Artikel 2

Het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap wordt gewijzigd overeenkomstig de bepalingen van dit artikel.

1) De titel van het Verdrag wordt: "Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie"

A. HORIZONTALE WIJZIGINGEN

2) In het hele Verdrag

a) worden "de Gemeenschap" en "de Europese Gemeenschap" vervangen door "de Unie", de woorden "van de Europese Gemeenschappen" of "van de EEG" door "van de Europese Unie" en het bijvoeglijk naamwoord "communautair" door "van de Unie", met uitzondering van artikel 299, lid 6, onder c), thans artikel 311 bis, lid 5, onder c). In artikel 136, eerste alinea, heeft de voorgaande wijziging uitsluitend betrekking op de vermelding "de Gemeenschap.";

b) worden "dit Verdrag", "van dit Verdrag" en "in dit Verdrag" vervangen door respectievelijk "de Verdragen", "van de Verdragen" en "in de Verdragen", zo nodig met aanpassing van bijvoeglijk naamwoord en werkwoord; dit geldt niet voor artikel 121, lid 1, eerste alinea, thans artikel 121, lid 1, eerste alinea, hernummerd tot 117 bis, lid 1, eerste alinea, voor artikel 182, derde alinea, noch voor de artikelen 312 en 313;

c) worden de woorden "de Raad …volgens de procedure van artikel 251" vervangen door "het Europees Parlement en de Raad … volgens de gewone wetgevingsprocedure", en wordt "de procedure van artikel 251" vervangen door "de gewone wetgevingsprocedure"; al naargelang het geval wordt het werkwoord in het meervoud geplaatst.

d) wordt "met gekwalificeerde meerderheid van stemmen" geschrapt;

e) wordt "de Raad in de samenstelling van de staatshoofden en regeringsleiders" vervangen door "de Europese Raad";

f) wordt "instellingen of organen" en "instellingen en organen" vervangen door "instellingen, organen of instanties", behalve in artikel 193, eerste alinea;

g) wordt "gemeenschappelijke markt" vervangen door "interne markt";

h) wordt "ecu" vervangen door "euro";

i) wordt "lidstaten zonder derogatie" vervangen door "lidstaten die de euro als munt hebben";

j) wordt de afkorting "ECB" vervangen door "Europese Centrale Bank";

k) wordt "statuten van het ESCB" vervangen door "statuten van het ESCB en de ECB";

l) wordt "het in artikel 114 bedoelde Comité" vervangen door "het Economisch en Financieel Comité";

m) wordt "statuut van het Hof van Justitie" of "statuut van het Hof" vervangen door "statuut van het Hof van Justitie van de Europese Unie";

n) wordt "Gerecht van eerste aanleg" vervangen door "Gerecht";

o) worden "rechterlijke kamer" en "rechterlijke kamers" vervangen door "gespecialiseerde rechtbank" en "gespecialiseerde rechtbanken".

3) In de volgende artikelen worden de woorden "met eenparigheid van stemmen" vervangen door "met eenparigheid van stemmen, volgens een bijzondere wetgevingsprocedure", en wordt "op voorstel van de Commissie" geschrapt:

- artikel 13, thans 16 E, lid 1

- artikel 19, lid 1

- artikel 19, lid 2

- artikel 22, tweede alinea

- artikel 93

- artikel 94, thans 95

- artikel 104, lid 14, tweede alinea

- artikel 175, lid 2, eerste alinea

4) In de volgende artikelen wordt "met gewone meerderheid" ingevoegd na "de Raad":

- artikel 130, eerste alinea

- artikel 144, eerste alinea

- artikel 208

- artikel 209

- artikel 213, laatste alinea, derde zin

- artikel 216

- artikel 284

5) In de volgende artikelen wordt "raadpleging van het Europees Parlement" vervangen door "goedkeuring door het Europees Parlement";

- artikel 13, thans 16 E, lid 1

- artikel 22, tweede alinea

6) In de volgende artikelen wordt "instelling" of "de instelling" vervangen door "instelling, orgaan of instantie" of "de instelling, het orgaan of de instantie";

- artikel 195, lid 1, tweede alinea

- artikel 232, tweede alinea

- artikel 233, eerste alinea

- artikel 234, onder b)

- artikel 255, lid 3, thans artikel 16 A, derde alinea

7) In de volgende artikelen worden "Hof van Justitie" en "Hof" vervangen door "Hof van Justitie van de Europese Unie":

- artikel 83, lid 2, onder d)

- artikel 88, lid 2, tweede alinea

- artikel 95, thans 94, lid 9

- artikel 195, lid 1

- artikel 225 A, zesde alinea

- artikel 226, tweede alinea

- artikel 227, eerste alinea

- artikel 228, lid 1, eerste vermelding

- artikel 229

- artikel 229 A

- artikel 230, eerste alinea

- artikel 231, eerste alinea

- artikel 232, eerste alinea

- artikel 233, eerste alinea

- artikel 234, eerste alinea

- artikel 235

- artikel 236

- artikel 237, inleidende zin

- artikel 238

- artikel 240

- artikel 242, eerste zin

- artikel 243

- artikel 244

- artikel 247, lid 9, thans lid 8

- artikel 256, tweede alinea

In de volgende artikelen worden na het woord "Hof" de woorden "van Justitie" geschrapt:

- artikel 227, vierde alinea

- artikel 228, lid 1, tweede vermelding

- artikel 230, derde alinea

- artikel 231, tweede alinea

- artikel 232, derde alinea

- artikel 234, tweede en derde alinea

- artikel 237, derde zin

- artikel 256, vierde alinea

8) In de volgende artikelen wordt de verwijzing naar een ander artikel van het Verdrag vervangen door de onderstaande verwijzing naar een artikel van het Verdrag betreffende de Europese Unie:

artikel 21, derde alinea, thans vierde alinea: | verwijzing naar artikel 9 (eerste verwijzing) en naar artikel 53, lid 1 (tweede verwijzing) |

artikel 97 ter: | verwijzing naar artikel 2 |

artikel 98: | verwijzing naar artikel 2 (eerste verwijzing) |

artikel 105, lid 1, tweede zin: | verwijzing naar artikel 2 |

artikel 215, derde alinea, thans vierde alinea: | verwijzing naar artikel 9 D, lid 7, eerste alinea |

9) In de Nederlandstalige versie van het Verdrag, in de volgende artikelen, worden de woorden "beschikking" of "beslissing" vervangen door "besluit" en de werkwoorden "beschikken" of "beslissen" door het werkwoord "besluiten" in de gepaste grammaticale vorm:

- artikel 75, lid 4

- artikel 76, lid 2, 2e alinea

- artikel 85, lid 2

- artikel 86, lid 3

- artikel 88, lid 2 en lid 3

- artikel 110

- artikel 119, lid 2

B. SPECIFIEKE WIJZIGINGEN

PREAMBULE

10) In de tweede overweging wordt "landen" vervangen door "staten" en in de laatste overweging van de preambule wordt "HEBBEN BESLOTEN een EUROPESE GEMEENSCHAP op te richten en hebben... aangewezen" vervangen door "HEBBEN … AANGEWEZEN:"

GEMEENSCHAPPELIJKE BEPALINGEN

11) De artikelen 1 en 2 worden geschrapt. Artikel 1 bis wordt ingevoegd:

"Artikel 1 bis

1. Dit Verdrag regelt de werking van de Unie en bepaalt de gebieden, de afbakening en de voorwaarden van uitoefening van haar bevoegdheden.

2. Dit Verdrag en het Verdrag betreffende de Europese Unie vormen de verdragen waarop de Unie is gegrondvest. Deze twee verdragen, die dezelfde juridische waarde hebben, worden aangeduid met de term "de Verdragen"."

CATEGORIEËN EN GEBIEDEN VAN BEVOEGDHEID

12) Een nieuwe titel I en de nieuwe artikelen 2 A tot en met 2 E worden ingevoegd:

"TITEL I

CATEGORIEËN EN GEBIEDEN VAN BEVOEGDHEDEN VAN DE UNIE

Artikel 2 A

1. In de gevallen waarin bij de Verdragen op een bepaald gebied een exclusieve bevoegdheid aan de Unie wordt toegedeeld, kan alleen de Unie wetgevend optreden en juridisch bindende handelingen vaststellen, en kunnen de lidstaten zulks slechts zelf doen als zij daartoe door de Unie gemachtigd zijn of ter uitvoering van de handelingen van de Unie.

2. In de gevallen waarin bij de Verdragen op een bepaald gebied een bevoegdheid aan de Unie wordt toegedeeld die zij met de lidstaten deelt, kunnen de Unie en de lidstaten wetgevend optreden en juridisch bindende handelingen vaststellen. De lidstaten oefenen hun bevoegdheid uit voor zover de Unie haar bevoegdheid niet heeft uitgeoefend. De lidstaten oefenen hun bevoegdheid weer uit voor zover de Unie besloten heeft haar bevoegdheid niet meer uit te oefenen.

3. De lidstaten coördineren hun economisch en werkgelegenheidsbeleid overeenkomstig de in dit Verdrag gestelde nadere regels, die de Unie bevoegd is vast te stellen.

4. De Unie is bevoegd om, overeenkomstig het Verdrag betreffende de Europese Unie, een gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid te bepalen en te voeren, met inbegrip van de geleidelijke bepaling van een gemeenschappelijk defensiebeleid.

5. Op bepaalde gebieden en onder de bij de Verdragen gestelde voorwaarden is de Unie bevoegd om het optreden van de lidstaten te ondersteunen, te coördineren of aan te vullen, zonder evenwel de bevoegdheid van de lidstaten op die gebieden over te nemen.

De juridisch bindende handelingen van de Unie die op grond van de bepalingen van de Verdragen over die gebieden worden vastgesteld, kunnen generlei harmonisatie van de wettelijke of bestuursrechtelijke bepalingen van de lidstaten inhouden.

6. De omvang en de voorwaarden voor de uitoefening van de bevoegdheden van de Unie worden geregeld door de bepalingen van de Verdragen over ieder van die gebieden.

Artikel 2 B

1. De Unie is exclusief bevoegd op de volgende gebieden:

a) de douane-unie;

b) de vaststelling van mededingingsregels die voor de werking van de interne markt nodig zijn;

c) het monetair beleid voor de lidstaten die de euro als munt hebben;

d) de instandhouding van de biologische rijkdommen van de zee in het kader van het gemeenschappelijk visserijbeleid;

e) de gemeenschappelijke handelspolitiek.

2. De Unie is tevens exclusief bevoegd een internationale overeenkomst te sluiten indien een wetgevingshandeling van de Unie in die sluiting voorziet, indien die sluiting noodzakelijk is om de Unie in staat te stellen haar interne bevoegdheid uit te oefenen of indien die sluiting gevolgen kan hebben voor gemeenschappelijke regels of de strekking daarvan kan wijzigen.

Artikel 2 C

1. De Unie heeft een met de lidstaten gedeelde bevoegdheid in de gevallen waarin haar in de Verdragen een bevoegdheid wordt toegedeeld die buiten de in de artikelen 2B en 2E bedoelde gebieden valt.

2. De gedeelde bevoegdheden van de Unie en de lidstaten betreffen in het bijzonder de volgende gebieden:

a) interne markt;

b) sociaal beleid, voor de in het onderhavige Verdrag genoemde aspecten;

c) economische, sociale en territoriale samenhang;

d) landbouw en visserij, met uitsluiting van de instandhouding van de biologische rijkdommen van de zee;

e) milieu;

f) consumentenbescherming;

g) vervoer;

h) trans-Europese netwerken;

i) energie;

j) de ruimte van vrijheid, veiligheid en recht;

k) gemeenschappelijke veiligheidsvraagstukken op het gebied van volksgezondheid, voor de in het onderhavige Verdrag genoemde aspecten.

3. Op het gebied van onderzoek, technologische ontwikkeling en de ruimte is de Unie bevoegd op te treden, en met name programma's vast te stellen en uit te voeren; de uitoefening van die bevoegdheid belet de lidstaten niet hun eigen bevoegdheid uit te oefenen.

4. Op het gebied van ontwikkelingssamenwerking en humanitaire hulp is de Unie bevoegd op te treden en een gemeenschappelijk beleid te voeren; de uitoefening van die bevoegdheid belet de lidstaten niet hun eigen bevoegdheid uit te oefenen.

Artikel 2 D

1. De lidstaten coördineren hun economisch beleid binnen de Unie. Daartoe stelt de Raad maatregelen vast, met name globale richtsnoeren voor dat beleid.

Voor de lidstaten die de euro als munt hebben, gelden bijzondere bepalingen.

2. De Unie neemt maatregelen om te zorgen voor de coördinatie van het werkgelegenheidsbeleid van de lidstaten, met name door de richtsnoeren voor dat beleid te bepalen.

3. De Unie kan initiatieven nemen ter coördinatie van het sociaal beleid van de lidstaten.

Artikel 2 E

De Unie is bevoegd om het optreden van de lidstaten te ondersteunen, te coördineren of aan te vullen. Dit geldt voor de volgende gebieden wat hun Europese dimensie betreft:

a) bescherming en verbetering van de volksgezondheid;

b) industrie;

c) cultuur;

d) toerisme;

e) onderwijs, beroepsopleiding, jongeren en sport;

f) civiele bescherming;

g) administratieve samenwerking."

ALGEMEEN TOEPASSELIJKE BEPALINGEN

13) Titel II en artikel 2 F worden ingevoegd:

"TITEL II

ALGEMEEN TOEPASSELIJKE BEPALINGEN

Artikel 2 F

De Unie ziet toe op de samenhang tussen haar verschillende beleidsmaatregelen en optredens, rekening houdend met het geheel van haar doelstellingen en met inachtneming van het beginsel van bevoegdheidstoedeling."

14) Artikel 3, lid 1 wordt geschrapt. In lid 2 worden de woorden "in dit artikel bedoeld optreden" vervangen door "optreden"; dit lid wordt een alinea zonder nummer.

15) De tekst van artikel 4 wordt artikel 97 ter. Het wordt gewijzigd zoals aangegeven onder punt 85).

16) Artikel 5 wordt geschrapt; het wordt vervangen door artikel 3 ter van het Verdrag betreffende de Europese Unie.

17) Artikel 5 bis wordt ingevoegd:

"Artikel 5 bis

Bij de bepaling en de uitvoering van haar beleid en optreden houdt de Unie rekening met de eisen in verband met de bevordering van een hoog niveau van werkgelegenheid, de waarborging van een adequate sociale bescherming, de bestrijding van sociale uitsluiting alsmede een hoog niveau van onderwijs, opleiding en bescherming van de volksgezondheid."

18) Artikel 5 ter wordt ingevoegd:

"Artikel 5 ter

Bij de bepaling en de uitvoering van haar beleid en optreden streeft de Unie naar bestrijding van iedere discriminatie op grond van geslacht, ras of etnische afkomst, godsdienst of overtuiging, handicap, leeftijd of seksuele gerichtheid."

19) In artikel 6 worden de woorden "als bedoeld in artikel 3" geschrapt.

20) Artikel 6 bis wordt ingevoegd, met de tekst van artikel 153, lid 2..

21) Artikel 6 ter wordt ingevoegd, met de tekst van het dispositief van het protocol betreffende de bescherming en het welzijn van dieren; "visserij" wordt ingevoegd na "landbouw", "onderzoek" wordt vervangen door "onderzoek, technologische ontwikkeling en de ruimte", en "als wezens met gevoel" wordt ingevoegd na "welzijn van dieren."

22) De artikelen 7 tot en met 10 worden geschrapt. De artikelen 11 en 11 A worden vervangen door artikel 10 van het Verdrag betreffende de Europese Unie en door de artikelen 280 A tot en met 280 I van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, zoals aangegeven in artikel 1, punt 22), van het onderhavige Verdrag en hierna in punt 278).

23) De tekst van artikel 12 wordt artikel 16 D.

24) De tekst van artikel 13 wordt artikel 16 E. Zij wordt gewijzigd zoals aangegeven onder punt 33).

25) De tekst van artikel 14 wordt artikel 22 bis. Zij wordt gewijzigd zoals aangegeven onder punt 41).

26) De tekst van artikel 15 wordt artikel 22 ter. Zij wordt gewijzigd zoals aangegeven onder punt 42).

27) Artikel 16 wordt als volgt gewijzigd:

a) aan het begin van het artikel worden de woorden "Onverminderde de artikelen 73, 86, en 87…" vervangen door "Onverminderd artikel 3 bis van het Verdrag betreffende de Europese Unie en de artikelen 73, 86 en 87 van dit Verdrag…,";

b) aan het einde van de zin wordt "en voorwaarden die hen in staat stellen hun taken te vervullen" vervangen door "en, met name economische en financiële, voorwaarden die hen in staat stellen hun taken te vervullen.";

c) de volgende zin wordt toegevoegd:

"Het Europees Parlement en de Raad stellen volgens de gewone wetgevingsprocedure bij verordeningen deze beginselen en voorwaarden vast, onverminderd de bevoegdheid van de lidstaten om, met inachtneming van de Verdragen, dergelijke diensten te verstrekken, te laten verrichten en te financieren."

28) Artikel 16 A wordt ingevoegd, met de tekst van artikel 255; het wordt als volgt gewijzigd:

a) lid 1 wordt voorafgegaan door onderstaande tekst en omgenummerd tot lid 3; de leden 2 en 3 worden alinea's:

"1. Om goed bestuur te bevorderen en de deelneming van het maatschappelijk middenveld te waarborgen, werken de instellingen, organen en instanties van de Unie in een zo groot mogelijke openheid.

2. Het Europees Parlement, en de Raad wanneer hij beraadslaagt en stemt over een ontwerp van wetgevingshandeling, vergaderen in het openbaar."

b) in lid 1, hernummerd tot 3, eerste alinea, wordt "van het Europees Parlement, de Raad en de Commissie" vervangen door "van de instellingen, organen en instanties van de Unie, ongeacht de informatiedrager waarop zij zijn vastgelegd", en de woorden "leden 2 en 3" worden vervangen door "het huidige lid";

c) in lid 2, thans lid 3, tweede alinea, wordt "Binnen twee jaar na de inwerkingtreding van het Verdrag van Amsterdam bepaalt de Raad" vervangen door "De Raad bepaalt bij verordeningen";

d) in lid 3, thans lid 3, derde alinea, wordt "Elk van bovengenoemde instellingen" vervangen door "Elke instelling zorgt voor transparantie in haar werkzaamheden en …", en aan de alinea wordt "overeenkomstig de in de tweede alinea bedoelde verordeningen" toegevoegd; de volgende twee alinea's worden toegevoegd:

"Ten aanzien van het Hof van Justitie van de Europese Unie, de Europese Centrale Bank en de Europese Investeringsbank, geldt het onderhavige lid alleen voor de uitoefening van hun administratieve taken.

Het Europees Parlement en de Raad zorgen voor de openbaarmaking van de stukken betreffende de wetgevingsprocedures overeenkomstig de voorwaarden van de in de tweede alinea bedoelde verordeningen."

29) Het volgende artikel 16 B wordt ingevoegd ter vervanging van artikel 286:

"Artikel 16 B

1. Eenieder heeft recht op bescherming van zijn persoonsgegevens.

2. Het Europees Parlement en de Raad stellen volgens de gewone wetgevingsprocedure de voorschriften vast betreffende de bescherming van natuurlijke personen ten aanzien van de verwerking van persoonsgegevens door de instellingen, organen en instanties van de Unie, alsook door de lidstaten, bij de uitoefening van activiteiten die binnen het toepassingsgebied van het recht van de Unie vallen, alsmede de voorschriften betreffende het vrij verkeer van die gegevens. Op de naleving van deze voorschriften wordt toezicht uitgeoefend door onafhankelijke autoriteiten.

De op basis van dit artikel vastgestelde voorschriften doen geen afbreuk aan de in artikel 25 bis van het Verdrag betreffende de Europese Unie bedoelde specifieke voorschriften."

30) Het volgende artikel 16 C wordt ingevoegd:

"Artikel 16 C

1. De Unie eerbiedigt de status die kerken en religieuze verenigingen en gemeenschappen volgens het nationaal recht in de lidstaten hebben, en doet daaraan geen afbreuk.

2. De Unie eerbiedigt tevens de status die de levensbeschouwelijke en niet-confessionele organisaties volgens het nationaal recht hebben.

3. De Unie voert een open, transparante en regelmatige dialoog met die kerken en organisaties, onder erkenning van hun identiteit en hun specifieke bijdrage."

NON-DISCRIMINATIE EN BURGERSCHAP

31) Het opschrift van het tweede deel wordt vervangen door "NON-DISCRIMINATIE EN BURGERSCHAP VAN DE UNIE".

32) Artikel 16 D wordt ingevoegd, met de tekst van artikel 12;

33) Een artikel 16 E wordt ingevoegd, met de tekst van artikel 13; in lid 2 wordt "Wanneer de Raad … vaststelt" vervangen door "Het Europees Parlement en de Raad kunnen, volgens de gewone wetgevingsprocedure, … de basisbeginselen vaststellen", en wordt "neemt hij … een besluit volgens de procedure van artikel 251" geschrapt;

34) Artikel 17 wordt als volgt gewijzigd:

a) in lid 1 wordt "vult het nationale burgerschap aan" vervangen door "komt naast het nationale burgerschap";

b) lid 2 wordt vervangen door:

"2. De burgers van de Unie genieten de rechten en hebben de plichten die bij de Verdragen zijn bepaald. Zij hebben, onder andere,

a) het recht zich vrij op het grondgebied van de lidstaten te verplaatsen en er vrij te verblijven;

b) het actief en passief kiesrecht bij de verkiezingen voor het Europees Parlement en bij de gemeenteraadsverkiezingen in de lidstaat waar zij verblijf houden, onder dezelfde voorwaarden als de onderdanen van die staat;

c) het recht op bescherming van de diplomatieke en consulaire instanties van iedere andere lidstaat op het grondgebied van derde landen waar de lidstaat waarvan zij onderdaan zijn, niet vertegenwoordigd is, onder dezelfde voorwaarden als de onderdanen van die lidstaat;

d) het recht om verzoekschriften tot het Europees Parlement te richten, zich tot de Europese ombudsman te wenden, alsook zich in een van de talen van de Verdragen tot de instellingen en de adviesorganen van de Unie te richten en in die taal antwoord te krijgen.

Deze rechten worden uitgeoefend onder de voorwaarden en binnen de grenzen welke bij de Verdragen en de maatregelen ter uitvoering daarvan zijn vastgesteld."

35) Artikel 18 wordt als volgt gewijzigd:

a) in lid 2 wordt "… kan de Raad … vaststellen" vervangen door "kunnen het Europees Parlement en de Raad, volgens de gewone wetgevingsprocedure … vaststellen …" en wordt de laatste zin geschrapt;

b) lid 3 wordt vervangen door:

"3. Ter verwezenlijking van dezelfde doelstellingen als in lid 1 genoemd en tenzij de Verdragen in de daartoe vereiste bevoegdheden voorzien, kan de Raad, volgens een bijzondere wetgevingsprocedure, maatregelen inzake sociale zekerheid en sociale bescherming vaststellen. De Raad besluit met eenparigheid van stemmen, na raadpleging van het Europees Parlement."

36) In artikel 20 wordt "stellen onderling de nodige regels vast en …" vervangen door "treffen de nodige voorzieningen en…". De volgende alinea wordt toegevoegd:

"De Raad kan, volgens een bijzondere wetgevingsprocedure en na raadpleging van het Europees Parlement, richtlijnen aannemen tot vaststelling van coördinatie- en samenwerkingsmaatregelen die nodig zijn om die bescherming te vergemakkelijken."

37) In artikel 21 wordt de volgende eerste alinea ingevoegd:

"Het Europees Parlement en de Raad stellen volgens de gewone wetgevingsprocedure bij verordeningen de bepalingen vast voor de procedures en voorwaarden voor de indiening, van een burgerinitiatief in de zin van artikel 8 B van het Verdrag betreffende de Europese Unie, met inbegrip van het minimum aantal lidstaten waaruit de burgers die het verzoek indienen, afkomstig dienen te zijn,"

38) In artikel 22, tweede alinea, wordt "…de in dit deel vastgelegde rechten vaststellen, waarvan hij de aanneming door de lidstaten overeenkomstig hun onderscheiden grondwettelijke bepalingen aanbeveelt." vervangen door "…de in artikel 17, lid 2, vermelde rechten vaststellen. Deze bepalingen treden pas in werking nadat zij door de lidstaten overeenkomstig hun onderscheiden grondwettelijke bepalingen zijn goedgekeurd.".

39) In het opschrift van het derde deel wordt "EN INTERN OPTREDEN" ingevoegd na "BELEID".

INTERNE MARKT

40) Aan het begin van het derde deel wordt een titel I ingevoegd met het opschrift "DE INTERNE MARKT"

41) Een artikel 22 bis wordt ingevoegd, met de tekst van artikel 14; lid 1 wordt vervangen door:

"1. De Unie stelt de maatregelen vast die ertoe bestemd zijn om de interne markt tot stand te brengen en de werking ervan te verzekeren, overeenkomstig de bepalingen terzake van de Verdragen."

42) Een artikel 22 ter wordt ingevoegd, met de tekst van artikel 15; in de eerste alinea wordt "gedurende het tijdvak van instelling" vervangen door "voor de instelling".

43) "Titel I — Het vrije verkeer van goederen" wordt hernummerd tot "I bis …".

44) In artikel 23, lid 1, wordt "…is gegrondvest…" vervangen door "…omvat…".

45) Na artikel 27 wordt een "hoofdstuk 1 bis" ingevoegd met het opschrift "DE DOUANESAMENWERKING", en er wordt een artikel 27 bis ingevoegd, met de tekst van artikel 135, waarvan de laatste zin wordt geschrapt.

LANDBOUW EN VISSERIJ

46) Het opschrift van titel II wordt "LANDBOUW EN VISSERIJ".

47) Artikel 32 wordt als volgt gewijzigd:

a) aan lid 1 wordt de volgende eerste alinea toegevoegd:

"1. De Unie bepaalt een gemeenschappelijk landbouw- en visserijbeleid en voert dat uit."

; de huidige tekst van lid 1 wordt de tweede alinea.

In de eerste zin van de tweede alinea wordt ", de visserij" ingevoegd na "landbouw" en de volgende zin wordt toegevoegd als laatste zin van de alinea: "Verwijzingen naar het gemeenschappelijk landbouwbeleid of naar de landbouw worden geacht tevens te gelden als verwijzing naar de visserij, met inachtneming van de bijzondere kenmerken van de visserijsector."

b) in lid 2 wordt "…en de werking…" ingevoegd na "instelling".

c) in lid 3 worden de woorden "een lijst die als bijlage I aan dit Verdrag is gehecht" vervangen door "de lijst in bijlage I"

48) Artikel 36 wordt als volgt gewijzigd:

a) in de eerste alinea wordt "het Europees Parlement en" ingevoegd voor "de Raad", en wordt de verwijzing naar lid 3 geschrapt.

b) in de tweede alinea wordt de inleidende zin vervangen door: "De Raad kan, op voorstel van de Commissie, machtiging geven tot het verlenen van steun:"

49) Artikel 37 wordt als volgt gewijzigd:

a) lid 1 wordt geschrapt;

b) lid 2 wordt lid 1. "Rekening houdend met de werkzaamheden van de in lid 1 bedoelde conferentie, doet de Commissie, na raadpleging van het Economisch en Sociaal Comité, binnen twee jaar na de inwerkingtreding van dit Verdrag voorstellen …" wordt vervangen door "De Commissie doet voorstellen …" en de derde alinea wordt geschrapt;

c) de volgende leden worden ingevoegd als leden 2 en 3, en de volgende leden worden dienovereenkomstig hernummerd:

"2. Het Europees Parlement en de Raad stellen volgens de gewone wetgevingsprocedure en na raadpleging van het Economisch en Sociaal Comité de in artikel 34, lid 1, bedoelde gemeenschappelijke ordening van de landbouwmarkten in en stellen de overige bepalingen vast die nodig zijn om de doelstellingen van het gemeenschappelijk landbouw- en visserijbeleid na te streven.

3. De Raad stelt op voorstel van de Commissie de maatregelen vast voor de prijsbepaling, de heffingen, de steun en de kwantitatieve beperkingen, alsook voor de vaststelling en verdeling van de vangstmogelijkheden."

d) in de inleidende zin van lid 3, hernummerd tot 4, wordt "door de Raad met gekwalificeerde meerderheid van stemmen" geschrapt;

e) wijziging niet van toepassing op de Nederlandstalige versie.

VRIJ VERKEER VAN WERKNEMERS

50) In artikel 39, lid 3, onder d) wordt "uitvoeringsverordeningen" vervangen door "verordeningen".

51) Artikel 42 wordt als volgt gewijzigd:

a) in de eerste alinea wordt "migrerende werknemers en hun rechthebbenden" vervangen door "al dan niet in loondienst werkzame migrerende werknemers en hun rechthebbenden";

b) De laatste alinea wordt vervangen door:

"Wanneer een lid van de Raad verklaart dat een ontwerp van wetgevingshandeling als bedoeld in de eerste alinea afbreuk zou doen aan belangrijke aspecten van zijn socialezekerheidsstelsel, met name het toepassingsgebied, de kosten en de financiële structuur ervan, of gevolgen zou hebben voor het financiële evenwicht van dat stelsel, kan hij verzoeken dat de aangelegenheid wordt voorgelegd aan de Europese Raad. In dat geval wordt de gewone wetgevingsprocedure geschorst. Na bespreking zal de Europese Raad, binnen 4 maanden na die schorsing:

a) het ontwerp terugverwijzen naar de Raad, waardoor de schorsing van de gewone wetgevingsprocedure wordt beëindigd, of

b) niet handelen of de Commissie verzoeken een nieuw voorstel in te dienen; in dat geval wordt de aanvankelijk voorgestelde handeling geacht niet te zijn vastgesteld."

RECHT VAN VESTIGING

52) In artikel 44, lid 2, wordt aan het begin van de eerste alinea "Het Europees Parlement," ingevoegd.

53) In artikel 45, tweede alinea, wordt "De Raad kan met gekwalificeerde meerderheid van stemmen op voorstel van de Commissie besluiten …" vervangen door "Het Europees Parlement en de Raad kunnen, volgens de gewone wetgevingsprocedure, besluiten …".

54) Artikel 47 wordt als volgt gewijzigd:

a) aan lid 1 wordt de volgende zin toegevoegd: "en inzake de coördinatie van de wettelijke en bestuursrechtelijke bepalingen van de lidstaten betreffende de toegang tot werkzaamheden anders dan in loondienst en de uitoefening daarvan."

b) lid 2 wordt geschrapt en lid 3 wordt lid 2; "opheffing" wordt vervangen door "afschaffing".

55) Er wordt een artikel 48 bis ingevoegd, met de tekst van artikel 294;

DIENSTEN

56) Artikel 49 wordt als volgt gewijzigd:

a) in de eerste alinea wordt "ander land van de Gemeenschap" vervangen door "andere lidstaat";

b) in de tweede alinea wordt "De Raad kan met gekwalificeerde meerderheid van stemmen op voorstel van de Commissie de bepalingen …" vervangen door "Het Europees Parlement en de Raad kunnen, volgens de gewone wetgevingsprocedure, de bepalingen …".

57) In artikel 50, derde alinea wordt "het land" vervangen door "de lidstaat", en "dat land" door "die lidstaat".

58) In artikel 52, lid 1, wordt "… stelt de Raad op voorstel van de Commissie en na raadpleging van het Economisch en Sociaal Comité alsook van het Europees Parlement …" vervangen door "… stellen het Europees Parlement en de Raad, volgens de gewone wetgevingsprocedure en na raadpleging van het Economisch en Sociaal Comité …".

59) In artikel 53 wordt "…verklaren zich bereid bij de liberalisatie…" vervangen door "… spannen zich in om bij de liberalisering…".

KAPITAAL

60) In artikel 57, lid 2, wordt "Hoewel de Raad tracht … kan hij … op voorstel van de Commissie met gekwalificeerde meerderheid van stemmen maatregelen nemen …" vervangen door "Hoewel het Europees Parlement en de Raad trachten … stellen zij volgens de gewone wetgevingsprocedure maatregelen vast …"; de laatste zin van lid 2 wordt lid 3 en luidt als volgt:

"3. In afwijking van lid 2, kan alleen de Raad, volgens een bijzondere wetgevingsprocedure, met eenparigheid van stemmen en na raadpleging van het Europees Parlement, maatregelen vaststellen die in het recht van de Unie een achteruitgang op het gebied van de liberalisering van het kapitaalverkeer naar of uit derde landen vormen."

61) Aan artikel 58 wordt het volgende lid 4 toegevoegd:

"4. Bij ontstentenis van maatregelen als bedoeld in artikel 57, lid 3, kan de Commissie, of, bij ontstentenis van een besluit van de Commissie binnen drie maanden na de indiening van het verzoek door de betrokken lidstaat, kan de Raad een besluit vaststellen waarin wordt bepaald dat door een lidstaat jegens een of meer derde landen genomen beperkende belastingmaatregelen verenigbaar worden geacht met de Verdragen, voor zover deze stroken met de doelstellingen van de Unie en verenigbaar zijn met de goede werking van de interne markt. De Raad besluit met eenparigheid van stemmen, op verzoek van een lidstaat."

62) Artikel 60 wordt artikel 61 H en wordt gewijzigd zoals aangegeven onder punt 64).

DE RUIMTE VAN VRIJHEID, VEILIGHEID EN RECHT;

63) Titel IV, met het opschrift "DE RUIMTE VAN VRIJHEID, VEILIGHEID EN RECHT" vervangt titel IV inzake visa, asiel, immigratie en andere beleidsterreinen die verband houden met het vrije verkeer van personen. Die titel bevat de volgende hoofdstukken:

Hoofdstuk 1: Algemene bepalingen

Hoofdstuk 2: Beleid inzake grenscontroles, asiel en immigratie

Hoofdstuk 3: Justitiële samenwerking in burgerlijke zaken

Hoofdstuk 4: Justitiële samenwerking in strafzaken

Hoofdstuk 5: Politiële samenwerking

ALGEMENE BEPALINGEN

64) Artikel 61 wordt vervangen door het volgende hoofdstuk 1 met de onderstaande artikelen 61 tot en met 61 I. Artikel 61 vervangt eveneens artikel 29 van het huidige Verdrag betreffende de Europese Unie, artikel 61 D vervangt artikel 36 van dat Verdrag, artikel 61 E vervangt artikel 64, lid 1, van het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap en artikel 33 van het huidige Verdrag betreffende de Europese Unie, artikel 61 G vervangt artikel 66 van het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap en artikel 61 H herneemt artikel 60 van laatstgenoemd Verdrag, zoals aangegeven in punt 62):

"HOOFDSTUK 1

ALGEMENE BEPALINGEN

Artikel 61

1. De Unie is een ruimte van vrijheid, veiligheid en recht, waarin de grondrechten en de verschillende rechtsstelsels en -tradities van de lidstaten worden geëerbiedigd.

2. De Unie zorgt ervoor dat aan de binnengrenzen geen personencontroles worden verricht en zij ontwikkelt een gemeenschappelijk beleid op het gebied van asiel, immigratie en controle aan de buitengrenzen, dat gebaseerd is op solidariteit tussen de lidstaten en dat billijk is ten aanzien van de onderdanen van derde landen. Voor de toepassing van deze titel worden staatlozen gelijkgesteld met onderdanen van derde landen.

3. De Unie streeft ernaar een hoog niveau van veiligheid te waarborgen, door middel van maatregelen ter voorkoming en bestrijding van criminaliteit, en van racisme en vreemdelingenhaat, maatregelen inzake coördinatie en samenwerking tussen de politiële en justitiële autoriteiten in strafzaken en andere bevoegde autoriteiten, alsmede door de wederzijdse erkenning van rechterlijke beslissingen in strafzaken en, zo nodig, door de onderlinge aanpassing van de strafwetgevingen.

4. De Unie vergemakkelijkt de toegang tot de rechter, met name door het beginsel van wederzijdse erkenning van gerechtelijke en buitengerechtelijke beslissingen in burgerlijke zaken.

Artikel 61 A

De Europese Raad stelt de strategische richtsnoeren van de wetgevende en operationele programmering in de ruimte van vrijheid, veiligheid en recht vast.

Artikel 61 B

Met betrekking tot de wetgevingsvoorstellen en -initiatieven die worden ingediend in het kader van de hoofdstukken 4 en 5 zien de nationale parlementen erop toe dat het subsidiariteitsbeginsel wordt geëerbiedigd, overeenkomstig het protocol betreffende de toepassing van de beginselen van subsidiariteit en evenredigheid.

Artikel 61 C

Onverminderd de artikelen 226, 227 en 228, kan de Raad op voorstel van de Commissie maatregelen vaststellen die bepalen dat de lidstaten in samenwerking met de Commissie een objectieve en onpartijdige evaluatie van de uitvoering, door de autoriteiten van de lidstaten, van het door deze titel bestreken beleid van de Unie verrichten, met name ter bevordering van de volledige toepassing van het beginsel van wederzijdse erkenning. Het Europees Parlement en de nationale parlementen worden op de hoogte gebracht van de inhoud en de resultaten van die evaluatie.

Artikel 61 D

Binnen de Raad wordt een permanent comité opgericht om ervoor te zorgen dat binnen de Unie de operationele samenwerking op het gebied van de binnenlandse veiligheid wordt bevorderd en versterkt. Onverminderd artikel 207 bevordert het comité de coördinatie van het optreden van de bevoegde autoriteiten van de lidstaten. De vertegenwoordigers van de betrokken organen en instanties van de Unie kunnen bij de werkzaamheden van het comité worden betrokken. Het Europees Parlement en de nationale parlementen worden over deze werkzaamheden geïnformeerd.

Artikel 61 E

Deze titel laat de uitoefening van de verantwoordelijkheid van de lidstaten voor de handhaving van de openbare orde en de bescherming van de binnenlandse veiligheid onverlet.

Artikel 61 F

Het staat de lidstaten vrij onderling en onder hun verantwoordelijkheid vormen van samenwerking en coördinatie te organiseren zoals zij het passend achten tussen hun bevoegde overheidsdiensten die verantwoordelijk zijn voor het verzekeren van de nationale veiligheid.

Artikel 61 G

De Raad stelt maatregelen vast voor de administratieve samenwerking tussen de diensten van de lidstaten die bevoegd zijn op de door deze titel bestreken gebieden, en tussen deze diensten en de Commissie. De Raad besluit op voorstel van de Commissie, onder voorbehoud van artikel 61 I, en na raadpleging van het Europees Parlement.

Artikel 61 H

Indien zulks noodzakelijk is om de in artikel 61 genoemde doelstellingen te verwezenlijken, wat betreft de preventie en de bestrijding van terrorisme en aanverwante activiteiten, stellen het Europees Parlement en de Raad volgens de gewone wetgevingsprocedure bij verordeningen een kader vast voor beheersmaatregelen met betrekking tot het kapitaal- en betalingsverkeer, zoals het bevriezen van tegoeden, financiële activa of economische baten waarvan de bezitters, de eigenaars of de houders natuurlijke personen, rechtspersonen dan wel niet-statelijke groepen of entiteiten zijn.

De Raad stelt op voorstel van de Commissie maatregelen vast ter uitvoering van het in de eerste alinea bedoelde kader.

De in dit artikel bedoelde handelingen bevatten de nodige bepalingen inzake juridische waarborgen.

Artikel 61 I

De in de hoofdstukken 4 en 5 bedoelde handelingen alsmede de in artikel 61 G bedoelde maatregelen tot vaststelling van regels voor administratieve samenwerking op de door die hoofdstukken bestreken gebieden worden vastgesteld:

a) op voorstel van de Commissie, of

b) op initiatief van een kwart van de lidstaten."

GRENSCONTROLE, ASIEL EN IMMIGRATIE

65) De artikelen 62 tot en met 64 worden vervangen door het volgende hoofdstuk 2 en de volgende artikelen 62 tot en met 63 ter. Artikel 62 vervangt artikel 62, artikel 63, leden 1 en 2, vervangt artikel 63, punten 1 en 2, artikel 63, lid 3, vervangt artikel 64, lid 2, en artikel 63 bis vervangt artikel 63, punten 3 en 4:

"HOOFDSTUK 2

BELEID INZAKE GRENSCONTROLES, ASIEL EN IMMIGRATIE

Artikel 62

1. De Unie ontwikkelt een beleid dat tot doel heeft:

a) het voorkomen dat personen, ongeacht hun nationaliteit, bij het overschrijden van de binnengrenzen aan enige controle worden onderworpen;

b) te zorgen voor personencontrole en efficiënte bewaking bij het overschrijden van de buitengrenzen;

c) geleidelijk een geïntegreerd systeem voor het beheer van de buitengrenzen op te zetten.

2. Voor de toepassing van lid 1 stellen het Europees Parlement en de Raad volgens de gewone wetgevingsprocedure maatregelen vast voor

a) het gemeenschappelijk beleid inzake visa en andere verblijfstitels van korte duur;

b) de controles waaraan personen bij het overschrijden van de buitengrenzen worden onderworpen;

c) de voorwaarden waaronder onderdanen van derde landen gedurende een korte periode vrij in de Unie kunnen reizen;

d) de geleidelijke invoering van een geïntegreerd systeem van beheer van de buitengrenzen;

e) het voorkomen dat personen, ongeacht hun nationaliteit, bij het overschrijden van de binnengrenzen aan enige controle worden onderworpen.

3. Indien een optreden van de Unie noodzakelijk blijkt om de uitoefening van het in artikel 17, lid 2, onder a), bedoelde recht te vergemakkelijken, kan de Raad, volgens een bijzondere wetgevingsprocedure, bepalingen inzake paspoorten, identiteitskaarten, verblijfsvergunningen en daarmee gelijkgestelde documenten vaststellen, tenzij de Verdragen in de daartoe vereiste bevoegdheden voorzien. De Raad besluit met eenparigheid van stemmen, na raadpleging van het Europees Parlement.

4. Dit artikel laat de bevoegdheid van de lidstaten inzake de geografische afbakening van hun grenzen overeenkomstig het internationaal recht onverlet.

Artikel 63

1. De Unie ontwikkelt een gemeenschappelijk beleid inzake asiel, subsidiaire bescherming en tijdelijke bescherming, teneinde iedere onderdaan van een derde land die internationale bescherming behoeft, een passende status te verlenen en de naleving van het beginsel van non-refoulement te garanderen. Dit beleid moet in overeenstemming zijn met het Verdrag van Genève van 28 juli 1951 en het protocol van 31 januari 1967 betreffende de status van vluchtelingen alsmede met de andere toepasselijke verdragen.

2. Voor de toepassing van lid 1 stellen het Europees Parlement en de Raad volgens de gewone wetgevingsprocedure maatregelen vast voor een gemeenschappelijk Europees asielstelsel dat omvat:

a) een uniforme asielstatus voor onderdanen van derde landen die in de hele Unie geldt;

b) een uniforme subsidiaire-beschermingsstatus voor onderdanen van derde landen die, als zij geen asiel krijgen in de Europese Unie, internationale bescherming behoeven;

c) een gemeenschappelijk stelsel voor tijdelijke bescherming van ontheemden in geval van een massale toestroom;

d) gemeenschappelijke procedures voor toekenning of intrekking van de uniforme status van asiel of van subsidiaire bescherming;

e) criteria en instrumenten voor de vaststelling van de lidstaat die verantwoordelijk is voor de behandeling van een asielverzoek of van een verzoek om subsidiaire bescherming;

f) normen betreffende de voorwaarden inzake de opvang van asielzoekers of van aanvragers van subsidiaire bescherming;

g) partnerschap en samenwerking met derde landen om de stromen van asielzoekers of aanvragers van subsidiaire of tijdelijke bescherming te beheersen.

3. Indien een of meer lidstaten ten gevolge van een plotselinge toestroom van onderdanen van derde landen in een noodsituatie terechtkomen, kan de Raad op voorstel van de Commissie voorlopige maatregelen ten gunste van de betrokken lidstaat of lidstaten vaststellen. De Raad besluit na raadpleging van het Europees Parlement.

Artikel 63 bis

1. De Unie ontwikkelt een gemeenschappelijk immigratiebeleid, dat erop gericht is in alle stadia te zorgen voor een efficiënt beheer van de migratiestromen, een billijke behandeling van onderdanen van derde landen die legaal op het grondgebied van de lidstaten verblijven, en een intensievere preventie en bestrijding van illegale immigratie en mensenhandel.

2. Voor de toepassing van lid 1 stellen het Europees Parlement en de Raad volgens de gewone wetgevingsprocedure maatregelen vast op de volgende gebieden:

a) de voorwaarden voor toegang en verblijf, en normen betreffende de afgifte door de lidstaten van langlopende visa en verblijfstitels, onder andere met het oog op gezinshereniging;

b) de omschrijving van de rechten van onderdanen van derde landen die legaal in een lidstaat verblijven, alsook de voorwaarden ter regeling van het vrije verkeer en het vrije verblijf in andere lidstaten;

c) illegale immigratie en illegaal verblijf, met inbegrip van verwijdering en repatriëring van illegaal verblijvende personen;

d) bestrijding van mensenhandel, met name handel in vrouwen en kinderen.

3. De Unie kan overeenkomsten met derde landen sluiten waarmee de overname door hun land van oorsprong of herkomst wordt beoogd van onderdanen van derde landen die niet of niet meer voldoen aan de voorwaarden voor binnenkomst, aanwezigheid of verblijf op het grondgebied van een van de lidstaten.

4. Het Europees Parlement en de Raad kunnen, volgens de gewone wetgevingsprocedure, maatregelen vaststellen om het optreden van de lidstaten ter bevordering van de integratie van onderdanen van derde landen die legaal op hun grondgebied verblijven, aan te moedigen en te ondersteunen, met uitsluiting van enige harmonisering van de wettelijke of bestuursrechtelijke regelingen van de lidstaten.

5. Dit artikel laat het recht van de lidstaten onverlet, zelf te bepalen hoeveel onderdanen van derde landen, afkomstig uit derde landen, tot hun grondgebied worden toegelaten teneinde daar al dan niet in loondienst arbeid te verrichten.

Artikel 63 ter

Aan het in dit hoofdstuk bedoelde beleid van de Unie en de uitvoering daarvan liggen de beginselen van solidariteit en billijke verdeling van de verantwoordelijkheid tussen de lidstaten, ook op financieel vlak, ten grondslag. De handelingen van de Unie die uit hoofde van dit hoofdstuk worden vastgesteld, bevatten telkens wanneer dat nodig is, passende bepalingen voor de toepassing van dit beginsel."

JUSTITIËLE SAMENWERKING IN BURGERLIJKE ZAKEN

66) Artikel 65 wordt vervangen door:

"HOOFDSTUK 3

JUSTITIËLE SAMENWERKING IN BURGERLIJKE ZAKEN

Artikel 65

1. De Unie ontwikkelt een justitiële samenwerking in burgerlijke zaken met grensoverschrijdende gevolgen, die berust op het beginsel van wederzijdse erkenning van rechterlijke beslissingen en van beslissingen in buitengerechtelijke zaken. Deze samenwerking kan maatregelen ter aanpassing van de wettelijke en bestuursrechtelijke bepalingen van de lidstaten omvatten.

2. Voor de toepassing van lid 1 stellen het Europees Parlement en de Raad volgens de gewone wetgevingsprocedure, met name wanneer dat nodig is voor de goede werking van de interne markt, maatregelen vast die het volgende beogen:

a) de wederzijdse erkenning tussen de lidstaten van rechterlijke beslissingen en van beslissingen in buitengerechtelijke zaken en de tenuitvoerlegging daarvan;

b) de grensoverschrijdende betekening en kennisgeving van gerechtelijke en buitengerechtelijke stukken;

c) de verenigbaarheid van de in de lidstaten geldende regels voor collisie en jurisdictiegeschillen;

d) samenwerking bij het vergaren van bewijsmiddelen;

e) daadwerkelijke toegang tot de rechter;

f) het wegnemen van de hindernissen voor de goede werking van burgerrechtelijke procedures, zo nodig door bevordering van de verenigbaarheid van de in de lidstaten geldende bepalingen inzake burgerlijke rechtsvordering;

g) de ontwikkeling van alternatieve methoden voor geschillenbeslechting;

h) de ondersteuning van de opleiding van magistraten en justitieel personeel.

3. In afwijking van lid 2, worden maatregelen betreffende het familierecht met grensoverschrijdende gevolgen vastgesteld door de Raad, die volgens een bijzondere wetgevingsprocedure besluit. De Raad besluit met eenparigheid van stemmen, na raadpleging van het Europees Parlement.

De Raad kan op voorstel van de Commissie bij besluit vaststellen ten aanzien van welke aspecten van het familierecht met grensoverschrijdende gevolgen handelingen volgens de gewone wetgevingsprocedure kunnen worden vastgesteld. De Raad besluit met eenparigheid van stemmen, na raadpleging van het Europees Parlement.

Het in de tweede alinea bedoelde voorstel wordt aan de nationale parlementen toegezonden. Indien binnen een termijn van zes maanden na die toezending door een nationaal parlement bezwaar wordt aangetekend, is het besluit niet vastgesteld. Indien geen bezwaar wordt aangetekend, kan de Raad het besluit vaststellen."

JUSTITIËLE SAMENWERKING IN STRAFZAKEN

67) Artikel 66 wordt vervangen door artikel 61 G, zoals aangegeven onder punt 64) en de artikelen 67 tot en met 69 worden geschrapt. Het volgende hoofdstuk 4 en de volgende artikelen 69 A tot en met 69 E worden ingevoegd. De artikelen 69 A, 69 B en 69 D vervangen artikel 31 van het huidige Verdrag betreffende de Europese Unie, zoals aangegeven in artikel 1, punt 51), van het onderhavige Verdrag:

"HOOFDSTUK 4

JUSTITIËLE SAMENWERKING IN STRAFZAKEN

Artikel 69 A

1. De justitiële samenwerking in strafzaken in de Unie berust op het beginsel van de wederzijdse erkenning van rechterlijke uitspraken en beslissingen en omvat de onderlinge aanpassing van de wettelijke en bestuursrechtelijke bepalingen van de lidstaten op de in lid 2 en in artikel 69 B genoemde gebieden.

Het Europees Parlement en de Raad stellen, volgens de gewone wetgevingsprocedure, maatregelen vast die ertoe strekken:

a) regels en procedures vast te leggen waarmee alle soorten vonnissen en rechterlijke beslissingen overal in de Unie erkend worden;

b) jurisdictiegeschillen tussen de lidstaten te voorkomen en op te lossen;

c) de opleiding van magistraten en justitieel personeel te ondersteunen;

d) in het kader van strafvervolging en tenuitvoerlegging van beslissingen de samenwerking tussen de justitiële of gelijkwaardige autoriteiten van de lidstaten te bevorderen.

2. Voor zover nodig ter bevordering van de wederzijdse erkenning van vonnissen en rechterlijke beslissingen en van de politiële en justitiële samenwerking in strafzaken met een grensoverschrijdende dimensie, kunnen het Europees Parlement en de Raad volgens de gewone wetgevingsprocedure bij richtlijnen minimumvoorschriften vaststellen. In die minimumvoorschriften wordt rekening gehouden met de verschillen tussen de rechtstradities en rechtsstelsels van de lidstaten.

Deze minimumvoorschriften hebben betrekking op:

a) de wederzijdse toelaatbaarheid van bewijs tussen de lidstaten;

b) de rechten van personen in de strafvordering;

c) de rechten van slachtoffers van misdrijven;

d) andere specifieke elementen van de strafvordering, die door de Raad vooraf bij besluit worden bepaald. Voor de aanneming van dit besluit, besluit de Raad met eenparigheid van stemmen, na goedkeuring door het Europees Parlement.

De vaststelling van de in dit lid bedoelde minimumvoorschriften belet de lidstaten niet een hoger niveau van bescherming voor personen te handhaven of in te voeren.

3. Wanneer een lid van de Raad van oordeel is dat een in lid 2 bedoelde ontwerp-richtlijn afbreuk zou doen aan fundamentele aspecten van zijn strafrechtstelsel, kan hij verzoeken dat het ontwerp aan de Europese Raad wordt voorgelegd. In dat geval wordt de gewone wetgevingsprocedure geschorst. Na bespreking, en in geval van een consensus, verwijst de Europese Raad, binnen vier maanden na die schorsing het ontwerp terug naar de Raad, waardoor de schorsing van de gewone wetgevingsprocedure wordt beëindigd.

Binnen dezelfde termijn, in geval van verschil van mening en indien ten minste negen lidstaten een nauwere samenwerking wensen aan te gaan op grond van de betrokken ontwerp-richtlijn, stellen zij het Europees Parlement, de Raad en de Commissie daarvan in kennis. In dat geval wordt de in de artikelen 10, lid 2, van het Verdrag betreffende de Europese Unie en 280 D, lid 1, van dit Verdrag bedoelde machtiging tot nauwere samenwerking geacht te zijn verleend en zijn de bepalingen betreffende nauwere samenwerking van toepassing.

Artikel 69 B

1. Het Europees Parlement en de Raad kunnen volgens de gewone wetgevingsprocedure bij richtlijnen minimumvoorschriften vaststellen betreffende de bepaling van strafbare feiten en sancties in verband met vormen van bijzonder zware criminaliteit met een grensoverschrijdende dimensie die voortvloeit uit de aard of de gevolgen van deze strafbare feiten of uit een bijzondere noodzaak om deze op gemeenschappelijke basis te bestrijden.

Het betreft de volgende vormen van criminaliteit: terrorisme, mensenhandel en seksuele uitbuiting van vrouwen en kinderen, illegale drugshandel, illegale wapenhandel, het witwassen van geld, corruptie, de vervalsing van betaalmiddelen, computercriminaliteit en de georganiseerde criminaliteit.

Afhankelijk van de ontwikkelingen in de criminaliteit kan de Raad bij besluit vaststellen, welke andere vormen van criminaliteit aan de in dit lid genoemde criteria voldoen. De Raad besluit met eenparigheid van stemmen, na goedkeuring door het Europees Parlement.

2. Indien onderlinge aanpassing van de wettelijke en bestuursrechtelijke bepalingen van de lidstaten op het gebied van het strafrecht nodig blijkt voor een doeltreffende uitvoering van beleid van de Unie op een gebied waarop harmonisatiemaatregelen zijn vastgesteld, kunnen bij richtlijnen minimumvoorschriften worden vastgesteld met betrekking tot de bepaling van strafbare feiten en de sancties op het betrokken gebied. Onverminderd artikel 61 I worden deze richtlijnen vastgesteld volgens de gewone of een bijzondere wetgevingsprocedure die gelijk is aan de procedure voor de vaststelling van de betrokken harmonisatiemaatregelen.

3. Wanneer een lid van de Raad van oordeel is dat een in de leden 1 en 2 bedoelde richtlijn afbreuk zou doen aan fundamentele aspecten van zijn strafrechtstelsel, kan hij verzoeken dat het ontwerp aan de Europese Raad wordt voorgelegd. In dat geval wordt de gewone wetgevingsprocedure geschorst. Na bespreking, en in geval van een consensus, verwijst de Europese Raad, binnen vier maanden na die schorsing het ontwerp terug naar de Raad, waardoor de schorsing van de gewone wetgevingsprocedure wordt beëindigd.

Binnen dezelfde termijn, in geval van verschil van mening en indien ten minste negen lidstaten een nauwere samenwerking wensen aan te gaan op grond van de betrokken ontwerp-richtlijn, stellen zij het Europees Parlement, de Raad en de Commissie daarvan in kennis. In dat geval wordt de in de artikelen 10, lid 2, van het Verdrag betreffende de Europese Unie en 280 D, lid 1,van dit Verdrag bedoelde machtiging tot nauwere samenwerking geacht te zijn verleend en zijn de bepalingen betreffende nauwere samenwerking van toepassing.

Artikel 69 C

Het Europees Parlement en de Raad kunnen, volgens de gewone wetgevingsprocedure, maatregelen vaststellen ter stimulering en ondersteuning van het optreden van de lidstaten op het gebied van misdaadpreventie, met uitsluiting van enige harmonisatie van de wettelijke en bestuursrechtelijke bepalingen van de lidstaten.

Artikel 69 D

1. De opdracht van Eurojust bestaat in het ondersteunen en versterken van de coördinatie en de samenwerking tussen de nationale autoriteiten die belast zijn met het onderzoek en de vervolging van zware criminaliteit welke twee of meer lidstaten schaadt of een vervolging op gemeenschappelijke basis vereist, op basis van de door de autoriteiten van de lidstaten en Europol uitgevoerde operaties en verstrekte informatie.

In dit kader bepalen het Europees Parlement en de Raad volgens de gewone wetgevingsprocedure bij verordeningen de structuur, de werking, het werkterrein en de taken van Eurojust. Deze taken kunnen het volgende omvatten:

a) het inleiden van strafrechtelijk onderzoek alsmede het voorstellen van het inleiden van vervolging door de bevoegde nationale autoriteiten, met name in verband met strafbare feiten welke de financiële belangen van de Unie schaden;

b) de coördinatie van onderzoek en vervolging als bedoeld onder a);

c) de versterking van de justitiële samenwerking, met name door middel van het oplossen van jurisdictiegeschillen en door nauwe samenwerking met het Europees justitieel netwerk.

Bij die verordeningen wordt tevens bepaald op welke wijze het Europees Parlement en de nationale parlementen bij de evaluatie van de activiteiten van Eurojust worden betrokken.

2. In het kader van de in lid 1 bedoelde vervolgingen en onverminderd artikel 69 E, worden de formele handelingen in verband met de gerechtelijke procedure gesteld door de bevoegde nationale functionarissen.

Artikel 69 E

1. Ter bestrijding van strafbare feiten die de financiële belangen van de Unie schaden, kan de Raad op de grondslag van Eurojust volgens een bijzondere wetgevingsprocedure bij verordeningen een Europees openbaar ministerie instellen. De Raad besluit met eenparigheid van stemmen, na goedkeuring door het Europees Parlement.

Is er geen eenparigheid, dan kan een groep van ten minste negen lidstaten verzoeken dat het ontwerp van verordening aan de Europese Raad wordt voorgelegd. In dat geval wordt de procedure in de Raad geschorst. Na bespreking, en in geval van een consensus, verwijst de Europese Raad, binnen vier maanden na die schorsing, het ontwerp ter aanneming terug naar de Raad.

Binnen dezelfde termijn, in geval van verschil van mening en indien ten minste negen lidstaten een nauwere samenwerking wensen aan te gaan op grond van de betrokken ontwerp-verordening, stellen zij het Europees Parlement, de Raad en de Commissie daarvan in kennis. In dat geval wordt de in de artikelen 10, lid 2, van het Verdrag betreffende de Europese Unie en 280 D, lid 1,van dit Verdrag bedoelde machtiging tot nauwere samenwerking geacht te zijn verleend en zijn de bepalingen betreffende nauwere samenwerking van toepassing.

2. Het Europees openbaar ministerie is, in voorkomend geval in samenwerking met Europol, bevoegd voor het opsporen, vervolgen en voor het gerecht brengen van daders van en medeplichtigen aan strafbare feiten die de financiële belangen van de Unie, zoals omschreven in de in lid 1 bedoelde verordening, schaden. Het Europees openbaar ministerie is belast met de rechtsvordering voor de bevoegde rechtbanken van de lidstaten in verband met deze strafbare feiten.

3. Het statuut van het Europees openbaar ministerie, de voorwaarden voor de uitoefening van zijn functies, de voor zijn activiteiten geldende procedurevoorschriften en de voorschriften inzake de toelaatbaarheid van bewijs en de voorschriften voor de rechterlijke toetsing van de procedurele handelingen die het in de uitoefening van zijn ambt verricht, worden bij de in lid 1 bedoelde verordeningen vastgesteld.

4. De Europese Raad kan tegelijkertijd of later een besluit vaststellen tot wijziging van lid 1, teneinde de bevoegdheden van het Europees openbaar ministerie bij de bestrijding van ernstige criminaliteit met een grensoverschrijdende dimensie uit te breiden en dientengevolge tot wijziging van lid 2 wat betreft de plegers van en medeplichtigen aan zware misdrijven die verscheidene lidstaten schaden. De Europese Raad besluit met eenparigheid van stemmen, na goedkeuring door het Europees Parlement en na raadpleging van de Commissie."

POLITIËLE SAMENWERKING

68) Hoofdstuk 5 en de artikelen 69 F, 69 G en 69 H worden ingevoegd. De artikelen 69 F en 69 G vervangen artikel 30 van het huidige Verdrag betreffende de Europese Unie en artikel 69 H vervangt artikel 32 van dat Verdrag, zoals aangegeven in artikel 1, punt 51), van het onderhavige Verdrag:

"HOOFDSTUK 5

POLITIËLE SAMENWERKING

Artikel 69 F

1. De Unie ontwikkelt een vorm van politiële samenwerking waarbij alle bevoegde autoriteiten van de lidstaten betrokken zijn, met inbegrip van de politie, de douane en andere gespecialiseerde wetshandhavingsdiensten die belast zijn met het voorkomen, opsporen en onderzoeken van strafbare feiten.

2. Voor de toepassing van lid 1 stellen het Europees Parlement en de Raad volgens de gewone wetgevingsprocedure maatregelen vast voor:

a) de verzameling, opslag, verwerking, analyse en uitwisseling van relevante informatie;

b) steun voor de opleiding van personeel, alsmede samenwerking betreffende de uitwisseling van personeel, apparatuur en onderzoek op het gebied van criminalistiek;

c) gemeenschappelijke onderzoekstechnieken voor het opsporen van ernstige vormen van georganiseerde criminaliteit.

3. De Raad kan volgens een bijzondere wetgevingsprocedure maatregelen vaststellen die betrekking hebben op de operationele samenwerking tussen de in dit artikel bedoelde autoriteiten. De Raad besluit met eenparigheid van stemmen, na raadpleging van het Europees Parlement.

Is er geen eenparigheid, dan kan een groep van ten minste negen lidstaten verzoeken dat de ontwerp-maatregelen aan de Europese Raad wordt voorgelegd. In dat geval wordt de procedure in de Raad geschorst. Na bespreking, en in geval van een consensus, verwijst de Europese Raad, binnen vier maanden na die schorsing, het ontwerp ter aanneming terug naar de Raad.

Binnen dezelfde termijn, in geval van verschil van mening en indien ten minste negen lidstaten nauwere samenwerking wensen aan te gaan op grond van de betrokken ontwerp-maatregelen, stellen zij het Europees Parlement, de Raad en de Commissie daarvan in kennis. In dat geval wordt de in artikelen 10, lid 2, van het Verdrag betreffende de Europese Unie en 280 D, lid 1, van dit Verdrag bedoelde machtiging tot nauwere samenwerking geacht te zijn verleend en zijn de bepalingen betreffende nauwere samenwerking van toepassing.

De in de tweede en derde alinea bedoelde procedure is niet van toepassing op handelingen die een ontwikkeling vormen van het Schengenacquis.

Artikel 69 G

1. De opdracht van Europol is het optreden van de politie-instanties en andere wetshandhavingsdiensten van de lidstaten, alsmede hun wederzijdse samenwerking bij de voorkoming en bestrijding van zware criminaliteit waardoor twee of meer lidstaten worden getroffen, van terrorisme en van vormen van criminaliteit die een schending inhouden van een gemeenschappelijk belang dat tot het beleid van de Unie behoort, te ondersteunen en te versterken.

2. Het Europees Parlement en de Raad stellen volgens de gewone wetgevingsprocedure bij verordeningen de structuur, de werking, het werkterrein en de taken van Europol vast. Deze taken kunnen het volgende omvatten:

a) de verzameling, opslag, verwerking, analyse en uitwisseling van informatie die met name door de autoriteiten van de lidstaten of van derde landen of instanties worden verstrekt;

b) de coördinatie, organisatie en uitvoering van onderzoeken en operationele acties, die gezamenlijk met de bevoegde autoriteiten van de lidstaten of in gezamenlijke onderzoeksteams worden uitgevoerd, in voorkomend geval in samenwerking met Eurojust.

Bij deze verordeningen wordt tevens bepaald op welke wijze de activiteiten van Europol door het Europees Parlement, tezamen met de nationale parlementen, worden gecontroleerd.

3. Iedere operationele actie van Europol moet worden uitgevoerd in overleg en overeenstemming met de autoriteiten van de lidstaat op wiens of de lidstaten op wier grondgebied de actie wordt uitgevoerd. Over het gebruik van dwangmiddelen beslissen alleen de bevoegde nationale autoriteiten.

Artikel 69 H

De Raad stelt volgens een bijzondere wetgevingsprocedure de voorwaarden en de beperkingen vast waarbinnen de in de artikelen 69 A en 69 F bedoelde bevoegde autoriteiten van de lidstaten op het grondgebied van een andere lidstaat in overleg en overeenstemming met de autoriteiten van die staat mogen optreden. De Raad besluit met eenparigheid van stemmen, na raadpleging van het Europees Parlement."

VERVOER

69) In artikel 70 wordt "van het Verdrag" vervangen door "van de Verdragen" en "door de lidstaten" wordt geschrapt.

70) In artikel 71 wordt lid 2 vervangen door de onderstaande tekst:

"2. Bij de vaststelling van de in lid 1 bedoelde maatregelen wordt rekening gehouden met gevallen waarin de toepassing ervan ernstige gevolgen zou kunnen hebben voor de levensstandaard en de werkgelegenheid in bepaalde regio's, en voor de exploitatie van de vervoersfaciliteiten."

71) Aan het begin van artikel 72 wordt "en behoudens goedkeuring van de Raad, met eenparigheid van stemmen verleend" vervangen door "en behoudens vaststelling door de Raad, met eenparigheid van stemmen en volgens een bijzondere wetgevingsprocedure, van een maatregel die in een afwijking voorziet …".

72) Artikel 75 wordt als volgt gewijzigd:

a) in lid 1 wordt "In het verkeer binnen de Gemeenschap dienen de discriminaties te worden opgeheven…" vervangen door "In het verkeer binnen de Unie zijn discriminaties verboden…";

b) In lid 2, wordt "De Raad" vervangen door "het Europees Parlement en de Raad".

c) in lid 3, eerste alinea, wordt "van het Economisch en Sociaal Comité" vervangen door "van het Europees Parlement en van het Economisch en Sociaal Comité".

73) Aan artikel 78 wordt de volgende zin toegevoegd:

"Vijf jaar na de inwerkingtreding van het Verdrag van Lissabon kan de Raad op voorstel van de Commissie een besluit tot intrekking van dit artikel vaststellen."

74) In artikel 79 wordt "onverminderd de bevoegdheden van het Economisch en Sociaal Comité" geschrapt.

75) In artikel 80 wordt lid 2 vervangen door de onderstaande tekst:

"2. Het Europees Parlement en de Raad kunnen, volgens de gewone wetgevingsprocedure, passende bepalingen vaststellen voor de zeevaart en de luchtvaart. Zij besluiten na raadpleging van het Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de Regio's."

REGELS BETREFFENDE DE MEDEDINGING

76) Aan artikel 85 wordt een lid 3 toegevoegd:

"3. De Commissie kan verordeningen vaststellen betreffende groepen overeenkomsten ten aanzien waarvan de Raad overeenkomstig artikel 83, lid 2, onder b), een verordening of een richtlijn heeft vastgesteld."

77) Artikel 87 wordt als volgt gewijzigd:

a) in lid 2 wordt aan littera c) de volgende zin toegevoegd:

"Vijf jaar na de inwerkingtreding van het Verdrag van Lissabon kan de Raad op voorstel van de Commissie een besluit tot intrekking van dit punt vaststellen."

b) in lid 3 wordt aan littera a) het volgende toegevoegd: "….en van de in artikel 299 bedoelde regio's, rekening houdend met hun structurele, economische en sociale situatie."

78) Aan artikel 88 wordt een lid 4 toegevoegd:

"4. De Commissie kan verordeningen vaststellen betreffende de soorten van staatssteun waaromtrent de Raad overeenkomstig artikel 89 heeft bepaald dat zij van de in lid 3 van dit artikel bedoelde procedure kunnen worden vrijgesteld."

BEPALINGEN BETREFFENDE BELASTINGEN

79) In artikel 93 wordt "binnen de in artikel 14 gestelde termijn" vervangen door "te bewerkstelligen en concurrentieverstoringen te voorkomen".

ONDERLINGE AANPASSING VAN DE WETGEVINGEN

80) De artikelen 94 en 95 verwisselen van plaats. Artikel 94 wordt artikel 95 en artikel 95 wordt artikel 94.

81) Artikel 95, hernummerd tot 94, wordt als volgt gewijzigd:

a) aan het begin van lid 1 worden de woorden "In afwijking van artikel 94 en" geschrapt;

b) aan het begin van lid 4 wordt "Wanneer een lidstaat het, nadat de Raad of de Commissie een harmonisatiemaatregel heeft genomen,..." vervangen door "Wanneer een lidstaat het, nadat door het Europees Parlement en de Raad, door de Raad of door de Commissie een harmonisatiemaatregel is genomen,...";

c) aan het begin van lid 5 wordt "Wanneer een lidstaat het, na het nemen van een harmonisatiemaatregel door de Raad of de Commissie... voorts, onverminderd lid 4..." vervangen door "Wanneer een lidstaat het, nadat door het Europees Parlement en de Raad, door de Raad of door de Commissie... een harmonisatiemaatregel is genomen …";

d) in lid 10 wordt "een communautaire toetsingsprocedure" vervangen door "een toetsingsprocedure van de Unie".

82) In artikel 94, hernummerd tot 95, worden de woorden "De Raad stelt" vervangen door "Onverminderd artikel 94 stelt de Raad".

83) In artikel 96, tweede alinea, eerste zin, wordt ", stelt de Raad, op voorstel van de Commissie..." vervangen door ", stellen het Europees Parlement en de Raad, volgens de gewone wetgevingsprocedure,..." De tweede zin wordt vervangen door "Ook andere dienstige maatregelen waarin de Verdragen voorzien, kunnen worden vastgesteld."

INTELLECTUELE EIGENDOM

84) Onderstaand artikel 97 bis wordt ingevoegd als laatste artikel van titel VI:

"Artikel 97 bis

In het kader van de totstandbrenging en de werking van de interne markt stellen het Europees Parlement en de Raad, volgens de gewone wetgevingsprocedure, de maatregelen vast voor de invoering van Europese titels om een eenvormige bescherming van de intellectuele-eigendomsrechten in de hele Unie te bewerkstelligen, en voor de instelling van op het niveau van de Unie gecentraliseerde machtigings-, coördinatie- en controleregelingen.

De Raad stelt, volgens een bijzondere wetgevingsprocedure, bij verordeningen de talenregelingen met betrekking tot de Europese titels vast. De Raad besluit met eenparigheid van stemmen, na raadpleging van het Europees Parlement."

ECONOMISCH EN MONETAIR BELEID

85) Een artikel 97 ter wordt ingevoegd als eerste artikel van titel VII, met de tekst van artikel 4; het wordt als volgt gewijzigd:

a) in lid 1 wordt "en volgens het tijdschema" geschrapt;

b) in lid 2 wordt "Gelijktijdig daarmee omvat dit optreden, onder de voorwaarden en volgens het tijdschema en de procedures waarin dit Verdrag voorziet, de onherroepelijke vaststelling van wisselkoersen, leidend tot de invoering van één munt, de Ecu,..." vervangen door "Gelijktijdig daarmee omvat dit optreden, onder de voorwaarden en volgens de procedures waarin de Verdragen voorzien, één munt, de euro,...".

86) Artikel 99 wordt als volgt gewijzigd:

a) in lid 4 wordt de eerste zin van de eerste alinea vervangen door:

"Wanneer in het kader van de procedure van lid 3 blijkt dat het economisch beleid van een lidstaat niet overeenkomt met de in lid 2 bedoelde globale richtsnoeren of de goede werking van de economische en monetaire unie in gevaar dreigt te brengen, kan de Commissie een waarschuwing tot de betrokken lidstaat richten. De Raad kan op aanbeveling van de Commissie de nodige aanbevelingen tot de lidstaat richten.;"

b) de tweede alinea van lid 4 wordt lid 5 en het huidige lid 5 wordt hernummerd tot lid 6;

c) de onderstaande twee alinea's worden in lid 4 ingevoegd:

"In het kader van dit lid besluit de Raad zonder rekening te houden met de stem van het lid van de Raad dat de betrokken lidstaat vertegenwoordigt.

De gekwalificeerde meerderheid van de overige leden van de Raad wordt bepaald overeenkomstig artikel 205, lid 3, onder a)."

d) in lid 5, hernummerd tot 6, wordt "De Raad kan volgens de procedure van artikel 252 nadere bepalingen... vaststellen" vervangen door: "Het Europees Parlement en de Raad kunnen volgens de gewone wetgevingsprocedure bij verordeningen nadere bepalingen... vaststellen" en de woorden "van dit artikel" worden geschrapt.

PROBLEMEN BIJ DE VOORZIENING VAN BEPAALDE PRODUCTEN (ENERGIE)

87) In artikel 100 wordt lid 1 vervangen door de onderstaande tekst:

"1. Onverminderd de overige procedures waarin de Verdragen voorzien, kan de Raad op voorstel van de Commissie in een geest van solidariteit tussen de lidstaten bij besluit de voor de economische situatie passende maatregelen vaststellen, met name indien zich bij de voorziening van bepaalde producten, in het bijzonder op energiegebied, ernstige moeilijkheden voordoen.".

OVERIGE BEPALINGEN — ECONOMISCH EN MONETAIR BELEID

88) Artikel 102, lid 2, wordt geschrapt en lid 1 blijft ongenummerd.

89) In artikel 103 wordt lid 2 vervangen door de onderstaande tekst:

"2. Indien nodig kan de Raad op voorstel van de Commissie en na raadpleging van het Europees Parlement, definities vaststellen voor de toepassing van de in de artikelen 101 en 102 en in dit artikel bedoelde verbodsbepalingen."

PROCEDURE BIJ BUITENSPORIGE TEKORTEN

90) Artikel 104 wordt als volgt gewijzigd:

a) lid 5 wordt vervangen door:

"5. Indien de Commissie van oordeel is dat er in een lidstaat een buitensporig tekort bestaat of kan ontstaan, richt zij een advies tot de betrokken lidstaat en brengt zij de Raad daarvan op de hoogte.";

b) in lid 6 wordt "aanbeveling" vervangen door "voorstel";

c) in lid 7 wordt de eerste zin vervangen door "Wanneer de Raad overeenkomstig lid 6 besluit dat er sprake is van een buitensporig tekort, stelt hij, op aanbeveling van de Commissie, zonder ongegronde vertraging de aanbevelingen vast die hij tot de betrokken lidstaat richt opdat deze binnen een bepaalde termijn een eind maakt aan het tekort.";

d) in lid 11, eerste alinea, wordt, in de inleidende zin, "aanscherpen" vervangen door "versterken";

e) in lid 12 wordt, aan het begin van de eerste zin, "besluiten" vervangen door "besluiten of aanbevelingen";

f) lid 13 wordt vervangen door:

"13. De in de leden 8, 9, 11 en 12 bedoelde besluiten worden door de Raad op aanbeveling van de Commissie genomen.

Wanneer de Raad de in de leden 6 tot en met 9, 11 en 12 bedoelde maatregelen neemt, houdt hij geen rekening met de stem van het lid van de Raad dat de betrokken lidstaat vertegenwoordigt.

De gekwalificeerde meerderheid van de overige leden van de Raad wordt bepaald overeenkomstig artikel 205, lid 3, onder a).";

g) in lid 14, derde alinea, wordt "vóór 1 januari 1994" geschrapt.

MONETAIR BELEID

91) Artikel 105 wordt als volgt gewijzigd:

a) in lid 1, eerste zin, wordt "ESCB" vervangen door "Europees Stelsel van Centrale Banken hierna "ESCB" te noemen,";

b) in lid 2, tweede streepje, wordt de verwijzing naar artikel 111 vervangen door een verwijzing naar artikel 188 O;

c) lid 6 wordt vervangen door:

"6. De Raad kan volgens een bijzondere wetgevingsprocedure bij verordeningen, na raadpleging van het Europees Parlement en de Europese Centrale Bank, met eenparigheid van stemmen besluiten aan de Europese Centrale Bank specifieke taken op te dragen betreffende het beleid op het gebied van het bedrijfseconomisch toezicht op kredietinstellingen en andere financiële instellingen, met uitzondering van verzekeringsondernemingen."

92) Artikel 106 wordt als volgt gewijzigd:

a) in lid 1 wordt in de eerste zin na "bankbiljetten" toegevoegd "in euro";

b) in lid 2 wordt in de eerste zin na "munten" toegevoegd "in euro"; aan het begin van de tweede zin wordt "De Raad kan volgens de procedure van artikel 252 en na raadpleging van de ECB,..." vervangen door: "De Raad kan, op voorstel van de Commissie en na raadpleging van het Europees Parlement en de Europese Centrale Bank,...".

93) Artikel 107 wordt als volgt gewijzigd:

a) de leden 1 en 2 worden geschrapt en de leden 3, 4, 5 en 6 worden respectievelijk de leden 1, 2, 3 en 4;

b) in lid 4, hernummerd tot 2, wordt "de statuten van het ESCB" vervangen door: "de statuten van het Europees Stelsel van Centrale Banken en van de Europese Centrale Bank, hierna genoemd "statuten van het ESCB en van de ECB"...";

c) lid 5, hernummerd tot 3, wordt vervangen door:

"3. Artikel 5, leden 1, 2 en 3, de artikelen 17, 18 en 19, lid 1, de artikelen 22, 23, 24, 26, 32, leden 2, 3, 4, 6, artikel 33, lid 1, onder a) en artikel 36 van de statuten van het ESCB en van de ECB kunnen door het Europees Parlement en de Raad worden gewijzigd volgens de gewone wetgevingsprocedure. Zij besluiten hetzij op aanbeveling van de Europese Centrale Bank en na raadpleging van de Commissie, hetzij op voorstel van de Commissie en na raadpleging van de Europese Centrale Bank."

94) In artikel 109 wordt "... uiterlijk op de datum van oprichting van het ESCB..." geschrapt.

95) In artikel 110 worden de eerste vier alinea's van lid 2 geschrapt.

MAATREGELEN BETREFFENDE HET GEBRUIK VAN DE EURO

96) In artikel 111 worden de leden 1, 2, 3 en 5 respectievelijk de leden 1 tot en met 4 van artikel 188 O; zij worden gewijzigd zoals aangegeven onder punt 174). De tekst van lid 4 wordt lid 1 van artikel 115 bis en wordt gewijzigd zoals aangegeven onder punt 100).

97) Artikel 111 bis wordt ingevoegd:

"Artikel 111 bis

Onverminderd de bevoegdheden van de Europese Centrale Bank, stellen het Europees Parlement en de Raad, volgens de gewone wetgevingsprocedure, de maatregelen vast die nodig zijn voor het gebruik van de euro als enige munteenheid. Deze maatregelen worden vastgesteld na raadpleging van de Europese Centrale Bank."

INSTITUTIONELE BEPALINGEN (EMU)

98) De tekst van artikel 112 wordt artikel 245 ter en wordt gewijzigd zoals aangegeven onder punt 228). De tekst van artikel 113 wordt artikel 245 quater.

99) Artikel 114 wordt als volgt gewijzigd:

a) in lid 1, eerste alinea, wordt "Monetair Comité van raadgevende aard" vervangen door "economisch en financieel comité";

b) in lid 1 worden de tweede en de derde alinea geschrapt;

c) in lid 2 wordt de eerste alinea geschrapt; in het derde streepje wordt de verwijzing naar artikel 99, leden 2, 3, 4 en 5 vervangen door een verwijzing naar artikel 99, leden 2, 3, 4 en 6, en de verwijzingen naar artikel 122, lid 2, en naar artikel 123, leden 4 en 5, worden vervangen door een verwijzing naar artikel 117 bis, leden 2 en 3;

d) in lid 4 wordt de verwijzing naar de artikelen 122 en 123 vervangen door een verwijzing naar artikel 116 bis.

SPECIFIEKE BEPALINGEN VOOR DE LIDSTATEN DIE DE EURO ALS MUNT HEBBEN

100) Het volgende hoofdstuk 3 bis en de volgende artikelen 115 A, 115 B en 115 C worden ingevoegd:

"HOOFDSTUK 3 bis

SPECIFIEKE BEPALINGEN VOOR DE LIDSTATEN DIE DE EURO ALS MUNT HEBBEN

Artikel 115 A

1. Om bij te dragen aan de goede werking van de economische en monetaire unie, en overeenkomstig de desbetreffende bepalingen van de Verdragen stelt de Raad, overeenkomstig de procedure van artikel 99 of van artikel 104, al naar het geval, met uitzondering van de procedure van artikel 104, lid 14, maatregelen vast voor de lidstaten die de euro als munt hebben:

a) ter versterking van de coördinatie en de bewaking van hun begrotingsdiscipline;

b) houdende bepaling van de richtsnoeren voor hun economisch beleid, met dien verstande dat deze verenigbaar moeten zijn met de richtsnoeren welke voor de gehele Unie zijn vastgesteld, en met het oog op de bewaking ervan.

2. Met betrekking tot de in lid 1 bedoelde maatregelen hebben alleen leden van de Raad die lidstaten vertegenwoordigen welke de euro als munt hebben, stemrecht.

De gekwalificeerde meerderheid van deze leden wordt bepaald overeenkomstig artikel 205, lid 3, onder a).

Artikel 115 B

De nadere regels voor vergaderingen van de ministers van de lidstaten die de euro als munt hebben, worden vastgesteld in het protocol betreffende de Eurogroep.

Artikel 115 C

1. Teneinde de positie van de euro in het internationaal monetair stelsel veilig te stellen, stelt de Raad op voorstel van de Commissie een besluit vast houdende de gemeenschappelijke standpunten in de bevoegde internationale financiële instellingen en conferenties over kwesties die voor de Economische en Monetaire Unie van bijzonder belang zijn. De Raad besluit na raadpleging van de Europese Centrale Bank.

2. De Raad kan op voorstel van de Commissie passende maatregelen vaststellen met het oog op een gezamenlijke vertegenwoordiging in de internationale financiële instellingen en conferenties. De Raad besluit na raadpleging van de Europese Centrale Bank.

3. Met betrekking tot de in de leden 1 en 2 bedoelde maatregelen hebben alleen de leden van de Raad die lidstaten vertegenwoordigen welke de euro als munt hebben, stemrecht.

De gekwalificeerde meerderheid van deze leden wordt bepaald overeenkomstig artikel 205, lid 3, onder a).".

OVERGANGSBEPALINGEN MET BETREKKING TOT DE LIDSTATEN DIE ONDER EEN DEROGATIE VALLEN

101) Artikel 116 wordt geschrapt en een artikel 116 bis wordt ingevoegd:

"Artikel 116 bis

1. De lidstaten ten aanzien waarvan de Raad niet heeft besloten dat zij voldoen aan de nodige voorwaarden voor de invoering van de euro, worden hierna "lidstaten die vallen onder een derogatie" genoemd.

2. De onderstaande bepalingen van de Verdragen zijn niet van toepassing op de lidstaten die onder een derogatie vallen:

a) de aanneming van de onderdelen van de globale richtsnoeren voor het economisch beleid die in algemene zin betrekking hebben op de eurozone (artikel 99, lid 2);

b) dwingende maatregelen om buitensporige tekorten te verminderen (artikel 104, leden 9 en 11);

c) doelstellingen en taken van het ESCB (artikel 105, leden 1, 2, 3 en 5);

d) uitgifte van de euro (artikel 106);

e) handelingen van de Europese Centrale Bank (artikel 110);

f) maatregelen met betrekking tot het gebruik van de euro (artikel 111 bis);

g) monetaire overeenkomsten en andere maatregelen in verband met het wisselkoersbeleid (artikel 188 O);

h) aanwijzing van de leden van de directie van de Europese Centrale Bank (artikel 245 ter, lid 2);

i) besluiten houdende gemeenschappelijke standpunten in de bevoegde internationale financiële instellingen en conferenties over kwesties die voor de economische en monetaire unie van bijzonder belang zijn (artikel 115 C, lid 1);

j) maatregelen die een gezamenlijke vertegenwoordiging in de internationale financiële instellingen en conferenties verzekeren (artikel 115 C, lid 2).

Derhalve wordt in de onder a) tot en met j) genoemde artikelen onder "lidstaten" verstaan "de lidstaten die de euro als munt hebben".

3. De lidstaten die onder een derogatie vallen, alsmede hun nationale centrale banken, zijn uitgesloten van de rechten en plichten in het kader van het ESCB, overeenkomstig hoofdstuk IX van de statuten van het ESCB en van de ECB.

4. De stemrechten van de leden van de Raad die de lidstaten vertegenwoordigen welke onder een derogatie vallen, worden geschorst tijdens de aanneming door de Raad van de maatregelen bedoeld in de in lid 2 opgesomde artikelen, alsmede in de volgende gevallen:

a) bij de vaststelling van aanbevelingen die in het kader van het multilaterale toezicht worden gericht tot de lidstaten die de euro als munt hebben, met inbegrip van aanbevelingen over de stabiliteitsprogramma’s en waarschuwingen (artikel 99, lid 4);

b) bij de aanneming van maatregelen inzake buitensporige tekorten ten aanzien van lidstaten die de euro als munt hebben (artikel 104, leden 6, 7, 8, 12 en 13).

De gekwalificeerde meerderheid van de overige leden van de Raad wordt bepaald overeenkomstig artikel 205, lid 3, onder a)."

102) Artikel 117 wordt geschrapt, met uitzondering van de eerste vijf streepjes van lid 2 die de eerste vijf streepjes van artikel 118 bis, lid 2 worden; zij worden gewijzigd zoals aangegeven onder punt 103). Een artikel 117 bis wordt als volgt ingevoegd:

a) in lid 1 wordt de tekst van lid 1 van artikel 121 overgenomen, met onderstaande wijzigingen:

i) in het gehele lid wordt "het EMI" vervangen door "de Europese Centrale Bank";

ii) aan het begin van het lid worden de woorden "De Commissie en de Europese Centrale Bank brengen" vervangen door "Ten minste eens in de twee jaar of op verzoek van een lidstaat die onder een derogatie valt, brengen de Commissie en de Europese Centrale Bank".

iii) in de eerste alinea wordt "de vooruitgang die door de lidstaten is geboekt bij de nakoming van hun verplichtingen..." vervangen door "de vooruitgang die door de onder een derogatie vallende lidstaten is geboekt bij de nakoming van hun verplichtingen...";

iv) in de eerste alinea wordt in de tweede zin "... elke lidstaat..." vervangen door "... elk van deze lidstaten..." en wordt "van dit Verdrag" geschrapt;

v) in de eerste alinea, derde streepje, wordt "... ten opzichte van de munt van een andere lidstaat" vervangen door "... ten opzichte van de euro;"

vi) in de eerste alinea, vierde streepje wordt "... de lidstaat..." vervangen door "... de lidstaat die onder een derogatie valt...";

vii) in de tweede alinea wordt "de ontwikkeling van de Ecu," geschrapt;

b) in lid 2 wordt de tekst van artikel 122, lid 2, tweede zin, overgenomen, met de volgende wijzigingen:

i) aan het eind van de tekst wordt "van artikel 121, lid 1" vervangen door "van lid 1";

ii) de onderstaande nieuwe tweede en derde alinea worden toegevoegd:

"De Raad besluit na een aanbeveling te hebben ontvangen van een gekwalificeerde meerderheid van diegenen onder zijn leden die de lidstaten vertegenwoordigen welke de euro als munt hebben. Deze leden handelen binnen zes maanden nadat de Raad het Commissievoorstel heeft ontvangen.

De gekwalificeerde meerderheid van deze leden wordt bepaald overeenkomstig artikel 205, lid 3, onder a)."

c) in lid 3 wordt de tekst van artikel 123, lid 5, overgenomen, met de volgende wijzigingen:

i) Het begin van het lid "Indien overeenkomstig de procedure van artikel 122, lid 2, wordt besloten tot intrekking van een derogatie,..." wordt vervangen door "Indien overeenkomstig de procedure van lid 2, wordt besloten tot intrekking van een derogatie...";

ii) "stelt de Raad.... de koers vast..." wordt vervangen door "stelt de Raad onherroepelijk... de koers vast...".

103) Artikel 118 wordt geschrapt. Een artikel 118 bis wordt ingevoegd:

a) in lid 1 wordt de tekst van lid 3 van artikel 123 overgenomen; "van dit Verdrag," wordt geschrapt;

b) in lid 2 wordt de tekst van de eerste vijf streepjes van lid 2 van artikel 117 overgenomen; de vijf streepjes worden gewijzigd zoals hieronder aangegeven en worden vooraf gegaan door de volgende inleidende zin:

"Indien en zolang er onder een derogatie vallende lidstaten zijn, heeft de Europese Centrale Bank ten aanzien van die lidstaten de taak:"

i) in het derde streepje wordt "Europees Monetair Stelsel" vervangen door "wisselkoersmechanisme";

ii) het vijfde streepje wordt vervangen door:

- "— de vroegere taken uit te oefenen van het Europees Fonds voor monetaire samenwerking, die eerder waren overgenomen door het Europees Monetair Instituut.";

104) Een artikel 118 ter wordt ingevoegd, met de tekst van artikel 124, lid 1; het wordt als volgt gewijzigd:

a) "Tot de aanvang van de derde fase behandelt iedere lidstaat..." wordt vervangen door "Iedere onder een derogatie vallende lidstaat behandelt...";

b) ".... van het Europees Monetair Stelsel (EMS) en bij de ontwikkeling van de Ecu, met inachtneming van de bestaande bevoegdheden" wordt vervangen door "... van het wisselkoersmechanisme."

105) Artikel 119 wordt als volgt gewijzigd:

a) in lid 1 wordt in de eerste en tweede alinea "lidstaat" vervangen door "onder een derogatie vallende lidstaat" en wordt in de eerste alinea "geleidelijke" geschrapt;

b) in lid 2, onder a), wordt "de lidstaten" veranderd in "de onder een derogatie vallende lidstaten" en wordt onder b) "het land dat in moeilijkheden verkeert" vervangen door "de onder een derogatie vallende lidstaat die in moeilijkheden verkeert...";

c) in lid 3 wordt "machtigt de Commissie de in moeilijkheden verkerende staat..." vervangen door "machtigt de Commissie de onder een derogatie vallende lidstaat die in moeilijkheden verkeert...";

d) lid 4 wordt geschrapt.

106) Artikel 120 wordt als volgt gewijzigd:

a) in lid 1 wordt "kan de betrokken lidstaat... treffen" vervangen door "kan een onder een derogatie vallende lidstaat... treffen";

b) in lid 3 wordt "advies" vervangen door "aanbeveling" en "staat" door "lidstaat";

c) lid 4 wordt geschrapt.

107) Artikel 121, lid 1, wordt lid 1 van artikel 117 bis; het wordt gewijzigd zoals aangegeven onder punt 102). De rest van artikel 121 wordt ingetrokken.

108) In artikel 122 wordt de tweede zin van lid 2 de eerste alinea van lid 2 van artikel 117 bis; de zin wordt gewijzigd zoals aangegeven onder punt 102). De rest van artikel 122 wordt ingetrokken.

109) Artikel 123, lid 3, wordt lid 1 van artikel 118 bis en lid 5 wordt lid 3 van artikel 117 bis; zij worden gewijzigd zoals aangegeven onder respectievelijk punt 103) en punt 102). De rest van artikel 123 wordt ingetrokken.

110) In artikel 124 wordt lid 1 het nieuwe artikel 118 ter; het wordt gewijzigd zoals aangegeven onder punt 104). De rest van artikel 124 wordt ingetrokken.

WERKGELEGENHEID

111) In artikel 125 wordt "en van artikel 2 van dit Verdrag" geschrapt.

VERPLAATSTE TITELS

112) Titel IX, "GEMEENSCHAPPELIJKE HANDELSPOLITIEK", en de artikelen 131 en 133 worden respectievelijk titel II in het vijfde deel over het externe optreden van de Unie en de artikelen 188 B en 188 C. Artikel 131 wordt gewijzigd zoals aangegeven onder punt 157) en artikel 133 wordt vervangen door artikel 188 C.

De artikelen 132 en 134 worden geschrapt.

113) Titel X, "DOUANESAMENWERKING" en artikel 135 worden respectievelijk hoofdstuk 1 bis in titel I bis, genaamd "Vrij verkeer van goederen" en artikel 27 bis, zoals aangegeven onder punt 45).

HET SOCIAAL BELEID

114) Het opschrift van titel XI, "SOCIALE POLITIEK, ONDERWIJS, BEROEPSOPLEIDING EN JEUGD", wordt vervangen door het volgende opschrift: "SOCIALE POLITIEK" en krijgt nummer IX; het opschrift "HOOFDSTUK 1 — SOCIALE BEPALINGEN" wordt geschrapt.

115) Het onderstaande artikel 136 bis wordt ingevoegd:

"Artikel 136 bis

De Unie erkent en bevordert de rol van de sociale partners op het niveau van de Unie, en houdt daarbij rekening met de verschillen tussen de nationale stelsels. Zij bevordert hun onderlinge dialoog, met inachtneming van hun autonomie.

De tripartiete sociale top voor groei en werkgelegenheid levert een bijdrage tot de sociale dialoog."

116) Artikel 137 wordt als volgt gewijzigd:

a) in lid 2 wordt "kan de Raad:" in de inleidende zinsnede van de eerste alinea vervangen door "kunnen het Europees Parlement en de Raad:" de eerste zin van de tweede alinea wordt gesplitst in twee alinea's die als volgt luiden:

"Het Europees Parlement en de Raad besluiten volgens de gewone wetgevingsprocedure na raadpleging van het Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de Regio's.

Op de in lid 1, onder c), d), f) en g), bedoelde gebieden besluit de Raad volgens een bijzondere wetgevingsprocedure, met eenparigheid van stemmen, na raadpleging van het Europees Parlement en de beide Comités."

De tweede zin van de tweede alinea wordt de laatste alinea, en de woorden "van dit artikel" worden geschrapt;

b) in lid 3, eerste alinea, wordt aan het eind toegevoegd "of, in voorkomend geval, de uitvoering van een overeenkomstig artikel 139 vastgesteld besluit van de Raad." in de tweede alinea wordt "... een richtlijn overeenkomstig artikel 249 moet zijn omgezet," vervangen door "... een richtlijn of een besluit moet zijn omgezet of uitgevoerd," en wordt na "betrokken richtlijn" toegevoegd "of het betrokken besluit".

117) In artikel 138, lid 4, eerste zin, wordt "Ter gelegenheid van deze raadpleging..." vervangen door "Ter gelegenheid van de in de leden 2 en 3 bedoelde raadplegingen..." en wordt in de tweede zin "De procedure" vervangen door "Dit proces".

118) Artikel 139, lid 2, wordt als volgt gewijzigd:

a) aan het eind van de eerste alinea wordt toegevoegd: "Het Europees Parlement wordt hiervan in kennis gesteld.";

b) in de tweede alinea wordt "De Raad besluit met gekwalificeerde meerderheid van stemmen, tenzij de betrokken overeenkomst..." vervangen door "De Raad besluit met gekwalificeerde meerderheid van stemmen wanneer de betrokken overeenkomst..." en wordt de rest van de zin na "genoemde gebieden" geschrapt.

119) In artikel 140 wordt aan het eind van de tweede alinea toegevoegd: "..., met name initiatieven om richtsnoeren en indicatoren vast te stellen, de uitwisseling van beste praktijken te regelen en de nodige elementen met het oog op periodieke controle en evaluatie te verzamelen. Het Europees Parlement wordt ten volle in kennis gesteld."

120) In artikel 143 wordt de tweede alinea geschrapt.

HET EUROPEES SOCIAAL FONDS

121) Hoofdstuk 2 wordt "TITEL X".

122) In artikel 148 wordt "uitvoeringsbesluiten" vervangen door "uitvoeringsverordeningen".

ONDERWIJS, BEROEPSOPLEIDING, JEUGD EN SPORT

123) Hoofdstuk 3 wordt "TITEL XI" en aan het eind van het opschrift wordt "EN JEUGD" vervangen door ", JEUGD EN SPORT".

124) Artikel 149 wordt als volgt gewijzigd:

a) in lid 1 wordt de volgende alinea wordt toegevoegd:

"De Unie draagt bij tot de bevordering van de Europese inzet op sportgebied, rekening houdend met haar specifieke kenmerken, haar op vrijwilligerswerk berustende structuren en haar sociale en educatieve functie.";

b) in lid 2, vijfde streepje, wordt aan het eind "… en de deelneming van jongeren aan het democratisch leven van Europa aan te moedigen." toegevoegd; het onderstaande streepje wordt toegevoegd als laatste streepje:

- "— de Europese dimensie van de sport te ontwikkelen, door de eerlijkheid en de openheid van sportcompetities en de samenwerking tussen de verantwoordelijke sportorganisaties te bevorderen, en door de fysieke en morele integriteit van sportlieden, met name jonge sporters, te beschermen.";

c) in lid 3 wordt "inzake onderwijs" vervangen door "inzake onderwijs en sport";

d) in lid 4 wordt "neemt de Raad" geschrapt, het eerste streepje begint met "nemen het Europees Parlement en de Raad, volgens..."; het tweede streepje begint met "neemt de Raad, op voorstel...".

125) In artikel 150, lid 4, wordt na "in de lidstaten" toegevoegd: "en de Raad neemt, op voorstel van de Commissie, aanbevelingen aan."

CULTUUR

126) Artikel 151, lid 5, wordt als volgt gewijzigd:

a) in de inleidende zin wordt "neemt de Raad" geschrapt;

b) de eerste zin van het eerste streepje begint met "nemen het Europees Parlement en de Raad, volgens..." en de tweede zin wordt geschrapt;

c) in het tweede streepje wordt "met eenparigheid van stemmen geschrapt" en het streepje begint met "neemt de Raad, op voorstel...".

VOLKSGEZONDHEID

127) Artikel 152 wordt als volgt gewijzigd:

a) in lid 1, tweede alinea, wordt "menselijke" vervangen door "lichamelijke en geestelijke" en aan het einde van de alinea wordt de volgende zin toegevoegd: ", en de controle van, de alarmering bij en de bestrijding van ernstige grensoverschrijdende bedreigingen van de gezondheid.";

b) in lid 2 wordt aan het eind van de eerste alinea toegevoegd: "Zij moedigt in het bijzonder aan dat de lidstaten samenwerken ter verbetering van de complementariteit van hun gezondheidsdiensten in de grensgebieden.";

c) in lid 2 wordt aan het eind van de tweede alinea de volgende tekst toegevoegd: "..., met name initiatieven om richtsnoeren en indicatoren vast te stellen, de uitwisseling van beste praktijken te regelen en de nodige elementen met het oog op periodieke controle en evaluatie te verzamelen. Het Europees Parlement wordt ten volle in kennis gesteld.";

d) lid 4 wordt als volgt gewijzigd:

i) in de eerste alinea, in de inleidende zin, worden de woorden "De Raad draagt" vervangen door "In afwijking van artikel 2 A, lid 5, en artikel 2 E, onder a), en overeenkomstig artikel 2 C, lid 2, onder k), draagt de Raad" en aan het eind wordt toegevoegd: "... om gemeenschappelijke veiligheidskwesties het hoofd te bieden:";

ii) onder b) wordt "In afwijking van artikel 37" geschrapt;

iii) een littera c) wordt ingevoegd:

"c) maatregelen waarbij hoge kwaliteits- en veiligheidseisen worden gesteld aan geneesmiddelen en medische hulpmiddelen.";

iv) het huidige c) wordt lid 5 en wordt vervangen door:

"5. Het Europees Parlement en de Raad kunnen, volgens de gewone wetgevingsprocedure en na raadpleging van het Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de Regio's, ook stimuleringsmaatregelen vaststellen die gericht zijn op de bescherming en de verbetering van de menselijke gezondheid en met name de bestrijding van grote grensoverschrijdende bedreigingen van de gezondheid, maatregelen betreffende de controle van, de vroegtijdige alarmering bij en de bestrijding van ernstige grensoverschrijdende bedreigingen van de gezondheid, alsook maatregelen die rechtstreeks verband houden met de bescherming van de volksgezondheid ter zake van tabak en misbruik van alcohol, met uitsluiting van enige harmonisering van de wettelijke en bestuursrechtelijke bepalingen van de lidstaten.";

e) de tweede alinea van het huidige lid 4 wordt lid 6; lid 5 wordt lid 7, en wordt vervangen door:

"7. Het optreden van de Unie eerbiedigt de verantwoordelijkheden van de lidstaten met betrekking tot de bepaling van hun gezondheidsbeleid, alsmede de organisatie en de verstrekking van gezondheidsdiensten en geneeskundige verzorging. De verantwoordelijkheden van de lidstaten omvatten het beheer van gezondheidsdiensten en geneeskundige verzorging, alsmede de allocatie van de daaraan toegewezen middelen. De in lid 4, onder a), bedoelde maatregelen doen geen afbreuk aan de nationale voorschriften inzake donatie en geneeskundig gebruik van organen en bloed."

CONSUMENTENBESCHERMING

128) Artikel 153, lid 2, wordt artikel 6 bis en de leden 3, 4 en 5 worden respectievelijk de leden 2, 3 en 4.

INDUSTRIE

129) Artikel 157 wordt als volgt gewijzigd:

a) in lid 2 wordt aan het eind de volgende tekst toegevoegd: "..., met name initiatieven om richtsnoeren en indicatoren vast te stellen, de uitwisseling van beste praktijken te regelen en de nodige elementen met het oog op periodieke controle en evaluatie te verzamelen. Het Europees Parlement wordt ten volle in kennis gesteld.";

b) in lid 3, eerste alinea, wordt aan het eind van de tweede zin toegevoegd: "... met uitsluiting van enige harmonisering van de wettelijke en bestuursrechtelijke bepalingen van de lidstaten."

ECONOMISCHE, SOCIALE EN TERRITORIALE SAMENHANG

130) Het opschrift van titel XVII wordt vervangen door: "ECONOMISCHE, SOCIALE EN TERRITORIALE SAMENHANG".

131) Artikel 158 wordt als volgt gewijzigd:

a) in de eerste alinea wordt "de economische en sociale samenhang" vervangen door "de economische, sociale en territoriale samenhang";

b) in de tweede alinea wordt "of eilanden, met inbegrip van de plattelandsgebieden" geschrapt;

c) de volgende nieuwe alinea wordt toegevoegd:

"Wat betreft die regio's wordt bijzondere aandacht besteed aan de plattelandsgebieden, de regio's die een industriële overgang doormaken, en de regio's die kampen met ernstige en permanente natuurlijke of demografische belemmeringen, zoals de meest noordelijke regio's met een zeer geringe bevolkingsdichtheid, alsmede insulaire, grensoverschrijdende en berggebieden."

132) In artikel 159, tweede alinea, wordt "economische en sociale" vervangen door "economische, sociale en territoriale".

133) Artikel 161 wordt als volgt gewijzigd:

a) aan het begin van de eerste alinea, eerste zin, wordt "Onverminderd artikel 162 stelt de Raad op voorstel van de Commissie, en na instemming van het Europees Parlement... vast" vervangen door "Onverminderd artikel 162 stellen het Europees Parlement en de Raad volgens de gewone wetgevingsprocedure bij verordeningen... vast" en in de tweede zin wordt "De Raad stelt volgens dezelfde procedure tevens de algemene regels vast..." vervangen door "Volgens dezelfde procedure worden tevens de algemene regels vastgesteld...";

b) in de tweede alinea wordt "door de Raad" geschrapt;

c) de derde alinea wordt geschrapt.

134) In artikel 162, eerste alinea, wordt "De toepassingsbesluiten" vervangen door "De toepassingsverordeningen".

ONDERZOEK EN TECHNOLOGISCHE ONTWIKKELING

135) In het opschrift van titel XVIII wordt "EN RUIMTE" toegevoegd.

136) Artikel 163 wordt als volgt gewijzigd:

a) lid 1 wordt vervangen door:

"1. De Unie heeft tot doel haar wetenschappelijke en technologische grondslagen te versterken door de totstandbrenging van een Europese onderzoeksruimte waarbinnen onderzoekers, wetenschappelijke kennis en technologieën vrij circuleren, tot de ontwikkeling van het concurrentievermogen van de Unie en van haar industrie bij te dragen en de onderzoeksactiviteiten te bevorderen die uit hoofde van andere hoofdstukken van de Verdragen nodig worden geacht.";

b) in lid 2 wordt "... waarbij haar beleid er vooral op gericht is de ondernemingen in staat te stellen ten volle de mogelijkheden van de interne markt te benutten,..." vervangen door "waarbij het beleid er vooral op gericht is onderzoekers in staat te stellen vrijelijk samen te werken over de grenzen heen, en ondernemingen in staat te stellen de mogelijkheden van de interne markt ten volle te benutten,...";

137) In artikel 165, lid 2, wordt na "in de lidstaten" toegevoegd: "..., met name initiatieven om richtsnoeren en indicatoren vast te stellen, de uitwisseling van beste praktijken te organiseren en in de nodige elementen te voorzien met het oog op periodieke controle en evaluatie te verzamelen. Het Europees Parlement wordt ten volle in kennis gesteld."

138) Artikel 166 wordt als volgt gewijzigd:

a) in lid 4 worden de woorden "met gekwalificeerde meerderheid vast op voorstel van de Commissie" vervangen door "overeenkomstig een bijzondere wetgevingsprocedure vast."

b) het volgende lid 5 wordt toegevoegd:

"5. Ter aanvulling op de in het meerjarenkaderprogramma geplande activiteiten stellen het Europees Parlement en de Raad, volgens de gewone wetgevingsprocedure en na raadpleging van het Economisch en Sociaal Comité, de maatregelen vast die nodig zijn om de Europese onderzoeksruimte te realiseren."

139) In artikel 167 wordt "de Raad" vervangen door "de Unie".

140) In artikel 168, tweede alinea, wordt "De Raad" vervangen door "De Unie".

141) In artikel 170, tweede alinea, wordt "…, waarover wordt onderhandeld en die worden gesloten overeenkomstig artikel 300" geschrapt.

RUIMTE

142) Het onderstaande artikel 172 bis wordt ingevoegd:

"Artikel 172 bis

1. Om de wetenschappelijke en technische vooruitgang, het industriële concurrentievermogen en de uitvoering van haar beleid te bevorderen, stippelt de Unie een Europees ruimtevaartbeleid uit. Daartoe kan zij gemeenschappelijke initiatieven bevorderen, onderzoek en technologische ontwikkeling steunen en de nodige inspanningen coördineren voor de verkenning en het gebruik van de ruimte.

2. Om bij te dragen aan de verwezenlijking van de in lid 1 bedoelde doelstellingen, stellen het Europees Parlement en de Raad, volgens de gewone wetgevingsprocedure, de nodige maatregelen vast, die de vorm kunnen hebben van een Europees ruimtevaartprogramma, met uitsluiting van enige harmonisering van de wettelijke of bestuursrechtelijke bepalingen van de lidstaten.

3. De Unie gaat elke nuttige relatie aan met het Europees Ruimteagentschap.

4. Dit artikel laat de overige bepalingen van deze titel onverlet."

MILIEU (KLIMAATVERANDERING)

143) Artikel 174 wordt als volgt gewijzigd:

a) in lid 1 wordt het vierde streepje vervangen door:

- "— bevordering op internationaal vlak van maatregelen om het hoofd te bieden aan regionale of mondiale milieuproblemen, en in het bijzonder de bestrijding van klimaatverandering.";

b) in lid 2, tweede alinea, wordt "een communautaire toetsingsprocedure" vervangen door "een toetsingsprocedure van de Unie".

c) in lid 4, eerste alinea, wordt "waarover wordt onderhandeld en die worden gesloten overeenkomstig artikel 300" geschrapt.

144) Artikel 175 wordt als volgt gewijzigd:

a) in lid 2 wordt de tweede alinea vervangen door:

"De Raad kan, op voorstel van d