BESLUIT VAN DE RAAD van 22 december 1998 betreffende het vijfde kaderprogramma van de Europese Gemeenschap voor Atoomenergie (Euratom) voor activiteiten op het gebied van onderzoek en opleiding (1998-2002) (1999/64/Euratom)

DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE,

Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap voor Atoomenergie, inzonderheid op artikel 7,

Gezien het voorstel van de Commissie (1),

Gezien het advies van het Europees Parlement (2),

Gezien het advies van het Economisch en Sociaal Comité (3),

(1) Overwegende dat een meerjarenkaderprogramma waarin alle activiteiten op het gebied van onderzoek, met inbegrip van demonstratie, en onderwijs inzake kernenergie zijn opgenomen die door middel van programma's voor onderzoek en onderwijs moeten worden uitgevoerd, kan worden vastgesteld overeenkomstig artikel 7 van het Verdrag;

(2) Overwegende dat het wenselijk is voor de periode 1998-2002 een nieuw kaderprogramma vast te stellen, om te waarborgen dat de activiteiten op het gebied van onderzoek en onderwijs inzake kernenergie worden voortgezet;

(3) Overwegende dat de Commissie, overeenkomstig artikel 4, lid 2, van Besluit 94/268/Euratom van de Raad van 26 april 1994 betreffende een kaderprogramma voor communautaire activiteiten op het gebied van onderzoek en onderwijs voor de Europese Gemeenschap voor Atoomenergie (1994-1998) (4), een externe evaluatie moet laten uitvoeren van het beheer en van de resultaten van de activiteiten van de Gemeenschap die in de loop van de vijf voorgaande jaren zijn uitgevoerd, alvorens haar voorstel voor een vijfde kaderprogramma in te dienen; dat deze evaluatie en de conclusies ervan, alsmede de opmerkingen van de Commissie, zijn medegedeeld aan het Europees Parlement, de Raad en het Economisch en Sociaal Comité;

(4) Overwegende dat het onderzoek op het gebied van kernenergie van de Europese Gemeenschap voor Atoomenergie moet passen in de huidige context, die eist dat er veilige en aanvaardbare energiesystemen worden ontwikkeld welke milieunormen in acht nemen en concurrerend zijn wat productiekosten betreft;

(5) Overwegende dat het vijfde kaderprogramma zich moet concentreren op een beperkt aantal thema's; dat die activiteiten in de context van werkzaamheden onder contract moeten worden uitgevoerd middels: "kernactiviteiten", waarin de werkzaamheden (van fundamenteel onderzoek via toegepast en generiek onderzoek tot ontwikkeling en demonstratie) in een samenhangend geheel worden bijeengebracht, teneinde ze strategisch op een gemeenschappelijk Europees doel of probleem te richten; generieke activiteiten op het gebied van onderzoek en technologische ontwikkeling; activiteiten om het optimaal gebruik van onderzoeksinfrastructuur te bevorderen en de toegang daartoe te verbeteren;

(6) Overwegende dat het vijfde kaderprogramma voorts, naast thematische aspecten, ook horizontale aspecten moet omvatten die betrekking hebben op samenwerking met derde staten en internationale organisaties, verspreiding en exploitatie van de resultaten van de activiteiten op het gebied van onderzoek en onderwijs, alsmede de opleiding en mobiliteit van onderzoekers;

(7) Overwegende dat, om die benadering te kunnen toepassen, het in de Gemeenschap aanwezige potentieel aan wetenschappelijke en technologische kennis moet worden gehandhaafd en versterkt, ten volle rekening houdend met de door haar belangrijkste partners verrichte activiteiten;

(8) Overwegende dat de samenwerking met alle derde landen en internationale organisaties moet worden uitgebreid, met name bij het verdere streven naar het vredelievend gebruik van kernenergie; dat het van belang is dat de Gemeenschap een belangrijke internationale rol op het gebied van de veiligheid van de kernsplijting blijft vervullen, met name ten aanzien van de landen van Midden- en Oost-Europa en de staten die zijn voortgekomen uit de voormalige Sovjet-Unie; dat het eveneens belangrijk is om, waar dienstig, de activiteiten op het gebied van internationale samenwerking met derde landen betreffende de beheerste kernfusie voort te zetten;

(9) Overwegende dat, overeenkomstig artikel 4, lid 1, van het Verdrag, de activiteiten van de Gemeenschap inzake onderzoek en onderwijs op het gebied van de kernenergie tot doel hebben de activiteiten van de lidstaten aan te vullen; dat het optreden van de Gemeenschap het derhalve mogelijk moet maken de inspanningen van de lidstaten een toegevoegde waarde te verlenen;

(10) Overwegende dat in dit besluit, voor de gehele duur van het kaderprogramma, een financieel referentiebedrag als bedoeld in punt 2 van de Verklaring van het Europees Parlement, de Raad en de Commissie van 6 maart 1995 (5) is opgenomen, dat evenwel de bevoegdheden van de begrotingsautoriteit uit hoofde van het Verdrag onverlet laat;

(11) Overwegende dat het financiële referentiebedrag van het vijfde kaderprogramma moet worden herzien, indien voor de afloop van het kaderprogramma nieuwe lidstaten toetreden;

(12) Overwegende dat de deelneming van de Gemeenschap aan het kaderprogramma gedurende de hele looptijd van het programma in overeenstemming moet zijn met de geldende financiële vooruitzichten; dat rekening moet worden gehouden met het feit dat er tijdens de looptijd van het vijfde kaderprogramma nieuwe financiële vooruitzichten zullen worden overeengekomen; dat, indien het financiële referentiebedrag niet in overeenstemming zou zijn met het volgens de dan geldende financiële vooruitzichten voor onderzoek beschikbare bedrag, of indien er geen financiële vooruitzichten van kracht zouden zijn, overeenkomstig de in het Verdrag bepaalde voorwaarden een nieuw financieel referentiebedrag moet worden vastgesteld; dat voor de specifieke programma's analoge regelingen moeten worden getroffen; dat, ingeval dergelijke regelingen ontbreken, de onderzoeks- en opleidingsprogramma's niet kunnen worden uitgevoerd omdat dan geen rechtsgrondslag voorhanden is voor de uitgaven waarin zij voorzien;

(13) Overwegende dat bovengenoemde beginselen verdisconteerd zijn in de criteria die zijn vastgesteld voor de keuze van de gebieden waaruit het vijfde kaderprogramma is samengesteld en van de daarmee samenhangende wetenschappelijke en technologische doelstellingen; dat die criteria consequent moeten worden toegepast bij de uitvoering van het vijfde kaderprogramma, teneinde de samenhang ervan te waarborgen;

(14) Overwegende dat het Gemeenschappelijk Centrum voor Onderzoek (GCO) eigen onderzoekswerkzaamheden zal verrichten via onderzoek en wetenschappelijke en technische ondersteuning van institutionele aard, wanneer het op communautair niveau over bijzondere of zelfs unieke expertise en voorzieningen beschikt of wanneer het wordt belast met werkzaamheden voor het opzetten en uitvoeren van beleidsmaatregelen en taken van de Gemeenschap waarvoor overeenkomstig het Verdrag de Commissie bevoegd is en de neutraliteit van het GCO vereist is; dat het GCO bovendien in het kader van consortia - gaandeweg in concurrerend verband - zal deelnemen aan de uitvoering van onderzoeks- en opleidingsactiviteiten;

(15) Overwegende dat de Commissie het jaarverslag, dat krachtens artikel 7 van het Verdrag aan de Raad moet worden voorgelegd, ook bij het Europees Parlement zal indienen; dat, overeenkomstig de aanbevelingen die met het oog op de doorzichtigheid en een gezond en doelmatig beheer ten uitvoer moeten worden gelegd, bepalingen moeten worden vastgesteld waardoor de stand van zaken bij de uitvoering en de evaluatie van het vijfde kaderprogramma systematisch kunnen worden onderzocht;

(16) Overwegende dat, teneinde de samenhang te waarborgen tussen de onderzoeksactiviteiten die krachtens het Euratom-Verdrag worden ondernomen en de werkzaamheden die krachtens het Verdrag van de Europese Gemeenschap worden uitgevoerd, het besluit betreffende het kaderprogramma van de Europese Gemeenschap voor activiteiten op het gebied van onderzoek, technologische ontwikkeling en demonstratie tegelijk met en voor dezelfde periode als het onderhavige kaderprogramma moet worden vastgesteld;

(17) Overwegende dat het Comité voor wetenschappelijk en technisch onderzoek is geraadpleegd en advies heeft uitgebracht,

BESLUIT:

Artikel 1

1. Voor de periode van 1998 tot en met 2002 wordt een meerjarenkaderprogramma voor alle onderzoeksactiviteiten, inclusief demonstratie-activiteiten, en opleidingsactiviteiten inzake kernenergie, hierna "vijfde kaderprogramma" genoemd, vastgesteld.

2. Het vijfde kaderprogramma heeft betrekking op beheerste kernfusie en met kernsplijting samenhangende energiesystemen, alsmede vormen van industrieel en medisch gebruik van straling en natuurlijke stralingsbronnen.

Deze gebieden omvatten, naast thematische aspecten, ook horizontale aspecten die betrekking hebben op samenwerking met derde landen en internationale organisaties, verspreiding en exploitatie van resultaten van de activiteiten op het gebied van onderzoek en opleiding en stimulering van de opleiding en mobiliteit van onderzoekers van de Gemeenschap.

3. De criteria die geleid hebben tot de keuze van de in lid 2 bedoelde gebieden en de daarmee samenhangende doelstellingen, zijn in bijlage I opgenomen. Zij worden bij de uitvoering van het vijfde kaderprogramma toegepast.

4. De grote lijnen van de gebieden, de wetenschappelijke en technologische doelstellingen ervan en de daarmee samenhangende prioriteiten staan in bijlage II.

5. De in het kader van het vijfde kaderprogramma uitgevoerde werkzaamheden zullen, waar nodig, nauw worden gecoördineerd met de werkzaamheden in het kader van het energieonderzoek dat beschreven wordt in het vijfde kaderprogramma van de Europese Gemeenschap voor activiteiten op het gebeid van onderzoek, technologische ontwikkeling en demonstratie (1998-2002), waarbij de juridische zelfstandigheid van de twee programma's ten volle wordt geëerbiedigd.

Artikel 2

1. a) Het financiële referentiebedrag voor de uitvoering van het onderhavige kaderprogramma voor de periode 1998-2002 bedraagt 1 260 miljoen ECU, waarvan 788 miljoen ECU voor beheerste kernfusie en 281 miljoen ECU voor het GCO.

Van dit bedrag

- is 310 miljoen ECU bestemd voor de periode 1998-1999;

- is 950 miljoen ECU bestemd voor de periode 2000-2002.

b) Het bedrag van 950 miljoen ECU zal als bevestigd worden beschouwd als het in overeenstemming is met de voor de periode 2000-2002 geldende financiële vooruitzichten. Als er nieuwe financiële vooruitzichten gelden, wordt aan deze voorwaarde enkel geacht te zijn voldaan indien:

- de financiële vooruitzichten aangeven welk gedeelte van de uitgaven beschikbaar is voor onderzoek, en

- dat gedeelte de deelneming van de Gemeenschap ten belope van 950 miljoen ECU in de periode 2000-2002 mogelijk maakt.

c) Indien het bedrag van 950 miljoen ECU niet in overeenstemming is met de voor de periode 2000-2002 geldende financiële vooruitzichten, of indien er voor die jaren geen financiële vooruitzichten van kracht zijn, zal de Raad overeenkomstig artikel 7 van het Verdrag

- een nieuw financieel referentiebedrag vaststellen;

- onder de in artikel 130 I, lid 4, van het Verdrag bepaalde voorwaarden, de voor de onderzoeks- en opleidingsprogramma's van artikel 3 noodzakelijk geachte bedragen zo aanpassen, dat deze in overeenstemming zijn met het nieuwe financiële referentiebedrag.

De jaarlijkse kredieten dienen in overeenstemming te zijn met de in dit besluit vastgestelde prioriteiten. In afwachting van de in het eerste en tweede streepje bedoelde besluiten mag voor de uitvoering van de programma's voor onderzoek en opleiding de toewijzing genoemd in artikel 2, lid 1, onder a), eerste streepje, niet worden overschreden.

2. De in lid 1 bedoelde bedragen worden herzien, indien voor de afloop van het kaderprogramma nieuwe lidstaten toetreden.

Artikel 3

1. Het vijfde kaderprogramma wordt uitgevoerd door middel van twee programma's voor onderzoek en opleiding, waarvan één een specifiek programma van het GCO is.

In ieder programma voor onderzoek en onderwijs worden de precieze doelstellingen vermeld overeenkomstig de wetenschappelijke en technologische doelstellingen in bijlage II en worden nadere bepalingen voor de uitvoering, de looptijd en de noodzakelijk geachte middelen vastgesteld.

2. Voorzover nodig, kan voor de uitvoering van het vijfde kaderprogramma worden besloten tot aanvullende programma's. Tevens kunnen overeenkomsten met derde landen of internationale organisaties in de zin van artikel 101 van het Verdrag worden gesloten.

Artikel 4

De nadere voorwaarden voor de financiële deelneming van de Europese Gemeenschap voor Atoomenergie aan het vijfde kaderprogramma zijn gebaseerd op de specifieke bepalingen met betrekking tot kredieten voor onderzoek en technologische ontwikkeling van het Financieel Reglement van toepassing op de algemene begroting van de Europese Gemeenschappen, als aangevuld in bijlage III bij dit besluit.

Artikel 5

1. Bijgestaan door onafhankelijke gekwalificeerde deskundigen, toetst de Commissie ieder jaar doorlopend en systematisch de stand van zaken bij de uitvoering van het vijfde kaderprogramma en de daarmee samenhangende programma's voor onderzoek en opleiding aan de hand van de in bijlage I vermelde criteria en de in bijlage II vermelde wetenschappelijke en technologische doelstellingen. Zij beoordeelt met name of de doelstellingen, de prioriteiten en de financiële middelen nog steeds beantwoorden aan de situatie zoals die zich heeft ontwikkeld. Zij dient in voorkomend geval voorstellen in, teneinde het kaderprogramma en/of de programma's voor onderzoek en opleiding aan te passen of aan te vullen, rekening houdend met de resultaten van deze beoordeling.

2. Alvorens haar voorstel voor een zesde kaderprogramma in te dienen, laat de Commissie door onafhankelijke hooggekwalificeerde deskundigen een externe evaluatie verrichten van de uitvoering van de activiteiten op de gebieden als bedoeld in artikel 1, lid 2, in de loop van de vijf aan deze evaluatie voorafgaande jaren, en wel aan de hand van de in bijlage I vermelde criteria, de in bijlage II vermelde wetenschappelijke en technologische doelstellingen en de uitvoering van dit besluit via de daarop gebaseerde programma's voor onderzoek en opleiding. Zij stelt het Europees Parlement, de Raad en het Economisch en Sociaal Comité in kennis van de conclusies daarvan, vergezeld van haar opmerkingen.

3. De keuze van de onafhankelijke gekwalificeerde deskundigen als bedoeld in de leden 1 en 2 wordt op basis van hun vakkennis en persoonlijke geschiktheid gemaakt door de Commissie, die op evenwichtige wijze rekening houdt met de verschillende bij het onderzoek betrokken partijen. De Commissie maakt de volledige lijst van deskundigen en hun individuele kwalificaties na hun benoeming bekend.

4. De Commissie stelt het Europees Parlement en de Raad op gezette tijden in kennis van de globale vooruitgang die is geboekt bij de uitvoering van het kaderprogramma en de specifieke programma's. Daartoe dient zij met name aan het begin van ieder jaar een verslag in bij het Europees Parlement en de Raad. Dit verslag heeft met name betrekking op de tijdens het voorgaande jaar verrichte activiteiten voor onderzoek en opleiding en op het werkprogramma van het lopende jaar.

Artikel 6

Halverwege de looptijd van het vijfde kaderprogramma zal de Commissie de vooruitgang met het programma bezien en op grond van de evaluaties van de verschillende programma's voor onderzoek en opleiding aan het Europees Parlement en de Raad een mededeling overleggen die, zo nodig, vergezeld gaat van een aan de Raad gericht voorstel tot aanpassing van dit besluit.

Gedaan te Brussel, 22 december 1998.

Voor de Raad

De Voorzitter

C. EINEM

(1) PB C 173 van 7.6.1997, blz. 30 en PB C 291 van 25.9.1997, blz. 16.

(2) PB C 14 van 19.1.1998, blz. 59.

(3) PB C 355 van 21.11.1997, blz. 38.

(4) PB L 115 van 6.5.1994, blz. 31. Besluit gewijzigd bij Besluit 96/253/Euratom (PB L 86 van 4.4.1996, blz. 7).

(5) PB C 102 van 4.4.1996, blz. 4.

BIJLAGE I

CRITERIA VOOR DE SELECTIE VAN DE GEBIEDEN EN DOELSTELLINGEN

1. Het onderzoeksbeleid inzake kernenergie van de Europese Gemeenschap voor Atoomenergie is erop gericht de wetenschappelijke en de technologische basis van de civiele nucleaire industrie in de Gemeenschap te versterken en die industrie te stimuleren om op internationaal niveau concurrerender te zijn en tegelijkertijd alle onderzoeks- en opleidingsactiviteiten die noodzakelijk worden geacht voor de uitvoering van de in het EGA-Verdrag vastgelegde beleidsvormen te bevorderen. Het moet ook bijdragen tot de bevordering van de kwaliteit van het bestaan voor de burgers in de Gemeenschap en tot de duurzame ontwikkeling van de Gemeenschap als geheel, met inbegrip van de ecologische aspecten. De uitvoering van het beleid is gebaseerd op het dubbele beginsel van de wetenschappelijke en technologische topkwaliteit en van de relevantie ten opzichte van de bovengenoemde doelstellingen.

Met het oog op een kosten-batenbenadering die ingegeven is door het streven naar een optimale toewijzing van Europese openbare financieringsmiddelen en overeenkomstig het subsidiariteitsbeginsel, zullen bovendien thema's voor het vijfde kaderprogramma en de daarmee samenhangende doelstellingen worden geselecteerd vanuit de premisse dat de Gemeenschap alleen mag optreden indien en in zoverre de doelstellingen niet adequaat door de lidstaten kunnen worden verwezenlijkt.

2. Gelet op de bovengenoemde beginselen moet het kaderprogramma vastgesteld worden op basis van een reeks gemeenschappelijke criteria die verdeeld zijn in drie categorieën:

- Criteria in verband met de "toegevoegde waarde" voor Europa en het subsidiariteitsbeginsel:

- de behoefte om een in menselijke en financiële termen "kritische massa" tot stand te brengen, in het bijzonder via de combinatie van de complementaire expertise en middelen die in de diverse lidstaten beschikbaar zijn,

- een significante bijdrage aan de uitvoering van één of meer communautaire beleidsterreinen,

- de aanpak van problemen die zich op communautair niveau voordoen, dan wel van vraagstukken in verband met normalisatieaspecten of vraagstukken die samenhangen met de ontwikkeling van de Europese ruimte,

om alleen die doelstellingen te selecteren die op communautair niveau efficiënter worden nagestreefd door middel van onderzoek op dat niveau.

- Criteria in verband met sociale doelstellingen:

- verbetering van de werkgelegenheidssituatie,

- bevordering van de kwaliteit van het bestaan en de gezondheid,

- bescherming van het milieu,

om belangrijke maatschappelijke doelstellingen van Euratom te bereiken die een afspiegeling zijn van de verwachtingen en de verlangens van de burgers van de Gemeenschap.

- Criteria in verband met de economische ontwikkeling en de wetenschappelijke en technologische vooruitzichten:

- gebieden die in expansie zijn en goede groeivooruitzichten bieden,

- gebieden waarop de ondernemingen van de Gemeenschap concurrerender kunnen en moeten worden,

- gebieden waar belangrijke wetenschappelijke en technologische vooruitgang te verwachten is en waar zich mogelijkheden voor verspreiding en exploitatie van de resultaten op middellange of lange termijn voordoen,

om bij te dragen tot de harmonische en duurzame ontwikkeling van de Gemeenschap in haar geheel.

3. Deze criteria zullen worden gebruikt, en zo nodig aangevuld, voor de uitvoering van het vijfde kaderprogramma, om de onderzoeks- en onderwijsprogramma's te omschrijven en de onderzoeksactiviteiten, inclusief demonstratieactiviteiten, en onderwijsactiviteiten te selecteren. De drie categorieën van criteria gelden gelijktijdig en moeten alle nageleefd worden, zij het niet steeds in dezelfde mate.

BIJLAGE II

GROTE LIJNEN VAN DE GEBIEDEN WETENSCHAPPELIJKE EN TECHNOLOGISCHE DOELSTELLINGEN

Kernenergie zorgt voor meer dan 35 % van de elektriciteitsproductie in de Gemeenschap. Zij levert een significante bijdrage tot het beleid van diversificatie van de energievoorziening en de vermindering van de totale uitstoot van CO2.

De ontwikkeling van de veiligheid en de beveiliging van kernenergiesystemen kan op korte en middellange termijn door benutting van de technologische voorsprong van Europa het industriële concurrentievermogen van de Gemeenschap versterken. Op langere termijn vergen technologieën die veelbelovende perspectieven bieden, aanzienlijke onderzoeksinspanningen op communautair en mondiaal niveau. Het zoveel mogelijk beperken van de blootstelling aan alle stralingsbronnen, met inbegrip van medische blootstelling en natuurlijke straling, zal de levenskwaliteit en de volksgezondheid ten goede komen en bijdragen tot het aanpakken van milieuproblemen.

I. GEBIEDEN EN ORGANISATIE VAN HET VIJFDE KADERPROGRAMMA

1. Het vijfde kaderprogramma heeft betrekking op beheerste kernfusie, kernsplijting, alsmede op industrieel en medisch gebruik van straling en natuurlijke stralingsbronnen.

2. Wat de thematische aspecten betreft, is het kaderprogramma opgebouwd rond

a) "Kernactiviteiten"

Kernactiviteiten zijn probleemgericht, duidelijk afgebakend volgens de criteria en specifiek afgestemd op de doelstellingen en beoogde resultaten van de afzonderlijke programma's, daarbij in voorkomend geval rekening houdend met de mening van de gebruikers. Zij dienen een duidelijk Europees doel. Een kernactiviteit is een verzameling van kleine en grote, toegepaste, generieke en eventueel fundamentele onderzoeksprojecten om een gemeenschappelijke Europese uitdaging of een gemeenschappelijk Europees probleem aan te pakken, zonder dat wereldwijde thema's worden uitgesloten.

De onderzoeksactiviteiten die in dit verband worden uitgevoerd, bestrijken de volledige scala van activiteiten en disciplines die nodig zijn om de beoogde doelstellingen te verwezenlijken, van fundamenteel onderzoek via ontwikkeling tot demonstratie. De nodige aandacht zal worden besteed aan een passende aansluiting op relevante nationale en internationale initiatieven (waaronder aanvullende Europese OTO-kaderprogramma's).

b) Generieke activiteiten op gebied van onderzoek en technologische ontwikkeling

Deze activiteiten, die voor de verwezenlijking van de doelstellingen van het programma essentieel zijn, worden uitgevoerd op een beperkt aantal gebieden die niet onder de kernactiviteiten vallen. Zij dienen tot aanvulling van de kernactiviteiten. Zij hebben vooral tot doel de Europese Gemeenschap te helpen bij de instandhouding en ontwikkeling van het wetenschappelijke en technologische potentieel op die gebieden van onderzoek en activerende technologie die op grote schaal gebruikt zouden moeten worden.

c) Het verbeteren van de toegang tot, en het bevorderen van het optimale gebruik van onderzoeksinfrastructuur.

3. Wat de horizontale aspecten betreft, heeft het kaderprogramma betrekking op:

- wetenschappelijke en technologische samenwerking met derde landen en internationale organisaties; het programma (zowel de onderzoeks- als de opleidingsactiviteiten) zou moeten openstaan voor deelneming van entiteiten in derde landen, om doeltreffende samenwerking op belangrijke onderzoeksgebieden van wederzijds belang te vergemakkelijken;

- verspreiding en exploitatie van de resultaten van onderzoeks- en opleidingsactiviteiten;

- opleiding en mobiliteit van onderzoekers. De synergie tussen onderzoek en opleiding zal verder worden ontwikkeld. De mobiliteit van wetenschappers en technologen zal worden vergroot, en de toegang tot grote installaties worden vergemakkelijkt.

4. Werkzaamheden van het Gemeenschappelijk Centrum voor onderzoek (GCO)

De door het Gemeenschappelijk Centrum voor onderzoek (GCO) uit te voeren eigen onderzoekswerkzaamheden omvatten onderzoek alsmede wetenschappelijke en technische ondersteuning van institutionele aard. Het GCO kan steun verlenen wanneer het op communautair niveau over bijzondere of zelfs unieke expertise en voorzieningen beschikt of wanneer het wordt belast met werkzaamheden voor het opzetten en uitvoeren van beleidsmaatregelen en taken van de Gemeenschap waarvoor overeenkomstig het Verdrag de Commissie bevoegd is en waarvoor de onpartijdigheid van het GCO vereist is. Het GCO zal zijn werkzaamheden in nauwe samenwerking met de wetenschappelijke gemeenschap en bedrijven in Europa verrichten. Uitwisselingen tussen het GCO en universiteiten, onderzoeksinstellingen en het bedrijfsleven zullen worden aangemoedigd.

De aan het GCO ter beschikking gestelde middelen vormen een maximumbedrag. Het GCO kan ook proberen geld uit andere bronnen te halen. Daarop zijn de betreffende beheersvoorschriften van het GCO van toepassing.

Het GCO zal ook gaandeweg deelnemen aan concurrerende activiteiten.

II. WETENSCHAPPELIJKE EN TECHNOLOGISCHE DOELSTELLINGEN

a) Kernactiviteiten

1. Kernactiviteit: beheerste kernfusie

i) De langetermijndoelstelling van de activiteiten inzake kernfusie, waarin alle op de benutting van kernfusie gerichte onderzoeksactiviteiten in de lidstaten zijn opgenomen, is de gezamenlijke ontwikkeling van reactorprototypes die vooruitlopen op krachtcentrales welke beantwoorden aan de behoeften van de maatschappij: veilig, milieuvriendelijk en economisch levensvatbaar.

De beoogde strategie om de langetermijndoelstelling te bereiken, behelst de ontwikkeling van een experimentele reactor (Next Step) en vervolgens van een demonstratiereactor (DEMO); een en ander gaat gepaard met O & O-activiteiten op het gebied van de fysica en de technologie waar ook de Europese industrie bij zal worden betrokken.

In de context van deze strategie is de bouw van een experimentele reactor noodzakelijk en in het licht van de tot op heden geboekte vooruitgang lijkt zulks in de loop van het komende decennium technisch uitvoerbaar. Dit moet worden gerealiseerd in het kader van internationale samenwerking, zoals ITER (International Thermonuclear Experimental Reactor).

Doelstelling van deze kernactiviteit is de noodzakelijke basis voor de eventuele bouw van een experimentele reactor verder te ontwikkelen. Deze activiteit moet er derhalve voor zorgen dat de Gemeenschap op wetenschappelijk, technisch, financieel en organisatorisch gebied voorbereid is op een beslissing over een toekomstige experimentele reactor en om daaraan steun te verlenen.

ii) Gedurende de looptijd van het vijfde kaderprogramma zijn de volgende activiteiten nodig om de strategie te kunnen uitvoeren:

- Next Step-activiteiten: activiteiten op het gebied van fusiefysica en -technologie, voornamelijk bedoeld om binnen de associaties, Joint European Torus (JET), en de Europese industrie, de capaciteit te ontwikkelen om een experimentele reactor te kunnen bouwen en de exploitatie ervan voor te bereiden; de Europese deelname aan de activiteiten in verband met het engineeringontwerp (EDA) met inbegrip van de aankoopsspecificaties en de voorbereidingen van de vergunningen voor de ITER, wordt met het oog op de eventuele bouw ervan voortgezet;

- conceptverbeteringen: gestructureerde activiteiten op het gebied van op de verbetering van de basisconcepten van de fusie-installaties gerichte fysica, zulks tevens vanuit het oogpunt van de voorbereiding van Next Step en van de bepaling van het concept van DEMO;

- langetermijntechnologie: gestructureerde activiteiten op het gebied van op lange termijn gerichte technologie, die van essentieel belang zijn om vooruitgang te boeken in de richting van de exploitatie van kernfusie, met name ter voorbereiding van DEMO en vervolgens van het reactorprototype.

iii) In het kader van deze strategie zal de bijdrage van kernfusie aan een veilige en milieuvriendelijke opwekking van basiselektriciteit worden bestudeerd in het ruimere verband van de studies over de sociaal-economische aspecten van kernfusie.

De volledige exploitatie van de JET, het sluitstuk voor de extrapolatie naar de experimentele reactor, moet tot een goed einde worden gebracht. Voordat de gemeenschappelijke onderneming verstrijkt, zal worden onderzocht of een verlengd gebruik van de JET-installaties mogelijk is. Deze kunnen worden gebruikt om verdere kennis voor de Next Step op te doen.

Als integrerend bestanddeel van deze kernactiviteit zullen ook de volgende werkzaamheden worden uitgevoerd: coördinatie, in het kader van technologiebewaking, van de nationale civiele onderzoeksinspanningen op het gebied van traagheidsopsluiting en mogelijke alternatieve concepten; een nieuwe evaluatie van de veiligheids- en milieuaspecten; verspreiding van de resultaten en voorlichting van het publiek; mobiliteit en opleiding.

2. Kernactiviteit; kernsplijting

i) De doelstelling van deze kernactiviteit is een bijdrage te leveren tot het waarborgen van de veiligheid van Europa's nucleaire installaties en het concurrentievermogen van de Europese industrie te verbeteren; het waarborgen van de bescherming van de werkenden en het publiek tegen straling; steun voor de toepassing van internationale waarborgen op nucleair materiaal; het waarborgen van een veilig en doeltreffend beheer en definitieve verwijdering van radioactief afval.

ii) Het onderzoek zal toegespitst zijn op:

- de operationele veiligheid van bestaande installaties

maatregelen om de veiligheid van bestaande installaties te handhaven en te verbeteren, waartoe ook veiligheidsaspecten in verband met de verlenging van de levensduur van reactoren worden gerekend;

- veiligheid van de splijtstofcyclus

maatregelen ter handhaving en verbetering van de veiligheid van de gehele cyclus, met name: technologische aspecten van ernstige ongevallen, strategieën en methoden voor de preventie en het beheer van situaties tijdens en na ongevallen; een wetenschappelijk verantwoorde benadering van het beheer en de verwijdering van met name langlevende radioactieve afvalstoffen, en de beperking ervan tot een minimum, onder andere door transmutatie van langlevende isotopen in kortlevende, technologische en operationele betrouwbaarheid van definitieve opbergplaatsen, met inbegrip van experimenten in grote installaties; ontwikkeling van beste praktijken en instandhouding en bijwerking van gegevensbanken, waaronder ontmanteling van nucleaire installaties;

- veiligheid en doeltreffendheid van toekomstige systemen

studies over geavanceerde en krachtiger splijtstoffen, toekomstgerichte innovatieve systemen, installaties en concepten. Deze bestaan uit een analyse van de veiligheid, effecten op de mens en het milieu, en de meest beloftevolle benaderingen in technologische en economisch opzicht, met inbegrip van waarborgen en non-proliferatieaspecten, met het oog op duurzame ontwikkeling;

- waarborgen inzake nucleair materiaal

technologie en technieken voor de controle op nucleaire materialen, aangepast aan de nieuwste ontwikkelingen: de wijzigingen van de splijtstofcyclus, de aanzienlijke toename van de voorraad splijtstoffen als gevolg van de nucleaire ontwapening, de extra verplichtingen die voortvloeien uit nieuwe internationale overeenkomsten en de illegale handel in splijtstoffen; wetenschappelijke en technologische samenwerking, waar nodig met de IAEA in Wenen;

- stralingsbescherming

op kerninstallaties toegesneden stralingsbescherming ter bescherming van de werknemers en de bevolking, in aansluiting op regelgevende en operationele maatregelen; het beheer van nucleaire noodsituaties en de sanering van besmette omgevingen.

iii) Samenwerking met de landen van Midden- en Oost-Europa en de nieuwe onafhankelijke staten op gebied van kernsplijting zal gericht zijn op onderzoek om deze landen en staten te helpen bij de verbetering van de veiligheid van hun kernreactoren; afvalstoffenbeleid, stralingsbescherming, de effecten van stralingsschade op lange termijn en splijtstoffencontrole.

Door passende financiële steun van de Gemeenschap zal de deelneming van deze landen en staten worden aangemoedigd, wanneer zulks een substantiële bijdrage levert aan de doelstellingen van het programma en dus in het belang van de Gemeenschap is. Waar mogelijk, moet worden gestreefd naar synergie met andere relevante communautaire instrumenten.

b) Generieke activiteiten op het gebied van onderzoek en technologische ontwikkeling

De inspanningen zullen gericht zijn op onderzoek ter consolidatie en bevordering van de Europese kennis en deskundigheid op het gebied van:

- stralings- en gezondheidsbescherming, met het accent op het begrip en de waarneming van met ioniserende straling en radioactiviteit verband houdende risico's, in het bijzonder de gevolgen van lage stralingsdoses, met name voor mensen, en met inbegrip van epidemiologische studies;

- overbrenging van radioactiviteit via het milieu;

- bevordering van de veiligheid en doeltreffendheid van het medisch en industrieel gebruik van straling, alsmede betere evaluatie van de blootstelling aan natuurlijke stralingsbronnen;

- verbeteringen in interne en externe dosimetrie.

c) Bevordering van de toegang tot en optimalisering van het gebruik van onderzoeksinfrastructuur

Prioritair is een optimaal gebruik van, een vlottere toegang tot en een betere samenhang in de Europese onderzoeksinfrastructuur (grote installaties, netwerken van gedistribueerde installaties, kenniscentra), voorzover dergelijke maatregelen bij andere acties van het kaderprogramma niet aan bod komen. Daartoe wordt gedacht aan de mogelijkheid om onderzoekers over de grenzen heen toegang te verschaffen tot infrastructuren die wegens hun zeldzaamheid en/of hun specifieke werkterrein van communautair belang zijn.

Aanvullende maatregelen kunnen eventueel steun omvatten voor het opzetten van netwerken voor de operateurs van de installaties, alsmede steun voor onderzoeksprojecten waardoor de toegang tot de infrastructuur wordt verbeterd.

BIJLAGE III

VOORWAARDEN VOOR DE FINANCIËLE DEELNEMING VAN EURATOM

De Europese Gemeenschap voor Atoomenergie neemt financieel deel aan de activiteiten voor onderzoek en technologie - met inbegrip van demonstratie - en voor opleiding, hierna "werkzaamheden onder contract" genoemd, die worden uitgevoerd uit hoofde van de programma's waarmee het kaderprogramma wordt uitgevoerd. Daarnaast verricht zij ook eigen activiteiten voor onderzoek en technologie - met inbegrip van demonstratie - en voor opleiding, hierna "eigen werkzaamheden" genoemd.

1. WERKZAAMHEDEN ONDER CONTRACT

De werkzaamheden onder contract bestaan uit: werkzaamheden voor gezamenlijke rekening, die het voornaamste mechanisme voor de uitvoering van de programma's voor onderzoek en opleiding vormen, opleidingsbeurzen, steun voor netwerken, gecoördineerde werkzaamheden en begeleidende maatregelen.

a) Werkzaamheden voor gezamenlijke rekening

- Projecten voor onderzoek en technologie, demonstratieprojecten en gecombineerde onderzoeks/demonstratieprojecten

- Projecten voor onderzoek en technologie: projecten voor de verwerving van nieuwe kennis die nuttig kan zijn om nieuwe producten, procédés en/of diensten te ontwikkelen dan wel bestaande aanzienlijk te verbeteren, en/of om te voorzien in de behoeften van de beleidssectoren van de Gemeenschap.

- Demonstratieprojecten: projecten waarmee wordt beoogd de levensvatbaarheid te bewijzen van nieuwe technologieën die potentieel economisch voordeel bieden, maar die niet als zodanig commercieel kunnen worden geëxploiteerd.

- Gecombineerde onderzoeks-/demonstratieprojecten: projecten met een component onderzoek en een component demonstratie.

- Betere toegang tot onderzoeksinfrastructuur

Naast maatregelen ter ondersteuning van onderzoeksinfrastructuur binnen de andere werkzaamheden onder contract, wordt steun voor een betere toegang tot onderzoeksinfrastructuur toegekend voor de extra kosten in verband met de ontvangst van onderzoekers uit de Gemeenschap en het ter beschikking stellen installaties.

b) Opleidingsbeurzen

In het kader van de opleiding en de mobiliteit van onderzoekers (Marie Curie-beurzen) ontvangen de bursalen een toelage die onder andere bestemd is om te voorzien in de kosten van een passende sociale bescherming en een bijdrage behelst in de kosten in verband met mobiliteit. Ook zal bijgedragen worden in de daarvoor in aanmerking komende kosten van de gastinstelling wanneer die in de Gemeenschap gevestigd is.

c) Steun voor onderzoeksopleidingsnetwerken en thematische netwerken

- Onderzoeksopleidingsnetwerken. Steun zal worden verleend voor de in aanmerking komende extra kosten in verband met de oprichting en instandhouding van het netwerk.

- Thematische netwerken: netwerken die bijvoorbeeld in het kader van een gemeenschappelijke wetenschappelijke en technologische doelstelling fabrikanten, gebruikers, universiteiten, onderzoekscentra, instanties en onderzoeksinfrastructuren bijeenbrengen ter vergemakkelijking van de coördinatie van activiteiten en de overdracht van kennis. Steun wordt verleend voor de in aanmerking komende extra kosten voor de coördinatie en de totstandbrenging van het netwerk.

d) Gecoördineerde werkzaamheden

Gecoördineerde werkzaamheden hebben tot doel reeds gefinancierde nationale projecten te coördineren om de opgedane ervaringen uit te wisselen, de onderzoeksinspanning van de verschillende betrokkenen op te voeren zodat de vereiste kritieke massa kan worden bereikt, de resultaten te verspreiden en de gebruikers voor te lichten.

e) Begeleidende maatregelen

Begeleidende maatregelen dragen bij tot de tenuitvoerlegging van de programma's voor onderzoek en opleiding of de voorbereiding van toekomstige activiteiten zodat deze hun strategische doelstellingen kunnen verwezenlijken. Zij hebben voorts tot doel de andere werkzaamheden onder contract voor te bereiden of te ondersteunen. Maatregelen voor het in de handel brengen van producten, procédés en diensten, voor marketingactiviteiten of voor verkoopbevordering zijn hiervan uitgesloten.

In de beschikkingen tot vaststelling van de programma's voor onderzoek en opleiding kunnen bovengenoemde werkzaamheden onder contract nader worden gepreciseerd, aangevuld of aan aanvullende voorwaarden of beperkingen worden onderworpen.

De regels voor de deelneming van ondernemingen, onderzoekscentra en universiteiten aan werkzaamheden onder contract worden gegeven in Besluit 1999/66/Euratom van de Raad van 22 december 1998 betreffende de regels inzake de deelneming van ondernemingen, onderzoekscentra en universiteiten aan de uitvoering van het vijfde kaderprogramma van de Europese Gemeenschap voor Atoomenergie (1998-2002) (1). De verspreiding van onderzoeksresultaten zal plaatsvinden overeenkomstig titel II, hoofdstuk 2, van het Verdrag.

Naast de hieronder beschreven eigen werkzaamheden zal het GCO in toenemende mate meedingen naar middelen ten behoeve van werkzaamheden onder contract binnen het kaderprogramma.

2. EIGEN WERKZAAMHEDEN

Tot de eigen werkzaamheden die moeten worden uitgevoerd door het GCO, behoren onderzoek en institutionele activiteiten voor wetenschappelijke en technische ondersteuning. Het GCO kan ondersteuning bieden wanneer het over bijzondere of zelfs unieke deskundigheid en installaties in de Gemeenschap beschikt of wanneer het opdrachten krijgt voor werkzaamheden die noodzakelijk zijn voor de opstelling en tenuitvoerlegging van het beleid van de Europese Gemeenschap voor Atoomenergie, en taken krijgt die krachtens het Euratom-Verdrag aan de Commissie zijn opgedragen en waarvoor de neutraliteit van het GCO vereist is. Het GCO zal zijn werkzaamheden in nauwe samenwerking met de wetenschappelijke gemeenschap en bedrijven in Europa verrichten.

3. DEELNEMINGSPERCENTAGES

In de beschikkingen tot vaststelling van de programma's voor onderzoek en opleiding ter uitvoering van het vijfde Euratom-kaderprogramma kan niet worden afgeweken van de hieronder vermelde financiële deelnemingspercentages, behalve in naar behoren gemotiveerde specifieke gevallen.

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

4. ANDERE ACTIVITEITEN

De voorwaarden voor de deelneming van de Europese Gemeenschap voor Atoomenergie aan de gemeenschappelijke onderneming van de JET, aan Next Step/ITER activiteiten, associatiatiecontracten en sommige taken die alleen door het bedrijfsleven kunnen worden uitgevoerd, zullen nader worden vastgesteld in het desbetreffende programma voor onderzoek en opleiding.

(1) Zie bladzijde 56 van dit Publicatieblad.