europese Gemeenschap voor Atoomenergie (PB C 384 I van 12.11.2019, blz. 1).

(3) Politieke verklaring waarin het kader wordt geschetst voor de toekomstige betrekkingen tussen de Europese Unie en het Verenigd Koninkrijk (PB C 384 I van 12.11.2019, blz. 178).

(4) Uitvoeringsbesluit (EU) 2020/1308 van de Commissie van 21 september 2020 waarbij voor een beperkte periode wordt bepaald dat het regelgevingskader voor centrale tegenpartijen in het Verenigd Koninkrijk van Groot-Brittannië en Noord-Ierland gelijkwaardig is, in overeenstemming met Verordening (EU) nr. 648/2012 van het Europees Parlement en de Raad (PB L 306 van 21.9.2020, blz. 1).

(5) Mededeling van de Commissie aan het Europees Parlement, de Raad en de Europese Centrale Bank “Een antwoord bieden op uitdagingen voor kritieke financiëlemarktinfrastructuren en de kapitaalmarktenunie verder ontwikkelen” (COM(2017) 225 final van 4 mei 2017); mededeling van de Commissie aan het Europees Parlement, de Europese Raad, de Raad, de Europese Centrale Bank, het Europees Economisch en Sociaal Comité, het Comité van de Regio’s en de Europese Investeringsbank “Voorbereidingen treffen voor de terugtrekking van het Verenigd Koninkrijk uit de Europese Unie op 30 maart 2019” (COM(2018) 556 final van 19 juli 2018); mededeling van de Commissie aan het Europees Parlement, de Europese Raad, de Raad, de Europese Centrale Bank, het Europees Economisch en Sociaal Comité, het Comité van de Regio’s en de Europese Investeringsbank “Voorbereidingen voor de terugtrekking van het Verenigd Koninkrijk uit de Europese Unie op 30 maart 2019: een noodplan” (COM(2018) 880 final van 13 november 2018) en mededeling van de Commissie aan het Europees Parlement, de Raad, de Europese Centrale Bank, het Europees Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de Regio’s “Het Europese economisch-financieel bestel: openheid, kracht en veerkracht stimuleren” (COM(2021) 32 final van 19 januari 2021).

(6) Na het einde van de overgangsperiode vormen diverse onderdelen van de wetgeving van het Verenigd Koninkrijk het juridische en toezichtskader voor clearingdiensten in het Verenigd Koninkrijk. Daarbij gaat het onder meer om de European Union (Withdrawal) Act 2018, de Over the Counter Derivatives, Central Counterparties and Trade Repositories (Amendment etc., and Transitional Provision) (EU Exit) Regulations 2020, de Financial Services (Consequential Amendments) Regulations 2020 en de Financial Services Contracts (Transitional and Saving Provision) (EU Exit) Regulations 2019.

(7) Deel 5 van de Financial Services and Markets Act 2000 (Over the Counter Derivatives, Central Counterparties and Trade Repositories) Regulations 2013.

(8) ESMA, Assessment Report under Article 25(2c) of EMIR, https://www.esma.europa.eu/press-news/esma-news/esma-publishes-results-its-assessment-systemically-important-uk-central

(9) Mededeling van de Commissie aan het Europees Parlement, de Raad, de Europese Centrale Bank, het Europees Economisch en Sociaal Comité, het Comité van de Regio’s van 19 januari 2021, “Het Europese economisch-financieel bestel: openheid, kracht en veerkracht stimuleren” (COM(2021) 32 final).