SPECIAAL VERSLAG Nr. 2/89 over De ordening der markten in de sector groenten en fruit - vers en verwerkt vergezeld van de antwoorden van de Commissie (89/C 128/02)

(Opmerkingen ex artikel 206 bis, lid 4, van het EEG-Verdrag)

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

1. INLEIDING

1.1. In dit verslag worden het beheer van en de controle op het communautaire stelsel ter ondersteuning van de markten in de sector groenten en fruit behandeld. Dit stelsel is in sommige opzichten ongebruikelijk. Toen het in 1966 werd ingevoerd, was het beperkt tot verse produkten. Aangezien groenten en fruit bederfelijk zijn, zijn de gebruikelijke instrumenten van interventie-aankoop en -opslag niet geschikt voor het dagelijks beheer van de markt. De voornaamste vormen van prijsondersteuning op de communautaire markt zijn derhalve de volgende:

(a)producenten kunnen hun produkten uit de markt nemen en van de interventiebureaus een financiële compensatie ontvangen (). De aldus uit de markt genomen produkten kunnen op diverse manieren van de hand worden gedaan, doch in de praktijk wordt het merendeel ervan vernietigd;

(b)teneinde de producenten meer afzetmogelijkheden op de binnenlandse markt te bieden en hen in staat te stellen om met goedkopere ingevoerde produkten te concurreren, wordt de verwerking van bepaalde soorten verse groenten en vers fruit tot produkten die gemakkelijker kunnen worden afgezet, gesubsidieerd;

(c)na de toetreding van Griekenland werd de steun uitgebreid tot de verwerking van krenten en rozijnen en gedroogde vijgen. Tevens werd interventie-aankoop en -opslag voor deze produkten mogelijk.

1.2. Ofschoon dit in het onderhavige verslag niet aan de orde komt, wordt voorts nog steun verleend door ingevoerde produkten te onderwerpen aan heffingen die, zo nodig, worden aangevuld met een systeem van referentieprijzen bij invoer en compenserende heffingen. Uitvoerrestituties moeten worden betaald op (meestal verse) produkten die worden uitgevoerd naar derde landen, doch de uitgaven daarvoor zijn beperkt. Ter verbetering van de afzetstructuur is bovendien op groenten en fruit die in de Gemeenschap worden afgezet een systeem van kwaliteitsklassen van toepassing.

1.3. Dit verslag () is gebaseerd op een onderzoek naar de in paragraaf 1.1 vermelde maatregelen, d.w.z. de financiële compensaties voor het uit de markt nemen van verse produkten (begrotingspost 1501) en de subsidies voor de verwerking van produkten (posten 1503, 1511 en 1512), die samen ongeveer 90 % van de totale uitgaven voor deze markt vormen en voor het merendeel worden uitgekeerd in Italië en, in mindere mate, in Griekenland en Frankrijk. Alleen in deze drie landen en in Nederland werden controles ter plaatse verricht. De controle in Frankrijk bleef beperkt tot verwerkte produkten. De betekenis van het stelsel zal aanzienlijk toenemen in 1992, wanneer Spanje en Portugal, beide grote producenten van groenten en fruit, voor het eerst volop van het stelsel gebruik kunnen maken. Omdat in deze twee landen momenteel echter weinig voor deze maatregelen wordt uitgegeven, werden zij in het onderhavige onderzoek buiten beschouwing gelaten.

1.4. Er werd vooral aandacht besteed aan de volgende aspecten:

(a)werden de wettigheid en regelmatigheid van de communautaire uitgaven voor het uit de markt nemen en verwerken van produkten gewaarborgd door adequate controlemaatregelen?

(b)vormt het functioneren van de diverse marktmaatregelen op communautair, nationaal en plaatselijk niveau een garantie voor een goed financieel beheer?

1.5. De markt van groenten en fruit wordt gekenmerkt door overschotten van bepaalde produkten, die in grote hoeveelheden uit de markt worden genomen en vervolgens vernietigd. Uit het verslag blijkt het volgende:

(a)de structurele maatregelen die bedoeld waren om de omschakeling van citrusvruchten op rendabeler produkten te bevorderen, waren ondoeltreffend;

(b)het aanvankelijke stelsel verving vroegere nationale steunprogramma's en berustte in hoge mate op nationale beheers- en financieringsmethoden. De administratieve bepalingen inzake het uit de markt nemen van verse produkten - waarvoor het sterk gestructureerde Nederlandse systeem model had gestaan - zijn niet goed afgestemd op de afzetstructuren van de Lid-Staten waar het voornamelijk om gaat;

(c)er bestaat geen adequate stimulans om naar nuttige afzetmogelijkheden voor uit de markt genomen produkten te zoeken;

(d)op communautair niveau worden slechts minimale controles voorgeschreven en de telersverenigingen, waarvan sommige niet eens aan de voorschriften voldoen, hebben, doordat zij kunnen overgaan tot het uit de markt nemen van produkten, een veel te grote vrijheid om EOGFL-middelen vast te leggen;

(e)de materiële controles op de verwerking zijn ontoereikend en het risico van fraude en onregelmatigheden blijft hoog.

1.6. Hoofdstuk 7 bevat een meer gedetailleerd overzicht van de opmerkingen.

2. PRODUKTIE EN BEGROTINGSUITGAVEN

2.1. De produktie van groenten en fruit die krachtens het communautaire stelsel in aanmerking komen om uit de markt te worden genomen, is tijdens de verkoopseizoenen 1982/1983 P1986/1987 tamelijk stabiel gebleven - tussen 29,1 en 30,8 miljoen ton - terwijl de hoeveelheden die uit de markt werden genomen, schommelden tussen 1,2 miljoen ton en 2,9 miljoen ton. Tijdens dezelfde periode werden jaarlijks tussen 800 000 en 865 000 ton verse sinaasappelen en citroenen tot sap verwerkt, behalve in het verkoopseizoen 1985/1986 toen de produktie steeg en de verwerking toenam tot 1 036 000 ton. De andere verwerkte produkten waren onderhevig aan sterke schommelingen in de produktie, hetgeen vooral tot uiting kwam in een sterke daling van de hoeveelheid verwerkte tomaten vanaf het verkoopseizoen 1985/1986 ten gevolge van de invoering van produktiequota.

2.2. Het bedrag dat wordt uitgegeven aan de algemene marktondersteuning verschilt van jaar tot jaar, met name als gevolg van schommelingen in:

(a)de omvang van de oogst;

(b)de hoeveelheden die in tijden van overproduktie uit de markt worden genomen;

(c)de hoeveelheden die door de verwerkende industrie worden afgenomen.

2.3. De begrotingsuitgaven beliepen tussen 1982 en 1987 gemiddeld 1 125 Mio ECU per jaar. Ofschoon deze uitgaven, absoluut gezien, tamelijk stabiel waren, zijn zij in verhouding tot de totale uitgaven voor het EOGFL, afdeling Garantie, teruggelopen van een hoogtepunt van 7,9 % in 1984 tot 4,2 % in 1987. Met betrekking tot dit globale bedrag valt het volgende op te merken:

(a)de bedragen die werden uitgegeven voor het uit de markt nemen van verse produkten schommelden aanzienlijk;

(b)de uitgaven voor verwerkte tomaten daalden met 50 % (ongeveer 250 Mio ECU per jaar) ten gevolge van de quota die in 1985 werden opgelegd, hetgeen weer gedeeltelijk werd geneutraliseerd doordat ten gevolge van een sterke toeneming van de hoeveelheid uit de markt genomen tomaten de uitgaven aanvankelijk met ongeveer 90 Mio ECU stegen;

(c)het bedrag dat werd uitgegeven voor verwerkt fruit is sinds 1985 steeds gedaald.

2.4. Sinds de marktordening werd ingesteld, waren de Italiaanse producenten verreweg de voornaamste begunstigden. Zelfs na de toetreding van Griekenland bleef Italië de grootste producent in de Gemeenschap van 10 landen, met meer dan 50 % van de totale communautaire produktie van verse groenten en fruit die in aanmerking komen om uit de markt te worden genomen en met meer dan twee derde van de gesteunde verwerkte produkten.

2.5. In bijlage I en in de daarbij behorende tabellen staan nadere gegevens over de produktie en over de uitgaven van de Gemeenschap met betrekking tot groenten en fruit.

3. BEHEER VAN HET STELSEL VAN HET UIT DE MARKT NEMEN VAN VERSE GROENTEN EN VERS FRUIT

Basisverordeningen en doelstellingen

3.1. Het stelsel van het uit de markt nemen van produkten is geregeld bij Verordening (EEG) nr. 1035/72 van de Raad van 18 mei 1972 () (de basisverordening) houdende de gemeenschappelijke ordening der markten in de sector groenten en fruit. De doelstelling van de marktordening is het tot stand brengen "van evenwicht tussen vraag en aanbod, rekening houdend met het handelsverkeer met derde landen, op een voor de producenten redelijk prijsniveau, waarbij de specialisatie binnen de Gemeenschap wordt bevorderd" (derde overweging). Het verkoopseizoen verschilt naar gelang van de betrokken soorten groenten en fruit.

3.2. Verse groenten en vers fruit zijn bederfelijk en dit geldt met name voor de produkten waarbij het vaakst van overschotten sprake is. Opslag gedurende lange perioden is derhalve niet zinvol. De financiële compensatie, d.w.z. de prijzen die de producenten ontvangen bij het uit de markt nemen van de diverse produkten, moet voorkomen dat de marktprijzen instorten en is niet bedoeld om gedurende het gehele verkoopseizoen een vaste prijs te garanderen, zoals het geval is met de gebruikelijke interventiemechanismen van het gemeenschappelijk landbouwbeleid. De "ophoudprijzen" die bij het uit de markt nemen van produkten worden betaald, liggen daarom ruim onder de prijzen die op de normale markt kunnen worden verkregen.

Regels voor de toekenning van financiële compensatie

Produkten die voor steun in aanmerking komen

3.3. Het interventiestelsel is slechts van toepassing op een beperkt aantal produkten:

appelsauberginesmandarijnenclementines

perenabrikozentafeldruivensatsuma's

perzikensinaasappelenbloemkoolnectarines

tomatencitroenen

Clementines, satsuma's en nectarines werden aan de lijst toegevoegd bij Verordening (EEG) nr. 223/88 van de Raad van 25 januari 1988 (). De twee eerstgenoemde fruitsoorten werden in de lijst opgenomen omdat zij een grote plaats innemen in de Spaanse produktie van citrusvruchten, en de nectarines omdat zij een vervanging vormen voor perziken, een produkt dat al in aanmerking komt om uit de markt te worden genomen.

Uitvoering van het stelsel

3.4. Met de uitvoering van het stelsel zijn de nationaal erkende telersverenigingen in de Lid-Staten belast. In Verordening (EEG) nr. 1035/72 () zijn de doelstellingen van deze verenigingen vastgelegd; daartoe behoren de bevordering van de concentratie van het aanbod en de prijsregulering, alsmede de terbeschikkingstelling van geschikte technische hulpmiddelen voor verpakking en commercialisatie van produkten.

Vaststelling van de ophoudprijs

3.5. De prijs waaronder de produkten niet op de markt worden aangeboden (d.w.z. de ophoudprijs) wordt bepaald door de betrokken telersverenigingen en is gebonden aan maxima die ieder jaar door de Raad worden vastgesteld. Deze prijs dient vervolgens door de verenigingen aan hun leden te worden betaald voor de uit de markt genomen produkten en vormt de basis voor de financiële compensatie die de Gemeenschap aan de verenigingen betaalt. De prijzen (en de compensatie) drukken verschillen in variëteit, kwaliteitsklasse, formaat en verpakking uit. Op het mechanisme voor de vaststelling van de ophoudprijs wordt nader ingegaan in bijlage II.

Oorsprong van het stelsel

3.6. Het communautaire stelsel van het uit de markt nemen van groenten en fruit is gebaseerd op het stelsel dat wordt toegepast in Nederland, een land met oude en verfijnde handelstradities. In Nederland worden groenten en fruit op veilingen verkocht en de produkten worden uit de markt genomen wanneer er voor een partij geen bod wordt gedaan dat boven de ophoudprijs ligt. In de zuidelijke Lid-Staten zijn de markten meer heterogeen, er bestaat zelden een veilingsysteem en de telersverenigingen hebben er een grote vrijheid om te interveniëren en produkten uit de markt te nemen.

De procedure voor het uit de markt nemen van produkten

3.7. De communautaire verordeningen bevatten geen voorschriften inzake specifieke controles die verricht moeten worden op het moment dat de produkten uit de markt worden genomen. In Italië en Griekenland staat deze operatie onder het toezicht van een uit drie leden bestaand controleteam, dat is ingesteld op grond van nationale verordeningen ter toepassing van de communautaire maatregelen. Twee plaatselijke ambtenaren, onder wie een agronoom, maken deel uit van elk controleteam. In Italië is het derde lid een beambte van de "Guardia di Finanza", terwijl dit in Griekenland een vertegenwoordiger van de betrokken telersvereniging is.

3.8. Deze controleteams hebben tot taak na te gaan of de produkten die men uit de markt wil nemen in aanmerking komen voor steun van de Gemeenschap en of zij nog verhandelbaar zijn, d.w.z. of zij ten minste tot kwaliteitsklasse II behoren (afzet van fruit van kwaliteitsklasse III is slechts in uitzonderlijke omstandigheden toegestaan). De teams verifiëren eveneens de variëteit, het formaat en de presentatie van de produkten - elementen die nodig zijn ter vaststelling van de ophoudprijs - en houden toezicht op de vernietiging.

Afzet van het uit de markt genomen fruit

3.9. Krachtens de basisverordening (artikel 21) moeten de uit de markt genomen groenten en fruit worden afgezet door gebruikmaking van een van de volgende mogelijkheden:

(a)gratis uitreiking aan liefdadigheidsinstellingen, scholen, gevangenissen, ziekenhuizen, enz. op voorwaarde dat deze uitreiking de normale aankopen slechts aanvult;

(b)gebruik voor andere dan voedingsdoeleinden;

(c)gebruik voor dierlijke voeding, in verse toestand dan wel na verwerking;

(d)voor appelen, peren en perziken, omzetting in alcohol;

(e)verwerking van bepaalde variëteiten sinaasappelen.

3.10. De telersverenigingen in de Lid-Staten zijn belast met de afzet, en de eventuele opbrengst wordt in mindering gebracht op de door het interventiebureau betaalde financiële compensatie. Een zeer groot gedeelte van de uit de markt genomen produkten kan op geen enkele van de voornoemde manieren worden afgezet en wordt gewoonlijk door inkuiling vernietigd, ofschoon dit in de verordeningen niet expliciet wordt voorgeschreven.

Opmerkingen in verband met het beheer van het stelsel van het uit de markt nemen van produkten

3.11. De onderstaande opmerkingen maken duidelijk dat de Commissie afdoende controles dient vast te stellen die door de nationale autoriteiten moeten worden verricht.

Erkenning van en toezicht op de telersverenigingen

3.12. Bij Verordening (EEG) nr. 1035/72 van de Raad () wordt bepaald dat verse groenten en vers fruit slechts door de telersverenigingen die door de betrokken Lid-Staat zijn erkend uit de markt mogen worden genomen. In artikel 13 van deze verordening staan een aantal voorwaarden waaraan deze verenigingen moeten voldoen om voor erkenning in aanmerking te komen. Een van deze voorwaarden is dat de gehele produktie van de leden via de centrale vereniging wordt verkocht. De telers kunnen echter van de vereniging toestemming krijgen, voor bepaalde hoeveelheden van deze verplichting te worden ontheven. Het was dus de bedoeling dat de telersverenigingen, om te kunnen worden erkend en communautaire steun te kunnen ontvangen, echte handelsorganisaties moesten zijn.

3.13. Het controleteam bracht bezoeken aan telersverenigingen in Italië, Griekenland en Nederland. Het bleek dat geen van de vier telersverenigingen die op Sicilië werden bezocht, echte handelsorganisaties waren. Geconstateerd werd dat het merendeel van de feitelijke verkopen werd geregeld door de afzonderlijke leden en niet, zoals de verordening voorschrijft, via de centrale vereniging liep. Dientengevolge bestonden de voornaamste werkzaamheden van de verenigingen er eenvoudigweg uit, het uit de markt nemen van produkten te regelen. In een van de gevallen vormde de opbrengst van het uit de markt nemen van produkten 90 % van het totale inkomen van de telersvereniging.

3.14. Gezien het bovenstaande kan de doeltreffendheid van de controles met het oog op de erkenning van deze verenigingen en van het toezicht dat naderhand op de verenigingen wordt gehouden, in twijfel worden getrokken. Het lijkt raadzaam dat de Commissie de in de Lid-Staten gehanteerde procedures aan een kritisch onderzoek onderwerpt en de bestaande telersverenigingen opnieuw doorlicht teneinde zich er van te vergewissen dat de communautaire voorschriften worden nageleefd en dat de verenigingen recht hebben op de steun die uit hoofde van het stelsel wordt verleend.

3.15. Het is de Kamer bekend dat de Commissie in het verleden heeft getracht dergelijke inbreuken op de voorschriften tegen te gaan door uitgebreide onderzoeken in te stellen naar de activiteiten van telersverenigingen in Frankrijk en Italië. Daarom is het des te teleurstellender te moeten vaststellen dat het probleem nog steeds bestaat.

3.16. Nadat het onderzoek van de Kamer van start was gegaan, hebben controleurs van de Commissie begin 1988 een bezoek aan Sicilië gebracht in verband met de vereveningsprocedure voor 1986. Naar aanleiding van hun onderzoek naar de activiteiten van vier andere telersverenigingen dan die waaraan de Kamer een bezoek bracht, hebben zij de betaling van 54,2 miljard Lire (35,6 Mio ECU) aan drie ervan geweigerd.

Toezicht op de vernietiging

3.17. Gezien de mogelijkheid dat voor vernietiging bestemde uit de markt genomen produkten weer op de markt verschijnen, is het van essentieel belang dat er terzake doeltreffende controles worden verricht. Zoals vermeld in paragraaf 3.10, is er in de verordeningen niet expliciet sprake van vernietiging en alleen daardoor al zouden de controles op dit gebied ontoereikend kunnen zijn. De Nederlandse autoriteiten hebben de verordeningen letterlijk geïnterpreteerd en zich op het standpunt gesteld dat vernietiging niet is toegestaan. Grote hoeveelheden uit de markt genomen groenten en fruit waarvoor in dit land geen nuttige afzetmogelijkheid wordt gevonden, liggen bij de telersverenigingen echter weg te rotten op een speciaal daarvoor bestemde plaats op het terrein. Deze procedure wordt aan geen enkele onafhankelijke controle onderworpen. Voorts geven de Nederlandse autoriteiten, wanneer zij de Commissie op de hoogte stellen van de bestemming van de uit de markt genomen produktie, aan dat al deze hoeveelheden zijn gebruikt voor diervoeder, ofschoon een groot gedeelte van de tomaten bij voorbeeld wordt vernietigd. De verklaring van de Nederlandse autoriteiten was dat alle soorten uit de markt genomen groenten en fruit bestemd zijn om als diervoeder te worden gebruikt en dat deze mogelijkheid blijft bestaan, zelfs wanneer de produktie bij gebrek aan voldoende vraag op de vuilnisbelt is terechtgekomen.

3.18. In Italië en Griekenland daarentegen staan de nationale autoriteiten de vernietiging van uit de markt genomen produktie toe en dit geschiedt onder toezicht van de in de paragrafen 3.7 en 3.8 beschreven controleteams. In de steunaanvragen wordt deze handeling echter omschreven als "gebruik voor andere dan voedingsdoeleinden" en ook als zodanig door de plaatselijke controleurs gewaarmerkt. De Kamer is van mening dat deze omschrijving op zijn zachtst gezegd dubbelzinnig is en in die zin gewijzigd dient te worden dat wordt aangegeven wat er precies met de produktie gebeurt, bij voorbeeld "vernietiging onder toezicht". Voorts zou het controleteam de vernietiging bij het betaalkantoor moeten melden, hetgeen in geen der door de controleurs van de Kamer bezochte gebieden (met uitzondering van één in Italië) het geval was.

3.19. Uit de voorgaande paragrafen komt duidelijk naar voren dat er bij gebrek aan communautaire bepalingen inzake vernietiging een onbevredigende situatie is ontstaan. Indien actieve dan wel passieve vernietiging zou worden erkend als een geoorloofde methode, zouden Lid-Staten zoals Nederland worden gedwongen degelijke controles in te voeren en zouden de meldingssystemen van alle Lid-Staten op reële gegevens zijn gebaseerd.

Contante opbrengsten uit verkoop van uit de markt genomen produkten

3.20. De opbrengst van de verkoop van uit de markt genomen produkten moet iedere maand bij het interventiebureau worden opgegeven en vervolgens in mindering worden gebracht op de financiële compensatie die voor uit de markt genomen produkten moet worden betaald. Uit niets bleek dat deze opbrengst, die in de drie verkoopseizoenen 1984/1985 - 1986/1987 tussen 1,2 en 3,2 Mio ECU per jaar bedroeg, door een controle-instantie op juistheid en volledigheid was gecontroleerd. De Commissie zou deze kwestie onverwijld aan een onderzoek moeten onderwerpen.

Tijdstip waarop de financiële compensatie wordt uitbetaald

3.21. Artikel 18 van de basisverordening bepaalt dat de waarde van de financiële compensatie die de Gemeenschap aan telersverenigingen betaalt voor uit de markt genomen produkten, normaliter gelijk is aan de door de verenigingen aan hun leden uitgekeerde vergoedingen waarop de netto-opbrengst uit verkopen in mindering wordt gebracht. Krachtens artikel 15 moeten de verenigingen een interventiefonds vormen uit heffingen ten laste van hun leden, teneinde over de benodigde middelen te beschikken.

3.22. In Italië en Griekenland worden deze bepalingen, die duidelijk impliceren dat de verenigingen de vergoedingen moeten hebben betaald voordat zij de financiële compensatie aanvragen, echter niet nageleefd. In Italië worden de vergoedingen betaald uit de opbrengsten van de financiële compensatie, nadat deze van het interventiebureau is ontvangen en ondanks het feit dat de aanvragen voor deze compensatie vermelden dat de vergoedingen zijn "betaald". In Griekenland betalen de verenigingen weliswaar een deel van de vergoedingen vooraf, maar uit de aanvraag voor steun blijkt dat zij op het moment van de aanvraag nog niet volledig zijn betaald. De autoriteiten van beide Lid-Staten zijn zich ervan bewust dat deze situatie niet strookt met de voorschriften, doch zij tolereren haar met het oog op de financiële lasten die de telersverenigingen zouden moeten dragen wanneer zij de vergoedingen, die in het verkoopseizoen 1986/1987 voor de beide betrokken Lid-Staten circa 488 Mio ECU () beliepen, voorfinancieren. De diensten van de Commissie zijn dit probleem eveneens uit de weg gegaan. Het is onaanvaardbaar dat er op deze wijze met de communautaire voorschriften wordt gemanipuleerd. De Commissie mag bij de verevening van de rekeningen van de Lid-Staten alleen uitgaven die stroken met de communautaire bepalingen ten laste van de begroting van de Gemeenschap brengen. Indien de tenuitvoerlegging van de wetgeving praktische problemen doet rijzen, dienen er maatregelen te worden genomen om deze wetgeving te wijzigen.

Bewijsstukken

3.23. Om controles mogelijk te maken, is het van essentieel belang dat de basisdocumenten met betrekking tot de leveringen van fruit aan de interventiebureaus - gedetailleerde lijsten, weegbrugbonnen, enz. - worden bewaard. Het controleteam constateerde dat dit in geen van de gebieden waaraan een bezoek werd gebracht, met uitzondering van één in Italië, het geval was.

4. HET BEHEER VAN HET STEUNSTELSEL VOOR VERWERKT FRUIT

Verwerkingssystemen

4.1. Verwerkingssteun (in de verordeningen al naar gelang van de maatregel financiële compensatie of produktiesteun genoemd) wordt aan de verwerkende bedrijven betaald uit hoofde van de volgende begrotingsposten:

1503 - Financiële compensaties voor de verwerking van citrusvruchten, te weten: citroenen en bepaalde variëteiten sinaasappelen;

1511 - Produktiesteun voor verwerkte produkten op basis van tomaten;

1512 - Produktiesteun voor verwerkte produkten op basis van fruit, te weten:

perziken

Williamsperen

kersen op siroop

pruimen

sultanarozijnen

krenten

vijgen gedroogd

4.2. Uitgaven ten laste van post 1503 worden gedaan uit hoofde van twee verordeningen, inzake sinaasappelen Verordening (EEG) nr. 2601/69 van de Raad van 18 december 1969 () en inzake citroenen Verordening (EEG) nr. 1035/77 van de Raad van 17 mei 1977 (). Qua opzet zijn de uitgaven voor de verwerking van sinaasappelen een verlengstuk van de steunmaatregelen die beogen de markt van vers fruit te steunen. De maatregelen inzake toekenning van steun werden ingevoerd toen de situatie op de markten kritiek was, er grote hoeveelheden van bepaalde variëteiten sinaasappelen uit de markt werden genomen en citroensap uit de Gemeenschap werd bedreigd door invoer. Sindsdien is het stadium bereikt dat de variëteiten sinaasappelen die voor verwerkingssteun in aanmerking komen alleen in de vorm van sap kunnen worden afgezet, aangezien het verse produkt vrijwel niet verkocht wordt.

4.3. De uitgaven ten laste van de posten 1511 en 1512 vallen onder Verordening (EEG) nr. 426/86 van de Raad van 24 februari 1986 (3). De voor de verwerking van tomaten en fruit toegekende produktiesteun is bedoeld om beter te kunnen concurreren met uit derde landen ingevoerde produkten door overbrugging van het verschil tussen de communautaire prijzen en de prijzen op de wereldmarkt. Een van de voorwaarden voor het ontvangen van de steun is dat de verwerkende bedrijven een door de Gemeenschap vastgestelde minimumprijs betalen die de inkomens van de telers garandeert.

Vruchten op siroop

Algemeen

4.4. Verordening (EEG) nr. 426/86 () en de uitvoeringsbepalingen daarbij (Verordening (EEG) nr. 1599/84 van de Commissie van 5 juni 1984) () bevatten de voorschriften voor de toekenning van de steun. De verwerkende bedrijven moeten het basisprodukt via een contract hebben gekocht tegen een prijs die gelijk is aan dan wel hoger is dan de betrokken minimumprijs, die ieder jaar door de Commissie wordt vastgesteld. De basisprodukten dienen van gezonde handelskwaliteit en geschikt voor verwerking te zijn, en het tot stand gekomen verwerkte produkt moet beantwoorden aan communautaire minimumkwaliteitseisen.

4.5. Tabel 1 geeft een overzicht van het aantal onregelmatigheden in de sector verwerkt fruit dat door de Lid-Staten in de periode 1983-1987 werd gemeld. Deze gegevens zijn wellicht niet volledig omdat zij niet de onregelmatigheden omvatten die door de Lid-Staten zijn ontdekt, doch niet bij de Commissie zijn gemeld. Op deze aangelegenheid heeft de Kamer in het verleden kritiek uitgeoefend (). Tijdens de controle ter plaatse in Italië werd van ambtelijke zijde benadrukt dat de strijd tegen de fraude wordt voortgezet en dat er in de eerste vier maanden van 1987 in de sector verwerkte groenten en fruit onregelmatigheden waren opgespoord waarmee naar schatting 40 miljard Lire waren gemoeid (26,3 Mio ECU). Deze onregelmatigheden betroffen hoofdzakelijk de verwerking van tomaten en perziken en werden opgespoord na een uitvoerig onderzoek naar betalingen over verscheidene jaren. Naar aanleiding van haar controle stelde de Kamer vast dat er in het controlesysteem van sommige Lid-Staten een aantal verbeteringen moet worden aangebracht, die in de onderstaande paragrafen aan de orde komen.

Controlebezoeken

Aankondiging

4.6. In Italië worden de meeste controlebezoeken van de nationale autoriteiten van tevoren aangekondigd, terwijl dit in Griekenland en Frankrijk doorgaans niet het geval is. Steekproeven ter vaststelling van de hoeveelheid en de kwaliteit van de basisprodukten en de eindprodukten vormen volgens de Kamer een belangrijk onderdeel van het controlesysteem en zij beveelt aan deze bezoeken zo mogelijk onaangekondigd te doen plaatsvinden. De Italiaanse autoriteiten hebben de Kamer laten weten dat zij de bezoeken niet meer van tevoren zullen aankondigen.

Controles op basis- en eindprodukten

4.7. De controlebezoeken in de Lid-Staten worden gewoonlijk afgelegd in het begin en aan het eind van het seizoen waarin de verwerking plaatsvindt, teneinde de begin- en de eindvoorraden op te nemen. Voorts vinden er nog twee controlebezoeken plaats tijdens de verwerkingsperiode. De controles zijn gericht op de verificatie van de produktiestaten, die steekproefsgewijs aan de voorraden worden getoetst. De Kamer stelde vast dat het aantal bezoeken en de daarmee gepaard gaande materiële controles op de basis- en eindprodukten niet toereikend waren. De doeltreffendheid van de verrichte materiële controles was soms twijfelachtig. In Italië werd bij voorbeeld geconstateerd dat de ambtenaren gewoonlijk de opgegeven inhoud van de dozen niet nagaan door deze te openen. Voorts onderwierpen zij de basisstaten met betrekking tot produktie, opslag en verzending niet aan routinecontroles.

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

4.8. Ofschoon de steun op basis van eindprodukten wordt uitbetaald, is de Kamer van mening dat de autoriteiten van de Lid-Staten aan de hand van systematische materiële controles de afgeleverde basisprodukten en de verwerkte produkten op kwaliteit en kwantiteit zouden moeten controleren. Op grond van deze gegevens zou dan kunnen worden vastgesteld of de opgegeven produktie inderdaad haalbaar was.

4.9. Dat regelmatige materiële controles in combinatie met controles op basisdocumenten belangrijk zijn, wordt benadrukt door het feit dat het merendeel van de fraudegevallen die in deze marktsector zijn ontdekt, gefingeerde produktie betreft. De Kamer is van mening dat de Commissie de basis- en eindprodukten systematisch zou moeten laten controleren. De Lid-Staten zouden voor elke aanvrager een programma van regelmatige steekproeven moeten uitwerken waarbij de gecontroleerde produkten en de geverifieerde documenten in registers worden bijgehouden. Ofschoon de Kamer van mening is dat dit een algemene controlekwestie is, wijst zij erop dat de "Corte dei Conti" het Italiaanse controlesysteem heeft bestudeerd en tot een conclusie is gekomen die in grote lijnen met de hare overeenstemt (), d.w.z. dat het systeem in deze Lid-Staat in die zin zou moeten worden vereenvoudigd dat er speciale prioriteit wordt verleend aan permanente en materiële controles ter plaatse tijdens de verwerking en dat de controles in dit stadium vooral moeten worden gericht op de juistheid van de gegevens.

4.10. De verwerkende bedrijven testen regelmatig de ingeblikte eindprodukten om na te gaan of zij voldoen aan de kwaliteitsnormen. Aangezien de produkten op grote schaal worden verhandeld en er weinig controlebezoeken plaatsvinden, verlangen de Lid-Staten van de bedrijven dat zij dozen met goederen die representatief zijn voor de dagelijkse produktie apart houden. Tijdens de controlebezoeken selecteren de controleurs exemplaren uit deze "voorraad" om ze te laten analyseren. De Kamer is van mening dat dit op steekproeven gebaseerde systeem niet voldoende bescherming biedt tegen onregelmatigheden, aangezien de produkten die eventueel aan verdere ambtelijke controles worden onderworpen, door het bedrijf zelf worden geselecteerd. Bovendien voeren de verantwoordelijke ambtenaren in Italië binnen de onderneming geen routine-onderzoek uit indien de resultaten van de ambtelijke controles verschillen van die van het verwerkende bedrijf. De Commissie zou erop moeten toezien dat de steekproeven en de analyses van de bedrijven zelf worden getoetst aan een minimale ambtelijke steekproefcontrole, waarbij monsters worden getrokken uit zowel de in produktie zijnde goederen als de voorraad, en dat eventuele verschillen tussen de resultaten van de ambtelijke controles en die van de bedrijven nader worden onderzocht.

4.11. De Italiaanse autoriteiten hebben controles ingevoerd om na te gaan of er tussen de gebruikte basisprodukten en de eindprodukten een geloofwaardig verband bestaat (). Op nationaal niveau zijn er maximaal toelaatbare percentages vastgesteld voor de hoeveelheid verwerkte produkten die uit de basisprodukten kan worden verkregen; voor perziken op siroop is dat bij voorbeeld 70 %. Bij de aanvragen die dit maximum overschrijden, worden de hoeveelheden teruggebracht tot het toelaatbare maximum. De controle dient echter te worden verscherpt in die zin dat er bij het bestaan van aanwijzingen dat een te hoge produktie is opgegeven, maatregelen worden genomen. Momenteel is dit niet het geval. Bovendien is niet nagegaan of de vastgestelde maxima een realistische verhouding tussen basisprodukt en eindprodukt weergeven. Onderzoeken bij moderne bedrijven wezen erop dat de maxima in feite te hoog zijn.

Verwerkte tomaten

4.12. De voornaamste produkten op basis van tomaten die voor steun in aanmerking komen, zijn tomaten in blik en tomatenconcentraat. Naar aanleiding van meldingen van de Italiaanse autoriteiten van een aanzienlijke en onverklaarbare toeneming van de verwerking, stelde de Commissie in 1984 krachtens artikel 9 van Verordening (EEG) nr. 729/70 van de Raad van 21 april 1970 () een onderzoek in dat land in. De bedoeling was na te gaan hoe de situatie op de markt van verwerkte tomaten werkelijk was en waarom de verwerking zo snel toenam. In oktober 1984 brachten ambtenaren van de Commissie, vergezeld van nationale vertegenwoordigers en industriële deskundigen, een bezoek aan een aantal bedrijven in drie gebieden van Italië.

4.13. Er werden geen fraudegevallen of onregelmatigheden ontdekt en er werd vastgesteld dat de door de bezochte bedrijven opgegeven produktie haalbaar was. De verklaring die de ambtenaren van de Commissie kregen voor de stijging van de verwerkte hoeveelheden was dat het areaal van de tomatenteelt was uitgebreid en dat men van produkten die niet in aanmerking kwamen voor verwerkingssteun was overgestapt op de verwerking van tomaten.

4.14. Naar aanleiding van het aanvankelijke onderzoek verzocht de Commissie de Italiaanse autoriteiten bij bepaalde bedrijven een onderzoek in te stellen uit hoofde van artikel 6 van Verordening (EEG) nr. 283/72 van de Raad van 7 februari 1972 (). Ondanks maanbrieven van de diensten van de Commissie gaven de Italiaanse autoriteiten pas in het najaar van 1988 enige inlichtingen over de stand van zaken. De Kamer acht de vertraging hoogst betreurenswaardig en dringt er bij de Commissie op aan, de geëigende stappen te ondernemen.

4.15. Met het oog op het onderzoek van de Commissie en dat van de Italiaanse autoriteiten, heeft de Kamer haar controle gericht op andere verwerkte produkten. Vele bedrijven die vruchten op siroop produceren, verwerken echter in andere perioden van het jaar ook tomaten. Er wordt van uitgegaan dat de opmerkingen uit de paragrafen 4.6 - 4.11 over vruchten op siroop ook gelden voor de controle op de verwerking van tomaten.

Krenten en rozijnen

Algemeen

4.16. Het steunstelsel voor krenten en rozijnen, dat alleen in Griekenland functioneert, komt overeen met het in paragraaf 4.4 beschreven systeem. Er wordt steun verleend voor de verwerking van krenten en rozijnen die in het bedrijf van de producent zijn gedroogd en aan de verwerkende bedrijven zijn verkocht voor minstens de minimumprijs. Deze prijs wordt maandelijks opgetrokken. Krachtens artikel 1 van Verordening (EEG) nr. 1277/84 van de Raad van 8 mei 1984 (), moeten de producenten die voor steun in aanmerking willen komen zich verplichten 5 % van hun produktie niet af te leveren aan de verwerkende industrie, die op haar beurt 8 % van de rozijnen en 15 % van de krenten die zij via een contract heeft gekocht, niet mag verwerken of verkopen. Deze niet-verwerkte hoeveelheden komen niet voor steun in aanmerking. De bedoeling van deze bepaling is de kwaliteit van het verwerkte produkt op peil te houden.

4.17. Als een producent zijn produktie niet aan een verwerkend bedrijf heeft verkocht, kan hij deze volgens de bepalingen van Verordening (EEG) nr. 626/85 van de Commissie van 12 maart 1985 () gedurende de laatste twee maanden van het verkoopseizoen aan opslagbureaus verkopen. De door het opslagbureau betaalde prijs is de vóór de toepassing van de maandelijkse verhoging geldende minimumprijs. De opslagbureaus, die in handen zijn van particulieren - vaak zijn het producentencooeperaties of telersverenigingen - ontvangen een forfaitair steunbedrag ter dekking van de opslagkosten, alsmede een financiële compensatie voor verliezen op de uiteindelijke verkoop (). De controle op het systeem van de verwerking gaf geen aanleiding tot fundamentele opmerkingen. De Kamer heeft echter wel een aantal opmerkingen over het opslagsysteem.

Erkenning van en toezicht op opslagbureaus

4.18. Krachtens Verordening (EEG) nr. 626/85 () zijn de Lid-Staten verantwoordelijk voor de erkenning van de opslagbureaus, doch de voorwaarden voor erkenning zijn niet nader bepaald. Het feit dat de voorwaarden waaraan moet worden voldaan niet zijn vastgelegd, is betreurenswaardig omdat de meeste opslagbureaus tevens fungeren als telersvereniging, zodat er, wanneer producenten goederen verkopen aan een opslagbureau, een verstrengeling van belangen kan optreden. Evenzo is de telersvereniging die eigenaar is van het opslagbureau, vaak de koper. In de praktijk bestaat de waarborg van de tegengestelde belangen, die in een ideale situatie zouden bestaan tussen de magazijnhouder, de verkoper en de koper, dus niet.

4.19. De voornaamste risico's hiervan zijn:

(a)dat de kwaliteit van het produkt dat voor opslag wordt toegelaten, wordt overdreven en zelfs onder de norm ligt;

(b)dat het produkt tijdens de opslag op een bepaald moment wordt vervangen door een soortgelijk produkt van slechtere kwaliteit;

(c)dat er afwijkingen worden aangebracht tussen de hoeveelheden en kwaliteiten bij in- en uitslag. In het uiterste geval zouden de voorraden zelfs louter fictief kunnen zijn;

(d)dat de opslagbureaus besluiten nemen die financiële nadelen voor het EOGFL tot gevolg hebben.

4.20. In de gevallen (b) en (c) mislukt de opzet om de produkten tijdelijk uit de markt te nemen. In alle gevallen zou het EOGFL transacties kunnen financieren die niet zijn te rechtvaardigen. Onderstaand wordt aan de hand van tijdens de controle aangetroffen voorbeelden aangetoond hoe dit ontbreken van tegengestelde belangen het stelsel in het algemeen kan schaden.

4.21. Bij geen van de drie opslagbureaus in Griekenland waaraan een bezoek werd gebracht, kon worden geconstateerd dat de produkten, zoals is voorgeschreven, waren gewogen toen zij bij het opslagbureau werden afgeleverd. In de boeken was het gewicht opgenomen dat werd vastgesteld toen het produkt zich eerder in het verkoopseizoen in particuliere opslag bevond, zonder aanpassing voor eventuele verliezen die ontstonden voordat het produkt in openbare opslag werd genomen. Met zulke gewichtsverliezen moet wel degelijk rekening worden gehouden, vooral bij sultanarozijnen, die gewoonlijk in jutezakken worden opgeslagen. Deze zakken beschermen de rozijnen niet volledig, zodat er (nog afgezien van het feit dat het in strijd is met de verordeningen) vanaf het moment dat de sultana's voor het eerst particulier worden opgeslagen een gewichtsverlies van wel 30 % kan optreden. Het gewicht dat wordt geregistreerd op het moment dat het produkt wordt afgeleverd bij het opslagbureau, is dus niet betrouwbaar. Als het gewicht van een produkt niet correct wordt geregistreerd wanneer het bij een opslagbureau wordt afgeleverd, zullen er onjuiste aanvragen voor opslagsteun worden ingediend en zullen er bij de uiteindelijke verkoop grotere verliezen worden geregistreerd dan in feite het geval zou moeten zijn. Een boekhoudsysteem waarin fictieve cijfers voorkomen, zou niet mogen worden getolereerd.

4.22. Verliezen tijdens opslag die de voorgeschreven grens van 1 % overschrijden, komen ten laste van het opslagbureau. Krachtens de verordening () moeten de opslagbureaus elk jaar, eerst aan het eind van februari en vervolgens aan het eind van augustus, een fysieke voorraadopneming doen. De Lid-Staten zijn verplicht deze voorraadopnemingen te controleren. Uit de voorraadadministratie die de drie gecontroleerde opslagbureaus bijhielden, bleek dat er geen verliezen op opslag waren geregistreerd en dat de controlerende instanties evenmin correcties hadden aangebracht. Aangezien werd erkend dat er verliezen optreden, moet zowel de juistheid van de boeken als die van de controles in twijfel worden getrokken.

4.23. Een telersvereniging die tevens verwerker is, verwierp het aanbod van een concurrerend verwerkend bedrijf om 200 ton krenten tegen de minimumprijs aan te kopen. Hierdoor leverde de vereniging bij haar eigen opslagbureau een grotere hoeveelheid krenten af dan anders het geval zou zijn geweest, hetgeen voor de begroting van de Gemeenschap resulteerde in nettokosten van 13,7 ECU/100 kg, d.w.z. alleen voor dit geval al 27 400 ECU. Later wees dezelfde vereniging in haar hoedanigheid van opslagbureau een aanbod van dezelfde concurrent af om 1 000 ton krenten aan te kopen voor menselijke consumptie, omdat de bij verordening vastgestelde aankoopprijs niet op de koopaanvraag was vermeld, een kwestie die normaliter per telefoon of telex had kunnen worden geregeld. Het opslagbureau verkocht de produkten vervolgens aan zijn eigen telersvereniging die ze zelf verwerkte.

4.24. Indien wordt toegestaan dat de opslagbureaus de functies van magazijnhouder, verkoper en koper blijven combineren, zou de Commissie strenge criteria moeten aanleggen voor de erkenning van en het toezicht op de opslagbureaus. Zij zou de Lid-Staten met name moeten verplichten systematische methoden in te voeren die officiële controles bij in- en uitslag, regelmatige verslagen over de opslagvoorwaarden, daadwerkelijke voorraadopneming en toetsing van de voorraadadministratie omvatten.

Verkoop van voor diervoeder bestemde produkten

4.25. Opslagvoorraden mogen ofwel tegen van tevoren door de Commissie vastgestelde prijzen, ofwel bij openbare inschrijving worden verkocht. Volgens artikel 1, lid 2, van Verordening (EEG) nr. 3205/85 van de Commissie van 15 november 1985 () moeten voor diervoeder bestemde produkten die via een openbare inschrijving worden verkocht "... zodanig worden gedenatureerd dat zij later niet meer voor menselijke consumptie kunnen worden gebruikt, noch in produkten voor menselijke consumptie, alcohol inbegrepen, kunnen worden verwerkt."

4.26. Als diervoeder verkochte krenten worden hoofdzakelijk gekocht door individuele boeren die ze als veevoer gebruiken. Gedurende de controle ontvingen de bevoegde nationale autoriteiten rapporten waaruit bleek dat krenten die waren gedenatureerd om als diervoeder te dienen, later werden verkocht als geschikt zijnde voor menselijke consumptie. Op het tijdstip dat de controle plaatsvond, verrichtten de nationale autoriteiten geen routine-onderzoeken bij de bedrijven van de kopers om zich ervan te vergewissen dat de krenten voor de voorgenomen doeleinden waren gebruikt dan wel afdoende waren gedenatureerd. De Griekse autoriteiten hebben de Kamer medegedeeld dat zij doende zijn hun controles te verscherpen. De Kamer is van mening dat de Commissie de methoden voor denaturering en de controles die de Lid-Staten daarop moeten uitoefenen, dient vast te leggen.

Citrusvruchten

4.27. Krachtens de artikelen 18 en 19 van Verordening (EEG) nr. 1562/85 van de Commissie van 7 juni 1985 () wordt steun betaald voor de hoeveelheid vers fruit die door de producent in het kader van een verwerkingscontract wordt geleverd en werkelijk wordt verwerkt. De controles die de Italiaanse autoriteiten hebben ingevoerd om na te gaan of de voorschriften van het stelsel worden nageleefd zijn in grote lijnen bevredigend. Volgens de nationale voorschriften dienen er bij de controle op de aflevering en de verwerking drie ambtenaren aanwezig te zijn, een agronoom, een ambtenaar van het regionale ministerie van Landbouw en een beambte van de "Guardia di Finanza".

4.28. Dit uitvoerige controlesysteem, dat werd ingevoerd ter bestrijding van fraude en onregelmatigheden, heeft een remmende invloed gehad op de verwerking. De bedrijven mogen het fruit alleen in ontvangst nemen en verwerken wanneer alle leden van het officiële controleteam aanwezig zijn, waardoor de produktie buiten de normale ambtelijke werktijden moet worden stilgelegd en er soms een dag moet worden gewacht voordat een vracht kan worden gelost. De beperking van de werktijden leidt onvermijdelijk tot een stijging van de verwerkingskosten en draagt er zijdelings toe bij dat er meer steun moet worden betaald dan normaal gesproken noodzakelijk zou zijn. Bovendien leidt de beperking van de verwerkingsactiviteiten ertoe dat fruit uit de markt wordt genomen. De Kamer is van mening dat de controles even streng zouden moeten blijven, doch dat de Italiaanse controle-autoriteiten maatregelen moeten nemen om de situatie te verbeteren.

5. MARKTBEHEER - UIT DE MARKT NEMEN VAN VERS FRUIT

Controle op de redenen waarom tot het uit de markt nemen van produkten wordt overgegaan

5.1. In paragraaf 3.6 werd vermeld dat de telersverenigingen in de zuidelijke Lid-Staten zelden een veilingsysteem hanteren. Dit betekent dat, ingeval er geen veiling wordt gehouden, produkten uit de markt zouden kunnen worden genomen wanneer wordt verondersteld dat het daardoor ontstane tekort de prijzen zal opdrijven. In deze gevallen zouden de telersverenigingen bereid zijn voor een gedeelte van hun produktie de lagere ophoudprijs te accepteren in de wetenschap dat de marktprijzen naderhand zullen stijgen. De Kamer is van mening dat particuliere handelsorganisaties niet in aanmerking mogen komen voor gemeenschapsgeld indien er geen adequaat toezicht wordt uitgeoefend op hun activiteiten en zij dringt erop aan dat de verordeningen in die zin worden gewijzigd dat de telersverenigingen worden verplicht elke keer dat zij een partij uit de markt nemen de noodzaak hiervan aan te tonen.

Eindgebruik van uit de markt genomen produkten

5.2. Uit tabel 2 kan worden afgelezen welk gebruik er van de in de verkoopseizoenen 1984/1985, 1985/1986 en 1986/1987 uit de markt genomen produkten is gemaakt. De hoeveelheid die gratis is uitgereikt, is gedurende deze periode stabiel gebleven ondanks het feit dat de totale hoeveelheid uit de markt genomen produkten sterk is gestegen. Met slechts 1,3 % van de totale hoeveelheid die in 1986/1987 uit de markt is genomen, is dit gebruik te verwaarlozen. Ook de hoeveelheden die voor diervoeder werden gebruikt, liepen in deze periode niet veel uiteen. De voor distillatie gebruikte hoeveelheden waren in 1984/1985 uitzonderlijk hoog (344 000 ton) als gevolg van het feit dat in die periode zeer grote partijen appels en perziken uit de markt werden genomen.

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

5.3. De hoeveelheden die in de verkoopseizoenen 1985/1986 en 1986/1987 werden vernietigd, waren met respectievelijk 83,0 % en 83,4 % van de in totaal uit de markt genomen produktie zeer groot. Daarentegen was in 1984/1985 de vernietigde hoeveelheid met 46,6 % betrekkelijk laag. Dit valt te verklaren door de geringe hoeveelheid in die periode uit de markt genomen citrusfruit, dat voor het merendeel geen nuttige afzetmogelijkheid vindt, en door de betrekkelijk grote hoeveelheden uit de markt genomen appels en perziken, die geschikt zijn voor diervoeder en distillatie.

Liefdadigheidsinstellingen

5.4. Gratis uitreiking aan liefdadigheidsinstellingen, scholen, ziekenhuizen, enz. is krachtens de verordeningen toegestaan. In Italië wordt deze uitreiking plaatselijk gecooerdineerd door de "Prefettura", de regionale vertegenwoordigster van de centrale regering. Desondanks werd slechts 1,4 % van de produktie die in Italië in het verkoopseizoen 1986/1987 uit de markt werd genomen op deze wijze afgezet. In Griekenland, waar geen overheidsinstantie is ingeschakeld, gaat minder dan 1 % van de betrokken produktie naar liefdadigheidsinstellingen. De redenen die werden opgegeven voor deze beperkte gratis uitreiking zijn onder meer de kosten van vervoer (ofschoon de Gemeenschap deze kosten deels subsidieert), de bederfelijkheid van de produkten en de vrees een toch al kwetsbare markt te verstoren. De maatregelen die de Raad na de strenge winter van 1986 nam met betrekking tot de gratis uitreiking van bepaalde voedingsmiddelen, leidden wat groenten en fruit betreft evenmin tot een beter resultaat.

Distillatie

5.5. Krachtens de verordeningen mogen appelen, peren en perziken die uit de markt zijn genomen tot alcohol worden gedistilleerd. Van deze mogelijkheid wordt voornamelijk gebruik gemaakt in Italië, maar ook in Frankrijk en in de BR Duitsland. In Italië vernam het controleteam van de Kamer dat de aldus geproduceerde alcohol steeds moeizamer kan worden afgezet en vrijwel steeds op staatskosten door de autoriteiten wordt aangekocht en opgeslagen. Aangezien de alcoholmarkt in het algemeen reeds met problemen kampt, zoals is beschreven in het speciale verslag van de Kamer over de communautaire maatregelen betreffende de distillatie van wijn (), lijkt distillatie op grote schaal geen duidelijk beter alternatief dan vernietiging.

Verwerking

5.6. Krachtens Verordening (EEG) nr. 2448/77 van de Commissie van 8 november 1977 (), zoals gewijzigd bij Verordening (EEG) nr. 713/87 van de Commissie van 12 maart 1987 (), kunnen bepaalde variëteiten van uit de markt genomen sinaasappelen aan de verwerkende industrie worden geleverd. Ofschoon er in Italië grote hoeveelheden van de betrokken variëteiten uit de markt zijn genomen, zijn deze sinds het verkoopseizoen 1978/1979 niet aangeboden aan de verwerkende industrie. De Kamer dringt er bij de Commissie op aan na te gaan hoe deze in beginsel nuttige afzetmogelijkheid kan worden gebruikt.

Vernietiging

5.7. Aangezien de produkten in de sector groenten en fruit in hoge mate bederfelijk zijn, is een zekere mate van vernietiging onvermijdelijk. Deze vorm van verspilling is echter in de afgelopen jaren voortdurend toegenomen en leidde herhaaldelijk tot kritiek van het Europees Parlement en van de publieke opinie in het algemeen. Hoewel de Kamer zich wel degelijk bezorgd maakt over deze negatieve ontwikkeling, heeft zij zich vooral gebogen over de zwakheden van het controlesysteem en de financiële consequenties daarvan. Hiervoor zij verwezen naar de paragrafen 3.17 - 3.19.

5.8. Meer in het algemeen worden de telersverenigingen door de huidige regeling niet aangemoedigd om alternatieve oplossingen te zoeken voor het gebruik van de uit de markt genomen produkten. De Commissie zou moeten onderzoeken of er een systeem kan worden uitgewerkt waarmee wordt voorkomen dat al te snel tot vernietiging wordt overgegaan. Een van de mogelijkheden is wellicht om de financiële compensatie voor te vernietigen produkten te verlagen. Dit zou de telersverenigingen ertoe aanzetten om meer gebruik te maken van de andere toegestane afzetmogelijkheden en tevens het onnodig uit de markt nemen van produkten kunnen voorkomen. Voorts zouden aldus de door de Gemeenschap gedragen kosten van het stelsel van het uit de markt nemen van produkten kunnen worden teruggedrongen.

Keuze tussen uit de markt nemen of verwerken van produkten

5.9. Sommige soorten groenten en fruit die uit de markt kunnen worden genomen, komen eveneens in aanmerking voor communautaire verwerkingssteun. Voorbeelden hiervan zijn langwerpige tomaten, Williamsperen, perziken, citroenen en bepaalde variëteiten sinaasappelen. De producenten van deze produkten hebben de keuze om hun fruit via contracten die vóór de oogst worden gesloten aan verwerkende bedrijven te leveren of het af te zetten op de markt van verse produkten. In het laatste geval kan het produkt eventueel uit de markt worden genomen. De prijzen op de markt van verse produkten zijn gewoonlijk hoger dan de prijzen voor produkten die worden verwerkt, doch de verkoop aan de verwerkende industrie biedt de producenten een aantal voordelen: zij kunnen hun produktie via al vóór de oogst gesloten contracten afzetten, de eisen inzake kwaliteit, verpakking en presentatie zijn minder streng en de vervoerskosten worden betaald door de verwerkende bedrijven. Indien de produkten uit de markt worden genomen, ontvangen de producenten een prijs die gewoonlijk lager is dan in de beide andere gevallen.

5.10. Italië is de enige Lid-Staat die citrusfruit produceert en tevens een omvangrijke verwerkende industrie heeft. De prijs die de producenten ontvangen is afhankelijk van de kwaliteit van het fruit en van de markt waarop dit wordt afgezet (d.w.z. de markt van vers fruit of de verwerkende industrie). Voor de markt van vers fruit wordt gewoonlijk het fruit van de beste kwaliteit verlangd, d.w.z. "extra" of kwaliteitsklasse I, terwijl de verwerkende industrie doorgaans de minste kwaliteit gebruikt, d.w.z. kwaliteitsklasse III (volgens de verordeningen is het zelfs verboden fruit van kwaliteitsklasse III op de markt van vers fruit af te zetten). De tussenliggende klasse, d.w.z. kwaliteitsklasse II, wordt gewoonlijk uit de markt genomen en vervolgens vernietigd. Zo voert het stelsel dus tot de paradoxale situatie dat fruit van een betere kwaliteit uit de markt kan worden genomen en kan worden vernietigd, terwijl produkten van slechtere kwaliteit voor verwerking worden bestemd.

5.11. Tabel 3 bevat voor een aantal produkten een vergelijking tussen de ophoudprijzen en de minimumprijzen in de verkoopseizoenen 1986/1987 en 1987/1988. Voor tomaten en perziken is het prijsverschil ten gunste van de verwerking groot genoeg om te garanderen dat de verwerkende bedrijven van voldoende leveringen worden voorzien en dat het uit de markt nemen onaantrekkelijk is. Voor de citrusvruchten is de situatie echter minder duidelijk. De ophoudprijs voor de sinaasappelvariëteiten "Moro" en "Tarocco" was gunstiger dan de verwerkingsprijs. Dit was in het verkoopseizoen 1986/1987 eveneens het geval voor citroenen, doch in deze situatie kwam een ommekeer door een drastische verlaging van de ophoudprijs in 1987/1988.

5.12. De Kamer is van mening dat groenten en fruit pas in laatste instantie uit de markt mogen worden genomen en dat de prijs hiervoor nooit aantrekkelijker mag zijn dan de prijs die de verwerkende bedrijven bieden voor het basisprodukt. Derhalve staat zij voor dat de ophoudprijzen zover worden verlaagd dat zij in alle gevallen beneden de verwerkingsprijzen liggen. Voorts zou de Commissie de kwestie van de kwaliteit opnieuw moeten bezien om ervoor te zorgen dat de verwerkende bedrijven fruit van goede kwaliteit kunnen kopen en dat alleen de produktie van de slechtste kwaliteit wordt vernietigd.

Uitsluiting van mandarijnen van de verwerkingssteun

5.13. De markt van mandarijnen kampt met grote structurele problemen en doordat er in de afgelopen jaren slechts een geringe vraag naar het produkt bestond, zijn de hoeveelheden die in de verkoopseizoenen 1985/1986 en 1986/1987 uit de markt werden genomen opgelopen tot respectievelijk 80 % en 59 %. Een van de mogelijkheden om in deze ernstige situatie verbetering te brengen zou zijn om verwerkingssteun in te voeren, zoals in het verleden is gebeurd voor de problematische sinaasappelvariëteit "Biondo Commune". De Commissie heeft echter geen wijzigingsvoorstel ingediend omdat zij liever ziet dat het produkt wordt vervangen door variëteiten waarnaar meer vraag bestaat dan dat de subsidiëring ervan wordt voortgezet en omdat zij vreest voor de gevolgen die één en ander in de toekomst zal hebben voor de rest van de kleine citrusvruchtenmarkt (satsuma's en clementines, die voornamelijk afkomstig zijn uit Spanje).

5.14. Aangezien met het omschakelingsprogramma (zie de paragrafen 5.15-5.17) slechts langzaam vorderingen worden gemaakt, zal steun moeten worden blijven verleend, maar volgens de Kamer kan dit geld beter worden gebruikt voor nuttige produkten dan voor voortdurende vernietiging. Bij controlebezoeken ter plaatse in Italië is gebleken dat de industrie nog capaciteit genoeg heeft om mandarijnen te verwerken en hiertoe gaarne bereid is, indien het produkt voor een gunstige prijs kan worden verkregen. De kostenberekeningen die de controleurs van de Rekenkamer ontvingen van de Italiaanse citrusfruitverwerkende industrie tonen aan dat de betaling van steun die aantrekkelijk genoeg is om de verwerking van mandarijnen tot sap aan te moedigen, tot een nettobesparing op de begrotingskosten kan leiden en vernietiging zou kunnen voorkomen. De Kamer is van mening dat de Commissie zou moeten nagaan wat de voordelen zijn van de invoering van verwerkingssteun voor mandarijnen, tenminste zolang het voor deze variëteit nog niet tot een omschakeling is gekomen en totdat in 1992 de interventiedrempels volledig van toepassing worden (zie bijlage II).

Omschakelingsprogramma

5.15. Een oud probleem op de groenten- en fruitmarkt is dat variëteiten die niet de voorkeur van de consument hebben, in produktie blijven. Zo worden bij voorbeeld problematische variëteiten als de mandarijn, de "Elberta"-perzik en de "Starking"-appel nog elk jaar geproduceerd, ondanks het feit dat er steeds grote hoeveelheden van deze produkten uit de markt worden genomen.

5.16. De omschakeling van het areaal van citrusvruchten wordt gedeeltelijk door de afdeling Oriëntatie van het EOGFL gefinancierd (), maar de vorderingen verlopen traag. Op Sicilië is bij voorbeeld tot dusver slechts toestemming verleend voor de omschakeling van 3 766 ha van het in totaal 110 000 ha grote Siciliaanse areaal van citrusfruit. Voor de meest problematische citrusvrucht, d.w.z. de mandarijn, hebben de nationale autoriteiten in het programma geen belangrijke plaats ingeruimd. Voor zover er sprake was van een omschakeling met betrekking tot mandarijnen bleef deze beperkt tot de vervanging van de "Havana"-variëteit door een latere variëteit die "Tardivo" heet. Ook in andere gebieden van de Gemeenschap verliepen de vorderingen slechts traag.

5.17. De Kamer betreurt het dat er bijna 20 jaar na het eerste voorstel voor het omschakelingsprogramma zo weinig vorderingen zijn gemaakt. Zij herhaalt haar opmerkingen uit de paragrafen 8.3 en 8.8 van haar jaarverslag over het begrotingsjaar 1986 () en beveelt de Commissie aan het probleem te bestuderen en de omschakelingen die tot stand komen op hun kwaliteiten te beoordelen.

Kwaliteitscontrole

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

5.18. Nadat er zich herhaaldelijk problemen met de kwaliteitscontrole hadden voorgedaan, stond de Raad de Commissie in mei 1985 toe een speciaal onderzoeksteam samen te stellen dat in samenwerking met de nationale autoriteiten inspecties moest verrichten in de Lid-Staten (). Aangezien het van groot belang is dat er wordt voldaan aan de kwaliteitsnormen die gelden voor de betaling van de verschillende communautaire steunbedragen, betreurt de Kamer het dat de Commissie er tot 1988 niet in is geslaagd de voor deze taak benodigde middelen bijeen te brengen.

6. MARKTBEHEER - VERWERKT FRUIT

Vaststelling van de steun

Algemeen

6.1. Hoewel de regelingen voor verwerkte produkten per produkt verschillen, worden de steunbedragen gewoonlijk bij verordening van de Commissie vastgesteld aan de hand van door de Raad aangegeven criteria. Gezien de essentiële betekenis van deze steunbedragen voor het marktbeheer heeft de Kamer onderzocht hoe zij worden berekend, om na te gaan of dit gebeurt overeenkomstig de in de verordeningen neergelegde richtsnoeren. Er werden gevallen aangetroffen waarin de Commissie deze richtsnoeren niet had opgevolgd. In de paragrafen 6.2 - 6.7 wordt daarvan een aantal voorbeelden gegeven. Dit kan soms tot betaling van hogere steunbedragen hebben geleid dan anders het geval zou zijn geweest. Ten aanzien van de in de paragrafen 6.8 - 6.13 aan de orde gestelde gevallen heeft de Commissie weliswaar niet in strijd met de richtsnoeren gehandeld, maar dringt de Kamer er bij haar op aan stappen te ondernemen om haar financieel beheer van de markt te verbeteren.

Vruchten op siroop en gedroogd fruit

6.2. Artikel 5 van de betrokken verordening () bepaalt dat "het bedrag van de steun zodanig wordt vastgesteld dat de communautaire produktie kan worden afgezet". Bij de berekening van de steun dient rekening te worden gehouden met:

(a)de voor het voorgaand verkoopseizoen vastgestelde steun, aangepast aan de ontwikkeling van de minimumprijs;

(b)de prijs van derde landen of de minimumprijs bij invoer, wanneer deze is vastgesteld;

(c)de ontwikkeling van de verwerkingskosten;

(d)eventueel de prijzen waartegen de communautaire produktie op de markt van de Gemeenschap wordt afgezet.

Wanneer het verbruik in de Gemeenschap voor minder dan 10 % gedekt wordt door ingevoerde produkten, wordt krachtens artikel 4 van Verordening (EEG) nr. 1277/84 van de Raad () de prijs van derde landen als niet-representatief beschouwd en vervangen door een prijs die vastgesteld wordt rekening houdend met de prijsontwikkeling en de afzetmogelijkheden in de Gemeenschap.

Prijzen van concurrerende produkten

6.3. Hoewel de steunregeling bedoeld is om het prijsverschil tussen produkten uit de Gemeenschap en uit derde landen te compenseren, gaan de diensten van de Commissie bij de toepassing van de in Verordening (EEG) nr. 1277/84 voorgeschreven procedure, voor de berekening van de steun ter compensatie van dit prijsverschil uit van de prijs van het ingevoerde produkt vóór toepassing van invoerheffingen. Tabel 4 geeft voor de jaren 1986, 1987 en 1988 een overzicht van de betrokken produkten en van de in het algemeen op deze produkten toegepaste heffingspercentages.

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

6.4. Voor elk van de vermelde produkten geldt dat de prijs bij invoer steeg door toepassing van de invoerheffing; de uitwerking op de prijs van vruchten op siroop was zelfs zeer sterk. De Kamer is van mening dat de steun het verschil dient te compenseren tussen de communautaire prijs en de prijs van de ingevoerde produkten na toepassing van de invoerheffing, aangezien de ingevoerde produkten alleen tegen de laatstbedoelde prijs (en niet tegen de prijs vóór invoerheffing) in de Gemeenschap worden verhandeld. Het financiële effect van het in de prijs verdisconteren van de invoerheffing zou zijn dat de steunbedragen kleiner worden. Voor vruchten op siroop zou dit een forse vermindering betekenen.

Citroenen

6.5. De betrokken Verordening van de Raad () bepaalt dat de steun voor op basis van citroenen verwerkte produkten niet groter mag zijn dan het verschil tussen de minimumaankoopprijs in de Gemeenschap en de voor het basisprodukt in de producerende derde landen betaalde prijzen. In de considerans bij de jaarlijkse verordening tot vaststelling van de steun () stelt de Commissie dat "moet worden uitgegaan van het totale verschil tussen deze prijzen om de afzet van op basis van citroenen verwerkte produkten zoveel mogelijk te bevorderen". Bij het vaststellen van de steun houdt de Commissie echter geen rekening met de kosten van het basisprodukt in Argentinië en Brazilië, de belangrijkste concurrerende derde landen, die samen goed zijn voor ongeveer 60 % van de invoer van citroensap in de Gemeenschap. Er wordt alleen gebruik gemaakt van gegevens betreffende Israël (16 % van de invoer), waar de kosten van het basisprodukt hoog zijn. Aangezien de kosten van het basisprodukt in Zuid-Amerika in het algemeen lager zijn, zou verdiscontering van deze kosten in de berekening van het steunbedrag waarschijnlijk leiden tot hogere communautaire steun. Zonder een hoger steunniveau te willen bepleiten geeft de Kamer in overweging deze inconsequentie uit de jaarlijkse verordening te verwijderen.

Sinaasappelen

6.6. In de considerans bij Verordening (EEG) nr. 987/84 van de Raad van 31 maart 1984 () tot wijziging van Verordening (EEG) nr. 2601/69 van de Raad () werd erkend dat de vorige methode van berekening van de steun er in geresulteerd had dat "de verwerkende industrie hierdoor geleidelijk niet te verantwoorden economische voordelen verkrijgt". De wijzigingsverordening bepaalde dat de steun op een zodanig niveau werd vastgesteld dat elke verhoging van de minimumprijs voor minstens 50 % voor rekening van het verwerkende bedrijf kwam. De bedoeling was dat bij verhoging van de minimumprijs de verwerkende industrie voor een groter percentage in de kosten van het basisprodukt zou deelnemen.

6.7. Naar de mening van de Kamer werd de wijziging van 1984 zonder voldoende onderzoek naar de verwerkingskosten ingevoerd. In verband hiermee en omdat de regeling van 1984 geen rekening hield met meer recente ontwikkelingen, bij voorbeeld stabiele of dalende minimumprijzen, wenste de Kamer de werking van de regeling te onderzoeken. De Commissie was echter niet in staat de nodige gegevens te verschaffen, in het bijzonder die betreffende de kosten en winstmarges van de verwerkende industrie. Daar de minimumprijzen sinds 1985/1986 lager zijn geworden, heeft de wijzigingsverordening onder meer tot gevolg gehad dat de netto (na subsidie) door de verwerkende industrie te dragen kosten van het basisprodukt ongewijzigd bleven. In het belang van een goed marktbeheer dringt de Kamer bij de Commissie aan op een breed opgezette evaluatie van alle onderdelen van de regeling.

Maandelijkse verhogingen van de steun voor krenten en rozijnen

6.8. Gedurende de periode van 1 november tot 31 augustus worden de minimumprijzen voor krenten en sultanarozijnen maandelijks verhoogd om de door de producenten of telersverenigingen vóór de verwerking te dragen opslagkosten te dekken. Bij de controlebezoeken kon worden vastgesteld dat er van eind juni tot begin september een stille periode voor de verhandeling van deze produkten was. Dit was toe te schrijven aan het feit dat de verwerkende industrie, in plaats van een stijgende minimumaankoopprijs te betalen, er de voorkeur aan gaf te wachten tot deze zelfde krenten tegen een lagere prijs werden geleverd nadat zij door een opslagbureau waren aangekocht (zie paragraaf 4.17).

6.9. De financiële gevolgen hiervan blijken uit de ontwikkeling van de minimumprijs voor sultanarozijnen van klasse 4 (het standaardprodukt) tijdens het verkoopseizoen 1986/1987. De kosten van het basisprodukt bedroegen voor de verwerkende bedrijven, rekening houdend met de steunbetaling, aan het begin van het verkoopseizoen 91,8 ECU/100 kg, maar aan het eind van het verkoopseizoen waren deze kosten opgelopen tot 107,4 ECU/100 kg (een stijging van 17 %). In oktober kon hetzelfde basisprodukt bij de opslagbureaus worden aangekocht tegen een vastgestelde prijs van 78,1 ECU/100 kg (bij verdiscontering van de 8 % die van verwerking moet worden uitgesloten in feite 84,8 ECU/100 kg). Overigens kwam al in september de nieuwe oogst beschikbaar tegen dezelfde minimumprijs en hetzelfde steunbedrag (d.w.z. tegen nettokosten van 91,8 ECU/100 kg).

6.10. Hoewel de cijfers voor krenten en sultanarozijnen uiteenlopen (de verwerkende bedrijven dienen 15 % van de krenten en 8 % van de sultanarozijnen van verwerking uit te sluiten) en de prijzen en steunbedragen per fruitsoort verschillen, blijft het algemene probleem hetzelfde. De Kamer meent dat de Commissie zal moeten nagaan of de minimumprijzen tijdens het laatste deel van het verkoopseizoen kunnen worden verlaagd, zodat de prijzen het niveau van de minimumprijzen voor het nieuwe verkoopseizoen benaderen (waardoor de nettokosten van verse produkten en opgeslagen produkten beter op elkaar afgestemd zijn). Toepassing van zo'n systeem zou een remmend effect hebben op de verkoop aan opslagbureaus, die hun opslagkosten en (wat in dit verband belangrijker is) verliezen op de verkoop, van het EOGFL vergoed krijgen. Dit zou leiden tot een vermindering met circa 3 ECU/100 kg van het netto aan steun betaalde bedrag, d.w.z. de financiële compensatie voor verliezen op de verkoop verminderd met de verwerkingssteun.

Conclusies over de steunberekening

6.11. In paragraaf 6.7 werd reeds melding gemaakt van het ontbreken van essentiële beheersgegevens betreffende de produktiekosten en winstmarges bij het verwerken van sinaasappelen. De Kamer heeft geconstateerd dat dergelijke gegevens ontbreken in de dossiers van de Commissie in het algemeen betreffende bijna alle verwerkte produkten waarop dit verslag betrekking heeft en zij verzoekt de Commissie de betrokken markten op korte termijn aan een onderzoek te onderwerpen dat mede betrekking heeft op de winstmarges om na te gaan of het huidige niveau van de steunbedragen wel gerechtvaardigd is.

Verwerking van sinaasappelen

6.12. De steun voor verwerking van sinaasappelen werd ingevoerd als een maatregel ter ondersteuning van de afzet van verse produkten [zie de considerans bij Verordening (EEG) nr. 2601/69 ()]. Het verlenen van steun aan problematische variëteiten zoals "Biondo Commune" en de bloedsinaasappelen "Moro" en "Tarocco" heeft het effect van de marktvraag echter afgezwakt en heeft remmend gewerkt op de omschakeling op andere variëteiten, waardoor een algemene overschotsituatie in de hand werd gewerkt. De steunregeling voor sinaasappelen wordt nu beschouwd als een doel op zichzelf en sinaasappelen worden met name geteeld om te profiteren van de subsidie op de afzet aan verwerkende bedrijven. Gezien de lage zelfvoorzieningsgraad in de Gemeenschap wat betreft citrusvruchtensap en de grote hoeveelheden vernietigd fruit, zou de Commissie echter moeten nagaan of een verdere ontwikkeling van het verwerkingsbeleid uiteindelijk niet zou kunnen leiden tot een meer economisch gebruik van de gelden van de Gemeenschap.

6.13. De voor verwerking tot sap gebruikte variëteiten hebben alle dezelfde handelswaarde en aangezien de verschillen in minimumprijs voor de verschillende variëteiten gecompenseerd worden door het steuntarief, zijn de nettokosten voor de verwerkende industrie steeds dezelfde. Maar wegens deze verschillen in minimumprijzen en steunbedragen moeten de verwerkende bedrijven bij de huidige steunregeling een aantal verschillende contracten opstellen en beheren, namelijk één per telersvereniging en één per sinaasappelvariëteit. Bovendien moet elke levering worden onderzocht om de betrokken variëteit vast te stellen. Afschaffing van de verschillende controles zou besparingen opleveren voor de producenten, de verwerkende bedrijven en het administratief beheer, hetgeen zou kunnen doorwerken in het niveau van de steunbedragen. De Commissie zou moeten onderzoeken of het mogelijk is, één steunbedrag en één minimumprijs voor "sinaasappelen bestemd voor verwerking" in te voeren, hetgeen het voordeel zou hebben dat de noodzaak van ambtelijke controles op de variëteiten verdwijnt.

Verwerking van citroenen

Gesloten markt in Italië

6.14. Italië verbood de invoer van citroensap, zelfs uit andere Lid-Staten, en rechtvaardigt deze actie met een beroep op artikel 36 van het EEG-Verdrag dat in een invoerverbod om fytosanitaire redenen voorziet. Om de Italiaanse autoriteiten tot versoepeling van hun invoerverbod te dwingen heeft de Raad de hoeveelheid tot sap verwerkt fruit waarvoor steun kan worden aangevraagd, beperkt. Deze hoeveelheid bedraagt thans 40 % ().

6.15. De betrokken diensten van de Commissie betogen dat met de invoer van citroensap in Italië geen fytosanitair risico is gemoeid. De Kamer wijst er op dat in deze omstandigheden het sluiten van de Italiaanse markt niet met een beroep op artikel 36 van het EEG-Verdrag kan worden gerechtvaardigd. Het is daarom de vraag of steun voor in Italië verwerkte en verhandelde citroenen in feite wel gerechtvaardigd is tijdens een periode waarin er een gesloten markt bestaat.

Kwaliteitscriteria

6.16. Krachtens artikel 9 van Verordening (EEG) nr. 1562/85 van de Raad () mag ten hoogste 15 % van het gewicht van voor verwerking bestemde citroenen van een mindere dan de "normkwaliteit" zijn, mits de vruchten geschikt zijn voor verwerking. Volgens landbouwdeskundigen in overheidsdienst in zowel Griekenland als Italië is deze tolerantiebepaling onuitvoerbaar. Men is van mening dat in zulke omstandigheden vereist moet worden dat alle citroenen aan een minimumkwaliteitseis voldoen, zoals die welke voor sinaasappelen geldt (klasse III). De diensten van de Commissie waren niet in staat een verklaring te geven voor deze bepaling, die te meer ongegrond lijkt omdat in de verkoopseizoenen 1984/1985, 1985/1986 en 1986/1987 respectievelijk 53 800, 79 300 en 483 900 ton citroenen van goede kwaliteit (klasse II of hoger) uit de markt werden genomen en voor het grootste deel vernietigd.

Krenten en rozijnen

Garantiedrempels

6.17. De Kamer is van mening dat de huidige garantiedrempel voor krenten, die bij Verordening (EEG) nr. 989/84 van de Raad van 31 maart 1984 () werd vastgesteld op 70 000 ton, te hoog is, met name omdat er zich bij de afzet van de oogst grote problemen voordoen. De gemiddelde krentenproduktie bedroeg in de laatste jaren 75 000 ton. Om een voldoende kwaliteitsniveau te handhaven moet 5 % van de produktie door de producent van verwerking worden uitgesloten, en nog eens 15 % moet door het verwerkende bedrijf van verwerking worden uitgesloten indien het produkt voor menselijke consumptie is bestemd en er steun voor wordt betaald. Ondanks deze grote van verwerking uitgesloten hoeveelheden worden echter regelmatig aan het eind van het verkoopseizoen partijen "overgedragen" aan opslagbureaus. In de laatste jaren bedroeg de ter interventie aangeboden hoeveelheid gemiddeld circa 28 000 ton. Verkoop uit opslag vindt plaats voor menselijke consumptie en voor verwerking door de conservenindustrie, maar de helft van de opgeslagen hoeveelheden (14 000 ton) vindt geen aftrek voor menselijke consumptie bij een prijsniveau van circa 150 Drachme/kg en wordt voor gebruik als veevoeder verkocht tegen prijzen tussen 10 en 20 Drachme/kg. De ten laste van de Gemeenschap komende kosten voor opslag en vergoeding van de op de verkoop geleden verliezen bedragen circa 18 Mio ECU.

6.18. Volgens Griekse ambtenaren en vertegenwoordigers van de handelsorganisaties kunnen krenten 20 maanden worden opgeslagen zonder dat zij duidelijk aan kwaliteit inboeten. Toch moeten er regelmatig partijen uit opslag worden verkocht tegen sterk gereduceerde prijzen om opeenhoping van de voorraden te voorkomen. De Gemeenschap is aldus "klemgezet" in een situatie waarin de produktie-overschotten met een groot verlies van de hand moeten worden gedaan om bij elk nieuw verkoopseizoen verstoring van de markt te voorkomen.

6.19. De Kamer is van mening dat de Commissie de garantiedrempel opnieuw moet bezien om voorstellen te doen betreffende een passender niveau. De Griekse autoriteiten hebben te kennen gegeven dat het in de bedoeling ligt om met toepassing van Verordening (EEG) nr. 777/85 van 26 maart 1985 () 3 000 ha van het huidig krentenareaal van in totaal 26 000 ha te rooien. Het lijkt dus zinvol om bij een heroverweging van de garantiedrempel met dit gegeven rekening te houden.

Kwaliteit van de produkten

6.20. De kosten die gemoeid zijn met het telkenjare van de hand doen van tussen de 10 000 en 15 000 ton krenten voor niet-menselijke consumptie schommelen tussen 11 en 18 Mio ECU. Een van de manieren om het produktiepeil beter af te stemmen op de vraag is het verhogen van het percentage krenten dat door het verwerkende bedrijf van verwerking moet worden uitgesloten (thans 15 %). Ambtenaren, producenten, verwerkende industrie en opslagbureaus menen dat dit percentage kan worden verhoogd tot 25 à 30 %. Hoewel de verwerkende industrie dan wellicht een extra compensatie behoeft, bij voorbeeld in de vorm van een aanpassing van de minimumaankoopprijs of een groter steunbedrag voor de voor verwerking overgebleven hoeveelheid, kan het van verwerking uitgesloten produkt het hele jaar door van de hand gedaan worden voor goedgekeurde andere doeleinden dan menselijke consumptie waardoor opslagkosten en kosten van afzet tegen lage prijzen worden voorkomen. Zo'n wijziging zou kunnen leiden tot een verminderd uitgaventotaal omdat dan 7 000 à 10 000 ton krenten minder aan opslagbureaus worden verkocht. Ook zou de kwaliteit van het produkt door deze maatregel toenemen, hetgeen de verhandelbaarheid zou bevorderen. De partijen die in opslag worden genomen zouden eveneens van hogere kwaliteit en dus beter verkoopbaar zijn.

7. SAMENVATTING - CONCLUSIES

Het stelsel van het uit de markt nemen van verse groenten en vers fruit

Opmerkingen over het administratieve systeem

7.1. Het onderzoek naar het stelsel van het uit de markt nemen van groenten en fruit heeft een aantal gebreken bij de door de Lid-Staten uitgevoerde controles aan het licht gebracht. Zo is onder meer ontdekt dat vele in Zuid-Italië werkzame telersverenigingen niet voldoen aan de in de basisverordening gestelde voorwaarden en zo ernstige twijfels doen rijzen aan de deugdelijkheid van de procedures inzake erkenning van deze verenigingen en het op hen uitgeoefende toezicht (paragrafen 3.12 - 3.16). Dat er in de communautaire verordeningen niet officieel rekening mee wordt gehouden dat grote hoeveelheden van de uit de markt genomen produkten in feite worden vernietigd, heeft ertoe geleid dat in Nederland terzake geen deugdelijk toezicht wordt uitgeoefend (paragraaf 3.17) en dat in een aantal Lid-Staten de rapportering over de vernietigingsacties aan duidelijkheid te wensen overlaat (paragraaf 3.18). In die gevallen waar er nuttige afzetmogelijkheden werden gevonden voor uit de markt genomen produkten, is gebleken dat er hoegenaamd geen controle was op de contante opbrengst van deze verkopen (paragraaf 3.20). Tenslotte werd geconstateerd dat de communautaire verordeningen genegeerd werden in Italië en Griekenland, waar de telersverenigingen wachten met uitbetalingen aan hun leden voor uit de markt genomen produkten totdat zij zelf door het interventiebureau zijn betaald (paragrafen 3.21 en 3.22).

Marktbeheer en beleidsdoelstellingen

7.2. De betrokken autoriteiten benutten niet volledig de in de basisverordening genoemde mogelijkheden voor het eindgebruik van uit de markt genomen produkten om vernietiging ervan te voorkomen (paragrafen 5.2 - 5.8). Hierop heeft het Europees Parlement herhaaldelijk kritiek uitgeoefend. Afzetmogelijkheden waarvan meer gebruik zou kunnen worden gemaakt zijn onder meer gratis uitreiking en verkoop aan de verwerkende industrie (paragrafen 5.4 en 5.6).

7.3. De procedures voor het uit de markt nemen van produkten zijn gebaseerd op het sterk gestructureerde Nederlandse systeem (paragraaf 3.6), maar zijn niet goed toepasselijk op de in de Middellandse-Zeelanden bestaande vorm van marktordening. Ten gevolge hiervan hebben de telersverenigingen in deze landen veel te veel vrijheid. De verordeningen zouden op bepaalde punten aangescherpt moeten worden zodat de telersverenigingen worden verplicht elke keer dat zij een partij uit de markt nemen de noodzaak hiervan aan te tonen (paragraaf 5.1). Het prijsbeleid van de autoriteiten dient zo te worden bijgesteld dat het uit de markt nemen van produkten voor de producenten altijd minder aantrekkelijk is dan de verkoop aan verwerkende bedrijven (paragrafen 5.9 - 5.12). Gezien het grote aantal mandarijnen dat steeds uit de markt wordt genomen (80 % in 1985/1986) en de bestaande vraag naar van mandarijnen afgeleide produkten is het wenselijk de invoering van verwerkingssteun te overwegen (paragrafen 5.13 - 5.14). De vorderingen bij de uitvoering van het omschakelingsprogramma voor citrusvruchten dienen door de Commissie aan een kritisch onderzoek te worden onderworpen wat betreft het soort produkt waarop wordt omgeschakeld (paragrafen 5.15 - 5.17).

7.4. Aan de kwestie van de inspecties op de kwaliteitscontrole werd door de Commissie niet de noodzakelijke prioriteit verleend, hoewel het Europees Parlement hierop herhaaldelijk heeft aangedrongen.

Verwerkt fruit

Opmerkingen over het administratieve systeem

7.5. De Kamer acht de onlangs in Italië uitgevoerde anti-fraude-actie prijzenswaardig, maar zij meent dat de omvang van de geconstateerde onregelmatigheden ernstige redenen tot bezorgdheid geeft (paragraaf 4.5). De Commissie dient dringend maatregelen te treffen ter herziening van het voor verwerkt fruit en verwerkte tomaten vastgestelde controlesysteem om te komen tot een verscherping van de controle over de hele linie. Bovendien dienen de Lid-Staten dringend naar middelen te zoeken om hun verificatiesysteem te verbeteren.

7.6. De materiële controles op de inslag van basisprodukten en de uitslag van verwerkte produkten dienen te worden geïntensiveerd. Niet alleen dienen deze controles frequenter plaats te vinden, maar tevens moeten de voornaamste boekhoudgegevens zorgvuldig worden geverifieerd en moet de geloofwaardigheid worden nagegaan van de verhouding tussen verwerkte produkten en basisprodukten (paragrafen 4.6 - 4.11). Elk soort afwijking dient te worden nagetrokken totdat deze op bevredigende wijze is verklaard. De Kamer is van mening dat bij het achterwege blijven van een gezamenlijke inspanning om al deze controle-aspecten te verbeteren, de communautaire uitgaven blijven blootstaan aan fraude en onregelmatigheden.

7.7. Ook voor het systeem van opslag van krenten en rozijnen geldt dat dient te worden voorzien in een deugdelijke regeling voor de erkenning van opslagbureaus en dat deze onafhankelijk van elke andere organisatie in het belang van het steunstelsel dienen te opereren. Er is een algemene behoefte aan verbetering van de voorraadcontroles en aan voorzieningen om te garanderen dat de overgenomen hoeveelheden, totdat zij zijn verkocht, deugdelijk worden geregistreerd en in de boeken worden verantwoord (paragrafen 4.18 - 4.24). Wanneer de produkten tegen lage prijzen van de hand worden gedaan voor gebruik als diervoeder, dienen de controles op de denaturering en het eindgebruik te worden verbeterd (paragrafen 4.25 en 4.26).

Marktbeheer

Berekening van de steun

7.8. Het is mogelijk dat het niet verdisconteren van het heffingselement in de prijs van ingevoerd verwerkt fruit ceteris paribus geleid heeft tot hogere steunbedragen (paragrafen 6.3 en 6.4). Met betrekking tot citroenen geeft de Kamer in overweging om een inconsequentie te verwijderen uit de jaarlijkse verordening van de Commissie (paragraaf 6.7).

7.9. De Kamer bepleit een grondige herbezinning op de kwestie van de produktiekosten en de winstmarges in alle sectoren van verwerkt fruit (paragraaf 6.13), maar in het bijzonder met betrekking tot verwerkte sinaasappelen, waar de toepassing van de in 1984 aangenomen corrigerende bepalingen in de huidige omstandigheden (bij voorbeeld dalende minimumprijzen) niet meer op haar plaats lijkt (paragrafen 6.6 en 6.7).

7.10. Naar de mening van de Kamer hebben de gedurende het verkoopseizoen maandelijks plaatsvindende verhogingen van de minimumprijs voor krenten en rozijnen tot problemen geleid bij het verhandelen van deze produkten en daarom dient de Commissie de invoering te overwegen van lagere minimumprijzen tegen het eind van het verkoopseizoen (paragrafen 6.8 - 6.10).

Algemeen marktbeheer

7.11. De steun voor verwerking van sinaasappelen heeft weliswaar de afzetmogelijkheden van verse sinaasappelen verbeterd, maar heeft er ook toe bijgedragen de variëteiten waarnaar minder vraag bestaat te beschermen tegen de ontwikkelingen op de markt. Deze kwestie dient te worden onderzocht om te bewerkstelligen dat de doelstellingen van de regeling duidelijk zijn en niet in strijd met andere beleidsprogramma's op het gebied van de garantie en oriëntatie (paragraaf 6.12). Bovendien is het wenselijk na te gaan of een regeling voor "sinaasappelen bestemd voor verwerking" dient te worden ingevoerd die voorziet in één minimumprijs en één steunbedrag (paragraaf 6.13).

7.12. De Commissie dient te onderzoeken of het gerechtvaardigd is dat steun wordt betaald voor in Italië geproduceerd en verhandeld citroensap en dat voor citroenen van een mindere dan de normkwaliteit steun kan worden ontvangen, terwijl citroenen van kwaliteitsklasse II en hoger uit de markt worden genomen en vernietigd (paragrafen 6.14 - 6.16).

7.13. De markt voor krenten en rozijnen dient te worden onderzocht op de mogelijkheden om de produktie op de vraag af te stemmen. In dit onderzoek zouden alle aspecten van de verwerkingssteun en de opslagregeling voor krenten en rozijnen betrokken moeten worden. Zolang de markt niet in evenwicht is gebracht zal de Gemeenschap met grote verliezen overschotten blijven aankopen, opslaan en verkopen zonder dat de fundamentele problemen van de markt worden verholpen (paragrafen 6.17 - 6.20).

Slotopmerkingen

7.14. De in dit verslag neergelegde bevindingen zijn van grote betekenis, niet in het minst met het oog op de verwachte toeneming in de eerstvolgende jaren van het uit de markt nemen en verwerken van produkten in Spanje en Portugal en de daaruit voortvloeiende grotere communautaire uitgaven. Het is gebleken dat de beschreven en becommentarieerde maatregelen niet berekend zijn op een ernstige verstoring van het evenwicht tussen produktie en werkelijke vraag naar groenten en fruit in de Gemeenschap. Er is behoefte aan een krachtig programma dat een oplossing moet bieden voor het probleem van structurele overschotten en produkten waarnaar geen vraag bestaat. In dit opzicht werden slechts weinig vorderingen gemaakt.

7.15. Uit een bestudering van de marktordening blijkt dat deze gebreken vertoont, waarvan sommige vrij ernstig zijn. Ten aanzien van de markt voor verse produkten geldt dat de Commissie en de nationale interventiebureaus thans geen effectieve controle uitoefenen op de vele verschillende telersverenigingen. Naar het oordeel van de Kamer is dit toe te schrijven aan het ontbreken van specifieke richtsnoeren voor de controle in de geldende verordeningen alsmede aan een gebrek aan beheersgegevens. Ook de steunregelingen voor verwerkte produkten gaan mank aan ernstige controleproblemen en volgens mededelingen van de Lid-Staten aan de Commissie met fraude en onregelmatigheden. De frequentie, reikwijdte en effectiviteit van de ambtelijke inspecties dient aanzienlijk toe te nemen.

7.16. Ten slotte is de Rekenkamer van oordeel dat een stelsel dat ertoe leidt dat produkten van betere kwaliteit als diervoeder worden gebruikt of worden vernietigd, terwijl produkten van geringere kwaliteit voor verwerking worden gereserveerd, onaanvaardbaar is.

Dit verslag werd door de Rekenkamer te Luxemburg vastgesteld te harer zitting van 30 maart 1989.

Voor de Rekenkamer Marcel MART President

() Ook de aankoop van produkten behoort tot de mogelijkheden, maar in de praktijk hebben de Lid-Staten gekozen voor het stelsel van het uit de markt nemen van produkten.

() Eerdere werkzaamheden van de Rekenkamer omvatten mede een op 6 oktober 1980 gepubliceerd speciaal verslag inzake een aantal maatregelen betreffende het beheer van het EOGFL-Garantie, dat een passage bevatte over maatregelen voor het uit de markt nemen van groenten en fruit, PB nr. C 258 van 6. 10. 1980.

() Verordening (EEG) nr. 1035/72 van de Raad van 18 mei 1972 houdende een gemeenschappelijke ordening der markten in de sector groenten en fruit, PB nr. L 118 van 20. 5. 1972.

() Verordening (EEG) nr. 223/88 van de Raad van 25 januari 1988 tot wijziging van Verordening (EEG) nr. 1035/72 houdende een gemeenschappelijke ordening der markten in de sector groenten en fruit, PB nr. L 23 van 28. 1. 1988.

() Verordening (EEG) nr. 1035/72 van de Raad van 18 mei 1972 houdende een gemeenschappelijke ordening der markten in de sector groenten en fruit, PB nr. L 118 van 20. 5. 1972.

() Verordening (EEG) nr. 1035/72 van de Raad van 18 mei 1972 houdende een gemeenschappelijke ordening der markten in de sector groenten en fruit, PB nr. L 118 van 20. 5. 1972.

() Doc. Com. PFLF-201/5, Bijlage I/b: Italië 340,8 en Griekenland 106,7 Mio ECU.

() Verordening (EEG) nr. 2601/69 van de Raad van 18 december 1969 betreffende bijzondere maatregelen ten einde het verwerken van bepaalde variëteiten sinaasappelen te stimuleren, PB nr. L 324 van 27. 12. 1969.

() Verordening (EEG) nr. 1035/77 van de Raad van 17 mei 1977 houdende bijzondere maatregelen voor de verbetering van de afzet van op basis van citroenen verwerkte produkten, PB nr. L 125 van 19. 5. 1977.

() Verordening (EEG) nr. 426/86 van de Raad van 24 februari 1986 houdende een gemeenschappelijke ordening der markten in de sector van op basis van groenten en fruit verwerkte produkten, PB nr. L 49 van 27. 2. 1986.

() Verordening (EEG) nr. 1599/84 van de Commissie van 5 juni 1984 tot vaststelling van uitvoeringsbepalingen inzake de produktiesteunregeling voor verwerkte produkten op basis van groenten en fruit, PB nr. L 152 van 8. 6. 1984.

() Jaarverslag van de Kamer over het begrotingsjaar 1986, paragraaf 6.10, PB nr. C 336 van 15. 12. 1987.

() Verslag van de "Corte dei Conti" over de resultaten van het onderzoek naar het financieel beheer betreffende het begrotingsjaar 1986 van AIMA (blz. 103).

() Artikel 25 van het Italiaanse ministeriële decreet van 4 september 1985.

() Verordening (EEG) nr. 729/70 van de Raad van 21 april 1970 betreffende de financiering van het gemeenschappelijk landbouwbeleid, PB nr. L 94 van 28. 4. 1970.

() Verordening (EEG) nr. 283/72 van de Raad van 7 februari 1972 betreffende onregelmatigheden in het kader van de financiering van het gemeenschappelijk landbouwbeleid en terugvordering van bedragen die in dat kader onverschuldigd zijn betaald alsmede de organisatie van een informatiesysteem op dit gebied, PB nr. L 36 van 10. 2. 1972.

() Verordening (EEG) nr. 1277/84 van de Raad van 8 mei 1984 houdende vaststelling van de algemene voorschriften voor de produktiesteunregeling in de sector verwerkte groenten en fruit, PB nr. L 123 van 9. 5. 1984.

() Verordening (EEG) nr. 626/85 van de Commissie van 12 maart 1985 betreffende aankoop, verkoop en opslag van krenten en rozijnen en gedroogde vijgen (basisprodukten) door opslagbureaus, PB nr. L 72 van 13. 3. 1985.

() Verordening (EEG) nr. 627/85 van de Commissie van 12 maart 1985 tot vaststelling van de steun voor de opslag en de financiële vergoeding voor krenten en rozijnen en gedroogde vijgen (basisprodukten), PB nr. L 72 van 13. 3. 1985.

() Verordening (EEG) nr. 626/85 van de Commissie van 12 maart 1985 betreffende aankoop, verkoop en opslag van krenten en rozijnen en gedroogde vijgen (basisprodukten) door opslagbureaus, PB nr. L 72 van 13. 3. 1985.

() Verordening (EEG) nr. 626/85 van de Commissie van 12 maart 1985 betreffende aankoop, verkoop en opslag van krenten en rozijnen en gedroogde vijgen (basisprodukten) door opslagbureaus, PB nr. L 72 van 13. 3. 1985.

() Verordening (EEG) nr. 3205/85 van de Commissie van 15 november 1985 betreffende de verkoop, in het kader van een openbare inschrijving, van krenten en rozijnen (basisprodukten) voor bijzonder gebruik, PB nr. L 303 van 16. 11. 1985.

() Verordening (EEG) nr. 1562/85 van de Commissie van 7 juni 1985 houdende uitvoeringsbepalingen ten aanzien van de maatregelen ter bevordering van de verwerking van sinaasappelen en de afzet van op basis van citroenen verwerkte produkten, PB nr. L 152 van 11. 6. 1985.

() Speciaal verslag nr. 4/87 over de communautaire maatregelen betreffende de distillatie van wijn, PB nr. C 297 van 6. 11. 1987.

() Verordening (EEG) nr. 2448/77 van de Commissie van 8 november 1977 tot vaststelling van de voorwaarden voor de levering van uit de markt genomen sinaasappelen aan de verwerkende industrie en tot wijziging van Verordening (EEG) nr. 1687/76, PB nr. L 285 van 9. 11. 1977.

() Verordening (EEG) nr. 713/87 van de Commissie van 12 maart 1987 tot wijziging van Verordening (EEG) nr. 2448/77 met betrekking tot de voorwaarden voor de levering van uit de markt genomen sinaasappelen aan de verwerkende industrie, PB nr. L 70 van 13. 3. 1987.

() Verordening (EEG) nr. 2511/69 van de Raad van 9 december 1969 houdende bijzondere maatregelen voor de verbetering van de produktie en de afzet van citrusvruchten in de Gemeenschap, PB nr. L 318 van 18. 12. 1969.

() PB nr. C 336 van 15. 12. 1987.

() Verordening (EEG) nr. 1319/85 van de Raad van 23 mei 1985 tot versterking van de middelen tot controle op de toepassing van de communautaire voorschriften in de sector groenten en fruit, PB nr. L 137 van 27. 5. 1985.

() Verordening (EEG) nr. 426/86 van de Raad van 24 februari 1986 houdende een gemeenschappelijke ordening der markten in de sector van op basis van groenten en fruit verwerkte produkten, PB nr. L 49 van 27. 2. 1986.

() Verordening (EEG) nr. 1277/84 van de Raad van 8 mei 1984 houdende vaststelling van de algemene voorschriften voor de produktiesteunregeling in de sector verwerkte groenten en fruit, PB nr. L 123 van 9. 5. 1984.

() Verordening (EEG) nr. 1035/77 van de Raad van 17 mei 1977 houdende bijzondere maatregelen voor de verbetering van de afzet van op basis van citroenen verwerkte produkten, PB nr. L 125 van 19. 5. 1977.

() Bij voorbeeld Verordening (EEG) nr. 1996/87 van de Commissie van 7 juli 1987 tot vaststelling van de minimumaankoopprijs van citroenen bij levering aan de industrie en van het bedrag van de financiële vergoeding na verwerking daarvan, tot het einde van het verkoopseizoen 1987/1988, PB nr. L 188 van 8. 7. 1987, blz. 27.

() Verordening (EEG) nr. 987/84 van de Raad van 31 maart 1984 tot wijziging van Verordening (EEG) nr. 2601/69 betreffende bijzondere maatregelen ten einde het verwerken van bepaalde variëteiten sinaasappelen te stimuleren, PB nr. L 103 van 16. 4. 1984.

() Verordening (EEG) nr. 2601/69 van de Raad van 18 december 1969 betreffende bijzondere maatregelen ten einde het verwerken van bepaalde variëteiten sinaasappelen te stimuleren, PB nr. L 324 van 27. 12. 1969.

() Verordening (EEG) nr. 2601/69 van de Raad van 18 december 1969 betreffende bijzondere maatregelen ten einde het verwerken van bepaalde variëteiten sinaasappelen te stimuleren, PB nr. L 324 van 27. 12. 1969.

() Verordening (EEG) nr. 1353/86 van de Raad van 6 mei 1986 tot wijziging van Verordening (EEG) nr. 1035/77 houdende bijzondere maatregelen voor de verbetering van de afzet van op basis van citroenen verwerkte produkten, PB nr. L 119 van 8. 5. 1986.

() Verordening (EEG) nr. 1562/85 van de Commissie van 7 juni 1985 houdende uitvoeringsbepalingen ten aanzien van de maatregelen ter bevordering van de verwerking van sinaasappelen en de afzet van op basis van citroenen verwerkte produkten, PB nr. L 152 van 11. 6. 1985.

() Verordening (EEG) nr. 989/84 van de Raad van 31 maart 1984 tot invoering van een systeem van garantiedrempels voor bepaalde op basis van groenten en fruit verwerkte produkten, PB nr. L 103 van 16. 4. 1984.

() Verordening (EEG) nr. 777/85 van de Raad van 26 maart 1985 inzake de toekenning van premies voor definitieve stopzetting van de wijnbouw op bepaalde met wijnstokken beplante oppervlakten in de wijnoogstjaren 1985/1986 tot en met 1989/1990, PB nr. L 88 van 28. 3. 1985.

BIJLAGE I

PRODUKTIE EN BEGROTINGSUITGAVEN

Produktie

1. Tabel 5 geeft met betrekking tot de produkten die in aanmerking komen om uit de markt te worden genomen een overzicht van de totale oogst en van de uit de markt genomen hoeveelheden in de verkoopseizoenen 1982/1983 - 1986/1987. Gedurende deze periode bleef de produktie betrekkelijk stabiel op een niveau tussen 29,1 en 30,8 miljoen ton, terwijl de uit de markt genomen hoeveelheden schommelden tussen 1,2 en 2,9 miljoen ton. Een lagere produktie betekent niet noodzakelijkerwijs een kleinere hoeveelheid uit de markt genomen produkten, zoals bleek in het verkoopseizoen 1986/1987 toen de produktie met slechts 29,1 miljoen ton het laagste peil sinds vier jaar bereikte maar toch resulteerde in een historisch grote hoeveelheid uit de markt genomen produkten van 2,9 miljoen ton (10 % van de produktie). Andere factoren dan een stijging van de produktie die de hoeveelheid uit de markt genomen produkten kunnen doen toenemen, zijn: afzetmogelijkheden bij de verwerkende industrie, veranderingen in het uitvoerpatroon, de van ingevoerde produkten ondervonden concurrentie, bij de consumenten optredende smaakverschillen en klimatologische factoren die de rijpingstijd beïnvloeden. Dat in het verkoopseizoen 1986/1987 zo'n grote hoeveelheid produkten uit de markt werd genomen was het gevolg van een combinatie van een aantal van de hiervoor genoemde factoren, maar in het bijzonder van een kleinere vraag van de verwerkende industrie naar tomaten en citrusvruchten. Bij de tomaten was dit te wijten aan de in het vorige verkoopseizoen opgelegde produktiequota en bij de citrusvruchten aan ontevredenheid over het niveau van de beschikbare steun.

2. In tabel 6 worden per Lid-Staat de cijfers weergegeven van de geproduceerde en uit de markt genomen hoeveelheden. Italië is verreweg de grootste producent van groenten en fruit die in aanmerking komen om uit de markt te worden genomen en had in de bedoelde perioden een aandeel in de communautaire produktie dat schommelde tussen 48 en 56 %. Ook het deel van de produktie dat in de verkoopseizoenen 1985/1986 en 1986/1987 uit de markt werd genomen, respectievelijk 10,8 % en 13,1 %, was in Italië groter dan in de andere Lid-Staten. Op een totaal van 2,9 miljoen ton uit de markt genomen produkten in het verkoopseizoen 1986/1987 werden 1,9 miljoen ton in Italië uit de markt genomen.

3. Tabel 7 geeft voor de verkoopseizoenen 1982/1983 - 1986/1987 een overzicht van de produktie van verwerkte groenten en fruit ingedeeld naar produkt en Lid-Staat. Het leeuwedeel van de verwerkte sinaasappelen, citroenen, tomaten en peren is van Italiaanse oorsprong. Griekenland was echter ook een grote producent van gedroogde vijgen, krenten en rozijnen, verwerkte tomaten, perziken en sinaasappelen. Deze produktiecijfers komen tot uiting in de in tabel 10 opgenomen EOGFL-uitgaven.

Begrotingsuitgaven

4. Tussen 1982 en 1987 beliepen de communautaire uitgaven voor groenten en fruit gemiddeld 1 125 Mio ECU per jaar. Ten gevolge van wijzigingen in de begrotingsvoorschriften is het moeilijk vergelijkingen te trekken tussen het ene en het andere jaar, maar uit tabel 8 kan worden afgelezen dat de totale uitgaven zijn toegenomen van 914,3 Mio ECU in 1982 tot een piek van 1 454,6 Mio ECU in 1984 alvorens weer te dalen tot een peil van 967,1 Mio ECU in 1987 (1 120,9 Mio ECU op jaarbasis). Grote schommelingen hebben zich ook voorgedaan in de uitgaven ten laste van sommige begrotingsonderdelen, waaronder uitgaven voor het uit de markt nemen van produkten (post 1501), die in de vorenbedoelde periode sterk fluctueerden maar die in 1987 een peil hadden bereikt van 417,3 Mio ECU (475,9 Mio ECU op jaarbasis), ruim twee keer zo hoog als het peil van 192,1 Mio ECU in 1982. Daarentegen vertoonde de produktiesteun voor verwerkte produkten op basis van tomaten (post 1511) een duidelijke daling van 556,0 Mio ECU in 1984 tot 209,7 Mio ECU in 1987 (261,5 Mio ECU op jaarbasis), hetgeen hoofdzakelijk een gevolg was van de in deze sector ingevoerde quotaregeling. De produktiesteun voor verwerkte produkten op basis van fruit (post 1512), die 149,7 Mio ECU (185,2 Mio ECU op jaarbasis) beliep, is de laatste tijd ook gedaald, hoofdzakelijk ten gevolge van lagere uitgaven voor krenten, rozijnen en gedroogde vijgen. De uitgaven voor verse produkten namen dus toe, terwijl de uitgaven voor verwerkte produkten een dalende tendens vertoonden.

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

> RUIMTE VOOR DE TABEL>

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

5. In tabel 9 zijn voor de verkoopseizoenen 1982/1983 - 1986/1987 de uitgaven voor het uit de markt nemen van produkten (post 1501) gespecificeerd naar produkt opgegeven. Geconstateerd kan worden dat het merendeel van de uitgaven betrekking had op citrusvruchten (sinaasappelen, citroenen en mandarijnen), waarvoor in 1986/1987 290,2 Mio ECU werd uitgegeven (59 % van het totaal), gevolgd door appels, peren en tomaten. Grote schommelingen in de uitgaven van het ene op het andere jaar voor sommige produkten - met name citrusvruchten - kunnen hoofdzakelijk worden toegeschreven aan de cyclische aard van de produktie en de mogelijkheden tot afzet aan verwerkende bedrijven.

6. Tabel 10 geeft voor de periode 1983 - 1987 een overzicht van de EOGFL-uitgaven voor de verwerking van groenten en fruit. Het merendeel van de uitgaven voor de produktie van citrusvruchtensap en vruchten op siroop en voor de verwerking van tomaten wordt in Italië verricht, terwijl Griekenland het meest uitgeeft aan de produktie van gedroogd fruit, voornamelijk via betalingen voor krenten en rozijnen. De uitgaven voor gedroogde vijgen en krenten/rozijnen (ongeveer 85 % daarvan betreft krenten/rozijnen), zijn echter sterk gedaald. De in vergelijking met de cijfers van 1986 en 1987 hoge bedragen in 1984 en 1985 zijn gedeeltelijk toe te schrijven aan het feit dat vanaf 1 november 1984 76 000 ton krenten en rozijnen en 6 500 ton gedroogde vijgen speciaal zijn afgezet voor verwerking tot diervoeder en voor distillatie, alsmede aan het feit