Beschikking van de Commissie

van 10 december 2003

betreffende de staatssteun die Italië, regio Campanië, ten gunste van de landbouwsector ten uitvoer heeft gelegd

(Kennisgeving geschied onder nummer C(2003) 4469)

(Slechts de tekst in de Italiaanse taal is authentiek)

(2004/341/EG)

DE COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN,

Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap, en met name op artikel 88, lid 2, eerste alinea,

Na de belanghebbenden overeenkomstig voornoemd artikel te hebben aangemaand hun opmerkingen te maken(1) en gezien deze opmerkingen,

Overwegende hetgeen volgt:

I. PROCEDURE

(1) Bij brief van 31 oktober 1994, geregistreerd op 4 november 1994, heeft Italië de steunmaatregel in het kader van regionale wet nr. 24 van 12 augustus 1993 van de regio Campanië, houdende "regeling, bevordering en valorisatie van de biologische landbouw in Campanië" overeenkomstig artikel 88, lid 3, van het Verdrag bij de Commissie aangemeld.

(2) De steunmaatregel, die aanvankelijk geregistreerd was onder nummer N 645/94, is vervolgens ingeschreven in het register van niet-aangemelde steunmaatregelen onder nummer NN 140/94, omdat de Commissie had vastgesteld dat de wet reeds was goedgekeurd en zonder enige opschortende clausule in werking was getreden.

(3) Bij brief van 27 juli 1995 (SG(95) D/10012) heeft de Commissie Italië in kennis gesteld van haar besluit om de procedure van artikel 88, lid 2, van het Verdrag in te leiden ten aanzien van de bovengenoemde steunmaatregel.

(4) Het besluit van de Commissie om de procedure in te leiden is bekendgemaakt in het Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen(2). De Commissie heeft de belanghebbenden verzocht hun opmerkingen te maken.

(5) De Commissie heeft de opmerkingen van Italië ontvangen bij brief van 29 september 1995, geregistreerd op 3 oktober 1995.

(6) Bij brief van 6 december 1995, geregistreerd op diezelfde dag, heeft de Commissie opmerkingen ontvangen van de permanente vertegenwoordiging van Denemarken bij de Europese Unie. De Commissie heeft deze aan Italië toegezonden, bij brief nr. VI/001809 van 8 januari 1996, met de mogelijkheid om te reageren, doch heeft geen commentaar ontvangen.

(7) Bij telex nr. VI/29692 van 22 juli 1996 hebben de diensten van de Commissie de Italiaanse autoriteiten verzocht toelichtingen te verstrekken bij de opmerkingen die zij bij brief van 29 september 1995, geregistreerd op 3 oktober 1995, in het kader van de inleiding van de procedure hadden doen toekomen. De diensten van de Commissie hebben geen antwoord op deze telex ontvangen.

(8) Om het onderzoek van het dossier af te sluiten, hebben de diensten van de Commissie de Italiaanse autoriteiten een telex (nr. AGR 021605 van 7 augustus 2003) toegezonden, waarin zij deze verzoeken te antwoorden op hun vorige telex (nr. VI/29692 van 22 juli 1996). Zij hebben echter geen antwoord ontvangen.

II. GEDETAILLEERDE BESCHRIJVING VAN DE STEUNMAATREGEL

(9) De vorengenoemde regionale wet regelt de bevordering en de invoering van de biologische productiemethode op regionaal niveau. De enige daarin opgenomen steunmaatregel betreft de toekenning van een bijdrage, voor maximaal vier jaar, aan landbouwbedrijven in omschakeling (artikel 19 van regionale wet nr. 24/1993) ter compensatie van de inkomensverliezen in de periode waarin wordt omgeschakeld van traditionele op biologische productiemethoden in de zin van Verordening (EEG) nr. 2092/91 van de Raad van 24 juni 1991 inzake de biologische productiemethode en aanduidingen dienaangaande op landbouwproducten en levensmiddelen(3). De bijdrage dekt tot 75 % van de inkomensverliezen.

(10) Op basis van de onderstaande overwegingen heeft de Commissie besloten de procedure van artikel 88, lid 2, van het Verdrag in te leiden ten aanzien van deze steunmaatregel.

(11) Doorgaans staat de Commissie positief tegenover steunmaatregelen ter vergemakkelijking van de omschakeling op biologische productiemethoden in overeenstemming met Verordening (EEG) nr. 2092/91, mits de steun niet meer bedraagt dan de reële waarde van de door de landbouwer als gevolg van de omschakeling geleden inkomensverliezen.

(12) Bij Verordening (EEG) nr. 2092/91 zijn bindende voorwaarden vastgesteld waaraan moet worden voldaan om landbouwproducten als biologisch te kunnen aanmerken, en die bij alle relevante nationale (of regionale) bepalingen in acht moeten worden genomen.

(13) Bij de onderhavige regionale wet zijn deze voorwaarden onder meer op de volgende punten niet vervuld:

a) de duur van de omschakelingsperiode (de regionale wet voorziet in een omschakelingsperiode van twee jaar, zowel voor eenjarige als voor meerjarige teelten, terwijl in bijlage I bij Verordening (EEG) nr. 2092/91 voor deze laatste een minimumduur van drie jaar is vastgesteld);

b) de mogelijkheid om ingrediënten toe te voegen die niet afkomstig zijn van de biologische productie (zonder te verwijzen naar de maximaal toelaatbare percentages in de aanduidingen met betrekking tot de biologische productiemethode in de verkoopbenaming of in de lijst van ingrediënten, zoals vereist in artikel 5 van Verordening (EEG) nr. 2092/91);

c) de met de controle belaste instanties (die niet voorkomen op de lijst van de door Italië erkende controle-instanties);

d) de lijst van producten in de bijlagen bij de productienormen (die niet in overeenstemming is met de lijst van producten in de bijlagen bij Verordening (EEG) nr. 2092/91).

(14) Bovendien is in artikel 12 van de regionale wet bepaald dat producten die van buiten de regio afkomstig zijn, vergezeld moeten gaan van een passend, door de bevoegde autoriteiten van het betrokken gebied afgegeven certificaat.

(15) Binnen de Gemeenschap mogen producten van de biologische landbouw vrij circuleren voorzover voldaan is aan de productienormen en de in bijlage III bij Verordening (EEG) nr. 2092/91 vastgestelde bepalingen inzake de verpakking en de afzet. De regionale wet is derhalve ook in strijd met het bepaalde in artikel 12 van Verordening (EEG) nr. 2092/91 op grond waarvan het verboden is de afzet van producten van de biologische landbouw te beperken.

(16) Gelet op het feit dat de bepalingen van regionale wet nr. 24/1993 van de regio Campanië op een aantal punten in strijd zijn met de bindende bepalingen van Verordening (EEG) nr. 2092/91, is de Commissie van oordeel dat de steunmaatregel in het kader van artikel 19 van de regionale wet voor geen van de uitzonderingen van artikel 87, leden 2 en 3, van het Verdrag in aanmerking kan komen.

III. OPMERKINGEN VAN DE BELANGHEBBENDEN

(17) Bij brief van 6 december 1995, geregistreerd op diezelfde dag, heeft de Commissie opmerkingen ontvangen van de permanente vertegenwoordiging van Denemarken bij de Europese Unie.

(18) Het Deense ministerie van Landbouw en Visserij verklaart daarin het eens te zijn met de door de Commissie in haar besluit tot inleiding van de procedure ten aanzien van de betrokken steunmaatregel geuite bezwaren. Volgens het ministerie zou de steun voor de biologische landbouw slechts mogen worden toegekend aan landbouwbedrijven die de bepalingen van Verordening (EEG) nr. 2092/91 naleven.

(19) In zijn brief laat het ministerie van Landbouw zich bovendien bezorgd uit over het feit dat de Italiaanse bepalingen voorzien in een beperking van de invoer van biologische producten in de betrokken regio. Met betrekking tot de berekeningsmethode voor de steun in het kader van de Italiaanse wet wijst het ministerie erop dat de door de begunstigden aangegane verbintenissen voor ten minste vijf jaar (en niet maximaal vier jaar) moeten worden aangegaan, zoals vastgesteld bij Verordening (EEG) nr. 2078/92 van 30 juni 1992 betreffende landbouwproductiemethoden die verenigbaar zijn met de eisen inzake milieubescherming, en betreffende natuurbeheer(4).

IV. OPMERKINGEN VAN ITALIË

(20) Bij brief van 29 september 1995, geregistreerd op 3 oktober 1995, heeft de Commissie opmerkingen van Italië namens de regio Campanië ontvangen.

(21) In hun opmerkingen wijzen de Italiaanse autoriteiten erop dat de wet niet ten uitvoer is gelegd, omdat de "Giunta regionale" bij besluit nr. 1703 van 28 maart 1995 heeft besloten de toepassing ervan op te schorten, deels omdat de wet niet tijdig bij de Commissie was aangemeld overeenkomstig artikel 88, lid 3, van het Verdrag en deels omdat hij zodanig moest worden aangepast dat hij coherenter is met de communautaire regelgeving inzake de biologische landbouw.

(22) Om aan deze laatste vereiste te voldoen, was voorzien in een ontwerp-wet. Gezien het einde van de regionale legislatuur is deze echter nooit verder uitgewerkt.

(23) In hun opmerkingen verklaren de Italiaanse autoriteiten het eens te zijn met de door de Commissie geformuleerde bezwaren, die voor hun een laatste aansporing vormden om regionale wet nr. 24/1993 te herzien. De Italiaanse autoriteiten hebben uiteindelijk verklaard dat de toepassing van regionale wet nr. 24/1993 opgeschort bleef.

V. BEOORDELING VAN DE STEUNMAATREGEL

(24) Op grond van artikel 87, lid 1, van het EG-Verdrag zijn steunmaatregelen van de staten of in welke vorm ook met staatsmiddelen bekostigd, die de mededinging door begunstiging van bepaalde ondernemingen of bepaalde producties verstoren of dreigen te verstoren, onverenigbaar met de gemeenschappelijke markt, voorzover deze steun het handelsverkeer tussen de lidstaten ongunstig beïnvloedt.

(25) De onderzochte maatregel voorziet in steun uit staatsmiddelen aan bepaalde landbouwbedrijven die daardoor onmiskenbaar een onrechtmatig economisch en financieel voordeel verkrijgen ten opzichte van andere bedrijven die deze steun niet ontvangen. Volgens de rechtspraak van het Hof van Justitie kan verbetering van de concurrentiepositie van een bedrijf door toekenning van staatssteun in het algemeen de concurrentie ten opzichte van bedrijven die geen dergelijke steun ontvangen, verstoren(5).

(26) De maatregel is van invloed op het handelsverkeer tussen de lidstaten, aangezien er een aanzienlijk intracommunautair handelsverkeer in landbouwproducten bestaat, zoals blijkt uit onderstaande tabel(6), waarin de totale waarde van de invoer en de uitvoer van landbouwproducten tussen Italië en de rest van de Europese Unie in de periode 1993-2001 is aangegeven(7). Opgemerkt zij dat Campanië een belangrijk producent van landbouwproducten is in Italië.

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

(27) Bovendien zij erop gewezen dat steun aan een onderneming het handelsverkeer tussen de lidstaten ongunstig kan beïnvloeden en de mededinging kan verstoren, wanneer die onderneming zich in een situatie bevindt dat zij moet concurreren met producten uit andere lidstaten, zonder dat zij zelf deelneemt aan de uitvoer. Wanneer een lidstaat een subsidie verleent aan een onderneming, kan de nationale productie daardoor ongewijzigd blijven, doch ook toenemen. In het laatste geval hebben de in andere lidstaten gevestigde ondernemingen minder mogelijkheden om hun producten uit te voeren op de markt van deze lidstaat. Dergelijke steun kan derhalve van invloed zijn op het handelsverkeer tussen de lidstaten en de concurrentie vervalsen(8).

(28) De Commissie concludeert bijgevolg dat de maatregel onder het verbod van artikel 87, lid 1, van het EG-Verdrag valt.

(29) Het verbod van artikel 87, lid 1, wordt in de leden 2 en 3 van datzelfde artikel gevolgd door een aantal uitzonderingen.

(30) De uitzonderingen van artikel 87, lid 2, onder a), b) en c), zijn duidelijk niet van toepassing gezien de aard en het doel van de onderhavige steunmaatregel. Italië heeft dan ook niet verzocht om toepassing van artikel 87, lid 2, onder a), b) of c).

(31) Artikel 87, lid 3, onder a), is evenmin van toepassing, aangezien de steun niet bedoeld is om de economische ontwikkeling van streken waarin de levensstandaard abnormaal laag is of waar een ernstig gebrek aan werkgelegenheid heerst, te bevorderen.

(32) Ook artikel 87, lid 3, onder b), is niet van toepassing, aangezien de betrokken steunmaatregelen niet bedoeld zijn om de verwezenlijking van een belangrijk project van gemeenschappelijk Europees belang te bevorderen of een ernstige verstoring in de economie van een lidstaat op te heffen.

(33) De onderzochte steun is evenmin bedoeld, noch geschikt, om de doelstellingen van artikel 87, lid 3, onder d), te verwezenlijken.

(34) Gelet op de aard en het doel van de onderzochte steunmaatregelen is de enige mogelijke uitzondering die van artikel 87, lid 3, onder c), van het Verdrag.

Toepasselijke bepalingen

(35) Of bovenstaande uitzondering van toepassing is, moet worden beoordeeld in het licht van de bepalingen die gelden voor de toekenning van staatssteun in de landbouwsector, met name de Communautaire richtsnoeren voor staatssteun in de landbouwsector(9) (hierna "de richtsnoeren" te noemen), die op 1 januari 2000 in werking zijn getreden.

(36) Overeenkomstig punt 23.3 van de richtsnoeren past de Commissie deze richtsnoeren sinds 1 januari 2000 toe voor alle nieuwe steunmaatregelen van de staten, met inbegrip van nog in behandeling zijnde meldingen van de lidstaten. Onrechtmatige steun als bedoeld in artikel 1, onder f), van Verordening (EG) nr. 659/1999 van de Raad van 22 maart 1999 tot vaststelling van nadere bepalingen voor de toepassing van artikel 88 van het EG-Verdrag(10) wordt beoordeeld volgens de op het ogenblik van de toekenning ervan geldende regels en richtsnoeren.

(37) Opgemerkt zij dat onder "ten uitvoer leggen" niet alleen de daadwerkelijke toekenning van de steun wordt verstaan, maar ook de verlening van bevoegdheden waarmee de steun zonder verdere formaliteiten kan worden toegekend(11).

(38) In het licht van het bovenstaande moet de onderhavige steunmaatregel worden getoetst aan de regelgeving inzake staatssteun die voor dergelijke maatregelen gold vóór de inwerkingtreding van de richtsnoeren(12).

(39) De maatregel in het kader van artikel 19 van regionale wet nr. 24/1993 bestaat in de toekenning van een bijdrage, voor maximaal vier jaar, aan landbouwbedrijven die omschakelen op de biologische landbouw, en is bedoeld ter compensatie van de inkomensverliezen in de periode waarin wordt omgeschakeld van traditionele op biologische productiemethoden in de zin van Verordening (EEG) nr. 2092/91. De steun dekt tot 75 % van deze verliezen.

(40) Vóór de goedkeuring van de thans geldende richtsnoeren beoordeelde de Commissie de verenigbaarheid van dit soort steunmaatregelen op grond van het bepaalde in Verordening (EEG) nr. 2078/92(13).

(41) In artikel 2 van Verordening (EEG) nr. 2078/92 is bepaald dat mits zulks gunstige gevolgen heeft voor het milieu en voor de natuur, in het kader van de regeling steun kan worden verleend aan agrarische bedrijfshoofden die zich ertoe verbinden om het gebruik van mest en/of gewasbeschermingsmiddelen aanzienlijk te verminderen of, ingeval in het verleden reeds maatregelen in die zin zijn genomen, niet opnieuw te laten toenemen of biologische teeltmethoden in te voeren of verder toe te passen.

(42) In artikel 10 van Verordening (EEG) nr. 2078/92 is bepaald dat deze verordening niets afdoet aan de mogelijkheid voor de lidstaten om, behalve op het in artikel 5, lid 2, bedoelde terrein, aanvullende steunmaatregelen te treffen waarvan de toekenningsvoorwaarden of -bepalingen verschillen van die welke bij deze verordening zijn vastgesteld of waarvan de bedragen de in deze verordening vastgestelde maxima overschrijden(14), op voorwaarde dat deze maatregelen in overeenstemming zijn met de doelstellingen van deze verordening en met de artikelen 92, 93 en 94 van het Verdrag.

(43) Zoals aangegeven in het besluit tot inleiding van de procedure in het kader van het onderhavige geval, staat de Commissie doorgaans positief tegenover steun die bedoeld is om de omschakeling op biologische productievormen te vergemakkelijken overeenkomstig Verordening (EEG) nr. 2092/91 inzake de biologische productiemethode en aanduidingen dienaangaande op landbouwproducten en levensmiddelen, mits het bedrag van deze steun niet hoger ligt dan de reële waarde van de door de landbouwer als gevolg van de omschakeling geleden inkomensverliezen.

(44) In het licht van de geldende regelgeving kan worden gesteld dat de onderzochte maatregel, die bedoeld is om de omschakeling op de in Verordening (EEG) nr. 2092/91 bedoelde biologische productiemethoden te begunstigen, in overeenstemming is met de doelstellingen van artikel 2 van Verordening (EEG) nr. 2078/92 (het invoeren of verder toepassen van biologische teeltmethoden).

(45) De onderzochte maatregel voorziet echter uitsluitend in steun, voor een periode van maximaal vier jaar, ter compensatie (tot 75 %) van de inkomensverliezen van landbouwbedrijven in de periode waarin zij omschakelen van traditionele op biologische productiemethoden. Er is niet aangegeven hoe deze verliezen, die als basis dienen voor de vaststelling van de steun, worden geschat en berekend, zodat de Commissie niet kan nagaan of de steun niet hoger ligt dan de reële waarde van de door de landbouwers als gevolg van de omschakeling geleden verliezen.

(46) Bovendien zij er, gelet op de opmerkingen van de Deense autoriteiten, op gewezen dat de Italiaanse autoriteiten geen duidelijke gegevens hebben verstrekt over de duur van de verbintenis tot omschakeling op de biologische landbouw (kennelijk maximaal vier jaar) of over de voorwaarden waaronder de steun zou kunnen worden toegekend wanneer de landbouwer niet persoonlijk in staat is een verbintenis voor de vereiste minimumperiode aan te gaan (vijf jaar, overeenkomstig Verordening (EEG) nr. 2078/92)(15).

(47) Bovendien zijn, zoals de Commissie er in haar besluit tot inleiding van de procedure op wijst, bij Verordening (EEG) nr. 2092/91 bindende voorwaarden vastgesteld waaraan moet worden voldaan om landbouwproducten als biologisch te kunnen aanmerken en die bij alle relevante nationale (of regionale) bepalingen in acht moeten worden genomen.

(48) Zoals de Italiaanse autoriteiten ook toegeven in hun brief van 29 september 1995 voldoet de onderzochte regionale wet niet aan deze voorwaarden, met name wat betreft:

a) de duur van de omschakelingsperiode (de regionale wet voorziet in een omschakelingsperiode van twee jaar, zowel voor eenjarige als voor meerjarige teelten, terwijl in bijlage I bij Verordening (EEG) nr. 2092/91 voor deze laatste een minimumperiode van drie jaar is vastgesteld;

b) de mogelijkheid om ingrediënten toe te voegen die niet afkomstig zijn van de biologische productie (zonder te verwijzen naar de maximaal toelaatbare percentages in de aanduidingen met betrekking tot de biologische productiemethode in de verkoopbenaming of in de lijst van ingrediënten, zoals vereist in artikel 5 van Verordening (EEG) nr. 2092/91);

c) de met de controle belaste instanties (die niet voorkomen op de lijst van de door Italië erkende controle-instanties);

d) de lijst van producten in de bijlagen bij de productienormen (die niet in overeenstemming is met de lijst van producten in de bijlagen bij Verordening (EEG) nr. 2092/91).

(49) Ondanks herhaalde verzoeken hebben de Italiaanse autoriteiten geen gegevens verstrekt over de wijzigingen die aan de onderzochte regionale wet zijn aangebracht met het oog op overeenstemming met Verordening (EEG) nr. 2092/91.

(50) In het licht van de bovenstaande beoordeling moet de Commissie bijgevolg concluderen dat de in haar besluit tot inleiding van de procedure ten aanzien van de onderhavige maatregel geuite twijfels bevestigd worden, aangezien de maatregel niet in overeenstemming is met de regelgeving inzake staatssteun die vóór 1 januari 2000 gold voor steunmaatregelen ten behoeve van de omschakeling op biologische productiemethoden in de zin van Verordening (EEG) nr. 2092/91.

(51) Ook in het licht van de nieuwe richtsnoeren voor staatssteun blijft de beoordeling van de onderhavige maatregel door de Commissie ongewijzigd.

(52) In de eerste plaats hebben de Italiaanse autoriteiten, ondanks het recente, bij telex AGR 021605 van 7 augustus 2003 toegezonden verzoek, geen gegevens verstrekt over de wijzigingen die aan de regionale wet zijn aangebracht om hem in overeenstemming te brengen met Verordening (EEG) nr. 2092/91.

(53) In de tweede plaats zij erop gewezen dat in punt 5.3 (steun voor verbintenissen in het kader van de milieumaatregelen in de landbouw) van de richtsnoeren(16), dat van toepassing is op dit soort steun, wordt verwezen naar de artikelen 22, 23 en 24 van Verordening (EG) nr. 1257/1999 van de Raad(17), waarbij Verordening (EEG) nr. 2078/92 is ingetrokken en vervangen, alsook naar de desbetreffende uitvoeringsbepalingen van Verordening (EG) nr. 445/2002 van de Commissie van 26 februari 2002 tot vaststelling van uitvoeringsbepalingen van Verordening (EG) nr. 1257/1999 van de Raad inzake steun voor plattelandsontwikkeling uit het Europees Oriëntatie- en Garantiefonds voor de Landbouw (EOGFL)(18).

(54) De nieuwe bepalingen die thans voor dit soort steun gelden, bevatten, naast nieuwe eisen waaraan de onderzochte maatregel niet blijkt te voldoen(19), dezelfde fundamentele eisen als Verordening (EEG) nr. 2078/92.

(55) De maatregel in het kader van artikel 19 van regionale wet nr. 24/1993 voldoet niet aan deze fundamentele eisen, met name wat betreft de noodzaak om de door de landbouwer geleden inkomensverliezen, de berekeningswijze daarvan en de duur van de door de landbouwers aangegane verbintenissen aan de Commissie aan te tonen.

(56) Op basis van de bovenstaande beoordeling is de steunmaatregel in het kader van artikel 19 van regionale wet nr. 24/1993 niet in overeenstemming met de regelgeving inzake staatssteun die geldt voor de omschakeling op biologische productiemethoden in de zin van Verordening (EEG) nr. 2092/91, en kan hij derhalve niet in aanmerking komen voor de uitzondering van artikel 87, lid 3, onder c), van het Verdrag. Zoals aangegeven in de overwegingen 30 tot en met 33 komt de steun voor geen van de uitzonderingen van het Verdrag in aanmerking en moet hij derhalve als onverenigbaar met de gemeenschappelijke markt worden beschouwd.

(57) Aangezien de toepassing van de wet door de Italiaanse autoriteiten is opgeschort (zie overweging 21), dient echter geen terugvordering van de steun te worden gelast.

(58) Met betrekking tot artikel 12 van de regionale wet (op grond waarvan producten die van buiten de regio afkomstig zijn, vergezeld moeten gaan van een passende, door de bevoegde autoriteiten van het betrokken gebied afgegeven certificatie), zij het volgende opgemerkt: producten van de biologische landbouw mogen vrij binnen de Gemeenschap circuleren indien voldaan is aan de productienormen en de in bijlage III bij Verordening (EEG) nr. 2092/91 vastgestelde bepalingen inzake de verpakking en het in de handel brengen. Hieruit volgt dat de regionale wet ook in strijd is met het bepaalde in artikel 12 van Verordening (EEG) nr. 2092/91, op grond waarvan het in de handel brengen van producten van de biologische landbouw niet mag worden beperkt. Dit element is evenwel niet van invloed op de verenigbaarheid van de steunmaatregel met de gemeenschappelijke markt, doch vormt op zich een inbreuk op de communautaire regelgeving waarvoor een inbreukprocedure zou kunnen worden ingeleid (artikel 226 van het EG-Verdrag). De Commissie behoudt zich het recht voor om te interveniëren op dit punt, maar aangezien de toepassing van de wet door de Italiaanse autoriteiten is opgeschort, lijkt het in dit stadium niet nodig om een dergelijke procedure in te leiden.

VI. CONCLUSIES

(59) In het licht van de bovenstaande overwegingen komt de steunmaatregel in het kader van artikel 19 van regionale wet nr. 24/1993 van de regio Campanië ter compensatie van de inkomensverliezen van landbouwbedrijven in de periode waarin zij omschakelen van traditionele op biologische landbouwmethoden in de zin van Verordening (EEG) nr. 2092/91, voor geen van de uitzonderingen van artikel 87, lid 1, van het Verdrag in aanmerking en is hij bijgevolg onverenigbaar met de gemeenschappelijke markt.

(60) Volgens de door de Italiaanse autoriteiten verstrekte gegevens is regionale wet nr. 24/1993 niet ten uitvoer gelegd.

(61) Bijgevolg dient geen terugvordering van de betrokken steun te worden gelast,

HEEFT DE VOLGENDE BESCHIKKING GEGEVEN:

Artikel 1

De in het kader van artikel 19 van regionale wet nr. 24/1993 van de regio Campanië ingestelde staatssteun die Italië voornemens was ten uitvoer te leggen om de inkomensverliezen te compenseren die landbouwbedrijven lijden bij omschakeling op biologische landbouwmethoden in de zin van Verordening (EEG) nr. 2092/91, is onverenigbaar met de gemeenschappelijke markt.

Deze steunmaatregel mag bijgevolg niet ten uitvoer worden gelegd.

Artikel 2

Italië deelt de Commissie binnen twee maanden vanaf de kennisgeving van deze beschikking mee welke maatregelen het heeft genomen om hieraan te voldoen.

Artikel 3

Deze beschikking is gericht tot de Italiaanse Republiek.

Gedaan te Brussel, 10 december 2003.

Voor de Commissie

Franz Fischler

Lid van de Commissie

(1) PB C 292 van 7.11.1995, blz. 14.

(2) Zie voetnoot 1.

(3) PB L 198 van 22.7.1991, blz. 1.

(4) PB L 215 van 30.7.1992, blz. 85. Verordening ingetrokken bij Verordening (EG) nr. 1257/1999 (PB L 160 van 26.6.1999, blz. 80).

(5) Zie het arrest van het Hof van Justitie van de Europese Gemeenschappen van 17 september 1980 in zaak C-730/79 (Philip Morris tegen Commissie), Jurispr. 1980, blz. 2671, punten 11 en 12.

(6) Bron:

Eurostat.

(7) Volgens vaste rechtspraak is de voorwaarde met betrekking tot de invloed op het handelsverkeer vervuld, aangezien de begunstigde onderneming een economische activiteit verricht waarvoor handelsverkeer tussen de lidstaten plaatsvindt. Uit het loutere feit dat de steun de positie van deze onderneming in het intracommunautaire handelsverkeer versterkt ten opzichte van de concurrerende ondernemingen kan worden opgemaakt dat de steun van invloed is geweest op dit handelsverkeer. Volgens geconsolideerde jurisprudentie is staatssteun in de landbouwsector, ook al is het totale steunbedrag relatief gering en verdeeld over talrijke landbouwers, van invloed op het handelsverkeer (zie arresten van het Hof van Justitie van 19 september 2002 in zaak C-113/2000 (Koninkrijk Spanje tegen Commissie), Jurispr. 2002, blz. 7601, punten 30 tot en met 36 en 54 tot en met 56, en in zaak C 114/2000, Jurispr. 2002, blz. 7657, punten 46 tot en met 52 en 68 tot en met 69).

(8) Arrest van het Hof van Justitie van 13 juli 1988 in zaak 102/87 (Franse Republiek tegen Commissie van de Europese Gemeenschappen), Jurispr. 1988, blz. 4067.

(9) PB C 232 van 12.8.2000, blz. 19.

(10) PB L 83 van 27.3.1999, blz. 1.

(11) Zie brief SG(89) D/5521 van de Commissie van 27 april 1989.

(12) Zie voetnoot 9.

(13) Zie voetnoot 4.

(14) Op grond van artikel 4 (Aard en hoogte van de steun) wordt een jaarlijkse premie per hectare of per uit productie genomen vee-eenheid toegekend aan de agrarische bedrijfshoofden die, overeenkomstig het programma voor de betrokken zone, voor ten minste vijf jaar een of meer van de in artikel 2 bedoelde verbintenissen aangaan. De steun moet worden toegekend volgens de in diezelfde verordening vastgestelde voorwaarden. Met name in artikel 5 (Voorwaarden voor toekenning van de steun) is bepaald dat teneinde de doelstellingen van deze verordening in het kader van de algemene voorschriften als bedoeld in artikel 3, lid 4, en/of de zoneprogramma's te bereiken, door de lidstaten worden vastgesteld: a) de voorwaarden voor toekenning van de steun; b) het bedrag van de steun, afhankelijk van de door de begunstigde aangegane verbintenis, het inkomensverlies en het stimulerend karakter van de maatregel; c) de voorwaarden waaronder de steun voor het onderhoud van de in artikel 2, lid 1, onder e), bedoelde uit productie genomen grond aan andere personen kan worden toegekend, wanneer er geen in aanmerking komende landbouwers zijn; d) de voorwaarden die de begunstigde moet onderschrijven opdat met name kan worden geverifieerd en gecontroleerd of de aangegane verbintenissen worden nageleefd; e) de voorwaarden waaronder de steun kan worden toegekend indien het bedrijfshoofd niet in staat is zelf een verbintenis aan te gaan voor de minimumduur van de betrokken periode. Grond waarvoor de communautaire regeling inzake het uit productie nemen van landbouwgrond geldt en die wordt gebruikt voor de productie voor niet-voedingsdoeleinden, komt niet in aanmerking voor steun in het kader van deze verordening. De steun kan met inachtneming van het stimulerend karakter van de maatregel door de lidstaten worden beperkt tot een maximumbedrag per bedrijf en worden gedifferentieerd naar bedrijfsgrootte.

(15) Artikel 5 van Verordening (EEG) nr. 2078/92, zie voetnoot 4.

(16) Zie voetnoot 9.

(17) PB L 160 van 26.6.1999, blz. 80. Verordening laatstelijk gewijzigd bij Verordening (EG) nr. 1783/2003 (PB L 270 van 21.10.2003, blz. 70). Met name bij deze laatste verordening zijn de bepalingen van hoofdstuk VI van Verordening (EG) nr. 1257/1999 betreffende milieumaatregelen in de landbouw volledig vervangen.

(18) PB L 74 van 15.3.2002, blz. 1. Verordening laatstelijk gewijzigd bij Verordening (EG) nr. 963/2003 (PB L 138 van 5.6.2003, blz. 32). Zie met name de artikelen 13 tot en met 21 van Verordening (EG) nr. 445/2002.

(19) Zie voetnoot 18 en met name de artikelen 13 tot en met 21 van Verordening (EG) nr. 445/2002. Op grond van artikel 20 van Verordening (EG) nr. 445/2002 bijvoorbeeld moet een landbouwer die voor een deel van zijn bedrijf een verbintenis op het gebied van milieumaatregelen in de landbouw aangaat, op het gehele bedrijf ten minste de beginselen van de gebruikelijke goede landbouwmethoden in acht nemen.